nederlands auschwitz comité
16e jaargang, nr. 3 / 4 - m a a r t / a p r i l secr.:
victorieplein
bankrek.:
AMRO,
gem.giro
N 5500
red.:
amsteldijk
Pesach en Poeriem
Bevrijding na verzet en massa-actie M e t recht en reden is de F e b r u a r i staking, dit j a a r in zulk een m a c h t i g e eendracht h e r d a c h t , v e r m a a r d geworden als de eerste massale verzetsactie in enig door H i t l e r - D u i t s l a n d bezet gebied. Tegelijk was de staking de eerste massa-actie tegen j o d e n v e r v o l ging in de geschiedenis. T w e e j a a r en twee m a a n d e n na de staking, op 19 april 1 9 4 3 , zag het W a r s c h a u s e getto de eerste gewapende opstand tegen de nazi's. O p de S e i d e r a v o n d , de duizenden jaren oude viering van Pesach, het bevrijdingsfeest, drong., de z w a a r gemotoriseerde S S door de muur v a n het getto, d a t al letterlijk gedecimeerd w a s : negen tienden v a n de gedwongen bewoners w a r e n al gruwelijk afgeslacht in T r e b l i n k a . U i t de beslissende n e derlaag v a n de W e h r m a c h t bij S t a l i n grad, begin februari, had men de inspiratie geput om de onderlinge eenheid te bevestigen en de wapens op te nemen. Weinig wapens, met onvoorstelbare vindingrijkheid en o p offeringen opgehaald bij enkele t r o u w e medestrijders a a n de „arische k a n t " , d.i. onder de muur door o f wel bij de eerste botsingen buitgem a a k t op de nazi's. D e gettostrijders, bewuste en vastberaden j o n g e mensen, hebben in het aangezicht v a n de dood hun eigen, o n v e r v r e e m d b a r e plaats gekozen in het verzet tegen de overweldigers van E u r o p a . H u n wekenlang, taai en v e r nuftig gevecht was een daad van o p perste h o o p , het tegendeel van een wanhoopsdaad. Hun getto-opstand o n t s t a k de f a k k e l voor een estafette v a n gewapende volksopstanden, verzetsacties die de Goerings, de Keitels en de H i m m l e r s de angst om het hart deed slaan, o n d a n k s de toen bestaande, bijna l a c h w e k k e n d e , w a n v e r h o u ding in m a n k r a c h t en m a t e r i a a l . D e staking en de opstand waren elk
op hun gebied de eerste. E r is nog een andere overeenkomst. H e e f t H a r ster, hier drie j a a r lang h o o f d van Sicherheitspolizei en S D een lichte straf, heeft de jodenjager Lages s t r a f onderbreking gekregen om vier j a a r „ s t e r v e n d " r o n d te lopen, R e i n e f a r t h , de nazibeul v a n W a r s c h a u , is tot v a n daag ongemoeid gelaten en leeft v r e e d z a a m in zijn H e i m a t , w a a r schijnlijk even b e r o u w v o l als anderen in B r e d a . D i t j a a r zag de dag v a n Poeriem, w a a r o p de j o d e n h a t e r H a m a n zijn t r e k k e n thuis kreeg, de m a n i f e s t a t i e v a n de wil v a n de N e d e r l a n d e r s v i a hun vertegenwoordigers. R o n d dertig j a a r na de hier aangeduide feiten en 2 7 j a a r na de bevrijding wees een meerderheid in het parlement de regeerders, de handhavers v a n het recht, op hun p l i c h t . D i t w e r d uitgedrukt door de (langharige) jongens die op de v r a a g w a a r om zij, n a de oorlog, defileerden langs de D o k w e r k e r , a n t w o o r d d e n : „ O m dat w e niet willen dat dit zich herhaalt." Z o is het. D e moordenaars zitten nog steeds in B r e d a niet zozeer terwille v a n hun slachtoffers, die hoe dan o o k slachtoffers zullen blijven, m a a r b o venal terwille v a n allen die geen slachtoffers mogen worden. Geen straf, doodstraf zomin als levenslang, kunnen de beroofden teruggeven wie hun zijn o n t n o m e n . H u n enige troost is dat hun leed t o t waarschuwing dient, dat het de mensen w a a k z a a m m a a k t , dat zij zorgen dat dit nooit meer gebeurt. W i j mogen de nazivrienden, hun o p en navolgers geen genoegdoening geven, niet de SS-reünisten en ook niet de N P D o f de c r y p t o - n a z i ' s als Strauss. O o k de regering in B o n n , die meer belangstelling v o o r het drietal t o o n t dan gezond is, mag best w e t e n :
32',
amsterdam-z.,
bijk. van
baerlestraat,
postgiro
1972
293087
amsterdam-z.
