Issuu

Club van 100 In maart 2008 introduceerde de NFV de Club van 100. De Club bestaat uit personen en bedrijven die de NFV een warm hart toedragen. Zij betalen jaarlijks een bijdrage van 100 euro. Word ook Club van 100 lid! Dit zijn de voordelen: • Gratis toegang tot evenementen in het NFV Funhouse (één toegangsbewijs per deelnemer) • Logovermelding op deze pagina en op de Club van 100 pagina op de NFV-site (met link) • Ingelijst logo op A4-formaat in het NFV Funhouse • Toegang tot de jaarlijkse Club van 100 bijeenkomst in het NFV F unhouse

Iedereen kan lid worden: NFV-leden, niet-leden, vrienden clubs, bedrijven en sponsors. Dankzij de steun van de Club van 100 is er de afgelopen jaren geïnvesteerd in de eigen collectie flipperkasten en het NFV Funhouse in Veenendaal. Lid worden van de Club van 100 is eenvoudig: stuur een e-mail naar Marianne Winkel (Cv100@nfvpinball.nl) en zij helpt u verder. Of kijk eens op de NFV website: www.nfvpinball.nl/club-van-100. ⬤

FQF Langedijk samen werken aan oplossingen

VAN DER PERK

NFV Spinner Magazine | 2025 nummer 3

Inhoud Top stories 6 30 54

Harry Potter CE (JJP) Alice comes home Metallica Remastered LE (Stern)

Evenementen 17 52

DPO Expo 2025 Evenementenagenda

6. Harry Potter CE (JJP)

Vereniging 24 36 50 58

Van het techniekteam Verslag algemene ledenvergadering Oude liefde roest niet Start a new game

Overig 12 14 18 26 34 43 46 60 62

Tarieven Digital Pinball: Pinball Jam Historie van de flipperkast: 1985 Acid Queen Pinball on location Pinball Olympics Nieuws uit de flipperwereld The adventure continues... Play Research

26. Acid Queen

30. Alice comes home

54. Metallica Remastered LE (Stern)

43. Pinball Olympics

Pieter Arentz

Van de redactie Ik denk dat ik een jaar of 7 was, ergens begin jaren 80, toen mijn vader thuiskwam met een Olivetti M24 computer. Zo eentje met CGA-beeldscherm waarop je elke kleur kon krijgen die je wilde, zolang het maar zwart, wit, paars of blauw was. Ik denk haast dat Night Mission pinball op die computer mijn eerste flipper-ervaring was. Hoe kon ik vermoeden dat ik nu, ruim 40 jaar later, dit voorwoord voor het NFV clubblad zou schrijven? Voor wie Night Mission niet kent, lees dan vooral Ronald Eijkman’s review van Night Mission Extended in de vorige Spinner. Sporadisch heb ik in de jaren daarna wel eens een echte flipperkast aangeraakt; niet te vaak want dat was ‘zonde van het geld’, volgens mijn ouders. Het zou nog een jaar of 15 duren voor het flipper-virus definitief toesloeg en ik wekelijks in de bedrijfskantine de stalen knikkers in The Addams Family probeerde hoog te houden. Free play, dus mijn ouders konden me niets maken. Maar ik wilde méér van die machines weten. Internet was in opkomst en tussen het werk door zat ik alle regels én schema’s van de Addams Family op te zoeken. Helaas kreeg ik de sleuteltjes niet van de uitbater, maar ondertussen wist ik al genoeg van de kast zonder de binnenkant te hebben gezien. Ik vertelde een vriend in een kroeg (waar een Attack From Mars stond) honderduit over flipperkasten, en hij stelde daar de vraag die mijn hobby echt deed opstijgen: “als je flipperkasten zo leuk vindt, waarom koop je er zelf dan niet één?” Briljant. Nooit bij me opgekomen om zélf zo’n apparaat in mijn woonkamer te zetten. Flipperkasten stonden in kantines, snackbars, speelhallen... maar waarom niet bij mij thuis? En een paar maanden later was het me gelukt om een prima Addams Family te scoren. Nou ja, ik leerde al vrij snel dat het best veel werk was om een flipperkast te onderhouden. Lampjes gaan stuk, draadjes trillen los, zekeringen klappen eruit, maar het bleef een blikvanger. Het mooie is dat flipperkasten sinds het ontstaan zijn doorontwikkeld. Ik ben ingestapt met een kast uit de

NFV Spinner Magazine | 2025 nummer 3

Pieter Arentz

jaren ‘90, wat nog nét het punt was dat je zelf bijna alles kon repareren. De kopkast is gevuld met 1 m2 printplaat, maar de meeste onderdelen waren generiek en dus vervangbaar. Tegenwoordig is dat wel anders. Ik ben lid geworden van de NFV toen ik op zoek was naar een tweede flipperkast, want na 20 jaar kende ik huize Addams wel. Ik had nooit van de NFV gehoord, maar kreeg op Reddit de tip om eens in Veenendaal te gaan kijken. Schandalig, dat ik nooit eerder had gegoogled op “flipperen Nederland”! Toen ging het snel. Dankzij de NFV ben ik in contact gekomen met een leverancier en heb een lang gekoesterde wens in vervulling laten gaan door een New-In-Box Godzilla aan te schaffen. Wat een verschil met de jaren 90 Addams! Het oranje dot matrix display was vervangen door een full-HD kleurenscherm. Gloeilampjes die aan de lopende band doorbranden hebben plaats gemaakt voor onderhoudsvrije RGB-leds. Meer settings in de menu’s dan ik voor mogelijk hield. De mono FM-soundtrack is verruild voor een stereo soundtrack in cd-kwaliteit (voor wie nog weet wat een cd is). Complexe ruleset. Online scoretracking en achievements. Wauw! En toch miste ik wat nostalgie. Gloeilampjes geven nét wat warmer licht. Een simpelere multiball waar je op het gehoor de jackpot kunt halen. Het Addams-Familyknip-knip van de flippers aan het eind van een bal. Maar vooral: elektronica die je nog zelf kunt repareren. Allemaal redenen waarom ik toch geen afscheid durf te nemen van de Addams Family. Ik ga spijt krijgen op het moment dat de koop rond is. Dus nee, hoe gaaf Godzilla ook is, het komt niet in de buurt van Gomez Addams’ “SHOWWWTIIIME!” Dus voor iedereen die net als ik het klussen een beetje mist, is daar opnieuw de NFV! Ga eens een zaterdag meeschroeven met Wijnand en Bob’s techniekteam. Schroef mee, leer bij, en wie weet vind je (net als ik) het klussen straks eigenlijk nog leuker dan spelen zelf! ⬤

Winfred de Ruijter

Van de voorzitter

Winfred de Ruijter

Beste allemaal, Wat voelt het bijzonder om na een aantal jaren weer in deze rol te stappen: sinds de ALV van juni 2025 ben ik opnieuw voorzitter van onze mooie vereniging. Een soort tweede termijn, zeg maar. Want voor sommigen ben ik een vertrouwd gezicht – in de periode van 2012 tot eind 2016 was ik ook al voorzitter. En qua bezetting van het bestuur is er eigenlijk niet zo heel veel veranderd in de afgelopen jaren. Want Bas (waarnemend voorzitter), Arie (clubhuis) en Rens (secretaris) waren ook al bestuurslid toen ik ruim acht jaar geleden stopte. Maar in de huidige samenstelling werken we ook met de vertrouwde inzichten van Bart (wedstrijden) en de nieuwe inzichten van Wijnand (techniek) en Peter (penningmeester). En trouwens… ik was tussendoor niet ‘helemaal weg’ hoor: sinds begin 2024 zit ik in de Spinner-redactie. Daarvoor was ik ook al bezig met de social media van de NFV. En ohja, ik verzorgde ook nog de pers en publiciteit samen met Jim Jansen. Dat blijf ik ook gewoon doen. Met name rond DPO’s zorgen we elk jaar voor de ‘free publicity’. Leuk om te doen! Het ‘flippervirus’ begon trouwens bij mij al vroeg: toen ik een jaar of 7 was. Als ik ergens een kast ‘in het wild’ tegenkwam, wilde ik er graag een potje op spelen.

En de ultieme wens was natuurlijk een eigen kast thuis. Maar je kent het wel… gebrek aan geld en/of gebrek aan ruimte: er was altijd wat. Maar toen ik in 1998 naar een groter huis verhuisde, kocht ik mijn eerste kast. Een Fish Tales. en ja, die heb ik nog steeds. Blijft een geweldige kast. Vrolijk en snel. Maar nu dus even vooruit in plaats van terugkijken. Onze vereniging staat er goed voor. Dat heb je aan het verslag tijdens de ALV kunnen zien (en in dit nummer staat ook een weergave hiervan). Dat is mooi, maar je kent wellicht het gezegde: ‘Regeren is vooruitzien’. Dat geldt ook voor de NFV natuurlijk. Daarom gaan we in de komende maanden met het bestuur aan de slag om hier verder over na te denken. Oftewel: hoe ziet de toekomst voor onze vereniging eruit? Wat moeten we doen om continuïteit te waarborgen? Want immers: hoe mooi zou het zijn dat er over 30 tot 50 jaar nog steeds zo’n mooie club van liefhebbers bestaat? Enfin, stof tot nadenken. We houden jullie op de hoogte! Tot snel weer (en uiteraard zie ik je toch op het Dutch Pinball Open in november?) Met flippergroet, Winfred ⬤

Tekst: Rens Hooijmaijers, foto’s: Rens Hooijmaijers en JJP

Harry Potter Pinball all this time? Always!

NFV Spinner Magazine | 2025 nummer 3

Tijdens een seminar op het Texas Pinball Festival 2025 verklapte Jack Guarnieri al dat de volgende flipper van JJP als thema Harry Potter zou hebben. Vijf juni was het dan eindelijk zover en kon de hele wereld zien hoe de nieuwste creatie van JJP eruit zag. Jullie razende reporter kreeg de mogelijkheid om de eerste in Europa aanwezige officiële productieversie van Harry Potter CE (van Pinsider AMSNL) te unboxen op een wel heel speciale plaats: ons clubhuis te Veenendaal.

Voor er een misverstand ontstaat, deze flipperkast staat NIET opgesteld in het Clubhuis. Het Clubhuis diende alleen als locatie voor de unboxing en een paar proefspelletjes. Na de unboxing is deze Harry Potter verhuisd naar het Dutch Pinball Museum te Rotterdam waar je hem dus kunt gaan bewonderen en spelen. De unboxing vond plaats tijdens een reguliere klusdag waarin een aantal vrijwilligers de collectie in een tiptop staat houden. Onder hen was Harry Potter- fan Dirk Remmers uit Zuidland, die niet kon geloven dat in zijn aanwezigheid deze kast uit de doos zou gaan en bespeeld kon worden.

Harry Potter is er in drie varianten. Een Arcade-uitvoering van ca. 12K EUR, een Wizard-editie van ca. 15K EUR en een Collectors Edition van tegen de 18K EUR. De verschillen zijn vooral esthetisch en de stalen bal merkt niet in welk type hij zit. De Arcade-editie heeft bijvoorbeeld geen speciale poedercoating, geen topper, geen ontspiegeld glas, geen shaker, etc.. De CE onderscheidt zich vooral door een speciale topper, speciaal cabinetartwork, gouden glitter op speelveld en plastics, (niet verlichte) lasergesneden siderails, etc.. In tegenstelling tot wat gebruikelijk is, zijn deze edities geen van allen in aantal gelimiteerd al zal de productie van de CE op een gegeven moment wel gestopt worden. Dus, gelimiteerd in tijd dus maar wanneer ‘stop’ wordt geroepen?!

“Geen enkele editie van Harry Potter is gelimiteerd in aantal”

Arcade-editie van Harry Potter

Wat is er dan leuker dan zo iemand de unboxing te laten doen en hem voor de eerste keer aan te laten zetten? Leuk cadeautje voor een enthousiaste vrijwilliger.

De flipper is ontworpen door Eric Meunier, bekend van Pirates of the Carribean, Guns ’N Roses en Godfather. Artwork is van Jesper Abels en Mina Lima. Animaties zijn van ‘onze’ Jean-Paul de Win, Johnny Wiegel en Olaf Gremie. Het geluid is gedaan door denk ik wel de nummer 1 op dit gebied: David Thiel. Dit verslag gaat niet in op de spelregels maar vooral of er speelplezier is en het uiterlijk van de kast. Het speelveld Kijkend naar het speelveld moet de eerste indruk wel zijn dat het er prachtig uitziet. JJP kan dit als geen ander en alhoewel Stern typisch bekend staat als de betere flipper om te spelen kan Stern hier duidelijk nog wat van leren. Prachtig is het gewoon, niks meer aan doen zeg ik. De GI-verlichting is, net als alle inserts, meerkleurig. Ook de bekende Hotrails van JJP zijn aanwezig en zorgen weer voor een mooie lichtshow. Kijken we naar toys op het speelveld dan valt natuurlijk het draaiende ‘huis’ gelijk het meest op. Hiermee creëert Eric Meunier zoveel mogelijk balpaden op de vierkante centimeters die hij tot zijn beschikking heeft. Daarnaast valt gelijk de Death Eater op die er links van staat. Alhoewel, met geen actieve balinteractie mag je dit wellicht geen toy noemen maar meer een sculpt. Onder de Death Eater bevindt zich een droptarget met daarachter een kickback die de bal met een enorme snelheid naar je terugschiet. Dit lijkt op de kickback die we op een soortgelijke positie kennen bij Iron Man. Verder zie je een aantal mooi gevormde vergulde wireforms, plastic ramps, 180 graden metalen ramps, spinner, een tweede mini speelveld (!), een derde flipper, twee toverstokken die als balgeleider dienen (a la Guns ‘N Roses), etc.. Kortom, behoorlijk compleet, ook voor de verwende flipperaar.

NFV Spinner Magazine | 2025 nummer 3

Bovenzijde van het speelveld

Over het artwork was in het begin nogal wat te doen. Het leek er namelijk op dat AI gebruikt was om (delen van) het artwork te genereren. Zo had een draak twee ogen aan één zijde van zijn hoofd, stond een trein op autobanden, etc... Artworkdesigner Jesper kwam nog met een verklaring dat AI alleen gebruikt was als een stuk gereedschap en niet om artwork zelf te genereren en dat de mensen bij JJP hier niets

“Het leek erop dat AI was gebruikt om het artwork te genereren” van wisten, maar Pinside had het wel een weekje druk zal ik maar zeggen. Het artwork is ondertussen aangepast en er zijn er denk ik maar een ruim dertigtal gemaakt die dit artwork hebben, waarvan er dus één in Nederland geëindigd is. Vreemd blijft het in ieder geval dat niet alleen niemand bij JJP dit is opgevallen maar ook de licentiehouder,

De ‘staircase’: mega veel balpaden!

die alles controleert, het niet heeft opgemerkt. Persoonlijk stoort het mij niet en vind ik het een storm in een glas water maar je kunt je maar ergens druk over maken. Een centrale plaats op het speelveld is dus ingeruimd voor een zogenaamde ‘Staircase’. Deze zorgt voor een behoorlijke toename van het aantal mogelijke balpaden en is een vernuftig ontwerp. Altijd een verrassing waar de bal naar toe gaat.

Ook de Death Eater is behoorlijk opvallend. Ik vond het schot makkelijker dan verwacht (of had gewoon een goede dag). En de eerste keer dat je de bal eronder schiet weet je niet wat je overkomt, zo hard schiet de kickback die eronder verstopt zit de bal terug. Een korte ballsaver hierop zou mooi zijn (en een ingebouwde AED). Het cabinet De stijl van het cabinet is zoals bij JJP gebruikelijk. Deze CE-uitvoering komt met speciaal gepoedercoate siderails, een topper, artblades, ontspiegeld glas, shaker, etc.. Het artwork op het CE-cabinet is gebaseerd op de boeken. Voor Harry Potter-fans die het thema vooral via de films kennen, zijn de Arcade- of Wizard-edities meer in lijn met hun verwachtingen, omdat het artwork daar afkomstig is uit de films. Het cabinet kan daardoor minder herkenbaar zijn als Harry Potter voor mensen die niet bekend zijn met de boeken. Fraai is het in ieder geval. De CE-uitvoering komt met een eigen model topper en die was eerlijk gezegd een behoorlijke teleurstelling. Een aantal platte plastics met een ledstrip en een motortje dat iemand op een bezemsteel rond laat draaien? Kom op JJP, voor 18K EUR moet dit echt beter!

Death Eater

Voor de animaties is dus Jean-Paul de Win verantwoordelijk en die heeft weer, zoals gebruikelijk bij hem, prachtig werk geleverd. Dit tezamen met Olaf Gremie natuurlijk. Spijtig genoeg wordt er maar weinig audio gebruikt uit de film, het zijn dus vooral beelden. Audio is van geluidtovenaar David Thiel. Het is wel een ware kakafonie van geluid die op je afkomt. Vind het geluid nog altijd duidelijk herkenbaar als van een JJP-flipper. Ook inner artblades zijn aanwezig en complementeren het fraaie geheel. De hamvraag: hoe speelt-ie? Ik heb er zelf nog maar een paar potjes op kunnen spelen, want er stonden constant mensen in de rij. Dus dit is echt een eerste indruk.

Harry Potter: The Unboxing

NFV Spinner Magazine | 2025 nummer 3

Wat meteen opvalt: de flippers. Net als bij Elton John voelt Harry Potter krachtig en direct aan — het ‘weke’ gevoel dat we van eerdere JJP-flippers kennen is volledig verdwenen. De kracht benadert die van Stern, al zijn die op dat vlak misschien nog nét iets beter. De flow van de schoten zit over het algemeen goed, al lopen ze net iets minder soepel dan bij Elton John. Sommige schoten vragen echt om precisie en wat meer flipperervaring. Er zijn ook wat clunky momenten, en het blijft af en toe onvoorspelbaar waar de bal eindigt. Het minispeelveld linksboven is een leuke verrassing, maar de ramp ernaartoe vraagt een zeer nauwkeurig schot om de bal naar het einde van de ramp te brengen.

Visueel is het, zoals we van JJP gewend zijn, een plaatje. De gouden glitters op deze Collector’s Edition zijn indrukwekkend, en de lichtshow – mede dankzij de hotrails – is goed uitgewerkt. Wat betreft thema-integratie: ik ben zelf geen grote Harry Potter-fan, maar er zitten veel filmbeelden in het spel verwerkt. Het cabinetartwork is gebaseerd op de boeken, terwijl het speelveld meer elementen uit de films bevat. Wel jammer dat de filmbeelden nauwelijks gesynchroniseerde audio bevatten. Al met al is Harry Potter een indrukwekkende kast. De flipperkast zal zeker wat meer techniek van de speler vragen, maar geeft daarvoor veel terug.

JJP lijkt hiermee een sterke titel in handen te hebben die, volgens distributeurs, in grote belangstelling staat – ondanks de teruglopende markt. Ruimte en prijs blijven voor veel spelers een punt van overweging, maar vergeleken met Stern’s King Kong lijkt Harry Potter het op dit moment duidelijk beter te doen. Het krachtigere thema zal daar zeker aan bijdragen. En zo kwam er weer een eind aan een bijzondere uitvoering van deze klusdag in het NFV-clubhuis. Deze Harry Potter is ondertussen verhuisd naar het Dutch Pinball Museum en daar te zien en te bespelen. Dank nogmaals aan Pinsider AMSNL voor het mogen spelen van deze nieuwe kast!! Ook kon jullie reporter het niet laten om een herinnering achter laten aan zijn spel op deze flipper. ⬤

Rens Hooijmaijers

Tarieven Invloed van tarieven op de flipperindustrie In dit artikel wil ik eens stilstaan bij de mogelijke impact van de opgelegde importtarieven van Trump op buitenlandse goederen. Wat voor invloed kan dit hebben op de prijzen van Amerikaanse flippers? En hoe beïnvloedt dit de Europese flipperindustrie? Als koper van flipperkasten en werknemer bij Dutch Pinball is dit voor mij een belangrijk onderwerp, maar een Facebookbericht van een Amerikaanse flipperfabrikant, Multimorphic, triggerde me om eens wat eigen gedachten hierover op papier te zetten en dit artikel te delen met de lezers. Het artikel van Gerry Stellenberg (eigenaar Multimorphic, bekend van hun P3 platform) zegt vertaald en samengevat het volgende: Tarieven zijn ineens dagelijkse kost voor ondernemers zoals ik. Veel mensen begrijpen ze niet volledig, dus leg ik uit hoe ze mijn bedrijf, Multimorphic Inc., beïnvloeden. Wij maken de P3-flipperkast, een innovatief platform dat fysieke modules combineert met interactieve schermen. Dankzij verwisselbare speelvelden kunnen klanten veel spellen spelen zonder telkens een nieuwe kast te kopen. Onze producten worden in Texas geassembleerd, maar veel onderdelen komen uit het buitenland – vooral China – omdat die daar gemiddeld 67% goedkoper zijn dan in de VS. We werken met betrouwbare leveranciers die leveren volgens specificatie, op

NFV Spinner Magazine | 2025 nummer 3

tijd en tegen eerlijke prijzen. Tot voor kort konden we stabiel produceren en prijzen plannen, maar de recente tariefverhogingen gooien alles overhoop. Importtarieven op onderdelen zijn gestegen van 7,5–25% naar 37,5–55%, soms zelfs meer. Dit maakt onze kosten onvoorspelbaar. Voorbeeld: we bestelden onderdelen op basis van de oude tarieven, maar bij levering moesten we plots tientallen procenten extra betalen. Stel je voor dat je bij de kassa ineens 38% extra moet betalen zonder vooraf te weten – dat is wat wij meemaken. Onze opties zijn allemaal slecht: 1. 2. 3. 4. 5. 6.

