Issuu

UNGDOM MEDLEMSBLAD FOR NOREGS UNGDOMSLAG - 1/2018

102 .Å

tur

kul l a k o l e Levand Landsmøte og NU-helg • Sommarleir • Å jakte på eit ungdomslag Folkepedia • Utan frivillige stoppar Noreg • Nytt personvernreglement på trappene

EG ÒG Mette Vårdal Leiar i Noregs Ungdomslag

Redaktør: Guro Redalen Ansvarleg redaktør: Eli Ulvestad Opplag: 4700 Bladbunad, trykk og annonsebyrå: Flisa Trykkeri AS Framsidefoto: Spelemann Arne M. Sølvberg under innspeling av Folkepediafilmar med dansarar frå Fjelli UL. Foto: Halldis Folkedal. Postadresse og besøksadresse: Øvre Slottsgate 2B, 0157 Oslo Telefon: 24 14 11 10 E-post: post@ungdomslag.no Generalsekretær: Eli Ulvestad Tlf.: 24 14 11 12, eli@ungdomslag.no Informasjonsrådgjevar: Guro Redalen Tlf.: 24 14 11 14, guro@ungdomslag.no Kulturrådgjevar: Solveig Brekke Hauknes Tlf.: 24 14 11 15, solveig@ungdomslag.no Kulturrådgjevar: Inger Johanne Ruset Tlf.: 24 14 11 13 inger.johanne@ungdomslag.no Organisasjonskonsulent: Alf Steinar Nekstad, Tlf.: 24 14 11 16 alf.steinar@ungdomslag.no Kontonummer: 8101 07 00027 Organisasjonsnummer: 939 550 550 www.ungdomslag.no facebook.com/noregsungdomslag instagram.com/ungdomslag Stoffrist neste Ungdom: 2. mai

e too heiter det, eit oppgjer med overgrep, trakassering og utrygge miljø, særleg for kvinner. Heilt sidan starten har ungdomslaga vore opptekne av å skape godt samværsmiljø der alle skal kunne vere med og kjenne seg trygge. Ikkje minst har fråhaldspolitikken vore viktig. På landsmøtet i fjor vedtok Noregs Ungdomslag nytt prinsipprogram, der siste punktet lyder: ”I Noregs Ungdomslag har vi ein inkluderande samværskultur med trygge og rusfrie møteplassar, der alle blir møtt med respekt uansett alder, bakgrunn, politisk ståstad og livspraktisering.”

KVA BETYR DET? Punktet var diskutert, særleg det med rus. Frå å vere ein absolutt fråhaldsorganisasjon har vi gått til å bli ein organisasjon der vi legg vekt på å skape rusfrie møteplassar. Det er vi ikkje aleine om. Til og med alkokutt er blitt til «av-og-til». Eg trur ikkje det er klokt å halde ved like dei absolutte skilja mellom dei som drikk, og dei som er fråhaldsmenneske. Men alkohol- og rusvanar er avgjerande for den samværskulturen vi er del av. Me too har avdekt at alkohol er eit problem og ein faktor som utfordrar trygt samvær. NU har hatt ei viktig rolle historisk, vi har arbeidd med dette i over 100 år. Det er likevel ingen grunn til å slå seg til ro. Gode miljø er ikkje noko ein har, men noko ein skapar. Korleis gjer vi det? Å vere varsam med eigen alkoholbruk er ein ting, men vel så viktig er det å sjå korleis

2 UNGDOM 01/2018

eigne handlingar påverkar andre. Korleis er det å vere den eine som ikkje tek seg eit glas? Korleis snakkar vi om det å drikke, legg vi press på andre? Ser vi dei andre rundt oss, legg vi merke til om nokon opplever seg utrygge? Me too har vore ei viktig påminning. Skal vi komme vidare, håper eg du og eg og alle medlemmer, instruktørar og tillitsvalde kan seie at vi òg gjer noko for å sikre at dei øvingane, arrangementa og den aktiviteten vi inviterer til, er trygge for alle å vere med på – at eg òg syter for å handle, så alle føler seg sett og varetekne og ikkje opplever ubehageleg press på noko vis. Me too har vore ein vekkjar, vi kan vere med og ta oss vidare og skape endring, i eige lag og i andre sosiale samanhengar. Vi treng trygge, gode førebilete. Syt for at du er det, og for at andre opplever det slik.

ANNONSERE I UNGDOM? Ta kontakt med Tone Merete Møllerud tlf: 489 53 391 tone@flisamedia.no

UTLYSING

SLUTTAR SOM GENERALSEKRETÆR Eli Ulvestad har siste arbeidsdag som generalsekretær 31. mai. Ho har vore generalsekretær i NU sidan 2009, og er no inne i si siste åremålsperiode. Det ligg såleis ingen dramatikk bak avgjerda om å slutte. - Eg har hatt ni fantastiske år i ein makelaus organisasjon, seier Eli. I denne perioden har organisasjonen sentralt vore gjennom store strukturelle endringar, og det har vore svært spennande å få vere med på dette omstillingsarbeidet. - Eg har heile vegen blitt inspirert av dei mange eldsjelene i ungdomslaga, som står på for å skape eit levande kulturliv lokalt, og som sørger for eit kulturtilbod for både små og store.

- Eg har vore privilegert som har fått arbeide i ein organisasjon som Noregs Ungdomslag, som er ein organisasjon som betyr mykje både i ein lokal og ein nasjonal samanheng. Sjølv om det er vemodig å slutte, er det ei tid for alt. Eli sluttar i NU for å starte i ei stilling som dagleg leiar for SV sitt partikontor.

Eli Ulvestad

UTLYSING GENERALSEKRETÆR Generalsekretæren vår gjennom ni år sluttar, og vi søkjer etter hennar etterfølgjar. Vi søkjer ein allsidig leiar med stor kunnskap om og engasjement for frivillig organisasjonsarbeid og lokalt kulturliv. Noregs Ungdomslag driv ei omfattande opplæringsverksemd, og gjennomfører kvart år store prosjekt med hovudvekt på å utvikle ein levande lokalkultur. Organisasjonen har mange dyktige og engasjert medlemmer og tillitsvalde over heile landet. Generalsekretæren samarbeider tett med styret, og har ansvar for dagleg drift av organisasjonen. Dette medfører kontorleiing, personaloppfølging og økonomistyring, i tillegg til organisasjonspolitisk og interessepolitisk arbeid. Stillinga blir lyst ut som eit fireårig åremål, med høve for forlenging i inntil to åremålsperiodar.

SENTRALE ANSVARSOMRÅDE: • Strategisk og operativ leiing av organisa sjonen, for å nå landsmøtet sine overordna mål.

• Økonomisk styring • Personalleiing • Representasjon i eksterne fora

VI SØKJER DEG SOM HAR:  • Dokumentert leiarerfaring - Solid organisasjonserfaring • Strategisk kompetanse • Økonomisk kompetanse • Engasjement for levande lokalkultur Vi har nynorsk som administrasjonsspråk og jobben krev god skriftleg framstillingsevne.

