nederlands auschwitz comité
21e jaargang nr. 2 februari 1977
Secr.: E. Furth, Diemerkade 4 3 / Diemen, tel. 020-905310 Bankrek.: AMRO Bank, bijk. Van Baerlestr., Amsterdam-Z. Gemeente Giro N 5500 N.A.C. Postgiro nr. 293087 Redaktie: E. Tas, Amsteldijk 23, Amsterdam-Z, tel. 795716 Administratie: telefoon 020—18 41 59
25 februari: Allen naar de Dokwerker!
Voor Jos Slagter 19 mei 1907—23 januari 1977
Het bericht dat Jos Slagter zo graag in het herdenkingsnummer had gezien, een bedankje voor de belangstelling tijdens zijn ziekte en verblijf in het W.G., verschijnt nu in het februarinummer. Het getuigt van de allerwegen gevoelde schok bij zijn overlijden en van de waarlijk overstelpende belangstelling bij zijn begrafenis. Het werd de massale bijeenkomst die hem zo lief was en allen die naar Muiderberg zijn gekomen, kunnen zich troosten met de wetenschap dat zij hem daarmee nog een plezier hebben gedaan. Tussen vele anderen, twee rabbijnen, zijn jeugdvriend Simon Korper, zijn vriend Soester, die hem evenals de Boassons zeer na stonden, mr. Van Namen namens de Stichting '40-'45, vertolkte Eva Furth namens het Nederlands Auschwitz Comité de gevoelens van alle leden. Hij stierf in de avond na de Auschwitz-herdenking. Hij werd begraven juist een maand voor wij langs de Dokwerker de staking herdenken die Jos bij het Muiderpoortstation destijds hielp op gang brengen door de arbeiders de trein uit te praten. Terecht is daar nu weer eens aan herinnerd. Eva Furth zei op Muiderberg: Vandaag nemen wij afscheid van onze voorzitter. Al was hij reeds jaren ziek, toch was
J.
Slagter
te
Westerbork
hij altijd bij ons in gedachten en bij het werk van het Auschwitz Comité. Het was zijn levenswerk, het lag hem zo na aan het hart, dat hij zelfs vanaf zijn ziekbed ideeën ontwikkelde en ze mede hielp verwezenlijken. Daarom is het zo tragisch dat hij op de dag van de jaarlijkse herdenking overleed. De dag dat een nieuw waardig gedenkteken voor de slachtoffers van Auschwitz werd onthuld, een monument dat hij nimmer zal aanschouwen. De initiatieven hiervoor waren van Jos. Voor de joodse overlevenden van de kampen en de andere vervolgingsslachtoffers heeft hij onnoemelijk veel bereikt. Zijn naam is een begrip geworden! Jos Slagter en het Auschwitz Comité vormden één geheel! Hij was de motor van tal van activiteiten, met zijn vrouw Clara als een trouwe bondgenoot. Als mens stond hij immer aan de zijde van de verdrukten. Hij bestreed de gesel van het fascisme vanaf zijn jeugd tot aan zijn verscheiden. Jos Slagter heeft geen gemakkelijk leven gehad en het ook niet gekozen.
Als ieder jaar roepen wij u op om 25 februari deel te nemen aan het défilé langs de Dokwerker, dat om 17 uur begint. Juist nu de Februaristaker Jos Slagter niet meer in ons midden is en oude en neo-nazi's zich roeren moeten wij in grote getale de staking herdenken. Elders in dit nummer vindt u de oproep van het Februari-comité. Komt allen! Zegt het voort! Brengt uw kinderen en kleinkinderen mee! N.A.C.
De moeilijke jaren voor en tijdens de oorlog, zijn gevangenschap, zijn verzetswerk hebben zijn gezondheid ernstig geschaad. Zijn rechtvaardigheidsgevoel, zijn warme menselijkheid en zijn zorgzaamheid voor de achtergeblevenen maakten hem alom tot een geacht en bemind persoon. De waardering hiervoor, ook van koninklijke zijde, stemde hem zeer gelukkig. Wij wensen Clara en zijn kinderen sterkte met het grote verlies. Wij hopen dat hij eindelijk de rust moge vinden, die het leven hem onthield.