Binnenlandse leveranciers gebruiken (veel duurder). Productie uitstellen (onrealistisch en traag). Naar andere landen uitwijken (zelfde probleem, nieuwe kosten). Huidige leveranciers behouden en marge opofferen. Prijzen verhogen en klanten verliezen. Stoppen.

We kiezen nu voor optie 4: we houden onze prijzen stabiel en hopen dat meer

mensen de waarde van onze P3 inzien. Zo proberen we lagere marges te compenseren met meer verkoop. Maar op lange termijn is dit niet houdbaar, en we zijn niet het enige bedrijf dat hiermee worstelt. Ik hoop dat we samen met andere ondernemers oplossingen kunnen vinden. Want dit raakt niet alleen ons, maar iedereen die fysieke producten maakt, koopt of verkoopt. Nu is dit verhaal natuurlijk vooral op zijn situatie geschreven, en maakt hij ook graag gelijk reclame voor Multimorphic , maar ik zie er een grote kern van waarheid in en het kan niet anders dan dat dit ook op andere partijen, zoals Stern, JJP, Spooky en CGC, betrekking heeft. Een (groot) gedeelte van de door hun gebruikte onderdelen komt gewoon van buiten Amerika en kent dus een importbelasting die behoorlijk kan oplopen tot wel tientallen procenten (is even zelfs 145%! geweest, op moment van schrijven van dit artikel is het 30% tot November 2025). Gerucht gaat dat bijvoorbeeld Stern meer dan de helft van zijn onderdelen buiten Amerika haalt, tel dan maar uit je winst of beter gezegd, verlies.

Dus, al zijn er (nog) geen importbelastingen vanuit Amerika naar Europa (en zou je dus denken niks aan de hand voor de Europese flipperkopers) het kan niet anders dat de fabricagekosten voor de Amerikaanse fabrieken (fors) gestegen zijn. Of er echter de ruimte is om deze ook door te berekenen naar ons flipperaars is weer een andere vraag. De huidige slapte in de markt maakt dit in ieder geval niet makkelijk. Dit betekent margeverkleining voor de fabrikanten wat lange-termijn levensvatbaarheid weer in gevaar brengt. Of, toch maar de prijzen omhoog. Het is wel zo dat de dollar in koers goed gedaald is dus dit kan een dempend effect hebben omgerekend in euro’s. Maar voor je hard juicht, voor onderdelen die ze buiten Amerika halen moeten ze dus nu ook meer in dollars betalen ….. Dan is er natuurlijk nog de situatie van de Europese flipperfabrikanten. We denken dan aan natuurlijk allereerst aan ons eigen Dutch Pinball maar ook Pedretti en Pinball Brothers zitten in hetzelfde schuitje. Die zien weliswaar de gebruikte onderdelen niet duurder worden (zolang ze maar niet een onderdeel kopen bij een Amerikaanse leverancier die het weer in China haalt) maar

hun product wordt in de grootste afzetmarkt ter wereld ineens 15% duurder! Een toch al niet goedkoop product wordt dan wellicht voor (een aantal van) hun klanten te duur, of de fabrikant kan niet meer concurreren en zo komt de omzet in gevaar. Dit laatste is natuurlijk precies wat Donald Trump wenst, geen import meer, maar alles Made in the USA. Hij gaat hier totaal voorbij aan het feit

“Wat Trump wenst: geen import meer, maar alles ‘made in the USA’” dat er een reden is voor de fabrieken om die onderdelen buiten Amerika te halen. En, of er de ruimte is voor de Europese fabrieken om hun klanten te kunnen compenseren voor deze onverwachte verhoging? Lijkt me stug dat die zomaar 15% weg kunnen geven. Pinball Brothers kwam zeer recent met de actie dat zij de 15% importtarieven en internationale verzendkosten voor hun rekening namen (dat ze de prijs verhoogden van USD 10995 naar USD 11995

verzwegen ze gemakshalve) maar op het moment dat ze Predator aankondigden wisten ze al van de tarieven dus of dit er al niet ingebakken zat en ze nu een goede naam proberen te krijgen met deze marketing? Ook verkoopt Predator naar zeggen van diverse distributeurs maar matig dus wellicht een wanhoopsactie om toch in ieder geval van de gekochte onderdelen af te komen? Gebleken is mij verder ook dat toch wel behoorlijk wat Amerikanen denken dat de buitenlandse fabrieken dit allemaal maar moet betalen en ze niet door hebben dat ze uiteindelijk zelf de rekening moeten oprapen als consument. Ik verwacht een fors stijgende inflatie in Amerika wat ook weer kosten-opdrijvend werkt voor de Amerikaanse flipperfabrikanten. Kortom, het zijn interessante tijden voor producerende partijen die links- of rechtsom zakendoen met Amerika. Tijd gaat het ons leren hoe het precies gaat uitpakken. Een Amerikaans gerechtshof heeft in ieder geval al geoordeeld dat de importtarieven niet rechtsgeldig zijn, waar Trump het natuurlijk niet mee eens is. Dus wie weet is dit allemaal alweer oud nieuws tegen de tijd dat jullie dit artikel lezen. ⬤

Trump met zijn tarievenlijstje

Ronald Eijkman

Digital Pinball Pinball Jam - Atari Lynx (1992) Alweer zo’n bijzondere pinballgame in deze rubriek. Ze blijven maar komen. Deze keer kijken we naar een game voor de Atari Lynx. Da’s een draagbare spelcomputer die in 1989 (!) op de markt werd gebracht. En niet zomaar één. Het was de eerste ‘handheld’ met een kleurenscherm(pje)! Toch was de Lynx niet bijzonder populair. In hetzelfde jaar werd namelijk de Nintendo Game Boy uitgebracht. Voor velen was het een verrassing dat de Game Boy zo’n bestseller zou worden.

NFV Spinner Magazine | 2025 nummer 3

Atari Lynx met game cards

Als je de Game Boy en de Lynx naast elkaar legt, kun je niet anders dan concluderen dat de Lynx op nagenoeg alle fronten beter dan de Game Boy is. De Lynx heeft een verlicht kleurenscherm, een krachtigere processor en een mooier design. Hoewel dat laatste misschien een kwestie van smaak is. En de Lynx was aardig aan de maat. Toch is de Game Boy vele malen populairder gebleken. Dat kun je vooral zien als je naar de verkoopcijfers kijkt. 118 miljoen exemplaren van de Game Boy gingen over de toonbank (alle varianten, inclusief de Game Boy Color), terwijl Atari het moest doen met 2 miljoen verkochte exemplaren van de Lynx. Voornaamste redenen waren dat de Game Boy handzamer en niet kapot te krijgen was, de batterij ging langer mee en het apparaat van Nintendo was aanzienlijk goedkoper. Om maar te zwijgen over de enorme hoeveelheid spellen. Meer dan 1000 voor de Game Boy, tegenover 76 voor de Lynx. Baas boven baas. Een jaar later kwam Sega ook nog eens met de Game Gear. Toen was het helemaal game over voor de Lynx. Atari bracht in 1991 nog de Lynx II uit: compacter design, betere hardware en de batterijen gingen langer mee in deze opvolger. Maar het mocht niet baten.

Elvira: bovenste deel van het speelveld

Pinball Jam spelverpakking

Pinball Jam Er zijn dus maar weinig spellen uitgebracht voor de Lynx, maar gelukkig voor ons flipperliefhebbers zit daar wel één flipperspel tussen: Pinball Jam. Niet bepaald één van de meest aantrekkelijke gametitels, maar het beestje moet een naam hebben hè. Dit flipperspel uit 1992 bevat twee simulaties en niet de minste! Atari heeft ervoor gekozen om twee bestaande flipperkasten te gebruiken voor Pinball Jam: Elvira and the Party Monsters (Bally, 1989) en Police Force (Williams, 1989). Slimme zet! Twee populaire titels uit 1989, dus met de gameplay zit het wel snor zou je zeggen. Maar is pinball wel geschikt voor een draagbare spelcomputer uit 1989? We gaan het beoordelen! Te klein scherm? Wat ik me gelijk afvraag: kun je dit spel wel fatsoenlijk spelen op zo’n minuscuul schermpje (8.2 cm breed, 4.8 cm hoog), dat lang niet zo snel en scherp als de schermen van tegenwoordig is? Kijk ik naar reviews op

YouTube dan moet ik zeggen dat het me alleszins meevalt. Over het algemeen genomen. Maar dan moet er niet teveel op het scherm gebeuren. Laat dat nou juist wel het geval zijn bij Pinball Jam. Omdat het hele speelveld niet op het scherm past, wordt voor dit spel een techniek toegepast die je in veel andere flipperspellen ook ziet terugkomen: het scherm volgt de bal. Wat betekent dat het speelveld tijdens het spelen naar boven en naar onderen scrolt. Daar heeft de Lynx wat moeite mee en dat bederft wel enigszins het speelplezier. Maar ja. Dat zeg ik nu. Ruim 30 jaar geleden was dit natuurlijk helemaal ‘je van het’. Zeker vergeleken met Revenge of the Gator voor de Game Boy (zie Spinner 2020-4) was dit echt state-of-the-art mobiel flippervermaak. Origineel vs simulatie De keus om twee bekende flipperkasten te simuleren is een slimme, maar ook een gewaagde zet. Mensen die thuis in de flipperwereld zijn, zullen wellicht sneller enthousiast

reageren. Anderzijds, als de simulatie tegenvalt omdat er te weinig van het origineel over is gebleven, of men heeft concessies ten aanzien van de gameplay moeten doen, dan zal dat wellicht voor een tegenovergestelde reactie hebben gezorgd. Als je het spel start, of dat nu Police Force of Elvira is, merk je gelijk dat de muziek anders dan in de originele kasten is. De deuntjes hebben wel ongeveer dezelfde sfeer, maar daar is ook alles mee gezegd. Bekende geluidseffecten zijn in afgeslankte vorm wel aanwezig. Bij Elvira horen we de Mistress of the Dark geregeld zelf (“how about another ball?”) en bij Police Force horen we de politieradio zo nu en dan galmen. Multiball is op dezelfde manier als in de echte flipperkasten te behalen. Bij Elvira is het aantal ballen bij multiball echter twee (in plaats van drie in het origineel). Bij Police Force ook twee ballen, maar dat is in het originele spel ook zo. De score werkt (in ieder geval voor Elvira) ook op een soortgelijke manier als bij het origineel.

Titelschermen voor beide flippersimulaties 15

Volledig Elvira-speelveld en emulator met Lynx-achtergrond

Dus ik moet zeggen, al met al is het best aardig gelukt om de originele flipperkasten na te maken. De gameplay Voor beide simulaties heb je de keus om een ‘easy’ of ‘hard’ game te starten. Of de gameplay ook daadwerkelijk anders is weet ik niet, maar het aantal ballen is wel op de gekozen modus afgestemd: drie voor ‘hard’, vijf voor ‘easy’. Als je eenmaal in het spel zit is het opletten geblazen. Nu ken ik in ieder geval Elvira and the Party Monsters, maar als je de speelveldlayout niet kent, is het echt een uitdaging om erachter te komen waar de bal wel en niet kan rollen. De speelvelden zijn één grote kleurenexplosie. Als het speelveld naar boven of onder scrollt, is het helemaal lastig om één en ander goed te kunnen zien. Ik vind het daarom best ambitieus om flipperkasten met ramps en wireforms (waar de bal overheen en

NFV Spinner Magazine | 2025 nummer 3

onderdoor kan rollen) als uitgangspunt voor een spel als Pinball Jam te nemen. Bekijk het zelf via de QR-code hiernaast, dan zie je gameplay op een echte Lynx. Het gedrag van de bal is verder redelijk natuurgetrouw. Af en toe lijkt het een stuiterbal die rare sprongen maakt, maar je kunt het spel aardig onder controle houden; de flippers doen hun werk goed. Multiball is ook goed te spelen. Zoals gezegd hebben de makers voor Elvira een beperkte multiball met twee ballen ingebouwd. Waarschijnlijk om de performance hoog te houden. Omdat het scherm de bal die het dichtst bij de flippers rolt volgt, kan het zijn dat je de andere bal uit het oog verliest. Dat is bij veel andere flipperspellen ook een probleem(pje), maar daar hebben ze bij Pinball Jam iets op gevonden. Bovenin het scherm zien we namelijk een pijl, die aangeeft waar de tweede bal zich ongeveer bevindt. Zo word je in ieder geval niet verrast als de bal weer verschijnt. Leuk!

teit van de simulaties. Je kunt een Lynx-achtergrond instellen om de beleving wat te pimpen, zoals je hierboven kunt zien. Maar ik kan me voorstellen dat emulatie het spelgevoel van een echte Lynx nauwelijks benadert. Zelfs voor een ‘trip down memory lane’ schiet de Handy-emulator tekort vrees ik. Maar oordeel zelf. De emulator is redelijk makkelijk aan de praat te krijgen. Je moet de Lynx ‘boot rom’ en het spel afzonderlijk downloaden, maar als je alles gevonden hebt kun je vlot aan de gang: alle bestanden in dezelfde folder plempen, handy.exe starten en gaan met die Lynx! ⬤

“De makers hebben voor Elvira een beperkte multiball met twee ballen ingebouwd” Gaan we die weer spelen? Ik heb het spel met een emulator gespeeld. De Handy-emulator om precies te zijn (Handy was de werknaam voor de Lynx tijdens de ontwikkelfase). Prima te doen. Het geluid was af en toe wel wat krakerig, maar ik kreeg een goede indruk van het spel en de kwali-

Volledig speelveld van Police Force

Dit jaar organiseren we het DPO Expo voor een derde keer bij het Koningshof in Veldhoven. Het recept is net als in eerdere jaren: heel veel flipperkasten, veel vendors, seminars en goed bezette toernooien. We hopen weer veel nieuwe flipperkasten te kunnen presenteren en het is de verwachting dat veel vendors uit binnen- en buitenland hun opwachting zullen maken. Er is een heleboel te beleven en te doen, inclusief toernooien voor de meer recreatieve spelers. Iedereen is van harte welkom op het Dutch Pinball Open! Toen op 15 juni de inschrijving voor deze editie van start ging was er een ware ‘run’ op de tickets van het hoofdtoernooi en de classic match. Binnen een uur waren alle tickets verkocht. Sterker nog: er waren meer tickets verkocht dan er plek was bij het toernooi. Er stonden meer dan 100 mensen op de reservelijst! In de dagen erna is er door het DPO-wedstrijdorganisatieteam gewerkt aan mogelijkheden om meer kasten en meer plek te realiseren, zodat het aantal deelnemers kon groeien. Die uitbreiding is gelukt en zo komt het dat er bij deze editie

liefst 352 spelers deel kunnen nemen aan het hoofdtoernooi. Dat is het hoogste aantal ooit! Om de bezoekers voldoende ruimte te kunnen bieden hebben we extra vierkante meters gehuurd. Op die manier ontstaat er meer ruimte voor de standhouders, de free play area en de wedstrijden. Bij het schrijven van dit artikel (begin september 2025) zijn er al ruim 800 tickets verkocht. Meer bezoekers? Dat betekent ook een uitdaging om nog meer kasten te regelen. De ambitie is bijgesteld

naar liefst 300 kasten. Voor diverse onderdelen, zoals het Ladies Tournament, Flip Frenzy (liefst 4 afzonderlijke toernooien) en Pin Golf (met een toernooi op zaterdag en een toernooi op zondag) zijn er nog tickets te krijgen. Dus als je mee wil doen, wacht dan niet te lang met inschrijven! Ook voor de liefhebbers die niet zo nodig een toernooi hoeven te spelen is er van alles te doen. Je kunt de nieuwste kasten spelen, onderdelen aanschaffen of seminars bijwonen.

Het programma in het kort:

Inschrijven? Dat kan!

Vrijdag 21 November Opbouw DPO Vanaf 18.00: (alleen voor wedstrijdspelers, geen vrij spelen) Team toernooi en Kwalificatie Hoofdwedstrijd – Blok 1

De leden die er in 2023 en 2024 bij waren weten het al: de locatie nodigt uit voor een ‘weekendje weg’. Immers, op de locatie Koningshof zijn er niet alleen mooie ruimtes om een evenement te organiseren en volop parkeerruimte voor de bezoekers, maar er is ook een hotel. ’s Avonds flipperen tot het licht uit gaat, lekker slapen, de volgende dag ontbijten en daarna weer bezig zijn met je hobby.

Zaterdag 22 November 10:00 - 23:00 Openingstijd Recreatief flipperen Vendors Seminars (schema volgt later) 10:00 - 19:30 Kwalificaties Hoofdwedstrijd - Blok 2/3/4 10:00 - 19:00 Classics Wedstrijden – Kwalificaties 11:00 - 21:00 Pingolf Wedstrijd - Losse Tickets, Speel Wanneer Jij Wilt 12:00 - 15:00 Flip Frenzy Wedstrijd - Kwalificatie En Finale 16:15 - 19:15 Dames Wedstrijden - Kwalificaties En Finale 19:45 - 22:45 Flip Frenzy Wedstrijd - Kwalificatie En Finale Zondag 23 November 10:00 - 18:00 Openingstijd Recreatief flipperen Vendors Seminars (schema volgt later) 10:00 - Hoofdwedstrijd - Finale 10:30 - 16:30 Pingolf Wedstrijd - Losse Tickets, Speel Wanneer Jij Wilt 10:30 - 13:30 Flip Frenzy Wedstrijd - Kwalificatie En Finale 13:00 - 16:00 Jeugd Wedstrijden 14:00 - 17:00 Flip Frenzy Wedstrijd - Kwalificatie En Finale

Als zo’n weekendje weg je wel leukt lijkt, wacht dan niet met je hotelkamer reserveren en kaartjes bestellen voor het evenement. Inschrijven is sinds 15 juni mogelijk en dat kan via de QR-code. ⬤

Henk de Jager

De historie van de flipperkast in woord & beeld – 1985 Qua naamsbekendheid is ‘onze’ Henk de Jager de bekendste Nederlander in de flipperwereld. Henk heeft een uitgebreide kroniek geschreven over de historie van de flipperkast. In drie kloeke delen doet hij verslag van de ontwikkelingen, vanaf het prille begin voor de Tweede Wereldoorlog in de vorige eeuw tot de producties van deze eeuw. Tot nu toe was er slechts een handvol mensen die dit werk konden lezen. We zijn er heel blij mee dat we nu de lezers van Spinner kennis kunnen laten maken met Henk de Jager’s ’Ontwikkeling van de flipperkast - van knikker tot virtual-reality’. We gaan in een Spinnerjaargang steeds vier flipperjaren behandelen. In deze Spinnerjaargang kwam eerder 1974 aan bod. In deze Spinner gaat het over 1985. Een jaargang waar de flipperkastproducenten weer wat opkrabbelden na een moeilijke periode. De flipperhandel lijkt zich iets gestabiliseerd te hebben: de verkopen zakken niet verder in. Toch blijven de fabrikanten voorzichtig: Bally-Midway brengt regelmatig nieuwe modellen uit, maar blijft wel zuinig met (dure) features. Williams houdt het bij twee modellen waarbij ook weer zuinigheid voorop staat. Gottlieb, nu onder het nieuwe Premier-label, bracht minder modellen uit dan Bally, maar was duidelijk aan het zoeken waarmee de gunst van de speler te winnen was. Vierde marktpartij was natuurlijk Game Plan die met grote regelmaat nieuwe modellen introduceerde. Maar, er is wel eens iets gezegd over hardlopers... en zo verdween ook dit merk aan het einde van 1985. Bally-Midway bracht in januari een vrijwel exacte re-make uit van “Fireball” uit 1972. Deze in 1985 al als collector’s item gewaardeerde machine werd nu geleverd

NFV Spinner Magazine | 2025 nummer 3

als “Fireball Classic”. Het artwork was weliswaar opnieuw getekend, maar was weinig verrassend. Tekenaar Doug Watson was nauwelijks afgeweken van het inmiddels al dertien jaar oude origineel van Dave Christensen. Op het exact gelijke speelveld hadden de zipper-flippers plaatsgemaakt voor “normale” 3-inch armen. Bovendien was een “outhole bonus” toegevoegd. Het spel in “Fireball Classic” was voor de spelers echter te “gedateerd”, in de exploitatie deed deze flipperkast het beslist niet goed. Nu treffen we regelmatig exemplaren aan bij verzamelaars die (nog) geen échte “Fireball” hebben kunnen vinden of zich er geen kunnen veroorloven. Vier maanden lang verkocht BallyMidway dit model, totdat in mei 1985 de opvolger zich aandiende: de ook door Doug Watson getekende “Cybernaut”. Op een bijzonder fraaie wijze brengt Watson het science-

Bally’s Fireball Classic

Bally’s Cybernaut, Eight Ball Champ en Beat The Clock

fiction-thema tot leven. Het spel in deze “Cybernaut” is best aardig gelukt, met het bescheiden budget dat spelontwerper Greg Kmiec ongetwijfeld van Bally-Midway tot zijn beschikking kreeg. Geen spraak, geen multiball, maar wel weer de transparante buis uit “Xenon” als blikvanger en leuk spelelement. Qua spel liet “Cybernaut” duidelijk alle andere Bally-Midway flipperkasten van het voorgaande jaar achter zich. Het Italiaanse Bell Games, dat steeds de nieuwe Bally producten als ombouwset op de markt bracht, ongetwijfeld onder licentie van Bally, presenteerde “Cybernaut” als kit “Space Hawks”. Het zelfde spel, ander artwork. Bij Bally-Midway nam het optimisme weer wat toe nu “Cybernaut” redelijk goed aansloeg bij het publiek. Misschien wel de reden om voor het volgende model, dat vier maanden later verscheen, een iets ruimer budget uit te trekken. De in september gepresenteerde “Eight Ball Champ” was weer van een spraakmodule voorzien! Het spel had buiten het poolbiljart thema verder geen enkele binding met de eerdere topmodellen “Eight Ball” (1977) of “Eight Ball Deluxe” (1981). Tekenaar Tony Ramunni, bekend van zijn fraaie “Black Knight” artwork had deze “Eight Ball Champ” een maar weinig flitsende kopruitteke-

ning meegegeven. Er wordt beweerd dat de beide biljart-spelende heren op de kopruit twee ontwerpers bij Bally-Midway zouden zijn: Tony Ramunni zelf, en spelontwerper George Christian - de man die het speelveld van “Eight Ball Champ” vorm gaf. Kwam het door het spel zonder drop-targets, of was de uitstraling van deze flipperkast niet goed? In ieder geval was “Eight Ball Champ” minder geliefd dan voorganger “Cybernaut”.