PRAKTISK OM STILLINGA: • Noko reiseverksemd og helgearbeid må påreknast. • Løn etter avtale • Ønskja oppstart 1. august

INNHALD 4 Landsmøte 6 Sommarleir 8 Notisar 10 Å jakte på eit ungdomslag 12 Folkepedia 14 Kronikk: Utan frivilige stoppar Noreg 15 Kjærleik, hat og rock´n roll 16 Tårstad Leikarring 18 Dans uten stans BUL Sarpsborg 19 Vinterleir på Osterøy 20 Nytt personvernreglement på trappene 24 Kaffekokar

For spørsmål ta gjerne kontakt med styreleiar Mette Vårdal på telefon 913 68 956 eller generalsekretær Eli Ulvestad, på telefon 994 64 995. Søknad og CV sendast til post@ungdomslag.no innan 4. april. 3 UNGDOM 01/2018

LANDSMØTE

Morten

Rudå

Thale Sollo Kvernberg

Sølvi Egner

Kaupang

Åsmund Reistad

Patrik Andersson og Vegar Vårdal

NU-HELG MED KURS, SEMINAR OG LANDSMØTE! I år blir det lagt større rammer rundt landsmøtet, der også personar som ikkje skal delta på det formelle landsmøtet, vil få eit tilbod. Vi håper difor laga vil sende fleire personar til å delta på denne storstilte NU-helga. Det formelle landsmøtet startar ikkje før laurdag, men det er lagt opp til eit spennande fagseminarprogram på fredag ettermiddag. Fagseminara på to timar både fredag og laurdag er opne for alle interesserte, ikkje berre dei som deltek på landsmøtet. I tillegg tilbyr vi tolvtimars instruktørkurs i dans og teater og i handsaum av dåpsluer for dei som ikkje deltek på landsmøtet.

Vimeiner sjølvsagt at den organiserte frivilligheita er viktig i framtida òg, men ho kjem ikkje av seg sjølv. Vi håper mange vil delta på seminaret, markere eit viktig jubileum og vere med og drøfte vegen vidare.

DEMOKRATISEMINAR FREDAG 27. APRIL KL. 11–14

Presentasjon av Fiken rekneskapssystem v/leverandøren Noregs Ungdomslag har inngått avtale med Fiken rekneskapssystem, der medlemslaga våre får rabatt på dette systemet. Leverandøren vil presentere systemet, slik at de kan vurdere om dette kan vere eit aktuelt verktøy for dykkar lag.

Nynorskens hus, Rosenkrantzgate 8 I år er det 150 år sidan det første kjende ungdomslaget vart stifta – eit viktig steg på vegen til eit levande organisasjonssamfunn og eit aktivt demokrati. Mykje har skjedd sidan 1868; no går demokratideltakinga ned, organisasjonslivet er meir fragmentert, og dei gamle folkerørslene blir erstatta av adhocdrive engasjement, med sosiale medium som viktigaste verktøy. Kva rolle har dei frivillige laga i eit demokratisk samfunn i dag, og korleis kan vi vere med og styrke både ordskiftet og demokratideltaking i framtida? Vi har samla eit utval fagfolk, kulturarbeidarar og politikarar til eit seminar.

4 UNGDOM 01/2018

FAGSEMINAR FREDAG 27. APRIL KL. 17–19 Bygdelagssamskipnaden, Nordahl Bruns gate 22

Du finn det på ungdomslag.no – ta i bruk nyttige verktøy for laget v/Guro Redalen «Ein finn ikkje noko før ein kjem der det er», skreiv Ivar Aasen, og på nettsida til NU er det nyttige verktøy som lokallaga kan ta i bruk. Her finn du blant anna grafiske malar, oversyn over stønadsordningar, nyttige tips til å få i gang aktivitet i laget og kurskalender. På kurset går vi igjennom

moglegheitene som alt ligg der, og det er sjølvsagt lov til å kome med innspel til kva som hadde vore kjekt å finne der. Lær å ta ordet v/Sølvi Egner-Kaupang Er du ny på landsmøtet, eller ønskjer du å bli tryggare på deg sjølv for å kunne gå på talarstolen? På dette seminaret går vi gjennom dei formelle spelereglane for landsmøtet, slik at du lærer kva dei ulike uttrykka som forretningsorden, dagsorden, replikk og innlegg eigentleg betyr. Du vil òg lære deg nokre lure teknikkar for korleis du kan bygge opp eit innlegg for å få fram poenget ditt på ein god måte.

FAGSEMINAR LAURDAG 28. APRIL KL. 14–16 Landsmøtehotellet Scandic St. Olavs plass 1 Hypersys v/Alf Steinar Nekstad Hypersys er medlemssystemet til Noregs Ungdomslag, og det er i stadig utvikling. På dette kurset lærer du korleis du kan bruke dette som eit verktøy for å administrere medlemsopplysningar i laget. I tillegg vil vi gå gjennom rutinar for oppdatering av medlemsopplysningar og innsending av

LANDSMØTE

årsrapport til Noregs Ungdomslag, slik at du veit kva som blir forventa av laget. Facebook som kommunikasjonsverktøy for laget v/Guro Redalen Visste du at nesten 40 % av alle menn sjekkar Facebook når dei er på do? At 70 % av all nettrafikk skjer via mobiltelefonen, og 46 % av oss sjekkar Facebook medan vi ser på tv? 3,5 millionar nordmenn har Facebook-konto, og det kan vere ein effektiv informasjonskanal for lokallaga for å nå nye medlemmar, spreie ordet om kurs og arrangement og dele noko av all aktiviteten som skjer i laget. Men kva er viktig å tenkje på som administrator av ei Facebook-gruppe? Korleis opprettar ein eigentleg eit arrangement? Kva skal til for at folk skal gi ein tommelopp? Kva er reglane for personvern når det kjem til bildebruk? Og kva er viktigast, kvantitet eller kvalitet? Kurset er fritt for Fake news og tek for seg den grunnleggande bruken av Facebook og sosiale medium i ungdomslaget. Korleis rekruttere og inkludere medlemmar? v/Thale Sollo Kvernberg, AlleMed Som lokallag ønskjer ein gjerne fleire medlemmar, anten det gjeld til styret, til å skape aktivitetar eller til å bli med på aktivitetar. I seminaret vil vi sjå på strategiar for medlemsrekruttering og korleis ein kan tenkje annleis for å inkludere fleire – og spesielt barn og unge. Av og til er det ikkje aktivitetstilbodet det står på, men praktiske utfordringar som familieøkonomi og transport. For å gå i djupna på dette vil ein rådgivar frå AlleMed presentere sitt verktøy for frivillige organisasjonar og halde ein liten workshop som laga kan dra nytte av.

HELGEKURS, LAURDAG 28. APRIL OG SØNDAG 29. APRIL KL. 9–16

takle alle dei ulike oppgåvene. Instruktør Morten Rudå er skodespelarutdanna frå The American Academy of Dramatic Arts i New York og er utdanna teaterpedagog frå Kunsthøgskolen i Oslo der han no underviser i rolleformidling. Rudå har vore instruktør for Noregs Ungdomslag i ei årrekkje og bruker meisnerteknikken som metode. Meld deg på via www.deltager.no/basiskurs_ i_leiing_og regi_28042018. Instruktørkurs: Samdansteknikk v/Vegar Vårdal Er du nysgjerrig på korleis ein kan lære bort god samdansteknikk til andre? Då er dette instruktørkurset noko for deg. Folkedanspedagog Vegar Vårdal gir deg gode teknikkar og verktøy for korleis ein kan rettleie andre til å bli ein betre samdansar gjennom eit 12-timars instruktørkurs. Meld deg på via: www.deltager.no/instruktorkurs_samdansteknikk. Kurs i handsydde dåpshuer v/Mona Løkting På slutten av 1700-talet vart dåpshuene ofte sydde i fargeglade silkestoff. Snittet i huene skil mellom gute- og jentehue. Alle er meir eller mindre pynta med silkeband, blonder og metallkniplingar. Samansyingsteknikkane har vore ulike, men alle var sjølvsagt sydde for hand. På kurset vil dei tradisjonelle huene som var i bruk for meir enn 200 år sidan, vere inspirasjon for saum av nye huer. Kursmateriell kjøper du på kurset, frå kr 450 per hue. Instruktør er Mona Løkting, som driv handverk- og tradisjonsbedrifta Staslig.

DANSEFEST I NORDAHL BRUNSGATE 22 LAURDAG 28. APRIL Vi gjentek suksessen frå i fjor og byr opp til dansefest med Vegar Vårdal trio (Vegar Vårdal, Patrik Andersson og Åsmund Reistad). Marianne Dahl og Torill Schinstad er danseleiarar. Det blir økter med leia turdans og songdans i tillegg til økter med runddans og bygdedans. Festen er open for alle. Dei som ikkje er utsendingar til landsmøtet, kan kjøpe billett på www.deltager.no/LMdansefest2018.

