nederlands auschwitz comité
17de jaargang, nr. 2/3 februari-maart 1973 secr
victorieplein
Op de Nieuwe
Oosterbegraafplaats
postgiro
293087
amsterdam-z.
gem.giro N 5500 N.A C. red.:
amsteldijk
Samen naar de dokwerker Onverbrekelijk zijn Auschwitz- en Februariherdenking verbonden. Niet alleen om die slechts vier weken ertussen. De staking ging vooraf aan de geïndustrialiseerde moord. De stakers van Amsterdam en omstreken, hoe heldhaftig, vastberaden en barmhartig ook, waren niet sterk genoeg om die te voorkomen. Maar de staking werd tot een signaal voor het Nederlandse verzet en samen met de militaire inspanning van zoveel legers heeft het Europese verzet het fascisme de nek gebroken. De nederlaag van dat fascisme betekende het einde van de volkerenmoord, toen. Helaas was HitIers Endlösung al ver gevorderd. Op zichzelf is dat genoeg om Auschwitz en Februari te gedenken. Maar er is meer. In 1945 is het fascisme genekt, niet uitgeroeid. Het kon voortsudderen, het leeft weer op, soms in iets gewijzigde vorm. De volkerenmoord is met de modernste middelen beproefd of, zo men wil, voortgezet.
3 2 ' . amsterdam-z.,
bankrek.: AMRO, bijk. van b a e r l e s t r a a t .
Het verzet ertegen door een geheel, zij het van buitenaf gespleten volk is zopas — en voorlopig — bekroond. Ook daarin schuilt een parallel met de staking van '41. Dezelfde gedachte spreekt uit de oproep van het Februaric o m i t d , hier in hoofdpunten afgedrukt. De Auschwitz herdenking heeft wijde weerklank gevonden. Wij weten het near waarde te schatten dat zovelen, van de stillen in den lande tot de hoogste autoriteiten aan onze uitnodiging gevolg hebben gegeven. In het bijzonder heeft ons getroffen dat het halve gemeentebestuur van Amsterdam in de D e r s o o n van vier wethouders met ons bij de urn en in de zaal heeft herdacht. Daarnaast dat wij s a m e n waren met alle kringen en geledingen van het verzet en van de kampslachtoffers. Achter het gemeentebestuur, samen met alle mensen uit kamp en verzet trekken wij naar de dokwerker.
2 3 . amsterdam-z
25 februari om 1 uur Zondag 25 februari, 's mid dags om 1 uur herdenken wij de grote staking van 1941. Om 1 uur begint het délifé langs de dokwerker. Wij verzamelen ons op het Waterlooplein en zullen bloemen leggen aan de voet van Mari Andriessens beeld. Ieder wordt opgeroepen voor deze jaarlijkse demonstratie. Komt allen! N.A.C.
Het Februari-comité roept op te demonstreren — voor vrede en veiligheid, tegen de wedloop in atoombewapening en voor het afzien van nucleaire taken voor Nederland. — voor nationale zelfstandigheid en tegen elke aantasting van de demokratische grondrechten van ons volk, voor het stakingsrecht en voor het recht op vrije meningsuiting in de krijgsmacht. — voor solidariteit en aktieve hulp aan het Vietnamese volk in geld en goederen en tegen de Nixon-oorlog in Indo-China. — tegen elke poging om toe te geven aan de Duitse eis tot vrijlating van de drie van Bre da. — tegen rassendiscriminatie en voor uitbanning van antisemitisme in welke vorm en waar ook ter wereld. — voor stopzetting van steun aan de fascistische regimes in het buitenland.
