Issuu

Club van 100 In maart 2008 introduceerde de NFV de Club van 100. De Club bestaat uit personen en bedrijven die de NFV een warm hart toedragen. Zij betalen jaarlijks een bijdrage van 100 euro. Word ook Club van 100 lid! Dit zijn de voordelen: • Gratis toegang tot evenementen in het NFV Funhouse (één toegangsbewijs per deelnemer) • Logovermelding op deze pagina en op de Club van 100 pagina op de NFV-site (met link) • Ingelijst logo op A4-formaat in het NFV Funhouse • Toegang tot de jaarlijkse Club van 100 bijeenkomst in het NFV F unhouse

Iedereen kan lid worden: NFV-leden, niet-leden, vrienden clubs, bedrijven en sponsors. Dankzij de steun van de Club van 100 is er de afgelopen jaren geïnvesteerd in de eigen collectie flipperkasten en het NFV Funhouse in Veenendaal. Lid worden van de Club van 100 is eenvoudig: stuur een e-mail naar Marianne Winkel (Cv100@nfvpinball.nl) en zij helpt u verder. Of kijk eens op de NFV website: www.nfvpinball.nl/club-van-100. ⬤

FQF Langedijk samen werken aan oplossingen

VAN DER PERK

NFV Spinner Magazine | 2025 nummer 2

Inhoud Top stories 6 25 54

Evil Dead (Spooky Pinball) Dungeons & Dragons (Stern) In de media: achter de schermen

Evenementen 36 59

25. Dungeons & Dragons

Evenementenagenda DPO Expo 2025

Vereniging 12 22 30 38 46 50 62

Van het techniekteam Restauratie Arcade NFV bedankdag Even voorstellen... Resultaat NFV-kastenveiling 2025 Oude liefde roest niet Start a new game

59. Programma DPO Expo 2025

Overig 14 16 32 40 45 52 60

40. Nieuws uit de flipperwereld

Rochester Pinball Collective Historie van de flipperkast: 1975 Pulp Fiction (Chicago Gaming Company) Nieuws uit de flipperwereld Play Research Pinball on location The adventure continues...

60. The adventure continues...

54. In de media: achter de schermen

Wilko Wieffering

Van de redactie

Wilko Wieffering

Hoi allemaal, redactielid Wilko Wieffering hier. Naast het redigeren (en soms schrijven) van artikelen voor ons prachtige magazine ‘Spinner’ ben ik ook vaak barman in het Funhouse tijdens de Funhouse Fridays (erg gezellig altijd!). En tijdens DPO van de ook altijd erg leuke jeugden kinderwedstrijd. Er werd me vanuit de redactie gevraagd een stukje te schrijven (‘van de redactie’) en ik maak daar graag gebruik van. Over mezelf: waar komt mijn passie en liefde voor flipperen vandaan, hoe ontstond dat? Tijdens mijn jonge levensjaren, begin jaren ’80, gingen wij in de zomervakantie meestal een paar weken naar vakantiepark ‘De Remboe’ in Epe. Ik kan me de kantine goed herinneren, het was een handmatig uit natuursteen prachtig opgetrokken groot gebouw met een rieten kap erbovenop. Daar werden voorstellingen gehouden, bonte avonden, er waren ijs en snoepjes te koop. Het stond vol met tafels en stoelen. Maar rechts achterin... stond ook altijd een flipperkast! En daar was ik als klein jongetje al vaak te vinden, veelal als toeschouwer of gewoon als bewonderaar als niemand stond te spelen. Zélf spelen was nog best een uitzondering, geen idee waarom maar zal wel iets zijn met ‘nog geen zakgeld’ en ‘geld beter te besteden’. Ik vind het jammer dat ik niet meer weet wélke kast er stond. Maar het was het begin van mijn grote passie in flipperen en flipperkasten!

daar hard op de coin-door dreunde/trapte, dan gaf de kast spontaan wel eens een bal. Dus dáár konden mijn zus en ik, om en om op de uitkijk staande, wél naar hartenlust flipperen! Maar de flipperkast in de kantine was wel moderner en aantrekkelijker. Ik stond er ook vaak ’s avonds, er werd dan meer gespeeld maar ik moest dan naar bed. Als ik mijn vader of moeder buiten zag komen aanlopen dan verstopte ik me even zodat ze me niet vonden en ik nog even kon blijven kijken. In mijn verdere (tiener)jaren flipperde ik vooral in speelhallen in ’s-Hertogenbosch, waar ik opgroeide. Black Knight in het fitnesscentrum was ook altijd in trek bij me. Als ik in Amsterdam was, kon je nog flipperen op en rondom het Rembrandtplein. In ’s-Hertogenbosch stond ook de Banzai Run, die heb ik heel vaak gespeeld want verticaal flipperen in de kopruit, ik vond dat geweldig! En ik ben niet snel aan het lachen te krijgen maar de eerste keer 13-ball multiball (ik wist niet dat dit ging gebeuren) in de Apollo 13 veroorzaakte een slappe lach. Chaos, zo leuk!

“Als je daar hard op de coin-door trapte, dan gaf de kast spontaan wel eens een bal”

Op het vakantiepark was er echter een alternatief: in een oud vakantiehuisje, afgelegen tussen de bomen op het terrein, stonden ook drie (erg oude) flipperkasten. Als je

NFV Spinner Magazine | 2025 nummer 2

Ik vind het altijd erg leuk de sfeer van ‘als kind/jongen flipperen’ weer te herbeleven in het Funhouse. Ja, nieuwe kasten vind ik leuker maar de oudjes vind ik toch ook erg leuk om op te spelen. Dan ben ik weer even dat kleine jongetje... en gelukkig is er geen trap tegen de coin-door nodig. En dan nu de grote stap naar het heden: gezelligheid met veel vrienden(groepjes) in het flipperen, als 50-jarige zes flipperkasten thuis, waaraan ik nog steeds enorm veel plezier beleef. Het Funhouse en het DPM (ook altijd zo mooi en gezellig) verrijken mijn leven volop! ⬤

Bas Vis

Van de waarnemend voorzitter Veranderingen binnen het NFV-bestuur Tijdens de ALV van 14 juni 2025 zijn enkele voorstellen over veranderingen in het bestuur bekrachtigd. Hieronder staat een kort resumé, elders in deze Spinner stellen de nieuwe bestuurders zich persoonlijk voor. Vertrek en komst penningmeester In april 2025 maakte onze penningmeester Laurens Linssen kenbaar dat hij met zijn functie wilde stoppen. Bij de ALV 2025 heeft hij formeel afscheid genomen. In de komende weken zal hij zijn taken overdragen aan zijn opvolger Peter Geurtsen en in het najaar gaan we als bestuur nog een informele afscheidsbijeenkomst houden. Vanuit het perspectief van de vereniging zeg ik: we zijn Laurens zeer erkentelijk voor zijn support aan de vereniging. Dat zijn niet alleen maar mooie woorden, maar het is het gevoel dat bij de bestuursleden leeft. Laurens had een wezenlijke bijdrage in de ontwikkeling van onze vereniging, al sinds zijn aantreden. Daarbij gaat het om meer dan het beheer van de penningen. Waar anderen binnen het bestuur zich concentreerden op de dagelijkse gang van zaken, was Laurens de man die zich meer op de koers en de prioriteiten voor de langere termijn richtte. Vanuit persoonlijk perspectief: het contact tussen Laurens en mij ontwikkelde zich tot een relatie waarin het ook over andere zaken dan de NFV ging. Dat vond ik heel waardevol en ik hoop dat het contact blijft! Zijn opvolger Peter Geurtsen is geen onbekende binnen de NFV. Hij is sinds 2017 nauw betrokken bij de organisatie van diverse grote evenementen (DPO’s en DPM). Hij was eerder ook lid van de kascontrolecommissie en meer recent, lid van de werkgroep Toekomst Clubhuis. Dank aan Laurens en we wensen Peter veel succes! Nieuw algemeen bestuurslid - Techniek Sinds 2017 functioneerde het bestuursteam in dezelfde samenstelling. Het is een team met verschillende persoonlijkheden en kwaliteiten, waarbij iedereen de rol die bij hem past(e) kon pakken. Ontwikkelingen waren er zeker wel, al was het maar omdat er naast de vereniging ook nog werk en familiezaken aandacht verdienen. Ook interesses veranderen. Die zaken losten we op met interne herschikkingen en delegatie van taken. Zo had Bart Volman oorspronkelijk de rol van ‘Coördinator Tech-

Bas Vis

niek’. Door de jaren heen ontwikkelde Bart zich sterk op het gebied van flipperwedstrijden en werd zijn hoofdtaak het stimuleren van het wedstrijdflipperen en het organiseren van clubhuistoernooien. De verantwoordelijkheid voor technische zaken bleef, maar de uitvoering werd bij het techniekteam gelegd. Omdat we technische zaken en het beheer van de collectie heel belangrijk vinden, hebben we Wijnand Klaver gevraagd om in het bestuur zitting te nemen. We zijn blij dat hij die uitnodiging geaccepteerd heeft. Wijnand is al sinds 1996 lid van onze vereniging en ook al langere tijd betrokken bij het techniekteam. Zijn technische kennis is breed, want hij is ook mede verantwoordelijk voor het onderhoudsysteem en ons kassasysteem. Succes Wijnand in je nieuwe rol! Herintredend voorzitter Toen in 2017 de hamer van de voorzitter (opnieuw) onbeheerd was, heb ik die vanzelfsprekend weer opgepakt. Veel heb ik ‘m niet gebruikt. Bij onze bestuursvergaderingen regelde de secretaris de agenda en zorgde dat die werd doorlopen. Er was geen strak schema van beslis- en discussiepunten, maar een verzameling van punten ter bespreking. Als er behoefte was aan meer structuur en diepgang, dan was het onze penningmeester die met voorstellen kwam. Anders gezegd: er werd door mij ‘weinig voorgezeten’ en ik was blij dat dat niet hoefde. Ik focuste me graag op andere zaken, zoals mijn rol bij het clubhuisteam, het schrijven voor de Spinner en het organiseren van het DPO. Het is belangrijk dat je kiest voor activiteiten waar je energie van krijgt en ik had al gemerkt dat dat niet persé gold voor typische voorzitters-taken. Voor de club is het natuurlijk belangrijk dat de rol van voorzitter goed wordt ingevuld. We zijn gegroeid en hebben medio 2025 zo’n 1750 leden. Die groei is prachtig, maar brengt ook uitdagingen met zich mee. Daarmee groeide de behoefte aan een ‘echte’ voorzitter. Toen ik dat benoemde in een gesprek met oud-voorzitter Winfred de Ruijter gaf hij aan wel zin te hebben in een comeback! Winfred hield de voorzittershamer eerder van 2012-2017 vast, maar bleef ook daarna betrokken als beheerder van de social media van de NFV. Ook is hij al enkele jaren betrokken bij de Spinner-redactie als schrijver en corrector. Succes Winfred in je tweede termijn! ⬤

Rens Hooijmaijers

Evil Dead Groovy!

Spooky bestaat sinds 2014 en Evil Dead is hun tiende flipperkast, gelanceerd in november 2024. Evil Dead is een Cult-thema en niet voor iedereen zeggen we maar. Echter, blijkbaar is de flipperkast toch overtuigend genoeg om in een tijdsbestek van slechts enkele maanden geheel uitverkocht te zijn. Uw reporter ging dus maar weer eens op pad om deze voor Europa toch unieke kast eens te spelen en zijn eigen oordeel te vormen. Deze reis bracht hem dit keer naar Roermond, The Pinball Factory. Evil Dead is een Amerikaanse horror-franchise, gemaakt door Sam Raimi, bestaande uit vijf speelfilms en een televisieserie. De serie volgt verschillende personages terwijl ze vechten tegen demonische krachten die zijn ontketend door een oud boek, genaamd de Necronomicon Ex-Mortis. Jullie reporter kan zich nog herinneren dat hij de eerste bioscoopfilm heeft gezien. Deze werd toen als één van de ergste horrorfilms beschouwd en het was inderdaad een hele ervaring in een donkere bioscoop op een groot doek. Nu glimlachen we als we de speciale effecten zien van toen maar toen was het een hele ervaring. Er zijn al vijf films uitgebracht en in 2026 wordt de zesde verwacht. Deze flipperkast gaat over de eerste twee films: The Evil Dead en Evil Dead 2: Dead by dawn. Je kunt bij de start van het spel kiezen welke film je wilt spelen, een werkwijze die we ook kennen van bijvoorbeeld ‘Aliens’ van Pinball Brothers.

NFV Spinner Magazine | 2025 nummer 2

Van deze flipper worden er in totaal maximaal 888 geproduceerd welke al geheel verkocht zijn af fabriek. Dit in een tijdsbestek van circa vier maanden. Tot voor kort ging dit veel sneller maar in de huidige, lastigere tijden is dit een prima prestatie. Het kan natuurlijk zo zijn dat een distributeur er nog één heeft staan dus mocht je geïnteresseerd zijn, benader gerust de diverse Spooky-distributeurs in Europa, wellicht heb je geluk.

Verder is Evil Dead er maar in één uitvoering ter waarde van ca EUR 14.000, je kunt als optie alleen kiezen voor een direct bedrukt cabinet (zogenaamd Butter cabinet, meerprijs ca EUR 2.000) en de 3D topper (meerprijs ca EUR 1.900).

Meer verstopt op het speelveld zijn links en rechts twee Evil Pop Ups (denk aan de trolls uit Medieval Madness) en in het midden de ingang naar de kelder uit de film en hier naar het onderste speelveld.

“Eigenlijk zoals menig flipperaar het graag ziet: loaded”

Het ontwerp is van het duo Corwin “Bug” Emery en Spooky Luke. Artwork is van veteraan Christopher Franchi, bekend van bijvoorbeeld Batman 66, Munsters, Guardians of the Galaxy, Godfather, Elton John, etc. Call-outs zijn van Bruce Campbell, een acteur die Ash speelde in Evil Dead series. Leuk voor de Evil Dead fans onder ons. Het speelveld Staand voor de flipperkast, kijkend naar het speelveld, zie je een behoorlijk gevuld en ook kleurrijk geheel. Behoorlijk indrukwekkend en eigenlijk zoals menig flipperaar het graag ziet: loaded. Belangrijkste eyecatcher vind je rechtsboven in de vorm van de Cabin die in de films een belangrijke rol speelt. Deze Cabin fungeert ook als een fysieke balllock. Daarnaast valt natuurlijk direct het tweede, onderste, speelveld op en de bewegende hand aan de linkerzijde van het cabinet. En zo kun je wel even doorgaan met de vele details op het speelveld. Een dubbelloops shotgun met munitiepatronen die als target dienen, hoe kom je erop?

Verder is de verlichting meerkleurig zoals tegenwoordig wel standaard is bij iedere fabrikant.

Dat deze flipper is gemaakt met veel oog voor detail, zie je bijvoorbeeld aan de shooterlane. Deze is uitgevoerd als een dubbelloops shotgun, hoe gaaf is dit wel niet met dit thema in gedachten? Naast de shooterlane zie je op de apron een ander mooi detail: de taperecorder uit de film. Dit compleet met draaiende banden! En zo zijn er tal van mooie details te vinden. En dan maak je een bewegende hand als target aan de linkerzijde met een rij droptargets ervoor. Maar hoe ga je die schieten, met name het onderste deel? Vanuit de linkerflipper bleek dit (te) lastig te zijn en werd er gezocht naar een andere oplossing. Deze werd gevonden in de vorm van een zogenaamde Sling Flipper. Ik denk uniek en het werkt prima, ook als slingshot doet hij het toereikend. En ja, het vergt wat gewenning. Het bedienen van deze flipper gaat met een extra flipperknop aan de rechterzijde van het cabinet. Een Spooky zien we niet iedere dag, dus ook maar eens onder de motorkap gekeken. Het aantal mechanieken, zeker de onderzijde van het speelveld, ziet er behoorlijk indrukwekkend uit. Behoorlijk wat bekabeling.

Bovenkant speelveld

Echter met name linksonder, ik hoop dus dat het een service-vriendelijke flipperkast is. De reputatie van Spooky op het gebied van betrouwbaarheid is niet al te best, al hebben ze de laatste jaren op dit gebied mooie stappen vooruit gemaakt. Cabinet In combinatie met de (optionele) topper en het artwork van Christoper Franchi in één woord: Wow! Met Evil Dead komt standaard een ‘platte plastic’ topper, de hier getoonde 3D topper is optioneel tegen een meerprijs verkrijgbaar.

Naar mijn idee een must, het maakt het plaatje namelijk echt compleet. Verder betreft het hier een Wide Body-cabinet met aan de rechterzijde een extra flipperknop voor de besproken ‘sling flipper’. Lasercut gepoedercoate siderails en lockbar maken het plaatje netjes af. In het cabinet vinden we een grote luidspreker (met versterker) en een service-outlet (wel voorzien van Amerikaanse stekkers dus hier is een verloop nodig voor gebruik in Europa).

Uitzicht vanaf de flippers

NFV Spinner Magazine | 2025 nummer 2

De flipper komt standaard uitgerust met Inner artblades. Op het kleuren LCD-display wordt van filmbeelden en passende animaties, goed gebruik gemaakt.

De zogenaamde Sling Flipper is ook een leuke unieke gimmick die best aardig werkt.

De hamvraag: hoe speelt-ie? Al waren het maar een paar potjes, ik moet zeggen dat het spelen me positief verraste en al helemaal voor een Wide Body. Normaal ben ik namelijk geen fan van Wide Bodies maar deze verraste me op een positieve manier. Er is een dubbele shooterlane, wat het resterende speelveld smaller maakt Dit zorgt er denk ik voor, dat er minder ‘Wide Body gevoel’ is. Hij speelde namelijk behoorlijk vlotjes, vlotter dan gebruikelijk bij een Wide Body, en de bal ging lekker rond. Er is ook een grote variëteit aan schoten die goed te maken waren.

“De zogenaamde Sling Flipper is ook een leuke unieke gimmick die best aardig werkt” Veel details in deze flipper zijn echt goed uitgevoerd en zeer passend bij het thema. Een bewegende hand die fungeert als een bash-target; een complete Cabin die ook als fysieke ball-lock kan dienen; een shotgun

op het speelveld en als afschieter; een tweede speelveld en pop-up bashtoys; speciaal poeder gecoate laser gesneden siderails en lockbar; diverse sculpts, etc... En dan de meer dan vette topper. Ook de meer verwende flipperaar zal hier niet teleurgesteld in kunnen zijn. Ook het artwork beschouw ik als één van de beste werken van Christopher Franchi. Verder zijn er filmbeelden, inclusief audio, verwerkt in de animaties op het display.

Sling Flipper

Bovenkant speelveld

Kortom, wat mij betreft de beste Spooky tot nu toe en dit laat zien dat Spooky goed bezig is. Met een productie van meer dan 1.000 stuks per jaar een knappe prestatie. Met dit soort aantallen denk ik dat Spooky qua aantallen de derde positie pakt, dit na Stern en JJP. Ook de Evil Dead-fan komt dus meer dan aan zijn trekken, maar de flipperkast biedt ook meer dan genoeg voor de ‘gewone’ flipperaar die geen horror-fan is. Al zal een horrorthema, al is het nog zo campy, niet in ieder huishouden passend zijn.

NFV Spinner Magazine | 2025 nummer 2

Nieuw is hij af-fabriek niet meer te krijgen en in de exploitatie zul je hem ook wel niet gaan tegenkomen. Maar heb je het geluk om hem eens tegen te komen, ga hem dan zeker spelen en laat je wellicht verrassen, net als ik.

