NIEUWSBRIEF
financiĂŤle planning januari 2021
INKOMENSPLANNING
Handreiking fiscus leidt mogelijk tot ongewenste effecten
VERMOGENSPLANNING
Optieconstructies in lijfrentebeleggingen
CASUS
Aflevering
01
jaargang
01/21
23
Bedrijfsoverdracht binnen de familie
A INHOUD
Colofon Nieuwsbrief financiële planning
REDACTIONEEL
Het Janusjaar
is een uitgave van Stichting Persoonlijke Financiën en verschijnt 4 tot 6 maal per jaar
pag 3
HOOFDREDACTIE Drs. R.J. Meijer Stichting Persoonlijke Financiën MET MEDEWERKING VAN: Sebastiaan Pluijmert en Judith Scherrenberg MPLA.
INKOMENSPLANNING
Handreiking fiscus leidt mogelijk tot ongewenste effecten pag 4
VORMGEVING: Paula Tel, Telvorm ABONNEMENTEN De abonnementsprijs voor 2021 bedraagt € 152,50 per jaar (incl. BTW). Leden van de Vereniging FFP ontvangen de NFP gratis. ABONNEMENTENADMINISTRATIE SPF Klantenservice, Schothorsterlaan 11 3822 NA Amersfoort Telefoon: 06-532 536 30 BEËINDIGING ABONNEMENT Abonnementen gelden tot wederopzegging tenzij anders over-eengekomen. Partijen kunnen ieder schriftelijk opzeggen tegen het einde van de abonnementsperiode, met inachtneming van een opzegtermijn van twee maanden. Hoewel aan de totstandkoming van deze uit gave de uiterste zorg is besteed, aanvaarden de auteur(s), redacteur(s) en uitgever geen aansprakelijkheid voor eventuele fouten of onvolkomenheden. Behoudens de door de Auteurswet gestelde uitzonderingen, mag niets uit deze uitgave worden verveelvoudigd (waaronder het opslaan in een geautomati seerd gegevensbestand) of openbaar gemaakt, op welke wijze dan ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.
FINANCIEREN
Kredietunies: sociaal bankieren een stapje dichterbij pag 7 VERMOGENSPLANNING
Optieconstructies in Lijfrentebeleggingen zijn mogelijk pag 10 Tien factoren die de economie en financiële markten blijvend kunnen veranderen pag 13
CASUS
ISSN 1389 86 20 © 2021 Stichting Persoonlijke Financiën
2
Terugblik FFP Forum 2020 - ee online suc n ces! pag 15
Nieuwsbrief Financiële Planning januari 2021 nr. 1
Bedrijfsoverdracht binnen de familie pag 18
SPF
REDACTIONEEL B Aflevering
01
jaargang
01/21
23
Het Janusjaar Voor menigeen was 2020 een merkwaardig jaar, een jaar om snel te vergeten. Het was het jaar dat we met zijn allen geconfronteerd werden met een gedragsverstorende situatie op wereldschaal. Ineens vielen alle verworven ‘zekerheden’ weg. We konden niet meer zomaar bij iemand op bezoek, naar de winkel, het museum of op reis. Alles stond in het teken van het bestrijden van COVID-19. Razendsnel is een vaccin ontwikkeld dat vanaf eind 2020 in de meeste Europese landen voor het eerst werd toegediend. Razendsnel hebben wij ons zo goed en zo kwaad als het ging aangepast aan de nieuwe situatie. Voor sommige bedrijven betekende dit een eind aan hun bestaande activiteiten, soms tijdelijk, soms helemaal. De horeca en de reisbranche kregen het zwaar te verduren en moesten zich gedeeltelijk opnieuw uitvinden, dat was de ene kant van de medaille. De andere: alles wat met digitalisering te maken had, floreerde. Denk maar eens aan bedrijven als Zoom voor digitaal vergaderen. De crisis had dus twee gezichten, een enorm droevig gezicht en een happy face. Janus zal nog wel even blijven in 2021, we zullen moeten leren leven met de twee kanten van de medaille en de maatschappij een beetje opnieuw uitvinden. Dat betekent ook, dat wij als financieel planner met beide situaties in aanraking zullen komen. We zullen ons moeten kunnen inleven in zowel armoede als rijkdom, in tegenslag en voorspoed, maar ook zullen we zelf deels ons werk opnieuw moeten uitvinden. Hoeveel gesprekken blijven digitaal? Hoeveel scenario’s zullen we samen met de klant ter plekke gaan uitwerken? Hoeveel input komt rechtstreeks in onze systemen terecht? Laten wij, aangepast aan het nieuwe leven, Janus een handje helpen, ‘for better and for worse’. Roelof Meijer
SPF
Nieuwsbrief Financiële Planning januari 2021 nr. 1
3
A
Handreiking fiscus leidt mogelijk tot ongewenste effecten
O
Heet van de naald: De Handreiking Belastingdienst over Compensatie aan partner bij uitgefaseerd pensioen in eigen beheer leidt tot overcompensatie aan de partner. Op 11 december 2020 heeft de Belastingdienst een handreiking uitgegeven hoe een belaste schenking te voorkomen bij uitfasering PEB. Wanneer is deze handreiking niet relevant? In een aantal situaties komt compensatie van de partner niet aan bod. Dit neem ik in dit artikel als gegeven aan. Er is geen sprake van compensatie als: 1 De partners in algehele gemeenschap van goederen zijn gehuwd; 2 Er een altijd werkend wederkerig finaal
4
Nieuwsbrief FinanciĂŤle Planning januari 2021 nr. 1
verrekenbeding is, alsof er sprake is van algehele gemeenschap van goederen; 3 Er een altijd werkend periodiek verrekenbeding is afgesproken, alsof er algehele gemeenschap van goederen geldt, waaraan ook feitelijk uitvoering is gegeven; 4 Als in de huwelijkse voorwaarden pensioenverevening, -conversie of pensioenverrekening volledig zijn uitgesloten ĂŠn er geen partnerpenÂsioen op opbouwbasis is overeengekomen.
