PCI Booklet Polish

Diagnostyka i leczenie Twojego serca Angiografia wieńcowa (koronarografia) i angioplastyka wieńcowa

Niniejsza broszura jest przeznaczona dla pacjentów, którzy wspólnie z lekarzami i pielęgniarkami planują diagnostykę oraz leczenie. Broszura składa się z trzech części. Zawiera informacje na temat badań, leczenia, pobytu w szpitalu i powrotu do zdrowia.

O czym jest broszura?

Lekarz zlecił Ci badania oraz zastosowanie odpowiedniego leczenia.

Ta broszura zawiera informacje na temat badania nazywanego angiografią. Badanie jest pomocne Twojemu lekarzowi w ocenie tego, czy masz problemy z sercem, a dokładniej z naczyniami wieńcowymi. Wyniki badania pomogą Tobie i Twojemu lekarzowi wybrać najlepsze dla Ciebie leczenie. Jedną z możliwych form leczenia jest angioplastyka wieńcowa z wykorzystaniem stentów. Więcej o tym zabiegu dowiesz się w dalszej części broszury.

Ważne, abyś po przeczytaniu broszury zrozumiał:

Jakie badania i zabiegi są wykonywane

Jak mogą Jakie są możliwe do poprawić stan Two- wystąpienia skutki jego zdrowia uboczne

Zapoznanie się z niniejszą broszurą pomoże Ci zrozumieć, co może się wydarzyć w związku z Twoją chorobą oraz co może być dla Ciebie pomocne. Być może będziesz chciał przeczytać ją więcej niż raz. Poinformuj swoją pielęgniarkę lub lekarza, jeśli potrzebujesz pomocy w przeczytaniu lub zrozumieniu broszury.

1

Spis treści Ponieważ broszura zawiera wiele informacji, podzieliliśmy ją na 3 części. Możesz przeczytać jedną część na raz i porozmawiać z rodziną lub przyjaciółmi. Pomocne może okazać się także zanotowanie rzeczy, których nie rozumiesz. Możesz je omówić z lekarzem lub pielęgniarką. Zachowaj tę broszurę i zabierz ze sobą na wizytę kontrolną.

Część pierwsza

Jakich badań diagnostycznych i zabiegów mogę potrzebować?

Część druga

Przygotowanie do wizyty w szpitalu

Część trzecia

Powrót do domu i utrzymanie zdrowia

Aby pomóc Ci zapamiętać najważniejsze dla Ciebie informacje, podsumowaliśmy kluczowe punkty w kolorowych sekcjach, takich jak ta, na końcu każdej części.

W tym miejscu możesz zapisać wszelkie wątpliwości i pytania, które chcesz zadać swojemu lekarzowi lub pielęgniarce podczas kolejnej wizyty.

2

Część pierwsza Jakich badań diagnostycznych i zabiegów mogę potrzebować?

W części 1 wyjaśniamy na czym polega badanie koronarograficzne (angiogram wieńcowy) oraz zabieg angioplastyki wieńcowej, a także przyczyny jego stosowania.

3

Część I

Czym jest choroba wieńcowa?

Aby pomóc ci zrozumieć, dlaczego potrzebujesz diagnostyki i/lub leczenia serca, najpierw wyjaśnijmy, czym jest choroba wieńcowa.

Krew, która jest wypompowana z serca niesie tlen. Bogata w tlen krew przepływa w twoim ciele w sieci rurek, które nazywane są naczyniami krwionośnymi. Krew bogata w tlen jest również potrzebna mięśniowi sercowemu, aby mógł prawidłowo pracować.

Krew płynie do mięśnia sercowego w sieci naczyń krwionośnych zwanych tętnicami wieńcowymi. Na rysunku poniżej zaznaczono przebieg tętnic wieńcowych, kótre przebiegają wzdłuż powierzchni serca.

Naczynia krwionośne serca (tętnice wieńcowe)

Aorta

Prawa tętnica

Lewa tętnica

Gałąź okalająca tętnicy

Tętnica przednia zstępująca 4

Część I

Choroba wieńcowa, zwana również chorobą naczyń wieńcowych, występuje wtedy, gdy tętnice wieńcowe ulegają zwężeniu lub zablokowaniu. To “zablokowanie” oznacza, że zmniejsza się ilość krwi przepływającej do mięśnia sercowego. Może to powodować uczucie ucisku, ból lub pieczenie w klatce piersiowej, ramieniu lub szczęce.

Te odczucia lub objawy nazywane są “dławicą piersiową” i mogą czasami sprawiać wrażenie podobne do niestrawności. Inne objawy dławicy piersiowej to brak tchu, pocenie się, zmęczenie i złe samopoczucie. Niektórzy ludzie mogą nie odczuwać żadnych objawów.

Objawy dławicy piersiowej Pocenie się i zmęczenie

Brak tchu

Uczucie bólu w szczęce lub okolicy ramienia

Nudności

Zwężenie tętnic wieńcowych

5

Część I

Czym jest angiogram naczyń wieńcowych (koronarografia)?

Następnie przejdziemy przez badanie serca i zabiegi, które zaproponował ci lekarz.

