NIEUWSBRIEF
financiële planning september 2021
INKOMENSPLANNING
Ander perspectief op risico’s bij variabele pensioenuitkeringen
VERMOGENSPLANNING
Vermogensgroei met indexbeleggen
TERUGBLIK
Aflevering
05
jaargang
09/21
23
Mijn reis in financiële planning
A INHOUD
Colofon
Inhoud
Nieuwsbrief financiële planning
is een uitgave van Stichting Persoonlijke Financiën en verschijnt 4 tot 6 maal per jaar HOOFDREDACTIE Drs. R.J. Meijer Stichting Persoonlijke Financiën
REDACTIONEEL
Het doek valt
pag 3
MET MEDEWERKING VAN: Hendrik Oude Nijhuis, Judith Scherrenberg MPLA. VORMGEVING: Paula Tel, Telvorm ABONNEMENTEN De abonnementsprijs voor 2021 bedraagt € 152,50 per jaar (incl. BTW). Leden van de Vereniging FFP ontvangen de NFP gratis.
INKOMENSPLANNING
Ander perspectief op risico’s bij variabele pensioenuitkeringen
ABONNEMENTENADMINISTRATIE SPF Klantenservice, Schothorsterlaan 11 3822 NA Amersfoort Telefoon: 06-532 536 30 BEËINDIGING ABONNEMENT Abonnementen gelden tot wederopzegging tenzij anders over-eengekomen. Partijen kunnen ieder schriftelijk opzeggen tegen het einde van de abonnementsperiode, met inachtneming van een opzegtermijn van twee maanden.
pag 4 VERMOGENSPLANNING
Hoewel aan de totstandkoming van deze uitgave de uiterste zorg is besteed, aanvaarden de auteur(s), redacteur(s) en uitgever geen aansprakelijkheid voor eventuele fouten of onvolkomenheden. Behoudens de door de Auteurswet gestelde uitzonderingen, mag niets uit deze uitgave worden verveelvoudigd (waaronder het opslaan in een geautomatiseerd gegevensbestand) of openbaar gemaakt, op welke wijze dan ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever. ISSN 1389 86 20 © 2021 Stichting Persoonlijke Financiën
2
Nieuwsbrief Financiële Planning september 2021 nr. 5
Vermogensgroei met indexbeleggen
pag 7
TERUGBLIK
Mijn reis in financiële planning
pag 10
SPF
REDACTIONEEL B Aflevering
05
jaargang
09/21
23
Het doek valt Veel initiatieven rondom persoonlijke financiële planning zijn zo’n 25 jaar geleden begonnen. Zo ook de Nieuwsbrief Financiële Planning, die in 1999 het levenslicht zag, uitgegeven door Koninklijke Vermande. De eerste hoofdredacteur was Cees Baard, geen onbekende in het land van financiële planning. In 2002, tijdens de vierde jaargang, volgde ik hem op als hoofdredacteur. Drie jaar later werd de nieuwsbrief overgedragen aan de Stichting Persoonlijke Financiën en werd ik ook uitgever. Dat was een logische stap, de Stichting deed ook al permanente educatie voor financieel planners, organiseerde het jaarlijkse PFP Forum, deed de jaarlijkse verkiezing van Financieel Planner van het Jaar en organiseerde tal van andere activiteiten die altijd gericht waren op professionals op het vlak van financiële planning. Vijf jaar geleden werd NFP overgedragen aan de Vereniging FFP als logisch onderdeel van een totaal waarbij ook de Verkiezing van Planner van het Jaar en het PFP Forum voortaan onder de vlag van de FFP zouden vallen. Alle zaken met betrekking tot de beroepsgroep onder één dak. Inmiddels is het PFP Forum omgedoopt tot FFP Forum. De nieuwsbrief NFP past niet meer in de communicatie die FFP voor ogen heeft en daarom valt het doek voor NFP. Dit is het laatste nummer van NFP. Ik wil hierbij iedereen bedanken die de afgelopen jaren zijn of haar bijdrage heeft geleverd aan NFP. Of het nu inhoudelijk is of qua strategie. Eén persoon wil ik in het bijzonder bedanken, zij is er al vanaf