Achtentwintigste Auschwitz-herdenking IN HET JOODS CULTUREEL CENTRUM Naar schatting e e n kleine vierhonderd mensen woonden zondag 28 j a n u a r i in h e t J o o d s Cultureel Centrum in Buitenveldert de j a a r lijkse herdenking van het Nederlands Auschwitz Comité bij. Onder hen bevonden zich enigen van de weinigen die Auschwitz overleefd hebben, familieleden van de slachtoffers en vrienden. Men h a d vele officiële e n bekende m e n s e n u i t g e n o d i g d , d i e a l l e n gehoor gaven a a n deze uitnodiging. Onder h e n : Tweede-Kamerleden J. J. Voogd en J. J. Wolff, de Amsterdamse wethouders Brautigam, Kuiper, Lammers en Van der Velde, de h e e r T e u t s c h e r v a n de G e m e e n t e l i j k e S o c i a l e Dienst, de h e e r K o r p e r v a n h e t V e r e n i g d V e r z e t , C. C. v a n d e n H e u v e l , v o o r zitter NFR Voormalig Verzet, van de S t i c h t i n g ' 4 0 — ' 4 5 m r v a n d e M e e r e n d o n c k e n de h e r e n Mulder en R e n e s . V e r d e r n o g de voorzitter van de Ex-politieke Gevangen e n d e h e e r H. P. v a n K e t w i c h Verschuur, Gerard Maas van de CPN, d e h e e r V e l t k a m p a l s a f g e vaardigde van het ministerie van CRM e n m r v a n N a m e n e n de h e e r Lemaire, resp. voorzitter en secretaris van de Uitkeringsraad. Mevrouw E v a T a s v e r w e l k o m d e in h a a r openingswoord de officiële genodigden en deelde mede, dat de B e l g i s c h e v r i e n d e n o o k op deze m i d d a g h u n h e r d e n k i n g s b i j e e n k o m s t hadden, 's Middags w a s er e e n t e l e f o o n g e s p r e k uit N e w York doorgekomen van die e n e getrouwe die elk j a a r in gedacht e n bij h e n i s e n o o k n u b e l d e ' o m ons succes te w e n s e n met deze herdenking'. Het deed goed te c o n s t a t e r e n , dat o o k 's m o r g e n s bij d e t r a d i t i o n e l e bloemlegging bij d e u r n m e t a s u i t A u s c h w i t z B i r k e n a u (op de Nieuwe Oosterbegraafplaats) zovelen door hun aanwezigheid blijk gaven van hun e e r b i e d i g e g e v o e l e n s j e g e n s de slachtoffers en hun nabestaanden. Elk jaar worden weer dezelfde vragen gesteld: 'Is een herdenking nodig?' 'Is het Comité nog n o d i g ? ' I n dit v e r b a n d w e r d h e r innerd a a n de aktie van het Auschwitz Comité en die van gelijkgezinden verleden jaar tegen de 'drie van B r e d a ' , die e e n groot succes werd. Het Kabinet is g e v a l l e n m a a r 'de drie' zitten. Ook de w e t voor de vervolgde oorlogsslachtoffers w e r d e e n feit. De v e r v o l g d e n vormen geen vergeten groep meer, maar het Comité streeft verder n a a r p e n s i o n e r i n g . O o k bij d e
Vietnam-demonstratie was het Auschwitz-Comité aanwezig. Dan is e r n o g d e v e r b o n d e n h e i d m e t de n i e u w e g e n e r a t i e , ' d i e n i e t s heeft meegemaakt maar toch met ons zijn. E n over e e n m a a n d herd e n k e n wij w e e r de februari-staking' aldus mevrouw Tas. Hierna begon het culturele programma. Allereerst droeg Paolo Gorin e e n Jizkor — gebed voor de doden — v o o r . Dit w e r d d o o r a l l e a a n w e zigen staande aangehoord. Dan volgde het eerste optreden van Nap de Klijn, viool e n Paul Godw i n , a l t v i o o l , d i e h e t Duo in G v a n Mozart v e r t o l k t e n . V o o r de tweede m a a l t r a d v e r v o l g e n s b a r i t o n Paolo Gorin op, nu a a n de vleugel begeleid door pianist Joppe Poolm a n v a n B e u s e k o m . Hij z o n g m e t zijn i n d r u k w e k k e n d e s t e m vier liederen te w e t e n : D u d e l e , Al Sjlosja Dewariem, Samchenoe en A Berdichev Kaddish, waarvan S a m c h e n o e door zijn r o m a n t i s c h e m e l o d i e mij h e t l a n g s t e bijbleef. De p a u z e b e n u t t e i k o m e n k e l e m e n s e n n a a r hun mening over deze h e r d e n k i n g te v r a g e n . Rabbijn S o e t e n d o r p , e v e n h i e r uit Amerika, had zijn indrukken neergek r a b b e l d op