Sla je slag

Docentenhandleiding & leerlingenmateriaal

SLA JE SLAG EEN MUSEUMGAME OVER TECHNIEK IN HET DAGELIJKS LEVEN

Daar maak je geschiedenis mee

VOOR KLAS 1 EN 2 VAN HET VOORTGEZET ONDERWIJS

OVER DIT LESPAKKET WERKBLADEN Werkblad 1: De mens als uitvinder

U heeft gekozen voor de museumgame: ‘Sla je slag’ voor klas 1 en 2 van het VMBO en van HAVO/VWO In dit lespakket kunt u het volgende vinden:

Werkblad 2: Wind en water Werkblad 3: Stoom en Elektriciteit Werkblad 4: Overbrengingstechnieken Werkblad 5: Brief ‘hallo allemaal’

- Introductie Nederlands Openluchtmuseum - Wat biedt het museum nog meer?

- Introductie project ‘Sla je slag’ - Voorbereidend leerlingenmateriaal - Museumbezoek Dit lespakket bestaat uit: Docentenhandleiding Werkbladen De werkbladen moeten gekopieerd worden.

Werkblad 6: Begeleiding tijdens het museumbezoek Werkblad 7: Checkpoint instructie voor schoolbegeleiders Werkblad 8: Plattegrond

CONTACT Voor inhoudelijke vragen over dit project en het lesmateriaal kunt u contact opnemen met de afdeling Educatie.

Wij zijn het beste te bereiken via het e-mailadres: res@openluchtmuseum.nl of bel voor een afspraak met de afdeling Reserveringen, telefoon: 026 357 61 23.

COLOFON Productie: Afdeling Educatie, Nederlands Openluchtmuseum, 2017 Geadviseerd door EDU-ART, met medewerking van Sandra Overweg.

Teksten leerlingenmateriaal door Leo van de Bogaert.

Met dank aan de leerlingen en leerkrachten van het Lorentz College en Regionale Scholengemeenschap Het Rhedens.

3 3 4 4 5

SLA JE SLAG – DOCENTENHANDLEIDING

WELKOM IN HET NEDERLANDS OPENLUCHTMUSEUM GEWOON EVEN LEKKER SPELEN Even gewoon lekker spelen kan ook in het museumpark.

Op het plein in de Zaanse buurt staat het historische speelgoed, zoals hoepels, vélocipèdes en de Vliegende Hollanders al klaar. Naast het historische doolhof is een moderne speeltuin ingericht om even lekker uit te razen.

Het Nederlands Openluchtmuseum is er voor iedereen die Nederland en de wijze waarop de Nederlanders leefden, wil ontdekken, zien en beleven. In het uitgestrekte museumpark ondergaan u en uw leerlingen de geschiedenis van het dagelijks leven.

Naast de oude trams zijn er meer dan tachtig historische huizen en bedrijven in het park en vrijwel allemaal zijn ze toegankelijk voor publiek. Op veel plekken kunnen de leerlingen echte vaklieden aan het werk zien, zoals de smid, de papierschepper of de olieslager. Alle zintuigen worden geprikkeld bij een bezoek aan het museum!

SMIKKELEN EN SMULLEN Ontdekken en spelen in de buitenlucht maakt hongerig.

Het Openlucht-museum biedt daarom verschillende mogelijkheden om een hapje te eten.

EDUCATIEVE PROJECTEN

Schrijf samen met uw leerlingen geschiedenis en kom een dagje ontdekken, spelen, proeven en speuren!

Voor alle groepen uit het primair onderwijs, speciaal onderwijs en de onderbouw van het voortgezet onderwijs zijn educatieve projecten ontwikkeld. Elk project duurt twee uur, waarin kinderen op hun eigen niveau worden uitgedaagd actief bezig te zijn met een stukje Nederlandse geschiedenis. Een overzicht van alle educatieve projecten vindt u achterop deze brochure.

3

SLA JE SLAG – DOCENTENHANDLEIDING

INTRODUCTIE SLA JE SLAG DOELGROEP De game is bestemd voor klas 1 en 2 van het voortgezet onderwijs.