de start bij, net als ik. Dat is Paula Tel. Zij wist van het wat stijve karakter van de oorspronkelijke nieuwsbrief een sprankelende vormgeving te maken, waarbij beeld en tekst elkaar aanvullen en verscherpen en beeld een volwaardige informatie-overdracht bewerkstelligt. Dank je wel, Paula. En verder wil ik alle auteurs door de jaren heen danken voor hun uitstekende bijdragen, die ons met zijn allen informeerden en aan het denken zetten. En, ook dank aan de mensen van de FFP. Het ga een ieder van jullie goed! Roelof Meijer
SPF
Nieuwsbrief Financiële Planning september 2021 nr. 5
3
AINKOMENSPLANNING
Ander perspectief op risico’s bij variabele pensioenuitkeringen
D
In april 2021 heeft de AFM een rapport uitgebracht naar aanleiding van haar onderzoeken naar de variabele pensioenuitkeringen. In de basis vindt de AFM de variabele uitkering positief, omdat de pensioenuitkering niet afhankelijk is van de rente op één moment. De AFM signaleert ook risico’s in het aanbod, de vormgeving, de informatieverstrekking en de begeleiding bij de variabele pensioenuitkering. Het rapport doet aanbevelingen voor de pensioenaanbieders. Ik ga hier in op de aspecten voor verzekeraars en PPI’s.
4
AFM vindt neerwaarts risico grootste gevaar De wetgever heeft tijdens de Kamerbehandeling in 2015 variabele pensioenuitkeringen gekwalificeerd als een risicovoller product dan de vaste uitkering. De AFM volgt die visie. De variabele pensioenuitkering
Nieuwsbrief Financiële Planning september 2021 nr. 5
kan elk jaar dalen ten gevolge van drie risico’s: tegenvallende beleggingsrendementen, verlagingen rente of verhoging levensverwachting. Dat betekent dat de pensioengerechtigde in worst case scenario’s op alle drie de punten klappen kan krijgen en daarmee verlagingen van zijn
SPF
B Figuur 1: Nominale ontwikkeling uitkeringen
Figuur 1: Reële ontwikkeling uitkeringen
pensioenuitkeringen. Daarnaast loopt de pensioengerechtigde ook ‘modelrisico’. Als de pensioenuitvoerder de parameters wijzigt, heeft dat effect op de uitkering. De AFM heeft berekend dat in slechtweerscenario’s de uitkering tot 15% per jaar kan dalen. Daarom is het van belang dat de deelnemer die kiest voor een variabele uitkering, het risico van een lagere uitkering kan en wil dragen. Risicobereidheid en risicotolerantie, de bekende mantra’s. De AFM vindt dat de keuzebegeleiding beter moet,
SPF
zodat de deelnemers het belang en de gevolgen van hun keuze goed snappen. De AFM heeft de pensioen uitvoerder een aantal aanwijzingen gegeven, die ervoor gezorgd hebben, dat de zeer verschillende producten beter vergelijkbaar zijn, zoals het verloop van de uitkering na 10 jaar. Juist na 10 jaar wordt het effect van een vaste daling of spreiding op de hoogte van de uitkering zichtbaar. Dat is een goede ontwikkeling. De informatievoorziening aan de deelnemers moet wel juist en volledig zijn.
Een ander perspectief In haar rapport vergelijkt de AFM de nominale en reële waarde van de vaste en variabele pensioenuitkering. In figuur 1 zie je het nominale verloop, in figuur 2 het reële verloop. De AFM heeft berekend dat de reële hoogte van de variabele pensioenuitkering doorgaans niet stijgt, waardoor er verlies van koopkracht is. Maar, de langetermijnlijn van de vaste uitkering ligt altijd onder die van variabele uitkering. In figuur 1 heeft de AFM één scenario meegenomen waaruit de volatiliteit van de variabele uitkering blijkt.