LANDSMØTET 2018 Noregs Ungdomslag sitt landsmøte blir halde i Oslo på Scandic St. Olavs plass laurdag 28. og søndag 29. april. Påmeldingsfristen til landsmøtet er 19. mars. Sjå www.ungdomslag.no for meir informasjon og påmelding.

SAKLISTE FOR LANDSMØTET Etter styremøte i helga er det vedtatt saksliste. 1. Opning og konstituering 2. Årsmelding 2017 3. Rekneskap 2017 4. Fagpolitisk plattform for Noregs Ungdomslag 5. Langtidsplan 2019–2022 6. Arbeidsplan 2019–2020 7. Budsjett 2019–2020 8. Fråsegner 9. Val

Meld deg på via www.deltager.no/handsaum_ daapsluer.

Bygdelagssamskipnaden, Nordahl Bruns gate 22 Basiskurs i leiing og regi v/Morten Rudå Kurset gir ferske instruktørar dei grunnleggjande ferdigheitene til å kunne drive som instruktør i lokallaget sitt. Dette kurset tek difor for seg både leiing og regi slik at deltakarane får ei klarare forståing for kva dei ulike rollene inneber, og korleis dei skal

PÅMELDING TIL SEMINAR OG KURS: • Utsendingar til landsmøtet melder seg på demokratiseminar og fagseminar gjennom bit.ly/lmusending2018 innan 19. mars. • Andre interesserte melder seg på demokratiseminar og fagseminar gjennom bit.ly/NUhelg2018 innan 11. april. • For påmelding til helgekurs, sjå lenke under kurspresentasjonane.

5 UNGDOM 01/2018

SOMMARLEIR

Sol og sommarleir

PÅ SOLBAKKEN

Frå søndag 1. juli til fredag 6. juli vert det sommarleir for alle i alderen 13-25 år på søte Solbakken Folkehøgskole i Hedmark. Kanskje blir det også eit besøk til søta bror? TEKST: INGER JOHANNE RUSET. FOTO: RUNHILD HEGGEM OG INGER JOHANNE RUSET

Etter ekstrem flaks med solfylte dagar på Sommarleiren i Bergen i 2017, satsar vi på å finne sola igjen på Hedmarken i 2018. Også denne gongen legg vi sommarleiren til ein frilynt folkehøgskole – dertil med ei sol i både namn og logo!

GARDEN SOM VART SKULE Solbakken Folkehøgskole ligg på Skarnes i Hedmark, ein knapp times togtur unna

6 UNGDOM 01/2018

Oslo, og ligg midt mellom Gardermoen og Kongsvinger. Eigedommen minner om ein bonderomantisk draum, og er til forveksling lik ein gjev storgard. Ikkje rart kanskje, sidan eigedommen er ein utskild del av garden Os (Ting-os) som har si historie tilbake til tidleg vikingtid på 800-talet! Stadnamnet Solbakken stammer dessutan frå 1880-talet og er eit nikk til Bjørnstjerne Bjørnson si heltinne Synnøve Solbakken. Garden har

også vore lensmannsgard, så vi skal vere påpasselege med å følgje lovar og reglar så avdøde lensmenn ikkje vil spøke for oss.

EIN SKULE FOR TEATER, SONG OG DANS Etter krigen vart garden selt på vilkår om at det skulle drivast folkehøgskule der. Skulen består av hovudbygget, Ivarstua (kontoret) og Linneastua. Den midtre delen av hovudbygget

SOMMARLEIR

kom først på 60-talet med gymnastikksal, klasserom, matsal og skulekjøkken. I mange år var skulen ein vanleg folkehøgskule med fleire linjer, men i 2001 valde dei å bli Nordens første folkehøgskule med ei felles linje for revyteater. Konseptet er framleis at alle går på ei linje og dei primære faga er teater, song og dans. Under leiren får vi med oss skulen sin eigen Øyunn Bjørke som teaterinstruktør, men vi vil sjølvsagt ha eit breitt tilbod innan dans, musikk, strikking, friluftsliv, yoga med meir! Eit stort og avansert utandørsanlegg for vassport og andre aktivitetar ble bygd nedanfor skulen i 2004, som vi sjølvsagt skal nytte oss av under leiren! Solbakken Folkehøgskole er ein liten folkehøgskole kor den enkelte skal bli sett og ivaretatt på en god måte – akkurat slik som vi ønskjer at Sommarleiren skal vere.

ÅRETS PROGRAM Nytt av året er at leiren byrjar på ein søndag og vert avslutta på ein fredag. Søndag 1.juli er det åtkomstdag med eit meir uformelt program, medan måndag til onsdag vil ha eit proppa kursprogram. Leirdeltakarar får høve til å delta på eit hovudkurs som strekk seg over ni timar frå måndag til onsdag formiddag. Om ein har meldt seg på eit hovudkurs innan eitt spesifikt tema, så kan det jo hende at ein har lyst å teste ut noko heilt anna, eller kanskje fordjupe seg endå meir i yndlingsfaget sitt. Til det føremålet har vi ein eigen meny av valfag på ettermiddagen. Her kan deltakaren skreddarsy eigen kurspakke ved påmelding. Torsdag 5.juli blir det ei utflukt, og sidan vi ligg så nært svenskegrensa er det veldig nærliggande å tru at det blir eit besøk til vår ”Söta bror”. Vil du vite meir, må du besøke nettsidene våre!

BLI DELTAKAR ELLER FRIVILLIG! Som leirdeltakar må du vere i alderen 13-25 år. Vi har tidlegare hatt ei jamn fordeling frå heile aldersspennet. Som medlem av Noregs Ungdomslag får du fem dagar med aktivitetar, mat, kurs og kos for den nette

sum av 1800kr uavhengig om du vil sove på internatrom eller i klasserom. Leiren er open for alle ungdommar, men for ikkje-medlemmar kostar leiren meir. Meir informasjon om leiren og om påmelding finn du til dømes på nettsida vår www. sommarleiren.no Er du over 25 år, men har likevel lyst til å få vere med på litt av moroa? Då kan du bli med som frivillig, og til dømes vere nattevakt, eller gå oppsynsrundar med reinhaldsoppgåver på dagtid. Vi dekkjer kost og losji for alle frivillige, så ta gjerne kontakt med oss om du er interessert!

UTVIDE MED NORDISK SOMMARLEIR?

FÅ MEIR OG OPPDATERT INFORMASJON Les meir om Sommarleiren på www.sommarleiren.no og på Facebook: www.facebook.com/sommarleiren Les meir om Solbakken Folkehøgskole: www.solbakkenfolkehogskole.no Finn også applikasjonen vår i Apple Store for IOS og i Google Play for Android. Søk etter Sommarleiren, så får du all oppdatert informasjon på ein og same stad – gratis!

Dei som ikkje er lei av leir etter fem dagar – kan bli med på Nordisk ungdomsleir i Sverige like etterpå! Noregs Ungdomslag er med i Nordlek-samarbeidet, eit gigantisk folkedans-stevne som vert arrangert i ulike land kvart tredje år. I 2018 vert Nordlek arrangert i Falun, knappe fire timar ifrå Solbakken Folkehøgskole. Vi avsluttar leiren fredag 5.juli, slik at dei som ønskjer det kan reise direkte vidare for å delta på ungdomsleiren der. Også der er aldersgrensa 13-25 år, og blant anna folkedans, sirkus og sløyd på programmet. Vi arrangerer fellesskyss frå Skarnes for dei som har lyst til å bli med, og jobbar også for å få støtte til deltaking. Leiren vert avslutta måndag 9.juli, og dei som vil kan bli att på Nordlek som varar heilt til 15. juli. For meir informasjon om Nordisk sommarleir, klikk deg inn på ”Program” og ”Ungdomsläger” på www.nordlek2018.se

Ta kontakt med leir-administrator Inger Johanne Ruset på tlf. 2414 1113 eller inger.johanne@ungdomslag.no om du lurer på noko.