KERNDOELEN Oriëntatie op jezelf en de wereld Natuur en techniek - Kerndoel 44 De leerlingen leren bij producten uit hun eigen omgeving relaties te leggen tussen de werking, de vorm en het materiaalgebruik.

Natuur en techniek - Kerndoel 42 De leerlingen leren onderzoek doen naar materialen en natuurkundige verschijnselen, zoals licht, geluid, elektriciteit, kracht, magnetisme en temperatuur.

Ruimte -Kerndoel 50 De leerlingen leren omgaan met een kaart.

Tijd - Kerndoel 51 De leerlingen leren gebruik te maken van eenvoudige historische bronnen.

Ruimte - Kerndoel 52 De leerlingen leren over kenmerkende aspecten van het tijdvak: burgers en stoommachines.

Kunstzinnige orientatie - Kerndoel 56 De leerlingen verwerven enige kennis over en krijgen waardering voor aspecten van cultureel erfgoed.

Rekenen en Wiskunde Meten en meetkunde - Kerndoel 33 De leerlingen leren meten en leren te rekenen met eenheden en maten.

THEMA De game gaat over techniek in het dagelijks leven van vroeger.

Sla je slag is een techniekproject. Het overkoepelende thema is Technieken van het verleden: oplossingen die mensen hebben bedacht. Hoe ging het vroeger en hoe is het nu. Maar het is ook vakoverstijgend en interresant voor de vakken geschiedenis en natuur & techniek.

Er is een grote hoeveelheid aan onderwerpen. Van overbrengingstechnieken, vervoersmiddelen, energiebronnen, ambachten, tot techniek in het dagelijks leven. Er zijn daardoor heel veel verschillende soorten opdrachten.

DOELEN • De leerlingen beseffen dat techniek van en voor de mens is en was.

• Ze ervaren hoe mensen en situaties van invloed kunnen zijn op de ontwikkeling van nieuwe technieken • De leerlingen kunnen verschillende bronnen benoemen die in de loop der tijd als energiebron zijn gebruikt.

• De leerlingen hebben inzicht in enkele overbrengingstechnieken.

VOORBEREIDING VAN DE LEERLINGEN

OPZET VAN DE GAME De leerlingen gaan in dit spel punten verdienen, door opdrachten te doen. Kijkopdrachten en opdrachten waarbij ze door zelf actief aan de slag te gaan het antwoord vinden. Wie het snelst de meeste antwoorden vindt en de meeste punten verdient heeft gewonnen. De havo/vwo leerlingen krijgen inhoudelijk moeilijkere opdrachten dan de vmbo leerlingen. De game is zonder voorbereiding te spelen/ volgen in het museum.

Er is een korte introductie in dit lespakket opgenomen.

WERKBLADEN 1, 2 EN 3 : De mens als uitvinder, Wind en water, Stoom WERKBLAD 4: Overbrengingstechnieken Voor een algemene introductie op het onderwerp en het museum kunt u samen met uw leerlingen de werkbladen 1, 2 en 3 gebruiken in een korte voorbereidende les. In deze werkbladen, De mens als uitvinder, Wind en water en Stoom, worden verschillende bronnen van energie en het gebruik van de mens daarvan geïntroduceerd.

Daarnaast kunt u de brief (hallo allemaal – werkblad 6) gebruiken ter voorbereiding.

OVERZICHT Verder vindt u in deze handleiding ook een overzicht van de opdrachten en de technieken die in het project aan bod zijn gekomen, u kunt deze gebruiken in uw verdere lessen over techniek en/of geschiedenis.

4

SLA JE SLAG – DOCENTENHANDLEIDING

BEZOEK AAN HET MUSEUM NODIG WERKBLADEN 6 EN 7.

WERKBLAD 6 Brief “hallo allemaal”.

De brief is een introductie op het museumbezoek en is bestemd voor de leerlingen. Het is de bedoeling dat u de brief voorafgaand aan het bezoek aan de leerlingen voorleest of de leerlingen zelf laat lezen.

WERKBLAD 7 Begeleiding tijdens het museumbezoek Dit werkblad is een introductie op het museumbezoek en is bestemd voor alle begeleiders. Hierin vindt u wat u van het museum kan verwachten en wat het museum verwacht van de begeleiders. Het is de bedoeling dat u dit werkblad kopieert voor alle begeleiders en voorafgaande aan het bezoek met elkaar bespreekt en meeneemt naar het museum.