Angiogram naczyń wieńcowych (koronarografia) jest badaniem diagnostycznym w kierunku rozpoznania choroby wieńcowej serca. Badanie pomaga lekarzom “zobaczyć” zablokowane lub zwężone części tętnic wieńcowych, które przeprowadzają krew do serca. Daje on informacje o przepływie krwi oraz “obraz” podobny do tego, który znajduje się poniżej. Badanie jest pomocne podczas wyboru najlepszej metody leczenia.

Sam angiogram wieńcowy (koronarografia) nie jest formą leczenia.

Często jednak wykonuje się go przed lub w ramach zabiegu zwanego angioplastyką wieńcową ze stentowaniem.

Angiogram wieńcowy (koronarografię) wykonuje się w pracowni hemodynamiki (rysunek poniżej)

6

Część I

Podczas badania nie będziesz spać (będziesz przytomny), ale możesz otrzymać lekarstwa, które pomogą ci się zrelaksować.

Otrzymasz zastrzyk znieczulający, (znieczulenie miejscowe). Następnie mała rurka jest wprowadzana przez skórę do naczynia krwionośnego na nadgarstku lub pachwinie. Lekarz poinformuje Cię wcześniej, w którym miejscu będzie wprowadzał rurkę .

Następnie przez naczynia krwionośne, aż do tętnic wieńcowych ostrożnie przechodzi cienka, elastyczna rurka (zwana cewnikiem).

Do tętnic wieńcowych przepłukiwany jest płynny barwnik, który widoczny jest na zdjęciu rentgenowskim. Pozwala to na wykonanie zdjęć rentgenowskich i pomiarów przepływu krwi. Badanie angiograficzne trwa zazwyczaj od 15 minut do 1 godziny. W tym czasie trzeba będziesz musiał/musiała leżeć nieruchomo.

Co się dzieje podczas badania?

Obraz tętnic wieńcowych Tętnica promieniowa

Punkt wprowadzenia Punkt wprowadzenia

Tętnica udowa (pachwina)

7

Część I

Jakie są kolejne etapy?

Koronarografia (badania naczyń wieńcowych) pokaże, jakich zabiegów możesz potrzebować

Więcej informacji na temat zabiegu pomostowania aortalno-wieńcowego otrzymają Państwo, jeśli lekarz (lekarze) zasugeruje Państwu ten zabieg. Następna część tej broszury

zawiera informacje na temat angioplastyki wieńcowej.

8

Czym jest angioplastyka naczyń wieńcowych?

Część I

Angioplastyka wieńcowa ze stentowaniem jest zabiegiem,

który “rozszerza”, czyli “otwiera” naczynia krwionośne, które pobierają krew i tlen do mięśnia sercowego. Zabieg ten zwiększa przepływ krwi do mięśnia sercowego.

W pierwszej części zabiegu angioplastyki wieńcowej wykonuje się badanie koronarograficzne Pokazuje ono lekarzowi, które tętnice wieńcowe mogą wymagać leczenia.

Po znalezieniu zwężenia w tętnicy wieńcowej, malutki “balonik” wypełnia się płynem. Wraz z jego powiększaniem się nagromadzony tłuszcz (tzw. płytka ) zostaje zgnieciony w ścianie naczynia krwionośnego. Poszerza to naczynia krwionośne, przez które może przepływać więcej krwi.

Zazwyczaj, ale nie zawsze, do wnętrza naczynia krwionośnego zostaje wprowadzony stent, który utrzyma naczynie otwarte. Stent wygląda jak malutka rurka z siatki, jak pokazano poniżej. Czasami potrzebny jest więcej niż jeden stent. blaszka Angioplastyka naczyń Tętnica wieńcowa miażdżycowa wieńcowych

1

Stent

2 Balon

3

Napompowany balon

4 Rozszerzony stent

9

Istnieją różne rodzaje i rozmiary stentów. Ten obrazek przedstawia rozmiar stentu w porównaniu z rozmiarem monety 1 Euro.

Lekarz udzieli Ci więcej informacji na temat rodzaju stentu, którego możesz potrzebować.

Przykład stentu

Dlaczego możesz mieć robioną angioplastykę wieńcową ze stentowaniem?

Jeżeli znajduje się Pan/Pani na liście oczekujących na planowaną angiografię wieńcową i/lub angioplastykę ze stentowaniem, może Pan/Pani mieć długotrwałą chorobę wieńcową, która jest “stabilna”.

Osoba ze “stabilną” chorobą wieńcową może cierpieć na dusznicę bolesną (patrz strona 5), kiedy wchodzi na górę, czuje się zestresowana lub zdenerwowana, lub po zjedzeniu dużego posiłku. Odchodzi ona po kilku minutach odpoczynku. To nie jest atak serca.

Duszność może być kontrolowana za pomocą leków, ale czasami samo leczenie nie wystarcza, aby ją opanować. W tym przypadku może być zalecana angioplastyka wieńcowa ze stentowaniem. Główną korzyścią płynącą z angioplastyki dla tej grupy osób jest usunięcie nieprzyjemnych objawów dławicy piersiowej w celu poprawy jakości ich życia. Jeśli zdecydujesz się nie wykonywać angioplastyki wieńcowej z użyciem stentingu, powinieneś nadal przyjmować leki zgodnie z zaleceniami.