7 UNGDOM 01/2018

FOLKEMUSIKKPRIS TIL TOM WILLY RUSTAD Rustad får Rff-prisen for sitt virke som musikar og pedagog. Rådet for folkemusikk og folkedans (Rff) har sidan 1993 delt ut ein pris til ein person som har gjort ein særleg innsats for folkemusikken og folkedansen i Noreg. Rff-prisen for 2018 blir tildelt Tom Willy Rustad for hans virke som musikar og pedagog. Prisen vart delt ut under festmiddagen på representantskapsmøte for Rådet for folkemusikk og folkedans, onsdag 14. mars i Oslo.

NORDLEK 2018 PÅMELDINGA HAR OPNA

– VI BLIR ALDRI FERDIGE MED VINJE – Vi blir aldri ferdige med Aasmund Olavsson Vinje. Han var så moderne og så lite A4 i diktinga og journalistikken at det er nødvendig å feire og minnast livsverket hans i heile år. Det sa leiar Jon Rikard Kleven i den nasjonale jubileumskomiteen då han torsdag presenterte programmet for Vinje-jubileet 2018 på Det Norske Teatret i Oslo. To tyngdepunkt blir ei hovudmarkering i Vinje 6.–8. april og ei Vinje-helg i Oslo 26.–28. oktober. Alt no er bortimot 200 arrangement og jubileumstiltak på 60 stader i landet klare eller under planlegging. Det gjer jubileet større enn feiringane i 1918 og 1968. I år blir Vinje feira med alt frå dokketeater, skrivekonkurranse og vandringar til foredrag, konsertar og seminar, og verka hans vil prege mange språk- og litteraturfestivalar. Den første og den skarpe A.O. Vinje (1818–1870) publiserte dikt, artiklar, essay og bøker frå 1845 til 1870. Han er blitt kalla den første moderne journalisten, den romantiske poeten, den skarpe observatøren, den tvisynte essayisten, den karnevaleske kritikaren og den merkverdige. Vinje skreiv vel 400 dikt, 1600 artiklar og essay, gav ut 47 bøker, småtrykk og særtrykk og er omsett til 11 språk. Følg med på www.vinjesenteret.no

8 UNGDOM 01/2018

No kan du melde deg og resten av laget på det nordiske folkemusikk- og folkedansstemnet i Falun 10.–15. juli. Påmeldingsside er tilgjengeleg under anmälan på heimesida til arrangøren, og informasjon om overnatting, mat, samdansar/-låtar og program er òg å finne på denne sida. Påmeldingsfrist er sett til 15. april, men det er mogleg å melde seg på etter dette mot ei høgare avgift. Hugs at du kan vere med på stemnet både som dansar og som musikar.

HOVEN DROVEN TIL FALUN Arrangørane har lagt opp til eit rikhaldig kulturprogram der du kan vere aktiv som dansar, musikar og som publikum. Heile stemnet blir avslutta med ein stor konsert med det velkjende folk-rockbandet Hoven Droven laurdagskvelden, så dette er ikkje småtteri. Alle konsertmusikarane spelar òg til dans i løpet av veka.

NORDISK SOMMARLEIR Påmeldinga til den nordiske sommarleiren er òg opna. Denne sommarleiren skjer før sjølve NORDLEK-stemnet 7.–9. juli og er for ungdom i alderen 13–25 år. Meld deg på før 15. april, for etter fristen blir påmeldingsavgifta høgare. Sjå www.nordlek2018.se for meir informasjon og påmeldingssider.

FAGDAGAR I BUNAD OG FOLKEDRAKT Noter deg i kalenderen allereie no at Fagdagane i bunad og folkedrakt blir på Fagernes 27.–28.august 2018. Meir informasjon om tema, påmelding og program kjem på www.ungdomslag.no og Facebook-sida vår.

KVEN VEIT? GODT I GANG! Heile 460 deltakarar på 83 lag fordelt over 11 fylker tevlar i årets kunnskapstevling Kven veit?

DANSENS DAGAR 27.–29.april feirar heile Noreg «Dansens dager». Dagane er deltakarinitierte der dei aller fleste organiserer sine eigne arrangement. For at arrangementet skal bli ein del av det offisielle programmet, må ein sjølv registrere det på www.dansensdager.no. Me håpar mange NU-lag bidreg til eit mangfaldig danseprogram desse dagane.

NY MEDLEMSFORDEL: 15% PÅ FIKEN REGNSKAP NU har inngått ein rabattavtale med Fiken regnskap som gir NU sine medlemslag 15 % rabatt på bruk av programmet. Dette er eit online reknekapsprogram som passar godt til lokallag og små selskap. Ta kontakt med Alf Steinar på NU-kontoret om de er interesserte eller lurar på noko: tlf. 24 14 11 16 eller send ein e-post til alf.steinar@ungdomslag.no Les meir på www.fiken.no

INSTRUKTØRKURS I SAMDANSTEKNIKK I høve NU si landsmøtehelg i Oslo i april 2018 skipar Noregs Ungdomslag til eit nasjonalt instruktørkurs i samdansteknikk 28.–29. april. Instruktørkurset går over 12 timar laurdag og sundag og skjer parallelt med landsmøtet. Det vil seie at du ikkje kan delta på både landsmøte og instruktørkurs. Kurslærar er eminente Vegar Vårdal. Han er ein av dei fremste pedagogane i landet og har halde ei rekkje kurs for Noregs Ungdomslag. Vegar har eit engasjement som smittar, og er god til å gje individuelle tilbakemeldingar som kan hjelpe deg som dansar og instruktør. Musikar på kurset er felespelar Patrik Andersson frå Sverige. Kurset fokuserer mellom anna på rotasjon, lære å sjå og observere, kva mekanikkar i kroppen som ligg til grunn for rotasjonsteknikk, og utprøving av det å føre og fylgje. Kurset vil sjå på breidda i folkedanstradisjonen vår og hente konkrete eksempel frå runddans og bygdedans. Meld deg på innan 11. april via www.deltager.no/instruktorkurs_samdansteknikk.

KULTURPRIS TIL RØROS FOLKEDANSLAG Røros folkedanslag fekk tildelt Røros kommunes kulturpris 2017 under opninga av Rørosmartnan 2018, og hausta solid votteapplaus frå dei frammøtte. NU-laget får prisen for ein omfattande innsats i over 40 år for å ivareta og formidle lokale dansetradisjonar. Bilete er frå opninga, for kva er vel betre enn å feire prisen med enn ein Rørospols i vintersola? Vi gratulerer! Ps: Rørosleken er i år 4. - 6. mai. Sjå heimesida til Røros folkedanslag: www.rorosfolkedans.no for meir informasjon. 9 UNGDOM 01/2018

UNGDOMSLAG

Bilda er nokre utkli pp frå «MikMak», det handskrive bladet til Ungbirken Ungdomslag som ha dde tilhald på Grünerløkka i Oslo (må ikkje forvekslas t me d Grünerløkka Ungdomslag og Grün erløkkens Ungdomsfo ren ing som òg var i aktivitet på sa me tida).