N.A.C. 23,
amsterdam-z.
STILLE TOCHT 4 MEI Zoals ieder j a a r t r e k k e n wij op 4 mei weer gezamenlijk n a a r de D a m om onze doden te gedenken. H e t Nederlands Auschwitz C o m i t é zal bloemen leggen bij het monument en roept ieder op mee te gaan op de stille t o c h t door A m s t e r d a m , nu meer dan ooit. V e r z a m e l p u n t : N a s s a u k a d e bij de B o s b o o m Toussaintstraat. V e r t r e k v a n d a a r om 1 8 . 3 0 uur. N.A.C.
deze misdadigers hebben zichzelf buiten de m a a t s c h a p p i j geplaatst en behoren daar nooit meer terug t e keren. W i j h a d d e n v e r w a c h t d a t deze Bondsregering zich eindelijk geheel v a n het D e r d e R i j k , zijn misdaden en de bedrijvers d a a r v a n zou dist a n c i ë r e n ; helaas is dit een illusie gebleken. Als wij dit j a a r terug zien op de Februaristaking en de F e b r u a r i h e r denking, op het strijdende W a r s c h a u se getto v a n april 1 9 4 3 en op de actie v a n 1 9 7 2 , die culmineerde in de ondubbelzinnige a a n v a a r d i n g v a n de m o t i e - V o o g d door de K a m e r , dan hebben al deze heldhaftige, tragische en hoopgevende feiten één ding gem e e n : de eensgezindheid w a a r m e e zij zijn v e r r i c h t d o o r mensen die wel aaneengesloten, m a a r niet gelijkgezind o f gelijksoortig behoefden te zijn. Eenheid van het verzet was in en door de oorlog geboden. H o e treurig het ook is dat de z a a k v a n de drie weer is opgerakeld, het heeft één gevolg g e h a d : wie in de oorlog naast e l k a a r stonden hebben e l k a a r na z o veel jaren weer gevonden. O n s c o m i té stelt er een eer in dat het als belangrijke groep n a z i - s l a c h t o f f e r s die eenheid e f f e c t i e f m e d e heeft kunnen bevorderen en ook die v a n het g r o o t ste deel van het N e d e r l a n d s e v o l k . D e hereniging bleef niet bij een o p f l a k k e r i n g , m a a r heeft al een v o r m gevonden. D i t w o r d t een impuls o m de vijfde mei de bevrijding des te helderder in het middelpunt te p l a a t sen. M e t een w a a k z a a m oog.
Misdaden tegen de mensheid Uit een brief thal-fonds, de toenmalige
van de Stichting op 29-8-1969 minister
Wiesen-
gericht van
aan
jusitie:
„1. Misdaden v a n de soort als die w a a r v o o r de te B r e d a gedetineerde drie Duitsers intertijd ter dood zijn veroordeeld, zijn door a a r d en o m vang niet te vergelijken met de feiten waarvoor commune delinquenten plegen te worden g e s t r a f t . D e Duitse gedetineerden immers m a a k t e n v o l komen vrijwillig, bewust en wel, deel uit v a n een organisatie die o.m. v o l keren- en rassenmoord beoogde. U i t de talrijke redevoeringen v a n de leiders der organisatie konden zij v e r nemen dat de J o d e n , Zigeuners en politieke tegenstanders v a n het n a t i o naal-socialisme vernietigd moesten worden. D e drie oorlogsmisdadigers hebben, ieder op hun eigen wijze en n a a r eigen vermogen, hierin leidende functies gehad. Zij v o r m d e n een deel v a n het geheel, w a a r i n o o k zij, binnen hun eigen gebied en o p hun eigen niveau, over leven o f dood v a n anderen konden beslissen.