10

Część I

Balon jest usunięty, ale stent zostanie tam na zawsze. Stanie się częścią ściany naczynia krwionośnego. Zabieg może trwać od 15 minut do 2 godzin. W tym czasie trzeba będzie leżeć nieruchomo.

Część I

Część pierwsza – podsumowanie • Zwężone lub zablokowane tętnice wieńcowe powodu ją chorobę wieńcową serca. Dławica piersiowa jest obja wem spowodowanym zmniejszonym przepływem krwi do mięśnia sercowego.

• Angiogram wieńcowy jest badaniem, które pokazuje stan zdrowia twoich tętnic wieńcowych i przepływ krwi przez nie.

• Angioplastyka wieńcowa ze stentowaniem jest zabiegiem polegającym na “otwarciu” lub “poszerzeniu” tętnic wieńcowych w celu poprawy przepływu krwi przez nie.

Twoje pytania i wątpliwości

11

Część II Przygotowanie się do wizyty w szpitalu

W części 2 wyjaśniamy, czego można się spodziewać “w ciągu dnia”, jeśli zgodzi się Pan/Pani na wykonanie angiogramu wieńcowego lub angioplastyki wieńcowej.

12

Przygotowanie do badania angiogramu wieńcowego i zabiegu angioplastyki wieńcowej Poprawa zdrowia serca

Cęść II

Prowadzenie zdrowego trybu życia i przyjmowanie leków to najważniejsze rzeczy, które możesz zrobić, aby utrzymać w zdrowiu wnętrze swoich tętnic wieńcowych. (Czytaj dalej w części trzeciej).

Jedzenie i picie

Zazwyczaj nie trzeba iść bez jedzenia przed badaniem/leczeniem. Zależy to jednak od czasu trwania zabiegu. Proszę postępować zgodnie z informacjami zawartymi w akcie powołania.

Przed wyjazdem do szpitala

Jeśli przyjmujesz leki przerzedzające krew, lekarz może poprosić Cię o zaprzestanie ich przyjmowania. Nie należy jednak przerywać przyjmowania żadnych leków, ani opuszczać żadnych dawek, chyba że lekarz lub pielęgniarka zaleci inaczej.

Przyjazd do szpitala

- Weź prysznic/kąpiel przed przyjęciem.

- Zabierz ze sobą swoje aktualne leki.

- Biżuterię/cenne przedmioty pozostaw w domu - Przynieś szlafrok i pantofle do noszenia - Przynieś coś do czytania lub słuchania - Proszę przynieść wszystko, co może być potr zebne w mało prawdopodobnym przypadku, gdy trzeba będzie przenocować.

- Idź do toalety przed badaniem/leczeniem.

13

Wyjście ze szpitala

Po zabiegu nie będzie można jechać samochodem, dlatego prosimy o zorganizowanie po nim transportu do domu. Jeśli to możliwe, zorganizuj, aby po powrocie do domu został z Tobą ktoś, kto pomoże Ci w ciągu pierwszych 24 godzin.

Cęść II

Co mogę czuć podczas zabiegu?

Obudzisz się podczas angiogramu wieńcowego i/lub angioplastyki.

1. Dyskomfort w nadgarstku lub pachwinie

Podczas badania/leczenia i po jego zakończeniu pacjent może odczuwać dyskomfort w miejscu, w którym rurka jest wkładana do naczynia krwionośnego.

2. Uczucie dyskomfortu na łóżku

Będziesz leżał płasko na plecach na twardym łóżku podczas badania/leczenia.

Może to być nieprzyjemne uczucie.

3. Dyskomfort po podaniu kontrastu.

Może zrobić się gorącą lub zacząć się pocić , albo mieć wrażenie parcia na mocz, gdy kontrast jest wstrzykiwany. Ale to nie powinno trwać długo.

14

4.Ból lub dyskomfort podczas leczenia angioplastyki wieńcowej

Kiedy malutki balonik jest nadmuchiwany w celu rozciągnięcia naczynia krwionośnego w sercu, może pojawić się dyskomfort w klatce piersiowej. Poinformuj o tym lekarza/ pielęgniarkę.

Cęść II

5. Siniaki w miejscu, gdzie rurka ( koszulka naczyniowa) została włożona do twojego naczynia krwionośnego Większość ludzi ma siniaki. To będzie albo na nadgarstku albo na pachwinie. Siniaki są częstsze, jeśli koszulka naczyniowa jest wprowadzana przez pachwinę. Powinno ono zniknąć w ciągu 2-3 tygodni.

Co się potem dzieje?

Aby zatrzymać krwawienie, należy ucisnąć miejsce wkłucia/ wprowadzenia, zarówno w nadgarstku jak i pachwinie.

Nadgarstek: Ciasną opaskę uciskową (pokazaną na poniższym obrazku) zakłada się wokół nadgarstka na maksymalnie 3 godziny, a następnie powoli zwalnia się ucisk.