“Er zijn zo van die features die nooit een succes werden in flipperkasten” Nog één machine had Bally-Midway op stapel staan voor het jaar 1985: in november verscheen “Beat the Clock”. Er zijn zo van die features die nooit een succes werden, maar toch met enige regelmaat terugkomen in flippers. Spelen voor een bepaalde tijd in plaats van een bepaald aantal ballen is er één van. “Beat the Clock” had deze feature, en flopte dan ook heel voorspelbaar. De speler begint met een door de exploitant ingestelde hoeveelheid

tijd. Zolang de klok loopt blijft de speler ballen krijgen. Door het raken van bepaalde speelveldobjecten kan de klok worden gestopt, of juist weer gestart. Ook heeft de speler de mogelijkheid er tijdseenheden bij te winnen. Bereikt de klok de nul-stand dan wordt het spel beëindigd. Omdat in cafés de flipperkast nogal eens wordt gebruikt om uit te maken wie het volgende rondje bier moet betalen, zijn daar deze modellen niet geliefd. Niet iedere speler krijgt immers hetzelfde aantal ballen, wat dan ook als oneerlijk wordt ervaren. Het is jammer dat Bally-Midway het succesje dat met “Cybernaut” werd geboekt niet heeft kunnen vasthouden. Op een echte omwenteling bij Bally zal nog een paar jaar moeten worden gewacht. Gottlieb, al jaren op achterstand door de matig functionerende System 80-technologie, deed weer een aanval op de markt. De nieuwe flipperkast “Ice Fever” werd geïntroduceerd onder de “Premier” merknaam. Slechts op de metalen onderrand van het speelveld staat de naam “Gottlieb” afgedrukt, op de kopruit zien we de aloude merknaam in het geheel niet. Een slechte zet van Premier Technologies. Wel werd in “Ice Fever” een oude Gottlieb-traditie in ere hersteld: de kopruitanimatie.

Gottlieb Premier’s Ice Fever

Telkens wanneer de speler in deze op ijshockey gebaseerde flipperkast een doelpunt scoort is in de kopruit te zien hoe een ijshockey-puck over de baan schuift. Tekenaar Larry Day probeerde ook nog wat van de klassieke Gottlieb-humor in de tekening te verwerken, maar helaas mist het artwork de vrolijkheid zoals we die kennen van Gordon Morrison. Het spel is simpel, meest boeiende spel-feature zijn de drie naast elkaar gemonteerde drop-targets die als ze eenmaal gevallen zijn de weg vrijmaken naar een captive ball. Toch een nieuwtje in deze machine: de bovenkast is scharnierend aan de onderkast bevestigd, iets wat Bally-Midway al enige tijd deed. Williams zou snel volgen. Bij het vervoeren van de flipperkast spaart dat een hoop werk: er hoeven geen stekkers meer losgemaakt te worden. Bovenkast neerklappen en vastbinden. Wanneer echter geplaatst moet worden in een café met een smalle voordeur, dan is er een echt probleem. De bovenkast zal dan alsnog moeten worden gedemonteerd en dat is dan een heel ingrijpend karwei. In juni verscheen de volgende Gottlieb-Premier flipperkast, ook weer met slechts het Premierlogo

NFV Spinner Magazine | 2025 nummer 3

op de kopruit. Een thuiswedstrijd deze keer: “Chicago Cubs Triple Play”, vernoemd naar de populairste honkbalclub van Chicago: “The Chicago Cubs”. Deze club heeft als thuishaven het fameuze Wrigley Fields stadion, ooit geschonken door kauwgomfabrikant Wrigley. Nieuw in deze flipperkast is het gebruik van een alfanumeriek display. Behalve cijfers kunnen de scoredisplays nu ook letters weergeven. Spelers die bij de vijf beste scores eindigen kunnen nu dan ook hun (3) initialen invoeren. Om wat extra winst te genereren haakte Gottlieb-Premier in op het succes van de Chicago Cubs: voor $99,- was het kopruit van deze flipper ingelijst te bestellen. Leuk voor in de woonkamer. Naar de Gottlieb-traditie is ook hier het spel weer uiterst simpel.

“Vooralsnog was Gottlieb-Premier de enige fabrikant met teksten in de displays” Verscheen “Chicago Cubs Triple Play” in juni, één maand later stond al weer een nieuwe machine bij de dealers: “Bounty Hunter”. Een western-thema. Gelukkig is de naam Gottlieb weer teruggekeerd op de kopruit. In het spel gaat het er om kogels te verzamelen door het raken van de targets. Dan in de juiste richting door de “loop” linksboven te schieten om het magazijn van de revolver te draaien. Komt deze in de juiste, geladen, positie dan wordt de kogel afgevuurd met een levensecht geluid. De speler levert dit weer extra bonuspunten op. Links op het speelveld een enkele drop-target die spontaan omhoogschiet en de kans biedt op 50000 punten als hij weer door de speler weggeschoten wordt. “Cactus Sam” wordt de op de target afgebeelde boef genoemd. Zijn opsporingsbevel -dead or alivevinden we terug op de kopruit.

Gottlieb Premier’s Chicago Triple Play

Dat de Gottlieb-Premier modellen elkaar zo snel opvolgden heeft wellicht te maken met de primeur van het alfanumerieke display. Vooralsnog was Gottlieb-Premier de enige fabrikant met teksten in de displays. Een goede kans om een voorsprong op te bouwen... Een krappe twee maanden later kon de speler zich alweer verheugen op het volgende Gottlieb-Premierproduct: “Tag Team”. GottliebPremier product..? Nee, was de naam Gottlieb bij “Bounty Hunter” weer op de kopruit vermeld, op deze “Tag

Gottlieb Premier’s Bounty Hunter

Team” komt de naam Gottlieb in het geheel niet meer voor. Zelfs niet op de metalen rand aan de onderzijde van het speelveld. Een echte Premier-flipperkast dus. Het thema, Tag Team Wrestling, (een soort vrij worstelen) is door tekenaar Larry Day in weinig opvallende kleuren weergegeven. Een handelsmerk van Day: ook “Bounty Hunter” biedt weinig fleurigheid. Premier gebruikt in “Tag Team” wel goed de mogelijkheden die de nieuwe tekstdisplays bieden. Behalve de scores van de vier spelers onafhankelijk van elkaar weer te geven, verdeelt deze kast de vier spelers ook in twee teams (speler 1 en 3 tegen speler 2 en 4). De scores worden opgeteld, en het display toont zo nu en dan de totaalscores van beide teams. Premier investeerde duidelijk in deze flipper. Er is weer een goed van features voorzien speelveld: multiball, drie flippers, twee bankjes drop-targets, uitworpgaten, een spinner en een terugschietbaan. Ga zo door, Premier! Maar... respecteer de flipperhistorie, en plaats de naam Gottlieb weer daar waar hij hoort! Enkele weken na “Tag Team” werd de volgende Premier flipper gepresenteerd. In een geheel nieuw meubel en met nieuwe geluidselectronica: “Rock”. Een door veel flipperliefhebbers verguist nieuwtje was de onbedrukte kopruit. Het artwork werd van nu af aan op een folie

Gottlieb Premier’s Tag Team

gedrukt en achter de transparante kopruit geklemd. Voor de verlichting zorgde één enkele TL-buis. Het spel van “Rock” was best wel boeiend, Premier was hier, net als bij voorganger “Tag Team” niet zuinig geweest met features. Alleen ontbreken thumper-bumpers in deze kast, wat de speelveld-actie niet echt ten goede komt. Ook op deze machine wordt de Gottlieb-achtergrond geheel verzwegen. Slechts de naam “Premier” schittert op kopruit en speelveld... “Rock” was voor deze fabriek in Bensenville het laatste model van 1985.

“Ook op deze machine wordt de Gottlieb-achtergrond geheel verzwegen” Williams hield in 1985 een afwachtende houding aan: slechts twee modellen werden uitgebracht. De eerste in maart: “Sorcerer”. De volslagen onbekende tekenares Pam Anderson ontwierp een schitterende kopruit voor deze flipperkast. Om nagenoeg ongezien te besparen op de kosten gebruikte Williams de software van “Firepower II”, en liet het uitbreiden met de besturing voor een drop-target-bank. “Sorcerer” heeft dan ook, ondanks de totaal andere speelveldplattegrond, dezelfde spelmogelijkheden als “Firepower II”. Toch deed “Sorcerer” het in de exploitatie aanzienlijk beter dan zijn voorganger. Dit bewijst weer eens dat goede features alleen niet genoeg zijn om een flipperkast tot een succes te maken, ook speelveldindeling en artwork doen ertoe. Verscheen “Sorcerer” in maart, precies een half jaar later verscheen de volgende Williams flipperkast. “Comet”. Een naam met een verhaal. De naam heeft niets met kometen van doen, maar met een achtbaan. In het pretpark Crystal Beach, Ontario werd in 1927 een voor die tijd gewel-

Gottlieb Premier’s Rock

dige (houten) achtbaan geopend: de “Crystal Beach Cyclone”. In 1946 werd het park gesloten, en de eens zo trotse achtbaan raakte in verval. Totdat een slimme ondernemer uit New York de historische waarde van deze vermolmde kolos inzag. Voor een prikje kocht hij de vervallen constructie op, en liet het balk voor balk demonteren en naar New York vervoeren. Daar werd het geheel, met hier en daar vervangen delen, weer opgebouwd in zijn pretpark “Great Escape Park”. De turbulente, 57 jaar oude, achtbaan werd omgedoopt in... “Comet”.

Williams’ Sorcerer

van transparante “ramps”. Dergelijke opritten bestonden al wat langer in flippers, maar vormgegeven uit transparant plastic waren ze voor het eerst in “Comet”. De trage flipperverkopen noodzaakten Williams deze machine vrij lang in productie te houden. De opvolger verscheen pas na ruim vijf maanden, in februari 1986. Williams’ Comet

De oude naam, “Cyclone” zal Williams in 1988 ook nog eens voor een flipperkast gebruiken. Achtbaan “Comet” werd een succes: her en der in Amerika werden nu oude in onbruik geraakte -houten- achtbanen opgekocht en gerestaureerd. Een beetje pretpark van klasse in de Verenigde Staten dient tegenwoordig wel te zijn voorzien van zo’n gerestaureerd stukje Amerikaans cultuurgoed. Ook flipperkast “Comet” deed het niet slecht. Een aanlokkelijk nieuwtje was de “cycle jump” baan rechtsboven: voor het eerst kon een speler met één schot maar liefst 1000000 punten halen. Er miste wel een belangrijke feature: “Comet” is geen multiball. Wat wel een belangrijke mijlpaal in deze flipperkast is, is het gebruik

Game Plan’s Lady Sharpshooter, Andromeda en Cyclopes

NFV Spinner Magazine | 2025 nummer 3

“Aan het einde van 1985 moest deze fabrikant zijn deuren sluiten” Op de Amerikaanse thuismarkt probeerde Game Plan stevig voet aan de grond te krijgen door maar liefst zes modellen kort achter elkaar te introduceren. Helaas, de flippermarkt was zodanig gekrompen dat Game Plan zichzelf in moeilijkheden bracht door de hoge ontwikkelkosten van die verschillende -moeilijk te verkopen- modellen. Aan het einde van 1985 zag deze fabrikant voor de tweede keer genoodzaakt zijn deuren te sluiten. In maart bracht Game Plan “Agents 777”, een parodie op Amerika’s criminele geschiedenis. In dezelfde maand greep Game Plan voor de derde keer terug naar zijn historie: na “Sharpshooter” en “Sharpshooter II” verscheen nu “Lady Sharpshooter”. Deze keer als cocktail-tafel. Waarom? Een raadsel, al eerder was zowel door Game Plan

als door andere fabrikanten ervaren dat deze tafels niet gewild waren in de exploitatie. Al één maand later, in april, kwam de volgende “volwassen” flipperkast: “Captain Hook”. Geen spectaculaire features en ook geen bijzonder artwork. Bij Game Plan kwam men wel tot de conclusie dat om in de flippermarkt door te dringen het noodzakelijk was betere spelmogelijkheden te bieden. Het volgende model liet -misschien wel daaromeven op zich wachten. Voor de in september uitgebrachte “Andromeda” had Game Plan grootse plannen, dus werd een professioneel tekenaar ingehuurd: de ontwerper van vele Bally ruiten, Paul Faris, werd gevraagd om “Andromeda” vorm te geven. Het spel zelf werd van multiball voorzien, de eerste (en enige) Game Plan met deze feature. Jammer genoeg werden maar 108 exemplaren verkocht. Game Plan was gedoemd ten onder te gaan. In november, een week of acht na het debacle met “Andromeda” verscheen “Cyclopes”, een weinig spectaculaire machine. Zelfs geen multiball! Toch verkocht deze “Cyclopes” beter dan “Andromeda”, met tweehonderd stuks zelfs bijna het dubbele van zijn voorganger. Maar tweehonderd stuks zijn natuurlijk bij lange na niet genoeg om uit de kosten te komen. Het speelveldontwerp was van Roger Sharpe, die ook heel wat Bally’s op zijn naam heeft staan. Als eerbetoon heeft de onbekend gebleven kopruittekenaar Sharpe afgebeeld, zittend op een paard in de rechtse onderhoek van het kopruit. De ontwerpafdeling van Game Plan zette alles op alles om nu toch echt een doorbraak te maken. De

Playmatic’s The Raid

Game Plan’s Loch Ness Monster

volgende machine die werd ontwikkeld was spectaculair te noemen: door een venster in het speelveld werd een bewegend hologram zichtbaar gemaakt. Verder was deze kast royaal voorzien van features. Zelfs multiball was gepland. Gepland? Ja, het bleef bij een planning want van deze “Loch Ness Monster” werd slechts één prototype gebouwd. Het geld was op bij Game Plan, en de fabriek moest de deuren sluiten. Al weer een flippermerk minder op de markt. Niet alleen in Amerika ging het nog steeds niet al te best met de flipperhandel, ook in Europa vielen klappen. Het eerst bij Playmatic, dat in 1985 na een model, “The Raid”, genoodzaakt was te stoppen. Playmatic was zo’n beetje de laatste Spaanse flipperfabrikant. Ooit een grote afzetmarkt met vele kleine fabrikanten. Ook hier

had de video-rage toegeslagen en was de flipperkast naar de achtergrond verdreven. Met “The Raid” kwam zo een einde aan de Spaanse flippergeschiedenis die al met al zo’n twintig jaar heeft geduurd. De Playmatic-producten, dus ook deze “The Raid”, waren vaak voorzien van bijzondere speelveldplattegronden. Bij deze flipperkast vallen onmiddellijk de ongelijk geplaatste flippers op: de rechtse flipper is enige centimeters hoger geplaatst dan de linkse. Hierdoor kan de speler vanaf de rechtse flipper gericht schieten op een bank van vier droptargets, de linkse flipper is een goede uitgangspositie om de bal via een rechts gesitueerde doorloopbaan weer helemaal naar de bovenzijde van het speelveld te schieten.

moesten worden. Een vreemdsoortig biljartspel in een niet al te succesvolle flipperkast. ⬤

Zaccaria’s Clown

“Het bleef bij planning: van deze machine werd slechts één prototype gebouwd” Niet alleen in Spanje, ook in Italië wist de flipperindustrie zich maar nauwelijks te handhaven. Zaccaria bracht heel slim licenties uit van succesvolle videogames zoals “Scramble” en “Donkey Kong II”. Er verschenen in 1985 slechts twee flipperkasten van dit merk: “Clown” en “Pool Champion”. De “Clown” bracht een nieuwe feature: de “moving target”. Niet zoals bij Williams (“Fun Fest”, “Space Mission”) een target die enkele centimeters heen en weer zwaaide, maar een hangende target die zich over de hele breedte van het speelveld bewoog. Weer een geheel nieuwe feature van deze Italiaanse fabrikant. “Pool Champion” was duidelijk geïnspireerd door Bally’s “Eight Ball Deluxe”. Het pool-thema deed wel erg vreemd aan: in plaats van de vertrouwde 15 poolballen, kwamen op het speelveld van deze machine slechts 10 ballen voor, waarvan er zes met onafhankelijke enkele drop-targets gescoord

Flipper van het jaar 1985 Als eerste flipperkast was “Comet” voorzien van transparant plastic “ramps”, de opritten die de bal rechtstreeks naar een ander gedeelte van het speelveld leiden. Een nieuwtje dat tot aan de laatste flipperkasten in gebruik zal blijven. Hiermee is de bescheiden “Comet” toch een trendsetter geworden. De vier bovenste rolloverbanen verlichten samen het jaartal 1-9-8-6. Als exploitanten ergens een hekel aan hadden was het aan gedateerde flipperkasten. De oplossing was simpel: men tikte het rechtse lampvenstertje “6” uit het speelveld, en lijmde het er op de kop als “9” weer in. Zo werd de “Comet” weer drie jaar jonger!

Bob van Leeuwen

Van het techniekteam Derde kwartaal 2025 Net als op veel plekken in het land is de zomer binnen de techniek van de NFV ook komkommertijd, tussen de Funhouse Friday van juni en augustus is het clubhuis dicht. We organiseren in deze tijd dan normaal gesproken ook geen klusdagen omdat een groot aantal mensen op vakantie is.

Dit jaar is het anders gelopen: tijdens de zomerstop hebben we één reguliere en één extra klusdag georganiseerd. De extra klusdag was een experiment. Ondanks de lagere opkomst dan op ‘gewone klusdagen’ is er nog steeds ontzettend veel werk verzet. Meer klusdagen Met enige regelmaat krijgen we de vraag of we extra klusdagen kunnen organiseren. Dit is iets wat we graag zelf ook zouden willen. Met het huidige aantal (ongeveer zes per jaar) wordt ongeveer rond de 85% van de storingen opgelost die tijdens de voorgaande clubhuisopeningen gemeld zijn. De overige 15% zijn storingen die al langere tijd staan, onderdelen nodig hebben of waar gewoon veel werk inzit. Kortom, met meer klusdagen zouden we ook de kasten uit het magazijn tevoorschijn kunnen halen die storingen hebben die meer (uitzoek)werk vergen. Ondanks de vele hulp op de reguliere klusdagen zijn het intensieve dagen. Er moet veel gebeuren waaronder een aantal simpele dingen zoals: op

NFV Spinner Magazine | 2025 nummer 3

tijd de koffie aanzetten en de lunch regelen, maar ook aan het einde van de dag ‘het clubhuis achterlaten zoals je het aantrof’. Tafels moeten schoon achter gelaten worden, maar ook de wc’s hebben een opfrisbeurt nodig. Daarnaast schrijven we deze techniekartikelen en bestellen we onderdelen, wat ook tijd kost.

“Met het huidige aantal klusdagen wordt ongeveer 85% van de storingen opgelost” Dus, genoeg te doen, maar we gaan proberen tussen de reguliere 2-maandelijkse klusdagen in, een extra klusdag te plannen. Hierbij zal dan een andere klusser ‘extra vraagbaak’ zijn, naast Bob of Wijnand. De eerste van deze extra klusdagen was wat ons betreft een succes, de sfeer was zoals gewoonlijk gezellig

en er was voldoende werk voor iedereen. Wat ons betreft blijven we het experiment voortzetten. Deze klusdagen komen ook gewoon op de website, dus wil je komen helpen: houd de website in de gaten of stuur een mail naar onderhoud@ nfvpinball.nl om in de nieuwsbrief te komen. Extra klusdag 19 juli Tijdens deze extra klusdag hebben we aardig wat storingen op kunnen lossen. In de Total Nuclear Annihilation zat een voeding die tijdens het DPO kapot was gegaan en werkte tijdelijk met een pc-voeding. De Guardians of the Galaxy had al langere tijd resetproblemen, na wat omwisselwerk bleef alleen maar de voeding over. De voeding van zowel de TNA als de GOTG is vervangen en de kasten spelen weer naar behoren. In de Corvette was iets afgebroken waaraan de flap vastzit die ervoor zorgt dat de bal terug kon vallen vanuit het motorblok. Omdat deze hierdoor niet meer openging zat de bal vast. Na wat laswerk speelt de kast weer goed.