Februari-comité roept op HERDENKT DE FEBRUARISTAKING 1941
democratische r i c h t i n g e n in h e t politieke leven. Laat de herinnering aan de Februaristaking tijdens de tweede wereldoorlog ons tot n a d e n k e n b r e n g e n , laat h e t b l o e d dat t o e n voor d e vrijheid e n h e t levensbestaan van ons volk vergoten werd t o t e e n roepstem worden o m te
handelen, n u , tijdig en eensgezind. Herinnert u! O v e r d e n k t ! Z e g t h e t uw kinderen! W i j wekken u hiertoe o p , niet alleen o m de nagedachtenis te eren van ontelbare l a n d g e n o t e n die door h e t Hitlerbewind tijdens de tweede wereldoorlog zijn vermoord, niet alleen o m dankbaar te g e d e n k e n d a t r u i m driehonderdduizend heldhaftige en vastberaden Nederlandse m a n n e n e n vrouwen in die d a g e n , ondanks de meest wrede terreur, gestaakt e n gedemonstreerd h e b b e n als protest t e g e n de vervolging en vernietiging, wegens joodse a f k o m s t , van zo vele landg e n o t e n , m a n n e n , vrouwen en kinderen. D e Februaristaking 1 9 4 1 was en blijft een h o o g t e p u n t in de geschiedenis van N e d e r l a n d . De geschiedenis, echter, b e h o o r t niet slechts aan h e t v e r l e d e n ; zij m o e t e e n inspiratie zijn voor h e t h e d e n en de t o e k o m s t van ons volk. V a n d a a g , in de toestand waarin wij ons in 1977 b e v i n d e n , m o e t d a a r o m de Februariherdenking in h e t t e k e n staan van de
W e l k e m a c h t e n achter de schermen zijn hiervoor verantwoordelijk? D i t is de belangrijkste en m e e s t dringende k a n t in h e t ' g e v a l - M e n t e n ' . Hij is nu gearresteerd, een onderzoek is g e o p e n d . D a t o n d e r z o e k , en de eventuele rechtszaak, zal uiterst grondig e n in volle o m v a n g m o e t e n geschieden. D a a r m o e t de o p e n b a r e m e n i n g zich m e e bezig h o u d e n , ook van de l a n d e n waar de nazi-misdaden t e g e n de m e n s heid h e b b e n plaats g e v o n d e n en overal in de wereld! H e t p u b l i e k m o e t alles te weten k o m e n wat M e n t e n tijdens de oorlog heeft g e d a a n , wie zijn m e d e p l i c h t i g e n waren, o f hij n a de oorlog b e s c h e r m d werd e n door wie. D a t is niet alleen e e n zaak van gerechtigheid, doch vóór alles van morele g e z o n d m a k i n g van toestanden in het hedendaagse N e d e r l a n d , waarover ernstige twijfels zijn gerezen. D e Februariherdenking m o e t verder in het teken staan van de
Zorg om gerechtigheid!
zorg om de veiligheid van ons land.
E e n dichter van h e t verzet schreef eens: ' H o e rood is bloed? N i e t vermiljoen
D e verzetsdichter schreef: ' I n D u i t s l a n d vind ik h e m weer rechts, T h a n s vol van edele G e f ü h l e , Eens profiteur der K n o c h e n m ü h l e , Hij was k o o p m a n van de d o o d , Al lang van straf en schuld bevrijd, V a n d a a g weer onze b o n d g e n o o t . . .'
Ik h e b van ' t b l o e d van zes m i l j o e n , g e k n e c h t , geslagen e n geschonden, D e juiste tint niet m e e r h e r v o n d e n . Zij zijn vertrapt, verkracht, verzengd, Maar m i j n palet blijft o n b e r e i d . W a t m o e t er nog d o o r h e e n g e m e n g d ? Niets, enkel m a a r g e r e c h t i g h e i d . ' Medeburgers, K o r t geleden werden wij geschokt door h e t geval-Menten. E e n m a n die m e t de n a z i ' s g e m e n e zaak h a d gem a a k t , die verdacht wordt van koelbloedige m o o r d op weerloze m e n s e n , van j o d e n en van anderen — die er van verdacht wordt zich hierdoor ook verrijkt te h e b b e n — k o n m e e r dan dertig jaar in N e d e r l a n d vrij r o n d lopen zonder berechting. H o e was het mogelijk, dat zulk e e n belediging van het rechtsgevoel zo lang h e e f t k u n n e n duren?