Å JAKTE PÅ UNGDOMSLAG Dal Ungdomsforening, Dybsjøliens Ungdomsforening, Grünerløkka Ungdomslag, Ungdomslaget Dovre og Ungdomslaget Solhov er eit lite utval ungdomslag eg har vore borti i arbeidet med masteroppgåva mi det siste året. Alle saman eksisterte i 1910, og om ein berre les namna deira, kunne ein tru dei var NU-lag alle saman. Interessant nok var det berre eitt av dei som var med i NU, og berre eitt av dei var det me kan kalle eit frilyndt lag. TEKST: TORBJØRN BERGWITZ LAUEN

Moteord er noko dei fleste kjenner godt til, ord som plutseleg vert populære og brukte om alt mogleg rart. I siste halvdelen av 1800talet vart orda «ung» og «ungdom» slike moteord i store deler av den vestlege verda. Alt som var nytt og kult, knytte til seg eit av dei orda, og særleg då ein kom utpå 1890talet tok det heilt av. «Youth! Youth! There is absolutely nothing in the world but youth!» skreiv Oscar Wilde i 1891 samstundes som

10 UNGDOM 01/2018

jugendstil gjorde inntog i kunst- og arkitekturverda. Ein fekk eigne ungdomsaviser og ungdomsblad, ungdomsstemner samla titusenvis av folk kvar einaste sommar, og det vart skipa ungdomslag, ungdomsforeiningar og andre ungdomsorganisasjonar over ein låg sko. «Ungdom» var ikkje lenger berre ein livsfase eller aldersgruppe, men vart synonymt med framtid, framsteg, positivitet, godheit og endring.

Dei første ungdomslaga i Norden vart skipa i Danmark på 1870-talet og heitte rett nok ungdomsforeninger. Føremålet til desse første laga var stort sett å gje ungdomen «en festlig aften» ved å arrangere ball og festar, men det tok ikkje mange år før dei fekk konkurranse frå andre ungdomslag. Kjem me utpå 1880- og 90-talet, finn me både radikale, konservative, sosialistiske, liberale, frilyndte, kristne, upolitiske, fråhalds

UNGDOMSLAG

og selskapelege ungdomslag, for å nemne nokre. Ja, og så heitte dei stort sette berre «ungdomslag» eller «ungdomsforening». Og for å gjere det heile litt meir oversiktleg var ting sjeldan hogne i stein. Eit lag som kalla seg kristent eitt år, kunne godt verte eit frilyndt eller selskapeleg lag året etter. For eit lokalt ungdomslag hadde det ikkje så mykje å seie kva dei kalla seg, for dei dreiv på stort sett på same måten alle saman, med handskrivne blad og medlemsmøte med foredrag og song. Det vart først når ein måtte velje seg ein landsorganisasjon å melde seg inn i, at det vart diskusjon om kva ein eigentleg var, og før 1900 var det nok litt tilfeldig kvar ein del lag enda opp. Ja, ein god del brukte fleire tiår på å velje og heldt seg difor utanfor.

Heldigvis skreiv dei fleste ned lovene sine, og basert på desse kan ein skilje ungdomslaga frå kvarandre, i alle fall det året dei vart skrivne. Så for å kome attende til desse fem laga eg opna med: Har du greidd å gjette kven som er kven enno? Her kjem fasiten: • Dal Ungdomsforening skulle på «Guds ords og den lutherske kirkes bekjendelses grund» fremje gudsfrykt og sund kristleg opplysning mellom ungdomen. • Dybsjøliens Ungdomsforening skulle «bidra til oplysnings fremme». • Grünerløkka Ungdomslag skulle «skaffe sine medlemmer sund og god under holdning». • Ungdomslaget Dovre skulle arbeide for «frihed, oplysning og totalafhold» blandt ungdomen i Trøndernes avholdsforening.

•

Ungdomslaget Solhov skulle «på grundlag av Norges soc.-dem. Ungdomsforbunds principer og program samle ungdomen til fælles og enig optræden for at vinde politisk og økonomisk selvstændighet.»

Og om du ikkje har klart å gjette det enno, så var det av desse fem laga UL Dovre som stod i NU i 1910.

I tillegg til å sitte i styret for Noregs Ungdomslag er Torbjørn Bergwitz Lauen masterstudent i historie ved UiO der han skriv oppgåve om frilyndte ungdomsrørsler i Norden før 1920.

11 UNGDOM 01/2018

FOLKEPEDIA

Folkepedia-innspeling I IDYLLISK VINTERLJOS FOTO: HALLDIS FOLKEDAL

I januar vart det spela inn nye filmar til Folkepedia med dansarar frå barne- og ungdomsringen i Tårstad leikarring. Det vart blant anna dansa på Evenestangen, kaia i Liavika, Evenesvika, inne på flyplassterminalen og Evnesmark grendehus. Det var ikkje berre

12 UNGDOM 01/2018

spelemann Mikal Lundemo som fraus på fingrane under opptak, men stemninga var likevel god i eit eventyrleg vinterljos. Me gler oss til å sjå ferdig resultat seinare i vinter! Sjå filmane på www.folkepedia.no

13 UNGDOM 01/2018

KRONIKK

Utan frivillige stoppar Noreg TEKST: ÅGE AVEDAL, REGIONLEIAR I 4H MØRE OG ROMSDAL

KVA VILLE NOREG VORE UTAN FRIVILLIGE? Sjå føre deg eit Noreg utan frivillige. Kva ville 17. mai ha vore utan korps, leikar, talar og tog? Korleis skulle ein fått til idrettsarrangement – frå ein enkel handballkamp til NM, EM og VM – om ikkje frivillige var med? Kven skulle samla bygdefolket eller bydelen til felles samlingar om det ikkje var for grendelag, ungdomslag, velforeiningar eller andre? Kunne ein laga til dei store festivalane utan frivillige? Kven skulle invitert til bygderevyar, 4H-haustfestar eller fotballkampar om det ikkje fanst frivillige? Korleis ville beredskapen i landet sett ut utan Raudekrossen og Norsk Folkehjelp? Noreg er rå på frivilligheit. Vi har ein flora av frivillige organisasjonar med tusen på tusen av medlemer og leiarar som stiller opp og tek tak – kvar dag året rundt. Vi har eit mangfald av festivalar, idrettsarrangement og kulturarrangement som vi er stolte av. Utan dei frivillige hadde vi blitt fattigare på opplevingar, samhald og fellesskap. Frivilligheitsbarometeret for 2017 viser at 67 % av befolkninga i Noreg har vore med på dugnad siste året. Verdiskapinga i frivillig sektor er rekna ut til å vere på fleire hundre milliardar eller på nærmare 90 000 årsverk. I 2004 blei «dugnad» kåra til Noregs nasjonalord i NRK-programmet Typisk norsk. Eg har ikkje registrert at det har blitt kåra eit nytt nasjonalord sidan den gong. På mange språk finst ikkje ordet «dugnad» ein gong.

14 UNGDOM 01/2018

Så kanskje vi då kan slå fast ein gong for alle at det er typisk norsk å vere god på dugnad? Dugnad og frivillig innsats kjem ikkje av seg sjølv. Sjølv om mange har eit ibuande ønske om å bidra til fellesskapen og gjere ein innsats for å skape gode lokalmiljø, må rammene rundt frivilligheita vere gode.

det offentlege hjelpe slik at privat økonomi ikkje blir ei utfordring. Frivilligerklæringa som regjeringa la fram i 2015, seier at alle skal få vere med på ein aktivitet. Berre her i fylket er 7,3 % av dei under 17 år frå eit hushald med låg inntekt, viser tal frå Bufdir frå 2016. Det er desse som ofte fell utanfor.

Slik eg ser det, har vi i dag spesielt tre utfordringar innanfor frivillig sektor. Den eine handlar om samspelet mellom offentleg og frivillig sektor. Den andre handlar om aukande krav til profesjonalisering og meir byråkrati. Den tredje er dei økonomiske rammevilkåra.

Ein god måte å sikre dette på er ved å styrke frivilligsentralane som bindeledd mellom frivillige organisasjonar og det offentlege og sørgje for at kvar kommune har ein pott med pengar som sikrar at alle har råd til å vere med.