Who Dunnit: 3D-printer to the rescue!

De topper en een aantal plastics van de White Water waren erg slecht, nu zijn deze beide vervangen en ziet de kast er weer netjes uit. In The Addams Family blijft met enige regelmaat de bal steken in de bak onder het speelveld waar Thing de bal in loslaat, met een zelfgemaakt 3d-printje onder een hoekje komt dit hopelijk niet meer voor. En om bij de 3d-printjes te blijven, de “gokkast rollen” van Who Dunnit zijn ook gerepareerd met een geprinte versteviging.

De castle moat van Medieval Madness was gescheurd, een vervanging hiervan is geplaatst. Ook hadden Dirty Harry en Phantom of the Opera een defect display, beide hebben een nieuwe. In de Elektra zit nu ook een nieuwe set led-displays. Deze waren niet stuk dus de oude displays kunnen worden ingezet in andere kasten. Reguliere klusdag 16 augustus Op 16 augustus stonden we weer in het clubhuis klaar met een grote groep. Het voordeel was dat er na de klusdag in juli geen storingen waren bijgekomen dus konden we verdergaan waar we gebleven waren. Omdat de regulier gemelde storingen voor een groot deel waren opgelost, konden we ook aan de langer liggende projecten beginnen. Zo zijn kasten met complexe problemen waar nog niets aan was gedaan uit het magazijn gehaald. Denk hierbij aan een Catacomb: deze staat al erg lang achter omdat hij een hoog frequent piepgeluid geeft. Het lastige is dat je het eerst moet horen (moeilijker voor de wat oudere klussers) en dan moet zien op te lossen.

Ook voor de wat minder leuke klussen was nu tijd, zoals het vervangen van pootboutplaten. Iets wat een vervelend werkje is, zeker als ze achterin de kast achter het speelveld moeten worden vervangen, wat uiteraard altijd het geval is. Maar ook de Dialed In heeft een kleine modificatie gehad. Er zit achter een trapdoor net wat te veel ruimte. Hierdoor ‘eet’ de kast soms zijn ballen op, dit resulteert er dan in dat er soms gezocht moet worden waar ze zijn gebleven. De eerste paar keer zoek je toch boven het speelveld, maar ze vallen naar beneden en liggen dan netjes klaar om weer in gebruik genomen te worden. Conclusie Kortom, wat de hogere frequentie aan klusdagen laat zien is dat het zeker loont: we hebben nog nooit zo’n lage hoeveelheid openstaande storingen gehad. Dus gaat het experiment van extra klusdagen zeker doorgang vinden, nu alleen nog ruimte in de agenda vinden.... ⬤

Het clubhuis tijdens een klusdag

Robert en Jolanda Nauta

Acid Queen De koningin is dood, lang leve de koningin!

Halverwege onze reis naar Ter Aar bedachten Jolanda en ik dat het wel passend zou zijn om de magistrale musical Tommy van The Who op te zetten. We gingen tenslotte kennismaken met de man die onze flipperdroom ging verwezenlijken. We reden het terrein van Digital Pinball op, terwijl Acid Queen van Tina Turner uit de boxen schalde. Een krachtiger voorteken konden wij ons niet voorstellen…

Bijna negen jaar geleden hebben wij jullie getrakteerd op een uitgebreide reportage over het zelfbouwproject van onze digitale flipperkast. We waren jong(er), ondeskundig en wild enthousiast en na drie maanden van zelfstudie, een dozijn gerichte hulpvragen en een tweede hypotheek op ons huis stond de kast spelend en wel bij ons op de tweede etage. Superhappy, trots als een vrouwtjespauw met een Gucci-handtas en tevreden als een Tibetaanse monnik met een kopje hete Lhaso-Apso-thee hebben we daar jaren op gespeeld, zonder tussentijdse updates of uploads van nieuwe kasten (tja, dat was misschien wel een beetje dom). En toen... luister en huiver … na een jaar of acht sloeg de sleur toe! Tja, we hadden maar 160 kasten tot onze beschikking en blijkbaar overkomt slijtage van aandacht op enig moment. Dat klinkt natuurlijk heel erg blasé en past niet bij ons.

NFV Spinner Magazine | 2025 nummer 3

We wilden ons dan ook niet neerleggen bij deze ‘state-of-mind’ en hebben uiteindelijk besloten dat we de flipperkast én onszelf een upgrade gunden. Echter één ding stond vast: dit kunnen we niet meer zelf. Hier hebben we professionele hulp bij nodig. Nadat de beslissing genomen was om actie te ondernemen, viel een maand of wat later ons oog op de advertentie van Digital Pinball in de Spinner (reclame wérkt!). Contact was snel gelegd en het eerste telefoongesprek met Wouter de Hoogd verliep vlotjes. Wouter was razend enthousiast en zeker te porren voor een spannend nieuw project. pro·ject (het; o; meervoud: projecten) 1. vooraf omschreven, gezamenlijk te verrichten werkzaamheden, leidend tot een eindproduct Enkele weken later werden we bij zijn bedrijf verwelkomd, zodat we kennis konden maken. En eerste indrukken op konden doen van het spelen op een moderne digitale flipperkast.

Wouters enthousiasme was ontembaar, ook nadat we een ellenlange waslijst aan wensen hadden doorgegeven. We wilden tenslotte geen nieuwe flipperkast, maar nieuwe onderdelen in onze bestaande kast. Denk aan een 4K 42” beeldscherm, full colour LED-DMD, verlichte flipperbuttons, nieuwe plunger, shakermotor en een compleet nieuwe computer (die volledig was ingericht met de laatste software). Een soort retromod flipperkast, zeg maar...

Jolanda doet een oefenpotje op het vlaggenschip van Digital Pinball

Nadat alle wensen waren doorgenomen werd een afspraak gemaakt om de oude dame - we noemden onze kast altijd eerbiedig ‘hare majesteit’ - op te halen om haar professioneel te laten slachten, ontweien, vullen en weer dichtnaaien. Na afloop zou ze ook weer naar huis worden gebracht en als de bruid van Frankenstein op de tweede etage in elkaar worden gezet. Zo gezegd, zo gedaan. Dit hele proces heeft zich in een kleine twee

Het cabinet van de digitale flipper van Jolanda en Robert, verspreid over de zoldervloer

maanden rondom de feestdagen afgespeeld. Voor Wouter en zijn team heeft dit de nodige hoofdbrekens opgeleverd. Want tja, zo’n oude kast zit toch net even anders in elkaar dan het standaard bouwpakket waar ze normaal mee werken.

“Zoals je merkt: wij zijn extatisch. En dan hebben we nog maar 5% van de kasten gespeeld” Wat staat er nu op de tweede etage? Een flipperkast waarvoor je een diepe buiging maakt, elke keer weer als je haar opstart. Om te beginnen staan er nu geen 160 maar 1600 flipperkasten op. Ja, laat dat maar even inzinken... Zestienhonderd flipperkasten. En er komen er nog meer bij, want Digital Pinball biedt een abonnement aan, waar eenmaal per half

jaar een update wordt verzorgd en de laatste kasten en software worden geüpload. Plunger en nudging doet het weer picobello en boxen aan de voor- en achterkant zorgen voor een nog realistischer spelbeleving. Maar vooral het 4K beeldscherm zorgt voor extreem speelgenot. Soms zetten we tijdens het spelen een lasbril op om ons netvlies te beschermen... Onze oude kast was – omdat we destijds beiden puristen waren – ingericht met enkel realistische digitale weergaven van bestaande flipperkasten. Bijna tien jaar later is nagenoeg alles mogelijk op zo’n kast. Zo kan het speelveld spontaan ‘dichtvriezen’ en moet je onder een dikke ijslaag flipperen. Er komen wolken gifgas de kast binnenrollen of de ballen worden bloedrood en laten een bloedspoor achter (dat is vooral bij multiball een spectaculaire ervaring). Bij de kast ‘IT’ lopen er zelfs duizendpoten over het speelveld die je kunt raken. Zoals je hebt gemerkt: wij zijn extatisch… en dan hebben we tot nu toe nog maar 5% van alle flipperkasten gespeeld.

Voegt al die poespas echt wat aan het flipperen toe, of zijn wij overgelopen naar de ‘dark side van videogames’, zal je je afvragen. Reken maar dat het voor de speelvreugde toegevoegde waarde is! Jolanda en ik hebben nog nooit zo hard gelachen en zijn nog nooit zo geschrokken tijdens een potje flipperen. Knappe jongen die geen nachtmerrie heeft, na een avondje IT van Stephen King. Niet bestaande kasten? We malen er niet meer om. Sterker nog, er is ook een hele subafdeling van Pinball FX 3 met kasten waar draken over het speelveld vliegen, loslopende trollen over het veld zwalken en een ezel die met een kickback de bal afschiet. Hilarisch gewoon.

“Reken maar dat al die poespas van toegevoegde waarde is voor de speelvreugde!” En voor we het vergeten: veel van de kasten worden ondersteund door foto’s en filmpjes uit originele films en originele muziek van grote bands. Van AC/DC bijvoorbeeld zie je delen van een concert op de kopkast. Ook heeft bijna ieder spel een custom introfilm, die terwijl je wacht op het laden van de kast wordt afgespeeld. En dan de hamvraag: wat kost dat nou, zo’n facelift? Tja... Wouter kon op voorhand geen prijsopgave geven, omdat dit uniek was. Wij hadden echter het volste vertrouwen en gaven carte blanche. Aan het eind van de rit heeft deze exercitie ons slechts 0,0464559288 Bitcoins gekost. Dus... waar wacht je nog op? Geef Digital Pinball een belletje en gun jezelf 1600 flipperkasten! ⬤

NFV Spinner Magazine | 2025 nummer 3

De gepimpte digitale flipperkast, terug op zolder

10% korting voor leden NFV Kortingscode: LED4PIN o.a - Ledverlichting - Siliconen ringen, banden & sleeves - Cabinet protectors - Starpost verlichting - Nylon bolt ringen - Flipperknop verlichting - Popbumper verlichting

WWW.LED4PIN.EU

Pieter Arentz

Alice comes home Leden die de ALV in juni hebben bijgewoond, waren al op de hoogte van de nieuwe aanwinst die mogelijk is gemaakt door de Club van 100: Alice’s Adventures in Wonderland. Enkele leden gingen mee op excursie naar Dutch Pinball Exclusive om de fabriek van binnen te zien en om de nieuwe flipperkast in ontvangst te nemen.

Op woensdag 20 augustus is een kleine delegatie van het techniekteam op uitnodiging van Dutch Pinball Exclusive (DPX) afgereisd naar Herkenbosch voor een rondleiding in de fabriek, waar momenteel hard gewerkt wordt om 500 exemplaren van Alice’s Adventures in Wonderland af te leveren. Om 14.30 werd het team verwelkomd door DPX-medewerker en NFV-secretaris Rens Hooijmaijers, en werden de bezoekers getrakteerd op koffie en fris.

Rens heet de NFV welkom

NFV Spinner Magazine | 2025 nummer 3

Handwerk in Wonderland Alice wordt geproduceerd in een beperkte oplage van slechts 500 stuks. Dat merk je meteen in de fabriek: hier is geen massaproductie of lopende band zoals bij de grote merken als Stern of JJP, maar een kleinschalige werkplaats met enkele tientallen medewerkers. Het meeste werk gebeurt met de hand. Losse onderdelen worden samengevoegd tot grotere modules (assemblies), die vervolgens weer op het speelveld of elders in de kast worden ingebouwd. Ook

de elektronica wordt eerst compleet opgebouwd en uitgebreid getest, voordat de hele plaat in de kopkast wordt gemonteerd en aangesloten. Elk detail wordt gecontroleerd en fouten worden hersteld voordat de kast als geheel in elkaar wordt gezet.

Heel veel detail op het speelveld

“Alice wordt geproduceerd in een beperkte oplage van slechts 500 stuks”

“Onze” Alice

In de fabriek staan tussen de werktafels en half-gemonteerde speelvelden een paar parasols opgesteld. Die zijn er niet alleen om de medewerkers wat bescherming te bieden tegen de felle zon die door de dakramen schijnt, maar ook om te zorgen dat het testproces niet wordt verstoord. Het directe zonlicht kan namelijk de opto’s (lichtsensoren) op het speelveld beïnvloeden, waardoor er foutieve meetwaarden zouden ontstaan.

Sommige onderdelen, zoals de poten en de coindoor, worden door een externe partij in de juiste kleur gespoten: het is simpelweg niet rendabel om dat in deze kleine oplage intern te doen. Maar juist door deze kleinschalige aanpak krijgt elke kast veel aandacht en een hoge mate van detail. Alice’s Adventures in Wonderland voelt hierdoor veel meer als een passieproject; je merkt dit aan de hoeveelheid details in en op het speelveld, tot aan koffie die uit een koffiekopje van nog geen centimeter klotst. Follow the white rabbit Wie is er niet opgegroeid met Alice? Nou, ondergetekende bijvoorbeeld. Het verhaal van Alice’s Adventures in Wonderland (zoals het sprookje voluit heet) is anders dan andere

NFV Spinner Magazine | 2025 nummer 3

sprookjes: het speelt zich af in een surrealistische droomwereld, gevuld met absurditeit en nonsens en weinig symboliek. Geen wolf die het gevaar symboliseert, geen verleidende appel, maar ... pratende speelkaarten? Een nooit eindigende theepartij? Misschien moest ik eerst volwassen worden om de parodie die Alice is, te kunnen waarderen.

“Alice voelt hierdoor veel meer als een passieproject” Mogelijk dacht Zombie Yeti dat ook toen hij een tekening maakte die later de basis vormde voor de trans lite in de kopruit en ten grondslag lag aan het overige artwork van Alice’s Adventures in Wonderland. Alice is in zijn visie ook niet meer het tienjarige onschuldige meisje, maar... nou ja, het artwork spreekt voor zich. De audiocues van Alice nog meer: “You don’t last long, do you?”

Alice verhuist van Herkenbosch naar Veenendaal

Meer over de ontstaansgeschiedenis van Alice’s Adventures in Wonderland is terug te lezen in Spinner nummer 4 van 2024. Natuurlijk kon de rondleiding niet anders eindigen dan met een groep NFV’ers verzameld rond de kast die uiteindelijk meegenomen zou worden naar Veenendaal.

“Een kast van Nederlandse bodem waar Dutch Pinball Exclusive en de NFV trots op mogen zijn” Voor de meesten was het de eerste kennismaking met Alice. En dat hebben ze geweten. Iedereen was lovend over de details van de kast, de dieprode kleur van de powdercoating op de poten en de siderails, de geanimeerde hypnotiserende ogen van de Cheshire Cat-topper, de muziek die je in Kaatsheuvel doet wanen, de details op het speelveld, maar vooral: hoe lekker vlot de kast speelt.

duidelijk ervaring met het verhuizen van kasten, waardoor Alice zonder kleerscheuren in Veenendaal aankwam. Na montage (en natuurlijk nóg een paar potjes), moesten we voorlopig afscheid nemen van onze nieuwe aanwinst. Alice verdween onder een doek om een week later aan de leden te tonen.

Alice in Funhouse-land

De onthulling van Alice voor de NFV-leden liet nog even op zich wachten tot de eerstvolgende Funhouse Friday op 29 augustus. Voor een uitverkocht clubhuis bedankte Arie de vrijwilligers die avonden zoals deze mogelijk maken. Hierna werd onder applaus van de aanwezigen Alice’s Adventures in Wonderland onthuld. Een kast van Nederlandse bodem, waar Dutch Pinball Exclusive en de NFV trots op mogen zijn! ⬤

De onthulling op Funhouse Friday

Alice comes home Na een korte uitleg over hoe de kast het beste geopend en onderhouden kan worden, was het dan toch tijd om onze gastheer te bedanken en Alice thuis te brengen. Arie had

Jim Jansen

Pinball on location King Cool Arcade, Beilen

Dieter van Es is exploitant en heeft sinds dit jaar zijn eigen reuze-speelhal: de King Cool Arcade in Beilen.

Als we vanaf de snelweg afslag 30 naar Beilen nemen, wordt onze blik gevangen door een enorm beeld dat op de parkeerplaats staat opgesteld. Het acht meter grote kunstwerk blijkt Bartje te zijn en staat symbool voor het feit dat de inwoners van Drenthe best af en toe wat minder bescheiden mogen zijn. ‘Niet bepaald bescheiden’ is ook een uitspraak die past bij de King Cool Arcade, zowel qua omvang van het gebouw als qua collectie. Toen de deuren begin dit jaar opengingen, verwezenlijkte Dieter een jongensdroom. Hij flippert al bijna heel zijn leven en al meer dan twintig jaar exploiteert hij flipperkasten en andere behendigheidsmachines. Zijn collectie is enorm en al jaren liep hij met het idee rond om zijn eigen arcadehal te beginnen. Het vinden van een geschikte locatie bleek de grootste uitdaging te zijn, vertelt hij als hij ons welkom heet bij de ingang, waar hij onder een enorme King Cool lichtreclame staat.

NFV Spinner Magazine | 2025 nummer 3

Hij leidt ons rond in het gebouw dat eerder een discotheek was. Door de verschillende uitgestrekte ruimtes is het gebouw nu bij uitstek ge schikt voor veel en grote machines. Links bij de ingang staan verschillende apparaten waar je knuffels en bad-eendjes kunt grijpen en dat zijn de enige machines waar je geld in moet gooien.

“Voor ons ontwaren zich bijna vijftig flipperkasten...“ Er tegenover zien we een Mustang staan die later deze week naar Frankrijk wordt vervoerd. Ook staat er een Addams Family. “Nog steeds een machine waar de mensen speciaal naar vragen,” zegt Dieter. Uit de boxen klinken opzwepende beats als we een rij van twintig

arcademachines passeren waarvan we Time Crisis 3 herkennen. We slaan naar rechts en komen in een immense ruimte met verschillende podia. Voor ons ontwaren zich bijna vijftig flipperkasten op drie verschillende verdiepingen. De rondleiding wordt even onderbroken omdat er een bal vastligt bij de Waterworld. Daarna vertelt Dieter wat het behelst om een arcade te runnen. Van patatbakken tot de leverancier van de Sligro ont vangen, machines herstellen, de administratie doen en nog veel meer. Dat repareren blijkt de hele dag en avond door te gaan. Terwijl wij er zijn wordt de Terminator 2, de Who Dunnit en de Gilligan’s Island weer speelbaar gemaakt. We lopen via de backstage en de kleedruimtes door naar de keuken waar kannen ranja worden ingeschonken. “Dit weekend hebben we al vier kinderfeestjes gehad,” zegt Dieter terwijl we langs de bar lopen.

Dieter van Es bij de Mustang

Langs de drie muren staan nog zo’n vijfentwintig flipperkasten opgesteld waaronder Game of Thrones en The Rolling Stones van Stern. Het overgrote gedeelte van de collectie zijn kasten van Bally, Williams, Sega, Data East, Gottlieb en Premier. Het leuke is dat er kasten zijn die ik nog niet ken en zeker nog niet bespeeld heb. Zo speel ik voor het eerst de Locomotion (Zaccaria, 1981) en Robocop (Data East, 1990), bijzondere machines die het tijdsbeeld goed weergeven. Na de kinderfeestjes wordt het alras wat rustiger en is er veel belangstelling voor de vijf pooltafels. Dit is een plek met potentie. Niet alleen voor de doorsnee arcadebezoeker, maar ook zeker voor de NFV om hier een toernooi te organiseren. ⬤

Bas Vis

Algemene ledenvergadering Verslag van zaterdag 14 juni 2025 Voor de algemene ledenvergadering (ALV) en de BBQ waren op deze mooie zaterdag - net als in de voorbije jaren - zo’n 70 leden naar Veenendaal gekomen. Achter de tafel zat het voltallige bestuur van de NFV en vrijwel alle stoelen in de zaal waren bezet. Een aantal mensen had gekozen voor een plek bij de bar. Om 15.00 uur was het tijd voor het NFV-bestuur om de leden bij te praten over het voorbije jaar, verantwoording af te leggen over het (financieel) beleid en de plannen te presenteren voor het najaar van 2025. Het werd een behoorlijk interactieve sessie, met een aantal bijzondere momenten.