Nieuwsbrief Financiële Planning september 2021 nr. 5
5
INKOMENSPLANNING A Het lijkt erop dat we het ergste van de Corona-crisis achter ons hebben gelaten. De economie is weer op peil en veel bedrijven draaien weer op volle sterkte. Maar, hogere rente en inflatie liggen op de loer. In de VS is de inflatie opgelopen naar 5,4%. De impact van inflatie is enorm op de reële waarde van de pensioenuitkering. Als deelnemers nú kiezen voor een gegarandeerde pensioenuitkering, lijkt het risico van een vaste uitkering veel groter. Mensen leven langer en hebben daardoor een langere horizon. Dat betekent dat het inflatierisico toeneemt. Het inflatierisico is groter bij vaste uitkeringen omdat de nu vastgestelde rente voor de totale uitkeringsduur geldt. Bij variabele pensioenen is de horizon net zo lang, maar dat vergroot juist de kans op een hoger resultaat. Immers beleggingen brengen, behalve in de 5% slechtste scenario’s, op lange termijn meer op, zoals de AFM terecht constateert. Dit blijkt ook uit de figuren 1 en 2 uit het rapport van de AFM. Dit rapport onderschrijft daarmee in mijn visie, dat variabele pensioenuitkeringen, ook in het licht van de wereldwijde economische ontwikkelingen, meer zekerheid geven dan vaste uitkeringen. De AFM wijst echter vooral op de neerwaartse risico’s. Variabele uitkering is vooral mentaal probleem De gemiddelde Nederlander heeft een voorkeur voor een vaste
6
uitkering. ‘Dan weet hij tenminste waar hij aan toe is.’ Voor mensen met kleinere pensioenen lijkt de vaste uitkering voor de hand te liggen. Maar ook bij kleinere pensioenen tikt het inflatierisico door. De risicotolerantie is bij deze doelgroep meestal lager. Het huidige risico van de hele lage rente is op lange termijn bij een hogere inflatie zeer slecht voor de koopkracht. Hier ligt een duidelijke taak voor adviseurs. Als adviseurs het zelf ‘eng’ vinden om over belegging gerelateerde producten te adviseren, vindt de klant het zeker ‘eng’. Ik roep adviseurs dan ook op vanuit het brede perspectief van wereldeconomie, lange termijn én risicotolerantie elke casus te bekijken. Je zal maar 90 worden met je pensioentje op basis van -0,1% rekenrente en een gemiddelde inflatie van 2,5% per jaar. Manieren om volatiliteit te beperken Het ‘Modelrisico’ dat de AFM benoemt, lijkt mij beperkt. In de pensioenmarkt is de concurrentie groot. Dat betekent dat aanpassing van parameters vooral plaatsvindt vanuit concurrentieoverwegingen en dus meestal leidt tot verbeteringen voor de deelnemer. Aanpassing aan de ontwikkeling van de markt in de loop van de tijd lijkt mij een voordeel, sterker nog een noodzakelijkheid. Omdat de pensioenaanbieder bij de variabele uitkering zijn tarief jaarlijks aan de ontwikkeling
Nieuwsbrief Financiële Planning september 2021 nr. 5
van de levensverwachting kan aanpassen, is de volatiliteit groter, dan die alleen op basis van beleggingen. Het is een overweging, vooral voor de doelgroep met minder risicotolerantie, de volatiliteit te beperken door te anticiperen op stijging van de levensverwachting door daar een reserve voor in te bouwen. Zo kan de uitkering stabieler zijn. Verschil in aanbod geeft ruime keuze Bij de keuze van aanbieder kan de adviseur rekening houden met de risicotolerantie van de deelnemer. Sommige aanbieders hebben minimaal een deel in een vaste uitkering, andere gaan tot volledig offensief beleggen. De volatiliteit blijkt uit de scenario’s die de aanbieders laten zien in hun informatie. Zo kan de adviseur, als hij de intake bij de klant goed heeft gedaan, het passende aanbod aan de klant voorleggen. Een financieel plan biedt de klant inzicht in de verschillende scenario’s en onderbouwt de keuze. En dit hoeft dus niet het hoogste startbedrag van de uitkering te zijn.