Kopaska uciskowa na nadgarstek

15

Pachwina: Zazwyczaj po zabiegu należy leżeć płasko na plecach przez kilka godzin. Po wyjęciu rurki, pielęgniarka uciska okolicę. Czasami używa się specjalnego urządzenia uciskającego lub zamykającego, aby pomóc w gojeniu się tego obszaru (pokazanego na zdjęciu poniżej).

Cęść II

Urządzenie zamykające tętnicę pachwinową Zostaniesz zabrany na oddział lub na oddział pooperacyjny i poproszony o odpoczynek/ pozostanie w łóżku przez 4-6 godzin, aż wyzdrowiejesz/poczujesz się lepiej. Zazwyczaj możesz wrócić do domu tego samego dnia, ale czasami musisz zostać na noc.

Jakie są możliwe komplikacje związane z zabiegiem?

Większość zabiegów medycznych niesie ze sobą pewne ryzyko powikłań. Ważne jest, abyś zrozumiał, jakie ryzyko i korzyści wiążą się z leczeniem, zanim zdecydujesz się je przeprowadzić. Ryzyko wystąpienia poważnych powikłań podczas lub po zabiegu angiogramu wieńcowego i/lub angioplastyki jest niewielkie.

Jednak niektóre czynniki zwiększają ryzyko wystąpienia komplikacji. Osoby starsze i cierpiące na poważne choroby serca lub inne schorzenia, np. choroby nerek i cukrzycę, są bardziej narażone na ryzyko. Twój zespół kardiologiczny porozmawia z Tobą o indywidualnym ryzyku. Pomoże Ci to wspólnie podjąć decyzję o najlepszym dla Ciebie planie. Aby pomóc Ci przygotować się do tej rozmowy, przekazaliśmy Ci informacje o ryzyku i prawdopodobieństwie jego wystąpienia u “przeciętnej” osoby.

16

Przykład:

1

1na 100 oznacza, że powikłanie może wystąpić u jednej osoby na każde 100 osób, które poddały się leczeniu.

Oznacza to również, że prawdopodobnie 99 na 100 osób NIE doświadczy komplikacji.

Cęść II

100 Ryzyko powikłań podczas zabiegu obejmuje:

Uszkodzenie nerek: Reakcja alergiczna: Interwencja Kardichirurgicza: Pilna operacja na otwartym sercu: Zawał serca, udar, śmierć: Uszkodzenie naczynia krwionośnego lub krwawienie, które nie zatrzyma się na nadgarstku: Uszkodzenie naczynia krwionośnego lub krwawienie, które nie zatrzyma się na pachwinie:

1 na 100 1 na 200 1 na 3000 1 na 400 1 na 333 1 na 67

Ryzyko powikłań od 1 roku do 5 lat po zabiegu angioplastyki wieńcowej:

W stencie tworzy się skrzep krwi, powodujący atak serca:

1 na 100

Część naczynia krwionośnego zwęża się ponownie(restenoza):

1 na 20

17

Czy zabieg mnie wyleczy?

Angioplastyka wieńcowa otwiera wąskie/zablokowane tętnice wieńcowe, co zwiększa przepływ krwi do serca. Główną zaletą tego zabiegu jest usunięcie dyskomfortu związanego z dusznicą bolesną, dzięki czemu można uzyskać lepszą jakość życia.

Cęść II

Jednak choroba serca, która spowodowała wąską/zablokowaną tętnicę wieńcową, nadal tam jest. Oznacza to, że niektóre osoby mogą w przyszłości potrzebować kolejnej angioplastyki wieńcowej lub operacji pomostowania tętnic wieńcowych.

Dla niektórych osób tętnica wieńcowa, która wymaga leczenia, jest zbyt mała, aby można było założyć stent. Dla innych osób leczenie angioplastyki wieńcowej nie poprawia objawów dusznicy bolesnej.

W takich sytuacjach lekarz poinformuje cię, czy dostępne są inne sposoby leczenia, takie jak leki lub zabiegi pomostowania tętnic wieńcowych.

Dobra wiadomość jest taka, że prowadzenie zdrowego trybu życia i przyjmowanie leków chroniących serce może pomóc w powstrzymaniu ponownego zwężenia lub zablokowania naczyń sercowych.

Leki, które sprawiają, że krew jest mniej “lepka”, są bardzo ważne i nie należy ich zatrzymywać nawet na jeden dzień. W części trzeciej możesz przeczytać więcej o lekach chroniących serce i o tym, jak zachować zdrowi

18

Część druga - podsumowanie • Angioplastyka wieńcowa nie jest lekarstwem na chorobę wieńcową serca. Celem leczenia jest usunięcie dyskomfortu związanego z dusznicą bolesną, dzięki czemu można uzyskać lepszą jakość życia.

Cęść II

• Ryzyko wystąpienia powikłań podczas lub po wyko naniu angiogramu wieńcowego i/lub angioplastyki jest niewielkie. Poproś swojego lekarza, aby poinformował Cię o indywidualnym ryzyku.