1. Inleiding Bas Vis (waarnemend voorzitter) opent namens het NFV-bestuur de algemene ledenvergadering. Het NFV-bestuur wordt verder vertegenwoordigd door Laurens Linssen (penningmeester), Rens Hooijmaijers (secretaris), Bart Volman en Arie Pijl. Er zijn circa 70 leden die aan de ALV deelnemen. Bas informeert of er opmerkingen bij het verslag van de ALV 2024 (zoals gepubliceerd in Spinner 3 van september 2024) zijn. Er zijn geen opmerkingen, daarmee is het verslag van de ALV van 15 juni 2024 definitief. 2. Evaluatie / ontwikkelingen 2024 en eerste helft 2025 NFV-bestuur / NFV-team Bas geeft aan hoe de samenstelling van het NFV-bestuur en de taakverdeling is: • Bas Vis (waarnemend voorzitter, clubhuis activiteiten, Spinner) • Laurens Linssen (penningmeester, ledenadministratie)

NFV Spinner Magazine | 2025 nummer 3

• Rens Hooijmaijers (secretaris, website, Spinner) • Bart Volman (techniek, onderhoud collectie, toernooien) • Arie Pijl (clubhuis, beheer collectie, Club van 100) De samenstelling van het NFV-vrijwilligersteam per juni 2025 is: • Webmaster: Koen Martens • Social Media: Winfred de Ruijter

• PR: Jim Jansen • Club van 100: Marianne Winkel • Ledenadministratie: Nils de Kleine • Clubhuis Toernooiencoördinatie: Bart Volman, support: Fabio Villanueva, Jan Hop • DPO coördinatieteam: Marcel van Kessel, Ralf de Kleine, Nils de Kleine, Rahiel Karamali, Bob van Leeuwen en Bas Vis. Het voltallige bestuur, v.l.n.r: Bart, Arie, Rens, Bas en Laurens

Een groot deel van de aanwezige leden

De grootste vrijwilligersteams zijn die van: • Spinner: Ronald Eijkman, Bas Vis, Rens Hooijmaijers, Gerard van de Sanden, Barry Driessen, Winfred de Ruijter, Theo van Vroenhoven, Wilko Wieffering, Pieter Arentz. • Techniek: Wijnand Klaver, Bob van Leeuwen, Wouter van der Post, Bart Volman, Arie Pijl, Hans Kamp, Martijn Verrijdt, Barry Hoeben, Jos Boss, Ronald de Wit, Ad Jonker, Michel Lanters, Arco van Geest, Joost van Pelt, Joost van Rooijen, Anass Moussaoui, Arjen Corporaal, Leandro Holtkamp, Pieter Arentz, Ronald de Wit, Micha vd Klis, Twan Kersten, Ralf en Niek de Kleine en anderen… • Catering: Michel Lanters, Julia Vis (vergoeding), Jord Daalmans (vergoeding), Niek de Kleine (vergoeding), Wilko Wieffering, René Dörr, Addy Vis, Richard Weijts, Mark van Haaren, Rob Meijaard, Jim van Wel, Freddie Leeman, Astrid Pas, Marcel van der Veen, Wijnand Klaver, Wouter van der Post, Rahiel Karamali, Bob van Leeuwen, Gerrit van der Brink, Arie Pijl, Bas Vis en anderen… Bas herhaalt dat er behoefte aan versterking is, bij de organisatie van de clubhuisdagen in het weekend. Wil je hierover meer weten of wil je zelf helpen? Stuur dan een bericht naar Arie Pijl (arie@nfvpinball.nl) of Bas Vis (bvis@nfvpinball.nl). NFV-evenementen Het DPO 2024 in Veldhoven was het 25e DPO een bijzonder geslaagd evenement. Het was een memorabele happening in het NH Koningshof, met heel bijzondere gasten, waaronder Jack Guarnieri en Gary Stern. Ook was de nieuwe Alice’s Adventures in Wonderland van DPX (Dutch Pinball Exclusive) te spelen. Er was een hoog aantal bezoekers bij het evenement en een hoog aantal deelnemers aan de diverse toernooien. Het was een evenement met mooie wedstrijden, bijzondere kasten, veel stands en prima catering.

NFV Funhouse Bas vertelt dat de evenementen in het clubhuis goed tot zeer goed bezocht worden. Op Funhouse Fridays zijn er steeds meer dan 120 bezoekers, terwijl er ook op de clubhuisdagen op zaterdag vaak meer dan 80 bezoekers zijn (dankzij de populariteit van de toernooien). Het clubhuisteam dat de evenementen organiseert is klein, en mede daardoor zijn er in 2025 niet altijd zaterdag-openingen. Bas doet daarom nogmaals een oproep om het team te komen versterken. Ook als je maar één keer kunt helpen is dat al zeer welkom. Neem in dat geval contact op met Bas Vis (bvis@nfvpinball.nl). NFV-kastencollectie Bij de vorige ALV werd de aankoop van de Iron Maiden (Stern, 2018) bekrachtigd. Er zijn in 2025 nog een aantal kasten aan de collectie toegevoegd. Bas licht toe dat die extra aanwinsten dankzij Operatie Wiesmoor en de daaraan gekoppelde veiling konden worden gerealiseerd. Het gaat om de Guns n’ Roses (Data East, 1994), de Dr. Dude (Bally, 1990) en de Diner (Bally, 1990). Als onderdeel van deze speciale actie werd ook de Fire (Williams, 1987) aan de collectie toegevoegd. Die komt in de plaats van de Soccer Kings (Zaccaria) die werd geveild. De totale collectie bestaat uit meer dan 125 kasten, de verzekerde waarde is 291k (laatste update 2023). De verzekeringspremie in 2025 was € 4.670.

NFV kastenonderhoud Namens het techniekteam geeft Wijnand Klaver een overzicht van de activiteiten, zoals de introductie van QR-kaartjes op de apron bij de clubhuis-kasten. Die QR-codes kunnen worden gebruikt om storingen door te geven. In 2024 werden er 450 storingen ingestuurd en bijna hetzelfde aantal ook weer opgelost. Tijdens de wintermaanden werden de ‘Wiesmoor’-kasten die bij NFV gebleven zijn opgeknapt en werden de overige kasten gereed gemaakt voor de veiling. Verder heeft het team diverse verbeteringen kunnen doorvoeren (revisie voedingen, plaatsen zekeringprintjes). Er is een groeiend team van vrijwilligers, op klusdagen zijn er 15-20 leden aanwezig. Iedereen is welkom bij die klusdagen, ook mensen die geen of weinig ervaring hebben.

NFV: ontwikkeling ledenaantal De vereniging heeft de voorbije jaren een gestage groei van het ledenaantal gezien. Bas laat aan de hand van een grafiek zien hoe het aantal is gegroeid van 1.250 leden (januari 2021) naar 1.750 (juni 2024).

Die groei komt deels voor rekening van het clubhuisbezoekersbeleid, waarbij leden nog maar één introducé naar het clubhuis mee mogen nemen. En daarnaast is het tarief voor introducés verhoogd. Bezoekers besluiten daarom sneller om lid te worden. Update Plan Toekomst Clubhuis Laurens geeft een update over de activiteiten van de werkgroep Plan Toekomst Clubhuis, die na de ALV van 2024 werd ingesteld. Die werkgroep bestond uit Winfred de Ruijter, Peter Geurtsen, Theo van Vroenhoven, Bas Vis en Laurens Linssen. De onderzoeksvraag was: ‘Wat zijn de mogelijke scenario’s als de huidige situatie met een gunstige huurprijs voor het clubhuis wijzigt? Wat zijn mogelijke maatregelen voor het geval de voorwaarden (veel) minder gunstig worden?’ Kort samengevat waren dit de uitkomsten: • De huidige huurprijs voor het clubhuis is ca. € 2.250 (inclusief energie) per maand. Op basis van het aantal m2 en de huurprijzen voor bedrijfspanden in de buurt bedraagt een commerciële huurprijs tussen € 4.500 en € 6.000. • De NFV moet rekening houden met drie mogelijke scenario’s: A. Commerciële huur betalen voor Turbinestraat (aanzegtermijn 12 maanden);

Arie Pijl (l) wordt benoemd tot erelid

NFV Spinner Magazine | 2025 nummer 3

B. Verhuizen en commerciële huur voor nieuwe locatie (weer 12 maanden); C. Kopen Turbinestraat 5. • De werkgroep stelt voor om de volgende maatregelen te treffen, om goed voorbereid te zijn als deze scenario’s zich voordoen: • Reserveren voor extra uitgaven die gaan komen bij scenario A+B; • Begroting in lijn brengen met hogere huur: opbrengsten geleidelijk verhogen; • Plan maken voor C – ook “reserveren”; • Nog te bepalen: wat te doen met het geld in de reserveringen bij A, B en C. Nu staan de reserveringen op de bankrekening, maar er zijn ook alternatieven denkbaar.

“Het NFV-bestuur stelt voor om Arie Pijl tot erelid te benoemen” Vraag: zijn deze scenario’s verder in detail uitgewerkt? Wat is de waarschijnlijkheid dat deze scenario’s zich gaan voordoen? Over welke bedragen aan extra kosten en reserveringen gaat het? Antwoord: voor elk van de scenario’s is een inschatting gemaakt van bedragen die ermee gemoeid zouden

Het flipperbeeldje voor Arie

kunnen zijn, dat komt later aan de orde bij de financiële verantwoording. Het bestuur is van mening dat het waarschijnlijk is dat de situatie gaat wijzigen. De termijn waarop dat gaat gebeuren is echter niet aan te geven, die is afhankelijk van factoren die niet rechtstreeks te beïnvloeden zijn, zoals de verstandhouding van Arie met onze huurbaas. Extra agendapunt: benoeming Arie Pijl tot erelid Laurens richt namens het NFV-bestuur het woord tot de ledenvergadering. Hij geeft een uiteenzetting over de rol van Arie en het belang van zijn inbreng voor de vereniging. Arie is van grote waarde door zijn inzet voor het clubhuis, de evenementen in het clubhuis (Funhouse Fridays!) en zijn goede contacten met onze huurbaas. Eerst in Ederveen en nu al meer dan 10 jaar in Veenendaal. Het NFV-bestuur stelt voor om Arie tot erelid te benoemen. De leden stemmen daar unaniem mee in. Als symbolische blijk van dank ontvangt Arie een verguld flipperbeeldje. 3. Financiële verantwoording 2024 Resultaten 2024 Laurens licht de cijfers over het jaar 2024 toe. Het resultaat van ruim 46k was uitzonderlijk en veel hoger dan begroot. Dat is met name te danken aan de positieve resultaten van de clubhuisevenementen (entreegeld en cateringopbrengst) en een ook in financieel opzicht zeer geslaagd DPO. De positieve tendens werd versterkt door extra ‘bedrijfsevents’. Ook de contributie-inkomsten en Cv100-opbrengsten stegen. Daartegenover staan hogere kosten van de verzekering van de collectie.

gestegen door de investeringen in de collectie. Die 113k is het bedrag dat we betaald hebben voor alle kasten in de collectie (‘gewaardeerd op aanschafwaarde’). De waarde is geschat op 291k.

Vraag: zijn er geen rente-opbrengsten op het spaarsaldo? Antwoord: die rente-opbrengsten zijn er wel, maar die opbrengsten zijn gesaldeerd met de bankkosten die de vereniging maakt. Voor elke transactie via Mollie/PayPal en voor elke pintransactie betalen we een klein bedrag. Omdat het zoveel transacties zijn, is het bedrag aan bankkosten hoger dan de rente opbrengst (en is er per saldo een negatief bedrag).

Vraag: waarom staan de kasten niet voor hun feitelijke waarde op de balans? Antwoord: het is een gebruikelijk manier van boekhouden. Dat zorgt voor stabiliteit, anders zouden we steeds de kasten opnieuw moeten herwaarderen.

Balans ultimo 2024 Het positieve resultaat is terug te vinden in het gestegen saldo van de bankrekening van de NFV (136k, + 29k ten opzichte van eind 2023). De voorraad flipperkasten (121k, +7k) is

Op de balans is vanaf dit jaar het Eigen Vermogen opgedeeld. Er is een ‘vrij vermogen’ van € 107.000.

Daarnaast is een deel van het Eigen Vermogen ‘toegewezen’ in verband met de eerder genoemde scenario’s. Het gaat om een bedrag van € 48.000 voor scenario A (reservering voor mogelijk toekomstig aanpassing van de huur naar commercieel tarief) en € 57.000 voor scenario B (reservering voor extra kosten voor verhuizing als huur Turbinestraat 5 zou worden beëindigd). Verslag kascontrolecommissie De kascontrolecommissie bestond dit jaar uit Bob van Leeuwen en Victor Stulemeijer. Voorafgaand aan de ALV heeft Victor een verslag opgesteld dat hij gebruikt om de leden te informeren.

RESULTAAT 2024 BEGROTING 2024 Kosten Opbrengsten

REALISATIE 2024 Kosten Opbrengsten

REALISATIE 2023 Kosten Opbrengsten

REALISATIE 2022 Kosten Opbrengsten

Contributie Contributie lidmaatschap Totaal Contributie

45.000

48.103 48.103

44.211 44.211

41.421 41.421

Donaties Club van 100 en overige donaties Totaal donaties

4.000

5.900 5.900

4.000 4.000

2.800 2.800

Omschrijving

Spinner Kosten drukken Spinner Kosten verzenden Spinner Overige kosten Spinner Totaal Spinner Website Website Totaal Website Clubhuis Afschrijving inventaris clubhuis Internet Huur clubhuis (min huurbijdrage AdJo) Huurbijdrage AdJo Onderhoud clubhuis (incl. schoonmaak) Overige kosten clubhuis (inventaris, beveiliging) Totaal Clubhuis

-18.000

-8.132 -6.536 -280 -14.948

-7.724 -7.602 -1.340 -16.666

-7.250 -5.793 -1.863 -14.906

-2.500

-2.479 -2.479

-2.142 -2.142

-2.015 -2.015

-1.821 -809 -20.073

-567 -18.136

-450 -16.672

-1.783 -1.578 -26.064

-1.637 -2.077 -22.417

-3.771 -3.816 -24.709

-25.000

Algemene kosten Verzekeringskosten Reis- en verblijfkosten Bankkosten Bestuurskosten Kilometervergoeding Overige kosten / Betalingsverschillen Totaal Algemene kosten

-10.000

-7.426

Collectie Onderhoud collectie Omzet kastenveiling Totaal Onderhoud Collectie

-7.107

-4.238

-3.000

-6.000

-7.107

-4.238

-3.000

-19.192 -1.008

-17.398

-9.119

Clubhuisevenementen Inkoop catering Kosten vrijwilligers catering Inkoop keuken (diversen) Inkoop verhuur clubhuis Omzet catering Omzet entree leden & introducees Omzet verhuur clubhuis Totaal Clubhuis evenementen

20.000

Toernooien Resultaat DPM Resultaat RFC Totaal Toernooien Extern evenement Resultaat DPO Totaal Extern evenement

2.500

NFV shop Resultaat NFV shop Totaal NFV shop Saldo boekjaar Totaal

-5.665

-4.496

-3.777

-769 -992

-2.781 -1.791

-2.079 -1.713 -

-9.068

-7.569

-20.200

23.310 12.226 14.902 50.438

-17.398

21.311 12.000 12.369 45.680

5.127 5.127

14.549 14.549

71.500

-9.119

17.682 9.750 2.059 29.491

6.442 2.911 9.353

255 255

7.497 7.497

-29.161 -29.161

30.561 30.561

175 175

positief -10.000 -71.500

positief -46.066 -124.291

124.291

593 593 positief -39.406 -111.335

111.335

97 97 positief -14.146 -104.625

104.625

BALANS per 31-12-2024 Omschrijving Kapitaal Correctie kapitaal Reservering Jubileum Reservering Huisvesting, optie 1 Reservering Huisvesting, optie 2 Reservering Huisvesting, optie 3 Investering clubhuis Crediteuren + voortuitontvangen Debiteuren + vooruitbetaald

2024 Activa

Passiva 107.190 379

Activa

2022 Passiva 172.784

Activa

Passiva 158.638

2.500

2.500 10.125

48.000 57.000 t.b.d. -293

10.034

-1.251 -1.251

212.276

-207 -207

182.818

3.099 5.599

171.263

1.821 1.821

Voorraad flipperkasten Voorraad Flipperkasten Totaal Voorraad kasten

120.728 120.728

113.728 113.728

90.276 90.276

Voorraad clubhuis Voorraad Onderdelen Voorraad Merchandise Totaal Voorraad clubhuis

500 500 1.000

500 1.700 2.200

Inventaris clubhuis Inventaris clubhuis Inventaris keuken clubhuis Inventaris elektrische installatie Totaal Inventaris clubhuis

Liquide Middelen Kas Rekening courant ING (2 rekeningen) Spaarrekening ING Paypal Rekening Totaal Liquide Middelen

8.638 121.076 6.329 136.043

Saldo boekjaar 258.342

De penningmeester dankt de kascommissie voor het verslag. De penningmeester vraagt aan de aanwezige leden of zij het NFV-bestuur decharge willen verlenen over 2024. Er zijn geen leden die daar bezwaar tegen hebben. Voor de kascontrole op de cijfers van 2025 neemt Alex Sons de plaats van Victor Stulemeijer in. Toelichting begroting 2025 Laurens geeft een korte toelichting bij de begroting 2025. Die begroting heeft als geschat eindresultaat een positief

Samenvatting van de kascontrole uitgevoerd op 14 juni 2025: De ondergetekenden, leden van de kascontrolecommissie van de Nederlandse Flipper Vereniging, verklaren hierbij dat zij de kas en de financiële administratie over het boekjaar 2024 hebben gecontroleerd.

2023

NFV Spinner Magazine | 2025 nummer 3

880 15.578 79.822 11.423 107.703 46.066 positief 258.342

222.224

880 47.533 34.198 4.723 87.334 39.406 positief 222.224

185.409

14.146 positief 185.409

resultaat van € 4.500 en er is een extra toevoeging aan de reserve voor het clubhuis voorzien van € 15.000. In april 2025 werd een kastenveiling afgerond, de opbrengst daarvan, ad. € 8.000, is in de begroting meegenomen.

uit oogpunt van voorzichtigheid houden we hier geen rekening mee in de begroting. Het DPO-team maakt wel een begroting. In de toekomst zal het NFV-bestuur de DPO-begroting presenteren tijdens de ALV.

Vraag: waarom staat er bij het DPO geen bedrag ingevuld? Antwoord: bij het DPO is het uitgangspunt dat het evenement geen geld hoeft op te leveren. Het klopt dat voorbije edities in de praktijk een positief resultaat opleverden, maar

Aanpassing bijdrage Cv100 Na meer dan 15 jaar heeft het NFV-bestuur besloten om de hoogte van de jaarlijkse bijdrage aan te passen. Sinds invoering in 2007 was de opzet: € 100 per kalenderjaar, 1 contactpersoon.

Wij hebben geconstateerd dat de administratie een getrouw beeld geeft van de financiële situatie van de vereniging. Er zijn geen onregelmatigheden aangetroffen en de bescheiden waren overzichtelijk en correct bijgehouden. Op basis van onze controle adviseren wij de ledenvergadering om

de penningmeester en het bestuur decharge te verlenen voor het gevoerde financiële beleid over het boekjaar. Veenendaal, 14 juni 2025 Bob van Leeuwen en Victor Stulemeijer, leden kascontrolecommissie

Videoboodschap van de nieuwe penningmeester Peter Geurtsen

Nieuwe uitvoering vanaf 2026: • Basis: € 150 en 1 contactpersoon • Business: € 250 en 2 contactpersonen Reeds bestaande Cv100-leden kunnen indien gewenst lid blijven voor € 100. Voorstel NFV-bestuur: Aanschaf Alice’s Adventures in Wonderland (DPX, 2024) Het NFV-bestuur stelt voor om de nieuwe kast van Dutch Pinball Exclusive aan te schaffen voor de NFV-collectie. Aanschafprijs is € 10.000, te financieren uit de Cv100-opbrengst voor 2025, aangevuld met de opbrengst van de kastenveiling. De penningmeester vraagt aan de aanwezige leden of zij tegen deze aanschaf bezwaar hebben. Er zijn drie tegenstemmers, maar de overgrote meerderheid van de aanwezige leden is voor en daarmee is deze aanschaf goedgekeurd.

BEGROTING 2025 Omschrijving

Laurens neemt zijn flipperbeeldje in ontvangst

Wijzigingen samenstelling NFVbestuur Na een lange periode zonder wijzigingen, zijn er nu een aantal mutaties voorzien. Er is een vertrekkend bestuurslid, penningmeester Laurens Linssen. Namens het NFV-bestuur richt Arie Pijl zich tot Laurens en bedankt hem voor zijn jarenlange bijdrage. Naast een goed ‘beheerder van de penningen’ was hij ook van grote waarde bij de behandeling van beleidsvraagstukken, zoals de toekomst van het clubhuis. Als blijk van dank krijgt Laurens een flipperbeeldje aangeboden.

Het bestuur stelt voor om een gloednieuwe Alice aan te schaffen

Bas geeft aan dat toen Laurens in april 2025 bekend maakte te gaan stoppen, er direct met het zoeken van een kandidaat opvolger gestart is. Die is gevonden in de persoon van Peter Geurtsen. Peter kan niet bij deze ALV zijn, maar hij richt zich wel met een videoboodschap tot de aanwezigen.