de b i n n e n k a n t v a n zijn s i g a r e n d o o s . E e n o n t r o e r e n d gedicht. Wethouder Brautigam vond het vanzelfsprekend, dat m e n met deze herdenkingen doorgaat, uit e e r b i e d j e g e n s de s l a c h t o f f e r s . E n o m de j e u g d te l a t e n zien w a t er in h e t n i e t zo v e r r e v e r l e d e n k o n g e b e u r e n . Zijn c o l l e g a Han Lammers zei, dat m e n door te herdenken voorkomt, dat de slachtoffers een vergeten groep gaan vormen. Hij v o n d h e t e e n j u i s t e g e d a c h t e , dat m e n dit in e e n lijn blijft zien met protesten tegen oorlogen zoals Vietnam. Wethouder van der V e l d e vond n a a s t de h e r d e n k i n g van de gevallenen het belangrijkste o m de w a a k z a a m h e i d tegen h e t f a s c i s m e l e v e n d t e h o u d e n . De h e e r T e u t s c h e r t e n s l o t t e vond de herdenking stijlvol en meende, dat met deze groep nu wel rekening wordt gehouden (pensioenregeling j . N a d e p a u z e h i e l d d e h e e r J . G. van Baaren een toespraak. Op 2 7 j a n u a r i 1 9 4 5 w e r d m e t d e bevrijding van Auschwitz-Birkenau een eind gemaakt aan het k a m p , w a a r vier miljoen m e n s e n w e r d e n vermoord. 'Wij zullen herd e n k e n o m d a t wij niet anders k u n n e n ' e n 'wij m o e t e n de j e u g d vertellen, dat de vrijheid een groot
goed is' zei de heer van Baaren, die o o k a a n d a c h t b e s t e e d d e a a n het neo-fascistische partijcongres, dat o n l a n g s in Rome gehouden w e r d . Hij d e e d v e r d e r d e v e r h e u gende mededeling, dat een eerstd a a g s uit te b r e n g e n p s y c h i a t r i s c h r a p p o r t over 'de drie v a n B r e d a ' ook ter inzage zou worden aangeboden aan het centraal orgaan van het verzet en kampslachtoffers. Het p r o g r a m m a ging verder m e t het Duo in B e s v a n Mozart, z e e r b e z i e l e n d door N a p , de Klijn e n Paul Godwin uitgevoerd. In de Suite 'Canticum Hebraeicum' van Louis S a l a d i n k o n m e n ditmaal pianist Joppe Poolman van Beusekom als solist beluisteren, van wiens verfijnde spel m e n eveneens zeer genoot. Het laatste programma-onderdeel werd tevens een hoogtepunt, de Passacaglia (vrij n a a r H a n d e l - H a l v o r s e n ) m e t groot elan en muzikale gedrevenheid door Nap de Klijn en Paul Godwin gespeeld. Een welverdiend warm applaus viel hun hierna ten deel. Paul Godwin dwong tevens ieders bewondering af voor zijn grote vitaliteit. Namens het Auschwitz-comité bedankte mevrouw Furth de uitvoer e n d e k u n s t e n a a r s e n de a a n w e zigen voor hun komst. Hiermede was een eind gekomen aan een wel zeer bizondere Auschwitzherdenking, waarbij de vriendschappelijke sfeer en het gevoel van saamhorigheid tot het welslagen van deze midag bijdroegen. BETTY
FRIEDMANN
Dit artikel werd geschreven het Nieuw Israëlitisch (red. N.A.C.)
voor Weekblad,
Met grote voldoening vernamen wij dat prof. dr J. Bastiaans is onderscheiden met de Forestersprijs wegens zijn verdienste voor de hulp aan kampslachtoffers. Wij kennen prof. Bastiaans als de trouwe, onvermoeibare vriend van de vervolgden, die wij ook dit jaar weer op onze herdenking mochten begroeten. Wij hopen n og lang en vaak op hem te mogen rekenen! N.A.C.
De nieuwe Wet = Wachten! Je
moet
van
goeden
snappen
wat
achter
huize dat
komen
om
te
gemanipuleer
met
men
uit
eigen
h e t t o t s t a n d k o m e n v a n de n i e u w e w e t s c h u i l
commissie
gaat. Dit
k e e r n i e t o v e r de a m b t e n a r e n
na
deze
moeten
wet
maar lijk
over zijn.
wij
hen
Naar
eigenlijk
hebben
wij
vraagd
de
opstellen
die
en
politiek
de
ware
uitvoeren,
verantwoorde-
toedracht
kunnen
alleen m a a r raden. Sinds de
Nederlandse
joodse
jaren
regering
bevolkingsgroep,
het
enorme
leed dat
(en
daarbij
dachten
deze heeft wij
die
in
ge-
gezien
ondergaan,
eerste
instantie
a a n h e n d i e u i t de v e r n i e t i g i n g s k a m p e n teruggekeerd) gewoon
te
brengen
Pensioenwet.