Judith Scherrenberg MPLA
SPF
VERMOGENSPLANNING
Vermogensgroei met indexbeleggen Een selecte groep traditionele beleggers heeft thuis nog een exemplaar van The Intelligent Investor op de plank staan en probeert middels stock picking de markt te verslaan. Deze vorm van beleggen is echter extreem tijdrovend, het risico aanzienlijk en het valt nog maar te bezien of de markt daadwerkelijk verslagen wordt. Vandaag de dag is een steeds grotere groep mensen op zoek naar een passieve beleggingsoplossing om vermogen op de lange termijn te laten groeien. Indexbeleggen sluit hier perfect op aan. Het is dan ook niet gek dat deze vorm van vermogensopbouw een stijgende populariteit geniet. Indexus en haar online beleggingsoplossing Dexxi brengen sinds het jaar 2000 het indexbeleggen via ETF’s in de praktijk.
SPF
De belangrijkste voordelen van een ETF portefeuille zijn de brede spreiding, transparantie, goede verhandelbaarheid en lage kosten. Onderstaand gaan we kijken welke zaken belangrijk zijn bij het opbouwen van een ETF portefeuille met indexbeleggen.
Nieuwsbrief Financiële Planning september 2021 nr. 5
7
VERMOGENSPLANNING
Het vinden van de juiste ETF’s Hoe kies je de juiste ETF’s? Hoewel deze vraag niet makkelijk te beantwoorden is helpen we je middels onderstaande aandachtspunten graag op weg.
1 Onderliggende aandelen
Iedere index is uniek. Zelfs twee indices die eenzelfde sector vertegenwoordigen kunnen verschillen. Het is dan ook belangrijk om inzicht te hebben in de onderliggende aandelen van de ETF, het aantal onderliggende aandelen, de marktkapitalisatie en het relatieve gewicht van de verschillende aandelen. Bij een obligatie ETF is bijvoorbeeld de kredietwaardigheid en looptijd van onderliggende leningen van belang.
2 Totale kosten
Kosten hebben logischerwijs effect op het rendement. Daarom is het belangrijk goed te kijken naar de Total Expense Ratio. Zo zijn er kosten voor beheer, bewaring, transacties en trackingkosten. In de regel geldt dat een ETF relatief lage kosten heeft ten opzichte van andere beleggingsinstrumenten.
die de onderliggende index fysiek aankopen, maar ook synthetische ETF’s die een index nabootsen met behulp van derivaten.
3 Dividenduitkeringen
6 De uitgever
Als aandelen binnen de index dividend uitkeren profiteren beleggers in ETF’s in dezelfde mate als aandeelhouders. Een ETF uitgever kan er voor kiezen het dividend uit te keren of te herbeleggen in de ETF. In het laatste geval heeft het dividend een directe positieve invloed op de koers.
4 Liquiditeit
Net als ETF’s onderling verschillen kunnen uitgevers ook van elkaar verschillen. Zo zal een uitgever met een goede reputatie een hoger handelsvolume bereiken. Daarnaast profiteren uitgevers met veel vermogen onder beheer van schaalvoordelen waardoor kosten laag gehouden kunnen worden.
Als er voldoende liquiditeit is betekent dit dat er veel transacties plaatsvinden wat het makkelijker maakt om een ETF zonder koerseffect te verhandelen. Vaak zijn er ook professionele handelaren (marketmakers) actief wat de liquiditeit verhoogd en het verschil tussen de bied- en laatkoers verlaagd. Dit komt jou als belegger ten goede.
Aan de slag Voor iedere belegger is het van belang om zijn persoonlijke wensen en specifieke situatie in acht te nemen. Iedereen is namelijk met zijn eigen wensen, dromen en ambities uniek. Onderstaande stappen helpen met een gedegen redenatie en voorkomen beslissingen op basis van emotie.