SPF
INKOMENSPLANNING B Een rekenvoorbeeld per omzettingsdatum PEB naar ODV
De te verdelen pensioenen per 01-01-2019 zijn, op basis van conversie:
Geboortedatum:
25-04-1965
25-07-1966
Ouderdomspensioen:
€30.000,00
Geslacht:
Man
Vrouw
Partnerpensioen:
€21.000,00
Overzicht periode huwelijk
Daarvan komt het gedeelte toe aan mevrouw Partner, welke wordt omgezet in
Samenlevingsvorm
Koude uitsluiting
Datum aangaan huwelijk
01-01-1995
Voorgenomen datum scheiding
01-01-2019
De volgende pensioenen uit de te verdelen pensioenaanspraken blijven bij de heer Klant.
Berekeningsdatum
01-01-2019
Ouderdomspensioen:
Pensioenuitvoerder
Eigen BV
Soort pensioenregeling
Eindloon
Ingangsdatum pensioenregeling
01-01-1995
Pensioenleeftijd
67 jaar
Ouderdomspensioen De heer Klant leeft op 01-04-2032
Ouderdomspensioen:
Aanspraken de heer Klant
Netto contante waarde
€17.838,55
€340.248,13
Mevrouw Partner leeft op 01-07-2033 Totale netto contante waarde van de aanspraken
€21.277,75
€17.838,55
Aanspraken Netto contante mevrouw Partner waarde €21.277,75
€340.248,13
€489.234,79 €489.234,79
In alle andere situaties speelt de compensatie dus wél. Als er in die situaties geen compensatie is afgesproken, dan is er sprake van een belaste schenking.
vervalt de aanspraak als het huwelijk eindigt door scheiding. Er ontstaat dan geen bijzonder partnerpensioen.
De hoogte van de compensatie stel je vast aan de hand van de prijsgegeven afgeleide rechten De afgeleide rechten kunnen bestaan uit: 1 Het te verevenen, te converteren of te verrekenen deel van het ouderdomspensioen na een echtscheiding; 2 Het (bijzondere) partnerpensioen na echtscheiding of na overlijden van de pensioengerechtigde. Deze afgeleide rechten zijn er alleen als er een partnerpensioen op opbouwbasis is afgesproken. Bij een toezegging op basis van risicodekking,
De fiscus honoreert specifieke afspraken tussen partijen. Bijvoorbeeld als de verevening niet is vastgesteld op 50%-50%, maar op een andere verdeling. De waarde van de aanspraken dient te worden vastgesteld op basis van de fictieve commerciële conversiewaarde, alsof op de datum van PEBuitfasering een echtscheiding zou hebben plaatsgevonden. Dit is een belangrijke stelling van de Belastingdienst. De vraag is of ze bedoelen wat daar staat. De meeste mensen hebben bij de omzetting naar de ODV gekozen voor een voorwaardelijke
SPF
Nieuwsbrief Financiële Planning januari 2021 nr. 1
5
INKOMENSPLANNING
compensatie. Bij een eventuele scheiding vindt dan de verdeling plaats op basis van uitgangspunten die dan in overleg worden bepaald. Dit is ook logisch, omdat de financiële uitgangspositie van de onderneming, privé en de rekeneenheden enorm kan verschillen. Als de fiscus nu bepaalt op welk moment je de fictieve commerciële waarde bepaalt, betekent dat, dat bij een mogelijk hogere rentestand in de toekomst de oude uitgangspunten van de berekening blijven gelden. De partner wordt dan overgecompenseerd omdat de aanspraken tegen de oude uitgangspunten worden vastgesteld, die nu niet meer van toepassing zijn. De partner wordt dan verrijkt en eigenlijk vindt er dan een andersom schenking plaats. De commerciële rekenfactoren blijven gebaseerd op de Benaderde Marktwaarde Methode uit het V&A 13-006: ◗ De rente is, bij een rente lager dan 3%, het op de berekeningsdatum geldende U-rendement + 0,5%. ◗ Meest recente sterftetafel GBM/GBV -5/-6 ◗ Indexatie van 2% per jaar bij een pensioen toezegging op basis van open indexatie. Uitgangspunt voor de compensatieberekening is dus € 489.234. Twee correcties op dit bedrag zijn mogelijk 1 Je mag een belastinglatentie in mindering brengen van 30% over dat deel van de compensatie dat ook werkelijk als OudeDagsVerplichting wordt uitgekeerd. Dat betekent dat alleen de belastinglatentie mag worden gerekend over de fiscale waarde. De fiscale waarde voor mevrouw is €133.420. De korting voor de compensatie vanuit de belastinglatentie bedraagt dus 30% van de fiscale waarde = €40.026. Dat betekent dat de compensatie nog steeds €449.208 bedraagt. Als je ervan uitgaat dat de commerciële waarde is bepaald aan de hand van een belaste aanspraak, is
6
Nieuwsbrief Financiële Planning januari 2021 nr. 1
het heel bijzonder dat de belastinglatentie alleen over het fiscale deel in mindering mag worden gebracht. Ook hier vindt mijns inziens een overbedeling plaats aan de partner. 2 Als er sprake is van onderdekking in de BV moeten de pensioengerechtigde en de (ex)-partner hierin gelijkelijk delen. Het gaat hierbij om het dekkingstekort op het moment direct ná de PEBuitfasering en dus ná het gedeeltelijk prijsgeven door de partner. Dit standpunt van de fiscus houdt in, dat de (ex-)partner geen toekomstig opof neerwaarts risico loopt. Ook dit kan voor beide partners zeer negatief uitvallen, zeker als je de gevolgen van de huidige Corona-crisis meeneemt. In deze opzet gaan we ervanuit, dat de partner geen aanspraken heeft op de ODV. Hoewel niet beschreven in de handreiking lijkt het logisch dat een eventueel aan de partner toekomende deel van de ODV op de compensatie in mindering kan worden gebracht. In dit artikel beschrijf ik de gevolgen van de hand reiking tussen partners. Op vrijwel alle andere punten van de handreiking vallen op- en aanmerkingen te maken vanuit de uitvoeringspraktijk. Graag roep ik de fiscus op deze handreiking nogmaals goed te beschouwen en te overleggen met de uitvoeringspraktijk of wat men kan lezen in de handreiking ook werkelijk de bedoeling is.