niet. Wij
onder
de
ging
maar
Dat
zijn
Buitensteeds
spraken voor dovemansoren.
de
joodse
verzetsstrijder
op
joden
was
die
bij
gearresteerd
Zelfs
een
werd
razzia
van
de
B . P . W . uitgesloten, o m d a t zijn a r r e s t a t i e niet in
direct
causaal
verzetswerk.
verband
Hij
werd
stond
met
dus o p n i e u w
zijn
dubbel
gestraft. Plotseling van
werden,
dank
zij
het
initiatief
enige w e r k e r s v a n de S t i c h t i n g
via een a c h t e r d e u r t j e
Jehova's
z e l a a r s en P u t t e n a r e n joodse
slachtoffers
40—45,
getuigen,
gij-
wel geaccepteerd.
De
bleven
in
de k o u
staan,
d a a r hielp geen lieve m o e d e r e n aan. D e
on-
zen
e.d.
hebben
die
achtergelaten,
moeders
waar
ze
in
Auschwitz
zijn
vermoord.
W i j bleven de t r o m roeren en er k w a m h u l p . In
1968 een Rijksgroepsregeling,
waaraan af
een
met
door onvoldoende informatie heleboel
fouten
medewerking
hersteld. lof.
In
Dat eerste
genoemde
in
termen het
was
gedacht, drie
leed
kwamen
wij
zijn
redelijk onze
uitsluitend
aan
maar
toenemende
voor-
verdient o.m.
groeperingen voor
III,
Deze
zijden
en
vielen
slachtoffers waarom
alle
loyaal
instantie
de al zien
kleefden.
van
was
oud-gevangenen de
de R O
gezien
die
uitkering onder tot
en
de
de
wel ge-
joodse
conclusie:
alleen oud-gevangenen?
Hebben
n a b e s t a a n d e n , v o l w a s s e n e n en k i n d e r e n , schien m i n d e r geleden in P u t t e n ,
waar
dan
de
de mis-
nabestaanden
de f a m i l i e s , o p d e
mannen
n a , n o g i n t a c t b l e v e n ? W i j b e h o e v e n o n s gemeenschappelijk
leed
hier
niet
nog
eens
te
beschrijven. Wie
het ondergingen
wil weten
kan
een
weten
het
uitgebreide
en w i e literatuur
op naslaan. N i e m a n d
kan
het
d a t j e in d e
leed o v e r b r e n g e n
het
n a a r mijn
er
gevoel
vernieti-
g i n g s k a m p e n o n d e r g i n g . . . W i j w i l l e n in de eerste p l a a t s dat de o u d - g e v a n g e n e n — dat
b e e t j e d a t n o g o v e r is —
gewone
Pensioenwet
worden
in de
voor
Buiten-
opgenomen
n i e t in d e e e r s t e p l a a t s o m h e t v o o r d e e l dit
geeft.
De
RO
III
werd
in de
1970
opnieuw
bleven
sympathie
met ons w e r d v o e l b a a r . W i j
gen beer a a n d a c h t in
het
en w e r d e n
politieke
ons niet blijven
roeren.
De
Men
aangenomen,
maar
door
de
wijzigen,
gingen zg.
Bijstandswet.
een
door De
de
regering door
aanvaard.
werd
praktisch
een
in
zich
van
werd
de op-
commissie ging eraan.
uitkeringsraad
niemand
zaken
loskoppeling
adviescommissie
gedoekt. D e medische Er
heleboel
zit
gevormd,
die
onze
adviseren
grote
eens
omschake-
ling zo plotseling moest plaats vinden. len hier persoonlijke
gevoeligheden
Wij
om
zijn
de
laatsten
de
Spe-
een
rol?
integriteit
van
de u i t k e r i n g s r a a d en zijn l e d e n in t w i j f e l trekken. ons
Integendeel.
af
ling
waarom
nu
staan
zo
er
juist
deze
nodig
voor
stand;
een
zal
Maar
wel snelle
moest. wel
een
wij
omschake-
De
ongelofelijke
nog
te
vragen
ambtenaren grote
jaar
achter-
verstrijken
v o o r zij d o o r d e b e r g v a n h e t
achterstallige
werk
van
heen
Voogd
zijn.