5 De structuur
1 Beleggingsdoelstelling
Dankzij de populariteit van de ETF zijn er tal van variaties op de markt verschenen. Zo zijn er uitgevers
8
Nieuwsbrief Financiële Planning september 2021 nr. 5
Ongeacht je beleggingswensen is het belangrijk om te ontdekken wat je doel is. Dit kan zijn een aanvulling
SPF
van je pensioen, vroegtijdig stoppen met werken of bijvoorbeeld het financieren van een studie voor je kinderen. Zo breng je je persoonlijke financiële situatie en doelstellingen duidelijk in kaart.
2 De asset allocatie
De wijze van spreiding bepaalt voor het grootste deel het rendement. Denk aan de juiste verhouding tussen aandelen, obligaties, vastgoed, grondstoffen en liquiditeiten en stem dit af met je gewenste rendement en beleggingsprofiel. Zo zal een offensievere belegger met hogere rendementswensen in mindere mate obligaties in portefeuille opnemen. Zorg ervoor dat het beleggingsprofiel regelmatig wordt geëvalueerd aan de hand van je persoonlijke situatie en marktomstandigheden.
3 Keuze van index
Afhankelijk van de gewenste asset allocatie dienen ETF’s en onderliggende indices geselecteerd te worden. Zo kun je bijvoorbeeld kiezen voor een ETF op dividendaandelen wanneer naar verwachting de koersontwikkeling van de algemene aandelenmarkt stabiel blijft.
SPF
4 Keuze van ETF
Als de indexselectie duidelijk is, kun je bepalen welke ETF’s het beste passen voor het beleggingsdoel. Iedere ETF beschikt over een eigen karakter, gebaseerd op verhandelbaarheid en kosten. Maar ook de fiscale consequenties van elke afzonderlijke keuze is een aspect waarmee je rekening dient te houden.
5 Vinden van een geschikte partner
Nu we helemaal rond zijn kan de portefeuille worden aangekocht bij een bank, broker of vermogensbeheerder. Hoewel indexbeleggen een passieve vorm van beleggen is betekent het zoals je bovenstaand hebt geleerd niet dat er geen voorwerk bij komt kijken. Ook na het inrichten van je portefeuille is het volgen van marktontwikkelingen en herbalanceren van de portefeuille van belang.
Jochem Baalman Indexus
Nieuwsbrief Financiële Planning september 2021 nr. 5
9
TERUGBLIK
Mijn reis in Financiële Planning Financiële Planning is relatief nieuw. Dit jaar bestaat de gecertificeerde financiële planning al 25 jaar in Nederland. Maar, hoe lang bestaat het fenomeen financiële planning al in Nederland? En hoe is het ontstaan? Hoe heeft het zich kunnen ontwikkelen in de afgelopen jaren en wat is de toekomst van financiële planning? Ik vertel je graag een aantal aspecten van mijn reis in financiële planning tot op heden. Toen ik in 1987 bij een bank ging werken, had ik nog nooit van ‘persoonlijke financiële planning’ gehoord. Als de beurscrash van 1987 er niet was gekomen, is het maar de vraag of ik financieel planner was geworden. Ik wilde het effectenvak in, beleggingsadviseur of vermogensbeheerder worden. En ik was bij Van Lanschot aangenomen in een opleidingstraject voor beleggingsadviseur. Samen met nog negen anderen zat ik in ‘het effectenklasje’ en leerde ik alle relevante kanten van het bankiersvak kennen als het gaat om beleggen. Ik mocht op de beurs rondlopen, meekijken met de optiehandel, bij vermogensbeheerders aanschuiven en bij klantengesprekken zijn. Ik was in augustus 1987 gestart, viel nog met mijn neus in de boter, want eind van die maand vierde Van Lanschot zijn 250-jarig bestaan en ik mocht erbij zijn, een heel weekend lang ‘feestvieren’ in Scheveningen. Nog geen drie maanden later zag de wereld er opeens anders uit: in oktober 1987 crashte Wall Street en daarmee ook zo’n beetje iedere effectenbeurs in de wereld en dat maakte opeens de vraag naar beleggingsmensen een stuk minder. Ik mocht mijn opleiding afmaken, maar behoorde bij de vijf die niet het effectenvak