Ein finn svara på mange av samfunnsutfordringane no og i framtida i samspelet mellom offentleg og frivillig sektor. Ei av utfordringane i små og større lokalsamfunn handlar om inkludering. Inkludering betyr at alle skal få høve til å vere med, uavhengig av kulturbakgrunn eller funksjonsnivå. Det offentlege kan legge til rette innan skule, barnehage, arbeid og helsetilbod. Men skal ein bli inkludert, må ein òg kunne delta sosialt i fritida. Her kjem frivilligheita sterkt inn. Vi vil ha fleire med, men er avhengige av eit samarbeid med det offentlege for å kunne komme i kontakt med dei som fell utanfor. Ofte opplever vi som er frivillige, at det offentlege ikkje legg godt nok til rette. Skular, helsestasjonar og arbeidsplassar bør få plikt til å informere om dei tilboda som finst i lokalsamfunnet. Vi treng òg arenaer der frivillige organisasjonar og det offentlege kan møtast for å snakke i lag. Samtidig bør

Den neste utfordringa er dei stadig aukande krava om profesjonalisering og meir byråkrati. Kva skal ein bruke tida på – skjema eller aktivitet? Det er mange leiarar og styremedlemer som har brukt mang ein time på papir og skjema. Medlemslister skal vere a jour, rekneskapen skal gå opp, og søknader og rapportar skal skrivast. Spør kven som helst som har vore borti søknader om spelemidlar, om korleis det var – og du får eit matt blikk tilbake. Det offentlege kan hjelpe. Til dømes bør Frivilligregisteret som er ein del av Brønnøysundregistera, knytast til medlemssystema til organisasjonane for å sleppe dobbeltregistrering. Støtteordningar kan gjerast enklare. Eit heiderleg unntak her er Frifond, men òg denne støtteordninga har blitt meir byråkratisk med åra. Den tredje utfordringa handlar om økonomi. Frivilligheit kostar litt, men den støtta som

KRONIKK

blir gitt, får ein tilbake i det mangedoble. Anlegg, kulturhus og andre arenaer for aktivitet kostar. Det kostar òg å drive organisasjonane. Det finst mange moglegheiter for å få pengar til prosjekt, men prosjektmidlar har ei bakside. Skal organisasjonane heile tida snu seg etter satsingar frå det offentlege eller private, kan ein få eit demokratisk problem. Organisasjonane risikerer å ikkje sjølve bestemme kva ein vil satse på, men lèt seg styre i den retninga andre har gitt. Frie, sjølvstendige organisasjonar treng midlar til drift. Midlane frå det offentlege bør vere så ubyråkratiske som mogleg. Studiemidlar og frifond er midlar som er viktige for frivillige

organisasjonar, og må sikrast i tida framover. Like eins må ein jobbe for å styrke ordninga med momskompensasjon. Det er ikkje rettferdig å måtte betale moms på frivilligheit. Spelemidlane til idrettsanlegg, friluftsanlegg, nærmiljøanlegg og kulturhus må òg sikrast. Dette er midlar som varierer frå år til år, og dei dekker ikkje alle behova vi ser i dag. Utan arenaer blir det ikkje aktivitet. I den samanhengen vil eg særleg peike på kulturhusa, og spesielt alle dei som blir drivne av frivillige organisasjonar. Ungdomshus, grendehus, samfunnshus og andre lokale forsamlingshus er veldig viktige arenaer for kulturen, men støtta til modernisering og vedlikehald av husa er lita.

Når regjeringa no skal legge fram ei stortingsmelding for kultur, må frivilligheita få ein stor og viktig plass. Målet om «kultur for alle» har klar adresse til dei frivillige. Vi er klare til å ta tak, men då må rammene rundt frivillig kulturarbeid vere enkle, føreseielege og med å gi oss kraft. Vi skal vere svært takknemlege for alle dei som tek ansvar som turleiar, trenar, dirigent, kasserar, leiar eller flyktningguide. Takk til dei som set ut stolar, baker kaker, preparerer skiløyper og tar si vakt i kiosken. Dei frivillige er grunnmuren i kulturlivet, og utan frivillige stoppar Noreg.

ALLE VILLE SJÅ «KJÆRLEIK, HAT OG ROCK’N ROLL» – EIN ELVIS-INSPIRERT MUSIKAL! TEKST OG FOTO: JOSTEIN APELAND, SANDEID UNGDOMSLAG

Folk gjekk mann av huse for å få med seg Sandeid ungdomslag si oppsetting basert på Elvis sin musikk. Handlinga var lagt til eit gatemiljø på 50-talet, sirleg designa av scenograf Aud Sigrid Flesland. Med 15 aktørar på scenen og eit firemannssterkt orkester var dette ei framsyning som verkeleg

tok av. Tre fulle hus i Sandeid, ja, det var så populært at mange måtte gjera vendereis. Kravet om ny ekstraframsyning har komme for lengst, og laget jobbar med å få sett opp noko meir. Fredagen etter premieren besøkte gruppa Suldal ungdomslag og hadde eit flott møte med eit begeistra publikum.

Manuset til framsyninga blei laga etter ein idédugnad i gruppa og blei ført i pennen av Linda Helgeland, regissøren for «Kjærleik, hat og rock’n roll».

15 UNGDOM 01/2018

40-ÅRSJUBILEUM

TÅRSTAD LEIKARRING FEIRET 40 ÅR I april 1977 ble Tårstad Leikarring i Evenes stiftet av danseglade tårstadværinger, og aktiviteten er høy den dag i dag. I desember 2017 feiret leikarringen sitt 40-årsjubileum på Bygdehuset Solbakken på Tårstad med festmiddag, dans og inviterte gjester. TEKST OG FOTO: UNN KRISTIN LABERG, LABERG, TÅRSTAD LEIKARRING

Aksel Alseth var konferansier for dagen, ønsket alle velkommen og ledet forsamlingen på ca. 40 personer gjennom jubileumsarrangementet med festmiddag, taler, gaver, blomsteroverrekkelser, danseoppvisninger og åresalg. Under festmiddagen fortalte Alseth om leikarringens oppstart og historikk. Hans Kvam fra Tårstad var leikarringens første formann. I 1982 meldte Tårstad Leikarring seg inn i Troms Ungdomsfylking, som er Noregs Ungdomslags fylkesgruppe for Troms. Tårstad Leikarring har vært veldig aktive gjennom årene. I tillegg til faste danseaktiviteter har de arrangert flere familiestevner og Tromsring-samlinger. De har hatt danseoppvisninger en rekke steder, blant annet på sykehjem i Evenes og Skånland, folkehøgskolen på Soltun, Evenes syn- og mestringssenter og sågar har de hatt danseoppvisning for NATOs forsvarsministre på Evenes flystasjon. De siste syv årene har leikarringen også samarbeidet med Den kulturelle spaserstokken i Evenes om

16 UNGDOM 01/2018

Danseaften på Evenes omsorgssenter. Herfra har det blitt sagt: – Ingen Danseaften uten leikarringen.

STOLT TUF-REPRESENTANT Noregs Ungdomslags fylkesgruppe for Troms var representert ved Hildur Sæther. Hun tok ordet under middagen og fortalte at de var imponert over det høye aktivitetsnivået til leikarringen og ekstra stolte over dette lokallaget. Fra Sæther og Troms Ungdomsfylking fikk leikarringen utdelt en gavesjekk på kr 4000 i anledning jubileet. Overbrakte hilsninger fra UL Fram, Soløy, gjorde hun også.

FLOTT FOLKEHELSETILTAK Leikarringens aktiviteter er rettet mot flere målgrupper. Med dyktige instruktører arrangeres det både knøtte-, barne-, ungdoms- og voksenringer annenhver uke året rundt. I 2016/2017 har det også vært arrangert Helsedans, dansering for de med nedsatt funksjonsevne. De ulike tiltakene er god

fysisk aktivitet, danseglede og forebyggende med tanke på folkehelse. I tillegg tar man vare på en gammel dansetradisjon som holder på å forsvinne. Det er svært få folkedansgrupper i regionen.