Judith Scherrenberg MPLA
SPF
FINANCIEREN
Kredietunies: sociaal bankieren stapje dichterbij
W
Regelmatig verschijnen er berichten op de voorpagina van de landelijke dagbladen met “Bank zuinig met coronakrediet voor kleine ondernemer”. Veel ondernemers staan er alleen voor en dit kan ook verstrekkende gevolgen hebben voor dat deel van de adviesportefeuille van een financieel planner dat bestaat uit ondernemers. Wellicht hebben de eerste ondernemers zich reeds gemeld, die even hun pensioenpremie een “vakantie geven” of ondernemers die hun beleggingsportefeuille even gaan “herschikken” en gedeeltelijk geld opnemen om door te kunnen ondernemen. Want de bank denkt tijdens corona even wat minder
SPF
mee... of zegt gewoon het lopende krediet al op voorhand op. En helaas maak ik dat in mijn dagelijkse werk meerdere malen per week mee. Het valt op dat de financieel adviseur vaak aan het einde van de ondernemerstunnel in de arm genomen wordt. De bank, de
accountant, de boekhouder, de fiscalist, de overheid en andere externen zijn dan al bezig geweest met het zoeken naar een oplossing. De financieel planner wordt pas als “last resort” op de hoogte gebracht van de moeilijkheden. Want de financieel adviseur mag dan wel op gelijke advieshoogte
Nieuwsbrief Financiële Planning januari 2021 nr. 1
7
FINANCIEREN staan en een level playing field met de bank kennen als het gaat om hypotheekadvies, maar bedrijfskredieten behoren kennelijk nog steeds tot het exclusieve domein van de banken. Tijd voor verandering? Er staan voor financieel planningskantoren alternatieven open om de ondernemers van dienst te zijn op het gebied van bedrijfskredieten. Juist in deze voor MKB ondernemers moeilijke tijden, zijn de landelijk werkende Kredietunies actief. Deze alternatieve coöperatieve non-bancaire financiers (vallend onder het wettelijke toezichtkader van de WTK) en hun leden zijn al jaren gewend om risico, rendement, kennis, ervaring en ondernemersnetwerken met elkaar te delen, als uitdrukking van de “Common Bond” van ondernemers. Ondernemers helpen namelijk graag ondernemers. Van deze kredietunies zijn er in Nederland een 40-tal werkzaam, die met elkaar reeds voor tientallen miljoenen aan kleine tot middelgrote kredieten hebben verstrekt. Allemaal geheel of gedeeltelijk (in co-financieringsoplossingen) gefinancierd door hun ondernemersleden. Wat beweegt een ondernemer als mede-geldverstrekker binnen een Unie om vrijwillig afstand te doen van een deel van de beschikkingsmacht over zijn of haar ondernemersvermogen of spaargeld om daarmee vervolgens een andere ondernemer te helpen? Waarom kiest iemand ervoor om zijn/haar
8
ondernemerslot te verbinden met dat van andere gelijkgestemden? Het antwoord ligt ergens tussen enerzijds een sterke sociale bewogenheid en anderzijds het weloverwogen belang van deze kredietunieleden, die door risico, rendement, kennis, ervaring en netwerken te delen, hopen een hoger algemeen doel te bereiken en “onderweg” ook nog enig redelijk rendement op hun geïnvesteerde (beleggings-)geld te behalen middels obligatieleningen. Kredietunies bereiken dit door voor ieder verstrekt krediet de benoeming van een coach (vaak een geldgevend lid) als voorwaarde te stellen. Zonder Coach geen Krediet. Over het algemeen verstrekken kredietunies kleine en middelgrote kredieten aan MKB- ondernemers. Zij kijken eerst naar de ondernemer en zijn of haar ondernemerskwaliteiten, vervolgens naar de cashflow en pas daarna naar de zekerheden. Zij beschouwen juist de “Common Bond” als een vorm van zekerheid.
per jaar circa 100.000 kredietaanvragen van MKB ondernemers af. Te klein, te bewerkelijk, te risicovol, te duur, niet efficiënt, zijn zo de beoordelingen. Onder dit aantal zijn veel kredietaanvragen met een gebrek aan zekerheden, c.q. een te lage financiële buffer (solvabiliteit), maar wel toekomstperspectief. Deze kredietaanvragen zijn echter bij uitstek geschikt om aan kredietunies aan te bieden, omdat zij achtergestelde leningen kunnen verstrekken, waardoor het aansprakelijk vermogen van de onderneming toeneemt. Maar ook vooral omdat zij de “Common Bond” ook als een vorm van zekerheid zien. De banken hebben- blijkens de actuele stand van zaken- moeite om zelfstandig aan een dergelijke vorm van alternatieve toegang tot de financieringsmarkt mee te werken.
De MKB ondernemer krijgt immers krediet van een groep mensen uit zijn gemeente, regio, branche, sector of beroepsgroep. Een kredietunie doet daarmee aan relatiebankieren en niet aan transactiebankieren.
Een Kredietunie bestaat uit kredietgevende en kredietnemende leden. Kredietgevers zijn MKBondernemers die via een gemeenschappelijke kas geldmiddelen ter beschikking stellen. Kredietnemers zijn MKB-ondernemers die geld lenen uit deze kas. Kredietgevende leden ontvangen een rentevergoeding voor het risico dat zij lopen. Zij zijn direct betrokken bij de vraag aan wie hun geld wordt uitgeleend en tegen welke voorwaarden.