• Po badaniu/leczeniu nie będzie można prowadzić samo chodu, dlatego prosimy o zorganizowanie transportu do domu po zakończeniu leczenia • Prowadzenie zdrowego trybu życia i przyjmowanie leków chroniących serce poprawi zdrowie serca i utrzy ma w zdrowiu wnętrze tętnic wieńcowych.

Twoje pytania i wątpliwości

19

Część III Powrót do domu i dbanie o zdrowie

W części 3 wyjaśniamy, o czym należy się dowiedzieć podczas pierwszych kilku tygodni pobytu w domu.

20

Co mam zrobić, jeśli znów będę miał takie same bóle?

Po wykonaniu zabiegu angioplastyki wieńcowej dość często w klatce piersiowej odczuwa się migoczące bóle, które utrzymują się przez kilka sekund. W przypadku bólu trwającego dłużej niż kilka minut, należy stosować się do “zasady 15 minut”.

‘Reguła 15-minutowa’

Część III

JEDEN Siadaj, odpocznij i spróbuj się zrelaksować DWA Jeśli ból jest obecny i przepisano ci spray GTN (trójazotan glicerylu) lub tabletki, to albo weź dwa pęczki sprayu, albo jedną tabletkę pod język. Następnie odczekaj 5 minut.

TRZY Jeśli po 5 minutach nadal odczuwasz ból lub dyskomfort, weź dwa kolejne ptyśnięcia sprayu (lub jedną tabletkę) pod język. Następnie odczekaj kolejne 5 minut.

CZTERY Jeśli nadal odczuwasz ból lub dyskomfort, po łącznie 15 minutach zadzwoń na 999, aby wezwać karetkę pogotowia. Nie należy jechać do szpitala.

21

Rzeczy, na które trzeba uważać w pierwszym tygodniu po powrocie do domu Dbanie o rane Podczas angiografii naczyń wieńcowych przez nakieńcoww obrębie nadgarska lub pachwiny wprowadzana jest mała rurka/ wprowadzany jest prowadnik. (Patrz czny jest Problemy z raną zdarzają się rzadko po powrocie do domu, jednak chcemy Ci przekazać, co należy zrobić w przypadku ich wystąpienia.

Rana w obrębie nadgarstka (Tętnica promieniowa)

Część III

1. Odciążaj rękę: To pomoże w gojeniu się rany. Na przykład, nie należy podnosić ciężkich przedmiotów, ani obciążać ramienia w pierwszym tygodniu po zabiegu.

2. Obserwuj ranę,: jeśli, jes zaczerwieniona, obrzęknięta lub czujesz w jej obrębie ucieplenie lub bolesność, jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem.

3. Obserwuj rękę,: jeśli ręka wygląda inaczej, staje się chłodna, blada lub bolesna, należy natychmiast skontaktować się z lekarzem.

4. Krwawienie: usiądź, unieś ramię nad głową, przyłóż czysty ręcznik w miejscu krwawienia i uciskaj przez 10 minut. Jeśli to nie pomoże zadzwoń pod numer 999 lub zgłoś się na Szpitalny Oddział Ratunkowy

22

Rana w obrębie pachwiny (tętnica udowa) 1. Odpoczywaj i unikaj wszelkiej aktywności fizycznej, która mogłaby zwiększyć ciśnienie w obrębie pachwiny. Na przykład, nie należy podnosić ciężkich przedmiotów w pierwszym tygodniu po zabiegu.

2. Obserwuj rane: często zdarzają się zasinienia, które mogą utrzymywać się przez 2-3 dni. Jeśli rana w miejscu wprowadzenia prowadnika jest zazczerwieniona, obrzęknięta, ucieplona lub bolesna, należy jak najszybciej skontaktować się z lekarzem.

3. Obserwuj stopę, jeśli stopa staje się chłodna, blada lub bolesna, należy natychmiast skontaktować się z lekarzem.

Część III

4. Krwawienie: połóż się płasko, poproś kogoś o nałożenie czystego ręcznika na ranę i mocno uciskaj przez 10 minut. Jeśli to nie zatrzyma krwawienia, zadzwoń pod numer 999.

Zarządzanie lekami na serce Upewnij się, że rozumiesz, jakie leki zażywasz. Zawsze pytaj, jeśli nie jesteś pewien. Farmaceuta zawsze może udzielić Ci nizebędnych informacji w aptece. Jeśli miałeś wykonaną angioplastykę wieńcową, może być konieczne zastosowanie aspiryny wraz z jednym z leków opisywanych na kolejnej stronie:

23

Clopidogrel lub Ticagrelor lub Prasugrel Przyjmowanie jednego z tych leków razem z aspiryną, nazywa się “Podwójną Terapią Przeciwpłytkową (DAPT)”. Leki te rozrzedzają krew w celu zmniejszenia ryzyka krzepnięcia krwi w stencie lub w miejscu leczonej tętnicy. Jeśli normalnie przyjmujesz Warfarynę, zostanie to omówione z Tobą przed powrotem do domu.