aan
Het
verzoek
de minister
om
de
snellere
heer
afwik-
k e l i n g en h e t i n s c h a k e l e n v a n m e e r
krachten
is w e l
het
ciale
goed
bedoeld,
karakter
van
maar
dit
gezien
werk,
weinig
speeffec-
t i e f . B e p a a l d v e r o n t r u s t e n d is h e t d a t b i j d e sociale diensten het w e r k v o o r onze sterk
wordt
Enige
mensen
afgeremd.
verwarring
is
verder
ontstaan
door
de mededeling v a n de minister d a t het
aan-
tal slachtoffers dat zich heeft gemeld inmidd e l s is g e s t e g e n t o t 1 3 . 0 0 0 , v e r b o v e n de r a ming. Wie
w o r d t e r n u in d e m a l i n g
geno-
m e n ? W i j o f de d o o r s n e e k r a n t e n l e z e r ?
Onze
mensen
leveren
zeker
niet
meer
gevallen
op. D e
spijtoptanten,
ten
vormen
nu
etc.
en
de
dan
6000
KNIL-solda-
grootste
deze stijgt snel. H e e f t
groepering
dit misschien
iets
te m a k e n m e t b e l o f t e n die een v r o e g e r e
Ne-
derlandse
regering
niet
waar kon
maken?
WACHTEN! Ondanks wet
zo
heeft
gedaan
WACHTEN!
en
WACHTEN!
d e e n e r g i e v a n h e n die de efficiënt
mogelijk
willen
nieuwe
uitvoeren
w o r d t het vrij lang w a c h t e n . A l eerder hebben
wij
De
u
om
nieuwe
uw
zwaarschriften vragen
voor
handeld, In
Den
gaan
worden u zult
Haag
gaf
uitbetaling
zal
geschieden. mogelijk
De
afgewerkt. moeten
men
met
gevraagd.
voor.
extra-toewijzingen
maar
dat veel
medewerking
aanvragen
ons
be-
De
aan-
worden
be-
wachten. de
verzekering
terugwerkende
Spoedgevallen
kracht
krijgen
zo-
voorrang.
T e n s l o t t e : wij waren v a n meet a f a a n niet zo ervan
overtuigd
dat
de
nieuwe
wet
meesten v a n ons v o o r d e e l zou brengen aan
hen
die
kapitaal
bezitten,
de (wel
gescheiden
v r o u w e n en n o g e n k e l e n ) . D a a r s t a a t
tegen-
over
wel
wijzi-
hard
bezig
dat
gingen dat
de
zal
uit
te
sociale
begeleiding
ondergaan. dokteren.
weten
wij
nog
Haag
ook
niet.
bij
de g a n g v a n
er
zeker van
niet
Men Wat
en
is
het
worden
zal
de
mensen
in
Den
Voorlopig
moeten
wij
ons
zaken
neerleggen. Weest
d a t w i j de v i n g e r b i j d e
Zo'n belastingfaciliteit is er niet voor de vervolgingsslachtoffers, die vallen onder de Rijksgroepsregeling Vervolgingsslachtoffers 1940—1945. Maar daarvoor bestaat ook geen aanleiding. Zoals u bekend zal zijn heeft de Regering een wetsontwerp ingediend, houdende regelen betreffende de verlening van uitkeringen aan slachtoffers van vervolging. Deze wet, die per 1 januari 1973 in werking zal treden, zal o.m. op ruimere schaal aanspraken op een tegemoetkoming in medisch-sociaal geïndiceerde kosten verlenen dan ingevolge de Wet buitengewoon pensioen 1940—1945 voor de verzetsmensen geschiedt. Bovendien kunnen veel meer dan krachtens de Wet buitengewoon pensioen 1940—1945 alsmede in afwijking van de Rijksgroepsregeling Vervolgingsslachtoffers 1940—1945 ingevolge deze nieuwe wet kosten worden vergoed. (Bijv. kosten van medisch-psychiatrische behandeling]. Daar hier voortaan in de regel tegemoetkomingen in deze ziektekosten aan de vervolgingsslachtoffers verleend gaan worden, welke niet tot het belastbaar inkomen worden gerekend, is een belastingfaciliteit zoals deze voor de genoemde categorie verzetsmensen in het leven is geroepen, voor de vervolgingsslachtoffers niet op zijn plaats.