D e herinnering aan de D u i t s e bezetting m o e t ons krachtig aansporen tot onwrikbaar verzet t e g e n elke poging o m W e s t - D u i t s l a n d de kans te geven atoomwapens te m a k e n . Bij deze Februariherdenking zijn wij ook vervuld van
Zorg voor de democratie. H e t is uit de geschiedenis b e k e n d m o e in de massa-acties in 1 9 4 1 de verdediging van de m e n s e n r e c h t e n , tegen de jodenvervolging in de eerste plaats, v e r b o n d e n was m e t de strijd tegen de e n o r m e verslechtering van h e t levenspeil van de bevolking. Zij g e b i e d t e e n halt toe te roepen aan elke vorm van herleving van anti-
Wijzigingen WW D e z e r d a g e n is e e n w i j z i g i n g en e n i g e u i t b r e i d i n g van de W U V a a n d e o r d e . W i j h e b b e n o n z e lezers d a a r al e e r d e r over b e r i c h t . D e v o o r n a a m s t e uitbreiding betreft een tegemoetkoming van ± f 1 7 5 , — , d a t is d a n 1 0 % v a n de m i n i m u m - g r o n d s l a g voor de g e h u w d e vrouw d i e e x - v e r v o l g d e is. U i t e r a a r d z u l l e n wij in o n s b l a d daar nog voldoende aandacht aan wijden, n u wij e e n k l e i n t e a m b e z i t t e n d a t zich m e t z a k e n v a n W U V e n z . k a n b e z i g h o u d e n . D e v e r t r o u w e l i j k e verv o l g d e n z i t t e n n o g steeds i n h e t h o e k j e waar d e m e e s t e s l a g e n v a l l e n e n de m i n s t e v e r g o e d i n g e n . M e n zij g e w a a r s c h u w d : de e v e n t u e l e verbeteringen die nu worden behand e l d z u l l e n pas i n 1 9 7 8 i n g a a n . U b e h o e f t ze dus n i e t o p u w eerstk o m e n d e c h e q u e te z o e k e n . Er b e r e i k e n o n s t r o u w e n s n o g steeds hartverscheurende klachten hoe lang h e t d u u r t v o o r e e n a a n v r a g e is a f g e w i k k e l d - o o k als m e n is ' e r k e n d ' . Nogmaals: onze mensen hebben geen tijd m e e r . N.A.C.
Wie vond oranje tas? M e v r o u w E . F u r t h is t i j d e n s de herdenking in het RAI-restaurant een o r a n j e canvas tas, waarin e e n g e l e enveloppe, kijtgeraakt. D o o r h e t g e m i s van d e z e e n v e l o p p e m e t a d r e s s e n e n z . is zij z e e r o n t r i e f d . Er staat o p : N e d e r l a n d s A u s c h w i t z Comité. W i e heeft h e m gevonden en stuurt h e m t e r u g n a a r D i e m e r k a d e 43, Diemen? Alvast b e d a n k t ! N.A.C.