TÅRSTAD LEIKARRING SINE AKTIVITETER: • Knøttering for barn 2–6 år (under skole alder), øver annenhver mandag (partalls uker). • Barnering for barn 1.–3. klasse, øver annen hver mandag (partallsuker). • Ungdomsring fra 4. trinn og oppover. Felles øving med barneringen, men fort setter som ungdomsring etterpå og lager program og øver mot UKM 2018. • Helsedans for utviklingshemmede i ETS-kommunene. Vi danser enkle danser og har det gøy. Øver annenhver mandag. • Fredagsdans for voksne i alle aldre, øver annenhver fredag. Vi danser og koser oss med kaffe, kaker og et lite loddsalg hver gang.

TEKST INN HER

Bildet fra dansestevne for barn i april 2017.

Marit Moholt har holdt orden på regnskapet i en årrekke og ble takket og overrakt blomster for det av konferansier Aksel Alseth.

Leder i leikarringen Bjørnulf Ragnarsøn var svært glad for gavesjekken fra Troms Ungdomsfylking. Hildur Sæther ønsket leikarringen lykke til videre med folkedanssatsinga.

Tårstad Leikarrings voksenring hadde oppvisning med flere folkedanser i løpet av kvelden.

Sigrid Rørvik Bruun har vært instruktør for leikarringen siden 1979. Hun delte sine erfaringer og anekdoter med de tilstedeværende under festmiddagen.

17 UNGDOM 01/2018

DANS

Dans uten stans! TEKST OG FOTO: ROLF JOHANSEN, BUL SARPSBORG

Det sørget BUL Sarpsborg for da de på lørdag inviterte til den tradisjonelle og årlige Leikfesten på Folkets Hus på Greåker. I overkant av 70 deltakere i bunad eller annet pentøy hadde funnet veien til Greåker denne mørke og litt hustrige januarlørdagen. Arrangementet går det gjetord om, så her var det deltakere fra hele Østlandet – ja, fra Sverige med var det flere som hadde tatt turen over kjølen. Kjell Älvstrand og kona Liv hadde tatt turen fra Charlottenberg til Greåker denne lørdagen. – Ja, her har vi vært med mange ganger tidligere også, BUL Sarpsborg har bestandig flotte arrangement, sier Liv Älvstrand. Ikke rart at vi kommer tilbake hit når de arrangerer en slik storslått folkedansfest, istemmer en ivrig ektemann som allerede har tydelige rykninger i dansefoten. Som musikere denne kvelden var hyret inn velrenommerte Syvers orkester fra Lom, anført av Tonje Lien Barkenæs på fele som

18 UNGDOM 01/2018

fikk følge av gitar, trekkspill og kontrabass. Og da blir det virkelig musikk som swinger, og som er fristende god å danse til! Men før dansen slapp løs, var det tradisjonell og velsmakende varmrett med tilhørende dessert og kaffe og allsang. Skal man holde dansen gående i 7 timer, ja, da trengs det inntak av mat også! Så bar det løs på dansgulvet med dans uten stans til heftig musikk av Syvers orkester. Og her gikk det mye i tradisjonelle folkedanser som bygdedans, polska, turdans, sangdans – og gammeldans. Her var det lette danseføtter, fyrig musikk og smil og latter i et stort fellesskap. Ut på kvelden vanket det også hjemmebakte kaker og kaffe med utlodning hvor næringslivet hadde sørget for en rekke attraktive premier. Etter at bordene ble ryddet bort, hadde så BULs ungdomsgruppe en forrykende oppvisning av dansetradisjoner fra Østfold. Oppvisningen var samtidig avslutningen på et prosjekt om overføring av dansetradisjoner fra eldre til yngre dansere

i Østfold. Prosjektet har fått midler fra Rådet for folkedans og folkemusikk. Sentrale i prosjektet står Tone Eidsvold, som så visst ikke hviler på laurbærene fra Wilse-medaljen hun ble tildelt i fjor, og veteranen Hans Broen, som i en alder av 85 har stått for mye av den praktiske overføringen av gamle danser fra Østfold til de yngre danserne i BULs ungdomsgruppe. Og om dét kan han mye, danset som han har gjort siden han var 13! Så ble det da også en fantastisk flott oppvisning, hvor selvsagt også Tone Eidsvold og Hans Broen deltok sammen med ungdommene. BULs ungdomsgruppe viste til fulle hva de hadde tilegnet seg, og videreført, av gamle dansetradisjoner fra Østfold, hele tiden akkompagnert av Elise Tegnér på fele. Ikke rart ovasjonene sto helt opp til taket etter endt forestilling. En fantastisk framføring ble det! Og så var det på’n igjen til langt ut på tidlig natt – dansegleden i disse kretsene kjenner knapt noen begrensninger. Og takk for det!

VINTERLEIR

HISTORIA SIN FYRSTE VINTERLEIR I HORDALAND! TEKST: TONE MJELDE, MJELDALEN UNGDOMSLAG

Å arrangere leir er ikkje noko Mjeldalen Ungdomslag er vande med, men kva gjer det når sjølvaste Bergen Ungdomslag Ervingen inviterer til samarbeid. Med ganske kort tid å forberede oss og spreie ordet, er me særs nøgd med 30 deltakarar, jamt fordelt på dei to kursa me hadde denne helga: Teater og dans. BUL er røynde leirarrangørar og det var tydeleg at dei hadde erfaring med å lage taco og tomatsuppe til mange svoltne barnekroppar, for her var alt under kontroll heile helga. Det var spente ungar som kom til Hauge Skule på Osterøy fredagskveld. Nokre kom frå nabohuset, mens andre frå Nordbygda i Samnanger. Nokre var 10 år, mens andre 18. Nokre på leir for aller fyrste gong,

andre røynde leirdeltakarar med svære luftmadrassar og maks komfort. Dei aller fleste var med i eit ungdomslag frå før av, men det var også nokre barn som ikkje hadde spelt teater frå før og som vart med på teaterkurs og leir denne helga. Me håper det gav meirsmak og ynskjer dei velkomne i teatergruppene våre til hausten. På kvelden laurdag reiste alle til ungdomshuset vårt og såg oppsetjinga «Askepott» som er årets framsyning til ungdomsteatergruppa. Det var ei fin samling for alle deltakarane og ikkje minst så var det høve til å kjøpe laurdagsgodteri! Med støtte frå Hordaland Ungdomslag og Bergen Kommune, samt billig leige av skule

på Osterøy, var det mogleg å gjere denne leiren svært billig for deltakarane. Dette er viktig, for at så mange som mogleg skal ha høve til å vera med og kanskje finne sin stad å høyre heime. Kanskje er dette starten på å vera ein del av eit fellesskap, som ein vil hugse tilbake på som vaksen. Kanskje dette er den eine staden dette barnet kjenner meistring og rein glede. Dersom arrangementa blir for kostbare, vil mange barn bli frå røva denne sjansen. Me vart i løpet av helga einige om at dette må bli ein tradisjon. Og kven veit. Kanskje fleire ungdomslag vil vera med på eit vinterleir samarbeid neste år? De er hjarteleg velkomne!

19 UNGDOM 01/2018

NYTTIG Å VITE FOR LAGET

Nytt personvern-reglement

PÅ TRAPPENE

25. mai trer personvernforordninga GDPR i kraft i Noreg og Europa. Endringa får konsekvensar også for Noregs Ungdomslag med sine medlemmar - og det er bra! TEKST: INGER JOHANNE RUSET

At bedrifter og organisasjonar oppbevarer informasjon om enkeltpersonar til ulike formål, er ikkje noko nytt. Det som er nytt med den nye personvernforordninga, er at forbrukaren/medlemmen i større grad har rett til bestemme kva for informasjon som blir lagra, kor lenge og til kva formål. I tillegg skal informasjon om dette vere lett tilgjengeleg og lett å forstå, slik at ein ikkje lenger skal måtte lese gjennom tretti krunglete sider for å forstå kva ein går med på. Som forbrukarar har vi til dømes mange gratis-applikasjonar på telefon og nettbrett. At det er gratis, er ikkje alltid berre flaks. Somme bedrifter sel våre personopplysingar vidare til tredjepartar. Vi er altså varen som er til sals - applikasjonen er berre

20 UNGDOM 01/2018

lokkemiddelet for å hanke oss frivillig inn. Heldigvis held ikkje Noregs Ungdomslag på med slikt, men vi har likevel godt av å tenkje grundig gjennom personvern-rutinane våre.