De brancheorganisatie VKN (Verenigde Kredietunies Nederland) is twee jaar geleden het “Access to Finance”-project gestart, een initiatief van de Europese Unie. Banken in Nederland wijzen namelijk
Kredietunies werken veelal met vrijwilligers en de kosten van coaching, kredietanalyse, kredietbeheer en het relatiebeheer zijn erg laag. Leden van een kredietunie en coaches willen namelijk niets
Nieuwsbrief Financiële Planning januari 2021 nr. 1
SPF
liever dan MKB ondernemers helpen hun droom te verwezenlijken. Bovendien zit een deel van hun spaar-en beleggingsgeld in het verstrekte krediet, dus uit een weloverwogen eigenbelang doen zij er alles aan om te voorkomen dat hun medelid failliet zou kunnen gaan. Het defaultrisk bij kredietunies is dan ook zeer laag (0,7%, versus 8% bij de banken). Dat komt door de werking van de “Common Bond”. Relatiebankieren is in dit segment van de markt essentieel om succes te kunnen hebben, zeker tijdens de coronacrisis. Herman Wijffels noemde dit tijdens een VKN-symposium ooit: ‘sociale intelligentie is veel sterker dan systeem-intelligentie.’ Enkele van de landelijk werkende kredietunies hebben accreditatie aangevraagd (of al gekregen) bij de Rijksdienst voor Ondernemerschap. Zij willen de grotendeels
staatsgegarandeerde KKC- en BMKB-kredieten die rechtstreeks of via de aangesloten intermediairs worden aangevraagd voor ondernemers, beoordelen, verstrekken en begeleiden. Ze kunnen dan daarmee - als penvoerder en kredietbeoordelaar - ook co-financieren met de reguliere banken, die veelal door de achtergestelde leningscomponent van de kredietunie eerder willen meefinancieren en het positieve advies van een kredietunie volgen. Steeds meer private investeerders en financiers steunen de VKN om overal in ons land deze MKBbedrijfsfinancieringen mogelijk te maken en om de kosten van kredietverlening voor ondernemers zo laag mogelijk te houden. Op uw toekomst gericht!? De kredietunie is hiermee een toekomstgerichte en flexibele financier geworden. Dat doet zij door het helpen invoeren van een
zich snel uitbreidend stelsel van kredietunies, naar het voorbeeld van Angelsaksische Credit Unions: “not for profit, not for charity, but for mutual service”. Voor de financieel planner geeft dit een mogelijkheid tot financieringsoplossingen bij zijn of haar cliënten. Sterker nog: een kredietunie verwelkomt graag financieel planners als lid en medebestuurder van de unie. Opdat niet alle ondernemerstalent verloren gaat en opdat de kleine MKB ondernemers niet allemaal het slachtoffer worden van de corona crisis.
Henk Folkers, bestuurder VKN www.dekredietunie.nl
Noot: VKN is lid van de European Network of Credit Unions (ENCU) en de World Council of Credit Unions (WOCCU).
SPF
Nieuwsbrief Financiële Planning januari 2021 nr. 1
9
VERMOGENSPLANNING
Optieconstructies in Lijfrentebeleggingen zijn mogelijk Veel financieel adviseurs hebben een nationaal regime vergunning om hun klanten te mogen adviseren op het gebied van beleggingen. Die beleggingen betreffen beleggingen in alle fiscale boxen. Er zijn echter beperkingen, ze mogen samen met een klant een risicoprofiel bepalen en uitsluitend adviseren over beleggingsfondsen. NIET over individuele effecten, zoals aandelen of obligaties en al helemaal niet over speciale producten en hefboombeleggingen, zoals turbo’s en derivaten (opties).
E
Er zijn ondernemingen die wel over het hele scala mogen adviseren en de uitvoering voor hun rekening mogen nemen en dat zijn de vermogensbeheerders. We hebben het over vergunninghoudende beleggingsondernemingen. Via zo’n onderneming zijn er uitgebreidere constructies denkbaar om toch met beleggingen te kunnen werken, anders dan slechts beleggingsfondsen. Waarom zou je in meer dan alleen beleggingsfondsen willen beleggen? Veel adviseurs adviseren het liefst in modelportefeuilles, zonder zichzelf te willen wagen
10
Nieuwsbrief FinanciĂŤle Planning januari 2021 nr. 1
aan een zelf uitgedokterde beleggingsportefeuille. Als levensverzekeraars of aanbieders van bankspaarproducten (inclusief de beleggingsvariant ervan) de adviseur de gelegenheid geven eenvoudig op basis van een vastgesteld risicoprofiel een kant- en klare modelportefeuille aan te bieden, dan wordt hier gretig gebruik van gemaakt. Dit is geen slechte zaak, want over de modelportefeuilles is goed nagedacht. Toch zijn er situaties denkbaar waarbij je als adviseur een stap verder zou willen gaan. Het doel van de stap is om meer veiligheid in de portefeuille van de klant in te bouwen, het liefst gecombineerd met een beter rendement dan dat van de markt of de collega
SPF
Beleggingscategorie Standaarddeviatie Liquiditeiten
0,5-2%
Staatsleningen Staatsleningen euro AAA-AA Staatsleningen EMU Staatsleningen opkomende markten (harde valuta) Staatsleningen opkomende markten (lokale valuta)
3-5% 3-5% 10-14% 7-11%
Bedrijfsobligaties Investment grade bedrijfsobligaties euro Investment grade bedrijfsobligaties niet-euro Hoogrentende bedrijfsobligaties (wereldwijd) Aandelen Aandelen ontwikkelde markten Aandelen opkomende markten
12-17% 18-23%
Beursgenoteerd vastgoed
16-21%
Alternatieve beleggingen Hedge funds Grondstoffen
7-12% 20-25%
adviseurs/beheerders. Als je ervan overtuigd bent, dat dat mogelijk is, dan wil je die stap toch ook zetten? Het belang van de klant dient de basis van onze dienstverlening te zijn. Meer veiligheid definiëren Risico met beleggen is, op voorwaarde dat er goed gespreid is in de portefeuille, niets anders dan het bestaan van beweeglijkheid van je beleggingen. Die beweeglijkheid is het offer dat je moet brengen in ruil voor een hoger rendement dan niet beweeglijke beleggingen zoals spaargeld. We kunnen eigenlijk stellen: HOHORI=HOHOBE Hoe hoger het risico, hoe hoger de beweeglijkheid van je beleggingen. Hieruit volgt dat een lager risico zich vertaalt in
SPF
3-5% 6-8% 9-13%
lagere beweeglijkheid. We kunnen dit in de rapportages terugvinden onder de noemer standaarddeviatie. Om een indruk te krijgen van de beleggingscategorieën die de AFM hanteert qua één jaars standaarddeviatie (zie tabel) Als uw portefeuille een standaarddeviatie heeft die lager ligt dan de bovengenoemde percentages, dan is er hoogstwaarschijnlijk sprake geweest van het gebruik van beschermingsopties in uw portefeuille, waardoor uw portefeuille voldoet aan een lager risicoprofiel. Veel hedgefondsen werken ook zo en op deze wijze kun je ook zelf een portefeuille hedgen. Hoe kun je zelf een portefeuille hedgen? Er zijn vele manieren, maar ik sta graag stil bij een manier die wij zelf hebben toegepast in februari 2020, vlak voordat het coronavirus voor veel onrust zorgde.