Dank nogmaals aan The Pinball Factory voor het mogen spelen van deze bijzondere kast! ⬤

Wijnand Klaver

Van het techniekteam Tweede kwartaal 2025 Na alle drukte rond de afgelopen kastenveiling, waar het techniekteam ook de nodige uurtjes in gestopt heeft, zijn we weer weer een beetje in rustiger vaarwater gekomen. Met de ALV ook achter de rug is het misschien wel leuk om terug te kijken, hoe het team ervoor staat.

Klusdagen

Allereerst is het leuk om te zien dat het aantal vrijwilligers, dat mee wil helpen bij de klusdagen of evenementen, nog steeds aan het groeien is. Zo hebben we bij de klusdagen een leuke mix van ervaren klussers en nieuwe leden die mee willen helpen aan het onderhoud van de collectie. Hierbij maakt het niet uit of je nu heel veel ervaring hebt in het oplossen van problemen of ‘net komt kijken’. De storingen variëren altijd wel van poetswerk of kleine defecten tot complexere (en soms vage) problemen. En je kan natuurlijk ook altijd aanhaken bij een klus om te helpen/kijken, en zo nieuwe ervaringen opdoen. Hierbij geldt het aloude ‘vele handen maken licht werk’. Het is met de grootte van de collectie van de vereniging eigenlijk niet meer te doen om de storingen met een heel klein team aan te pakken. Door juist ook nieuwe leden te verwelkomen in het team, halen

NFV Spinner Magazine | 2025 nummer 2

we ook weer nieuwe ‘skills’ binnen. Zo was bijvoorbeeld bij de afgelopen klusdag een metalen bracket afgebroken, die onder de bank van de Simpsons zit. Heel toevallig was er die dag net een lid met las-ervaring.

“Door juist ook nieuwe leden te verwelkomen, halen we ook weer nieuwe ‘skills’ binnen” Heel mooi, daardoor konden we die dag meteen de bracket lassen met als bonus ook een afgebroken onderdeel van de flipperkar. Kortom, we blijven het zeggen maar heb je een keer zin om te klussen op één van de klusdagen, meld je aan via de website. Mocht je vragen hebben hierover dan kan je ook een mailtje sturen naar onderhoud@ nfvpinball.nl

De cijfers

Doordat we de storingen al een tijd lang bijhouden in het onderhoudssysteem, kunnen we daardoor ook goed zien hoe het verloop van de storingen is. Zo zijn er in 2024 zo’n 460 storingen gemeld en hebben we vervolgens met het team bijna dezelfde hoeveelheid storingen ook weer kunnen oplossen. Loopt lekker door dus! De collectie van de vereniging is ook groter dan wat er in de hal opgesteld kan worden. Er zijn op het moment van schrijven zo’n 150 kasten inzetbaar voor evenementen. In de hal staan rond de 120 kasten opgesteld. We hebben dus ook de luxe dat er tijdens zo’n evenement ook nog gewisseld kan worden zodra er een wat groter probleem ontstaat met een kast. Zoals eerder verteld hebben we in 2024 naast de ‘harde kern’ van vrijwilligers ook weer bijna 10 nieuwe leden bij de klusdagen

mogen ontvangenwaar we ook weer nieuwe kennis mee vergaren. Totaal zijn er zo’n 30 actieve leden die één of meerdere keren meegeholpen hebben op de klusdagen maar bijvoorbeeld ook op het DPO.

QR-kaartjes

We merken dat de QR-kaartjes ook steeds meer gebruikt worden om storingen te melden. Er is ook nog een mogelijkheid om op de informatiepagina van de kast een tekst op te gaan nemen, noem het een beetje ‘de kast en zijn verhaal’. We willen eigenlijk per kast gaan vastleggen wat de historie is en hoe deze kast bij Beschadigde IC’s verwijderd

de vereniging is gekomen. Nu komen we met het doorspitten van de oude Spinners nog wel een eind maar

“De collectie van de vereniging is ook groter dan wat er in de hal opgesteld kan worden” mocht je van een specifieke kast nog leuke details hebben: laat het vooral weten via onderhoud@nfvpinball.nl

Huiswerk

Tijdens de klusdagen zijn Bob en ik meestal niet zelf erg bezig met reparaties. Gelukkig is er nog wel wat ‘huiswerk’. Zo ben ik bezig geweest met een donatiekast die al een tijdje in het magazijn stond. Het gaat hier om de UFO-X van Playmatic die lang in een schuur gestaan heeft en ook niet meer wilde opstarten. Dus flink werk nodig om de kast weer speelbaar te krijgen. Nu kan ik alvast een sneak preview geven. De CPU en Soundboard van deze kast werken ondertussen weer. Borden waren gelukkig los te testen en daardoor was ook niet de complete kast nodig om de reparaties uit te voeren.

“We willen per kast gaan vastleggen wat de historie is en hoe deze kast bij de vereniging is gekomen” Probleem bij deze kast is wel dat dit de enige Playmatic kast is die we hebben en dat er ook geen uitgebreide repair-guides voor te vinden zijn. Ook zit er geen ledje op de print voor wat diagnostics. Het was dus flink speuren met de logic probe waar het probleem in Nieuwe zat. Gelukkig had ik er wel een voetjes voor schema bij. IC’s geplaatst Bij zowel de CPU als het soundboard waren wat standaard CMOS IC’s en een RAM-geheugenchip defect. Leuke van die RAM-chip is dat het hetzelfde type is als die ook op Bally cpu-printen gebruikt wordt. En die je dus daar ook in kan testen met het diagnostics-ledje wat daar wél op zit. Eindresultaat is nu een kast die wel op wil starten en waar we verder mee kunnen. Wordt vervolgd dus. ⬤

Eelco Hos

Rochester Pinball Collective East Rochester (New York, USA) is niet een plek waar je iedere week langs rijdt met de auto of de trein. Maar als je een roadtrip aan het plannen bent en de staat New York of de Niagara watervallen staan op je wensenlijstje, maak dan zeker een tussenstop bij de Rochester Pinball Collective. Dan heb je zeker een onvergetelijke flipperavond!

Oktober 2024 was het eindelijk zover, mijn eerste bezoek aan de Pinball Expo in Chicago. In 2017 was ik samen met Patrick en Eric voor het eerst bij de DPO in het Evoluon. Daar sloeg de flipperkoorts flink toe met een aardige collectie flipperkasten tot gevolg. En nu dus een bezoek aan de USA. Het leek ons goed om er een kleine roadtrip aan vast te knopen en die bracht ons ook in Boston, de Niagara Falls, Detroit, Chicago en East Rochester in de staat New York.

De locatie zit boven een groot Italiaans restaurant

NFV Spinner Magazine | 2025 nummer 2

Met name East Rochester klinkt niet als de meest logische tussenstop. De reden voor de stop heeft alles te maken met flipperen, namelijk een bezoek aan het Rochester Pinball Collective. Ik luister veel Podcasts en kan niet wachten tot er weer een aflevering van de Slam Tilt podcast uitkomt van Ron Hallett & Bruce Nightingale. Iedere aflevering wordt er flink reclame gemaakt voor de Rochester Pinball Collective. Daar wilden we graag een kijkje nemen.

In juni 2021 opende Rochester Pinball Collective de deuren. Het collectief is een samenwerking van vijf enthousiaste pinball fans: Brian Glod, Jarrett Whetstone, Mark Jezioro, Bruce Nightingale en Zac Frey. Ze besloten om een externe locatie te huren en daar een deel van hun grote privécollecties neer te zetten en open te stellen voor publiek. Drie dagen per week kun je voor slechts 12 euro spelen op de 75 flipperkasten die ze hebben opgesteld.

flipperkasten al van verre staan. Het is een prachtige plek met een zeer diverse verzameling flipperkasten die allemaal uitstekend spelen.

Ook organiseren ze regelmatig toernooien waar je de nodige WPPRpunten bij elkaar kunt spelen. Ze hosten events van de Stern Army, de WNY Pinball League en in 2025 organiseren ze de IFPA Pin-Masters World Pin-Golf Championships. Een mooie lijst met prachtige toernooien. Na een lange dag rijden waren we klaar voor een goede avond flipperen. De locatie zit boven een groot Italiaans restaurant. En je ziet de

“Het is een prachtige plek met een zeer diverse verzameling flipperkasten die allemaal uitstekend spelen” Van een zeldzame Star Shooter, een Rotation VIII voor vier spelers, een aantal mooie Stern Electronics en natuurlijk ook moderne Stern en CGC kasten. Het was niet te druk, de akoestiek was uitstekend en het was een heerlijk plek om de avond door te brengen.

Gelukkig hing er ook een Stern Leaderboard en we hebben ons best gedaan om flink wat plekken op het Leader Board te claimen. En dat is ons uitstekend gelukt. Helaas ging het licht om 23:00 echt uit. Ondanks onze flinke jetlag hadden we graag nog een paar uurtjes doorgespeeld. ⬤

Henk de Jager

1975: opmars van de droptarget De opkomst van de videospelletjes in de speelautomatenhallen verliep aanvankelijk stormachtig, maar de groei raakte er al snel weer uit. De nieuw geïntroduceerde spelletjes waren steeds weer varianten op het tennisspel waarmee alles begon. Het heen en weer spelen van een virtueel balletje tussen allerlei hindernissen. Dat zou snel veranderen, maar in 1975 domineerden de flipperkasten nog steeds.

Gottlieb begon het jaar met een één-speler: “Atlantis”. Mooi artwork, maar… komt dat speelveld ons niet heel bekend voor? Voor het speelveld van deze machine koos Gottlieb dat van een eerdere vier-speler die nog nooit tot één-speler was gekloond: “Sheriff”. Geen verkeerde keus overigens. In dezelfde januarimaand verscheen ook nog een twee-spelermachine van Gottlieb: “Out of Sight” werd de twee-spelerversie van “Far Out” uit december van het vorige jaar. Gottlieb wilde duidelijk zijn greep op de één-spelermarkt versterken en bracht begin maart de volgende solo-machine uit. En, let op! Hier wordt een klassieker geboren: deze “El Dorado” heeft een van de beste Gottlieb-spelletjes ooit, en zal dan ook nog vele malen worden gekloond. Een groot droptargetfeest, dit speelveld: maar liefst vijftien van deze valdoelen zijn op dit asymmetrische veld ondergebracht. Daarbij ook nog eens tien rolloverbanen, vier flippers en twee thumper-bumpers. Dit ijzersterke spel, gecombineerd

NFV Spinner Magazine | 2025 nummer 2

met het zonnige uiterlijk, maakt van “El Dorado” een zeer gewilde machine. In 1975 bij de spelers, nu bij de verzamelaars. Inmiddels werd het ook weer tijd voor een vier-speler. Duidelijk de minder sterke kant van Gottlieb: de uitgebrachte “Super Soccer” is maar matig te noemen. Opvallend is de bonus die als kopruitanimatie is vormgegeven. Iedere keer dat de bonus wordt verhoogd, wordt een rode plastic bal op een rail achter de kopruit geschoten. Een niet geheel nieuwe feature: we kwamen dit al tegen in 1964 bij Gottlieb’s “Bowling Queen”. Veel spelmogelijkheden heeft “Super Soccer” dus niet. In april 1975 verscheen weer een één-speler: “Pin Up”. Maar eh….. hebben we die niet eerder gezien? Inderdaad: als “Ten Up” en “King Pin” in 1973. Zelfde kast, zelfde artwork. Nu, zo’n twee jaar na dato de Italiaanse exportvariant. Deze werd overigens ook in Italië geassembleerd bij RMG in Bologna, echter met de naam “Strike”. In dezelfde

maand verscheen de twee-speleruitvoering van “Super Soccer”, met de simpele naam “Soccer”. Ondanks het niet zo spectaculaire spel van deze flippers met voetbalthema wist Gottlieb toch 7.130 vier-spelers en 2.900 twee-spelers te verkopen,

Gottlieb’s Super Soccer

droptargets, verdeeld over twee banken van vijf stuks. En, met een bijzonder mechaniek: lukte het de speler alle tien droptargets weg te schieten dan kwamen beide banken met targets weer omhoog, even later liet een kunstig ingebouwd mechaniek weer vier targets naar beneden vallen zodat van iedere targetbank slechts de middelste target bleef staan. Deze werd dan verlicht voor 5.000 punten en liet een van de uitworpgaten verlichten voor special. Een ander nieuwtje was het razendsnel aftellen van de

Gottlieb’s Fast Draw omzetcijfers waarvan de andere fabrikanten slechts konden dromen. In het midden van de jaren zeventig waren er wereldwijd meer Gottlieb-flipperkasten in gebruik dan Bally’s, Williams en Chicago Coins samen. En het ging maar door! In juni verscheen alweer een één-spelermachine voor de Italiaanse markt: “Wizard”. Dat de naam gelijk is aan die van de een maand eerder verschenen Bally vier-speler is geheel toeval. De naam is ook het enige dat deze twee machines met elkaar gemeen hebben. Het spel en zelfs het thema zijn volkomen verschillend. Deze Gottlieb “Wizard” is in slechts zeer kleine oplage uitgebracht. De vrij-spelversie zou “Magic Wizard” gaan heten, maar is naar mij bekend nooit uitgebracht. Mogelijk dat “Super Soccer” en “Wizard” minder geliefd waren door het gemis van de zo populaire droptargets. Als dat de reden was, dan heeft Gottlieb dat snel gesignaleerd, en haalde de schade in de volgende maand ruimschoots in. De twee- en vier-speler machines “Quick Draw” en “Fast Draw” waren weer voorzien van tien

“In de jaren 80 was het een lucratieve bezigheid flippers uit Duitsland te importeren” outhole-bonus: door een technische ingreep ratelden nu de bonuspunten als een mitrailleur op de scoretellers. Het artwork van deze machine is door Gordon Morison met de alom bekende Gottlieb vrolijkheid neergezet. Veel exemplaren van “Fast Draw” zijn naar Duitsland geëxporteerd, waarvan ook weer een flink aantal “licht gebruikt” naar Nederland zijn gekomen. Zo van midden jaren ‘70 tot eind jaren ‘80 was het een lucratieve bezigheid om jonge gebruikte flipperkasten uit Duitsland naar Nederland te brengen. De Nederlandse prijzen lagen vaak enkele honderden guldens hoger dan in Duitsland. De in Kerkrade gevestigde firma Janshen & Hahnraths deed destijds veel handel met de oosterburen. In Amsterdam was de firma Miko Automaten, waarvoor ik vanaf 1977 werkte, gespecialiseerd in gebruikte flipperkasten die ook veelal uit Duitsland werden gehaald. Ik herinner me die ritjes nog goed: ‘s morgens vroeg met een gehuurd vrachtwagentje naar het Ruhrgebied waar een grote handelaar altijd wel een behoorlijk aantal flipperkasten had staan. Op zijn terrein stonden een aantal garageboxen waarin de flippers stonden opgeslagen. En reken maar dat het iedere keer weer

spannend was wat er achter die garagedeuren tevoorschijn kwam! Dan weer zo veel mogelijk flippers inladen en de thuisreis aanvaarden. Open grenzen waren er nog niet, dus altijd minstens een uur oponthoud bij de douane. Laat in de middag weer terug in Amsterdam en dan nog de wagen lossen. Zwaar werk, maar ik zou het zo nog eens willen overdoen! Terug naar Gottlieb in 1975: het succes van “Fast Draw” en “Quick Draw” werd voortgezet met een leuke één-speler: “Spin Out”. Geen droptargets, maar de roto-unit was weer terug. Een eenvoudig maar boeiend spel in deze vrije-spelenmachine, waarvan geen add-a-ball of exportkloon is uitgebracht. Toch werd de Italiaanse markt niet vergeten: gelijk met “Spin Out” verscheen de nergens van afgeleide één-speler “Tiger” voor export. Misschien geen echt succes, want de machine is in zeer geringe oplage gebouwd. Na de zomer, in oktober, verscheen weer een vier-speler, gelijk met een identieke twee-spelervariant. Weer werd dezelfde animatie gebruikt als in “Super Soccer”: tien rode kunststof ballen konden op een rail achter de kopruit worden geschoten. Het artwork had deze keer een bowlingthema. De vier-speler droeg de korte naam “300”, naar het maximum aantal punten dat een bowler kan halen in één frame. Gottlieb’s 300

De twee-speler droeg de naam “Top Score”, en was geheel identiek. Ondanks het feit dat voorganger “Super Soccer” geen populaire machine was, heeft deze “300” veel overeenkomsten. In de exploitatie leverde de “300” hogere opbrengsten op dan zijn voorganger maar was geen topper. Gottlieb moest goed op zijn positie gaan letten, de concurrentie op de Europese markt was moordend. Er moesten betere spelletjes worden ontwikkeld. Het toverwoord bleek toch “droptargets” te zijn. Dat werd in Chicago goed begrepen, want na de droptargetloze “Super Soccer” en “300” zou in vrijwel geen enkele Gottlieb dit geliefde spelobject ontbreken. In november sloot Gottlieb het jaar af met drie één-spelers. De meest opvallende van de drie is “Abra-cadabra”, met de thumper-bumpers beneden, en twee banken van vijf droptargets ieder boven in het speelveld. En, eindelijk weer eens een symmetrisch opgezet speelveld. Door de toepassing van dubbele flipper-feederlanes heeft deze machine geen slingshots, een grapje dat al eerder in “Fast Draw” werd toegepast. De andere twee één-spelers waren de add-a-ball en de Italiaanse exportvariant van de zo succesvolle “El Dorado”, met de namen “Gold Strike” (add-a-ball) en “Lucky Strike” (Italiaans exportmodel). Geen echt slecht jaar voor Gottlieb, maar er werd toch wat terrein verloren aan Williams en Bally.

Gottlieb’s Abra-cadabra

NFV Spinner Magazine | 2025 nummer 2

Williams opende het jaar 1975 met “Astro-Flite”, de één-speler-uitvoering van “Strato Flite” uit het voorgaande jaar. Deze spannende solo-flipperkast werd ook weer bij Segasa geassembleerd. Het duurde tot maart eer de eerste vier-speler verscheen: “Star Pool”, een van een poolbiljart-thema voorziene flipperkast waarin de roemruchte draaischijf uit “Aces & Kings”(1970) een comeback maakte. Ook Williams zag inmiddels het belang van droptargets in, maar bouwde ze nog niet in banken zoals Gottlieb dat deed. “Star Pool”is voorzien van vier (enkele) droptargets die de speler een dubbele outhole-bonus opleveren als ze alle vier naar beneden worden geschoten. De outhole-bonus wordt bij “Star Pool” aangegeven met 15 lampjes die de even zovele poolbiljartballen voorstellen zoals die zijn opgesteld bij de afstoot van dat biljartspel. Zeldzaam is dat de speler naast de mogelijkheid een “free ball gate” in de rechtse uitloopbaan te openen, ook de mogelijkheid heeft deze weer te sluiten (door het raken van een van de rubber banden aan de zijkanten van het speelveld). Een mogelijkheid die door de spelers natuurlijk niet werd gewaardeerd: een bereikte feature moet niet weer worden afgenomen. Al met al bleek “Star Pool” geen uitblinker.