D e misdaden door genoemde Duitsers gepleegd, richtten zich tegen menselijkheid en tegen de mensheid, o m d a t zij bewust en wel een deel van die mensheid op grond v a n ras, geloof o f politieke overweging wilden v e r m o o r d e n . D a a r lieden van een dergelijke mentaliteit in feite elke andere groep v a n de bevolking tot object v a n v o o r t d u r e n d gevaar v a n v e r v o l ging en vernietiging kunnen m a k e n , v o r m e n zij een v o o r t d u r e n d gevaar v o o r de mensheid als geheel, zulks in tegenstelling tot de c o m m u n e misdadigers. D e oorlogsmisdadigers m o o r d den niet incidenteel, zij doodden principieel en zoveel mensen als n o dig is om anderen hun politieke n o r men op te leggen. In deze principiële grondslag ligt o.i. het verschil tussen de oorlogsmisdadigers en c o m m u n e delinquenten, daarmee echter o o k het verschil in hun b e s t r a f f i n g . H e t principiële verschil tussen o o r logsmisdadigers en c o m m u n e misdadigers dient o.i. o o k in de o n t h e f -
fing en verlichting v a n de straf, hetzij blijvend o f tijdelijk, tot uiting tc komen.'
ER ZIJN ZOVEEL ZIEKEN ! H o e v a a k wij o o k tegen e l k a a r zeggen: „ D o e het rustig a a n " , het b a a t niet. Legio zijn de k l a c h t e n , legio de verschijnselen. Tientallen mensen, nerveuzen, h a r t p a t i ë n t e n en andere zieken, allen vertellen o n s : wij moesten het K a m e r d e b a t volgen en de rest. O n d a n k s de enorme spanningen die zij d a a r d o o r m e e m a a k t e n heeft het hun toch goed gedaan d a t door het massale verzet de meerderheid in de T w e e d e K a m e r zich tegen de c o l lectieve vrijlating heeft uitgesproken. D a t was een groot pluspunt, m a a r toch — goed heeft het hun v a a k labiele toestand niet gedaan. W i j wensen u, vriendinnen en v r i e n den, sterkte. W i j blijven o o k verder w a a k z a a m , o o k v o o r en met u. N.A.C.
We w e r d e n D e actie tegen de vrijlating v a n de drie heeft een l a w i n e v a n reacties o p geroepen, die de voorstanders met verbijstering heeft geslagen. D e minister-president stelde een voorlopige diagnose: „ H a a t - s y n d r o o m " . D e m i nister v a n justitie w a a r s c h u w d e bezorgd dat wij de rechtsstaat in g e v a a r b r a c h t e n . E n wij die ons sterk vera n t w o o r d e l i j k voelen v o o r het aanrollen v a n de l a w i n e , kunnen om die praatjes niet eens lachen. O n d e r de voorstanders bevinden zich natuurlijk mensen die schuld dragen aan de foute gang v a n zaken direct na de oorlog tot op heden toe. E n dan zijn er die stichtelijke w o o r d e n gebruiken v o o r een onzuivere z a a k . Alleen zijn zij die te pas en v o o r a l te onpas de „ b a r m h a r t i g h e i d " in de m o n d namen nu overgeschakeld op de rechtsstaat die in g e v a a r zou v e r keren als de drie niet vrij rondlopen. Z o een grote deining was er toch niet na de vrijlating v a n Lages, schrijven enkelen. D a t haal j e de k o e k o e k . T e n eerste zijn wij bedrogen w a t de ziekte v a n die bandiet b e t r o f , ten tweede b r a c h t die bliksemactie o u d - v e r z e t s lieden en hen die door de oorlog h a d den geleden soms in v e r w a r r i n g , al