Nieuwsbrief Financiële Planning januari 2021 nr. 1
11
VERMOGENSPLANNING Wij belegden in wereldwijd gespreide aandelenportefeuilles. Het doel is spreiden in thema’s waar je de komende jaren vertrouwen in hebt. Dat betekent dat we niet precies een benchmark zoals MSCI world of de AEX index volgen. Toch wilden wij de portefeuilles beschermen. De ervaring leert dat indien er onzekerheid op beurzen is, alle aandelenindices dezelfde soort beweging maken. De één iets heftiger dan de ander, maar redelijk met elkaar in lijn. Het is dus een prima idee om putopties op de AEX te kopen als bescherming van de portefeuille. Voorbeeldje uit de praktijk: Voor iedere EUR 63.000 aan aandelenbeleggingen kochten wij op 17 februari een put optie AEX maart 630. Daar betaalden onze klanten een premie voor van EUR 720. Dat betekent dat er ca. 1,2% van de waarde van de portefeuille werd geïnvesteerd om het virtuele recht te hebben een mandje AEX te verkopen op een niveau van 630. Indien de AEX daalt naar bijvoorbeeld 600 in die maand, dan is het recht om toch op 630 te mogen verkopen dus 30 waard. Als we daar dan 7,20 voor betaald hebben, zie je dat de daling van de waarde van de portefeuille een mooie compensatie krijgt aan de optie kant. Het is de toepassing van het communicerende vaten principe. Als de portefeuille minder waard wordt stijgt de waarde van de optie en andersom. Onder de streep verandert er dan niet zoveel aan de totale waarde van de portefeuille, terwijl de rest van de beleggers, die nooit aan bescherming doen wel de grote daling meemaken, zoals in februari-maart 2020. Nu hebben onze klanten niet alleen beheerportefeuilles, maar ook lijfrenteproducten of kapitaalpolissen die aan een hypotheek zijn gekoppeld. Daar zijn ook vaak aanzienlijke bedragen in opgebouwd, die we eigenlijk ook zo nu en dan zouden willen beschermen, zonder per sé te hoeven verkopen.
12
Nieuwsbrief Financiële Planning januari 2021 nr. 1
Nu kun je met het kopen van putopties uiteraard rekening houden met het opgebouwde kapitaal in aandelen ‘elders’. Als je dan in je privé portefeuille beschermingen gebruikt, die ook je andere investeringen in diverse producten dekt, dan heb je onder de streep een zeer gunstig resultaat. Als namelijk je bruto potje (je box1 belegging) minder waard wordt, stijgt de waarde van de optie die je gewoon in box 3 hebt aangekocht. Op het moment dat we afscheid willen nemen van de bescherming is de toegevoegde waarde op het geheel volledig netto in box 3, ook al bescherm je je bruto producten. Helaas mag dit niet onder een Nationaal Regime vergunning, maar vergunning houdende beleggingsondernemingen, mogen dit wel. En uiteraard hebben de doe het zelvers ook wat aan dit artikel, want een depotje openen bij een depotbank en een optie kopen is niet heel complex. Het vereist echter wel kennis- en kunde om de juiste momenten in te schatten, waarop je verzekerd zou willen zijn. Het hele jaar door verzekeren kan wel, maar kost te veel. Je moet dus keuzes maken wanneer je mogelijke onzekere periodes verwacht, die een negatieve impact op de beurs zouden kunnen hebben. De praktijk leert dat dat voor zowel professionals als niet-professionals erg moeilijk is. En als je een goede inschatting hebt gemaakt, wil dat nog niet zeggen dat je die goed inschattingen blijft maken. Ik wens u veel wijsheid en rust toe.
Sebastian Pluijmert, directeur Asset Management International www.ami.partners
SPF
10
factoren die de economie en financiële markten blijvend kunnen veranderen
De Coronacrisis heeft individuen, huishoudens, bedrijven, overheden en beleggers wereldwijd uit hun comfortzone gehaald. De crisis zou wel eens het gedrag van consumenten, bedrijven en financiële markten fundamenteel kunnen hervormen.
1
De top in globalisering bereikt Wat betreft het vervoer van goederen over zee en door de lucht, zullen landen zich steeds meer afvragen waar ‘de spullen’ vandaan komen en zullen zich bovendien afvragen of ze niet te veel vertrouwen op bepaalde landen. Het zou best kunnen dat er een enorme vraag komt naar producten van kleine bedrijven in de buurt.
2
Van contant geld naar kaartbetalingen Het belang van digitaal betalen neemt toe. Enerzijds worden mensen gedwongen meer
SPF
online te kopen dan offline, aan de andere kant zijn er veel meer fysieke winkels die alleen nog maar pinbetalingen accepteren.
3
Vooruitgang van de medische wetenschap De snelheid waarmee de medische wetenschap een halt weet toe te roepen aan het virus en hoe snel onderzoek leidt tot resultaten, is verbluffend. De plaats van gentechnologie hierbij is van wezenlijk belang. Mensen hebben nog niet goed door hoe razend snel de medische wetenschap zich ontwikkelt en wat de impact daarvan zal zijn.
Nieuwsbrief Financiële Planning januari 2021 nr. 1
13
VERMOGENSPLANNING
4
Gezondheid en hygiëne Er zullen steeds meer regels en voorschriften komen om gezondheid en hygiëne te stimuleren. Zeker in China; de voedingsindustrie daar krijgt er fors van langs, gegeven het feit dat het coronavirus hier zijn oorsprong heeft.
5
Slim werken omarmd Nu bedrijven hun mensen vanuit huis moeten laten werken, ontstaat er een beweging die thuiswerken meer en meer tot een normaal geaccepteerde manier van werken maakt. Dat is koren op de molen voor degenen die te maken hebben met werken in de cloud.
6
Tech minder onder vuur door nutsfunctie We hebben met zijn alleen zwaar geleund op technologieplatforms in tijden van sociale isolatie en lockdown. Social media zijn daar een treffend voorbeeld van. Op de lange termijn zullen techbedrijven profiteren van de gebruikersgroei en toenemende betrokkenheid. Het ziet er naar uit, dat privacy en overheid iets minder belangrijk in dezen zullen worden.
7
Online bestedingen nemen toe Of het nu gaat om de dagelijkse boodschappen, een cursus of niet dagelijkse artikelen, er wordt steeds meer online gekocht. Wat geboren is uit noodzaak, zou wel eens gewoonte kunnen worden.