“Wat betreft onorthodoxe vormgeving spant ‘Satin Doll’ de kroon” In april 1975 werd weer een één-speler gelanceerd, die net als voorganger “Astro-Flite” zowel in Chicago als in Madrid in elkaar werd gezet. “Big Ben” -een naam die Williams al in 1954 gebruikte- werd dit nieuwe product genoemd. Ook hier weer: droptargets. Drie stuks om de letters B-E-N te verlichten, de bovenste rolloverbanen zijn voor de letters B-I-G. Het artwork is niet echt opvallend te noemen, zoals

Williams’ Astro-Flite

Williams’ Satin Doll overigens bij de meeste Williams-flipperkasten van 1975. Zat tekenaar Christian Marche in een dip? Een uitzondering is de twee-speler “Satin Doll” die dezelfde maand werd uitgebracht: hoewel de tekening erg simpel is, werden wel opvallende kleuren gebruikt. Opvallender is het speelveld. De tijd van de symmetrische speelveldontwerpen lag al ver achter ons, maar wat betreft onorthodoxe vormgeving spant “Satin Doll” de kroon. Eén flipper linksonder, dubbele flippers rechtsonder, de (twee) thumper-bumpers geheel linksonder naast de flipper geplaatst. Een extra flipper links aan de zijkant van het veld. Vijf targets frontaal bovenaan het speelveld dat zelf voorzien was van vijf rolloverbuttons in het

midden, en nog eens vijf aan de linkerkant. De vreemde opstelling van de speelveldcomponenten creëert een bijzondere manier van spelen waarbij de bal de meest verrassende wendingen maakt. Gecombineerd met het uitdagende spel werd “Satin Doll” een geliefde machine. En, hoe gaat dat met goed renderende twee-spelers? Daar wordt een vier-speler van afgeleid. Zo ook bij “Satin Doll”. Even leek het stil te worden rondom Williams, maar op de valreep voor het nieuwe jaar werd op Chicago’s North California Avenue een prima vier-speler flipperkast geïntroduceerd: “Little Chief”. Een bijzondere flipperkast om te bespelen: het ruime, asymmetrische speelveld maakt verrassende effecten mogelijk. Centraal in het speelveld is een uitworpgat geplaatst. Telkens wanneer een bal in dat gat terechtkomt wordt het volgende cijfer bij dat gat verlicht. Bij een door de exploitant in te stellen waarde wordt dan een extra bal verdiend. Tevens verdubbelt een schot in dat gat de outhole bonus. Rechts midden zien we een “wire gate”, een typische Steve Kordek feature, die regelmatig in de verschillende Williams producten terug komt. Een bal door

Williams’ Little Chief

deze gate geschoten levert tussentijds de outhole bonus op, en indien deze op zijn hoogste positie staat, ook nog een “special”. Eindelijk ook weer eens een Williams flipperkast die is voorzien van mooi artwork. De geheel verlichte gebronsde indiaan tegen de overwegend gele achtergrond maakt deze machine beslist het aanzien waard.

“Chicago Coin deed zijn uiterste best voor een aandeel in de flippermarkt” De Spaanse assemblage-firma Segasa, gespecialiseerd in Williams-machines, begon een eigen koers te varen en bracht zijn eerste eigen machine op de markt: één-speler “Sapporo”. In de loop van het volgende jaar zou eigenaar Sega deze dochteronderneming afstoten, waarna deze onder een andere naam en op eigen kracht verderging. Gezien de opbouw en techniek lijkt het heel goed mogelijk dat deze machines nog steeds in Chicago bij Williams werden ontworpen. Tot de komst van de elektronische machines in 1977 zou dit bedrijf actief blijven. De kleinste van de in Chicago gevestigde fabrikanten, Chicago Coin, deed in 1975 zijn uiterste best om ook een aandeel in de flippermarkt te veroveren: het ongekende aantal van zes nieuwe flipperkastmodellen werd uitgebracht. Vaste spelontwerper bij Chicago Coin was Wendell Mc Adams. Was het gebrek aan budget of had Mc Adams weinig gevoel voor spectaculaire speleffecten? Feit is dat alle Chicago Coin flipperkasten uit deze tijd sober van opzet zijn. In januari 1975 verscheen vier-speler “Super Star” gelijk met twee-speler uitvoering “Olympics”. Twee volslagen identieke apparaten met ook hetzelfde artwork. Een tussen rubber banden opgesloten thumper-bumper moet voor de nodige actie zorgen, links en rechts

Chicago Coin’s Top Ten twee extra brede spinners die een gericht schot belonen met een flinke reeks punten. De twee-speler “Top Ten” die in maart verscheen, en in april werd opgevolgd door de vier-spelervariant “Gold Record” was van betere spelmogelijkheden voorzien. Midden op het speelveld een draaischijf zoals Williams al eerder gebruikte in “Aces & Kings” en “Star Pool”. Flipperfeederlanes en een bank van vijf droptargets (voor het eerst in een Chicago Coin flipperkast) maakten een goed speelbare machine van deze “Top Ten”. Eén-spelermachines hadden bij Chicago Coin blijkbaar afgedaan, want in juni verscheen weer een twee-speler: “Red Baron”, de volgende maand gevolgd door vier-spelerkloon “Blue Max”. Weer een wat eenvoudiger apparaat dan zijn voorganger. De populaire droptargets zijn niet in dit ontwerp opgenomen. Hoe goed men bij Chicago Coin ook zijn best deed, het wilde maar niet lukken een populair model uit te brengen. Van al deze 1975 modellen waren de productiecijfers slechts enkele honderden stuks per soort. Na een stormachtig begin van 1975 werd de in juli uitgebrachte “Blue Max” de laatste Chicago Coin flipperkast van dat jaar.

De eer van de eerste volledig elektronische machine ging echter naar een buitenstaander. In Phoenix (Arizona) bevond zich een fabrikant van voetbaltafels en videospellen: Mirco. Deze fabrikant dacht met de vergaande kennis van elektronica die was vergaard bij het bouwen van videospellen ook een flipperkast uit te kunnen brengen. Het ontbrak echter aan een goede spelontwerper en een goede tekenaar voor het artwork.

Zaccaria’s Lucky Fruit Er waren meer kapers op de kust. De al eerder ter sprake gekomen Italiaanse firma R.M.G. (later Erremegi) begon in 1975, na het jarenlang assembleren van Amerikaanse ontwerpen, met eigen ontwerpen op de markt te brengen. De naam van het in Bologna gevestigde bedrijf werd veranderd in Zaccaria. In 1975 werden aarzelend de eerste twee modellen uitgebracht: één-speler “Dogs Race” en vier-speler “Lucky Fruit”. De onderdelen waarvan deze apparaten waren opgebouwd waren imitaties van Williams-technologie. Voor de exploitanten hadden deze Italiaanse machines een groot voordeel: de speelvelden waren geheel geplastificeerd. Hierdoor was de slijtage minimaal, oude Italiaanse flipperkasten zien er vaak uit “als nieuw”. Het verhaal gaat dat de beschermende coating die deze fabrikanten gebruikten een stof bevatte die in Amerika niet gebruikt mocht worden. Vandaar dat Amerikaanse producten nooit die hoge kwaliteit konden bereiken. Of het waar is? Feit is dat verschillende van deze Europese flipperkasten zonder problemen naar de Verenigde Staten werden geëxporteerd. Een enorme omwenteling in de flipperindustrie begon zich af te tekenen. In Chicago werd ijverig geëxperimenteerd met het ontwikkelen van hightech elektronica. Zowel bij Bally, Williams en Gottlieb wist men dat degene die de eerste goed werkende solid-state flipperkast uit zou brengen in één klap marktleider zou worden.

NFV Spinner Magazine | 2025 nummer 2

“Hierdoor werd ‘s werelds eerste echt elektronische flipperkast een flop” Hierdoor werd ‘s werelds eerste echt elektronische flipperkast een flop, die in de praktijk ook nog eens slecht bleek te werken. Elektronische circuits voor videospellen zijn heel wat anders dan flipperkasttechnologie. Al met al werden 127 stuks van deze “Spirit of ‘76” gebouwd. (Niet te verwarren met de gelijknamige Gottlieb uit het volgende jaar). Er wordt nog een tweede Mirco-flipper vermeld in het volgende jaar: “Lucky Draw”. Of deze machine ooit is uitgebracht blijft vaag. Zeker is wel dat Mirco zich na deze dure projecten volledig uit de flipperproductie zou terugtrekken.

Mirco’s Spirit of ‘76

Bally’s Flicker Voor Bally betekende 1975 een prima jaar waarin een aantal zeer goed ontvangen producten werd gepresenteerd. De eerste Bally-flipperkast van 1975 verscheen in januari en was de twee-spelerversie van “Boomerang”, met een geheel ander artwork en thema: “Flicker”, de Amerikaanse benaming voor de oude zwartwitfilms. De oude acteurs zijn rijkelijk op de kopruit vereeuwigd, met natuurlijk Stan Laurel en Oliver Hardy “de dikke en de dunne” op de voorgrond. Voor de Nederlandstalige markt wat minder geschikt, omdat de naam hier ook associaties oproept met een scheldwoord. Misschien wel daarom is deze machine in ons land vrij zeldzaam, ondanks de 1.585 gebouwde exemplaren. Even later, in februari, was het weer tijd voor een nieuwe vier-speler. Bij Bally hadden de ontwerpers hun ogen goed de kost gegeven en ingezien dat droptargetbanken, zoals Gottlieb-machines vrijwel allemaal al hadden, een “must” waren voor de spelers. Vierspeler “Air Aces” was dan ook voorzien van een bank met negen droptargets, frontaal geplaatst zoals bij Gottlieb’s “Jack in the Box”. Met het artwork van Dave Christensen een bijzonder opvallende verschijning, geliefd bij spelers en exploitanten. Om beter op de droptargets te kunnen schieten zijn halverwege het speelveld een paar “ouderwetse” twee inch flippers gemonteerd. 3.085 stuks “Air Aces” verlieten de fabriek, wat er nu nog van over is zijn stuk voor stuk geliefde

collectors items. Maar zoals dat altijd is bij flipperkasten die tijdens hun “werkzame” periode zeer populair waren: het is nu heel moeilijk een niet totaal versleten “Air Aces” op de kop te tikken. De vaart zat er goed in bij Bally, in april verscheen een nieuwe tweespeler die geen variant was van een al eerder uitgebrachte machine. De “Knockout” blonk dan weliswaar niet uit wat betreft artwork (Dick White?) maar had wel een aardig spel. “Knockout” had een oplage van 2.085 stuks. Valt het op dat de productiecijfers bij Bally vaak op 60 of 85 eindigen? De oorzaak hiervan is de volgende: als een nieuw model is ontworpen bouwde Bally altijd een proefserie van zestig stuks die werden uitgetest door ingehuurde spelers in de fabriek (wat een bijbaan!) en op een aantal geselecteerde locaties (veelal de eigen speelhallen die Bally exploiteerde). Zo werd getest of alles naar behoren werkte, of het spel niet te moeilijk of te makkelijk was en hoe hoog het percentage vrije spelen lag. Waren eventuele veranderingen aangebracht dan werden nog eens 25 stuks gebouwd die door exploitanten verspreid over geheel Amerika op locatie werden uitgetest. Werd de machine gewaardeerd, dan kon de productie starten. Sommige ontwerpen werden zo al na 60 of 85 stuks afgeblazen, de ontwerpen die

het wel haalden werden in vaak ronde aantallen geproduceerd, maar de 60 of 85 proefmodellen werden daarin niet meegeteld. Een model dat in ieder geval goed door die protofase kwam was “Wizard”, die in mei 1975 werd gepresenteerd. Deze machine, met de juist toen succesvol verfilmde rock-opera “Tommy” als thema, sloeg alle records voor Bally. Er werden maar liefst 10.005 stuks verkocht. De kopruit is gesierd met de hoofdrolspelers uit de film: Roger Daltrey en Ann Margaret. De rockopera Tommy, met muziek van “The Who”, verhaalt over een doofstomme blinde jongen (Tommy) die waanzinnig goed kan flipperen. Hij neemt het op tegen wereldkampioen Captain Fantastic (gespeeld door Elton John). Flipperliefhebbers die deze film willen bekijken hebben wel stalen zenuwen nodig: er gaan nogal wat schitterende oude exemplaren aan gruzelementen. Behalve een aansprekend thema heeft “Wizard” de speler ook nog een formidabel spel te bieden. (Bijna) nieuw zijn de “flags”, vier omklappende plaatjes met ieder aan één zijde een tekst: de feature die de bal in de rechtse doorloopbaan activeert. Bijna nieuw, want in de “Slap Stick” uit het vorige jaar was deze feature al gemonteerd. Deze machine kwam echter niet voorbij de prototype fase. Een spinner, twee flipper feeder lanes, drie thumper bumpers en een uitworpgat maken “Wizard” tot een boeiende machine.

De beste van 1975: Bally’s Wizard aap balancerend op het dak van een gebouw, omringd door dwarrelende speelkaarten. Een goed gevuld speelveld met leuke spelmogelijkheden: probeer zo veel mogelijk speelkaarten te verlichten. Nieuw in “Hi Deal” is het gebruik van op gelijkspanning werkende thumper-bumpers, een verbetering die Williams al in 1972 invoerde. Bally verkocht 2.085 stuks “Hi Deal”. In november verscheen een nieuwe vier-speler, de laatste Bally van het jaar 1975. Direct al bij zijn presentatie was deze “Bow and Arrow” een succes. Het experimenteren met computersturing was bij Bally inmiddels al zo ver gevorderd dat 25 stuks “Bow and Arrow” solidstate werden gebouwd en verdeeld over een aantal exploitanten op proeflocaties werden geplaatst. Deze exploitanten brachten aan Bally dan weer rapport uit over storingen, opbrengsten en dergelijke. Nog even geduld, de elektronische flipperkast komt steeds dichterbij! ⬤

“Deze machine sloeg alle records voor Bally”

Bally’s Bow and Arrow

Bally was zo druk met het bouwen van de ruim 10.000 “Wizards” dat het tot oktober duurde voordat weer een nieuwe flipperkast werd geïntroduceerd. Het werd een één-speler: “Hi Deal”. Een vrolijk uitziende machine met een King-Kong-achtige

Arie Pijl

De Arcade De oudste kast binnen het clubgebouw van de NFV

Onze club is van 1992, dat is best al heel oud. Zeker als je dit aan een jong iemand vraagt, die toen nog niet geboren was. Toen waren er al jarenlang flipperkasten in de handel. Als beheerder van ons mooie clubgebouw in Veenendaal spreek ik regelmatig nieuwe leden die altijd weer met grote verbazing de collectie aanschouwen en dan de vraag stellen: “Wat is jullie oudste kast?”

Op die vraag kon ik een lange tijd een antwoord geven over een kast die na mijn geboortejaar gebouwd was. Maar sinds kort staat in het clubhuis een kast die gebouwd is in een periode van ver voor mijn geboorte, terwijl ik al tot de oude garde behoor. Het gaat hier over de Arcade van Williams, die gebouwd is vanaf november 1951. Dit is de informatie uit de Internet Pinball Database (https://ipdb.org). Deze kast heeft een nummer lager dan 100, wat illustreert hoe oud de kast al is.

Deze kast werd in de periode 2004-2005 gedoneerd aan de Nederlandse Flipper Vereniging in een niet-werkende staat. In die tijd kende de NFV het donatieplan, dat even simpel als effectief bleek: als iemand niet meer wist wat hij met zijn flipperkast moest, dan kwam de NFV ‘m graag ophalen. De NFV-leden Jonathan Joosten en Edwin Nijs reisden in die tijd veel door het land om flipperkasten op te halen.

NFV Spinner Magazine | 2025 nummer 2

De kopkast van binnen Nu bood Ronald Blom aan deze kast werkend te maken en als specialist in de EM-ers hadden we daar ook alle hoop op. Nadat we de benodigde onderdelen bij elkaar verzameld hadden en waar mogelijk hadden aangeschaft, heeft Ronald de kast meegenomen en was er zicht op succesvolle renovatie.

Bij één van die reizen haalden ze Arcade op. Een woodrail, die had de vereniging nog niet. De kast was niet in goede staat en ook ontbraken er meerdere onderdelen. Het speelveld was op zich nog wel mooi, de slijtage was beperkt en dat maakte herstel van de kast wel de moeite waard. Al met al een leuke uitdaging voor de techneuten onder ons om daar weer iets moois van te maken.

“Als iemand niet meer wist wat hij met zijn flipperkast moest, dan kwam de NFV ‘m graag ophalen” In die tijd gaf toenmalig lid Paul Fransen aan de kast te willen opknappen en hij nam ‘m mee naar huis. Er werd de eerste jaren nog

weleens gepolst over de voortgang, maar het antwoord van Paul was steeds: “nog niet klaar”. Langzaam raakten zowel Paul als de kast uit beeld. Zo’n 15 jaar later stuurde Paul een bericht: of we de Arcade weer konden halen. Het verhaal over de terugkeer van de Arcade is te lezen in Spinner nummer 1 van 2021.

Helaas bleek al snel dat van deze generatie kasten bijzonder weinig documentatie beschikbaar is. Zonder een schema is aan deze kast moeilijk te beginnen omdat zelfs de spanning waar de spoelen op moeten functioneren niet bekend is. Er ontbraken ook spoelen, en dan kun je zonder een onderdelenlijst met typenummer van de spoel dus niets. Ook ontbraken gegevens over de spanning waarop de spoel zou moeten

Terug in het clubhuis bleek dat er nog steeds veel onderdelen van de Arcade misten. Er waren meer redenen waardoor werken aan deze bijzondere kast moeilijk was, maar dat bleek pas later.

Het speelveld onder behandeling

werken. Daarop is de kast wederom terug gekomen naar Veenendaal. Er is intensief gezocht naar informatie binnen Nederland, maar ook in Amerika, Canada en Australië. Op die manier lukte het om een gedeelte van het missende schema van een vergelijkbare kast uit diezelfde periode te bemachtigen. Maar het schema was niet compleet. Zoals wel vaker kwam de doorbraak uit onverwachte hoek. Het leven loopt zoals het loopt. Dat ging zo: ik maakte door een andere hobby kennis met één van de meest technische mannen van de 2CV-club (redactie: een oud type Citroën). Die techneut, Twan Kersten uit Heumen, had een verleden als reparateur van de oudste flipperkasten in Neder-

Twan aan het werk

Het speelveld glimt weer!

land. Twan raakte geïnteresseerd in wat de NFV allemaal in Veenendaal doet (de 2CV-club zit in Ederveen) en wat voor kasten er zijn. Hij kwam de techniekdagen/klusdagen van de NFV bezoeken tot grote blijdschap van het techniekteam, gezien de kennis over de oudste kasten die hij meebracht.

Arcade te krijgen. Zo heeft hij onder andere de juiste transformator erbij gezocht en gevonden. De onderdelen die hij nog nodig had heeft hij in zijn stoffige magazijn gevonden of heeft deze opgehaald op de club, tot hij een werkende kast had met nog maar 1 groot vraagstuk: de kast had geen ‘end of game’.

“Stukje bij beetje heeft hij het voor elkaar gekregen weer leven in de Arcade te krijgen”

Met deze constatering zijn we weer op zoek gegaan en met veel navraag via een techneut die ook in het Dutch Pinball Museum werkt en de kennis die daar beschikbaar was. Dat leverde op dat flipperkasten vanaf 1948 tot 1955 geen end of game hebben. Een spel kan opnieuw opgestart worden door inbreng van een munt. Er blijft dus spanning op de flippers staan tot een harde reset gegeven wordt.

Op mijn verzoek of Twan eens zou willen kijken of hij de Arcade kast aan de gang zou kunnen krijgen, was zijn reactie dat hij dit wel wilde doen, maar dat een postzegel op de kast niet voldoende was. Daar bedoelde hij mee: als de kast bij hem thuis zou worden gebracht, dan wilde hij er wel mee aan de slag gaan. Dat is voor mij in dit geval het minste werk en dus heb ik de kast naar Heumen gebracht. Stukje bij beetje heeft hij het voor elkaar gekregen weer leven in de

NFV Spinner Magazine | 2025 nummer 2

Dit was dus geen issue meer en nu hebben we de oudste flipperkast die speelbaar is in ons clubhuis. Hier zijn we als vereniging reuzetrots op! Dank aan Ronald voor zijn bijdrage en veel dank aan Twan Kersten die met zijn kennis deze oude kast gerenoveerd heeft. Het zal geen wedstrijdkast worden, maar het is een bijzondere aanvulling in ons mooie clubhuis. ⬤

Rens Hooijmaijers | Bas Vis

Dungeons and Dragons: Draak van een kast? X-Men en Metallica Remastered zijn nog vol in uitlevering en alweer lanceert Stern in januari 2025 een nieuwe titel, ditmaal met als thema Dungeons & Dragons. Brian Eddy tekende voor het ontwerp, dus dat maakt de nieuwsgierigheid nog wat groter want hij was ook designer bij oa. Attack from Mars, Medieval Madness en (meer recent) Stranger Things. Als locatie voor een Spinner redactievergadering was ditmaal het Dutch Pinball Museum te Rotterdam uitgekozen en laat daar nu net deze nieuwe kast uit de doos zijn getrokken.