u
pols
houden. JOS
Van verschillende kanten kregen wij b r i e v e n o v e r de z g . 2 4 0 0 g u l den belastingaftrek voor verzetsm e n s e n . N o g m a a l s : d i t g e l d t uitsluitend voor h e n die 20 tot 4 0 % s m a r t e g e l d o n t v a n g e n , d a t z i j n zij die h e t m e e s t h e b b e n geleden. E e n van onze bestuursleden ontving een brief van de s t a a t s s e c r e t a r i s v a n S o c i a l e z a k e n , m r . J . G. R i e t k e r k ; een deel daarvan drukk e n wij h i e r a f :
SLAGTER
G a a n wij a f o p w a t de s t a a t s s e c de n i e u w e w e t
Halleluja! Plotseling
willen deze
dat
Kamer-
retaris ons schrijft,
Ka-
(ingegeven
w i e ? ) w e r d d o o r een m e e r d e r h e i d
CRM
waarom
Was de
ob-
niet uitgevoerd. H e t touwtrekken begon opn i e u w en d e m o t i e - B a r u c h ,
van
gaan
kent.
zouden
kon
motie-Voogd
w e r d t o t t w e e m a a l t o e d o o r de T w e e d e mer
te
kre-
z e l f s een
schaakspel.
ontwijken. D e
dat
verbe-
terd. Wij
ject
trommen
en
waarneming
allemaal wel nodig? Wij
Belastingaftrek
waar
proble-
EEN
ERESALUUT
N o g niet alle geldlijsten zijn b i n n e n , m a a r vast s t a a t : de 3 0 0 0 gulden w o r d e n overschreden. E e n aantal koploopsters willen wij n o e m e n in v o l g o r d e v a n h u n s u c c e s : E v a K o r p e r , Liesje Heertje, Annie Starreveld, L i e n v a n A m e r o n g e n . Zij zijn niet de j o n g s t e n o n d e r o n s en d e o u d s t e is 8 6 j a a r . H u l de v o o r deze g e l d i n z a m e l a a r s t e r s ! E n d a n z i j n e r m e n s e n die h e t t e o m s l a c h t i g v i n d e n o m een g i r o o t j e in te v u l l e n ! D o e het n u ! D a n geldt het eresaluut o o k een beetje u! I. S T I B B E , penningmeester
d a n is d e
toegepaste
in
rege-
ling voor ons voordeliger. T e r verduidelijking: wanneer u ƒ
1000,—
kosten maakt, worden die u goed.
De
krijgt
een bedrag dat
ver-
verzetsgepensioneerde aftrekbaar
is v a n z i j n i n k o m s t e n e n d a a r n a a r wordt zijn b e l a s t b a a r i n k o m e n beoordeeld, ƒ
b.v.
ƒ
20.000,—
min
2400,— enz. J.
S.
ISO.OOO DM voor SS-beul
Slachtoffers een fooi Zal dr. Ludwig H a h n ooit e e n dag e n e e n n a c h t in e e n c e l d o o r b r e n g e n ? S i n d s e e n j a a r v e r s c h i j n t de SD- en S i p o - c h e f , die in W a r s c h a u moordde en T r e b l i n k a vulde nu en dan voor een Hamburger rechter, na tien j a a r voorbereiding door een officier van justitie. Het z o u w a t . Hij w o r d t a l m i n d e r e n minder 'verhandlungsfahig' gev o n d e n : hij k a n e r n i e t t e g e n ! I n s i d e r s v e r w a c h t e n d a t hij b i n n e n kort geen rechtszaal, laat staan een cel, m e e r inhoeft. Niet a l l e e n in de B R D , w a n t B a r b i e , de m o o r d e n a a r van de F r a n s e verzetsleider J e a n Moulin wordt niet door Bolivia uitgeleverd, en mag gerust zijn m é m o i r e s in e e n F r a n s b l a d l a t e n v e r s c h i j n e n . De F r a n s e n a z i k n e c h t Touvier die in h e t z e l f d e Lyon tegen dezelfde verzetsmensen h e e f t g e w o e d , k o n tot vand a a g de d a g o n g e m o e i d in F r a n k rijk wonen en blijkt stilletjes grat i e , d u s s t r a f f e l o o s h e i d , v a n de huidige president te hebben gek r e g e n . P r o t e s t e n v a n o.a. h e t g e z a m e n l i j k e v e r z e t h e b b e n n i e t uitg e r i c h t . In W e s t - D u i t s l a n d w a s hij niet minder welkom geweest. Daar kan een antifascistische emigrant, wie Hitier het burgerrecht h a d o n t n o m e n , n o g s t e e d s v a n de minister van binnenlandse zaken zijn staatsburgerschap niet terugkrijgen. Hetzelfde ministerie zorgt ervoor dat e l k e b u i t e n l a n d s e S S er, die in zijn l a n d a l s o o r l o g s misdadiger is v e r o o r d e e l d , als bondsburger wordt ingehaald. Men g e e f t daar ook k a l m toe dat er e e n 1500 n e o - (d.i. v a a k ex-) n a z i ' s o p de B o n d s b u r e a u s z i t t e n , d u s bij B u n d e s w e h r , onderwijs, justitie, politie etc. Bovendien blijk e n de g e n e r a a l s e n a d m i r a a l s , a l s ze e e n m a a l m e t p e n s i o e n g a a n z i c h in de b e w a p e n i n g s i n d u s t r i e t e v e r s c h a n s e n . Zo w a s in 1 9 6 5 bij de 5 0 b e d r i j v e n m e t d e g r o o t s t e o m z e t é é n van e l k e vijf directeuren r e g e l r e c h t uit ' d a s Militar' o v e r g e s t a p t . A l l e e n bij de L u f t h a n s a zitten al 300 oud-nazi-offic i e r e n e n bij M a n n e s m a n n hond e r d . V o l g e n s de z e e r d e s k u n d i g e M. S c h u b a r t z i j n t w e e v a n d e d r i e kopstukken in h e t e c o n o m i s c h e leven over onze oostgrens afkomstig uit A d o l f - H i t l e r s c h o l e n , W a f f e n - S S e n zo m e e r . N i e u w e k o p stukken, ook voor de B u n d e s w e h r , worden nog steeds opgeleid door de S S - O b e r f ü h r e r R e i n h a r d Höhn. Van deze toekomstmuziek terug n a a r de g e p a k t e n . E r z i j n i n h e t
a f g e l o p e n j a a r in de B o n d s r e p u bliek en W e s t - B e r l i j n 15 p r o c e s s e n tegen n a z i - m a s s a m o o r d e n a a r s afg e w e r k t ; v a n de 2 8 b e r e c h t e n zitten er maar zes. Uiteraard moest e e n l e k e n r e c h t e r d i e in H a m b u r g k r i t i e k h a d o p de b e h a n d e l i n g v a n een joodse getuige zijn biezen p a k k e n . H a m b u r g is o v e r i g e n s e e n schoolvoorbeeld van het jaren, soms tientallen jaren slepende houden van nazi-processen. Maar ook elders geldt: wordt na een eindeloos vooronderzoek een mass a m o o r d e n a a r al vervolgd, dan b e r o e p t deze z i c h op ' B e f e h l s n o t s t a n d ' : de s t a k k e r k o n n i e t a n d e r s . Of hij m o o r d d e uit ' o n t b r e k e n d r e c h t s b e w u s t z i j n ' , hij w i s t niet beter. Onlangs werd zowaar extra-moordlust als verzachtende omstandigheid aangeduid, daar k o n de a r m e S S - e r o o k a l n i e t s aan doen. Meestal komt het niet eens zover. De b e k l a a g d e h e e f t m a a g p i j n en is ' v e r h a n d l u n g s u n f a h i g ' , e e n p r o c e s is t e v e e l v o o r h e m ! De e n k e ling die niet t e r e c h t e r t i j d te ziek wordt krijgt tien minuten per moord opgelegd en stapt tien teg e n é é n t e r s t o n d o p g e w e k t en vrij r o n d . E n n u s t e l l i g v o o r g o e d . Dit a l l e s is o u d e , r a n z i g e k o s t . W e zijn nu een nieuwe f a s e ingetred e n : v o o r de z e l d z a m e g e s t r a f t e n die h u n s t r a f u i t z i t t e n w o r d e n de p r o c e s s e n h e r o p e n d , de v o n n i s s e n v e r n i e t i g d . H. B a a b , a l s G e s t a p o h o o f d m a n h o o f d s c h u l d i g e a a n de u i t r o e i i n g v a n de e e n s zo b l o e i e n de j o o d s e g e m e e n s c h a p v a n de Goethestad F r a n k f u r t zat sinds 1950 zijn l e v e n s l a n g e s t r a f uit. Z i j n v r i e n d e n v a n de CDU v a n H e s s e n , die voor zijn vrijlating i j v e r d e n , j u b e l e n , hij is w e e r in hun midden. Gemerski, een gespe c i a l i s e e r d e beul van Sobibor, tot tweemaal levenslang veroordeeld, g e n i e t w e e r van zijn vrijheid, net a l s M u l k a e n a l z i j n g e n o t e n uit het grote Auschwitz-proces. DE CIRKEL
GESLOTEN
Dit s c h i j n t a l l e m a a l n i e t g e n o e g . H e t m e e s t k r a s s e is de z a a k S t r i p p e l , e e n d r e i g e n d p r e c e d e n t . De z e t e F r a n k f u r t in 1 9 6 0 t o t l e v e n s lang veroordeelde kampbeul van B u c h e n w a l d zag zijn proces heropenen. Profiterend van het ver o u d e r e n v a n d e g e t u i g e n , die dé t a i l s w a r e n v e r g e t e n , k r e e g hij niet alleen kwijtschelding van verdere straf, m a a r ook liefst . . .
