Zoeken naar het juiste standpunt De kist met schilderspullen rammelt achter op de kar. Die vervloekte keienweg omhoog ook. Albrecht Dürer kan meerijden met een boer, maar comfortabel is het niet. Doordat het de afgelopen tijd veel heeft geregend staat het dal ten zuiden van Laag onder water. De Adige is buiten zijn oevers getreden en reizigers moeten de bergen over naar het volgende dal. Dürer zucht. Hij snakt naar een pauze. Misschien is er dan tijd om een schets te maken. Zou het zo gegaan zijn in 1494, op Dürers reis van Neurenberg naar Venetië? We wandelen en klimmen in zijn voetsporen door het Italiaanse Trentino. Tekst Marjolein Wols Beeld Charlotte Favier
Collectie Ashmolean Museum, University of Oxford
In de voetsporen van Albrecht Dürer
D
oor de ogen van een ander kijken, zo makkelijk is dat niet. We passeren plaatsen waar Albrecht Dürer zeker is geweest. Een aantal locaties is goed te herkennen uit zijn aquarellen. Maar het is ook duidelijk dat zijn beleving ruim vijfhonderd jaar geleden totaal anders geweest moet zijn. Het doel van onze reis is anders, we navigeren op een gpx-bestand en onze rugzakken zijn volgeladen met lichtgewicht spullen. Papier, penselen en verf ontbreken, dat dragen wij dan weer niet met ons mee. De in 1471 in Neurenberg in Duitsland geboren kunstenaar Albrecht Dürer is een sleutelfiguur in de kunstgeschiedenis. Zijn werk heeft veel invloed gehad op de renaissancekunst ten noorden van de Alpen. Maar voordat we daar zijn, moeten we een paar stappen terug. Als jongen ging Dürer in de leer bij zijn vader, een edelsmid. Gelukkig zag de vader het tekentalent van zijn zoon en stuurde hij hem naar schilder en illustrator Michael Wolgemuth om daar verder te leren. Tijdens reizen naar Bazel en Straatsburg leerde Dürer de fijne kneepjes van het vak onder meer van grootheden als Martin Schongauer. Nog niemand had kunnen bedenken dat het Albrecht Dürer zelf zou zijn over wie we vijfhonderd jaar later nog vol lof praten. Met een opleiding op zak en pasgetrouwd besloot Dürer in 1494 naar Venetië te gaan. Aan de zuidkant van de Alpen bloeide de Italiaanse renaissance. De kunst en cultuur ontwikkelden zich razendsnel en kunstenaars lieten zich volop inspireren door de klassieke oudheid. Renaissance betekent zelfs ‘wedergeboorte’,
42 | HOOGTELIJN 4-2025
Uitzicht op Val di Cembra, Albrecht Dürer, 1495, aquarel op papier waarmee geduid wordt op de herleving van de klassieke tijd. In de beeldende kunst werd realisme belangrijker en ging perspectief een grote rol spelen. Nadat Dürer enkele maanden in Italië was geweest, nam hij die invloeden mee terug naar Neurenberg. De werken die hij in de jaren daarop maakte braken met de laatmiddeleeuwse tradities die boven de Alpen nog de norm waren. Zijn schildertechnieken en de Venetiaanse gewaden die zijn figuren dragen waren duidelijk geïnspireerd door de reis.