WEERSPIEGELING De laatste Auschwitz-herdenking heeft letterlijk in het teken gestaan van de spiegelpanelen die naar Jan Wolkers' idee voor ons zijn neergelegd boven de urn van Auschwitz. Voor ons allen — ook weer letterlijk: ieder die het nieuwe gedenkteken zag heeft daarin en daarmee eigen gevoelens weerspiegeld gezien en dat was de bedoeling. Ook dat de bloementuilen en kransen op gedenkdagen de barsten deels bedekken of ermee verdubbeld schijnen. Onder overweldigende belangstelling tiok burgemeester Samkalden de vlag weg van het 'Nooit meer Auschwitz', in glas gegrift, dat door zijn suggestie zoveel plaats kon krijgen. 'Voor allen die niet willen, niet mogen vergeten wat Auschwitz betekent de herinnering aan de fabriek des doods moet levend blijven, en wel op deze plek ter herdenking van de onmenselijke ervaringen als het menselijk genie zich richt op vernietiging,'
aldus de heer Samkalden. 'De wereld zal er nooit meer uitzien als voor Auschwitz.' De hemel boven Auschwitz is nooit meer blauw — was trouwens de gedachte van Jan Wolkers, op vrijdag 28 januari nog eens voor 'Meer over minder' gebracht. 'Ik zag de hemel vol scherven trekken. Het idee heb ik pas kort voor de herdenking gekregen, toen de glaspanelen werden gebracht, was ik godsblij dat het er zo uitzag. Bij Tetterode hebben ze er een maand lang koortsachtig aan gewerkt, het moest gevrijwaard tegen weersinvloeden. Mijn verbeelding ging het vele malen te boven. Toen ik vogels zag vliegen boven de barsten . . . Toen ik terugkwam was het verdwenen, lag het onder de sneeuw. Het kwam langzaam weer op, toen ik de sneeuw wegveegde. Elke dag is het anders, elk moment. Waarom ik zo betrokken ben bij het Nederlands Auschwitz Comité? Wij waren met elf gereformeerde kindertjes, mijn vader komt uit de jodenbuurt, had een joods kind ondergedoken, je kende de verhalen van
Het gedenkteken op 23 januari de bloemen en de ontwerper, Wolkers. Foto: Bert Nienhuys.
met Jan
joodse kooplui, van schrijnende armoede en nu die lege gaten in de stad, dorre plekken in het stadsbeeld. Politiek neem ik stelling tegen het fascisme, dat steekt steeds de kop op. Zwijnen als Strauss en consorten kunnen voorbereidingen treffen voor als de tijden rijp zijn; we moeten waakzaam blijven. En hier heeft een Menten kunstverzamelaar kunnen zijn, kunnen leven.' Wij kunnen alleen bevestigen wat Jan Wolkers voor de radio zei: dat hij ons al jarenlang moreel en financieel steunt. Hij heeft dit nu ook artistiek en materieel gedaan met een werkstuk dat tijd, weer en wind zal tarten. De mensen van de firma Tetterode stonden hem daarbij grandioos terzijde. N.A.C.
Laatste groet
NAKLANK
van Jos Slagter Te Tel Aviv is half januari een conferentie gehouden van Joodse verzetsstrijders en oud-gevangenen. Tot deze conferentie, door enkele leden van het N.A.C. als waarnemers bijgewoond, heeft Jos Slagter een boodschap gericht. Uit het laatste stuk van onze voorzitter dit bericht over ons werk. Ons werk bestaat uit het bestrijden van de fascistische vijand en verzet tegen antisemitisme en onderdrukking. Ik vind het goed te herhalen dat wij een sterk antifascistisch karakter dragen. Dat heeft ook veel deerlijk door de oorlog gehavende joodse en niet-joodse landgenoten kracht gegeven. Het doet ons genoegen dat vooral door toedoen van het N.A.C. velen in Nederland en ook in Israël nu genieten van een uitkering van de Nederlandse regering aan Joodse oorlogsslachtoffers. Wij zijn voor onverbiddelijke bestraffing van oorlogsmisdadigers als Menten en andere Nederlanders. Er is ook veel gemanipuleerd om oudnazi's hun straf te laten ontlopen, waardoor er in Nederland tot schande van ons volk maar een fractie is veroordeeld. De Joodse slachtoffers zijn meer dan twintig jaar verwaarloosd; een angstpsychose dreef velen naar het buitenland, o.a. naar Israël. 'We moeten maar vergeten wat ons is aangedaan', dachten sommigen. Toch trof het trauma van kamp en onderduik zulke mensen laten nog meer. Hier trad ons comité op en bond de strijd aan voor recht en billijkheid voor het Joodse volksdeel. Ons werk hebben wij gezien ter verkrijging van uitkeringen, maar bovenal als actieve strijd tegen oorlog en fascisme. Wij hebben verzetsmensen en slachtoffers in ons midden en brengen een eresaluut aan de gettostrijders van Warschau en elders. Ik hoop dat iedereen de kracht zal vinden ons bij te staan; dan zal een betere wereld kunnen ontstaan.