hebben wij een grote demonstratie georganiseerd. M a a r dat was na de vrijlating v a n Lages. N u de regering bij monde van minister V a n A g t de z a a k zo grof aan de orde stelde, herinnerden duizenden mensen zich dat zij in de a f f a i r e - L a g e s gewoon om de tuin w a r e n geleid. W i j konden het d i t m a a l tijdig zien a a n k o m e n en de stoot geven voor een beweging onder het v o l k en in het bijzonder het volksgeweten, het verzet. T o e n het erop aan k w a m k l o n k het 'neen' duidelijk en o n m i s k e n b a a r . H e t leek op februari ' 4 1 . O o k toen was niet uitsluitend a f k e e r v a n het antisemitisme de grondslag v a n het gezamenlijk optreden, m a a r meer nog het onrecht dat ons gezamenlijk w e r d aangedaan. E n dat is het nu weer. D a n k zij de tegenstanders v a n v r i j lating in en buiten 't p a r l e m e n t werd het onmogelijk g e m a a k t de drie met stille trom te laten v e r t r e k k e n . D o o r de v e r o n t w a a r d i g i n g v a n het v o l k is collectieve gratie verhinderd. H e t v o l k ziet in aangedaan. O n z e bii uitzondering kisten vol boeken
d a t ons onrecht is vijanden zijn m a a r gestraft. O n d a n k s over verzet en on-
bedrogen
d e r d r u k k i n g zijn de onderdrukkers en m o o r d e n a a r s v a a k gespaard en in de w a t t e n gelegd. D e slachtoffers k o n den merendeels verrekken. Waar bleef de r e c h t v a a r d i g h e i d ? D a a r o m is het v o l k k w a a d . L a a t men d a a r in D e n H a a g eens o v e r nadenken. JOS
SLAGTER
ENIGE WENKEN . . . N o g steeds zijn er oorlogsslachtoffers die niet precies weten hoe de rijksgroepsregeling ( R . O . 3) w e r k t . A. U moet tengevolge v a n de oorlog ' 4 0 - ' 4 5 , niet meer in staat zijn geheel o f gedeeltelijk in u w onderhoud te voorzien. B. O m in a a n m e r k i n g te k o m e n v o o r een periodieke uitkering moet u k o s t winner(ster) zijn. T o t 7 0 j a a r geldt de omgekeerde bewijslast, bij 7 0 j a a r en ouder m o e t u bewijzen dat uw k w a l e n het gevolg zijn v a n oorlogsomstandigheden.
Wij wonnen
Kroniek van bewogen weken
FILM IN ANNE FRANKHUIS D o n d e r d a g 2 0 april, 's avonds om 8 uur v i n d t er in het A n n e Frankhuis
D e drie zijn al de hele regering-Biesheuvel lang aan de orde — s o m m i gen menen al sinds de f o r m a t i e v a n het kabinet. A l bij zijn eerste o n t m o e ting met de pers v e r k l a p t e minister V a n A g t dat hij het bij de vrijlating v a n het drietal zo moeilijk zou k r i j gen, als A r i ë r , zei hij er openhartig bij. B l i j k b a a r w a s er o p justitie iemand neergezet die de vrijheid v a n de drie na aan het h a r t lag. Tijdens het begrotingsdebat v a n justitie zegde V a n A g t toe in deze geen stap te doen zonder de T w e e d e K a mer te raadplegen; tegenover verscheidene verzetsorganisaties deed hij dezelfde toezegging (1 o k t o b e r ) . O n dertussen w a r e n er nieuwe gratieverzoeken, waarschijnlijk opgesteld en ongetwijfeld geïnspireerd door reclasseerders en gevangenisaalmoezeniers, aan gerechtelijke colleges v o o r gelegd. I n het begin v a n het j a a r a n t w o o r d d e de minister het Eerste K a merlid Meester d a t het onderzoek d a a r nog niet was afgerond en herh a a l d e hij desgewenst met de b e t r o k k e n Kamercommissies over de „ g r a t i e - a s p e c t e n " v a n gedachten te zullen wisselen. D i t was v o o r ons voldoende om de A u s c h w i t z - h e r d e n k i n g op 3 0 januari tevens t o t een actie tegen vrijlating te m a k e n . D e bezoekers v e r k l a a r d e n zich schriftelijk tegen vrijlating „in w e l k e v o r m en op welk m o t i e f dan o o k " en op 1 februari werden de briefjes ter hand gesteld aan minister V a n A g t persoonlijk, v l a k v o o r deze de Eerste K a m e r over de z a a k ging horen. D e volgende dagen namen berichten toe d a t vrijlating dreigde. E r werd een, volgens V a n A g t eenstemmig, advies v a n de H o g e R a a d bekend (in werkelijkheid d o o r vijf raadsheren ondertekend) d a t vrijlating a a n b e v a l . M e n v e r n a m dat de ministerraad van 11 februari zich met de drie had beziggehouden, m a a r volgens de heer Biesheuvel zou de beslissing nog enige tijd o p zich laten wachten . . . D e volgende m a a n d a g stond in D e T e l e g r a a f : R e g e r i n g besluit: gratie v o o r Bredase drie. H e t bericht werd nog die dag d o o r het departement van justitie o n t k e n d , m a a r weldra bevestigd d o o r de in deze kringen goed bekende V o l k s k r a n t , gevolgd door de overige pers. O p 15 februari vroeg de heer W o l f f van de C P N - f r a c t i e een interpellatie a a n . H i j w i l d e de ministers Biesheuvel en V a n A g t o p zeer k o r t e termijn vragen stellen, nu „de berichten der-