150.000 DM 'schadeloosstelling' los. Dat is b i j n a a c h t m a a l zoveel als een s l a c h t o f f e r dat zijn activi teit overleefd heeft. M e n h o u d e h i e r e v e n bij i n h e t oog dat vele langdurig vervolgden die de v e r s c h i l l e n d e Bondsregeringen politiek onwelgevallig w a r e n hun nietig, m a a r voor hen waardevol pensioentje tot de laatste Pfennig moesten terugtet a l e n of d a a r n o o i t e e n P f e n n i g van hebben gezien. Bovendien wordt de S S - e r de m a t e r i ë l e schad e d i e hij z o u h e b b e n g e l e d e n maximaal, een antifascistische o u d - g e v a n g e n e , zoals de F r a n k furter SPD-gemeentefunctionaris Kirchner minimaal aangerekend. Natuurlijk heeft het geval Stripp e l g r o t e b e r o e r i n g g e w e k t . Oudgevangenen van Buchenwald w e n d d e n zich tot de m i n i s t e r van justitie in H e s s e n m e t p r o t e s t e n e n de e i s t o t v e r h o g i n g v a n h u n eigen pensioenen. V o o r o n s zij d i t e e n a l a r m s i g n a a l . De c i r k e l i s g e s l o t e n . N i e t g e zochte, niet berechte, niet gestrafte nazi-misdadigers k e n d e n we al, rijkelijk en vele malen beter dan hun slachtoffers schadeloosgestelde n a z i m i s d a d i g e r s mogen wij niet toelaten.
Herstelbetalingen Minister S c h m e l z e r h e e f t in a n t w o o r d o p K a m e r v r a g e n gezegd d a t er o v e r v e r g o e d i n g aan n a z i - s l a c h t o f f e r s nooit een verdelingsr e g e l i n g is g e m a a k t v o o r B . R . D . en D . D . R . ; morele plicht rust op beide. E i n d december 1972 heeft N e d e r l a n d deze vergoednig begrepen onder het behandelen van 'vermog e n s r e c h t e l i j k e en f i n a n c i ë l e k w e s t i e s ' n a h e t a a n g a a n v a n d i p l o m a t i e k e b e t r e k k i n g e n , een D . D . R . - d e l e g a t i e b e s c h o u w d e z e als o n d e r deel v a n herstelbetalingen. D e Nederlandse r e g e r i n g z a l bij h a a r s t a n d p u n t b l i j v e n , v o l gens m i n i s t e r S c h m e l z e r . H e t w a s dus j u i s t d a t w i j al w a a r s c h u w d e n tegen illusies. A l s d e D . D . R . v e r p l i c h t w o r d t te b e t a l e n , d a n m o e t zij d a t o o k d o e n , z e k e r w a n n e e r het N e d e r l a n d betreft. B i j h e t v e r d r a g v a n P o t s d a m in 1 9 4 5 z o u d e n d e S o w j e t - U n i e en P o l e n h u n v o r d e ringen v e r h a l e n op de oostelijke, de V . S . en d c W c s t e u r o p e s e l a n d e n o p de w e s t e l i j k e bezettingszones. Een verhouding is nooit vastgesteld. N o g m i n d e r kon dat bij de o v e r e e n k o m s t m e t de B o n d s r e p u b l i e k v a n 1 9 5 3 , w a a r u i t z e v e n j a a r l a t e r de 125 miljoen (Cadsu) voortkwam. W i j h o u d e n d e z a a k in h e t o o g ; v o o r l o p i g h e e f t d i e m e e r v a n een d o d e m u s d a n v a n het gouden kalf. N.A.C.