Het werd een efficiënte vergadering en dus was er volop speeltijd op de D&D. Het blijft bijzonder om voor het eerst te spelen op een nieuwe kast en al helemaal als je dat samen kunt doen.

Het thema: Eerst even wat tekst en uitleg over het thema van deze nieuwe kast. Dit keer staat er geen film, geen muziekgroep maar een bordspel centraal. Heerlijk nostalgisch, zeker ook omdat het een spel is dat al meer dan 50 jaar bestaat. Een film dus met een bordspel als thema, al is er in 2023 ook een film gemaakt die op Netflix te bekijken is. Dungeons & Dragons (D&D, DnD) is een fantasie rollenspel. Het is in de jaren 70 van de vorige eeuw ontwikkeld door Gary Gygax en Dave Arneson. De eerste officiële versie werd gepubliceerd in 1974 door de uitgeverij Tactical Studies Rules, Inc. (TSR). D&D wordt algemeen erkend als het begin van moderne role-playing games. In D&D neemt elke speler een rol aan van een fictief karakter. Elke speler bedenkt de eigenschappen van zijn karakter en samen beleven ze al spelend een avontuur. De loop van het avontuur bepaal je met behulp van dobbelstenen. Als jouw karakter iets wil doen, zoals een kamer doorzoeken of een monster aanvallen, rol je hier één of meerdere dobbelstenen voor. Toen het spel uitkwam werd het al vrij snel populair onder Amerikaanse scholieren en studenten. Die populariteit was er ongetwijfeld mede voor verantwoordelijk dat door Bally Midway in 1987 een flipperkast met het thema Dungeons & Dragons werd uitgebracht. In de jaren 80 trok het spel D&D de bijzondere aandacht van de media: het werd toen onterecht in verband gebracht met satanisme en zelfmoord. Het werd ook medeverantwoordelijk geacht voor excessieve geweldsdelicten van jongeren (zoals videogames en gewelddadige films aan het begin van de 21e eeuw), maar juist hierdoor werd de populariteit van het spel nog groter. Het werd al snel een internationaal succes. Aan het begin van de 21e eeuw speelden naar schatting wereldwijd circa 20 miljoen mensen D&D (Bron: Wikipedia). Deze nieuwe flipperkast van Stern gaat over het klassieke bordspel uit 1974 en bevat hier veel karakters uit. Liefhebbers van dit thema kunnen dus aan hun trekken komen.

NFV Spinner Magazine | 2025 nummer 2

Uitzicht vanaf de flippers

Zoals alle Stern Cornerstones komt D&D in de gebruikelijk drie uitvoeringen: Pro, Premium en LE. Gespeeld werd er op het Pro model. De volle titel is: Dungeons & Dragons: the Tyrant’s Eye. Ter ere van de originele release van DUNGEONS & DRAGONS uit 1974 wordt de oplage van het Limited Edition-model beperkt tot 740 games wereldwijd. Er zijn producenten bij wie de totale oplage lager is dan dat aantal… Het ontwerp is van veteraan Brian Eddy. Het artwork is van Vincent Proce, een nieuwkomer in de flipperwereld. Wij zijn geen kenner van het thema dus of dit artwork passend is bij het thema kunnen we niet bepalen, maar de reacties op de diverse fora zijn overwegend positief. Het speelveld: Met zoveel kasten van artwork designer ZombiYeti is het goed eens een andere aanpak te zien op het gebied van artwork. Het team

van Stern is erin geslaagd een heel andere look & feel te realiseren, heel verfrissend. Het ontwerp oogt heel verzorgd, met oog voor detail. Je oog wordt natuurlijk getrokken naar de draak die je midden links op het speelveld ziet. Hiervan kan de kop bewegen en bij het Premium model (en LE) ballen uitspuwen en inslikken. Cool effect, iets wat toch wel gemist werd bij Jaws.

“Je oog wordt natuurlijk getrokken naar de draak...” Bij het Pro model dat wij speelden beweegt de kop alleen en dat levert een beetje een sneu beeld op. Daarna is het meest opvallend de ‘gelatine’ blauwe kubus rechts boven het midden. Hierbij zit ook een magneet die de bal kan vasthouden. Minder opvallend: midden boven bevindt zich een ‘trapdoor’ waar de bal in geschoten kan worden als

het luik zich opent en zo toegang verschaft tot de Dungeons. Diverse metalen wireforms en plastic ramps complementeren het geheel. De bal verdwijnt regelmatig uit het zicht en dat maakt het uitdagend om, zeker met de rechter bovenflipper, goed getimede schoten te maken. Het bovenste deel van het speelveld is behoorlijk volgebouwd. De bal moet letterlijk langs de prominent aanwezige drakenkop geschoten worden. Het zicht op de lanes en targets daarachter is vrij lastig. Op basis van de lampjes van de inlanes moet je een inschatting maken waar je de bal moet schieten. Aan de rechterkant van het speelveld zit een reusachtig blauw blok dat oogt als een enorm ijsblok. Kort daaronder zit de rechter boven flipper. Er zit een magneet vlak boven deze flipper die de bal regelmatig vasthoudt. Dat is niet heel goed voor de flow in het spel, maar het helpt zeker om het schot met de boven flipper goed te timen.

De ‘trapdoor’ om de kerker in te gaan

Edition zijn de poten en de siderails in rood uitgevoerd. Dat is vrij heftig. Zoals dat zo mooi heet: smaken verschillen. Op het kleuren LCD-display wordt goed gebruikgemaakt van passende animaties. De tekeningen zijn mooi gedetailleerd en er is een hoop informatie te vinden. Dat wil zeggen: er staan veel getallen en aanduidingen, maar die krijgen pas waarde wanneer je als speler weet hoe die te gebruiken.

Een bijzondere feature is het schild dat je als speler tussen de flippers omhoog kan laten komen. Daarmee kun je voorkomen dat de bal tussen de flippers verdwijnt. Door een druk op de action button kun je het schild activeren, maar in de praktijk bleek dat lastig. Als een bal richting uitgang gaat, is je natuurlijke reactie om te proberen met je flippers een save te maken. Terwijl je dus een hand van de flipper zou moeten halen om het schild te activeren. Cabinet: Het artwork op het cabinet is niet ‘stunning’ maar ziet er prima uit. De tekeningen zijn fraai uitgevoerd en vrij gedetailleerd. Bij de Limited

Op zo’n eerste avond op een nieuwe kast realiseer je je al snel dat je vooraf eigenlijk wat huiswerk had moeten maken. Want je moet direct bij het begin van het spel al een karakter kiezen. Wat te kiezen? Dat kun je natuurlijk random doen, maar al vrij snel wordt duidelijk dat de karakters verschillende eigenschappen en kwaliteiten hebben. Wat is leuk? Wat is beste optie om mee te beginnen? Met wat voorbereiding zou je een onderbouwde keuze kunnen maken. Per karakter kun je vervolgens ook levels bereiken. Als je bent ingelogd met Insider Connect krijg je om de haverklap te horen dat je weer een ‘achievement’ hebt gehaald. Leuk, maar het is wat onoverzichtelijk

door al die keuzes. De toegevoegde waarde van die keuzes is beperkt voor een partijtje op een kast ‘in het wild’, maar voor thuisgebruik komen er zo veel uitdagingen bij. Volgens de uitleg van Stern heb je de mogelijkheid om je prestaties op te slaan en bij een volgend spel verder te gaan waar je gebleven was. Een beetje zoals dat bij computerspellen al langer gebruikelijk is. Deze feature hebben we nog niet getest, eigenlijk vooral omdat we bezig waren om het spel te begrijpen en uit te vinden welke schoten je wanneer moest maken.

“Volgens de uitleg van Stern heb je de mogelijkheid om je prestaties op te slaan en bij een volgend spel verder te gaan waar je gebleven was” Valt ook een beetje onder de noemer: vooraf huiswerk doen. Wat er in elk geval leuk aan is: deze feature illustreert dat ons geliefde flipperspel telkens weer een nieuwe dimensie krijgt. Over Insider Connect was aanvankelijk de nodige scepsis (is dat nou nodig? Wie gaat dat gebruiken?), maar nu we een paar jaar verder zijn beginnen veel spelers tegenwoordig een spel met inloggen. De hamvraag: hoe speelt-ie? Indruk Bas: Het uiterlijk van de kast spreekt me wel aan. Ik kende het bordspel Dungeons & Dragons niet, maar ik vind het een fraai ontwerp van speelveld en artwork. Het kiezen van een karakter roept bij mij associaties op aan de Pirates van Jersey Jack: veel keuzes, maar meer is niet altijd beter. Ik denk dat het voor

NFV Spinner Magazine | 2025 nummer 2

Scores en animatie op het LCD-display

thuisgebruik zeker van toegevoegde waarde kan zijn. Diverse schoten zijn behoorlijk uitdagend. Na een uurtje spelen kwam de gedachte bij me op: wat doet die enorme draak op het speelveld? Die is echt heel erg aanwezig, maar lijkt vooral een sta-in-de-weg voor het maken van diverse schoten en het raken van doelen. Binnenkort maar eens de Premium of LE proberen om te kijken of het daar duidelijk wordt, want dan is de draak meer dan een bewegend object. De linker bovenhelft van het speelveld is mede door die draak vooral toegankelijk via de flipper rechtsboven. Ondanks duidelijke aanwijzingen over welke schoten moeten worden geraakt, bleek het verdraaid lastig die opdrachten uit te voeren. Ik moet binnenkort nog maar eens een avondje gaan spelen om te kijken of ik verder kan komen in het spel.

Dank nogmaals aan het Dutch Pinball Museum voor het mogen spelen van deze bijzondere kast! ⬤

Marianne Winkel

Bedankt!!! Vrijwilligers en Club van 100-sponsoren

Wat is het toch geweldig, dat we als vereniging elk jaar weer mogen vertrouwen op de steun van zo veel leden. De bijdrage van deze leden is noodzakelijk om onze mooie vereniging nog elk jaar te laten groeien. Om deze leden in het zonnetje te zetten werd op zaterdag 12 april de jaarlijkse Bedankdag georganiseerd.

Club van 100-leden geven hun steun aan de vereniging door financiële middelen ter beschikking te stellen. In de afgelopen jaren werden deze middelen voor verschillende doelen gebruikt; onder andere opknappen van de kasten, aanpassingen aan het interieur en onvoorziene kosten. Tijdens de vorige ALV is besloten om de opbrengst te besteden aan de aanschaf van nieuwe kasten. Hierdoor konden we in 2024 de Iron Maiden aanschaffen. De vele vrijwilligers binnen de vereniging zorgen op alle denkbare manieren dat de vereniging gezond is, activiteiten organiseert én blijft groeien.

Spinnerteam: het zijn de redactieleden, schrijvers, opmakers, inpakkers, die er elk kwartaal weer voor zorgen dat we zo’n prachtig magazine (want het is veel meer dan een clubblad) mogen ontvangen. DPO-team: al vele jaren is dit een groots evenement binnen

de v ereniging. Maar wat zijn er veel vrijwilligers bij nodig! De voorbereidingen in de aanloop, het afbreken, vervoeren en weer opbouwen van al die kasten. Alle werkzaamheden bij de wedstrijden, maar ook alle PR, kaartverkoop enzovoort hebben aandacht en mankracht nodig.

Waar moet je hierbij aan denken: Bestuursteam: om de vereniging te laten bestaan, steken deze leden vaak al vele jaren veel tijd en energie in deze onmisbare taken. Ze maken plannen, nemen besluiten en beheren de financiën.

NFV Spinner Magazine | 2025 nummer 2

Marianne vertelt over de Cv100

Waarnemend voorzitter Bas Vis aan het woord

Clubhuiscateringteam: meermaals per maand zijn er activiteiten in het prachtige clubhuis. Er worden heerlijke satés bereid, drankjes verkocht en ook de afwas gedaan en de toiletten schoon gemaakt. Veel mensen zijn nodig om een fijne flipperdag mogelijk te maken. Techniekteam: fijn op de kasten spelen kan natuurlijk alleen wanneer de kasten goed onderhouden worden. Tijdens de klusdagen zijn er vele handen nodig die de kasten repareren, maar ook voorraadbeheer van onderdelen moet worden verzorgd. Het magazijn en de techniekruimte moet op orde worden gehouden. Leden kunnen

Het toernooi in volle gang

Het buffet is geopend!

vragen stellen aan de technische vraagbaak. Alle nietgenoemde vrijwilligers: de ledenadministratie, organisatie Club van 100, helpers bij de organisatie van de bedrijfsuitjes, onderhoud van social media, de webmaster enzovoorts. De inzet van iedereen is belangrijk! Of je nu weinig tijd of heel veel tijd beschikbaar stelt, iedereen mag zich gewaardeerd voelen: hulde voor al deze mensen! Wil je ook onderdeel worden van een team, dan ben je van harte uitgenodigd!

Tijdens de bedankdag werden de vrijwilligers en sponsoren in het zonnetje gezet. Heerlijke koffie met iets lekkers, een presentatie door Bas Vis die alle vrijwilligers toesprak en met naam bedankte en Marianne Winkel die een overzicht gaf van de ontwikkelingen bij de Club van 100-sponsoren. De middag werd vervolgd met een gezellig toernooi waar de meeste aanwezigen aan deelnamen. Het toernooi is door Kees Vis gewonnen. De middag werd afgesloten met een heerlijk buffet. We kijken terug op een plezierige dag! ⬤

Winnaars van het toernooi 31

Bas Vis

Pulp Fiction Branie en magie

‘Wat is dan jouw favoriete film?’ vraagt flippermaat Jaap. Als ik begin over A Fish Called Wanda, Four Weddings and a Funeral en Notting Hill reageert hij met: ‘Ah, van dat softe werk’. Ondertussen zijn we heerlijk aan het flipperen op een voor ons nieuwe kast, de Pulp Fiction van Chicago Gaming Company. En laat Pulp Fiction nou één van Jaap’s favoriete films zijn. Een echte gangster cultfilm uit de jaren ‘90.

Daar is niks ‘softs’ aan, ik hoor dan ook alleen maar rauwe teksten van mannen, die niet om een extra rondje kogels uit hun vuurwapens malen. Samen met gastheer Dirk Langedijk vult Jaap alle calls out uit de film moeiteloos aan, het is mooi om te zien hoe leuk ze dat vinden. De kast staat eerst in de ‘family mode’, maar de mannen genieten pas echt als de ‘original movie mode’ wordt aangezet. De Amerikaanse vloeken vliegen je om de oren! Het thema De film Pulp Fiction is ruim 30 jaar oud, maar de film is nog altijd bijzonder populair. Schrijver-regisseur Quentin Tarantino kwam met een iconische cast aan personages. Volgens de filmrecensie is het een onderhoudend verhaal van geweld en verlossing. De levens van deze ogenschijnlijk niet-verwante mensen zijn met elkaar verweven. Ze bestaan uit een reeks grappige, bizarre en ongevraagde incidenten. De belangrijkste personages zijn prominent aanwezig op de flipper-

NFV Spinner Magazine | 2025 nummer 2

kast. De ‘hitman’ John Travolta en Samuel L. Jackson staan aan de zijde van Uma Thurman op de kopruit. Ook zijn de mannen in hun karakteristieke zwarte pakken boven het speelveld gemonteerd. De producent en het ontwerp team Producent van Pulp Fiction is de Chicago Gaming Company. Die zijn vooral bekend van hun ‘remakes’ van Monster Bash, Attack From Mars, Medieval Madness en Cactus Canyon. Ze hebben een gevestigde

DVD-cover (boven) en iconische scene uit de film

naam voor het game design weten te strikken: Mark Ritchie. Zijn meest bekende creaties zijn natuurlijk Indiana Jones en Fish Tales, maar hij was ook game designer van de Diner. Qua look & feel vind ik deze nieuwe kast daar wel wat van hebben. Het art design is van Scott Pikulski. Een ‘seasoned professional’, ook in game design maar dit is zijn eerste flipperkast artwork. De game software werd verzorgd door George Petro. Voor mij ook geen bekende naam, maar met hulp van vriend Google en info van Pinside ontdekte ik dat hij ook al flipperkast software ontwikkelde: voor de Road Kings uit 1986. En wie was bij die kast de game designer? Juist, Mark Ritchie. Josh Sharpe staat vermeld als bedenker van de game rules. Die naam ken ik wel, maar dat is toch vooral een topspeler (en zoon van ‘The man who saved pinball’, Roger Sharpe)? Dat blijkt te kloppen. Het is de eerste keer dat hij deze rol vervulde! The looks De film is uit de jaren ’90, maar de flipperkast is voor mij bovenal een ode aan de flipperkasten uit het decennium ervoor: de jaren ’80. Er is gebruik gemaakt van eenvoudige displays voor de score. Geen scherm,

Lock-mechanisme op het speelveld geen filmpjes. Ook het speelveld heeft een ‘klassieke look’, met stand-up targets, een hole centraal bovenin het speelveld met daaronder drie popbumpers.

“Pulp Fiction is voor mij vooral een ode aan de flipperkasten uit de jaren 80” Er is veel gebruik gemaakt van rood, geel en zwart. Het kabinet is vrij basic uitgevoerd in rood en zwart met de naam van de kast en de ‘hitman’ op de zijkant en Uma op de

zijkant van de kopkast. In alles is duidelijk geprobeerd om nostalgische gevoelens op te roepen. Aan de tijd van de film en de jaren ervoor. Wat mij betreft een heel geslaagd ontwerp! De luxe uitvoering heeft onder andere een prachtige topper. Die editie was in no time uitverkocht. Voor Dirk betekent dat zoeken op de after sales market, want het is inderdaad een fraaie toevoeging! Het spel De kast ziet er dus leuk uit, maar de meeste lof gaat wat mij betreft uit naar het game design. Het is een kast waar je steeds opnieuw een spel blijft afdrukken. De schoten zijn soms lastig, maar niet té lastig. De rules zijn niet heel ingewikkeld, maar het spel is voldoende uitdagend.

Voor Jaap en voor mij was de kast onbekend, beiden hadden we alleen op het DPO een paar ballen kunnen spelen. Tijdens deze langere kennismaking varieerden de baltijden sterk. Regelmatig lukte het om modes uit te spelen, maar net zo vaak lukte dat niet. Na wat oefenen ging het maken van bepaalde schoten steeds beter (tip: vooral het loopschot links buitenom is leuk!). Om een idee te geven: met het eerste potje was Jaap zo’n 20 minuten bezig. Op instructie van gastheer Dirk maakte hij de schoten (‘als je nu de loop speelt, krijg je een heleboel punten’) en Translite in lukte het direct ook al om modes jaren 80-stijl en multiball te combineren.