8
Toename van technologie op sleutelposities Denk aan een fabriek op basis van artificiële intelligentie (AI). Daar worden robots ingezet, in wezen gegevensgestuurde algoritmen, die beslissingsprocessen automatisch uitvoeren, zonder dat er nog mensen aan te pas komen. Dit was al aan het groeien en is zeer geschikt voor een wereld op afstand.
9
Alles wordt groener en groener Nu landen steeds meer besef krijgen van de voordelen van schone lucht en waterwegen, zou dit kunnen inhouden dat een trend is ingezet om dit alles vast te houden. Belastingmaatregelen stimuleren burgers en bedrijven om actief te worden en ook in de wereld van beleggen zien we die beweging terug. Denk hierbij aan bedrijven die zich bezighouden met duurzame energie of de elektrische auto.
10
De opkomst van moreel kapitalisme Zouden bedrijven meer een geweten krijgen? Een soort ‘terug naar nul’, met een moreel besef van hun plek in de maatschappij en positief kritisch omgaan met hun impact op het milieu, op hun klanten, op de gemeenschap waarin ze opereren, op hun personeel en op leveranciers? En zullen bedrijven meer en meer een zelfkritische houding aan de dag leggen in de wereld na Corona?
Katherine Haesaerts, sales director Benelux Columbia Threadneedle
Belangrijke informatie Alleen voor professionele en gekwalificeerde beleggers, niet voor distributie aan particuliere klanten. In het verleden behaalde resultaten bieden geen garantie voor de toekomst. U loopt kapitaalrisico. De waarde van beleggingen en de inkomsten ervan zijn niet gegarandeerd en kunnen zowel stijgen als dalen en worden mogelijk beïnvloed door wisselkoersschommelingen. Dit betekent dat een belegger zijn investering wellicht niet terugkrijgt. Deze presentatie is geen beleggings-, juridisch, fiscaal of boekhoudkundig advies. Voor alle juridische, fiscale, boekhoudkundige of beleggingskwesties met betrekking tot beleggingen bij Columbia Threadneedle Investments dienen beleggers advies in te winnen bij hun eigen professionele adviseurs. De analyses in dit document, door Columbia Threadneedle Investments opgesteld in het kader van haar eigen portefeuillebeheer, zijn voorafgaand aan publicatie wellicht reeds doorgevoerd en worden hier aanvullend beschikbaar gesteld. Eventuele standpunten die in dit document worden weergegeven gelden vanaf de datum van publicatie maar kunnen zonder kennisgeving vooraf worden gewijzigd en mogen niet als beleggingsadvies worden opgevat. Uit externe bronnen verkregen informatie wordt betrouwbaar geacht, maar de juistheid en volledigheid ervan kan niet worden gegarandeerd. Uitgegeven door Threadneedle Management Luxembourg S.A. Ingeschreven in het Registre de Commerce et des Sociétés (Luxemburg) onder nummer B 110242, 44 rue de la Vallée, 2661 Luxemburg, Groothertogdom Luxemburg. Columbia Threadneedle Investments is de wereldwijde merknaam van alle onderdelen van de groep Columbia en Threadneedle.
14
Nieuwsbrief Financiële Planning januari 2021 nr. 1
SPF
lik gb ru te
2020 Spelen met je vak Het FFP Forum 2020 was een groot succes! • Meer dan 500 bezoekers online • Inspirerende sprekers • Waardevolle expertmeetings
SPF
Nieuwsbrief Financiële Planning januari 2021 nr. 1
15
te ru gb lik Het eerste online FFP Forum was overweldigend! De ochtend bestond uit een interactieve televisietalkshow met nieuws en achtergronden over de Vereniging FFP, discussies over beleggen en financiele planning, social media en fintech, een indringend verhaal van Joyce de Ruiter, inspirerende (PE-) expertmeetings en de bekendmaking van de FFP Financieel Planner van het jaar 2020. En verder een online beursplein en onderling chatten. Dit smaakt naar meer!
16
Nieuwsbrief Financiële Planning januari 2021 nr. 1
SPF
SPF
Nieuwsbrief FinanciĂŤle Planning januari 2021 nr. 1
17
A
S
Bedrijfsoverdracht binnen de familie In deze aflevering van NFP behandelen we een casus over Bedrijfsoverdracht binnen de familie. De casus is behandeld tijdens het FFP Forum dat op 16 december 2020 is gehouden. Situatieschets Binnen de familie Jopen is er jarenlang hard gewerkt en een mooi bedrijf opgebouwd. De heer Jopen heeft behoefte aan meer tijd voor zichzelf en zijn hobby’s. Het besluit om zijn bedrijf binnen afzienbare tijd over te dragen is gevallen. Er zijn twee kinderen die beide interesse tonen en waarvan er een overduidelijk niet geschikt is om het bedrijf voort te zetten. Een objectief oordeel is mogelijk door het afnemen van een psychologische test, waarin de ondernemerskwaliteiten naar voren komen en er aanvullend gesprekken worden gevoerd met een adviseur. Dit geeft de mogelijkheid om
18
Nieuwsbrief Financiële Planning januari 2021 nr. 1
zowel de beste kandidaat alsook de meest gunstige toekomst voor de onderneming te realiseren. De heer Jopen is 100% aandeelhouder van Jopen Holding B.V. Het gestorte aandelenkapitaal van Jopen Holding B.V. is €625.000. Het verschil tussen €625.000 en het wettelijk vereiste aandelenkapitaal kan mits niet fiscaal besmet aan de heer Jopen worden uitgekeerd. Voorwaarden hiervoor zijn een algemene vergadering van aandeelhouders (AVA) en een aanpassing van de statuten. Mocht blijken dat er sprake is van een fiscale besmetting, dan is het verschil belast (inkomstenbelasting box II, aanmerkelijk belang).
SPF
CASUS
De heer Jopen heeft behoefte aan meer tijd voor zichzelf en zijn hobby’s. Het besluit om zijn bedrijf binnen afzienbare tijd over te dragen is gevallen.