Tallozen hebben in brieven, telegrammen en telefoongesprekken laten merken hoe geschokt zij waren door de dood van onze voorzitter. Zijn vrouw ontving bewijzen van deelneming van staatssecretaris Meijer en van zijn medewerkers, van mr. Van Namen, de voorzitter van de Stichting '40-'45 en van een groot aantal functionarissen van de Stichting, zoals de heren Van de Meerendonk, Reitema, Teutscher en Teisterman en Klaassen van de Uitkeringsraad. Trouwe vrienden als Lemaire en Versteeg bleven niet achter. De directie van de Rijkspostspaarbank, waar hij lange jaren werkzaam was en de vereniging Ons Belang, waar hij ook voor optrad, Wim Verhagen en Jan Wolkers schreven haar. Sommigen richtten zich tot de familie en tot het N.A.C; zo de voorzitter van de buitenlandse persvereniging, H. M. Bleich, die 'geschokt door het overlijden van (onze) voortreffelijke voorzitter . . . de meest sympathieke herinnering bewaart aan deze nobele mens en strijder voor recht en rechtvaardigheid'. 'Een zo grote strijdbaarheid in een broos lichaam is een verrijking niet alleen voor de mensen om hem heen, maar ook voor het Comité' , schreef het Tweede-Kamerlid J. J. Voogd en vervolgde: 'U weet dat ik
Lieve
vrienden,
Woorden kunnen onze dank niet uitdrukken voor al het liefs en medeleven door u allen betuigd bij het overlijden van Jos Slagter. U zult begrijpen dat het mij onmogelijk is door die overweldigende stroom van sympathie ieder persoonlijk te bereiken. Daarom op deze wijze toch heel veel dank namens ons allen C. Slagter—de la Penha
van mening ben dat de totstandkoming van de WUV voor een belangrijk deel te danken is aan het onvermoeide streven van het N.A.C. en Jos heeft daarin een zeer groot aandeel gehad. . . . Er is nog werk te doen. Ik denk dat wij Jos niet beter kunnen eren dan met het werk door te gaan, met dezelfde volharding die kenmerkend voor hen was.' De stichting J.M.W. liet ons via directeur Boeken weten dat het haar bijzonder genoegen doet dat Jos Slagter heeft mogen beleven hoe waardering voor zijn werk werd uitgedrukt in een koninklijke onderscheiding. Een hartekreet zond ons de rabbijn van de Liberaal Joodse Gemeente, Abraham Soetendorp, die wij hier wat uitvoeriger citeren: 'Gisteren liepen wij op het pad van pijn en ik dacht aan alles wat ik nog niet had gedaan en moest doen opdat nooit meer de duisternis ons omvatten zou. Vandaag denk ik aan de pionier, de vechter, die de stem werd van de verstomden, de woordvoerder van de onbegrepenen. Ik heb hem uit de verte bewonderd toen ik mijn strijd begon. Hoeveel ogenblikken van ingehouden woede moet deze vechter gekend hebben, worstelend tegen de koelzakelijke machinerie waarin zo vaak onze maatschappij gevangen is. Hoeveel misverstanden vond hij niet op zijn pad. En toch, hij werd niet moe. Hij ging tot het uiterste, tot het laatste uur.' En het belangrijkste: A. Soetendorp schrijft verder te gaan 'op de weg die hij mij en zovele jongeren wees.' 'Een markante figuur in de strijd voor verbetering van de mensenrechten' noemt Expogé-secretaris Tom Stamer Jos Slagter. 'In veler herinnering, ook bij ons, zal hij als een fervent strijder tegen het fascisme en antisemitisme blijven voortleven.' Uit verzetskringen ontvingen wij hartelijke woorden uit Groningen van de heer S. Schoon, uit Den Haag van Nico Wijnen, in voor ons Comité vererende termen. Tekenen van meeleven, ook uit het buitenland, komen nog steeds binnen. Het N.A.C. dankt, hierbij voor alle condoleances.