Jaap haalt de Grand Championscore

Uiteindelijk hoorde ik Dirk zeggen: ‘o dit heb ik ook niet eerder gezien’. En Jaap haalde direct de Grand Champion score (Dirk: ‘mooi zo, heb ik weer een doel om naar toe te werken’). Bij de potjes die Jaap daarna speelde wist hij beter wat hij moest doen, lukte het om allerlei modes te spelen maar kwam hij niet meer in de buurt van die score uit het eerste potje. Het blijft leuk om een nieuwe kast te leren kennen en spelen. Ik ben geen fan van ‘tutorials’ (redactie: video’s waarop spelers voordoen hoe een kast werkt), ik ontdek het liever zelf. Regelmatig merk ik dat de complexiteit van de rulesheet ervoor zorgt, dat ik minder plezier aan het spelen van een kast beleef. Voorbeelden? De Pirates of the Caribbean van JJP is prachtig, maar ik verdwaal al bij de start. Ik moet daar kiezen uit een karrevracht aan

NFV Spinner Magazine | 2025 nummer 2

karakters, die allemaal verschillende eigenschappen hebben (en dat wordt tijdens het spelen niet beter). Of de Avengers Infinity Quest van Stern, waar ik na tig spellen nog niet begrijp wat ik met de stenen die ik verzameld heb, moet doen.

“De complexiteit van de rulesheet zorgt voor minder speelplezier bij mij” Persoonlijk vond ik het een verademing, dat bij de Pulp Fiction een uitleg van een paar zinnen volstond (om te begrijpen wat de doelstellingen van het spel zijn). Met wat gerichte aanwijzingen van de kasteigenaar Dirk, lukte het om

de mogelijkheden te verkennen, de verschillende modes te spelen en de voor- en tegens van bepaalde schoten te begrijpen. Heerlijk! Complimenten voor de ontwerpers en de bouwers: de kast speelde top! Volgens mij is het ook goed gelukt om kenmerkende call outs van de film in het spel te verwerken. Dat leid ik af uit de vocale bijdrages van Jaap en Dirk die na een call out spontaan de volgende zinnen uit de film lieten horen. Het totaalpakket Even samenvatten: een puik thema, een geslaagd ontwerp en een leuk spel. Het is het team van de Chicago Gaming company gelukt om een mooi product te leveren. Ze omschrijven het zelf als volgt: Pulp Fiction is een retro-geïnspireerde, volledig uitgeruste moderne

Dirk Langendijk over de kast: “Ik had wel verwacht dat er ooit een flipperkast zou komen met als thema “Pulp Fiction”. Voor mij één van de meest iconische films ooit. Toen ik inmiddels 31 jaar geleden de bioscoop uitliep dacht ik: zo’n verrassende film zal ik nooit meer zien. Ik weet zelfs nog waar ik de film gezien heb: in de bioscoop van het Noordhollandse Huizen. Dus als er een kast met dat thema zou komen, dan moest ik die hebben. Ik zag de aankondiging van deze kast een dag na de bekendmaking, waardoor ik te laat was voor de Limited Edition; de oplage van 1.000 stuks was in 24 uur uitverkocht. Geen wonder, want het prijsverschil was maar 1.000 euro met de gewone “special edition”. Inmiddels zie ik dat de LE toch nog in de handel opgedoken is, maar het prijsverschil is opgelopen tot bijna 5.000 euro! De betrokkenheid van Quentin Tarentino bij de totstandkoming was natuurlijk een pré, maar ik was een klein beetje benauwd voor zijn eis

flipperkast. Ontwikkeld op verzoek van Quentin Tarantino, die een flipperkast met Pulp Fiction-thema uit de jaren 1980 voor zijn huis wilde. Hij was betrokken tijdens het project en het ontwerp van het uiteindelijke spel. Tarantino geeft zelden licenties voor zijn intellectuele eigendom, het is een uniek voorrecht om een game te produceren die hulde brengt aan dit meesterwerk.

dat de kast de “look & feel” van een eighties kast moest hebben. Mmh, zou het niet een beetje saai worden. Ik had natuurlijk beter moeten weten: de betrokkenheid van Mark Ritchie had al mijn ongerustheid moeten wegnemen. Na de aanbetaling heb ik er geloof ik twee jaar op moeten wachten. De eerste aanblik nadat de stroom was aangesloten was positief: krachtige, heldere kleuren en een goed verlicht speelveld. En bij het eerste potje afdrukken meteen de vertrouwde soundtrack van de film. Spelen gaat heel soepel: de “look” is misschien eighties, de “feel” zeker niet. De spelregels hoef je eigenlijk niet te bestuderen, het wijst zich vanzelf. Er zitten genoeg spelmogelijkheden in om aantrekkelijk te zijn. Sterker nog: ik heb nog nooit zo’n verslavende kast meegemaakt. Ik heb hem nu bijna een half jaar en ik heb vrijwel uitsluitend op deze kast gespeeld, soms uren achter elkaar. Vervelen doet-ie dus niet. Integendeel: hij daagt je uit. Minpuntjes zijn er natuurlijk altijd: er had wat meer variatie mogen zijn

in de muziek en er zitten veel call outs in, maar bij een deel daarvan ligt het spel stil en dan wordt het wat irritant als het steeds dezelfde quotes zijn (die soms net te lang duren). Is dit een must have voor de flipperaar die een fan van deze film is? Ja absoluut. En nee, geen scherm met scenes uit de film of andere moderne zaken maar ik mis het niet. Nu nog de Jackie Brown en de Kill Bill.”

uit de legendarische cast van Pulp Fiction, vijf nummers van de originele filmsoundtrack en een aantal originele composities. Josh Sharpe ontwikkelde een toegankelijke ruleset die zowel

De legendarische flipperkastontwerper Mark Ritchie heeft op meesterlijke wijze een speelveld gecreëerd dat op het eerste gezicht vergelijkbaar lijkt met games uit dit tijdperk, maar buiten de eerste indruk meer mechanismen en meer diepgang heeft dan de meeste games die tegenwoordig geproduceerd worden. David Thiel trekt de speler met kracht deze wereld in, met behulp van meer dan 250 iconische zinnen

Apronkaartje

intuïtief als diep genoeg is om zelfs de meest bekwame speler te betrekken. Het vintage geïnspireerde artpackage van Scott Pikulski is zowel verbluffend als perfect samenhangend. Het spel is ontwikkeld in een samenwerking tussen Play Mechanix en Chicago Gaming Company. Het beschikt over originele, beproefde Williams-standaard flipperkast mechanismen en zeer betrouwbare elektronica van Chicago Gaming Company. Daar heb ik niets aan te voegen. Meteen naar de winkel? Goede kwaliteit heeft zijn prijs, dat geldt ook in dit geval. Dat Jaap niet ook direct een bestelling plaatste had maar één reden: de prijs van 10.500 euro. ⬤

Evenementenagenda Maand

Dag

Datum

Locatie

Tijden

Thema

Juli

Zomerstop

Augustus

zaterdag

Veenendaal

10.00 - 18.00

Klusdag

vrijdag

Veenendaal

15.00 - 22.30

Funhouse Friday

September

vrijdag

Veenendaal

15.00 - 22.30

Funhouse Friday

Oktober

zaterdag

Veenendaal

10.00 - 18.00

Klusdag

vrijdag

Veenendaal

15.00 - 22.30

Funhouse Friday

Check de NFV-website voor aanmelding, beperkingen of wijzigingen!

NFV Spinner Magazine | 2025 nummer 2

10% korting voor leden NFV Kortingscode: LED4PIN o.a - Ledverlichting - Siliconen ringen, banden & sleeves - Cabinet protectors - Starpost verlichting - Nylon bolt ringen - Flipperknop verlichting - Popbumper verlichting

WWW.LED4PIN.EU

Bas Vis

Even voorstellen... Peter, Wijnand en Winfred

Sinds 2017 was er een periode van zeven jaar zonder wijzigingen in het NFV Bestuur. Dat is dit jaar anders: er komt een nieuwe penningmeester, er is een nieuw algemeen bestuurslid namens het Techniekteam en er is een oud-voorzitter die een comeback maakt. Tijdens de ALV op 14 juni zijn de formele besluiten genomen, dus nu is het tijd om deze nieuwe bestuursleden zich nader voor te laten stellen aan alle NFV-leden door een korte introductie in de Spinner.

Peter Geurtsen Hallo beste NFV-leden, mijn naam is Peter Geurtsen en ben recent gevraagd om de rol van penningmeester op me te nemen van onze prachtige vereniging. Een rol die ik met trots aanvaard. Ik woon samen met mijn vrouw, twee kinderen, twee katten en tien flipperkasten in Son en Breugel. Slechts tien jaar was ik, toen ik werd gegrepen door ‘het virus’. Sindsdien is flipperen een grote hobby van me. Ik ben geen wedstrijdspeler maar meer een verzamelaar en hou daarnaast van het ‘modden’ en aanpassen van kasten. De gezelligheid is vaak belangrijker dan de winst, maar ik kan wel fanatiek zijn hoor! Bijna elke vrijdagavond flipperen we samen met een aantal vrienden en bespreken we het wel en wee van de hobby. Naast flipperen hou ik van reizen, skiën, duiken en fietsen. Je kan me dan ook zeker tegenkomen op de wegen en paden in Brabant! Binnen de club ben ik al een tijdje actief… Zo heb ik de afgelopen jaren meegeholpen met het organiseren

NFV Spinner Magazine | 2025 nummer 2

van het DPO in 2017, 2018 en 2019. Ook was ik betrokken bij de organisatie van het DPM in 2023. Daarnaast heb ik zitting gehad in de kascontrolecommissie in 2021 en 2022. Verder ben ik de afgelopen jaren actief als vrijwilliger bij het DPO o.a. voor de open afbouw en het kassateam en ben ik al jaren lid

van de Club van 100. Ik kijk ernaar uit om samen met de rest van het bestuur bij te dragen aan een mooie toekomst voor onze club, met veel enthousiasme, betrokkenheid en hopelijk gezonde financiële resultaten. Tot snel in het clubhuis of bij het DPO!

Wijnand Klaver Hoi, ik ben Wijnand Klaver, woon samen mijn vrouw Ilona en onze kat Pip in Amersfoort. Ik heb een eigen collectie flippers bestaande uit een Twilight Zone, Popeye en Ghostbusters. Naast de flipperhobby gaan regelmatig de hardloopschoenen aan voor een rondje in het bos, maar ook voor een Dam tot Dam of andere loop ben ik wel te porren. Ik ben lid geworden in 1996 maar eigenlijk pas echt actief binnen de vereniging sinds 2017. Eind jaren 90 heb ik best wel wat ervaring met de techniek op kunnen doen bij een kennis die voornamelijk veel WPC kasten thuis had staan. Ik heb hem regelmatig geholpen om de kasten elektronisch in orde te krijgen. In die tijd heb ik ook wel een aantal bekende WPC-titels thuis gehad. Ik ben eigenlijk niet echt een flipperaar, de techniek erachter vind ik veel leuker. Of het nu een EM-er is of laatste generatie Sternkasten, die afwisseling vind ik juist leuk. Daarom heb ik vanaf 2017 de vereniging weer opgezocht en ben ik onderdeel uit gaan maken van het techniekteam. Sinds 2022 heb ik samen met Bob van Leeuwen al een aantal taken overgenomen van Bart Volman, zoals het organiseren van de klusdagen en het bijhouden van de voorraad onderdelen. Ondertussen hebben we een leuke club vrijwilligers die mee komen

helpen met het onderhouden van onze kastencollectie en zien we bij de klusdagen steeds meer nieuwe leden! Daar kun je meer over lezen in onze vaste rubriek in de Spinner. Nu is de tijd gekomen om ook binnen het bestuur het techniekteam te gaan vertegenwoordigen. Graag tot ziens op één van de klusdagen of tijdens een ander evenement!

Winfred de Ruijter Terug van weg geweest - en ook weer niet Voor degenen die mij nog niet kennen: Winfred, net 59 geworden en ben geen ‘onbekende’ binnen

het NFV-bestuur. Ik was van 2012 tot 2017 ook al voorzitter. Bas Vis nam die rol daarna ad interim van mij over. Maar toen hij aangaf ‘de interim-hamer’ wel los te willen laten, vond ik het weer een geschikt moment om terug te komen. Immers, acht jaar later zijn de kinderen het huis uit en is er weer meer tijd voor onze mooie hobby. Was ik dan echt weg bij de NFV-activiteiten? Nou, dat zeker niet. Ik houd al een aantal jaren de social media accounts bij, werk samen op publiciteit met woordvoerder Jim Jansen (voornamelijk tijdens DPO’s) en zit sinds ruim een jaar in de redactie van de Spinner. En tijd om te flipperen? Jazeker. Met acht kasten thuis en een vriendengroep in Drunen (en omstreken) gaat er geen vrijdagavond voorbij zonder flipperen. Terug in het bestuur zullen we (wat mij betreft) vooral samen verder uitbouwen van wat er al heel goed gaat (ledenaantal, clubhuis, Spinner) en kijken naar de toekomst en continuïteit van de NFV in de breedste zin van het woord.

Dus: tot op een bijeenkomst in het clubhuis en/óf natuurlijk in Veldhoven op het DPO Expo!. ⬤

Rens Hooijmaijers

Nieuws uit de flipperwereld In deze rubriek willen we in het kort aanstippen wat er speelt in de flipperwereld. Nieuws vanuit de fabrikanten, geruchten vanuit fora, et cetera. Omdat deze rubriek slechts éénmaal per kwartaal uitkomt, kan dit nieuws wellicht al achterhaald zijn of geruchten zelfs weerlegd. Deze rubriek is niet bedoeld voor de mensen die dagelijks Facebook en Pinside afstruinen naar het laatste nieuws, maar meer voor de lezer die dit allemaal niet volgt en in een paar pagina’s wil worden bijgepraat.

Wat speelde er allemaal in de flipperwereld in de afgelopen maanden? Laten we eens de diverse fabrikanten langsgaan en kijken wat er daar aan nieuws te vertellen is. Als bron worden onder andere Facebook, Pinside, diverse podcasts (denk aan Kaneda, Pinball Magazine & Pinball News), de nieuwsbrief van Pinball Magazine, thisweekinpinball.com en knappsarcade.org gebruikt. Er zitten ook geruchten bij, dus niet alles is een vaststaand feit! Door Texas Pinball Festival (TPF), afgelopen maart, was er wat meer nieuws dan gebruikelijk, maar daar verderop meer over. Nieuws, gekoppeld aan geen enkele flipperfabrikant in het bijzonder, is de onrust die op de wereldmarkt aan ontstaan is met betrekking tot de importtarieven-plannen van Trump. Natuurlijk gaat het veel breder dan alleen flipperen. Maar als dit daadwerkelijk doorgaat en Europa terugslaat door, net als in 2020 al eens gedaan is, de importtarieven op flippers met 25% te verhogen, wordt het verkopen van nieuwe flippers behoorlijk lastig lijkt me. Op het moment van schrijven van dit artikel is de export van flipperkasten naar USA belast met 10% en zijn er nog geen importtarieven verhoogd van flipperkasten die naar Europa komen vanuit de USA. Er is door Trump een tijdelijke ‘drie maanden adempauze’ afgekondigd, tot medio juli. Maar het is koffiedik kijken wat Trump gaat doen na die tijd.

NFV Spinner Magazine | 2025 nummer 2

Stern Pinball Stern zou Stern niet zijn als er niet weer een nieuwe flipper zou zijn. Dit keer bleek het gerucht van een King Kong flipper op waarheid te berusten. Totale naam van deze nieuwe flipper is: King Kong: Myth of Terror Island. Design is van Keith Elwin, artwork van Zombie Yeti.

Stern’s King Kong Premium

Beiden zijn veteranen in hun vak en worden beschouwd te behoren tot de besten in hun vak.

CGC Medieval Madness Merlin editie

Als ‘Remastered versie’ gaan er nog steeds geruchten over Ghostbusters en The Walking Dead. Chicago Gaming Company (CGC) Bij CGC werd op TPF aangekondigd, en getoond, dat er een nieuwe versie komt van Medieval Madness: Merlin Edition.

King Kong is er in een Pro, Premium en LE variant. Van de LE worden er maximaal 932 stuks gebouwd. In US-Dollars zijn de prijzen gelijk gebleven ten opzichte van de vorige modellen. Prijs in Euro voor de Premium ligt rond de 11.500 EUR en van de LE rond de 16.500 EUR. Iets goedkoper dan voorganger Dungeons & Dragons maar dit zal wel komen door de momenteel wat zwakkere US-Dollar. Deze King Kong versie is niet gebaseerd op een van de bioscoopfilms rond King Kong en kent puur de naam King Kong, die een publieke IP-licentie is. Je kunt zeggen dat Stern zo volledige vrijheid heeft om creatief bezig te zijn óf je kunt zeggen dat Stern hier goedkoop bezig is… Feit is dat het dus gaat om een grote gorilla die rondzwerft in de jungle en in New York. En er zal vast ergens een mooie dame gered moeten worden en een groot gebouw worden beklommen (wat dan niet Empire State building heet want daar heeft men de licentie niet van…).

De eerste duizend stuks waren binnen een paar weken uitverkocht. Bewijst dat deze Golden Oldie nog steeds zeer populair is. Deze versie komt met een blauwe trim en topper.

“Bewijst dat deze Golden Oldie nog steeds zeer populair is”

Dit soort zaken helpt de verkoop niet lijkt me, daar de echte King Kong fan dus gewoon niet aan zijn trekken komt. Dat de flipperverkoop het taaier heeft dan vroeger, blijkt wel als zelfs de GOAT Keith Elwin zijn creaties in LE uitvoering niet uitverkocht krijgt binnen een paar weken. Op moment van schrijven van dit artikel (eind mei) is deze flipper in LE uitvoering namelijk nog gewoon te koop. Het helpt natuurlijk ook niet dat het LE model geen eigen artwork heeft gekregen (1 zijde cabinet is van de PRO en de andere zijde van de Premium) en de speciale LE-trim ook matzwart is, net als de Premium en de Pro. Het speciale gevoel wat je moet krijgen bij de duurdere LE is dan gewoon minder en voor de extra 5.000 EUR bovenop de Premium prijs wil je toch wel wat meer speciaals lijkt me. Als volgende flipperkast gaat er het gerucht dat er gewerkt wordt aan een nieuwe Star Wars flipper door John Borg (gebaseerd op delen 1-2-3).

Spooky Pinball Geen nieuws hier. Spooky is rustig begonnen met het bouwen van de recent aangekondigde Evil Dead. Van deze kast elders in deze Spinner een uitgebreide review. Als geruchten voor een volgende flipper wordt hier nog steeds Beetlejuice genoemd.

Turner Pinball Hier werd op TPF de Merlin’s Arcade aangekondigd en getoond. Van deze kast worden er maximaal 500 stuks gebouwd. Ik denk dat Turner Pinball inspiratie heeft opgedaan bij DPX met betrekking tot dit aantal, maar ik denk dat met dit thema het een harde dobber wordt om er daadwerkelijk 500 van te verkopen.

Turner Pinball’s Merlin’s Arcade

Productie DPX’s Alice’s Adventures in Wonderland

American Pinball (AP) Geen nieuws hier en of deze fabrikant nog lang gaat bestaan? De tijd gaat het leren. Pinball Brothers (PB) Geen nieuws hier en als gerucht gaat nog steeds dat men aan de ‘Predator’ werkt. Barrels of Fun Na de lancering van Labyrinth eind 2023, met een maximum van 1100 stuks (zijn er blijkbaar een 1000-tal uiteindelijk van geproduceerd), maakte Barrels

op 15 april (net na TPF) het thema van hun volgende flipper bekend: Dune. Deze is gebaseerd op de bioscoopfilms uit 2021 en 2024. De launch ging een beetje stuntelig en als je ook kijkt naar de status van de software, krijg ik het gevoel dat het product nog niet geheel af is en er gehaast aangekondigd is.