m a t e stellig en daardoor v e r o n t r u s t e n d " w a r e n . D e dag d a a r o p , woensdag 1 6 februari, verscheen de brief v a n V a n A g t , waarin de regering h a a r v o o r n e m e n tot vrijlating op a b stracte zg. juridische gronden uitsprak en de K a m e r wilde sommeren zich alleen m a a r voor o f tegen te v e r k l a r e n . N a overleg o.a. v a n ons c o mité met enkele leden stemde de K a m e r in met uitstel v a n het debat o v e r de brief tot 2 9 februari en een v o o r a f g a a n d e hoorzitting. D i e dag b r a c h t H a n d e l s b l a d - N R C in een k o p „Meerderheid K a m e r a k k o o r d " met gratie. R a d i o en t . v . w e k ten een dergelijke indruk. M a a r in deze dagen regende het niet alleen telegrammen en brieven op het B i n n e n h o f en stroomden er niet slechts duizenden ingezonden stukken bij de dagbladen binnen. O o k wij deden d a a r a a n mee (men zie v o o r de tekst ons februarinummer). Wat sinds mensenheugenis niet meer was voorgekomen gebeurde: het h o o f d b e stuur v a n de E x p o g é n a m c o n t a c t met ons comité op en een i n f o r m e l e a f s p r a a k liep uit op een nationale manifestatie. O p 18 februari k w a m e n 18 verzets- en kamporganisaties bijeen in het R A I - C o n g r e s c e n t r u m in A m s t e r d a m om zich op verdere actie te beraden, de V A R A zond het uit in A c h t e r het N i e u w s , tussen een a a n t a l studiogesprekken door. E r werd een gemeenschappelijke v e r k l a r i n g uitgegeven en besloten met een delegatie uit alle b e t r o k k e n groepen de K a m e r fracties en -leden, v o o r a l v o o r s t a n ders van vrijlating, te gaan bezoeken. O p dinsdag 2 2 februari w e r d een groep gedelegeerden door de v o l l e d i ge V V D - f r a c t i e o n t v a n g e n ; anderen spraken met enige voorstanders v a n vrijlating uit de P v d A en velen n a men deel aan een bespreking met een a f v a a r d i g i n g uit K V P , A R P en C H U tezamen. D i t is m a a r een greep: er werden nog veel meer contacten gelegd o f weer opgenomen. In deze weken wijdden de massamedia dag in dag uit, soms meerm a l e n daags a a n d a c h t aan de z a a k ; woordvoerders v a n allerlei groeperingen en volksvertegenwoordigers als m r . G o u d s m i t riepen op aan de Februariherdenking deel te nemen. H e t F e b r u a r i - c o m i t é zelf had dit j a a r v a n meet a f aan het w a c h t w o o r d „ t e gen vrijlating v a n de d r i e " centraal gesteld. N u was eerst de hoorziting aan de orde. D o n d e r d a g 24 februari w e r d een v a n de gedenkwaardigste m o -
plaats
een
in
het
bijeenkomst
bijzonder
onderwijskrachten.
voor
• Vertoond
w o r d t de film over c o n c e n t r a tiekamp
en
SS-centrale
Sach-
senhausen. Met
deze
avond onder auspi-
ciën van de A n n e ting
en
zets-
de
Frankstich-
gezamenlijke
en
ver-
kamporganisaties
w o r d t een traditie weer opgenomen die door de stichting en het N . A . C . was gevestigd, nl. om aan de v o o r a v o n d v a n 4 en 5
mei
over
voorlichting
oorlog,
vrijding. blijkt
Juist
te
bezetting in
deze
geven en
be-
dagen
d a a r a a n weer grote
be-
hoefte te bestaan. D e toegang is v r i j . Ieder is h a r telijk w e l k o m . Zegt het v o o r t ! N.A.C.