KORTE OMSCHRIJVING De museumgame is een spel waarbij leerlingen zoveel mogelijk opdrachten moeten uitvoeren. De opdrachten liggen verspreid over het park. Met de juiste antwoorden kunnen ze punten verdienen. Het zijn kijkopdrachten, en doe-opdrachten met en/of zonder begeleiding. De opdrachten voor vmbo en havo/vwo zijn verschillend van niveau. Elk gebied heeft een eigen checkpoint waar de opdrachten gehaald en ingeleverd moeten worden.

De leerlingen gaan gedurende het project in meerdere gebieden aan de slag.

Bij deze game gaan de leerlingen zelfstandig in groepjes het park in zonder directe begeleiding. De docenten en begeleiders van school worden echter wel actief ingezet voor de bemanning van de checkpoints of bij de doe-opdrachten.

TIJDSDUUR De game duurt 2 uur.

DOEL Op een speelse wijze kennismaken met verschillende energiebronnen die mensen vroeger gebruikten en toepassingen van overbrengingstechnieken aan den lijve ondervinden en ontdekken.

ORGANISATIE Ga na binnenkomst in het museum naar de blauwe tulp.

Uw groep wordt daar ontvangen door een museum-medewerker (afhankelijk van de grootte van de groep). Hij/zij is uw aanspreekpunt gedurende het project.

Het park is voor dit project verdeeld in vijf gebieden. In elk gebied zijn minimaal tien opdrachten te doen.

Bij aankomst hoort u in welke gebieden u het spel gaat spelen.

TAKEN SCHOOLBEGELEIDING Wij vragen vier schoolbegeleiders op dertig leerlingen. De schoolbegeleiders moeten actief meedoen bij dit project.

Zij worden ingezet bij één van onderstaande taken: 1. Bezetting van een checkpoint: verdelen en innemen van de opdrachten binnen één gebied.

2. Begeleiden van de doe-opdrachten binnen één gebied.

De taken en locaties worden samen met de museumbegeleider verdeeld.

Alle schoolbegeleiders worden door de museumbegeleider naar hun plek gebracht of gewezen. Zij blijven gedurende de hele game op hun post.

LEERLINGEN De groep leerlingen wordt verdeeld over de gebieden.

De leerlingen gaan binnen zo’n gebied zelf in groepjes van drie aan de slag. Ze krijgen ter plekke een scorekaart uitgedeeld. Hun opdrachten en punten komen op deze scorekaart te staan.

BELANGRIJK! Zorgt u ervoor dat de leerlingen vóór het bezoek al onderverdeeld zijn in groepjes van drie. Maakt u ze duidelijk dat het de bedoeling is dat ze gedurende de hele game bij elkaar blijven. En dat ze altijd terug moeten komen naar het checkpoint binnen een gebied en niet gaan zwerven. De leerlingen worden heel vrij gelaten, maar er wordt dan ook wel verwacht dat ze meedoen met het spel.

5

SLA JE SLAG – DOCENTENHANDLEIDING

Na een vastgestelde speeltijd (ca. half uur) krijgen de leerlingen de opdracht naar een nieuw gebied te gaan.

De route naar het nieuwe gebied krijgen ze bij hun eerste checkpoint. Vanaf een kwartier voor het eind van de game worden er geen opdrachten meer uitgegeven en worden de leerlingen teruggestuurd naar de blauwe tulp bij het Entreeplein. Hier komt iedereen na twee uur weer bij elkaar. Dit is het einde van het spel. De museumbegeleider geeft de prijs voor de winnaars aan de docent. Deze kan ter plekke, of op school, aan de scorekaarten zien wie de winnaars zijn.