De reünie Een volbezet RAI-restaurant was getuige van de reünie-bij eenkomst, die door mevrouw A. Fels—Kupferschmidt werd geopend, o.m. met een verwijzing naar de lieden die in Franfort zo nodig de Kristall- nacht moesten vieren. Zij begroette een lange stoet genodigden, zoals staatssecretaris Meijer, de Tweede-Kamerleden Wolff en Voogd, de Amsterdamse gemeentebestuurders (op de N. Oosterbegraafplaats behalve de burgemeester de wethouders Verhey, Goekoop en Van der Eyden en later Van der Velde), vertegenwoordigers van het departement van CRM, van de Stichting '40-'45 met een groot deel van het bestuur, de Uitkeringsraad, alle verzetsorganisaties en kampcomités daaronder de voorzitter van het Centraal Orgaan, de Liberaal Joodse gemeente, de Anne Frankstichting en vele, vele anderen. Hartelijk begroette zij de talrijke oudkampgenoten die elkaar hier waren komen opzoeken, uit het hele land en uit Engeland en België. In klinkende munt kwamen de heren Kliest en Van Moock een bijdrage leveren voor het gedenkteken, resp. namens de Vereniging Landelijke Kontaktgroep Verzetsgepensioneerden 1940-1945 en namens de Kontaktcommissie Stichting 1940-'45 NoordHolland Zuid Verzetsgepensioneerden. Voor ons een uiting van diepe verbondenheid. De middag werd, als zo vaak al, opgeluisterd door voordracht van verzetspoëzie door onze grote vriendin Enny de Leeuwe en door de sopraan Henny May en bariton Herman Emmink in een Mozart-programma, dat door Wim Valenkamp werd begeleid aan de piano en door Wim Verhagen met teksten. De kunstenaars die zich belangeloos aanbieden verlangen geen dank, wij weten het: laat het hun toch goed doen dat hun bijdrage ten volle tot zijn recht is gekomen. Zij zaten mee aan bij het diner dat voor een flink aantal deelnemers de herdenking besloot.
Onthulling van de grafsteen voor Jos Slagter op de Joodse Begraafplaats te Muiderberg op woensdag 23 februari a.s. om 11 uur.
Verslag Centraal Orgaan Ook de verslagavond van het Centraal Orgaan Verzets- en Vervolgingsslachtoffers begon met een minuut stilte ter ere van Jos Slagter, wiens vele initiatieven werden aangehaald. Het was 27 januari, juist de dag van Auschwitz' bevrijding. H. Teengs Gerritsen, de voorzitter van het C.O.V.V.S. herinnerde eraan dat de vrijlating van de drie van Breda (waartegen het Centraal Orgaan in 1972 is opgericht) niet aan de orde kwam, wel gratie voor Kotalla en de kwesties Philippa en Menten. De Hoge Raad heeft Kotalla's eis verworpen. Een telegram inzake de bijna 30 jaar ondergedoken Philippa heeft indruk gemaakt en deze kwam
niet vrij. Kritiek wekte het feit dat stukken over de nu veroordeelde SS-er Loyen anderhalf jaar in een ambtelijke la konden blijven rusten. Er komt in elk geval binnenkort een niet ambtelijk, goed hanteerbaar informatie-centrum voor alle slachtoffers. 'Als er iets kan gebeuren voor slachtoffers en mensen als zij doen wij het', aldus voorzitter Teengs Gerritsen, die het Centraal Orgaan in dit centrum zal gaan vertegenwoordigen. Vele telefoontjes bewijzen ons allang dat zo een centraal punt hard nodig is. Namens ongeveer een dozijn verzetsen kamporganisaties, met enige afgevaardigden aanwezig, ging een oproep uit om de Februaristaking te herdenken. Men drong erop aan 4 en 5 mei beide tot officieel erkende dagen te verklaren. Verzet en slachtoffers dienen inspraak in de wijze van herdenken te krijgen, juist nu 55% van de betrokkenen er niet meer zijn er nieuwe generaties zijn opgegroeid dient herdenking van de nazitijd en de bevrijding op zo breed mogelijke schaal te geschieden. Juist nu er vanuit Duitsland menige waarschuwing komt, zoals een Adolf Hitlerlegioen. De activiteit van het Centraal Orgaan kreeg de instemming van de vergadering en de opdracht in dezelfde geest verder te werken. E.T.