BARDZO WAŻNE Nie należy przerywać przyjmowania tych leków, ani opuszczać żadnych dawek, chyba że lekarz zaleci inaczej. Ryzyko zawału serca jest zwiększone, jeśli leki zostaną nagle przerwane.

Część III

Leki chroniące serce W tabeli na następnej stronie znajdują się informacje o niektórych lekach chroniących serce, które może przepisać Twój lekarz. Niektóre leki wywołują skutki uboczne. Aby uzyskać więcej informacji, należy skontaktować się z lekarzem, pielęgniarką lub farmaceutą i przeczytać ulotkę informacyjną dołączoną do leków. Jeśli wystąpią działania niepożądane, należy poinformować o nich lekarza, ponieważ może być możliwe przejście na inny lek.

Leki, które ci podano, pomogą chronić twoje serce. Ważne jest, abyś przyjmował swoje leki zgodnie z zaleceniami.

24

Rodzaj leku

Krótkodziałające nitraty

Beta-blokery

Część III

Blokery kanałów wapniowych Inhibitory konwertazy angiotensyny

Nazwa leku

Jak ten lek mi pomaga?

Trójazotan glicerylu

Poszerza czasowo tętnice wieńcowe, aby poprawić przepływ krwi przez nie i złagodzić dławicę piersiową

Bisoprolol Metoprolol Atenolol Nifedipine Amlodipine Felodipine Diltiazem Verapamil Ramipril Enalapril Lisinopril Perindopril

Atorvastatin Fluvastatin Statyny Pravastatin Rosuvastatin Ivabradine Inne leki przeci- Simvastatin Nicorandil wdławicowe Ranolazine Aspirin Clopidogrel Leki przeciTicagrelor wpłytkowe Prasugrel

Spowalnia tętno

Relaksuje i poszerza tętnice wieńcowe, aby poprawić przepływ krwi Rozluźnia żyły i tętnice, aby poprawić przepływ krwi przez nie. Obniża również ciśnienie krwi Zmniejsza frakcje LDL cholesterolu Spowalnia pracę serca bez wpływu na sposób pompowania krwi przez serce Rozrzedzają krew, aby ułatwić jej przepływ I zmniejszyć krzepliwość 25

Idąc naprzód Zespół specjalistów pracujących w Odziale Kardiologicznym jest ważnym źródłem informacji i może pomóc Ci we wszelkich pytaniach dotyczących wymienionych poniżej tematów.

Kiedy mogę wrócić do pracy?

Kiedy mogę pojechać na wakacje?

Prawdopodobnie będziesz potrzebował 1 tydzień wolnego od pracy, ale to zależy od tego, jaką pracę wykonujesz

Część III

Przed wyjazdem na wakacje za granicę należy poinformować firmę ubezpieczeniową o swoim stanie zdrowia, wykonanych badaniach oraz o zastosowanym leczeniu.

Kiedy mogę ćwiczyć?

Należy unikać uciążliwego wysiłku i podnoszenia cięzkich przedmiotów przez co najmniej tydzień po badaniu i leczeniu. Twój lekarz lub pielęgniarka będą mogli powiedzieć Ci więcej. Aby uzyskać więcej informacji, proszę przeczytaj stronę 30.

Kiedy bezpiecznie jest uprawiać seks?

Aktywność seksualna jest ważną częścią życia niektórych ludzi,.

Seks jest jedną z form aktywności fizycznej i nie powoduje problemów z sercem bardziej niż jakakolwiek inna aktywność fizyczna.

Przed uprawianiem seksu należy poczekać, aż rana się zagoi. Może to potrwać kilka dni (rana nadgarstka) lub co najmniej tydzień (rana pachwinowa).

26

Czego mam się spodziewać, gdy wrócę do domu?

Ludzie odczuwają różne objawy po wykonaniu koronarografii lub angioplastyki naczyń wieńcowych. Często zdarza się, że ludzie są zmęczeni, martwią się lub mają problemy z sercem. Ważne jest, aby mieć wsparcie ze strony rodziny, przyjaciół lub opiekunów.

Fundacja British Heart Foundation i Twój lokalny zespół rehabilitacji kardiologicznej są ważnymi źródłami wsparcia. Na tylnej stronie tej broszury znajdują się przydatne strony internetowe i infolinie, które pomogą Ci uzyskać wsparcie.

Kiedy mogę znowu prowadzć samochód?

Kiedy będziesz mógł znów prowadzić samochód jest zależne od:

Część III

1.

2.

3.

Leczenia jakie zostało u Ciebie zastosowane Od przebiegu gojenia się rany (nadgarstek lub pachwina), Pojazdu, którym jeździsz.

Przed powrotem do jazdy trzeba będzie poinformować firmę ubezpieczeniową samochodu. Jeśli jazda samochodem jest częścią twojej pracy (np. jesteś taksówkarzem), musisz skontaktować się z organizacją, która wydała ci prawo jazdy.

Samochodem lub motocyklem: Po wykonaniu koronarografii musisz przerwać jazdę na maksymalnie 3 dni.

Po wykonaniu angioplastyki naczyń wieńcowych nie wolno prowadzić samochodu lub motocykla przez 7 dni.