GEBRUIK VAN DE ERVARINGEN TIJDENS DE LESSEN OP SCHOOL

HAAKSE OVERBRENGING Locaties /kijkopdracht/doe-opdracht: - Delftse molen - Molenmodel onderzoeken - Karnton boerderij Midlum - Lopen op een ton – en zo: houtje zagen - Grutterij, zaden malen RECHTLIJNIGE OVERBRENGING Locaties /kijkopdracht/doe-opdracht: - Rosolie molen bekijken - Rosmolen in wasserij bekijken - Mechaniek watermolen papier bekijken - Stoommachine zuivelfabriek Freia - Trek bootje - Speeltoestel, speeltuin HEFBOOMPRINCIPE Locaties /kijkopdracht/doe-opdracht: - Waterput met balk onderzoeken - Onderstel onder kar plaatsen - Rijden op Vliegende Hollanders - Pallet tillen met steen en paal - Kop van Jut slaan - Ophaalbrug bekijken - Steltlopen - Kopspijkers: met soorten hamers slaan - Wegen met de bascuul

Hiernaast vindt u een overzicht van de opdrachten en de technieken die in het project aan bod kunnen komen.

U kunt deze gebruiken in uw verdere lessen over techniek en/of geschiedenis. Denkt u er aan dat de leerlingen niet allemaal dezelfde opdrachten hebben gedaan en dat ze dus niet allemaal alles zullen herkennen.

SOORTEN BEWEGINGEN: DRAAIENDE BEWEGINGEN Locaties /kijkopdracht/doe-opdracht: - Rosolie molen bekijken - Koffie malen met de handmolen - Graan malen - Spinnenkopmolen bekijken - Aanbrengertje, molen Gouda - Fietsen op ouderwetse fiets - Standerdmolen, Huizen bekijken - Rosmolen, wasserij - Grutterij, zaden malen - Ton molen, water verplaatsen

VERSNELLING EN VERTRAGING Locaties /kijkopdracht/doe-opdracht: - Diverse molens: tandwielen - Fietsen of vélocipède - Werken met de handboor GEWICHT VERDELEN: Locaties /kijkopdracht/doe-opdracht: - Gewicht hijsen met katrollen - Met jukken lopen - Weegbrug bekijken - Wegen met een bascuul

6

SLA JE SLAG – DOCENTENHANDLEIDING

- Zuigelingen weegschaal jaren ’50 bekijken - Ophaalbrug bekijken WINDENERGIE Locaties /kijkopdracht/doe-opdracht: - Houtzaagmolen - Delftse molen - Tjasker watermolen - Poldermolen Zuid Laren - Spinnenkopmolen - Aanbrengertje, molen Gouda - Standerdmolen, Huizen WATERKRACHT Locaties /kijkopdracht/doe-opdracht: - Papiermolen DIERKRACHT Locaties /kijkopdracht/doe-opdracht: - Rosolie molen - Hondenkarnton boerderij Varik - Rosmolen wasserij - Rosmolen Grutterij - Rosmolen karnton kaasboerderij Midlum - Zelf pk’s trekken STOOMKRACHT Locaties /kijkopdracht/doe-opdracht: - Stoom zuivelfabriek Freia MENSKRACHT Locaties /kijkopdracht/doe-opdracht: - Wasserij - Koffiemolen - Waterpomp - Ploegen - Dorsen - Fietsen voor brandend lampje - Samen zagen - Samen gebint richten - Ton molen

DAGELIJKS GEBRUIK Locaties /kijkopdracht/doe-opdracht: - Waterpomp bedienen - Koffie malen - Graan malen - Rondje met de tram - Kooktechniek open vuur bekijken - Kook-ontwikkeling Tilburgse huisjes bekijken - Watervoorziening Tilburgse huisjes bekijken - Tbc-huisje voor zieken bekijken - Ouderwetse plee onderzoeken - Speeltuin - Spinnewiel AMBACHTEN Locaties /kijkopdracht/doe-opdracht: - Drukkerij bekijken - Spiegelschrift opdracht doen - Typen op oude typmachine - Kijken naar het werk van de smid - Radmakerij bekijken BOUWCONSTRUCTIE Locaties /kijkopdracht/doe-opdracht: - Tramremise: constructie - Tramremise: reconstructie - Gebint richten VERVOER Locaties /kijkopdracht/doe-opdracht: - Tram bekijken - Tramremise - Vélocipèdes - Vliegende Hollander - Steltlopen - Bootje varen

7

SLA JE SLAG – WERKBLAD 1: DE MENS ALS UITVINDER

DE MENS ALS UITVINDER De mens is erg creatief. Als hij een probleem ziet, probeert hij daar een oplossing voor te vinden.