BEGROTING 2025 Kosten

Opbrengsten

Totaal Contributie Totaal Donaties (Cv100 & andere donaties)

50.000 6.000

BEGROTING

REALISATIE

BEGROTING

REALISATIE

2024

2023

45.000 4.000

48.103 5.900

41.000 2.000

44.211 4.000

Totaal Spinner Totaal Website

-18.000 -2.750

-18.000 -2.500

-14.949 -2.479

-15.000 -2.250

-16.666 -2.142

Totaal Clubhuis

-28.000

-25.000

-26.064

-27.500

-22.416

Totaal Algemene kosten

-10.000

-7.426

-7.500

-9.068

Totaal Onderhoud Collectie

-7.250

Totaal Clubhuis evenementen Totaal Toernooien (DPM en clubhuis) Totaal Extern evenement (DPO) Totaal NFV shop Totaal Opbrengst Kastenveiling Totaal Reserveringen Saldo boekjaar

20.000 1.500 pm

pm -15.000

8.000 4.500 positief

-6.000

-7.107

-5.000

-4.238

20.000 2.500 pm

30.237 5.127 14.549

15.000 500 pm

28.281 9.353 7.497

250

594

10.000 positief

175 46.066 positief

1.500 positief

39.406 positief

Winfred de Ruijter (r) neemt de voorzittershamer over van Bas

Vraag: na deze benoemingen bestaat het NFV-bestuur uit 7 leden. Dat is een groter aantal dan voorheen het geval was. Is dit aantal OK volgens de statuten? Antwoord: dat gaat het bestuur na en komt daar bij de volgende ALV op terug. Update: het maximum aantal volgens de statuten is 7 leden, dus dat past.

Tijdens deze zoektocht naar een penningmeester werd contact gelegd met diverse mensen binnen de vereniging en dat leidde ook tot de vervulling van een al jarenlang openstaande vacature: die van voorzitter. Winfred de Ruijter, eerder voorzitter van 2012 tot 2017, stelt zich beschikbaar voor een tweede termijn. Winfred stelt zichzelf vervolgens kort voor aan de aanwezigen. Verder treedt Wijnand Klaver, als vertegenwoordiger van het NFV-techniekteam, toe tot het NFV-bestuur als ‘algemeen bestuurslid’. Lange tijd vervulde Bart Volman de rol van ‘baas techniek’ maar Bart wil zich meer gaan toeleggen op het spelen/ organiseren van wedstrijden en toernooien. Ook Wijnand stelt zich voor aan de deelnemers van deze ALV. Bas vraagt de aanwezigen of zij instemmen met de benoeming van Peter, Winfred en Wijnand. De leden stemmen unaniem voor deze benoemingen.

NFV Spinner Magazine | 2025 nummer 3

Vraag: wat zijn de taken van een ‘algemeen bestuurslid’? Antwoord: er zijn drie specifiek geformuleerde functies: die van voorzitter (Winfred), penningmeester (Peter) en secretaris (Rens). De omschrijving van de functie van de overige leden is ‘algemeen bestuurslid’, waarbij de taakstelling in onderling overleg wordt bepaald. In het NFV-bestuur zijn na deze ALV Arie, Bart, Bas en Wijnand dus ‘algemeen bestuurslid’. 4. Vooruitblik 2025: DPO in november – weer naar Veldhoven! Het DPO gaat voor het derde jaar op rij naar Veldhoven en de voorverkoop is gestart. Het DPO zal dit jaar plaatsvinden in het weekend van 21-22-23 november. Vraag: gaat het DPO in de toekomst ook weer eens naar een andere locatie? Antwoord: dat zal ongetwijfeld gaan gebeuren. De overeengekomen werkwijze is dat het DPO-team met een voorstel mag komen. Dat was voor dit jaar opnieuw een editie in Veldhoven en het NFV-bestuur heeft daarmee ingestemd. 5. Rondvraag Tot slot krijgen de deelnemers de gelegenheid om vragen te stellen.

Vraag: wat is er voor nodig om het clubhuis vaker open te kunnen stellen? Antwoord: daarvoor is het nodig dat er meer mensen een rol als ‘gastheer’ willen vervullen. Die rol houdt in dat iemand verantwoordelijkheid neemt voor organisatie van het evenement vooraf en begeleiding doet tijdens de dag, inclusief het openen en sluiten van het clubhuis. Er zijn op dit moment te weinig mensen die die rol in kunnen en willen vullen. Daarnaast zijn er extra helpende handen nodig bij de catering, met name in de keuken. Vraag: is dit op te lossen door een verplichte bardienst in te stellen, zoals bij veel verenigingen? Antwoord: voor bepaalde taken zou zoiets te overwegen zijn, maar niet voor de coördinerende taken. Het is belangrijk om te bedenken dat veel van de 1750 leden nooit/een enkele keer naar het clubhuis komen, bijvoorbeeld omdat ze ver weg wonen. Dat maakt het opzetten van een rooster lastig. Vraag: er zijn flipperlocaties die te maken hebben met vergunning issues. Is dat iets waar we ook als vereniging wat mee moeten? (bijv. met hulp van iemand met juridische kennis) Antwoord: toen we naar Veenendaal verhuisden hebben we vooraf bij de gemeente intensief afgestemd welke vergunningen er nodig waren en ervoor gezorgd dat die geregeld waren, voorafgaand aan de opening van het clubhuis. Om 16.45 uur zit de ALV van dit jaar erop! ⬤

De ALV wordt traditiegetrouw afgesloten met een goedverzorgde barbeque

Tekst: Mischa de Muynck, foto’s: Mischa de Muynck en Tullster

Flipperen in een wasmachine (en andere Olympische topsport) Verslag van de Pinball Olympics 2024 Daar lag ik dan. Op mijn knieën voor een wasmachine. Sterker nog: met mijn knieën tegen het deurtje en mijn bovenlichaam ín de trommel. Mijn kin rustend op (vuile?) was, mijn handen aan de knoppen van een Dirty Harry flipperkast. En ik was serieus aan het spelen. In een wasmachine.

Klinkt als een vreemde droom? Zou kunnen. Ik droom wel vaker over flipperen, geef ik toe. Maar dit was geen droom. Het was echt. En er stonden mensen achter me te wachten tot ik mijn laatste bal kwijt was, zodat zíj de wasmachine in konden kruipen. Welkom bij de Pinball Olympics.

Meedoen is belangrijker dan winnen

Er zijn van die dingen die je eens in je leven gedaan moet hebben. Meedoen aan de Olympische Spelen is er één van. Is het niet om te winnen, dan wel voor het vaderland. En in Chicago hebben wij de eer van ons vaderland hoog gehouden. Voor wie denkt dat dit een grap is: de Pinball Olympics zijn bloedserieus. Nou ja – serieus als in: geniaal georganiseerd, vol passie, humor en flipperplezier. Ze worden traditioneel gehouden op de zaterdagmiddag van de Pinball Expo in Chicago. Dat houdt dus wel in, dat je een dag van de expo moet missen… De Pinball Olympics is gewoon in een huis (of eigenlijk twee gebouwen) vol flipperkasten, speciaal aangepast met creatieve obstakels. Daarover straks meer.

Hem was verteld, dat hij een 50-tal Olympische sporters op moest halen voor een evenement. Dus hij zocht naar een groep fitte sporters. En dat is toch niet helemaal het beeld van de gemiddelde flipperaar: Nu ben ik niet vies van een vooroordeel of twee (zie mijn verhaal in Spinners 3 en 4 uit 2023). Maar flipperpubliek, zij zijn niet persé mensen die een afgetraind lichaam hebben. De aanwezige sixpacks zijn toch voornamelijk 6 biertjes in een kartonnetje.

“Een soort flipperkermis, maar dan krankzinnig briljant” De chauffeur was nog steeds in de veronderstelling dat hij sporters op moest halen, zag de groep van voornamelijk mannen met zwarte t-shirts en gemiddeld te hoge BMI en reed door, op zoek naar zijn mensen. We moesten hem overtuigen dat híj fout zat, niet wij.

Strakke voorbereiding

Onze training begon al goed. Twee dagen downtown Chicago – deep dish pizza, een broodje Italian beef in de tent waar de serie “The Bear” opgenomen is. Maar ook hotdogs zonder ketchup (want dát mag daar niet). Daarna twee dagen over de beursvloer van de Expo: praten, spelen, presenteren (ik mocht namens het Dutch Pinball Museum een lezing geven). In vorm? Zeker. Op naar de Spelen. Dat was een uur reizen met de bus naar het “Olympische dorp”. We zouden vanaf de expohal vertrekken. Maar dat ging niet vanzelf. De buschauffeur was namelijk nogal in de war.

Maar goed, uiteindelijk zaten de Olympische sporters in de bus, op weg naar het Olympische dorp. Stel je voor, een huis in een suburbanwijk zoals je kent van alle Amerikaanse films. Een slingerende weg met grote vrijstaande houten huizen met veranda’s. In deze tijd van het jaar (oktober) gevuld met pompoenen en Halloween-versieringen. Grote Amerikaanse pickup-trucks voor de deur, Amerikaanse vlaggen aan de huizen en af en toe een bord met een naam van een presidentskandidaat. Ver weg van de grote stad voelt het.

De wasmachine is nog maar het begin

Wat zijn die Pinball Olympics nu precies? Een soort flipperkermis maar dan krankzinnig briljant. Zo’n 40 flipperkasten, allemaal met een extra handicap. En dan bedoel ik niet: knoppen omdraaien zodat de linker knop de rechterflipper aanstuurt en andersom– dat is te simpel. Nee, denk aan:

NFV Spinner Magazine | 2025 nummer 3

• Een helm met tilt-mechanisme: hoofd stilhouden of tilt. • Die Dirty Harry in de wasmachine: je speelt van binnenuit. • Een No Fear op stelten: uitzicht van bovenaf, maar amper zicht. No Fear of Heights dus • Een Kiss spelen in een ruimte waarbij een industriële blower (nep) papiergeld en gekleurde pingpongballen in je gezicht blaast. • Een Jaws waarbij twee mensen in een haaienpak je live ‘roasten’. • Een spiegelkast: je ligt eronder, knoppen op de poten, en flipperen maar. • Een fiets met dynamo: trappen om stroom op te wekken voor de spoelen. • Een Total Nuclear Annihilation in een club-achtige setting: stroboscopen, keiharde beats – sensorische overload. Echt hoor, bloed uit je oren en ogen! • Een NBA Fastbreak spelen via een dance dance dance plaat. • Of Avengers spelen terwijl je liggend in een gordijn hangt en heen en weer schudt. • De Black Hole waarbij de ruimte geheel om je heen draait in psychedelische kleuren. • Of de Congo in een mistig oerwoud En dan vergeet ik nog de Cactus Canyon op een hobbelpaard.

zijn. En eigenlijk zou ik er helemaal níét over moeten schrijven, want hoe meer mensen dit weten, hoe moeilijker het wordt om er weer bij te zijn. Maar goed, journalistieke plicht…

“Het is gezellig, intens, hilarisch en soms ronduit absurd” Als je ooit de kans krijgt: ga. Niet voor de highscore, maar voor de ervaring. Voor de Olympische gedachte. En voor dat moment waarop je beseft dat flipperen ook gewoon pure lol kan zijn. De Pinball Expo 2024 was geweldig. Maar de Pinball Olympics? Die blijven me bij. Voor altijd. ⬤

Bier, tacos en bloedserieuze onzin

Tussendoor is er bier, fris en de beste taco’s die ik ooit in de VS heb gegeten. Het is gezellig, intens, hilarisch en soms ronduit absurd. Maar altijd met liefde georganiseerd. Eén van de organisatoren is trouwens niemand minder dan Scott Danesi (jawel, van Total Nuclear Annihilation), die gewoon zelf meedoet.

Meedoen? Grijp je kans

De kaarten voor deze unieke avond waren in een kwartier uitverkocht via Pinside. Ik had het geluk erbij te

Rens Hooijmaijers

Nieuws uit de flipperwereld In deze rubriek willen we in het kort aanstippen wat er speelt in de flipperwereld. Nieuws vanuit de fabrikanten, geruchten vanuit fora et cetera. Omdat deze rubriek slechts éénmaal per kwartaal uitkomt, kan dit nieuws wellicht al achterhaald zijn of geruchten zelfs weerlegd. Deze rubriek is niet bedoeld voor de mensen die dagelijks Facebook en Pinside afstruinen naar het laatste nieuws, maar meer voor de lezer die dit allemaal niet volgt en in een paar pagina’s wil worden bijgepraat.

Wat speelde er allemaal in de flipperwereld in de afgelopen maanden? Laten we eens de diverse fabrikanten langsgaan en kijken wat er daar aan nieuws te vertellen is.

Dit model onderscheidt zich van de ‘standaard’ Premium versie door speciale gepoedercoate siderails en poten, brass-plated wireforms,

Als bron worden onder andere Facebook, Pinside, diverse podcasts (denk aan Kaneda, Pinball Magazine & Pinball News), de nieuwsbrief van Pinball Magazine, thisweekinpinball.com en knappsarcade.org gebruikt. Er zitten ook geruchten bij, dus niet alles is een vaststaand feit! Het was de laatste paar maanden best rustig maar laten we toch eens kijken wat de diverse fabrikanten voor ons in petto hadden gedurende juni-juli-augustus. Stern Pinball Stern zou Stern niet zijn als er niet weer een nieuwe flipper zou zijn. Dit keer geen zogenaamde Cornerstone titel maar een speciale uitvoering van een Jaws Premium flipper: de Jaws 50th editie.

NFV Spinner Magazine | 2025 nummer 3

kerpanel. In principe is deze uitvoering niet gelimiteerd maar verwachting is wel, dat deze alleen in 2025 geproduceerd gaat worden, dus toch een soort gelimiteerd. Op 12 september was het dan eindelijk zover, Star Wars: The Fall of the Empire werd aan de wereld getoond. En yup, het gaat dus inderdaad om de originele trilogie (delen 4-5-6).

Jaws 50th Anniversary Premium

gouden glitter op het speelveld, speciaal artwork (gebaseerd op de beroemde filmposter) en een unieke 50th Hologram sticker op het spea-

De launch verliep, naar mijn mening, een beetje rommelig. Opmerkelijk was dat er reclame werd gemaakt en gameplay streams werden getoond door niet-traditionele flippermedia. Gelukkig kwam Stern zelf later op de dag ook nog met een live gameplay stream. Menig flipperaar, inclusief mijzelf, was echter helaas wel wat teleurgesteld in wat er getoond werd. Je hoopt op een echte wereld onder glas voor een thema zo groot als Star Wars en uiteindelijk krijg je een tradionele twee-flipper fan layout,

gebleven aan de vorige modellen, Spike3 heeft dus (vooralsnog) geen prijsverhoging teweeggebracht. Spike3 draait op Raspberry PI technologie, wat bijna wel prijsverlagend moet werken lijkt me. Van de LE worden er maximaal 770 gemaakt (als hommage aan het feit dat de eerste bioscoopfilm in 1977 uit kwam). Maar, let op, bij dit aantal staat de opmerking dat dit aantal is gebaseerd op de landen waar hij initieel leverbaar wordt. Maakt hier Stern ruimte om het aantal te verhogen als er bijvoorbeeld Europa bijkomt? Wellicht mikt Stern hier verder niet op de veeleisende thuisflipperaar maar juist op inzet in exploitatie? Want dat dit een kast is die het in de exploitatie goed gaat doen, daar twijfel ik geen moment aan. Het spel ziet er namelijk niet moeilijk uit om te spelen, zeer benaderbaar dus en met Star Wars als thema is succes in de exploitatie bijna verzekerd.

Speelveld van Star Wars: The Fall of the Empire

enkele poppetjes, een Death Star waar dit keer wel ballen in geschoten konden worden, een walker die door de knieën gaat, een aardige ball-save magneet tussen de flippers (denk aan GoldenEye). Nee, niet wat ik ervan gehoopt had. Een flipperkast met bijvoorbeeld de features van een Godzilla en dan met Star Wars als thema: Take my money NOW!! Nee, ik kreeg zelfs een beetje een HomePin-gevoel kijkend naar deze flipperkast. Spike3 is aanwezig in Star Wars maar ik denk dat het enige wat de gebruiker hiervan merkt het iets grotere scherm (18,5” versus 15,6” van Spike2) is.

Ook vond ik wat op het scherm getoond werd niet overtuigend. Hopelijk gaat hier een software-update nog verbetering brengen. In US dollars is de prijs gelijk

In Europa hoeven we ons momenteel niet druk te maken over wel-niet mooi aangezien de licentiehouder (Walt Disney) vooralsnog geen verkoop in Europa toe staat. Ik denk zelf dat dit nog wel de agenda staat van Stern.

Sterns’s loonlijst staat? Streamen van bijvoorbeeld Harry Potter voor betere verkoop van deze Harry Potter bijvoorbeeld? Tijd gaat het ons leren. Ook gaf George aan dat er nog steeds wordt gewerkt aan de zogenaamde Homepin en dat er voor 2026 een nieuw model gepland staat. Bij Costco (een grote Amerikaanse winkelketen) is zeer recent weer de Homepin’s versie van Star Wars verschenen. Als ‘Remastered versie’ gaan er nog steeds geruchten over The Walking Dead, al lijkt dit minder waarschijnlijk daar deze licentie niet echt actueel meer is. Het is wel een Lyman Sheats’ meesterwerk en Metallica Remastered was ook een Lyman Sheats flipper, wellicht is dit een teken aan de wand? Gerucht gaat verder ook dat er aan een Pokemon flipper gewerkt wordt. Zelfs He-Man, Fallout en Transformers worden genoemd maar zijn alle minder waarschijnlijk.

Loser Kid pinball podcast (https:// www.facebook.com/LoserKidPinball/) had een interview met George Gomez. Noemenswaardige punten waren dat Jack Danger weliswaar teruggaat naar zijn wortels, het streamen van flippers, en dat hij Stern’s contactpersoon gaat worden naar de Community. De flipperkast, waar hij nu aan werkt, maakt hij af. Hoe dit streamen er nu precies uit gaat zien met de wetenschap dat Jack op

Chicago Gaming Company (CGC) Sinds de aankondiging op TPF van een nieuwe versie van Medieval Madness (de Merlin Edition) is het doodstil hier. Eigenlijk is dat wel een trademark van CGC, aankondigen van nieuwe flippers en daarna makkelijk een jaar stil blijven en niets leveren. Spooky Pinball Ook hier geen nieuws. Men bouwt rustig verder aan +de uitverkochte+ Evil Dead. Als geruchten voor een volgende flipper wordt hier nog steeds Beetlejuice genoemd. Turner Pinball Na de aankondiging op TPF van Merlin’s Arcade is er nu doodse stilte hier. Bij lancering vertelde men. dat de productie zomer 2025 zou beginnen. En nu is het weliswaar

Facebook-post Pinball Brothers

nog steeds zomer maar ik kan geen berichten vinden waarin wordt getoond dat daadwerkelijk productie is begonnen of dat er mensen een unboxing doen van hun Merlin’s Arcade.

Productie Dune

Pedretti Gaming Geen nieuws hier en men is blijkbaar nog druk bezig met de remake van Funhouse. Als geruchten gaan rond: Big Bang Bar, Tales of the Arabian Nights (TOTAN), Twilight Zone en Theater of Magic. Pinball Brothers (PB) Hier werd op 18 juni de al langer verwachte nieuwe flipper eindelijk aangekondigd: Predator. Net als Alien is het een widebody. De launch ging behoorlijk slordig.

Zo werd er bijvoorbeeld een gameplay+video getoond door andere bronnen waarin duidelijk Arnold Schwarzenegger getoond werd. Deze video werd later ingetrokken en het bleek ook dat er geheel geen rechten waren om Arnold te tonen op zowel video als artwork. Er is maar één uitvoering maar je kon er wel een pakket bijkopen (zogenaamde Trophy Edition) wat de flipperkast ‘aankleedde’. In mijn optiek heb je dan twee uitvoeringen maar zo werd het niet verkocht. De verkoopprijs lag initieel op USD 10995 + shipping + tariffs en er is een maximum productieaantal geroepen van een 800 stuks, al staat er nergens dat hij gelimiteerd is. Het Trophy pakket was USD 1495. Totaal komt dan op ca USD 15000 tot de eindklant, wat ook de prijs is voor een Harry Potter Collectors Editie. Sterker nog, de Arcade Editie van Harry Potter is al significant goedkoper dan de goedkoopste Predator in de US, toch ‘s werelds grootste flippermarkt. Of de flipper goed viel in de markt gezien het ontbreken van bijvoorbeeld Arnold? Persoonlijk denk ik van niet wat ook nog eens gevoed wordt door een Facebook bericht op 14 augustus en een email vanuit PB naar hun distro’s. De email is als volgt: “We are now building the first games of Predator. We are waiting for the last parts that unfortunately are stuck in custom at the moment. But we believe

NFV Spinner Magazine | 2025 nummer 3

the parts will be released very soon and we will start shipping this month. The demand is high for Predator and we just want to inform you that we got approx 150 games left to sell. We also want to inform you that we will only sell this game until year end. We have restructured our license-agreements and need to make space for our new titles. This means that we cannot sell Alien and Predator after year end. If you want to secure any of these two titles now is the time to act. We will go public with this very soon since we feel that the end-customers need to have this information to get a chance to secure their order. We just wanted to inform you in advance to give you the opportunity to be prepared for questions from customers. Christian Ståhlberg” 150 stuks? Werkelijk? Dan zouden ze er al 650 verkocht moeten hebben gebaseerd op een eerdere uitspraak van 800 stuks maar daar twijfelt iedereen aan. De Facebook-post zegt dat je hem dus nu direct bij PB USA kunt bestellen voor USD 11.995, dit inclusief International Shipping plus de 15% importtarieven ingevoerd in juli. Het was eerst USD 10999 + 15% + Shipping wat ik toch vlug inschat op een eindprijs van ca USD 13250. Lijkt me dat de Amerikaanse distro hier niet blij van worden en wat er gedaan wordt als compensatie voor de vroege kopers, wordt niet verteld. Lijkt me niet dat je deze acties zomaar doet en wordt dus in het algemeen gezien als een bewijs dat de verkoop totaal niet loopt. En ook die poging tot FOMO (‘fear of missing out’) dat alleen maar in 2025 gebouwd wordt wegens licentierechten en dat er dus nog maar een 150-tal vrij zijn?? Een

Productie Alice’s Adventures in Wonderland

licentie die maar 6 maanden geldig is na de launch, werkelijk? Moeilijk te geloven allemaal. Klinkt als een poging om FOMO op te wekken. Barrels of Fun Na de lancering van Dune is het stil hier. Op het moment van lanceren was de code duidelijk nog niet af. Werk aan de winkel hier en of de verkoop echt goed loopt?