10
in gingen, maar algemeen financieel adviseur werden, al heette dat toen nog niet zo. En daar, op kantoor Amsterdam, kwam ik Hein Vunderink en Arend Klomp tegen, zij waren ‘financieel planner’. Ze waren net overgestapt van de Amrobank naar Van Lanschot om er ‘personal financial planning’ op te zetten, een manier om klanten van de bank inzicht te geven in hun financiën en hen daardoor beter te kunnen laten beoordelen wat bepaalde veranderingen voor hen zouden betekenen. Op de zolder van het J.W. Brouwersplein (nu Concertgebouwplein) stond een computer en daar zaten Hein en Arend hun plannen uit te werken. Ja, er stond één computer. De plannen keken vijf jaar vooruit en lieten inkomensprojecties en vermogensverschuivingen van een particulier zien. Ze waren wat trots dat de inkomstenbelasting automatisch werd berekend. Veel voorkomende vragen in die tijd: hoeveel belasting kunnen we besparen? Het was een tool met een nog beperkte scope, maar een enorme potentie. Ik werd door beide heren opgeleid, en omdat ik destijds bij geen enkele andere organisatie dit soort dienstverlening zag, beschouw ik Hein Vunderink als de eerste financieel planner van Nederland, Arend
Nieuwsbrief Financiële Planning september 2021 nr. 5
Klomp als tweede en mezelf als nummer drie. Klanten van de bank vonden het geweldig, dat ze nu veel meer inzicht in hun totale financiële situatie kregen. Private banking en verzekeraars De ontwikkeling bij Van Lanschot stond niet op zich. Nu private banking was begonnen met financial planning, was het ook een logische stap voor verzekeraars. Met zo’n financieel plan kon je immers goed uitrekenen wat toekomstige lijfrente-uitkeringen zouden betekenen in een huishouden. En vanuit de hoek van software zag je initiatieven ontstaan. We praten dan over begin jaren negentig van de twintigste eeuw. Ik ben dan inmiddels overgestapt van Van Lanschot naar Schretlen, een toendertijd ngeslapen effectenbankje van de Rabobank, waar ze een vermogensbeheerder zoeken. Eindelijk! Maar ook ambitie hebben: private bank van de Rabobank te worden. Bij mijn eerste gesprek met Klaas Veen, de toenmalige directeur, geef ik aan, dat persoonlijke financiële planning het antwoord is. Ik word aangenomen en mag mijn tijd verdelen tussen het beheren van vermogens en het opzetten van financiële planning. ’s Ochtends doe ik mijn portefeuillewerk, ik analyseer,
SPF
doe aan- en verkopen voor klanten en een aantal klantengesprekken, ’s middags maak ik in Lotus123 mijn eigen planningsmodel. Dat moet, anders dan bij Van Lanschot, geschikt zijn voor ondernemers en voor dga’s. Dat is wel een hele opgave, maar na een half jaar denk ik een werkend model te hebben. Ik ga naar klanten toe. De allereerste klant herinner ik me nog erg goed. Het is een man in de kop van Noord-Holland in een klein dorpje. Hij heeft zijn hele financiële situatie op heel veel A4tjes opgeschreven en ze op de grond van zijn woonkamer uitgespreid. Samen zijn we letterlijk langs die papieren gekropen en moest ik mijn model aanpassen. Die eerste klant heeft me waardevolle inzichten gegeven, ik denk niet dat hij erg veel aan mij heeft gehad. En zo ontstond, met ervaring uit de praktijk, een werkbaar planningsmodel, dat na een half jaar al op versie 30 of zo zat. En inmiddels excelbased was geworden en ‘wat gebruiksvriendelijker’. Financiële planning voor ondernemers was geboren. Met twee andere directieleden, inmiddels was ik ook wat gestegen op de ladder, toerde ik het land door, langs zoveel mogelijk Rabobanken om het woord van planning te verspreiden. Anders dan bij Van Lanschot
SPF