Die oplossing bedenkt hij en maakt hij.

De eerste mensen moesten jagen om aan eten te komen. Het probleem was dat ze de dieren moesten vangen en doden.

Daarvoor bedacht de mens wapens, en maakte die.

OPDRACHT 1 Geef antwoord op de volgende vragen.

1. Wat heeft de mens tot nu toe allemaal bedacht tegen de kou?

2. Wat heeft de mens tot nu toe allemaal bedacht om niet te hoeven lopen?

3. Schrijf hieronder de naam van een apparaat op en de reden waarom de mens het bedacht heeft.

4. Voor welk probleem is volgens jou nog geen goede oplossing bedacht?

Alle voorwerpen om je heen zijn tot stand gekomen omdat de mens er behoefte aan had.

Je gaat binnenkort naar het Nederlands Openluchtmuseum in Arnhem.

Daar zie je een aantal oplossingen die mensen vroeger bedacht hebben om hun tijdrovende werkjes op te lossen. Men maakte daarbij gebruik van verschillende energiebronnen, zoals dieren, wind, water en stoom.

In het museum zie je hiervan voorbeelden.

Wat denk je van honden die de hele dag rondjes lopen om boter te maken?

8

SLA JE SLAG –WERKBLAD 2: WIND & WATER

WIND EN WATER Een ander probleem was het zagen van hout.

Dat deed men vroeger met de hand. Er waren immers geen machines. In de 16e eeuw kwam men op het idee om wind als energiebron te gaan gebruiken.

Er werden houtzaagmolens gebouwd waarbij de wieken die ronddraaiden ervoor zorgden dat de zaag ging bewegen. Zo ontstond de eerste zaagmachine.

Natuurlijk moest men wel eerst bedenken hoe die draaiende beweging van de wieken omgezet moest worden in de beweging van de zaag. Bovendien, waait het altijd?

Wat is dus een groot nadeel van een houtzaagmolen?

Er waren vroeger heel veel verschillende molens.

Ze gebruikten wind of water als energiebron. In de molens werd een ambacht uitgeoefend. De molens waren dus eigenlijk kleine fabrieken. In de molens zaten allerlei tandwielen die ervoor zorgden dat de juiste beweging gemaakt werd op de juiste plaats. Om te begrijpen hoe dat werkt ga je in het museum allerlei soorten molens bekijken.

9

SLA JE SLAG – WERKBLAD 3: STOOM & ELECTRICITEIT

STOOM In de tweede helft van de 18e eeuw werd de stoommachine uitgevonden.

In de machine wordt water gekookt op een vuur.

Dat vuur wordt gestookt met hout of steenkool. Als het water kookt komt er stoom vrij, net als bij de waterkoker thuis. Met die stoom wordt een machine in werking gezet. In het museum kun je in de zuivelfabriek een stoom­machine zien. Met de komst van de stoommachine kwamen ook de fabrieken.

De molens waren niet meer nodig en verdwenen langzaam.

ELEKTRICITEIT Daarna komt het tijdperk van de elektriciteit. Veel werk dat je voorheen met de hand moest doen, kon nu door apparaten worden overgenomen.

Vul hieronder in wat er bij jou thuis allemaal niet meer werkt als de stroom uitvalt!

Welke apparaten werken nog wel?

Tegenwoordig wordt wind weer gezien als nuttige energiebron. Wind is immers een milieuvriendelijke energiebron.

De moderne windmolens zien er heel anders uit. Ze hebben een dynamo net zoals een fiets. De dynamo wordt aangedreven door de wieken en wekt zo elektriciteit op.

10

SLA JE SLAG -WERKBLAD 4: OVERBRENGINGSTECHNIEKEN

OVERBRENGINGSTECHNIEKEN DRAAIENDE BEWEGING Bij een draaiende beweging wordt de beweging in dezelfde richting doorgegeven:

Opdracht: Kijk naar deze tekening. Volg de bewegingen. Welke kant draait de molensteen aan de onderkant op?