“Als thema van een volgende flipper worden momenteel hardnekkig Back to the Future en RAZA genoemd” Multimorphic Ook hier geen noemenswaardig nieuws sinds hun laatste release (Portal). Dutch Pinball (DP) Na wat opstartproblemen bij Alice’s Adventures in Wonderland is de productie nu in volle gang. Ook hier weinig te melden. Dat de productieproblemen nog niet geheel opgelost zijn, blijkt wel uit het feit dat men Alice momenteel uitlevert zonder topper en deze nastuurt zodra deze weer beschikbaar is. Problemen met de toeleverancier zijn

hier blijkbaar debet aan. Als thema van een volgende flipper worden momenteel hardnekkig Back to the Future en RAZA genoemd. RAZA is een voormalige J-POP titel (J-POP is de verzamelnaam van verschillende populaire Japanse popmuziekgenres), net als Alice was, dus het klinkt in ieder geval zinnig. Jersey Jack Pinball (JJP) In Juni werd hun laatste titel gelanceerd, Harry Potter, welke uitgebreid besproken wordt elders in deze Spinner. Vooralsnog wordt er in 2025, en wellicht zelfs in 2026, geen nieuwe flipper verwacht. Een nieuwe flipper zal waarschijnlijk van Steve Ritchie zijn en aan welk thema hij werkt, is nog een mysterie. Er is een gerucht, dat het Sonic The Hedgehog is. Een passend thema voor een ontwerper die bekend staat voor snelheid in zijn designs. Mocht dit correct zijn dan was JJP dus degene die dit thema wegkaapte voor de neus van American Pinball. Er is nog geen nieuws over de volgende flipperkast, maar er is wel het gerucht JJP Keith Elwin weg probeert te trekken bij Stern. Lijkt me persoonlijk zeer onwaarschijnlijk maar met dank aan de zeer welgestelde eigenaar van JJP is er niks onmogelijk. De eerste Harry Potter flipperkasten zijn al geleverd aan diverse distributeurs en eindklanten. ⬤

Winfred de Ruijter

Oude liefde roest niet Hoezo…? Dat denk je vast. Wat betekent het eigenlijk? Het gezegde beschrijft het mooi: ‘De liefde verdwijnt nooit helemaal’. In dat licht besteden we hier aandacht aan NFV-leden, die al meer dan 10 jaar lid zijn. Wie zijn ze en hoe ziet ‘de hobby’ er vandaag de dag uit? In elke Spinner brengen we een aantal van die leden in beeld. En telkens uit een andere provincie: we gaan dit keer naar Noord-Brabant! We stelden de leden allemaal dezelfde vraag: hoe ziet ‘de flipperhobby’ er nu uit?

Wat is je naam? Edgar van de Ven Sinds welk jaar ben je al lid? 2005 Hoe ben je bij de vereniging terecht gekomen? Bij de aanschaf van mijn eerste kast vroeg ik me af hoe ik aan meer informatie kon komen over flipperkasten (techniek, modellen). In die zoektocht stuitte ik, waarschijnlijk via het internet, op de NFV waar ik meteen lid van ben geworden. Ook destijds was het al bijzonder dat er een club was specifiek voor flipperaars, waar vooral veel hobbyisten en sleutelaars elkaar vonden. En daar waren er altijd wel wat van aanwezig op de avonden in het eenvoudige en rommelige clubhuis in Ederveen, wat niet te vergelijken is met onze huidige ‘event locatie’, zoals het Funhouse eigenlijk wel genoemd mag worden. Wat was je eerste kast en heb je die nog? Ik vond flipperen altijd leuk om ergens te doen als ik een kast tegenkwam: bij de snackbar naast m’n

NFV Spinner Magazine | 2025 nummer 3

middelbare school, in een sportkantine/café, op vakantie, gewoon waar ik er in mijn jeugd een tegen kwam. Jaren later kreeg ik het met een vriend over flipperkasten. Hoe leuk zou het zijn om eens te gaan flipperen of waarom niet zelf een aanschaffen? Zo gezegd zo gedaan.

We zijn gaan zoeken naar wat we leuk vonden en er beschikbaar was in spelende staat. Sindsdien staat Tommy van Data East bij mij thuis. Gezien wat visuele onvolkomenheden en de nodige storingen waardoor de kast uiteindelijk niet meer

opstartte (batterijschade) heeft Ron Sommeling de kast onderhanden genomen waarna die er weer fris uitziet en lekker speelt (zie Spinner jaargang 34, nr. 1). Wat waardeer je aan de NFV? Mooi is dat we als club het flipperen in Nederland behouden, in ons eigen clubhuis en bijvoorbeeld op het DPO waar veel mensen van buiten de vereniging van kunnen meegenieten. Zelf vind ik ook het netwerk wat er is opgebouwd binnen de vereniging fijn voor vragen over kasten, techniek etc. Op die manier ben ik ook bij Ron terecht gekomen met mijn hulpvraag. Flipper je wel eens buiten de deur, zo ja, waar? Naast wat hand en span diensten bij enkele DPO’s en wat bardiensten in het clubhuis kom ik sporadisch (eenmaal per jaar?) op een Funhouse Friday. In het verleden wel eens meegedaan met de regionale flippercompetitie: Mijn resultaten daar hebben we het niet over, maar erg gezellig was het wel om in iemands gameroom met andere leden te (mogen) spelen.

Een flipperkast die ik in het wild tegenkom, daar moet uiteraard een Euro in. Meestal is dat onverwachts tijdens vakanties in het buitenland (Duitsland/Frankrijk) waar je er nog wel eens een aantreft. Heb je wel eens iets bijzonders in de hobby meegemaakt? Als ik denk aan excessen moet ik nog altijd terug denken aan mijn eerste DPO in het Patronaat in Veldhoven waar ik ‘scheidsrechter’ was bij een aantal kasten. Op een gegeven moment begon het heel erg druk te

Wat is je naam? Frank Bauer Sinds welk jaar ben je al lid? 2009 Hoe ben je bij de vereniging terecht gekomen? 16 Jaar geleden heb ik in Kerkrade twee EM Gottlieb flipperkasten gekocht. Ernaast stonden een Rockola Princess Jukebox en een z.g.a.n. damesfiets, die ik een week later heb opgehaald voor 50 euro elk. Bij gebrek aan beter heb ik mijn vrouw twee dagen later de damesfiets op haar verjaardag cadeau gedaan, boven verwachting met overweldigend success. De Super Soccer werd verkocht, de Fast Draw werd grondig onder handen genomen en weer werkend naast de gerepareerde jukebox in de garage gezet. De nieuwe hobby was geboren. Toen mij ter ore kwam dat Henk de Jager EM repair sessies bij de NFV ging houden (en er aansluitend aan oud spul geklust mocht worden), heb ik me als lid ingeschreven, de klusdagen bezocht en me opgegeven voor de LFC (Lokale Flipper Competitie). Wat was je eerste kast en heb je die nog? Hoe en waar vond je in 2002 een flipperkast? Nou, dat ging offline via “De Vondst”, het wekelijkse gele krantje (verkrijgbaar bij het tankstation) met allerhande gebruikte

worden rondom de kast waar een Franse speler al lange tijd de ballen in het spel hield en de score maar omhoog bleef schieten. Dergelijk hoog niveau had ik nog nooit gezien en gezien de haag van toeschouwers die zich verzamelden waren ook anderen onder de indruk van zijn prestaties. Zijn naam weet ik niet meer, hij is meen ik in de top4 geëindigd. Wat wil je nog kwijt aan de NFV? Top dat we onze vereniging hebben,

spullen te koop. Ook flipperkasten, zoals in Weert bij een oud mannetje, die bij een exploitant werkzaam was geweest. Vijf kasten had hij te koop en allemaal werkend. De kinderen wisten het wel: “Pap, de kast met de kaartjes” en ik wist het ook. De Dealer’s Choice van Williams werd meegenomen.

met een gelikt clubblad en veel eigen kasten die we kunnen bespelen bij de verschillende evenementen. Ik hoop van harte dat we daarin kunnen blijven groeien zodat er voor iedereen iets is wat helpt om actief te blijven flipperen. Oh ja: een vereniging draait op actieve vrijwilligers, waarvan we een aantal regelmatig zien terugkomen en een aantal achter de schermen werken. Dank daarvoor!

delen van Hans Balk, en wat frustraties is het me gelukt de volgende kast (de Fast Draw uit Kerkrade) te herstellen. Oude liefde voor de Dealer’s Choice roest niet; in de garage staat nu een mooi exemplaar waar bijna dagelijks op gespeeld wordt, met muziek van Janis Joplin en een biertje uit de tap. Wat waardeer je aan de NFV? De inzet van bestuur en vrijwilligers en het initiëren van goede initiatieven. Het DPO in het Evoluon houden was uniek en indrukwekkend. De kastenveiling is een leuke manier om de beoogde doelen te bereiken; misschien is een kastenverloting ook een idee (bereikbaar voor meer leden).

Als kind stond de kast in de kantine van het zwembad, mijn broers en ik gooiden er steevast het “kwartje van oma” voor het ijsje erin. Het kijken naar de kunsten van anderen was al net zo spannend. Buiten een gebroken target heeft de kast 7 jaar gespeeld, tot de bonus unit het begaf. Door technische onkunde werd de machine verkocht, wat ik niet kon verkroppen. Met online verzamelde informatie, gereedschap en onder-

De LFC vind ik top notch. Er werd (en wordt nog steeds) bevestigd dat velen met de hobby begaan zijn. En het ook leuk vinden om een avond in goed gezelschap een pot te flipperen. Ook heb ik er een echte vriend aan overgehouden. Flipper je wel eens buiten de deur, zo ja, waar? Om met de LFC verder te gaan, er wordt zo’n 4x per jaar een avondje georganiseerd. Ik dacht dat ik best een balletje kon spelen, maar elke keer wordt de vloer met me aangeveegd. Met kasten die me leren waar mijn plaats is. De snelheid waarmee nieuwe kasten op de markt komen is voor mij niet bij te

houden, hiervoor ga ik te weinig in het wild spelen. Na 23 jaar flipperen op kasten van pakweg 1970 tot nu, kan ik zeggen dat ieder type wel zijn charme heeft. Een lichte voorkeur voor de SS-modellen of late snelle EM-ers is er wel; een spel op een recente flipperkast met moeilijke regels of een te lange baltijd druk ik zelden af.

met een coole gast met een kast in de woonkamer. Helaas voor hem heeft mijn nicht er bij het samenwonen de bezem doorgehaald en moest de flipperkast wijken. Ik was net op tijd om te voorkomen dat de kast bij het grof vuil werd gezet (de voetbalclub had namelijk geen interesse) en zag bij het inladen pas dat het om een Star Trek the Next Generation ging!

terecht. Iedereen keek toe hoe de kast werd opgezet, een lachje kon er niet af. Na een grondige inspectie van mijn Party Zone door de heren bikers werd te kennen gegeven dat “de kast maar beter kon spelen, awel, ja, anders…”. Na 2 potjes kreeg ik de (achteraf defecte) Dirty Harry mee. Ik ben nog nooit zo snel in de regen naar huis gereden.

Heb je wel eens iets bijzonders in de hobby meegemaakt? Dat er in 2004 een tweede machine in de garage kwam heb ik aan mijn nichtje te danken. Zij kreeg verkering

Verder kan een ruil ook interessant verlopen. Er werd regen verwacht, de kast ging op de aanhanger en 2 uur op weg naar het binnenland van België. Ik kwam bij een motorclub

Wat wil je nog kwijt aan de NFV? Zorg voor het culturele erfgoed. Nette, top onderhouden en afgestelde latere EM- en SS-kasten nodigen uit tot spelen.

Wat is je naam? Erik Kleijn

Flipper je wel eens buiten de deur, zo ja, waar? Nee, zelden. Soms als ik een kast in het wild tegenkom.

Sinds welk jaar ben je al lid? 1996 Hoe ben je bij de vereniging terecht gekomen? Via een oud-collega. Wat was je eerste kast en heb je die nog? De eerste kast was een Bally Capersville, een EM-er uit 1966. En ja, die heb ik nog. Wat waardeer je aan de NFV? De saamhorigheid over flipperen.

Heb je wel eens iets bijzonders in de hobby meegemaakt? Een flipperkast gekocht in een oud grachtenpand. Kon niet via de trap, was allemaal kruip-door sluip-door trapjes en doorgangetjes. Met een bigbag van de bouwmarkt en de takel aan de gevel van 3 hoog naar beneden gehaald.

Wat wil je nog kwijt aan de NFV? Vooral zo doorgaan. Ik wacht elke keer bijvoorbeeld weer met spanning op de nieuwe Spinner. Prachtig blad. Complimenten. ⬤

Evenementenagenda Maand

Dag

Datum

Locatie

Tijden

Thema

Oktober

zaterdag zaterdag vrijdag

11 18 31

Veenendaal Veenendaal Veenendaal

10.00 - 18.00 10.00 - 18.00 15.00 - 22.30

Klusdag Clubhuisdag met toernooi Funhouse Friday

November

vrijdag zaterdag zondag

21 22 23

Veldhoven Veldhoven Veldhoven

18.00 - sluit 10.00 - 23.00 10.00 - 18.00

DPO dag 1: alleen wedstrijdspelers DPO dag 2 DPO dag 3

December

vrijdag

Veenendaal

15.00 - 22.30

Funhouse Friday Check de NFV-website voor aanmelding, beperkingen of wijzigingen!

NFV Spinner Magazine | 2025 nummer 3

Rens Hooijmaijers

Metallica Remastered LE Pinball, nothing else matters

Uitzicht vanaf de flippers

In oktober 2024 kwam Stern met een remastered versie van Metallica. Als thema werd het al langer vanuit Stern verwacht en natuurlijk was John Borg (ontwerper van de originele versie) weer van de partij. Als ex-eigenaar van een Metallica Pro was uw reporter extra nieuwsgierig en toen NFV-lid Sven een mailtje naar de redactie stuurde of men niet bij hem de LE-uitvoering wilde spelen, ging uw reporter natuurlijk op pad. ‘T is hard werken, maar iemand moet het doen.

Het gerucht ging al lange tijd dat er door John Borg aan een herziene versie van zijn hit uit 2013 gewerkt werd. Het verhaal gaat dat de band zelf, Stern benaderd had om een nieuwe versie te maken. Waarbij er dan volop gebruik kon worden gemaakt van het LCD-display, om concertbeelden te laten zien. In oktober 2024 was het tijdens de Pinball Expo in Chicago zover. Naast de pas zes weken eerder uitgebrachte Uncanny X-Men, werd dus Metallica Remastered op de Stern stand gezet. Er werd toen best wel over gesproken of dit wel zo’n slimme zet was. Metallica zou immers wel eens verkoop kunnen ‘stelen’ van Uncanny X-Men. De ontvangst was in ieder geval zeer goed en de beschikbare 500 stuks van de LE-uitvoering waren in no-time verkocht. Ook was er ‘rumoer’ omdat er een LE-versie was. Had George Gomez (EVP/Chief Creative Officer van Stern) niet beloofd dat er geen extra LE’s meer gemaakt zouden worden, van flippers waar reeds een LE van bestond? Een studie van zijn

NFV Spinner Magazine | 2025 nummer 3

uitspraken op dit gebied laat zien dat Stern zich ruimte heeft gegeven als het gaat om oudere titels. Gezegd is er namelijk door George: No more limited editions after launch. • Any Spike 2 (LCD) game refreshes will be Pro / Premium with code to extend. • Current generation (LCD) LEs will only be issued once, buy with confidence. To expand pinball for everyone, we will consider: • Bringing back high-demand Pro / Premium LCD titles. • Remastering older generation DMD titles. De originele Metallica is een SAM-systeem, geen LCD en ook geen Spike 2, dus dit kan zonder dat George zijn woord breekt. Als je Spike 2 verder als definitie neemt zou bijvoorbeeld ook een Ghostbusters (Spike 1) deze behandeling kunnen krijgen. Iets zegt me in ieder geval

dat het woord Spike 2 om een reden gekozen is. Voor het ontwerp van dit model staat John Borg weer garant en voor het totaal herziene artwork van Metallica, artiest Rhys Cooper. Rhys is gespecialiseerd in het maken van artwork voor bands, waaronder dus ook Metallica. Metallica Remastered wordt gemaakt in twee uitvoeringen: Premium en LE. Gespeeld is de LE-versie. Het origineel uit 2013 had naast een LE en een Premium ook een Pro-uitvoering. Dit verslag gaat niet in op spelregels maar vooral of er speelplezier is en het uiterlijk van de kast. Het speelveld Kijkend naar het speelveld, valt direct op dat de layout identiek aan de originele versie uit 2013 is. Een layout die overigens niet alleen gebruikt is in Metallica, maar ook in Guardians of the Galaxy.

De layout is dus identiek aan het 2013 Premium/LE model en behoeft geen verdere uitleg, daar deze al 12 jaar bekend is. Men heeft Metallica voorzien van dezelfde aanpak als Spiderman Vault. Nieuw artwork, verbeterde mechanieken en vernieuwde sculpts is waar je vooral de verschillen kunt verwachten. Als voorbeeld van vernieuwde sculpts is Sparky wel het meest in het oog springend. Sparky is voorzien van UV-accenten die door een paar krachtige UV-leds gedurende diverse spelmomenten flink oplicht. Het cabinet Rhys Cooper heeft er een mooi samenhangend pakket van gemaakt, al is het niet geheel mijn smaak. Passend is het in ieder geval en (gelukkig) duidelijk anders dan het originele artwork van Dirty Donny. Waarom gelukkig? Als men toch een herziene uitvoering maakt, zorg er dan voor dat er een duidelijk onderscheid is ten opzichte van het origineel, zodat de waarde van de kasten van de eerste kopers behouden blijft. De LE-kopers van de originele LE-uitvoering verloren overigens toch nog wel ettelijke duizenden euro’s met het uitkomen van de Remastered versie. Verschillen ten opzichte van het origineel is niet alleen LCD versus DMD, maar ook expression lights zijn nu aanwezig en natuurlijk Stern Insider Connect. Ook is het geluidssysteem een duidelijke upgrade ten opzichte van het origineel. De hamvraag: hoe speelt-ie? Dit is een makkelijk te beantwoorden vraag dit keer, vrijwel gelijk aan het 2013 model. Natuurlijk zijn er genoeg esthetische veranderingen, een beter audiosysteem en dergelijke maar daar heeft de stalen bal op het veld niets mee te maken. Het was en is dus nog steeds een lekker spelende flipper. Met toch wat verrassende en lekker aanvoelende schoten en met een mooi thema, zeker voor de Metallica liefhebbers.

Sparky in UV-licht

De originele rulesheet van Lyman Sheats heb ik altijd al als een meesterwerk gezien. Deze door derden gepolijste uitvoering brengt het waarschijnlijk (een paar uur spelen is niet genoeg om dit onderscheid te kunnen onderzoeken) op een nog hoger niveau.