Nieuwsbrief Financiële Planning september 2021 nr. 5
11
TERUGBLIK
In vier jaar tijd zetten we persoonlijke financiële planning op de kaart
12
wilden we planning niet alleen als acquisitietool gebruiken, maar als volwaardige dienst aanbieden. Met een tarief. We vroegen uiteindelijk 3.500 gulden voor een financieel plan. Dat werkte. In vier jaar tijd zetten we persoonlijke financiële planning op de kaart. Schretlen werd de private bank van de Rabobank en persoonlijke financiële planning was een onlosmakelijk onderdeel van de dienstverlening geworden. En de klanten? Die vonden het fantastisch, dat inzicht. Het vak wordt professioneler Inmiddels vond ik het tijd om voor mezelf te beginnen. Ik kreeg 25 planningsopdrachten mee voor een jaar en ik mocht ‘mijn’ planningsmodel meenemen. ‘Als ik je dat verbied, verander je wat en dan is het opeens wat anders. Dat soort kinderachtig gedoe wil ik niet,’ vond Klaas Veen. Een heel volwassen benadering. Ik ben hem daar nog altijd dankbaar voor. In 1996 startte ik dus mijn eigen praktijk,
Nieuwsbrief Financiële Planning september 2021 nr. 5
die ik overigens nog steeds heb. Inmiddels was Infa ontstaan en waren er andere software-aanbieders in de markt gekomen, want financiële planning was niet meer alleen een aangelegenheid voor private banks. Algemene banken begonnen er naar te kijken, met de Rabobank voorop, en verzekeringstussenpersonen gingen zich meer en meer bedienen van financial planningtools. Nog altijd was er geen beroepsorganisatie. Die zou er kort daarna komen, op initiatief van Elsevier (die het personal financeblad Money uitgaf) en de Rabobank. Ik mocht in de eerste examencommisie zitten onder leiding van Jan van Ewijk, om de eerste 700 financieel planners in te schrijven als lid van de Federatie Financiële Planners. Waarbij Jan van Ewijk volgens mij lid nummer 1 mocht worden. FFP was geboren. Kennisoverdracht Samen met Paul van Engen, destijds hoofdredacteur van het
SPF
blad Money, startte ik vervolgens met het allereerste permanente educatieprogramma (PEP) van Nederland. Via de daartoe opgerichte Stichting Persoonlijke Financiën, die als doel had de beroepsgroep van informatie en educatie te voorzien Ieder kwartaal kwamen onze cursisten bij elkaar om in een dag met hoorcolleges op de hoogte te worden gesteld van de actualiteit op de kennisgebieden zoals de FFP die destijds had geformuleerd. Toen bleek dat niet iedereen alle bijeenkomsten hadden kunnen bijwonen om de benodigde PE-punten te vergaren, en er een inhaalsessie voor nodig was, hebben Paul en ik besloten die inhaalsessie dan maar wat aan te kleden en er een combi van een beurs en een congres van te maken. Zo gezegd, zo gedaan. En zo was in januari 1999 het allereerste PFP Forum een feit, in het Congresgebouw in Den Haag, met een beursvloer, met een plenair programma en met parallelsessies.
En…de Financieel Planner van het Jaar, die op kosten van de Stichting naar China mocht. Het idee voor de Financieel Planner van het Jaar had twee componenten. We wilden een Financieel Planner in het zonnetje zetten en zo andere planners aansporen om zich in bepaalde casuïstiek te storten en we wilden financiële planning naamsbekendheid geven bij de consument. Er is meer…. In het eerste decennium van de 21e eeuw steeg het aantal financieel planners enorm. Er waren inmiddels echte fp-opleidingen, sommige dateerden van midden jaren negentig, de assurantie- en bankwereld had het fenomeen omarmd. En zo daalde ook de internationale FPA, de Financial Planning Association, in Nederland neer met een vestiging. In 2000 ging ik voor het eerst naar het congres van Amerikaanse financieel planners in Boston, georganiseerd door de FPA.