HAAKSE OVERBRENGING Bij een haakse overbrenging wordt de beweging van horizontaal vlak naar een verticaal vlak overgebracht, of andersom.

RECHTLIJNIGE OVERBRENGING Bij een rechtlijnige overbrenging wordt de beweging veranderd, bv. van een ronddraaiende beweging in een open neergaande beweging. Dit heet een krukas.

11

SLA JE SLAG - LEERLINGENMATERIAAL

WERKBLAD 5 BRIEF VAN HET MUSEUM HALLO ALLEMAAL, Jullie gaan binnenkort naar het Nederlands Openluchtmuseum in Arnhem voor de museumgame SLA JE SLAG. De game gaat over oplossingen die mensen vroeger bedacht hebben voor allerlei problemen uit het dagelijks leven. Bijvoorbeeld: Hoe krijg ik water in mijn huis, hoe maal ik snel veel graan, hoe krijg ik de planken goed gezaagd en hoe doe ik de was?

Bij het oplossen van problemen heeft men verschillende energiebronnen gebruikt, zoals dieren, wind, water en stoom. Ook hebben mensen allerlei manieren bedacht om het werk lichter te maken. In het museum zie je hiervan voorbeelden.

Je moet ze alleen zelf vinden!

In kleine groepjes gaan jullie proberen zoveel mogelijk opdrachten te doen door goed te kijken en van alles uit te proberen (bijvoorbeeld: hoeveel volt kun jij bij elkaar trappen op de fiets en hoeveel kilo kun jij tillen?).

Wie de meeste opdrachten goed en snel uitvoert heeft gewonnen. De prijs wordt aan het eind van de game uitgereikt. Let op: Het gaat niet alleen om kracht, maar ook om slimheid!

Dus stroop je mouwen op, doe goeie buitenkleding en stevige schoenen aan en: SLA JE SLAG. Veel succes en tot ziens in het museum!

Groeten van de medewerkers van de afdeling Educatie.

12

SLA JE SLAG - BEGELEIDERSMATERIAAL

WERKBLAD 6 BEGELEIDING TIJDENS MUSEUM BEZOEK

Leuk dat u meegaat als begeleider bij de museumgame Sla je slag. Hieronder een korte uitleg van wat u en de groep te wachten staat.

Uw groep wordt op het Entreeplein bij de blauwe tulp ontvangen door een museummedewerker. Hij/zij is uw aanspreekpunt gedurende de museumgame en is altijd bereikbaar via een mobiele telefoon. Het park is voor deze game verdeeld in vijf gebieden. Bij aankomst hoort u in welke gebieden u de game gaat spelen.

1. Bezetting van een checkpoint: verdelen en innemen van de opdrachten.

2. Begeleiden van de doe-opdrachten.

De museumbegeleider verdeelt samen met u de taken en locaties. U krijgt ter plekke een uitleg van wat u precies gaat doen. De museumbegeleider brengt of wijst u naar uw locatie. Let op: U blijft gedurende de hele game op deze post.

UW TAAK Wij vragen vier schoolbegeleiders op 30 leerlingen. U doet actief mee bij dit project en wordt ingezet bij één van onderstaande taken:

1. Hoge noorden 2. Zaanse buurt 3. Molens en Grutterij 4. Brabantse buurt 5. Gelderse hoek

13

LEERLINGEN De groep leerlingen wordt verdeeld over de gebieden. Zij gaan binnen zo’n gebied zelf in groepjes van drie aan de slag. Ze krijgen ter plekke een scorekaart uitgedeeld. Hun opdrachten en punten komen op deze scorekaart te staan.

De leerlingen veranderen tijdens het project één keer van gebied.

SLA JE SLAG -WERKBLAD 7 INSTRUCTIE VOOR SCHOOLBEGELEIDERS

WERKBLAD 7 CHECKPOINT INSTRUCTIE VOOR SCHOOLBEGELEIDERS 2. OPDRACHTEN INNEMEN: • Als een groepje bij u terugkomt, haalt u de antwoordkaart erbij (kijk naar het nummer).

• Als ze binnen de tijd terug zijn krijgen ze: 10 punten extra.

• Als het antwoord helemaal goed is, krijgen ze punten.

Zie de blauwe antwoordkaarten.