“Barrels maakte het thema van hun volgende flipper bekend: Dune” Zo wordt bijvoorbeeld de topper nageleverd. Om de productielijn maar niet stil te laten vallen is deze flipperkast wellicht vervroegd gelanceerd? Ook vond de launch in dezelfde week als King Kong plaats terwijl ook al bekend was gemaakt, dat JJP’s volgende flipperkast Harry Potter wordt. Nee, er zijn denk wel eens makkelijker tijden geweest om als kleinere fabrikant je product te lanceren. Dat men het toch nu deed, geeft wellicht aan dat de druk hoog is. Van Dune worden er maximaal 1.000 stuks gemaakt, Dune kent een prijs van ca. 14.000 EUR.

Barrels of Fun’s Dune

NFV Spinner Magazine | 2025 nummer 2

Multimorphic Hier werd net voor TPF hun nieuwste module aangekondigd voor hun P3-platform: Portal. Dit platform zie je zeer weinig in Europa. De kans dat je deze gaat zien, is dus behoorlijk beperkt.

Productie Spooky Pinball’s Evil Dead Dutch Pinball (DP) Bij DP is de productie van The Big Lebowski geheel afgesloten en is men volop bezig met het produceren van hun laatste titel: Alice’s Adventures in Wonderland. Na wat opstartproblemen is de productie nu in volle gang.

“...JJP toonde de al eerder aangekondigde Harry Potter aan de wereld”

uitvoering is vooral gericht op de exploitanten. De tegenhanger van de Stern PRO zullen we maar zeggen.

Multimorphic’s Portal met optionele topper

Jersey Jack Pinball (JJP) Vijf Juni was het eindelijk zover, JJP toonde de al eerder aangekondigde Harry Potter aan de wereld. Er waren a een paar korte teasers geweest eerder in die week maar op vijf juni werden alle details bekend met de gebruikelijke flashy JJP video. Ook een featurette-video kwam beschikbaar en zelfs al een eerste gameplay-video. Het mediaoffensief was begonnen op een wijze zoals JJP dat ook deed bij hun andere kasten. Er komen drie modellen: de gebruikelijke Collector’s Edition (er wordt geen specifiek aantal genoemd voor zover ik weet, het lijkt dat deze in tijd gelimiteerd is maar hoe lang?), een unlimited versie (met de naam Wizard editie, voorheen was dit de LE) en ook een goedkopere versie (de Arcade editie) die hetzelfde speelveld heeft als de andere twee maar vooral esthetische verschillen gaat kennen. Denk aan geen topper, geen shaker, geen ontspiegeld glas, geen radcals, geen mirrored backglass, etc.. Het artwork is wel gelijk aan de Wizard editie. Deze

De prijzen gaan van ca. EUR 12.500 voor de Arcade editie naar EUR 14.000 voor de Wizard editie en EUR 17.500 voor de CE. Ontwerper is Eric Meunier. Het geluid werd gedaan door David Thiel. Beiden hebben een goede reputatie op hun vakgebied. Het speelveld bevat elementen uit alle 7 films. Het cabinet artwork van de Arcade- en Wizard-edities is gericht op de films, waar de CE blijkbaar meer gericht is op de boeken. De CE-modellen worden kennelijk als eerste geleverd. De eerste kasten zijn al geleverd aan diverse distributeurs. ⬤

Harry Potter: CE, Wizard en Arcade edities

NFV Spinner Magazine | 2025 nummer 2

Sander Bakkes

Play research De psychologie achter het flipperen

Welkom bij deze column over de wetenschap achter (samen) spelen en flipperen. In de vorige Spinner hebben we het gehad over de paradox van faalervaringen:

– is gecreëerd. (Computer)spellen en flipperkasten beloven ons dat we een persoonlijke tekortkoming kunnen herstellen – een tekortkoming die zij in de eerste plaats in ons creëren.

In de echte wereld houden we niet van falen; we voelen ons graag competent. We ervaren faalervaringen wanneer we spelen en flipperen. We kiezen er zelf voor om te gaan spelen en flipperen, ondanks dat we daar iets ervaren wat we in de echte wereld graag vermijden.

Want, hoewel we falen misschien niet leuk vinden, is het vaak een integraal onderdeel van de gehele spelervaring. Het is een motivator: iets dat ons helpt onze strategieën te heroverwegen en de strategische diepgang van een spel te zien: een duidelijk bewijs dat we beter zijn geworden wanneer we het uiteindelijk overwinnen.

Er is dus iets bijzonders aan de hand. Wanneer we flipperen of (computer) spellen spelen, dan komen we vaak even “vast” te zitten in het spel of doen we onhandige dingen, en als we eerlijk tegen onszelf zijn dan snappen we vaak dat dit aan onszelf lag: dat we zelf even onhandig en niet zo slim waren.

In die zin brengt falen iets positiefs teweeg... Maar het is altijd potentieel pijnlijk of op zijn minst onaangenaam. Dit is de dubbele aard van games: hun kwaliteit als “pleasure spiked with pain” (plezier met pijn).

Maar het gekke is, we kiezen dus zelf een product uit dat ons actief in de weg staat om die doelen te behalen. Van de ontwerper van de meeste (huishoudelijke) producten wordt verwacht dat ze het product gebruiksvriendelijk, prettig, voorspelbaar, enzovoort maken. Maar nee! Niet (computer)spellen en flipperkasten, die zitten ons actief in de weg om onze doelen te halen. En, interessant genoeg vinden we dat prima. Een smartphone, TV, en navigatie in de auto moet ons vooral op een voorspelbare manier een positieve ervaring geven, maar van (computer)spellen en flipperkasten vinden we het prima dat ze ons het leven zuur maken.

Want inderdaad, we spelen op een flipperkast omdat we plezier willen

Meer psychologie in de volgende Spinner column! ⬤

2. 3.

hebben! Omdat we willen winnen, een hoge score halen, of eigen doelen halen! Toch?

Een psycholoog zou nu zeggen: Ja, maar het spel (of de flipperkast) belooft jou ook dat als je nog even doorspeelt; als je nog even beter oplet; als je nog even sneller reageert; dat het dan vast wel gaat lukken! Dat je je dan weer slim en handig en competent gaat voelen. Het spel houdt ons als het ware een wortel voor de neus: “Ga nog even door, dan voel je je vast weer goed over jezelf.” De ironie is natuurlijk dat dit gevoel van even niet handig, niet slim, niet competent zijn, dat precies dit gevoel door het spel zélf – de flipperkast zélf

Split Flipper blijkt DE oplossing om flipperen tijdens het hoorcollege te combineren met snoepen aan een lolly

Bas Vis

Kastenveiling 2025 resultaten Even het geheugen opfrissen: in Spinner 4 van 2024 stond een artikel over de aanschaf van 12 kasten van een voormalig lid van onze vereniging. Die kasten werden door Arie Pijl en mijzelf uit Wiesmoor gehaald en door het techniek team (veel dank!) weer spelend en toonbaar gemaakt. In Spinner 1 van 2025 stond een artikel met informatie over de kasten die de NFV uit die partij wilde houden. En over de wijze waarop de vereniging een veiling had opgezet voor de overige kasten van die aankoop én van een aantal NFV-kasten. In deze derde en laatste episode het verhaal over de veiling.

De aanloop naar de veiling Toen de ruimte met de veilingkasten in het clubhuis eind februari voor een ‘sneak preview’ openging, was er direct veel belangstelling van bezoekers. Veel mensen waren vooral nieuwsgierig, maar enkelen hadden serieuze interesse. Immers: er komt niet elke dag een kans voorbij om een The Addams Family, Indiana Jones of Bad Cats voor een schappelijke prijs te kopen. Ook

De veilingkasten in het clubhuis

NFV Spinner Magazine | 2025 nummer 2

bij de volgende ‘kijkdagen’ waren er behoorlijk wat mensen die de trap naar de ruimte namen waar de kasten opgesteld stonden. De veilingkasten waren allemaal spelend gemaakt. Er werd in de anderhalve maand in aanloop naar de veiling waarschijnlijk meer op gespeeld, dan in de voorbije jaren het geval was geweest. Afgezien van wat kleinigheden hielden de kasten zich prima.

Na de kijkdagen en de mailing aan de leden, was er de nodige belangstelling voor de informatie over de 12 kasten op de speciale NFV-veilingsite. Toen de Spinner eind maart werd bezorgd, merkte Bob (bouwer & beheerder van de site) dat er weer extra ‘traffic’ naar de veilingsite ging. Dat waren positieve signalen, maar in Nederland is er ook een bekende one liner: ‘kijken, kijken, niet kopen’. Zou dat ook voor de kasten uit deze veiling gelden? Op zondag 13 april stond de afsluiting van de veiling gepland en in de aanloop daar naar toe werd voor steeds meer kasten de minimum veilingprijs gehaald. De biedingen druppelden binnen. Toen op zaterdag 12 april er ook een bod op de Jackpot kwam wisten we het zeker: alle kasten gaan naar een nieuwe eigenaar. En we wisten ook: we hebben de doelstelling gehaald om de aankoopprijs terug te verdienen, en zodoende ‘gratis’ een aantal kasten aan de collectie van de vereniging toe te kunnen voegen!

De veilingdag Op de afsluitende (zon)dag volgden we met ‘het veilingteam’ het verloop van de biedingen op de voet. Inloggen, kop koffie erbij en de ontwikkelingen volgen. We waren nieuwsgierig hoe de nieuwe ‘automatisch verlengen’ opzet zou werken. Die was niet zelf bedacht, maar uitgewerkt op basis van de werkwijze van andere veilingsites.

er voor de Jackpot (Williams, EM-er uit 1971) slechts één liefhebber was die een bod deed. Dankzij het feit dat we voor een serieuze minimumprijs hadden gekozen, werd het wel een bod waar we tevreden mee waren. Bij eerdere veilingen hadden we wel eens kasten voor EUR 50 of minder verkocht, nu was de opbrengst EUR 610. Andere tijden!

Op die manier wilden we voorkomen dat bieders tot de aller-laatste seconde zouden wachten (en dan de andere bieders zouden verrassen met een laatste bod). Direct bij de eerste kast The Addams Family (een klassieker uit de 90’s), kregen we antwoord op die biedings-vraag: die functionaliteit deed precies wat we ervan gehoopt hadden. Er kwam een late bieding en dus volgde er een automatische verlenging van twee minuten. Datzelfde gebeurde daarna nog een aantal keren. Na tien minuten ‘overtime’ eindigde de veiling op EUR 6.500. Geen extra veilingkosten of iets dergelijks, dus voor de koper was het een mooie koop. En voor de NFV een mooie opbrengst.

Dus kwam de kast al snel op Marktplaats terecht. Er was gelukkig een NFV-koper die het net als ik een heel leuke kast vond én wel zin in een mooi project had.

Jackpot

Tot mijn verrassing gold die beperkte populariteit ook voor de Sorcerer (Williams, 1985). Dat vond ik een heel leuke kast, zo had ik tijdens het spelen op de kijkdagen gemerkt.

“Aan het eind van dit project waren er veel blije gezichten” Niet bij alle kasten uit de veiling waren er zoveel biedingen. Onze ‘biedersbasis’, de leden van de NFV, bestond uit zo’n 1700 kandidaat bieders (= alle leden) en van die groep was vanzelfsprekend niet iedereen op zoek naar een flipperkast. En bij die potentiële kopers moest er dan maar net iemand bij zijn die op zoek naar een Soccer Kings (Zaccaria, 1982) of Rescue 911 (Gottlieb, 1994) was. Gezien de kleine(re) groep van kandidaat kopers, was het niet zo gek dat

Sorcerer

Er kwamen op deze kast slechts twee biedingen, waarschijnlijk mede vanwege het feit dat er nog wel het Statistiek nodige werk aan de kast te doen was. Laagste bod Dat realiseerde de koper zich korte Grootste verschil tussen startbod en eindbod tijd naverschil het ophalen de kast ook. Laagste tussen startbodvan en eindbod

Flipperkast statistieken

Alle flipperkasten, zowel NFV als Wiesmoor Statistiek Hoogste bod Laagste bod Grootste verschil tussen startbod en eindbod Laagste verschil tussen startbod en eindbod

Ik heb hoop op een terugkeer van de Sorcerer naar het clubhuis, zodat er voor meer leden gelegenheid komt, om met deze leuke klassieker kennis te maken! In lijn met de verwachtingen was de Indiana Jones (Williams, 1993) de kast die bij deze veiling het meeste opbracht. Ook daar ging een mooi bieding proces aan vooraf, met maar liefst 30 biedingen. De IJ was niet de kast die de meeste biedingen kreeg. Dat was, toch wel verrassend, de Bad Cats (Williams, 1989). Liefst 36 biedingen werden daarop gedaan, waarvan 32 in het laatste half uur! In totaal werden er 138 biedingen gedaan en waren er 28 bieders.

Waarde

Het was even afkicken toen de 12e Wrestle Mania, € 510,en laatste veiling kort voor 14.00 uur Wrestle Mania, 510,00% was afgelopen. Jackpot, 101,67%

Waarde Indiana Jones: The Pinball Adventure, € 6.770,Jackpot, € 610,Bad Cats, 178,91% Rescue 911, 100,50%

budget voor investeringen in de NFV collectie beschikbaar. Samen met de inleg van de Club van 100, betekent dit dat er voor 2025 een budget van ruim EUR 13.000 beschikbaar is.

De afronding van de veiling De uiteindelijke opbrengst van deze kastenveiling was ruim EUR 33.000. Dat bedrag betekende een extra resultaat van EUR 5.500, ten opzichte van de minimum veilingprijzen die we bepaald hadden. Ongeveer de helft van die extra opbrengst (zo’n EUR 2.700) werd dankzij de ‘verlengingen’ gerealiseerd.

Het laatste hoofdstuk van deze veiling was de financiële afwikkeling en het ophalen van de kasten. Die processen verliepen zeer voortvarend en op vrijdag 25 april waren alle kasten aan de nieuwe eigenaren overgedragen. Project voltooid.

Van de totaal opbrengst werden eerst de voorfinancierders betaald. De resterende opbrengst komt als

Flipperkasten Totaal aantal biedingen 36 13

Naam Bad Cats Escape from the Lost World Fish Tales 9 Hurricane 3 Indiana Jones: The 30 Pinball Adventure Jackpot 1 Red & Ted's Road 8 Show Rescue 911 1 Soccer Kings 7 Sorcerer 2 The Addams Family 11 Wrestle Mania 17 Totalen 138

Totalen

Algemene totalen

Start Hoogste Procentueel verschil bedrag bod start / eind bedrag € 1.750,- € 3.131,- 178,91% € 1.250,- € 1.500,- 120,00%

Procentueel verschil eind Bedrag voor Verschil hoogste bedrag / laatste voor extensie bod - voor extensie extensie € 2.287,- € 844,26,96% € 1.400,- € 100,6,67%

Bedrag voor zondag € 1.800,€ 1.260,-

€ 2.750,- € 3.450,- 125,45% € 1.750,- € 1.900,- 108,57% € 5.750,- € 6.770,- 117,74%

€ 3.300,€ 1.900,€ 6.140,-

€ 150,€ 0,€ 630,-

4,35% 0,00% 9,31%

€ 3.200,€ 1.850,€ 5.760,-

€ 600,- € 610,- 101,67% € 4.000,- € 4.500,- 112,50%

€ 610,€ 4.400,-

€ 0,€ 100,-

0,00% 2,22%

€ 610,€ 4.350,-

€ 2.000,- € 2.010,- 100,50% € 1.000,- € 1.110,- 111,00% € 1.250,- € 1.270,- 101,60% € 5.500,- € 6.500,- 118,18% € 100,- € 510,- 510,00% € 27.700,- € 33.261,-

€ 2.010,€ 1.110,€ 1.270,€ 5.620,€ 510,€ 30.557,-

€ 0,€ 0,€ 0,€ 880,€ 0,€ 2.704,-

0,00% 0,00% 0,00% 13,54% 0,00%

€ 2.010,€ 1.020,€ 1.260,€ 5.610,€ 250,€ 28.980,-

NFV Spinner Magazine | 2025 nummer 2

Totaal Wiesmoor Kasten

Veel dank aan alle betrokkenen voor hun inbreng! Zoals ze dat bij een

Waarde € 27.641,-

bekend TV-programma zo treffend zeggen: ‘gelukkig hebben we de foto’s nog’. Komt er een vervolg? Aan het eind van dit project waren er veel blije gezichten. Bij de kopers, bij de mensen van de techniek die de kasten hadden klaargemaakt, bij de ontwikkelaar van de veilingsite en bij het NFV bestuur.

“Toen op zaterdag 12 april er ook een bod op de Jackpot kwam wisten we het zeker: alle kasten gaan naar een nieuwe eigenaar” De vraag die opborrelde was: zullen we dit nog een keer doen? Het antwoord was unaniem: ja, laten we dat doen. Hopelijk kunnen we na de zomer meer informatie hierover delen. ⬤

Winfred de Ruijter

Oude liefde roest niet Hoezo…? Dat denk je vast. Wat betekent het eigenlijk? Het gezegde beschrijft het mooi: ‘De liefde verdwijnt nooit helemaal’. In dat licht besteden we hier aandacht aan NFV-leden, die al meer dan 10 jaar lid zijn. Wie zijn ze en hoe ziet ‘de hobby’ er vandaag de dag uit? In elke Spinner brengen we een aantal van die leden in beeld. En telkens uit een andere provincie: we gaan dit keer naar Limburg! We stelden de leden allemaal dezelfde vraag: hoe ziet ‘de flipperhobby’ er nu uit?

Wat is je naam? Remy van den Bogaert Sinds welk jaar ben je al lid? 2013 Hoe ben je bij de vereniging terecht gekomen? Al jaren geleden via een kennis. Wat was je eerste kast en heb je die nog? Als kind vond ik flipperen al cool en in Valkenburg had je vroeger arcadehal Cadillac, met altijd de nieuwste flippers. Tijdens mijn studie en militaire dienst is het virus echt serieus geworden. Daar stond maandenlang een Whitewater en dat is ook mijn eerste flipper geworden. En ik vind hem nog steeds geweldig. Ik vind zoveel flippers leuk maar ik heb eigenlijk alleen nog maar golden WPC oldies. Ik heb nog geluk gehad dat toen ik ze kocht je overal de mooiste exemplaren kon vinden

NFV Spinner Magazine | 2025 nummer 2

met zelfs origineel onverkleurde kabinetten. Dat was toen de sport om net zo lang te zoeken totdat je de perfecte gevonden had. Ik heb echt tig flippers laten staan omdat ze niet perfect waren. Nu is het heel anders en heb je veel mensen die hem vandaag nog willen komen halen en alles kan je vrijwel nieuw bestellen en weer als nieuw maken. Wat waardeer je aan de NFV? De NFV is erg leuk en de passie straalt er vanaf. Maar vooral de manier hoe de NFV flipperliefhebbers verbindt vind ik top. Elk jaar gaan we allemaal naar het DPO. Die in het Evoluon vond ik echt magisch! Dat moet nog eens een keer bij een jubileum gebeuren en dan kom ik persoonlijk helpen om een ‘Attack From Mars Alien’ boven in de koepel van het Evoluon te plaatsen. Flipper je wel eens buiten de deur, zo ja, waar? Door flipperen heb ik zoveel leuke mensen leren kennen en een aantal hele goede vrienden gemaakt. Ik heb een paar gouden gabbers leren kennen “uut” Gendt en in Zuid Limburg (waar ik woon) is ook een hele leuke en hechte vriendengroep ontstaan. Er worden regelmatig top-avonden georganiseerd. Daarnaast ga ik graag flippers in het “wild” spelen zodra ik

de kans krijg en ze ergens zie staan. Heb je wel eens iets bijzonders in de hobby meegemaakt? Ik ben vreselijk slecht in het verkopen van mooie flippers. Ik had bijna altijd spijt als ik er één weg deed. Ik heb een ‘wijze’ vriend in het oosten van het land die een keer letterlijk zijn bijl had meegenomen, zodat ik beter knopen kon doorhakken. Wel grappig is dat ik op een gegeven moment 3 dezelfde Cirqus Voltaire kasten had en daar één zeldzaam mooie van heb laten maken, met originele onderdelen. In die tijd kon dat nog, als ik hem vanavond te koop zet dan zijn er al meteen 10 gegadigden. Wat ik altijd fantastisch vind is als je bij andere flipperliefhebbers komt. Dan weet je nooit wat je tegenkomt. Naast flippers kom je de mafste verzamelingen en creaties tegen. Op een bepaalde plek had een man miniatuur-autootjes in zijn hele huis, tot en met de wc aan toe. Nergens in dat huis was nog een stukje muur te bekennen. Ook kwam ik eens in een huis vol met levensgrote beelden van Darth Vader, Super Mario en Bud Spencer. Wat wil je nog kwijt aan de NFV? Keep up the good work & Enjoy pinball!