Autobus, autokar lub samochód ciężarowy: Musisz skontaktować się z instytucją, która wydała Twoje prawo jazdy, zanim będziesz mógł ponownie rozpocząć prowadzenie pojazdu

27

Co mogę zrobić, aby spowolnić zwężanie się naczyń krwionośnych serca?

Co zrobisz najpierw?

Bądź bardziej aktywny

Be drink Dobrym pomysłem jest ograniczenie aware

Quit Rzucenie smoking palenia

Część III

Rehabilitacja kardiologiczna

Zdrowa dieta Eat a healthy diet

Take medicines Prawidłowe correctly przyjmowanie leków

28

Rehabilitacja kardiologiczna Po wykonaniu angioplastyki wieńcowej lekarz powinien zalecić rehabilitację kardiologiczną. Osoby, które uczestniczą w rehabilitacji kardiologicznej opartej na wysiłku fizycznym, mają większe szanse na dłuższe życie niż te, które tego nie robią. Aktywności podejmowane w ramach rehabilitacji kardiologicznej, obejmują nadzorowany trening fizyczny, porady dotyczące zdrowego stylu życia i wsparcie psychologiczne. Wiele osób uważa, że pomocne są spotkania z osobami, które mają podobne doświadczenia.

Część III

Rehabilitacja kardiologiczna jest ważną częścią Twojego leczenia i rekonwalescencji i powinieneś starać się uczestniczyć we wszystkich zajęciach. Najbliższy program rehabilitacji kardiologicznej można znaleźć na tej stronie internetowej: http://www.cardiac-rehabilitation.net/ lub zadzwonić na infolinię British Heart Foundation Heart Helpline pod numerem 0300 330 3311.

Rzucenie palenia tytoniu jest jedną z najważniejszych zmian w stylu życia, jakich można dokonać. Substancja chemiczna zawarta w dymie tytoniowym uszkadza wnętrze tętnic wieńcowych, sprawia, że krew jest lepka i bardziej podatna na zakrzepy oraz zmniejsza ilość tlenu dostarczanego do mięśnia sercowego. Nikotyna jest wysoce uzależniająca. Osoby stosujące nikotynową terapię zastępczą, taką jak plastry nikotynowe czy gumy do żucia, mają czterokrotnie większe szanse na skuteczne rzucenie nałogu w porównaniu z tymi, którzy jej nie stosują. Twój lekarz lub pielęgniarka może udzielić Ci wsparcia i wskazówek, które pomogą Ci w rzuceniu palenia.

Więcej pomocy można uzyskać na stronie internetowej; NHS Smokefree: www.nhs.uk/smokefree/ Quitline: 0800 002200 29

Przyjmuj swoje “leki na serce” zgodnie z zaleceniami lekarza Stosowanie leków chroniących serce zmniejsza ryzyko wystąpienia w przyszłości problemów z sercem. Lekarz, pielęgniarka lub farmaceuta mogą wyjaśnić sposób działania leków i możliwe działania niepożądane. Dalsze informacje oraz wsparcie są również dostępne w British Heart Foundation [Brytyjska Fundacja Serca] na www.bhf.org.uk/ Infolinia: 0300 330 3311

Badź bardziej aktywny Regularne ćwiczenia fizyczne działają na wiele sposobów, pomagając utrzymać serce w zdrowiu. Ćwiczenia fizyczne mogą pomóc:

Część III

• zmniejszyć masę ciała • obniżyć ciśnienie krwi • obniżyć poziom cholesterolu • poprawić poziom cukru we krwi • zwiększyć poziom energii • zmniejszyć stres • zwiększyć siłę mięśni To, jak szybko możesz rozpocząć aktywność i ćwiczenia fizyczne, będzie zależało od badania/przebytego leczenia, ogólnego stanu zdrowia i poziomu sprawności fizycznej. Zanim zaczniesz, skontaktuj się z lokalnym zespołem rehabilitacji kardiologicznej, który udzieli ci porady (zob. s. 30) lub z pracownikiem służby zdrowia.

W pierwszych dwóch tygodniach bezpośrednio po wypisie do domu organizm potrzebuje czasu na wyzdrowienie, ale nawet na tym wczesnym etapie po wygojeniu się rany można przyjąć umiarkowany ruch w formie spacerów.

30

by pomóc ci znaleźć odpowiedź na pytanie, jak intensywne powinny być Twoje ćwiczenia, powinieneś dążyć do tego, abyś miał przyspieszony oddech, ale abyś nadal mógł swobodnie rozmawiać.

Uczucie ucisku w klatce piersiowej, zawroty głowy, kołatanie serca i duszności są znakami ostrzegawczymi, które oznaczają, że należy się zatrzymać i zasięgnąć porady lekarza. Postaraj się zmniejszyć czas, w którym pozostajesz w pozycji siedzącej.

Część III

Postępy po pierwszych 2 tygodniach rekonwalescencji zależą od indywidualnego poziomu sprawności fizycznej, ale pod warunkiem, że przed ćwiczeniami powoli się rozgrzejesz i jesteś świadomy wszelkich sygnałów ostrzegawczych, możesz zacząć zwiększać intensywność swoich ćwiczeń.