menten van de actie tegen vrijlating, m a a r ook v a n d e hele periode sinds de oorlog. Veertig woordvoerders v a n een dertig organisaties en instellingen gaven op indringende en meestal hartverscheurende wijze uiting aan w a t er leeft onder hen en in het Nederlandse v o l k , dat de v e r klaringen goeddeels per r a d i o en t . v . k o n volgen. H e t hoogtepunt v a n de acties, die t o t een m a c h t i g e beweging was a a n g e zwollen, k w a m op vrijdag de 25ste. Z o a l s gebruikelijk h a d het N . A . C . o o k opgeroepen t o t het défilé langs de D o k w e r k e r , d i t m a a l o o k om zo tegen vrijlating te demonstreren. N u hadden met ons tientallen groeperingen dit gedaan, uit het hele land, uit de verste provincies stroomden a u t o bussen vol aan, met bloemen, met borden, met spandoeken, w a a r o p de parolen van het Februaricomité, tegen vrijlating v a n de drie, tegen rassendiscriminatie, tegen antisemitisme, aantasting v a n de d e m o c r a t i sche grondrechten, o f het stakingsrecht. M e e r dan drie en een h a l f uur duurde het défilé, het a a n t a l deelnemers werd d o o r de politie op meer dan 4 5 . 0 0 0 geschat, een massabetoging en een eenheid, zoals er in geen k w a r t eeuw meer zijn geweest. Z a t e r d a g a v o n d s zond de V A R A de film „Begrijpt u nu w a a r o m ik h u i l " uit.
O n d e r de indruk v a n de beweging, v a n persoonlijke en groepsgesprekken, de uitgezonden en ingezonden protesten w a r e n verscheidene p a r l e mentariërs v a n voorstanders o f t w i j felaars tegenstanders v a n vrijlating geworden. I n het weekend w e r d druk overleg gepleegd tussen de verschillende fracties v a n tegenstanders. O p uitlatingen v a n minister Biesheuvel a n t w o o r d d e n de gezamenlijke v e r zets- en k a m p o r g a n i s a t i e s met een telegram, w a a r v a n a f s c h r i f t n a a r alle K a m e r l e d e n ging. H e t luidde:
Beveiliging
maatschappij
blijvende misdadigers,
ongewenste
in Nederland
mogelijk
herstel
voor
geschonden
rechtsnormen.
ondermijnt
regering
gangers en
sinds
beoefent
tigheid,
zij averechtse herleving
machtsstreven
als
enig
mateloos Opnieuw
evenals
1945
daarmee
tionalistisch
door oorlogs-
tevens
vreemdelingen, nog
alleen
gevangenhouding
voor-
rechtersuitspraak barmharDuits-nasteunend.
D i n s d a g 2 9 februari liep het B i n n e n h o f al vroeg v o l . T a l l o z e vertegenwoordigers v a n verzetsorganisaties, k a m p c o m i t é s en de joodse jeugdorganisaties, die zich f l i n k hadden geweerd, o.m. d o o r het houden van een t o c h t n a a r het k a m p A m e r s f o o r t en het plaatsen v a n borden bij v e r zetsmonumenten, k w a m e n met bussen vol n a a r D e n H a a g , w a a r buiten op het B i n n e n h o f de rol v a n E s t h e r werd voorgelezen (het w a s immers P o e r i e m ) . M e v r o u w Loudi N i j h o f f v e r leende o.a. hierbij h a a r m e d e w e r k i n g . D e T w e e d e K a m e r z i t t i n g , die om 2 uur begon, w e r d bij hoge uitzondering volledig in beeld en geluid uitgezonden — een hele z i t : pas even na drie uur in de morgen v a n de eerste m a a r t viel de h a m e r v o o r het laatst. T o e n h a d de K a m e r met 85 tegen 61 stemmen (slechts vier leden o n t b r a k e n op het appèl) een motie a a n v a a r d die was ondertekend door de heren Voogd, Berkhouwer, Wolff, mej. G o u d s m i t , K e u n i n g en W i e b e n g a . M e n geeft daarin het k a b i n e t in ernstige overweging het in de brief v a n de minister v a n justitie aangeduide voornemen b e t r e f f e n d e de drie te B r e d a gedetineerde oorlogsmisdadigers niet ten uitvoer te brengen. E r volgde, behalve verslagenheid, druk b e r a a d in regeringskringen. In een rede o n t z a g de heer Biesheuvel zich niet de mensen die geen a v e rechtse b a r m h a r t i g h e i d willen plegen een „ h a a t s y n d r o o m " aan te wrijven. H i e r o p reageerden wij op 4 m a a r t weer samen met al degenen die in de R A I w a r e n bijeen geweest met een telegram aan Biesheuvel: „ D e a a n tijging v a n een h a a t s y n d r o o m bele-