“De band heeft meegewerkt aan zeker 1000 call-outs” Als je een bezitter bent van het 2013 model, moet je deze dan omruilen naar het 2024 model? Mijn mening is daar kort en simpel over: Nee. Of het moet zijn dat je een Pro hebt en altijd graag de bewegende hamer had willen hebben. Prima upgrade dan. De DMD-animaties van het 2013 model vind ik zelfs mooier, net als het Dirty Donny artwork. Met name dit laatste is puur persoonlijk natuurlijk en is voor iedereen anders. Natuurlijk is het betere audiosysteem met extra songs, Insider Connect en dergelijke een mooie pre voor het 2024 model. Ook komen de extra songs met extra modes: dus de gameplay is uitgebreider (denk bijvoorbeeld aan een extra Blackened wizard mode). En: de band heeft meegewerkt aan zeker duizend callouts, voor de ‘diehard fan’ lijkt me dit alleen al een reden om voor een Remastered

NFV Spinner Magazine | 2025 nummer 3

te kiezen. Laat je dus absoluut niet door mij weerhouden als je besluit de omruil toch te maken. Ik kom graag de Remastered bij je spelen. Ik heb altijd al gezegd dat als ik persé een flipper (die ik heb gehad) terug zou moeten kopen, dat het dan de Metallica zou zijn. Origineel of Remastered, ik blijf bij deze uitspraak. Metallica was en is een prachtflipper en een van mijn all-time favorieten. Heb alleen niet zoveel plaats en weer ‘iets nieuws’ hebben is ook mooi, maar anders. Dank nogmaals aan Sven voor het mogen spelen van deze nieuwe kast! Kon het niet nalaten een souvenir achter te laten... ⬤

Metallica Remastered LE in volle glorie

Eigenaar Sven over de Metallica Remastered LE

Er gaat niets boven een Bally Williams uit mid jaren ‘90, zegt hij staand naast een gloednieuwe flipperkast van Stern. Een mooi statement om mijn column mee te starten. Voor mijn gevoel liep de doorontwikkeling van de flipperkast namelijk gelijk aan die van mijzelf. Zo kon ik op 20-jarige leeftijd de hele wereld aan en bracht Bally na de pracht kasten Theatre of Magic (TOM) en Attack from Mars (AFM) in 1996 Elvira’s Scared Stiff uit. ‘What a huge bone….us’, zei ze tegen me in de kroeg en ik was verkocht. Het bleek een voltreffer, want naast Cactus Canyon is er geen flipperkast meer op de markt gebracht waar ik (zonder besef van tijd) guldens in bleef gooien. Of kasten met nog sterkere callouts, waardoor het flipperen alleen maar leuker werd. De goede humor, althans mijn soort van humor, om wat onvergetelijke voorbeelden te noemen: “Don’t touch me there” (Elvira PM), “Ooh, I’m having multiple jackpots!” (SS). Jaren vlogen voorbij en Gary Stern redde de flipperkast van de ondergang. Van Harley Davidson, Playboy tot Transformers. Aan de thema’s lag het niet, maar de kasten konden me niet boeien. OK, bij het spelen op de LOTR was het wel ouderwets grinniken bij de callout ‘Nobody likes you’. Wijsheid komt met de jaren, niet alleen ikzelf merkte dat, maar ook de persoon die bij Stern had bedacht om muziekthema’s-flipperkasten uit te gaan brengen, verdient een standbeeld. Na ACDC kwam Stern in 2013 met

Metallica, en zo 15 jaar na Cactus Canyon, werd ik eindelijk weer eens flink enthousiast van een nieuwe flipperkast. Ik vond er één in een Arcadehal, ideaal om onbeperkt te spelen. Naast de muziek, als Rock- en metal fan, benaderde het spel bij mij het herkenbare verslaafde ‘flipper gevoel’. Met ‘Jack Fucking Pot!’, gelijk ook weer een top callout erbij. Ondertussen, na 10 jaar bijna een Metallica, bijna een Foo Fighters en bijna een Iron Maiden te hebben gekocht…. hoorde ik dat Stern een Remastered Metallica zou gaan uitbrengen, omdat de band Metallica daar zelf om had gevraagd! Hoe krijg je dat verzonnen?! Meer muziek, meer live beeld, meer callouts en verbeterde gameplay, maar met respect naar het origineel uit 2013. Klaar, de keuze was gemaakt. Er resteerde mij alleen nog de moeilijkste beslissing en wat zoekwerk naar een Remastered LE. Er gaat namelijk niets boven een Bally Williams uit mid jaren ‘90 en zo verhuisde toch mijn AFM naar België en ging de TOTAN naar Duitsland. Je kan namelijk maar beter spijt krijgen van iets wat je doet, dan spijt hebben van iets wat je nooit hebt gedaan. En nu vind ik het een pracht kast. De Metallica houdt zich goed staande naast de TOM en SS, kasten die mijn verzameling nooit zullen verlaten. Altijd gezellig om je namelijk weer 20 jaar te voelen bij een avondje flipperen, wanneer je verdiende bonus boven de 2 miljoen uitkomt. ‘What a huge bone….us’. ⬤

Eefke Boelhouwers

Start a new game Nieuwe leden stellen zich voor Elk kwartaal verwelkomt de NFV zo’n 30 tot 50 nieuwe leden. Mensen die om uiteenlopende redenen zodanig enthousiast zijn over flipperen dat ze zich aansluiten bij onze vereniging. In deze editie stelt Eefke Boelhouwers uit Eindhoven zich voor.

Ik ben Eefke Boelhouwers en ik woon samen met mijn man in Eindhoven. Daar kun je sinds enige tijd naar The Pinball Club en zo kwam flipperen weer terug op de kaart. Een vriend van mij flippert graag en zei dat hij lid was geworden. Dat zette me aan het denken en het lidmaatschap was zo gefikst. Mijn ouders hadden vroeger een flipperkast thuis. Ik werd als kleine uk (ik was niet ouder dan vier jaar) op de glasplaat gezet zodat ik goed kon zien waar de bal heenging. Helaas hebben we er geen foto’s van en mijn vader weet de titel van de kast niet meer. Ik kom niet verder dan: ‘het was een blauw-groene kast’ (want ik was echt nog heel klein). Ik heb allerlei boeken over oude flipperkasten doorgespit met mijn pa in de hoop de kast te herkennen. Tevergeefs. Ik vrees dat we er nooit achter gaan komen. Die kast op zolder maakte plaats voor de nieuwe slaapkamer van mijn broertje. Er kwam nog wel een eenarmige bandiet (fruitautomaat) voor terug in een inbouwkast, maar ik vond dat gokspel toch niet zo interessant. Als tiener kon ik veel flipperen bij één van mijn beste vrienden. Zijn ouders hadden een Back to the Future én een Star Wars. Uuuuren hebben we erop gespeeld, vaak tot diep in de nacht. Ik ben qua muziek, strips en ook flipperkasten een kind van de jaren negentig. Denk aan The Addam’s Family, Hook, Dracula en Elvira’s Scared Stiff. Het artwork, de minigames in het spel, de muziek en de flow van dit soort kasten vind ik het allerleukste.

NFV Spinner Magazine | 2025 nummer 3

Twee jaar geleden vierden we onze verjaardagen in mijn kantoor. Ik kon van een vriend van mij, die flipperkasten verhuurt, twee Big Lebowski’s inhuren, compleet met achterwand en bijpassende kleedjes. Dat was dé hit van de avond. Bijna iedereen heeft erop gespeeld. Één Big Lebowski heb ik langer gehuurd, zodat ik nog een maand op kantoor kon spelen. Daarna bleef de vraag rondspoken: is een kast ook tof voor thuis? Want we gingen inmiddels regelmatig flipperen in Eindhoven. In ons appartement werd het wel passen en meten en ik was bang voor contactgeluid in de flat. We huurden een Scared Stiff voor een paar weken. Konden we testen of we echt veel zouden spelen en of de buren niet knettergek werden. Wat bleek: we speelden veel en er was geen overlast. Mooi, we gingen sparen! Uitzoeken wat we zelf wilden kopen, was wel ingewikkeld. Ik neig dus heel erg naar de jaren negentig-kasten, maar manlief is erg fan van de kasten die Stern maakt. We kozen voor een Godzilla Premium, want als we iets doen, doen we het goed. Er zitten een paar statische mods in zodat sommige onderdelen er net wat mooier uitzien. De gele Convolux, ontspiegeld glas en playfield protector hebben we er ook aan toegevoegd. Godzilla is prachtig, maar mij gaat ‘ie eigenlijk te snel. Ik ben helemaal geen goede of technische speler. Mij gaat het om de lol, om de gezelligheid en - als je tegen elkaar speelt - het competitie-element. Ik word blij van een paar minigames en enkele welgemikte bal. Ik besloot om zelf door te gaan sparen

Nieuwe leden Jasper Aalders Menno Tjeerdsma Robin Steffers Arwin Haalboom Marc Nuchelmans Coen Smiers Rem Smiers Kaj Tjeerdsma Gjelt Wielinga Petra Terschegget Sander Mintjes Ashish Van Oosterhout Nicole Kleinpenning Marinus ten Napel Andre Ingelse Tom Janssens Gerard Overgoor Lot Westelaken Ruben ten Napel William ten Napel Martijn Smiers Roland Guijt Daniel vd Bergh Mark Schaap René van Gool Michel Hoetink Marco Hoogendijk Patrick de Klein Erik van Os Mark Severens

voor een Black Rose. Ik had al een paar keer op deze kast gespeeld en vind het thema, artwork, het kanon in het speelveld en de minigames ontzettend leuk. Fijne bijkomstigheid is, dat de Black Rose best betaalbaar is. Ik had mijn streefbedrag bij elkaar gesprokkeld en kwam precies op het goede moment een Black Rose in goede staat tegen op Marktplaats. Dus nu hebben we er twee: de Godzilla in de woonkamer en de Black Rose in de slaapkamer. Toch sluit ik niet uit, dat er ooit een Scared Stiff komt. De grapjes die erin zitten en de diepte van het spel zorgen ervoor dat je niet zomaar uitgekeken bent op deze kast. Nog wel even kijken waar we die dan gaan neerzetten… Zoals Elvira zegt: ‘I’m warning you!’ ⬤

Gerard van de Sanden

De avonturen van een flippermuseumdirecteur

Dutch Pinball Museum op safari in jazzland Afgelopen juli verruilden wij onze vertrouwde standplaats in Rotterdam voor een muzikale expeditie: het North Sea Jazz Festival. Gewapend met een selectie flipperkasten en een gezonde dosis nostalgie streken we neer met ons mini pop-up museum, midden in de jungle van jazz, soul en funk. En wat hebben we genoten! Met ruim 90.000 bezoekers voelde het festival soms aan als een bruisende savanne. Als gidsen in dit tropische landschap stonden flippervrienden Mischa en Dennis klaar om met mij het publiek te ontvangen. En tussen alle muziek en flippergeluiden viel ons één ding bijzonder op: een onverwachte modetrend. De dierenprint regeerde. Tijgerstrepen, zebra’s, luipaardvlekken, giraffenmotieven en zelfs een enkele puma — de Big Five waren dit jaar niet op safari, maar op de dansvloer. En terwijl de funky klanken van jazzlegendes door de zalen gierden, hoorde je bij ons het herkenbare ping! en tilt! van onze klassieke flipperkasten. Twee werelden die wonderlijk goed samenkwamen: muziek en pinball, ritme en timing, swingen en flippen. We zagen bezoekers meebewegen op Herbie Hancock én fanatiek spelen op The Addams Family. Uiteindelijk draait het in beide gevallen om hetzelfde: plezier. Voor ons was het festival een groot succes. We hebben gelachen, geflipperd, muziek gevoeld en vooral veel mensen mogen inspireren met onze liefde voor pinball.

NFV Spinner Magazine | 2025 nummer 3

En dan was er nog een ander hoogtepunt: opeens waren we een quizvraag op nationale televisie. In het programma ‘Ik weet er alles van’, gepresenteerd door Ruben Nicolai, verscheen plots de vraag: “Aan welke vrijetijdsbesteding is in Rotterdam een museum gewijd?” Niet iedereen wist het antwoord, maar wij wel: mission accomplished. Het hoogst haalbare is toch wel om ineens op te duiken in een quizprogramma. Nu nog meedoen aan De Slimste Mens…

Gerard met burgemeester van Rotterdam Carola Schouten

Ondertussen kijken we vooruit. Binnenkort verschijnt onze nieuwe Spinner, en precies op dat moment vieren we ons jubileum: 10 jaar Dutch Pinball Museum. Daarbovenop bestaat ons pand, De Dubbelde Palmboom, maar liefst 200 jaar. Redenen genoeg voor een feest. En ja, zelfs de burgemeester van Rotterdam zal erbij zijn — al heeft dat misschien toch iets te maken met die gezellige fundraiser waar we naast elkaar zaten. Maar daarover meer in de volgende editie van The Adventure Continues. Tot de volgende safari — in ons museum in Rotterdam!. ⬤

Het Dutch Pinball Museum als quizvraag in ‘Ik weet er alles van’

De Dutch Pinball Museum Stand op het North Sea Jazz Festival

Sander Bakkes

Play research De psychologie achter het flipperen Welkom bij deze column over de wetenschap achter (samen) spelen en flipperen. In de vorige Spinner hebben we het gehad over de paradox van faalervaringen en hebben we besproken dat flipperkasten eigenlijk best rare entertainmentproducten zijn. Van de ontwerper van de meeste (huishoudelijke) producten wordt verwacht dat ze het product gebruiksvriendelijk, prettig, voorspelbaar, enzovoort maken. Maar nee! Niet (computer)spellen en flipperkasten, die zitten ons actief in de weg om onze doelen te halen. En interessant genoeg vinden we dat prima. Een smartphone, tv, en navigatie in de auto moet ons vooral op een voorspelbare manier een positieve ervaring geven, maar van (computer)spellen en flipperkasten vinden we het prima dat ze ons het leven zuur maken. En ons het leven zuur maken dat is wat flipperkasten ook meestal bewust doen. 1. 2.

Illusion of Control. We denken dat we controle hebben, maar we worden ook een beetje gefopt doordat we onderschatten hoe groot het effect is van geluk / pech / willekeurige dingen die kunnen gebeuren. Near misses. We denken: “Aaaaaaah ik had het BIJNA!” “Ik kan het! Het is me BIJNA gelukt!”

Je kunt niet echt “winnen” bij flipperen, sterker nog, Ongeacht hoe goed je bent: Je gaat af, je faalt, je raakt de bal kwijt -- opnieuw en opnieuw.

Dit klinkt als een heel slecht idee voor een entertainmentproduct. En we kunnen ons dan ook afvragen waarom flipperspelers niet woest en woedend weglopen na of tijdens een potje flipperen. Sommige mensen lopen inderdaad woest weg, maar de meeste niet).

Sinds de Humpty Dumpty (1947) flipperkast - als ik mijn geschiedenis goed ken - hebben flipperkasten namelijk “Control Buttons” of “Flippers” en opeens geeft een flipperkast ons niet meer het gevoel dat we naar een Bingo-apparaat kijken, maar dat we zelf controle hebben over het spel. Denken dat we controle hebben over het spelverloop is wat belangrijk is. We denken: “Ik kan het wel! Ik had het BIJNA!” En die gedachtes brengen ons bij twee principes vanuit de psychologie:

NFV Spinner Magazine | 2025 nummer 3

Flipperen tijdens het hoorcollege

Een ‘near miss’ is wanneer een spel de suggestie geeft dat je bijna een goed resultaat hebt gehaald, zoals we kennen van een fruitautomaat in een speelautomatenhal; bijna 3 kersen op een rij! We weten dat een ‘near miss’ voor een gevoel van frustratie zorgt maar ook - belangrijker - voor een dwangmatige neiging om door te blijven spelen. Want in de ervaring van de speler is iets bijna gelukt en waarschijnlijk deed je het zelfs beter dan de vorige keer dat je afging, dus waarom zou je stoppen nu het net beter begon te gaan? Nu missen we nog één puzzelstukje in deze psychologiepuzzel en dat is waarom sommige mensen boos worden op een flipperkast. En waarom sommige mensen vooral boos op zichzelf worden. Tot de volgende Spinner! ⬤

Technische Vraagbaak Flipperkast defect? Hoe sluit je een nieuwe spoel aan? Hoe check je of de opto’s goed zijn? Voorbeelden van vragen die leden kunnen stellen aan de Technische Vraagbaak (TV). De TV wil leden helpen die zelf het initiatief hebben genomen om iets aan hun kast te gaan doen, maar met een technisch probleem zitten waardoor ze niet verder kunnen. Of mensen die wel willen, maar misschien niet weten waar ze moeten beginnen; de TV biedt hulp. Vragen kunnen zowel schriftelijk

als telefonisch gesteld worden. Verwacht geen kant-en-klare oplossingen. Gert-Jan en Eric zullen je een stap op weg helpen zodat je zelf weer verder kunt. Vanwege de onregelmatige werktijden van Eric kan het zijn dat zijn voicemail aan staat. Als je een berichtje inspreekt, dan wordt je uiterlijk de volgende dag teruggebeld. Let op! Bel alleen op de aangegeven dagen en tijden! Schrijven of e-mailen kan natuurlijk altijd. Uiteraard kun je ook je vraag stellen in het NFV-forum.

COLOFON NFV Spinner Magazine is het tijdschrift van en voor leden van de Nederlandse Flippervereniging (NFV) en wordt viermaal per jaar gratis aan leden toegestuurd. Oplage 1.500 ex.

COPYRIGHT Niets uit de SPINNER mag worden overgenomen zonder schriftelijke toestemming van de redactie. PTT periodiek 146128 ISSN 1382-4066

REDACTIE Barry Driessen, Bas Vis, Gerard van de Sanden, Pieter Arentz, Rens Hooijmaijers, Ronald Eijkman, Theo van Vroenhoven, Wilko Wieffering, Winfred de Ruijter.

NFV DAGELIJKS BESTUUR Voorzitter Winfred de Ruijter: v oorzitter@nfvpinball.nl Secretaris Rens Hooijmaijers: secretaris@nfvpinball.nl Penningmeester Peter Geurtsen: penningmeester@nfvpinball.nl Clubhuis & Collectie Arie Pijl: 0318-548901 arie@nfvpinball.nl Competitie, wedstrijden & Spinner Bas Vis, Spinner & (clubhuis)evenementen bvis@nfvpinball.nl 06-44756466 Bart Volman, toernooien & (clubhuis)evenementen Techniek & onderhoud collectie Wijnand Klaver: techniek@nfvpinball.nl

Aan dit nummer werkten verder mee Bob van Leeuwen, Jim Jansen, Mischa de Muynck, Robert en Jolanda Nauta, Eefke Boelhouwers, Sander Bakkes. OMSLAG Jean Paul de Win COVERFOTO JJP GRAFISCH ONTWERP Brr Brr DRUK Drukkerij Koopmans REDACTIONELE BIJDRAGEN Artikelen en fotomateriaal zijn zeer welkom op het redactieadres. Er mogen geen rechten van derden op rusten. Door inzending geeft de auteur of fotograaf toestemming tot pu blicatie in de Spinner. Artikelen, advertenties, vragen, columns en ingezonden brieven opsturen naar: redactie@nfvpinball.nl ADVERTENTIE TARIEVEN • 1/4 pagina € 50,00(1x) / € 150,00 (jaarcontract,4x) • 1/2 pagina € 100,00(1x) / € 300,00 (jaarcontract,4x) • 1 pagina € 150,00(1x) / € 450,00 (jaarcontract,4x) • Achterkant op aanvraag

AANSPRAKELIJKHEID De redactie werkt met grote zorgvuldigheid aan de samenstelling van de SPINNER. De redactie en/of Nederlandse Flipper Vereniging aanvaardt geen aansprakelijkheid voor mogelijke schade (direct of indirect, van welke aard of omvang dan ook) die het gevolg is van onjuiste vermelding en/of zetfouten. De redactie behoudt zich het recht voor ingezonden bijdragen in te korten, op onderdelen te wijzigen of te weigeren.

COMMISSIES Ledenadministratie Nils de Kleine: ledenadministratie@nfvpinball.nl Clubhuis evenementen & catering Arie Pijl: 0318-548901 arie@nfvpinball.nl Webmaster Koen Martens Social media Winfred de Ruijter Club van 100 Marianne Winkel: Cv100@nfvpinball.nl Evenementen Evenementencoördinator: [vacature] DPM coördinator: [vacature] Wedstrijden & competitie Regionale Toernooien (RFT) coördinator: [vacature]

Gert-Jan de Haan Roptasins 14 9051 GR Stiens 06 274 568 90 techniek@multigame.biz Maandag- en vrijdagavond van 19:00 tot 21:30 uur Eric Bartels Frankrijklaan 69 1966 VC Heemskerk 06 535 20 486 hmbartels@kpnmail.nl Dinsdag- en donderdagavond van 19:00 tot 21:30 uur Communicatie Spinner: redactie@nfvpinball.nl Public Relations: Jim Jansen jim@nfvpinball.nl / 06-12096694 TECHNISCHE VRAAGBAAK Gert-Jan de Haan techniek@multigame.biz / 06- 27456890 Maandag- en vrijdagavond van 19:00 tot 21:30 uur Eric Bartels - hmbartels@kpnmail.nl / 06-53520486 Dinsdag- en donderdagavond van 19:00 tot 21:30 uur ERELEDEN Guus Arens, Jurgen van de Peppel, Ad Jonker, Martijn van Aken, Bas Vis, Theo van Vroenhoven, Jan en Tonia Meijer, Arie Pijl. LIDMAATSCHAP VAN DE NFV Lid worden van de Nederlandse Flipper Vereniging kan door een aanmeldingsformulier aan te vragen bij de secretaris of via de NFV website (www.nfvpinball.nl). Een lidmaatschap kost € 35,00 per kalenderjaar. Voor mensen die op hetzelfde adres wonen bestaat de mogelijkheid om duolid te worden. De contributie voor dit duo lidmaatschap is € 40,- per jaar. Voor hele gezinnen is er het familie lidmaatschap: € 45,- per jaar. Per adres wordt slechts één Spinner gestuurd. Opzeggingen schriftelijk uiterlijk 1 maand voor het einde van het kalenderjaar bij de penningmeester. BANKGEGEVENS ING Rekeningnr.: 7233926 t.n.v. NFV IBAN: NL 52 INGB 0007233926 BIC: INGBNL2A KVKnr: 40482631

Lokale Competitie (LFC) coördinator: [vacature]

NU LEVERBAAR