GJENNOMGANG AV RUTINANE Innføringa av GDPR skal i all hovudsak sørgje for gode rutinar hjå bedrifter og organisasjonar når det gjeld personvern. Enkeltpersonar skal dermed få oversikt over kva informasjon som vert lagra om dei, og vere einige om formåla desse opplysingane vert brukte til. Noregs Ungdomslag er ikkje noko unntak, og er no inne i ein prosess med å ruste organisasjonen for den nye forordninga. Ein del rutinar har vi allereie på plass, noko må reviderast og noko må innførast.

Dette er blant punkta som vi kjem til å gå nøye igjennom: • Mengda personopplysingar som vert samla inn • Omfang av behandling av personopp lysingar • Lagringstid • Tilgjengelegheit (personopplysingane skal vere tilgjengelege for det formålet som var tiltenkt) • Oversikt over kven som har tilgang til informasjonen og kvifor

PERSONOPPLYSINGAR Personopplysingar er informasjon som kan knytast til ein person. Dette kan vere namn, alder, e-post, adresse, postadresse, IP-adresse, bilnummer, bilde, løn og opplysingar om

PERSONVERN

KVA ER GDPR? • Står for ”General Data Protection Regulation” • Trer i kraft 25. mai 2018 • Skal føre til fleire rettar for forbruk aren og fleire plikter for organisa sjonen • Gjeld EU/EØS-land • Brot på forordninga kan føre til sanksjonar

åtferdsmønster. Vi i Noregs Ungdomslag treng ikkje alt dette av deg. Kontaktinformasjon som postadresse, telefonnummer og e-post er til dømes grunnleggjande informasjon for oss. Det same gjeld informasjon som vi treng til fordelingsutval og studieforbund, som kjønn og alder. Melder ein seg ut, skal denne informasjonen slettast etter nokre år, med mindre det føreligg eit eige samtykke på at informasjonen kan lagrast over lengre tid. Andre reglar gjeld for medlemmar som har hatt tillitsverv i organisasjonen.

SENSITIV INFORMASJON Sensitiv informasjon er informasjon om helse, religiøs tilknyting, politisk tilknyting, seksuell legning eller fagforeiningsmedlemskap. Sensitive personopplysingar har strengare krav til behandling og oppbevaring enn det vanlege personopplysingar har. Ungdomslag kan enkelte sensitive opplysingar vere relevante å hente i samband med kurs og arrangement. Personane dette gjeld kan bestemme om denne informasjonen skal slettast etter arrangementsslutt, eller takast

vare på så lenge ein er medlem. Dette kan til dømes gjelde sterke allergiar som det er viktig å vite om.

PERSONNUMMER I mange år har personnummer vore sett på som sensitiv informasjon. Det er det ikkje lenger. Personnummer kan derimot vere ein grei måte å verifisere at det ligg ein faktisk person bak ein medlemsprofil, hindre at det blir misforståingar ikring personar med same namn, og elles og forhindre at ein til dømes er dobbeltregistert. Per i dag krev vi ikkje personnummer av medlemmar, men i medlemssystemet vårt er det no mogleg å legge inn personnummer for dei som ønskjer det. Dette er spesielt til fordel for styremedlemmar i høve direkte-registrering til Brønnøysundregisteret. Personnummer er også påkravd frå dei som gir gåver til organisasjonen, om ein ønskjer skattefordel av dette.

SAMTYKKE Ved å inngå medlemskap i ein organisasjon, går ein samtidig med på at relevant nøkkelinformasjon vert lagra i medlemsregisteret.

Samtykke utover dette skal hentast inn separat, som til dømes foto-samtykke. Ved påmelding til sommarleir og andre arrangement, skal ein også kunne samtykke til at det blir teke bilde kor ein kan kjennast att, og korleis desse bilda eventuelt vert nytta.

FÅ TILGANG TIL EIGNE OPPLYSINGAR Vil du vite kva informasjon som vi har lagra om deg i medlemssystemet vårt? Om du ikkje har besøkt medlemssida di før: ta turen innom www.ungdomslag.hypersys.no og logg deg på med e-post-adressa di. Kontakt post@ungdomslag.no eller lokallagsleiaren din om du ikkje kjem deg inn. På Hypersys kan du sjølv oppdatere informasjonen din, og velje om og korleis du ønskjer å få medlemsbladet. I neste utgåve av Ungdom vil du få ein oppdatert og meir detaljert gjennomgang av Noregs Ungdomslag sine nye personvernrutinar og kva det vil ha å seie for deg! Kjelder: Ellen Anker Storset/Communicare, Frivillighet Norge og Datatilsynet

21 UNGDOM 01/2018

Stopp ID-tjuven

SØK NÅ!

TEATER

MUSIKK & TEATER

+ KOSTYME & TEATERSMINKE

Saman med oss.

Stadig fleire nordmenn opplever identitetstjuveri. No får alle som har innbuforsikring hos Knif Trygghet gratis ID-sikring. Om bankkort eller kodar blir stolne, tar me den krevjande ryddejobben samen med deg. Det kan me forsikra.

LYD & MUSIKK

+ SCENOGRAFI

+ LYSDESIGN

www.romerike.fhs.no Meir informasjon og gode tilbod finn du på kniftrygghet.no, eller ring 23 68 39 00

SIKRAR VERDIAR. SKAPAR VERDIAR.

RØROS FOLKEDANSLAG INVITERER TIL

”RØROS-LEKEN” 4. – 6.mai - 2018 Røros folkedanslag ønsker nok en gang å invitere til ei ”knallgod” dansehelg i Bergstaden i begynnelsen av mai. Det blir tre dager med mye Rørospols, sangdans, turdans og annen gammeldans. Fredag Dans på Gymbygget med musikk av Småviltlaget. Lørdag Middagsdans i Sangerhuset med Glåmos Spellmannslag. Leikfest i Gymbygget med Gränslaget. Søndag Etterpålag i Sangerhuset med b.l.a. åpen scene. Det settes opp buss fra Oslo. Kontakt Svein Aasen. e-post. svein.aasen@mulitconsult.no, mob: 482 99 981.

Se program på www.rorosfolkedans.no

22 UNGDOM 01/2018

Sy din egen bunad med veiledning -søm av nye bunader - dame og herre -omsøm -fagbrev og lærlingbedrift www.bergogblaane.no

Berg og Blåne As

Hovtun Prestegårdsalleen 4 3490 KLOKKARSTUA annekari@bergogblaane.no tlf. 924 08035

Stensveien 1, 7335 Jerpstad Telefon: 991 21 970 E-post: ingunn.stokkli@coop.no coop-aa.no

23 UNGDOM 01/2018

Returadresse: Noregs Ungdomslag, Øvre Slottsgate 2B, 0157 Oslo

Nordmøre Nordmøre

Hardanger Hardanger

Kvam Kvam

BUNADSLEVERANDØR SIDAN SIDAN 1912 1912 BUNADSLEVERANDØR Velkommen til ein tradisjonsrik handel i Oslo Velkommen til ein tradisjonsrik handel i Oslo

Avd. Rosenkrantz’ gate 8 (inng. Arbeidergata), 0159 Oslo Avd. gate 8 (inng. Arbeidergata), Avd.Rosenkrantz’ Glasmagasinet, Stortorvet 9, 0155 Oslo 0159 Oslo Avd. Glasmagasinet, Stortorvet 9, 0155 Oslo