digt de verzetsstrijders en slachto f f e r s , betekent m i n a c h t i n g v o o r de uitspraak v a n het N e d e r l a n d s e v o l k en w o r d t scherp afgewezen door de betreffende o r g a n i s a t i e s . " D i e a v o n d w e r d het regeringsantw o o r d b e k e n d . M e n weet h e t : de gratieverzoeken werden aangehouden, niet a f g e w e z e n ; v a n collectieve gratie, eerst bedoeld, toen o n t k e n d , zou geen sprake meer zijn. O n m i d d e l l i j k liet het N . A . C . de regering weten dat wij als overlevenden en nabestaanden v a n de slachto f f e r s v a n de vernietigingskampen zoals steeds iedere gratie v o o r de oorlogsmisdadigers in welke v o r m o f op welk motief dan o o k afwijzen. D e commissie o f w a t het ook w o r d t h a n g t nog steeds in het duister, w a t al blijkt uit het verslag v a n de bijeenkomst v a n de K a m e r c o m m i s s i e v a n justitie met de minister v a n 22 m a a r t . W i j houden, samen met de andere groeperingen uit de bevolking die tegen vrijlating zijn c o n t a c t met parlementsleden. De onderlinge verstandhouding w o r d t voortgezet in een w e r k c o m i t é v a n alle verzets- en k a m p o r g a n i s a ties die dit nodig achten, de z a a k nauwlettend volgt en gemachtigd is om als één instantie op te treden t e genover regering, p a r l e m e n t en bev o l k i n g . H e t spreekt v a n z e l f dat het Nederlands Auschwitz Comité van ganser h a r t e het initatief hiertoe heeft ondersteund en de verdere activiteiten k r a c h t i g zal bevorderen. U i t e r aard staat ons blad ter beschikking v a n verdere actie tegen vrijlating, w a n t die blijft helaas bitter nodig. B o v e n s t a a n d e k r o n i e k is slechts een o v e r z i c h t in vogelvlucht. O n z e lezers hebben bovendien het N . A . C . aan het w e r k gezien en gehoord. O n z e leden wierven activisten en schreven tegen de vrijlating, spraken op scholen, b v . in N a a r d e n , en op vergaderingen, zoals in de A m s t e r damse R i v i e r e n b u u r t en zamelden geld in v o o r de actie. W i j reisden vele malen n a a r D e n H a a g en o o k n a a r de samenkomst in A m e r s f o o r t . Onze v o o r z i t t e r S l a g t e r g a f enige interviews, de dames F u r t h en Fels deden v o o r ons comité het w o o r d tijdens de hoorzitting, de eerste nog verschillende malen via de radio v o o r de N O S en de A V R O , v o o r de televisie sprak E v a T a s vanuit het R A I - C o n grescentrum in A c h t e r het N i e u w s . W i j waren zowel zelfstandig als in n a u w e samenwerking met anderen in de weer en wij hebben niet gerust tot alle k r a c h t e n w a r e n gemobiliseerd om de regering v a n h a a r onzalig besluit a f te houden. W i j gaan door. D e drie mogen niet vrij, niet samen en niet één v o o r één. O o k dat gaan wij w i n nen, met ons allen.
Vervolg
van
pagina
5
liggende g r a t i e v e r z o e k e n . M e n m o e t dus zeer w a a k z a a m blijven. P a s nu k o m t een medisch onderzoek in v e r b a n d met de gratie ter sprake, d a t was er dus, in strijd met de regel, niet. T r o u w e n s , d o o r het willen instellen v a n een groep deskundigen v o o r de m a a t s c h a p p a l i j k e gevolgen v a n gratiëring e r k e n t de regering t o t nutoe geen n o r m te hebben bezeten. D e gratiekwestie is o o k niet een z a a k die alleen de k r o o n a a n g a a t , het is een politieke aangelegenheid, w a a r i n ieder een stem b e h o o r t te hebben. W a t de bespreking met de commissie v a n justitie b e t r e f t , die is a a n g e k o n d i g d : er m o e t blijken w a t de w o o r den v a n de minister w a a r d zijn. D e minister geeft een heleboel puzzels o p , m a a r hij w e k t niet de overtuiging d a t hij bij de verzetsslachtoffers r a a d wil i n w i n n e n . N a de o v e r w i n n i n g v a n de v o l k s b e weging tegen de vrijlating is het z a a k het vuur b r a n d e n d e te houden. D e dagen v a n 4 en 5 mei zijn daarbij van bijzonder b e l a n g . " E. T.