Po okresie rekonwalescencji trwającym od 6 do 8 tygodni większość aktywności jest możliwa, a ogranicza je tylko Twoja sprawność fizyczna i ogólny stan zdrowia. Prosimy o kontakt ze swoim zespołem rehabilitacji kardiologicznej lub odpowiednim pracownikiem służby zdrowia w celu uzyskania konkretnych porad.

Najważniejsze jest to, aby ćwiczenia odbywały się regularnie w jakiejkolwiek formie i abyś cieszył się z nich na tyle, aby je kontynuować i traktować jak zobowiązanie na całe życie, a nie jako krótkoterminowe rozwiązanie.

Jedz zdrowo Zdrowe jedzenie oraz przestrzeganie diety śródziemnomorskiej (przedstawiono na stronie 32) pomaga poprawić stan zdrowia tętnic wieńcowych i może pomóc w utracie wagi. Może również przyczynić się do zmniejszenia ryzyka dalszej choroby serca.

31

Dieta śródziemnomorska RZADZIEJ

Czerwone mięso, słodycze, smażone potrawy.

Nie sól potraw.

Ogranicz słodzone jedzenie i napoje.

Nie dodawaj cukru do ciepłych napojów.

RAZ NA TYDZIEŃ

Umiarkowane porcje Drób (kurczak, indyk), jajka i jogurt.

Ser i śmietana zawierają duże ilości tłuszczów nasyconych, które nie są dla Ciebie dobre. Należy spożywać jedynie niewielkie ich ilości raz w tygodniu.

1 do 2 razy w tygodniu Ryby tłuste (łosoś, makrela, sardynki, tuńczyk, wędzony śledź) i owoce morza

Część III

CZĘSTO

CODZIENNIE

Te potrawy to baza każdego posiłku.

Zjedz 5 porcji owoców i warzyw każdego dnia.

Regularnie pij wodę

CODZIENNIE

Warzywa, owoce, pokarmy pełnoziarniste, oliwa z oliwek, fasola, orzechy, rośliny strączkowe i nasiona, zioła i przyprawy. Wybieraj pokarmy z większą ilością pełnoziarnistego błonnika, takie jak pełnoziarnisty chleb i pełnoziarnisty makaron.

Informacje o zdrowej diecie odpowiedniej dla różnych kultur (np. dieta południowoazjatycka) można znaleźć na stronie www.heartuk.org/healthy-living

32

Uważaj na alkohol

Zbyt duża ilość alkoholu może być szkodliwa dla serca. Nie należy pić więcej niż 14 jednostek alkoholu tygodniowo. Powinieneś mieć co najmniej 2 dni bezalkoholowe w tygodniu i unikać nadużywania alkoholu (tj. więcej niż 6 jednostek za jednym razem).

1 jednostka alkoholu = 10ml czystego alkoholu. Jest to równe 2 łyżeczkom.

Różne napoje alkoholowe zawierają różne ilości jednostek, jak pokazano na przykładach poniżej:

Jeden kufel (568ml) 4% piwa = 2.3 jednostki Część III

Jedna butelka/puszka 330ml 5% piwa = 1.7 jednostki

Jeden kieliszek (175ml) 13% wina = 2.3 jednostki

Jedna porcja (568ml) 4.5% cydru = 2.6 jednostki

Jeden kieliszek (25ml) 40% wódki = 1 jednostka Więcej pomocy i wsparcia można uzyskać pod numerem Drink aware 0300 123 1110 lub na stronie www.drinkaware.co.uk

33

Część Trzecia Podsumowanie • Dokonaj zdrowych zmian w stylu życia, aby poprawić zdrowie swojego serca.

• Przyjmuj leki chroniące serce zgodnie z zaleceniami • Odpoczywaj i nie podnoś ciężkich toreb przez tydzień po wykonaniu koronarografii lub angioplastyki.

• Uczestnicz w rehabilitacji kardiologicznej i wizytach kontrolnych

Część III

• Stosuj się do zasady 15 minut, jeśli poczujesz ból w klatce piersiowej trwający dłużej niż kilka minut.

Twoje pytania i wątpliwości

34

www.nhs.uk

www.bhf.org.uk

Heart Helpline 0300 330 3311

Cardiac Rehabilitation www.cardiac-rehabilitation.net

Informacje dot. zaufania w szpitalu

Zastrzeżenie: Niniejsza broszura ma charakter wyłącznie informacyjny i nie powinna być wykorzystywana jako alternatywa dla profesjonalnych porad medycznych. Porozmawiaj z lekarzem o swoim leczeniu i potrzebach.

Stworzono: Sierpień/Wrzesień 2020 | Data rewizji: Niniejsza broszura została opracowana przez pracowników akademickich Uniwersytetu Huddersfield po konsultacji z pacjentami, osobami korzystającymi z usług i pracownikami służby zdrowia oraz na podstawie wyników badań przeprowadzonych w ramach projektu badawczego NIHR RfPB. (PBPG-0712-28089). Zaprojektowano przez Nifty Fox Creative, 2020.