Wat is je naam? Marc Limpens Sinds welk jaar ben je al lid? 2010 Hoe ben je bij de vereniging terecht gekomen? Al jaren geïnteresseerd flipperaar. Toen de tijd voor een eigen kast rijp was, ben ik naar meer informatie gaan zoeken. Dan kom je haast automatisch bij de NFV terecht. Ik flipper verder alleen voor ontspanning, heb zelf niks met modden of repareren. Dan is een ledenlijst van de NFV handig op het moment dat ik iemand voor een reparatie aan mijn kast nodig had. Ik neem me al jaren voor een keer een vrijdag naar het clubhuis te komen, maar het komt er maar niet van. Ben een druk baasje en dan werkt de afstand vanuit Zuid-Limburg ook niet mee. Wat was je eerste kast en heb je die nog? Mijn eerste kast was een Fish Tales (met topper! - niet altijd

gewaardeerd door de rest van de familie...). Deze wilde ik graag als eerste kast hebben want ik heb die in mijn middelbare schooltijd in de jaren ‘90 veel gespeeld. Omdat ik thuis maar één kast kan/wil plaatsen is het altijd zo gegaan dat ik eerst de kast verkocht om daarna een nieuwe te kopen. De eerste kasten kocht ik nog bij een handelaar, maar met meer kennis durfde ik het op een gegeven moment ook aan bij particulieren een kast te kopen. Zo heb ik twee keer een kast gekocht bij de welbekende Toon in Drunen. Mijn interesse is wel verschoven van jaren ‘90 kasten (zoals Fish Tales en TOTAN) naar de (recente) Sterns, zoals Star Wars, Iron Maiden e.d.. De meest recente kast die hier in huis stond was een Godzilla premium. We zitten nu “tussen twee kasten in”, ben nog op zoek naar een vervanger voor Godzilla. Onze oudste zoon speelt graag een potje mee, dat gaat op het scherpst van de snede! De rest van het gezin heeft heel weinig met flipperen. Wat waardeer je aan de NFV? Ik ben meer een “slapend” lid. Ik neem me wel vaker voor iets meer te gaan doen, maar zoals eerder gezegd, het komt er niet van. De Spinner gaat in één ruk uit, leest altijd lekker weg. Erg handig was de ledenlijst Via Guus Arens. En via mijn werkgever, destijds importeur Williams en Bally flipperkasten. Wat was je eerste kast en heb je die nog? Eerste flipperkast was een Centaur van Bally. Ik heb hem nog steeds maar hij is momenteel niet actief in gebruik.

Wat is je naam? Joep Mertens Sinds welk jaar ben je al lid? 1995 Hoe ben je bij de vereniging terecht gekomen?

toen ik iemand voor een reparatie kon benaderen en dat die mijn kast toen ook prima gerepareerd heeft. Flipper je wel eens buiten de deur, zo ja, waar? Ik flipper eigenlijk alleen buiten de deur op het moment dat ik een kast per toeval tegenkom, tijdens vakanties bijvoorbeeld. Ik ga er niet speciaal naar op zoek. Op het “lijstje” staan wel nog, een vrijdag in het clubhuis, flippermuseum in Rotterdam en hier om de hoek, “Freeplay” in Lanaken (België). Heb je wel eens iets bijzonders in de hobby meegemaakt? Nee, zelden iets bijzonders omdat ik bijna alleen maar thuis speel..... Of het moet zijn tijdens die vakantie, waar mijn zoon en ik met 2 euro inworp, de ene na de andere “free play” bij elkaar speelden (slecht ingestelde machine). Tot groot ongenoegen van de andere “kinderen” die ook wilden spelen. Op een gegeven moment hebben we de gespaarde spellen maar aan hen over gelaten... Wat wil je nog kwijt aan de NFV? Tja, zoals gezegd, ben ik een “slapend” lid, maar ik vind het wel gaaf dat de vereniging bestaat. Ik hoop snel eens op een vrijdag van de partij te zijn. te flipperkasten wil spelen moet ik (in het zuiden) naar Game State. Hier staan nog recente kasten en goed onderhouden.

Wat waardeer je aan de NFV? Veel activiteiten voor leden. Technische vraagbaak.

Heb je wel eens iets bijzonders in de hobby meegemaakt? Het meest bijzondere was dat een klant de Indiana Jones had teruggegeven, omdat hij tijdens het spel geluiden maakte waar hij niet van gediend was. Volgens mij was dat het geluid van een boer tijdens het spelen.

Flipper je wel eens buiten de deur, zo ja, waar? Helaas heb ik weinig tijd voor DPO en clubhuis (zou ik wel eens tijd voor moeten maken). Als ik nog op recen-

Wat wil je nog kwijt aan de NFV? Ga vooral zo door. Ik denk dat heel veel flipperliefhebbers blij zijn met jullie inzet om het flipperen levend te houden. ⬤

Jim Jansen

Pinball on location Play In - The WallXL-Store, Utrecht

De ouderwetse arcade is helemaal terug van weggeweest en bij de Play In kan je onbeperkt flipperen voor een vast bedrag.

Toen mijn interesse voor het flipperen begon, lees de jaren tachtig van de vorige eeuw, vond je in elke stad -en ook in veel dorpen- standaard een amusementshal. Ik herinner me de hoofdstraat van De Koog op Texel waar ik mijn kwartjes in een Charlie’s Angels gooide. Bij de Play Inn nabij Amsterdam-Centraal speelde ik voor het eerst op een Junk Yard en op de Oude Gracht in Utrecht stonden niet één, maar twee exemplaren van Attack From Mars. Naast elkaar! De flippers en andere behendigheidsautomaten verdwenen langzaam uit het straatbeeld of werden vervangen door troosteloze gokhallen. Met de komst van Gamestate als nieuwe speler op de markt, dik tien jaar terug, keerde de arcadehal terug in het straatbeeld. En op de meeste locaties staan minimaal wel twee flipperkasten opgesteld. Bij Gamestate -en ook the GameBox en Sir Winston- zet je op je playcard een bepaald bedrag en kan je vervolgens gaan spelen. De Play In in Utrecht hanteert een ander concept, daar betaal je 17,50 voor anderhalf uur spelen.

NFV Spinner Magazine | 2025 nummer 2

We komen vanuit Amsterdam met de auto en het immense winkelcentrum bevindt zich net voor Utrecht aan onze rechterhand. Het is raadzaam om te reserveren omdat we bij een eerder bezoek een uur moesten wachten op ons tijdslot. We komen natuurlijk voor de arcadehal en banen ons een weg langs het Kids Paradise, een trampolinepark en een Escape Room.

“De flipperkasten komen alle drie net nieuw uit de doos“ Bij de deur van de arcadehal laten we ons bandje zien en kunnen we vervolgens 90 minuten naar hartenlust flipperen. De kasten worden neergezet door Pinball Palace en hier staan standaard vijf recente Sterns. Bij een eerder bezoek speelde ik hier voor het eerst een Godzilla en die kast is net als de Avengers en Rush verdwenen. Het goede nieuws is dat de nieuwste kast, Dungeons & Dragons:

The Tyrant’s Eye (Pro) er net is neergezet, aangevuld met een Foo Fighters (Pro), JAWS (Pro), John Wick (Pro) en een Venom (Pro). De kasten staan standaard op drie ballen en op fabrieksinstellingen en helaas staat Stern Insider Connect niet aan. Voor het eerst een nieuwe kast spelen heeft iets magisch en dat geldt ook voor mijn Dungeons & Dragons-premiere. De draak in de kast is de blikvanger, de multiball is erg leuk en Brian Eddie heeft met deze machine prima werk afgeleverd. Omdat je niet voor een spelletje hoeft te betalen, is de verleiding groot om na een matige bal snel uit te wijken naar een andere machine. Hetgeen ik ook af en toe doe. Vandaag ben ik samen met Enrico Douwens, ooit een gewaardeerd penningmeester van deze mooie vereniging en nu een flippervriend die ik graag de loef afsteek. Hij haalt de hoogste score op D&D en ik op Jaws en FF. Hoewel 17,50 best een bedrag is voor anderhalf uur flipperen, kan je je hier heerlijk uitleven op de nieuwste machines. Dat is ook wat waard. ⬤

Jim’s zoon Miquel speelt een potje op de Guardians

Er moet zo nu en dan natuurlijk een high score achtergelaten worden

De allernieuwste kasten bij Play In Utrecht!

Winfred de Ruijter

In de media Achter de schermen Je komt het vast wel eens spontaan zelf tegen. Je slaat een krant open of je luistert naar de radio. En dan ineens gaat het over flipperen. En soms zelfs over de vereniging, of over het Dutch Pinball Museum in Rotterdam. In sommige gevallen wijzen familieleden, vrienden of collega’s je op dat soort berichten. Omdat ze weten ‘dat jij nou eenmaal zo fanatiek flippert’.

Maar in de meeste gevallen zie of hoor je ons pas natuurlijk, wanneer we jou erop wijzen. Waarop dan? ‘Dat we weer eens in het nieuws waren…’ Dat doen we meestal via Facebook en/of Instagram of in deze Spinner. Goed nieuws: het zijn eigenlijk altijd wel leuke, positieve berichten over flipperen. Flipperen wordt vaak gekoppeld aan ‘dat weet ik nog van vroeger…’. Maar waarom vinden we als NFV die aandacht voor het flipperen eigenlijk belangrijk? En hoe werkt dat dan: hoe kom je in de tv- of radio-uitzending of in de krant? Soms is er ook in andere media-aandacht voor het flipperen: vaak via blogs en YouTube. In dit artikel lichten we graag onze aanpak toe. En hebben we twee recente voorbeelden waarin we ‘in de media’ verschenen. Begin maart waren we te gast bij de televisie, bij ‘Carrie op vrijdag’ op NPO 1. En eind maart bij NPO Radio 1, uitgezonden vanuit het clubhuis: ‘Dijkstra en Evenblij ter plekke’.

NFV Spinner Magazine | 2025 nummer 2

Waarom vinden we die aandacht belangrijk? Veruit de meeste mensen in Nederland denken dat flipperen uitgestorven is. Je ziet ook vrijwel geen flipperkasten meer in het straatbeeld (denk aan café’s en sportkantines, voorheen stond daar altijd wel een kastje). Als we het flipperen ‘levend’ willen houden, moeten we vertellen en laten zien dat onze hobby nog springlevend is: thuis en in het clubhuis. Om tegen ‘lage of geen kosten’ toch veel mensen te bereiken, hebben we de ‘free publicity’ nodig. Gratis persaandacht. Daarom verschijnen we graag in de media.

journalistiek werk (Jim is hoofdredacteur van het tijdschrift New Scientist) heeft hij een enorm netwerk van journalisten bij kranten en tijdschriften, tv, radio en andere media. Dat helpt enorm. We gebruiken zijn bestand, een persdienst en onze eigen contacten van eerdere jaren.

En hoe werkt dat dan? Elk verhaal start met een journalist. Die wil gewoon een leuk verhaal met mooi beeld erbij, over een onderwerp dat zijn lezers/luisteraars/kijkers aanspreekt. En het liefst nog een beetje nieuwswaarde erbij (evenement, introductie, speciale gebeurtenis...). Hoe bereiken we die journalist? Al meer dan 15 jaar is Jim Jansen onze woordvoerder. Vanwege zijn

De uitzending van Carrie op Vrijdag wordt voorbereid...

De sportkantine van de IJsselmeervogels

We hebben standaard één groot persmoment per jaar: het Dutch Pinball Open Expo. Circa vier weken voordat dat begint, verspreiden we een persbericht. In dat bericht staan alle facts & figures over het evenement (denk aan locatie, datum, aantal kasten, aantal deelnemers, nieuwe titels van flipperkasten, de organisator NFV, Jim als contact voor vragen etc). De hoofdwedstrijd van het DPO noemen we altijd het NK Flipperen, omdat iedere niet-flipperaar dan begrijpt waar het over gaat.

Het doel van de verspreiding van het persbericht is niet alleen plaatsing op nieuws- en evenementensites, maar vooral ook om te zorgen dat dit bij redacties ‘op de kalender’ komt. En voor de nieuwsredacties geldt specifiek: pas in de laatste dagen voor het evenement wordt bepaald waar ze écht items over gaan maken. Vooral in de week voor het evenement krijgen we de meeste vragen. En tot slot geldt hierbij: flipperen staat bij ons natuurlijk hoog op onze agenda. Maar als er een groot of belangrijk incident in Nederland is, vallen we direct van de planning af. Ook al hadden ze nog zó beloofd te komen. Wij (Jim en ik, Winfred) hopen dan ook altijd maar, dat er in het DPO-weekend nooit iets ‘wezenlijks’ in de wereld gebeurt. Tot nu toe hebben we altijd geluk gehad. De rest van het jaar is er voor het grote publiek minder flippernieuws. Maar journalisten zoeken soms toch gewoon leuke verhalen. Of we passen als NFV goed bij het format van het programma. NFV op tv Het format van ‘Carrie op vrijdag’ (wekelijks tussen de 600.000 en 800.000 kijkers!) is geknipt voor de NFV. Die talkshow van Carrie ten Napel (jaja, de dochter van sport-

verslaggever Evert ten Napel) komt wekelijks live vanuit een sportkantine: die van de IJsselmeervogels in Bunschoten-Spakenburg. Elke week is er de rubriek: ‘Club van de week’. Die club wordt dan in de studio uitgenodigd voor een leuk gesprek met Carrie. En je raadt het al: wij waren op vrijdag 7 maart de ‘Club van de week’. Hoe gaat dit in zijn werk? Er spelen zich in de vier dagen voor de uitzending de volgende activiteiten af: De redactie belt Jim met het idee: maar er moeten wel mensen van ons en flipperkasten naar de live locatie. En ze stellen de eerste twintig vragen. Ze checken eigenlijk ‘zijn we leuk genoeg, passen we goed bij het programma, krijgen we de logistiek voor elkaar?’. Jim belt mij met dezelfde vraag, is dit haalbaar? Wie kunnen erbij zijn? De redactie heeft daarnaast zelf ook direct contact met Gerard, van het Dutch Pinball Museum. Gerard kan in ieder geval ook. De redactie belt nog eens, Jim beantwoordt weer een hoop vragen en het is afwachten of we definitief deze uitzending gaan halen. Er zijn altijd alternatieve clubs. Groen licht. Het gaat door!

Gerard in gesprek met Carrie en camera met autocue

De redactie belt met Jim, Gerard en mij voor het zogenoemde ‘voorgesprek’. Daarin toetsen ze welke vragen leuk zijn: zit er een verhaal in? En kunnen we trouwens nog aan een extra flipperkast komen? Ik verwijs ze naar de verhuurservice van Rob Capel’s Pinball Lounge. Rob zit immers in Amersfoort en dat is niet ver van Bunschoten-Spakenburg. Er wordt druk heen en weer ge-appt, en op de dag voor de uitzending komt vanuit de productie het draaiboek met tijden. De tijden dat we er moeten zijn staan erin (stipt 17.00, want uitzending is vanaf 19.00) – ja, er moet namelijk nog een doorloop gedaan worden met welke camera’s, flipperaars en omstanders het item gedraaid wordt. De dag van de uitzending Vrijdag 7 maart. Ik meld me stipt om 17.00 in Bunschoten-Spakenburg. Gerard en Dennis van het Dutch Pinball Museum en Rob Capel hebben kasten mee (op speciaal verzoek van de redactie: een Bally Dolly Parton en een Stern Godzilla). Ze staan al op de aangegeven plaatsen op de set (ja, gewoon een mooi woord voor de plaats van opname). Tijd om even te flipperen is er niet, dat komt later wel. Er lopen al zo’n 20 man aan techniek en redactie rond. De ontvangst is uiterst vriendelijk: we kunnen wat gaan drinken in de vipruimte en ze komen ons later voor

NFV Spinner Magazine | 2025 nummer 2

de doorloop ophalen. Inmiddels zijn Jim, zijn flipperende vrouw Claudine en zoon Miquel ook binnen. De ‘gezenderde’ (dan heb je zo’n micro-

“Carrie bombardeert Jim als vergissing tot voorzitter, wat later tot verbaasde reacties leidt op social media” foon met kastje) sprekers Gerard, Claudine en Jim moeten nog even naar de visagie, want anders zien ze straks zo bleekjes in het felle studiolicht. De sfeer is los en gezellig.

Bij de doorloop merk je dat Carrie tot in de puntjes is voorbereid. Ze stelde zich aan me voor, dus ik deed dat ook. En Carrie meteen: Oh, dan ben jij diegene met acht kasten thuis? Toch knap als je al die onderwerpen van zo’n avond bij kunt houden… Daarnaast had ik het aantal NFV-leden (stond in tekst op de autocue) nog even snel van 1500 naar 1700 laten aanpassen. We zijn immers met 1700 leden. Carrie merkte het direct op: ‘Het waren er toch 1500?’. Na onze doorloop begint de soundcheck met de ‘Ladies of Soul’. Ze zingen een heel nummer lang, en zo hebben we een soort privé-concert. Klinkt top. Het is 19.00. We klappen enthousiast mee op de aanwijzingen van de productie. We zijn het tweede item van de uitzending, dus hoeven we niet lang meer te wachten. Zo’n tien

Gerard vertelt het verhaal van zijn Dolly Parton

Dijkstra en Evenblij te gaan. De mannen doen vooral veel sportverslaggeving en commentaar, dus bij de NFV voelen ze zich vast thuis! Maar waarom bij ons? De gemeente Veenendaal was in het nieuws, vandaar dat ze ‘ter plekke’ in Veenendaal gaan uitzenden (dat is het format van het programma). Op zoek naar een locatie kwamen ze bij de NFV uit.

Jim legt uit wat het flipperspel voor hem betekent

minuten later start ons item en loopt alles zoals gepland. Carrie bombardeert Jim als vergissing tot voorzitter, en dat leidt later tot verbaasde reacties op social media. Dat Jim nog zachtjes ‘Nee, woordvoerder’ zei, bleef bij velen onopgemerkt. Na de uitzending is er gelegenheid om met de crew en redactie nog even een buffet in de vipruimte te nuttigen. Goed geregeld allemaal zeg! Hier maken Gerard, Dennis en ik graag gebruik van. We maken ook nog een praatje met redactieleden en met Carrie en sluiten daarna om 21.15 met een tevreden gevoel de avond af! Als ik mijn telefoon weer aanzet zie ik me toch een partij app-jes: ‘Jullie hadden een leuk item op tv!’