Menten onder meer De Nederlandse justitie heeft een delegatie naar de Sowjet-Unie en Polen gestuurd om getuigen te horen die bij Mentens activiteiten aanwezig waren en om de plaatsen te zien waar die activiteiten zich afspeelden. Of zich zouden hebben afgespeeld, zoals het gerechtelijk gebruik vereist. Wij zullen moeten afwachten of een of meer van deze getuigen nog in een Nederlandse rechtszaak zal verschi j nen. Hoe dat zij, die rechtszaak moet doorgaan en niet pas op de lange baan. De Nederlandse justitie is dat aan het recht en aan de slachtoffers verschuldigd. Steeds meer blijkt dat er
ten aanzien van oorlogsmisdadigers in ons land met een vreemdsoortig mengsel van slordigheid en lankmoedigheid is opgetreden. In het bijzonder Menten moet om zo lang ongestoord van de vrucht van zijn wandaden te kunnen genieten op schier almachtige beschermengelen hebben kunnen rekenen. Niet alleen nieuwsgierigheid drijft ons als wij het onderste uit die vuile kan willen weten. Eerder het gevoel dat er heel wat uit te zoeken en te zuiveren valt in dit Nederland van 1977. Ook in de hoogste en steeds verantwoordelijke kringen.
Penningmeesterkrabbel Zoals reeds vermeld in ons herdenkingsnummer zouden wij u op de hoogte houden van de stand van het aantal binnengekomen stortingen. Het aantal ingevulde acceptgirokaarten bedroeg in januari ongeveer 1000. Evenwel ontbreken er nog vele kaarten en daarom ons dringend verzoek alsnog uw bijdrage in te sturen. Aan allen die dit wel hebben gedaan onze hartelijke dank. Wij hebben helaas geen kip die gouden eieren legt, maar om ons werk voort te zetten hebben we wel geld nodig. Dit moeten we halen uit een beperkte kring van begunstigers. Zoals u weet doen wij alles wat wij uitgeven en organiseren in principe gratis. Dit jaar zitten wij op bijzonder hoge lasten. Dit betreuren wij niet, want dankzij de belangeloze medewerking van de kunstenaar Jan Wolkers staat er een prachtig monument voor heden en toekomst op de N-Oosterbegraafplaats waar de urn met as van enkele naamlozen uit Auschwitz ligt begraven. Een hoogtepunt in het bestaan van ons Comité. Natuurlijk moeten wij wel de materiaal- en transportkosten betalen en dit heeft veel van onze financiën gevergd. Vandaar een dringend beroep op degenen die nog niet in de beurs getast hebben voor het monument. Gaarne uw bijdragen onder vermelding 'Monument' op gemeente giro N 5500 öf postgiro 293087. Bij voorbaat onze dank. F.
Degen
Bezoek aan Den Haag Een aantal leden van ons comité heeft het voorrecht gehad in Den Haag onze mening te mogen geven, kritiek te uiten en wensen kenbaar te maken in verband met de voorstellen die zijn gedaan inzake wijziging van de regelingen voor oorlogs- en verzetsslachtoffers, daaronder ook de WUV. Wij werden daartoe in het gebouw van de
Tweede Kamer ontvangen door drs. J . J. Voogd, J. J. Wolff en een medewerker. Ook de Werkgroep Joodse Vervolgden was aanwezig. Een moeilijkheid bij de behandeling van onze zaak en die van de andere betrokkenen is dat deze kwesties steeds met tijdnood te kampen krijgen, daar zij steeds aan het einde van een regeringstermijn aan de orde komen. Ook nu heeft de Kamer immers wegens de verkiezingen in mei nog maar weinig vergadertijd. Mevrouw R. Corper-Blik onderstreepte dat dat het toch al zeer geringe bedrag van 10% van de minimum-grondslag dat aan de gehuwde ex-vervolgde vrouw zou worden toegekend nu als inkomen ook nog belast zou worden volgens art. 21 van de WUV. Beter zou het zijn, als dit bedrag (voor allen gelijk, waarschijnlijk f 176) zou worden uitgekeerd ingevolge art. 20, d.w.z. als invaliditeitskosten, waarover geen loonbelasting behoeft te worden betaald. Uiteraard zou geen enkele eerder toegekende vergoeding in mindering mogen worden gebracht op het toch al lage bedrag. Zou men bij uitvoering de verhoging van de zg. draagkracht in aanmerking gaan nemen, dan zou het krachtens art. 21 uitgekeerde bedrag zelfs nog worden verlaagd. Positief is wel dat nu eindelijk na zoveel jaren de vervolgde gehuwde vrouw uit eigen recht als vervolgde wordt erkend, al is het dan met beperkingen. Wij hebben al eens aangetoond dat alle vrouwen wat betreft de WUV-uitkeringen op het tweede plan staan, ook de kostwinsters e.d.: slechts zeer, zeer weinig joodse of andere vrouwen waren in 1940 zeer welgesteld of zeer goed betaald werkzaam.