Het was een openbaring. Ik was gewend in de afgelopen jaren dat belastingbesparing nog steeds erg belangrijk was, dat financiële planning zich in Nederland voor 80% afspeelde rondom het afsluiten van een hypotheek en dat verder zoiets als lijfrente en lijfrenteaftrek een hot item was. In Amerika was dat wel even anders. Omdat in Amerika nu eenmaal veel minder geregeld wordt dan in Nederland en mensen veel vaker zelf hun boontjes moeten doppen, was beleggen belangrijk. Zelf voor je pensioen zorgen, dat gebeurde en gebeurt overigens nog steeds veel met eigen beleggingen, al dan niet in de vorm van vrij vermogen of een pensioenpotje. En, het financieren van opleidingen van de kinderen. In Nederland werkten we vaak met een kapitaalverzekering die misschien 10.000 gulden en later euro zou opleveren. In Amerika is het eigen pensioen en de studie van de kinderen denken in andere grootheden. Ik ben dat blijven
Financieel planners van het jaar
SPF
Nieuwsbrief Financiële Planning september 2021 nr. 5
13
TERUGBLIK Het congres van de Amerikaanse financieel planners in Boston, was een openbaring. Daar moeten de mensen veel meer zelf regelen
doen, ieder jaar ga ik naar dat congres en ik steek altijd wel wat op. Of het nu inhoudelijk is op planningsgebied, over bedrijfsvoering gaat of gewoon inzicht in mensen. Doordat er niet alleen Amerikanen komen, maar heel veel nationaliteiten, is het voor mij zinvol. En je bouwt er vriendschappen voor het leven mee op. Waardevol. Planning ontwkkelt zich verder Financiële Planning bleef zich ontwikkelen langs de lijnen van verdere professionalisering. We
14
zagen niches ontstaan (denk aan echtscheidingsplanners) en verdere automatisering. We hebben inmiddels zo’n 3.000 gecertificeerde financial planners in Nederland. We zijn met zijn allen aangesloten bij de internationale FPSB, de internationale keurmerkorganisatie. En het grappige is, je zou denken dat er veel verschil is in de wereld als het om planning gaat. In de uitwerking is dat zo. Fiscaliteit is overal weer net even anders. Of regelgeving, waardoor je in Amerika meer je eigen pensioen moet regelen en geld voor opleidingen. En in Nederland inmiddels ook veel meer je eigen pensioen moet beleggen, maar ook nog steeds de hypotheek als kapstok van planning kan laten zijn. Toch is er iets universeels. Het gedrag van mensen, met hun angsten en wensen, hun inkomsten en uitgaven. Daarom heb ik een paar jaar geleden het boekje How to become Awesome, samen met Judith Scherrenberg geschreven. En als klap op de vuurpijl, wij mochten onze fp-methode die hieraan ten grondslag ligt, als zo’n beetje de enige buitenlander op het FPA Congres in Chicago uitleggen tijdens een bomvolle sessie. Dat laat zien, dat financiële planning ergens de basis raakt wat voor mensen hun leven mogelijk maakt en mooier kan maken. Dat mensen grip op hun leven hebben. Zal fintech dat vak van ons ondermijnen? Ik denk het niet. Ik denk dat we met fintech als tool nog beter de klant kunnen bedienen. Ik moet er niet aan denken dat we dat nog met een telraam zouden doen, dus
Nieuwsbrief Financiële Planning september 2021 nr. 5
die computer was ook al best handig. Kortom, de klant blijft altijd een mens van vlees en bloed. En wij als adviseur ook. Inmiddels is het PFP Forum onder de paraplu van de Vereniging FFP terechtgekomen en heet nu FFP Forum. Nederlandse planners zijn voor het overgrote deel aangesloten bij de Vereniging FFP en zo is de beroepsgroep professioneel georganiseerd en klaar voor de komende 25 jaar. Waaraan ik nog graag mijn steentje bijdraag. Roelof Meijer
SPF
FFP Forum De overstap van fysiek naar online
SPF
Nieuwsbrief Financiële Planning september 2021 nr. 5
15