• Schrijf de behaalde punten op de scorekaart van de leerlingen.

• Neem het opdrachtkaartje in en geef een nieuwe.

De leerlingen komen steeds bij u om hun opdrachten te halen en weer terug te brengen. U controleert de antwoorden, geeft punten en deelt nieuwe opdrachten uit.

VERTEL DE LEERLINGEN DIT: • Elk groepje van drie leerlingen heeft een eigen scorekaart. Daarop schrijven ze hun naam.

• Ze krijgen een opdracht en komen weer terug. Ze komen steeds bij u een nieuwe opdracht halen. De antwoorden hoeven niet opgeschreven worden: gewoon zeggen.

• Als je binnen de tijd terug bent krijg je 10 extra punten.

• Wie uiteindelijk de meeste punten heeft krijgt een prijsje.

3. Doorsturen naar een nieuw gebied. Na de afgesproken tijd (museumbegeleider) stuurt u de leerlingen per groepje door naar een nieuw checkpoint in een ander gebied. De routekaartjes daarvoor zijn rood of roze en geeft u aan de leerlingen mee. U blijft op uw post.

1. OPDRACHTEN UITGEVEN: • Geef het eerste groepje een opdrachtkaart.

Let op: geef altijd eerst de doe-opdrachten uit (geel) en als die op zijn pas de kijk-opdrachten (groen).

4. Er komen nieuwe leerlingen uit een ander gebied, waar u bovenstaande stappen weer mee herhaalt.

5. Vanaf 12.00 uur (of 15.00 uur) geeft u geen nieuwe opdrachten meer uit. Om 12.15 uur (of 15.15 uur) is iedereen terug bij de blauwe tulp op het Entreeplein.

• S chrijf het nummer van de opdracht op hun scorekaart en schrijf de tijd op wanneer ze bij u terug moeten zijn. (De duur van de opdracht staat vermeld op de opdrachtkaart).

Dit groepje kan op pad.

• Doe dit zo bij alle groepjes.

14

SLA JE SLAG - WERKBLAD 8 PLATTEGROND

LEGENDA 1 Parkeren bussen, toiletten 2 Betalen bij kassa en kaartcontrole 3 Entreepaviljoen 4 Ontvangst museummedewerker bij de blauwe tulp 5 Lekker snacken (Picknickloods) 6 Speeltuin, doolhof & Zaanse buurt

15

OVERZICHT VAN ONS AANBOD PER GROEP VOORTGEZET ONDERWIJS Educatieve projecten

Kenmerken

RESTART Een game over opnieuw beginnen in een ander land.

Leerlingen van VMBO-t, HAVO en VWO leerjaar 1 en 2 ervaren d.m.v. een spel met tablets het thema migratie.

SLA JE SLAG Sla je slag is een actieve museum game waarbij leerlingen in groepjes op pad gaan.

De game gaat over techniek in het dagelijks leven van vroeger.

Sla je slag is een techniekproject.

CANON VAN NEDERLAND Leerlingen leren onder begeleiding van een museumdocent de tijdvakken en de canonvensters.

Het Nederlands Openluchtmuseum presenteert vanaf oktober 2017 de Canon van Nederland. De presentatie bevat de Tien Tijdvakken van De Rooy en de 50 Canonvensters.

ONOPGELOSTE ZAKEN Los 5 waargebeurde misdaden op met je smartphone!

Leerlingen van het VO gaan vijf misdaden uit het verleden oplossen.

ARCHITECTEN GEZOCHT Ontwerp je eigen woonboerderij!

ELFSTEDENTOCHT Winterschoolreisje

Van planning tot pitch. Leerlingen van het VO leren om een opdracht voor de verbouwing van een boerderij binnen te halen.

Friesland, wintertradities, bewegen

In het museum zijn vanaf 2017 de nieuwe presentaties in meerdere zalen te zien. Leerlingen kunnen nu al kennismaken met twee vensters uit de canon die juist hen zullen aanspreken: Verzet tegen Kinderarbeid en Veelkleurig Nederland.

Hoeferlaan 4, Arnhem

www.openluchtmuseum.nl

Reserveringen: 026 357 61 23

res@openluchtmuseum.nl

16