WAO en WUV
de vervolging heeft opgelopen! De ongelijke korting van Ziektewet en WAO wordt dan ook als een onrechtvaardigheid ervaren. In het algemeen geldt dat de sociale wetten prevaleren boven de WUV. Al geruime tijd geleden hebben wij gesignaleerd dat sommige bijzondere voorzieningen vrijwel niet meer worden toegekend, omdat ze hoge kosten meebrengen. Wij hebben verder gemerkt dat door invoering van de A.A.W. de WUV weer in de 'bijstandssfeer' dreigt te worden getrokken. Wij willen ook dat medische keuringen van onze mensen altijd gebeurt door artsen die weten wat er met de vervolgden aan de hand is en hun specifieke problemen kennen. Verzetslieden en ex-statenlozen Met de keuringen blijken zich nog steeds merkwaardige zaken voor te doen, in het bijzonder waar het geldt joodse verzetsstrijders: men kan dan zoveel procent verzetsman en zoveel procent vervolgde zijn! Er wordt op die manier nog steeds jegens joodse verzetslieden gediscrimineerd. Terecht stelt de heer Teeboom dat art. 4 van de WUV zo dient te worden aangevuld dat in elk geval de gunstigste regeling geldt. Met klem hebben wij de Kamerleden nogmaals gewezen op een kleine groep die vaak schrijnend in de kou blijft staan. Het gaat om de zg. statenlozen en wel om hen die hier woonden, hier vervolgd zijn en na de oorlog Nederland verlieten zonder ooit Nederlander te zijn geweest — maar vaak wel aan Nederlands welzijn te hebben meegewerkt. Zij vallen nu door de mazen. Een andere groep is elders vervolgd, in Nederland gekomen, ook Nederlander geworden, maar valt buiten de WUV, omdat vervolging buiten Nederland plaats had.
Een belangrijk punt is verder de verhouding WUV-WAO. Een joods slachtOns comité is sinds de WUV inging offer die WUV ontvangt en arbeidsonvoor Nederlanders buiten Nederland en geschikt wordt verklaard, krijgt een genaturaliseerden, dus ex-Nederlanders aanpassing op zijn salaris van de WUV. opgetreden en na enige tussenpoos met In tegenstelling tot het ziekengeld succes. wordt de WAO-uitkering voor 100% Wij verwachten dat het parlement de gekort op de WUV. Wij willen dat zwaar getroffen mensen die totnutoe 20% van de grondslag bij korting van tevergeefs naar verlichting uitkeken, de de WAO-uitkering wordt vrijgelaten. ex-vervolgde gehuwde vrouwen, de Nu wordt wel gesteld dat de WAO-uitvroegere statenlozen verweg en dichtbij, kering meestal wordt verleend wegens ook de helpende hand zal bieden. Ook invaliditeit die door de vervolging is hun rijen zijn gedund. En wachten veroorzaakt. Maar geldt dat niet ook maakt moe. vaak als iemand ziek is en in de ziektewet loopt? Meestal is hij of zij toch ziek door een mankement dat hij of zij door