In 2017 heeft de heer Jopen het pensioen in eigen beheer afgekocht. Jopen heeft hierdoor een vordering van €400.000 (rente: 4%) op de B.V. Deze vordering is een TBS (terbeschikkingstelling), valt in Box I en hoeft niet opgegeven te worden in Box III. Jopen heeft doordat hij 5% of meer van het aandelen kapitaal in handen heeft, een ‘aanmerkelijk belang’. Fiscale eenheid Jopen Holding B.V. houdt alle aandelen in Jopen Werk B.V. Beide vennootschappen vormen een fiscale eenheid. Een fiscale eenheid is niet uitsluitend voordelig. Zie het kader hiernaast. Bedrijfspand Jopen Holding B.V. is eigenaar van het bedrijfspand dat door Jopen Werk B.V. wordt gehuurd voor €75.000 per jaar. Het pand heeft een boekwaarde
SPF
Voor- en nadelen Fiscale eenheid
Voordelen ◗ Eén BV is belastingplichtig: kosten voor de accountant ook maar één keer ◗ Binnen een fiscale eenheid worden winst en verlies van de vennoot schappen verrekend ◗ Vermogensbestanddelen kunnen worden verschoven zonder dat eventuele boekwinsten met vennoot schapsbelasting worden belast Nadelen ◗ Fiscale winst wordt gecumuleerd geheven, waardoor de eerste schijf slechts één keer wordt gebruikt.
Nieuwsbrief Financiële Planning januari 2021 nr. 1
19
CASE van €250.000. De WOZ-waarde is €550.000. Jopen verwacht bij verkoop van het pand een opbrengst van €625.000. De Holding geniet de huurinkomsten en de Werk B.V. kan de kosten aftrekken; daardoor is er sprake van een fiscaal neutrale situatie. Een bedrijfspand kan worden afgeschreven tot 50% van de WOZ-waarde/bodemwaarde; daarna stopt deze mogelijkheid. Vanaf dat moment is er sprake van een stille reserve, het verschil tussen verkoopwaarde en boekwaarde wordt belast. Er is een escape door de vorming van een herinvesteringsreserve, waarvoor aan de voorwaarden moet worden voldaan. Er moet sprake zijn van een aantoonbaar voornemen tot herinvestering binnen een periode van drie jaar. Vervalt één van deze voorwaarden dan wordt de reserve toegevoegd aan de winst van de onderneming.
Waardering van de onderneming Voor de waardering van de onderneming heeft de accountant de aandelen Jopen Werk B.V. geschat op een waarde van €3.500.000. Zie het kader hiernonder. Eigen woning De heer Jopen heeft een eigen woning met een geschatte verkoopwaarde van €500.000 (WOZwaarde: €450.000). Deze woning is gefinancierd met een aflossingsvrije hypotheek bij Jopen Holding B.V. tegen een rente van 5%. De hypotheek bedraagt €350.000. De familie Jopen overweegt in 2021 een nieuwe woning te kopen. De geschatte koopprijs is €1.000.000. In dit geval worden er een aantal aannames gedaan. De hypotheek is uitsluitend gebruikt om een woning of verbouwing te financieren en is aangegaan voor 01-01-2013. Een tweede kritische datum is per 01-01-
Waarderingsmethoden Er zijn diverse waarderings methoden. Ik noem er drie: ◗ Intrinsieke waarde ◗ Rentabiliteitswaarde ◗ Goodwillmethode Intrinsieke waarde Is de som van de activa minus het vreemde vermogen. Waardering vindt plaats op basis van balans waarde en onderliggende taxatie rapporten. Nadelen van deze methode zijn: ◗ Balans is een momentopname ◗ Huur en/of leasecontracten staan niet op de balans ◗ Marktpositie, knowhow en human capital (kennis en vakmanschap van mede werkers) komen niet tot uit drukking
20
Rentabiliteitswaarde Winstniveau bepaal je op basis van gemiddelde winsten uit het verleden en extrapolatie naar de toekomst. Onder winst wordt verstaan de winst na vennoot schapsbelasting bij een B.V. en na aftrek ondernemersloon bij een eenmanszaak/maatschap of VOF. De rentabiliteitseis is afhankelijk van de wijze waarop de koper zijn vermogen belegd. Een rendement uit beleggingen van 10,5 procent plus een opslag voor relevante risico’s voor deze onderneming, de branche en de markt van 4,5 pro cent, leidt tot een rentabiliteitseis van 15 procent. De waarde van de aandelen van deze onderneming is winstniveau: vereist rendement x 100 = 800 : 15% x 100 = €12.000
Nieuwsbrief Financiële Planning januari 2021 nr. 1
Nadelen van deze methode zijn: ◗ Investeringsrisico kan niet gescheiden worden van het financieringsrisico ◗ Er wordt onvoldoende rekening gehouden met de financieringsstructuur van de onderneming en de aanwezigheid van overtollige activa Goodwill-methode Is een combinatie van de intrinsiek waarde plus goodwill. Goodwill is de contante waarde van de overwinst. Het verschil tussen het gerealiseerde en het gewenste rendement op het eigen vermogen.