Ja, dat krijg je met zoveel kijkers… Het programma gemist? Scan de QR-code op de deze pagina! NFV op de radio En dan een paar weken later. Dinsdag 25 maart. Jim belt: ‘Zou het lukken om Radio 1 aanstaande zondagavond vanuit het clubhuis te kunnen laten uitzenden? Mijn eerste reactie hinkt op twee gedachten: ‘Wat gaaf’ en tegelijkertijd: ‘Wat kort dag zeg’. Wat moeten we in gang zetten als we dit willen? Ik weet uit mijn hoofd dat er die week al een Funhouse Friday is. Megadruk voor Arie en team. Dus we moeten eerst even met Bas schakelen hoe hij er tegenaan kijkt. En dan weten we het nog niet eens zeker, of Radio 1 wel voor ons als locatie kiest. Het blijkt trouwens om

De volgende dag heb ik een voorgesprek met de redactie. Ik herinner me nu dat ze vroegen: ‘Kun je kasten aan hun geluid herkennen?’ Ik antwoordde bevestigend. Zeker als het om muziek en callouts gaat. Als je de uitzending terugkijkt, zie je wat er van die vraag terecht kwam. Dramatisch…

“We weten niet eens zeker of Radio 1 voor ons als locatie kiest” Inmiddels heeft Bas een appgroep gestart met de producer van BNN Vara (Radio 1), samen met Bob, Jim en mij. Heel handig blijkt al snel, want we kunnen snel schakelen over vraagstukken (hoe snel is de wifi en hoe ziet het clubhuis eruit in verband met de akoestiek).

Voorbereidingen voor de Radio 1 uitzending

Evenblij (l) en Dijkstra aan het flipperen voor de uitzending

Er gaat een band live optreden, die mag niet gaan galmen. De technicus van Radio 1 twijfelt nog even, maar er komt toch snel groen licht. It giet aon!

gang. En het is superfijn dat Michel, Marianne en Jos de catering en bar voor hun rekening nemen! Allemaal top geregeld!

We regelen dat er social media berichten worden geplaatst en een mailing naar leden uitgaat: iedereen is op zondag welkom in het clubhuis, om de opname bij te wonen. Van tevoren kun je nog twee uur flipperen, want tijdens de uitzending blijven de kasten uit.

Presentatoren Erik Dijkstra en Frank Evenblij komen binnen en zijn direct enthousiast. Bas en ik leiden ze rond. Herinneringen gaan bij de mannen herleven. Erik: Medieval Madness was altijd mijn favoriet, heb je die ook? Even later staat hij erop te spelen. Frank had vroeger een oudere EM-er thuis. Hij vindt het ook nog steeds superleuk.

De dag van de uitzending Op zondag om 14.00 is Bob er al om de techniek van Radio 1 te begeleiden, de redacteuren en presentatoren komen pas tussen 16.00 en 17.00. Inmiddels zijn er ook ongeveer 15 leden binnen en is de voorbereiding in volle Claudine, Winfred (l) en Jim live in de uitzending

NFV Spinner Magazine | 2025 nummer 2

Om 19.00 gaan we live en om 19.35 staan wij op de planning. Het gaat ruim negen minuten over flipperen. Jim kan rechtzetten dat hij geen DPO-kampioen en geen voorzitter is. Leuk gesprek, heel ontspannen.

DJ Jean bespeelt Dolly Parton

En verderop tijdens de radio-uitzending is DJ Jean te gast (jaja, die van ‘The Launch’ uit 1999). Het blijkt dat hij ook van flipperen houdt. DJ Jean, die in de vorige eeuw al in de IT-discotheek in Amsterdam draaide, kijkt zijn ogen uit. Hij vertelt vol passie over zijn liefde voor Dolly Parton. Voor de flipperkast wel te verstaan! Een dag later begrijpen we van de producer dat Erik Dijkstra zei: ‘We moeten vaker naar dit soort locaties!’. Het programma gemist? Scan de QR-code en kijk en/of luister het terug! Ondertussen hebben we het aankomende DPO Expo al bij de redactie in de agenda laten zetten… zodat we ook in november mogelijk weer aandacht krijgen! ⬤

Na de zeer geslaagde happenings van 2023 en 2024 gaan we voor een derde keer naar het Koningshof in Veldhoven. Het recept is net als in eerdere jaren: heel veel flipperkasten, veel vendors, seminars en goed bezette toernooien. We hopen weer veel nieuwe flipperkasten te kunnen presenteren en het is de verwachting dat veel vendors uit binnen- en buitenland hun opwachting zullen maken. Er is een heleboel te beleven en te doen, inclusief toernooien voor de meer recreatieve spelers. We hopen weer veel leden te mogen begroeten bij het grootste flipperevenement van het jaar: het Dutch Pinball Open!

Het programma in het kort:

Inschrijven? Dat kan!

Vrijdag 21 November Opbouw DPO Vanaf 18.00: (alleen voor wedstrijdspelers, geen vrij spelen) Team toernooi en Kwalificatie Hoofdwedstrijd – Blok 1

De leden die er in 2023 en 2024 bij waren weten het al: de locatie nodigt uit voor een ‘weekendje weg’. Immers, op de locatie Koningshof zijn er niet alleen mooie ruimtes om een evenement te organiseren en volop parkeerruimte voor de bezoekers, maar er is ook een hotel. ’s Avonds flipperen tot het licht uit gaat, lekker slapen, de volgende dag ontbijten en daarna weer bezig zijn met je hobby.

Zaterdag 22 November 10:00 - 23:00 Openingstijd Recreatief flipperen Vendors Seminars (schema volgt later) 10:00 - 19:30 Kwalificaties Hoofdwedstrijd - Blok 2/3/4 10:00 - 19:00 Classics Wedstrijden – Kwalificaties 11:00 - 21:00 Pingolf Wedstrijd - Losse Tickets, Speel Wanneer Jij Wilt 12:00 - 15:00 Flip Frenzy Wedstrijd - Kwalificatie En Finale 16:15 - 19:15 Dames Wedstrijden - Kwalificaties En Finale 19:45 - 22:45 Flip Frenzy Wedstrijd - Kwalificatie En Finale Zondag 23 November 10:00 - 18:00 Openingstijd Recreatief flipperen Vendors Seminars (schema volgt later) 10:00 - Hoofdwedstrijd - Finale 10:30 - 16:30 Pingolf Wedstrijd - Losse Tickets, Speel Wanneer Jij Wilt 10:30 - 13:30 Flip Frenzy Wedstrijd - Kwalificatie En Finale 13:00 - 16:00 Jeugd Wedstrijden 14:00 - 17:00 Flip Frenzy Wedstrijd - Kwalificatie En Finale

Als zo’n weekendje weg je wel leukt lijkt, wacht dan niet met je hotelkamer reserveren en kaartjes bestellen voor het evenement. Inschrijven is sinds 15 juni mogelijk en dat kan hier:

Gerard van de Sanden

De avonturen van een flippermuseumdirecteur

Bekende gezichten... Wie denkt dat het leven van een museumdirecteur saai is, is duidelijk nog nooit achter de schermen van het Dutch Pinball Museum geweest. Hier stuiteren flipperballen door de lucht, worden bezoekers weer even kind en duiken er steeds vaker bekende gezichten op.

Carrie ten Napel stond dan misschien niet letterlijk bij ons binnen, maar via haar tv-programma ‘Carrie op Vrijdag’ kwamen we toch in beeld. Ze maakte een item over flipperkasten en gebruikte daarvoor één van onze machines. Het ging over meer dan spel alleen: herinneringen, techniek, plezier. Mooi om te zien hoe zo’n kast mensen verbindt – en tegelijk laat zien wat wij hier elke dag doen.

Carrie ten Napel

Cesar Zuiderwijk is nog niet langs geweest, maar kwam wél ter sprake tijdens een ontmoeting elders. We spraken over Scheveningen, rock-’n-roll en spelletjes – en ja hoor: flipperkasten. Zijn ogen begonnen te glimmen bij het woord Twilight Zone, en het gesprek knalde net zo los als een multiball. Blijkbaar zit die liefde voor flipperen ook diep bij een drummer. Misschien is een drumstel ook gewoon een flipperkast, maar dan met stokken. Bart Nieuwkoop, speler van Feyenoord, kwam wel echt op bezoek. Rustig, geïnteresseerd – en verrassend goed met een flipperkast. We hadden het over timing, focus en spelinzicht: dingen die in De Kuip net zo belangrijk zijn als op een kast uit de jaren ’90. Geen gedoe, gewoon een Rotterdammer met hart voor spel. Cesar Zuiderwijk

NFV Spinner Magazine | 2025 nummer 2

Bart Nieuwkoop

En dan Patrick Laureij. Een bezoek van hem voelt alsof je ineens in z’n show zit. Hij herkende meteen kasten uit z’n jeugd, begon te ouwehoeren en speelde fanatiek. Geen podium, geen microfoon – gewoon Patrick die lol heeft. Rotterdamse humor, recht voor z’n raap. Tim Klijn, radio-DJ bij 538, liep rond met dat typische radiomensen-enthousiasme: nieuwsgierig, vrolijk, altijd aan het luisteren. We spraken over beleving, geluid en het belang van timing. Flipperen en radio bleken verrassend veel gemeen te hebben. Een fijn gesprek, zonder grote woorden.

Patrick Laureij

Wat deze ontmoetingen gemeen hadden? Echte interesse. Geen show, geen façade. Flipperkasten halen iets puurs naar boven: de spelende mens. En zo… the adventure continues. ⬤

Flemming

En dan was er nog Flemming – de zanger die je overal hoort. Geen snelle selfie, maar echt spelen. Vragen stellen, details checken, voelen hoe het spel werkt. Ritme, techniek en flow: ook in de muziek onmisbaar. Inmiddels komt zijn eerste eigen flipperkast eraan.

Tim Klijn, Radio 538-DJ

Egon Labree

Start a new game Nieuwe leden stellen zich voor Elk kwartaal verwelkomt de NFV zo’n 30 tot 50 nieuwe leden. Mensen die om uiteenlopende redenen zodanig enthousiast zijn over flipperen dat ze zich aansluiten bij onze vereniging. In deze editie stelt Egon Labree uit Helmond zich voor. Hallo allemaal! Ik ben Egon, 62 jaar, getrouwd, drie kinderen, een hond en twee katten. In het dagelijkse leven houd ik me bezig met electronicen firmwaredesign. Samengevat: ik houd van techniek! Toen ik 6 was: extra lang opblijven om de lancering van de Apollo raket naar de maan te kunnen zien. Vanaf mijn 8e keek ik altijd naar Star Trek op de TV. Op mijn 14e repareerde ik de meeste TV’s in de buurt. BASIC programmeren geleerd op een TRS80 toen ik 17 was. Mijn 1e EM flipperkast heb ik gerepareerd op mijn 19e. Na 2 jaar ging mijn flipperkast terug naar de originele eigenaar. Sindsdien is het steeds leuker geworden! Bij flipperkasten gaat het mij vooral om de techniek. Maar een potje flipperen blijft leuk. Enkele favoriete kasten zijn: Medieval Madness, Scared Stiff, Cirqus Voltaire, Bride of Pinbot, The Flintstones, Class of 1812. Op de VPX zijn de favorieten onder andere: Endless Summer, Iron Maiden, Terminator Salvation, Pink Floyd. Zelf heb ik ook enkele flipperkasten gehad, maar die heb ik allemaal gerepareerd en weer doorverkocht. Bijvoorbeeld de Jackpot (EM) van Williams, de Skill Flight (SS) van Bell Games, de Earth Wind Fire van Zaccaria en de Jungle Lord van Williams. Omdat techniek me zo boeit heb ik ook circa 15 zelfbouw visual pinball flipperprojecten afgerond (niet allemaal even mooi). Heel veel van geleerd en ook allemaal verkocht. De Medieval Madness kast op de foto staat nog wel bij mij thuis. Deze heb ik 5 jaar geleden als Visual Pinball machine gekocht inclusief de topper. Ik heb alles vervangen/ge-upgrade (o.a. glas, coin door, knoppen, speakerpanel, beeldschermen, PC, bedrading, speakers, etc..). Er zit een zelfbouw PIN2DMD en Pinscape controller in. Ik ben een groot fan van het Dutch Pinball Open. Je kunt mij daar sinds 2017 al spotten. Met een noise-cancelling koptelefoon omdat ik problemen heb met horen t.g.v. een brughoektumor. Daarnaast klus ik regelmatig mee tijdens een klusdag. Tot ziens in Veenendaal of op het DPO! ⬤

NFV Spinner Magazine | 2025 nummer 2

Nieuwe leden Ed Albers, Dick Bakker, Yvo van Basten Batenburg, Edwin Bennink, Gert Boer, Kees Boers, Tom Braad, Gerrit Brands, Ivar van de Brug, Sylvie van de Brug, Arthur Daalmans, Michel van Dalen, Emiel Den Exter, Gerjanneke van Doveren, Peter Dudok van Heel, Andre Franken, Gerard Franzen, Olaf Gremie, Ruben van Groningen, Pascal Honders, David Honess, Ton Hooijer, Jantine Huigen, Eelco Van den Hurk, Gertjan Kaak, Justin van der Kooij, Ilse Koster, Pepijn Kruse Koster, Roger Machielsen, Jeroen Nagel, Bob Oosterman, Sanne Plazier, Ben Post, Arjan Roelofs, Armand Rooyakkers, Carl Rozema, Jan-Willem Smit, Johan Sterrenburg, Robert Voûte, Tieme van Zadelhoff

Technische Vraagbaak Flipperkast defect? Hoe sluit je een nieuwe spoel aan? Hoe check je of de opto’s goed zijn? Voorbeelden van vragen die leden kunnen stellen aan de Technische Vraagbaak (TV). De TV wil leden helpen die zelf het initiatief hebben genomen om iets aan hun kast te gaan doen, maar met een technisch probleem zitten waardoor ze niet verder kunnen. Of mensen die wel willen, maar misschien niet weten waar ze moeten beginnen; de TV biedt hulp. Vragen kunnen zowel schriftelijk COLOFON NFV Spinner Magazine is het tijdschrift van en voor leden van de Nederlandse Flippervereniging (NFV) en wordt viermaal per jaar gratis aan leden toegestuurd. Oplage 1.500 ex. REDACTIE Barry Driessen, Bas Vis, Gerard van de Sanden, Pieter Arentz, Rens Hooijmaijers, Ronald Eijkman, Theo van Vroenhoven, Wilko Wieffering, Winfred de Ruijter. Aan dit nummer werkten verder mee The Pinball Factory, Eelco Hos, Wijnand Klaver, Arie Pijl, Marianne Winkel, Sander Bakkes, Egon Labree, Rem,y van den Bogaert, Marc Limpens, Joep Mertens, Jos van Rixel, Jim Jansen OMSLAG Barry Driessen COVERFOTO Spooky Pinball GRAFISCH ONTWERP Brr Brr DRUK Drukkerij Koopmans REDACTIONELE BIJDRAGEN Artikelen en fotomateriaal zijn zeer welkom op het redactieadres. Er mogen geen rechten van derden op rusten. Door inzending geeft de auteur of fotograaf toestemming tot pu blicatie in de Spinner. Artikelen, advertenties, vragen, columns en ingezonden brieven opsturen naar: redactie@nfvpinball.nl ADVERTENTIE TARIEVEN • 1/4 pagina € 50,00(1x) / € 150,00 (jaarcontract,4x) • 1/2 pagina € 100,00(1x) / € 300,00 (jaarcontract,4x) • 1 pagina € 150,00(1x) / € 450,00 (jaarcontract,4x) • Achterkant op aanvraag

AANSPRAKELIJKHEID De redactie werkt met grote zorgvuldigheid aan de samenstelling van de SPINNER. De redactie en/of Nederlandse Flipper Vereniging aanvaardt geen aansprakelijkheid voor mogelijke schade (direct of indirect, van welke aard of omvang dan ook) die het gevolg is van onjuiste vermelding en/of zetfouten.

als telefonisch gesteld worden. Verwacht geen kant-en-klare oplossingen. Gert-Jan en Eric zullen je een stap op weg helpen zodat je zelf weer verder kunt. Vanwege de onregelmatige werktijden van Eric kan het zijn dat zijn voicemail aan staat. Als je een berichtje inspreekt, dan wordt je uiterlijk de volgende dag teruggebeld. Let op! Bel alleen op de aangegeven dagen en tijden! Schrijven of e-mailen kan natuurlijk altijd. Uiteraard kun je ook je vraag stellen in het NFV-forum. De redactie behoudt zich het recht voor ingezonden bijdragen in te korten, op onderdelen te wijzigen of te weigeren. COPYRIGHT Niets uit de SPINNER mag worden overgenomen zonder schriftelijke toestemming van de redactie. PTT periodiek 146128 ISSN 1382-4066 NFV DAGELIJKS BESTUUR Voorzitter Winfred de Ruijter: v oorzitter@nfvpinball.nl Secretaris Rens Hooijmaijers: secretaris@nfvpinball.nl Penningmeester Peter Geurtsen: penningmeester@nfvpinball.nl Clubhuis & Collectie Arie Pijl: 0318-548901 arie@nfvpinball.nl Competitie, wedstrijden & Spinner Bas Vis, Spinner & (clubhuis)evenementen bvis@nfvpinball.nl 06-44756466 Bart Volman, toernooien & (clubhuis)evenementen Techniek & onderhoud collectie Wijnand Klaver: techniek@nfvpinball.nl COMMISSIES Ledenadministratie Nils de Kleine: ledenadministratie@nfvpinball.nl Clubhuis evenementen & catering Arie Pijl: 0318-548901 arie@nfvpinball.nl Webmaster Koen Martens Social media Winfred de Ruijter Club van 100 Marianne Winkel: Cv100@nfvpinball.nl Evenementen Evenementencoördinator: [vacature] DPM coördinator: [vacature] Wedstrijden & competitie Regionale Toernooien (RFT) coördinator: [vacature]

Gert-Jan de Haan Roptasins 14 9051 GR Stiens 06 274 568 90 techniek@multigame.biz Maandag- en vrijdagavond van 19:00 tot 21:30 uur Eric Bartels Frankrijklaan 69 1966 VC Heemskerk 06 535 20 486 hmbartels@kpnmail.nl Dinsdag- en donderdagavond van 19:00 tot 21:30 uur Lokale Competitie (LFC) coördinator: [vacature] Communicatie Spinner: redactie@nfvpinball.nl Public Relations: Jim Jansen jim@nfvpinball.nl / 06-12096694 TECHNISCHE VRAAGBAAK Gert-Jan de Haan techniek@multigame.biz / 06- 27456890 Maandag- en vrijdagavond van 19:00 tot 21:30 uur Eric Bartels - hmbartels@kpnmail.nl / 06-53520486 Dinsdag- en donderdagavond van 19:00 tot 21:30 uur ERELEDEN Guus Arens, Jurgen van de Peppel, Ad Jonker, Martijn van Aken, Bas Vis, Theo van Vroenhoven, Jan en Tonia Meijer, Arie Pijl. LIDMAATSCHAP VAN DE NFV Lid worden van de Nederlandse Flipper Vereniging kan door een aanmeldingsformulier aan te vragen bij de secretaris of via de NFV website (www.nfvpinball.nl). Een lidmaatschap kost € 35,00 per kalenderjaar. Voor mensen die op hetzelfde adres wonen bestaat de mogelijkheid om duolid te worden. De contributie voor dit duo lidmaatschap is € 40,- per jaar. Voor hele gezinnen is er het familie lidmaatschap: € 45,- per jaar. Per adres wordt slechts één Spinner gestuurd. Opzeggingen schriftelijk uiterlijk 1 maand voor het einde van het kalenderjaar bij de penningmeester. BANKGEGEVENS ING Rekeningnr.: 7233926 t.n.v. NFV IBAN: NL 52 INGB 0007233926 BIC: INGBNL2A KVKnr: 40482631

NU LEVERBAAR