SPF
Verkapt dividend is geen vervreemdingsvoordeel maar een regulier voordeel 2031 in verband met het vervallen van de hypotheekrenteaftrek. Na maximaal 30 jaar verschuift deze van Box I naar Box III. Dat heeft een grote impact op het vrij besteedbare inkomen; een goede hypotheekadviseur in combinatie met een financieel planner houden hier rekening mee. Er is geleend van de vennootschap voor de eigen woning; daardoor krijgt de heer Jopen niet te maken met excessief lenen. Daardoor hebben zij in 2023 geen fictief regulier voordeel. Ook na 2031 zit men nog steeds onder het maximum bedrag, tenzij er in de tussentijd nog andere schulden zijn ontstaan. Wordt er meer dan €500.000 geleend, dan wijzigt de situatie. Overdracht aan kinderen Eén van de kinderen is werkzaam bij Jopen Werk B.V. en zou over een paar jaar graag het bedrijf willen overnemen. Jopen Werk B.V. kan worden verkocht aan een vennootschap van één van de kinderen. ◗ Bij welke winst de komende jaren en bij welke opbrengst voor Jopen Werk B.V. is het echtpaar Jopen financieel onafhankelijk? ◗ Wat moet het kind voor de aandelen Jopen Werk B.V. betalen? Verkoop van Jopen Werk B.V. heeft gevolgen ◗ Verbreken fiscale eenheid ◗ Deelnemingsvrijstelling ◗ Wat is vervolgens de fiscale consequentie van de verkoop van de aandelen en/of liquidatie Jopen Holding B.V.? Financiële onafhankelijkheid voor de familie Jopen is mogelijk vanaf €2 miljoen, er kan een lagere verkoopopbrengst worden geaccepteerd. Een lagere opbrengst
SPF
(bijvoorbeeld €2 miljoen) zorgt voor een schenking van €1,5 miljoen. De Holding van vader heeft geen 95% meer van de aandelen meer in de Werk B.V., waardoor deze fiscale eenheid verbreekt. De Holding van het kind heeft nu 100% van de aandelen en kan een fiscale eenheid aangaan. De rentelasten die de Holding betaald over de lening kunnen worden verrekend met de winst van de Werk B.V. Doordat er sprake is van een deelnemingsvrijstelling, reeds van toepassing bij eigenaren die >5% van de aandelen bezitten, is de winst op de bedrijfsovername volledig vrijgesteld. Verkoop van de aandelen en/of liquidatie van de Holding heeft tot gevolg dat er AB heffing plaatsvindt (IB Box II). Met ingang van 2021 geldt een tarief van 26,9%. Financierig en Fiscaliteit Op welke wijze kan (de holding van) het kind de koopsom financieren? Er is nog geen sprake van een track record als ondernemer, waardoor er een stapelfinanciering zal plaatsvinden. Een combinatie van een financiering via de bank, een deel non-bancair en een deel via achtergesteld vermogen. Wat zijn de fiscale gevolgen wanneer Jopen Holding B.V. de aandelen Jopen Werk B.V. tegen €1.500.000 verkoopt, wanneer de geschatte waarde €3.500.000 is? Correctie fiscale winst Jopen Holding B.V.: deel nemingsvrijstelling, deze correctie leidt niet tot extra belastingheffing. Bij vader is er sprake van verkapt dividend van €2.000.000: aanmerkelijkbelangheffing (Box II). Door de schenking van €2.000.000
Nieuwsbrief Financiële Planning januari 2021 nr. 1
21
CASE van vader aan kind is er sprake van schenkbelasting. Kind doet een informele kapitaalstorting van €2 miljoen in zijn holding: verhoging kostprijs. Het kind wordt binnen zijn Holding bevoordeeld voor €2 miljoen. Daarna vindt er een informele kapitaalstorting plaats binnen zijn Holding. (boekhoudkundige transactie). De kostprijs voor de aandelen wordt daardoor €2 miljoen + het gestorte aandelen kapitaal. In de Successiewet (SW) en de Wet Inkomstenbelasting (IB ) zijn er faciliteiten voor deze situatie. De faciliteiten verschillen, waardoor er goed zal moeten worden gekeken naar de mogelijkheden en onmogelijkheden van beide. SW: BOR (artikel 35b SW e.v.) Voor vader geldt een bezitseis van vijf jaar en voor zoon een voortzettingseis. Het ondernemingsvermogen moet in de B.V. blijven. De voorzettingseis van vijf jaar geldt voor de SW en niet voor de BOR (bedrijfsopvolgingsregeling). Wet IB: doorschuiffaciliteit (4.17c Wet IB 2001) Vader moet aan een aantal voorwaarden voldoen. ◗ Kind moet reeds drie jaar in dienst zijn ◗ Ondernemingsvermogen in de B.V. ◗ De doorschuiffaciliteit geldt alleen voor vervreemdingsvoordelen en niet voor reguliere voordelen. Verkapt dividend = regulier voordeel Gelukkig is er een oplossing, de voorwaarde van drie jaar geldt alleen voor de doorschuiffaciliteit en niet voor de BOR. Het prijsverschil tussen de werkelijke waarde van de onderneming en de overnamesom €3,5 miljoen – €1,5 miljoen = €2 miljoen wordt belast als verkapt dividend. Verkapt dividend is geen vervreemdingsvoordeel maar een regulier voordeel! Structuur Er vindt een juridische afsplitsing plaats van een deel van het vermogen van Jopen Holding B.V. naar New Company. Naar New Company worden de delen pand, hypotheek en schuld afgesplitst. Jopen Holding B.V. houdt de aandelen Jopen Werk B.V.
22
Nieuwsbrief Financiële Planning januari 2021 nr. 1
Wat is de reden voor de afsplitsing van je pand, hypotheek en schuld af? Door de afsplitsing voldoe je aan de voorwaarden van doorschuiffaciliteit. Voor de BOR voldoe je niet aan de voorwaarden. Vader verkoopt de aandelen van Jopen Holding B.V. aan de Personal Holding van kind voor €1.500.000. De AB-winst wordt gecorrigeerd voor de waarde van €3.500.000 (art. 4.22 Wet IB 2001). Nu er sprake is van een vervreemdingsvoordeel bij de heer Jopen is de doorschuiffaciliteit wel van toepassing. De juridische splitsing is in principe een belaste handeling voor het AB en de Vennootschapsbelasting. Deze kan fiscaal geruisloos plaatsvinden (faciliteiten: art. 3.56 Wet IB 2001 en art. 14a Wet Vpb) indien deze zakelijk is. Deze juridische splitsing is goedgekeurd door de Minister van financiën en derhalve als zakelijk te kwalificeren. Voorkomen benadeling andere kind en zeggenschap in de onderneming ◗ Er kan een afspraak worden gemaakt over een aanspraak op meerwaarde opbrengst in geval van verkoop ◗ Er kan een schenking op papier worden gedaan door de ouders ◗ Ander kind laten participeren in Jopen Werk B.V.: door certificering van de aandelen kan een onderscheid worden gemaakt in winstrecht en wel/geen stemrecht voor het andere kind worden geregeld ◗ Aandelen A en B met een verschil in percentage winstrecht ◗ OG blijft in New Company van vader en de huurinkomsten blijven voor hem ◗ Emotioneel commitment binnen de familie door het opstellen van een familiestatuut
Anne-Marie van der Lee MFP RAB Werkzaam als Directeur Financiering bij het Instituut Midden en Klein bedrijf (IMK) in Woudenberg. Binnen het IMK is het bedrijfsonderdeel IMK Overnames dat zich bezighoudt met structurering van bedrijfsoverdracht, zowel binnen als buiten de familie. www.imk.nl
SPF