Vrijspraak
gaskamerbouw
Protest naar Oostenrijk M e t diepe v e r o n t w a a r d i g i n g heeft het N e d e r l a n d s e A u s c h w i t z C o m i t é , allen o u d - g e v a n g e n e n en nabestaanden v a n 't vernietigingskamp Auschw i t z - B i r k e n a u , de v r i j s p r a a k v e r n o men v a n D e j a c o en E r t l , beiden op v o o r a a n s t a a n d e posten w e r k z a a m bij en v e r a n t w o o r d e l i j k v o o r de bouw v a n de gaskamers en c r e m a t o r i a v a n Birkenau. G e z i e n deze d o o r n i e m a n d bestreden werkzaamheid begrijpen wij niet w a a r o m deze z a a k eerst j a r e n slepend werd gehouden en toen op een v o o r O o s t e n r i j k beschamende wijze moest a f l o p e n . D e z e „ u i t s p r a a k " is een slag in het gezicht van de slachto f f e r s , v a n de democratische publieke opinie en v a n k o m e n d e geslachten. B o v e n s t a a n d e tekst is die v a n een brief d o o r ons comité verstuurd aan de Oostenrijkse gezant n a a r aanleiding v a n de schandelijke v r i j s p r a a k d o o r een Weense j u r y r e c h t b a n k op 10 m a a r t v a n twee z w a r e oorlogsmisdadigers, die nog een a a n t a l „loss e " m o o r d e n op hun geweten h e b ben en zeggen niet te weten w a a r v o o r de d o o r hen nauwgezet o n t w o r p e n en uitgevoerde installaties dienden. Inmiddels h e e f t de ambassadeur van O o s t e n r i j k ons g e a n t w o o r d , dat het O . M . tegen de u i t s p r a a k beroep heeft aangetekend.
Gesprek met Joop Wolff
„Misschien is het wel zo gegaan als het laatste verslag v a n de vaste K a mercommissie v o o r justitie heeft get o o n d , de regering wilde K a m e r en b e v o l k i n g o v e r r o m p e l e n . " D a t vertelt de heer J o o p W o l f f ons, die namens de C P N - f r a c t i e een interpellatie aanvroeg om opheldering over de drie en d a a r m e e de weg v r i j m a a k t e v o o r een goed voorbereid debat — de interpellatie kon d a a r m e e worden ingetrokken. „ I n feite had de regering al tot v r i j l a t i n g besloten en wilde ze proberen d o o r uitsluitend overleg te plegen met een a a n t a l personen uit de K a m e r het p a r l e m e n t er verder buiten houden en in een soort bliksemactie de drie o p s t r a a t te zetten. D e interpellatiea a n v r a a g had ten doel een dergelijke o v e r r o m p e l i n g te doorkruisen en o p e ning v a n zaken te v e r s c h a f f e n en de b e v o l k i n g gelegenheid te geven zich u i t te spreken. D e b r i e f v a n V a n A g t die op de i n t e r p e l l a t i e - a a n v r a a g volgde, heeft een beweging van ongeken-
de o m v a n g losgemaakt. D r i e dingen zijn daarbij v a n heel grote w a a r d e gebleken: ten eerste de collectieve vrijlating, zoals die gepland was, is ondubbelzinnig verhinderd. Ten tweede bleek in die beweging een zeer sterke k r a c h t bewust v a n de betekenis v a n de nationale o n a f h a n k e lijkheid v a n het land. D i e wenst men niet op te o f f e r e n aan Duitse eisen en u l t i m a t a , w a a r m e e het regeringsbesluit om tot vrijlating over te gaan v e r b a n d hield. T e n derde is de hele poging om de mensen in te delen in joden en niet-joden voor de zoveelste m a a l in de historie met grote scherpte afgewezen, evenals de indeling in een oude en een jonge generatie. D a t bleek in de opinies en in de beweging zelf. H e t bleek uit het optreden v a n de mensen op de h o o r zitting, w a a r veel veteranen uit het verzet w a r e n , m a a r w a a r de joodse jeugdorganisaties zich geweldig weerden en o o k het A N J V en andere v e r tegenwoordigers v a n de jeugd.
E n dan de F e b r u a r i - h e r d e n k i n g ! W a t een p r a c h t i g e vereniging v a n k r a c h t e n ! D e scheiding liep dwars door het h a r t v a n de meeste partijen, j o n g en oud gingen samen. Degenen die e r op uit waren het Nederlandse v o l k een k n i e v a l te laten m a k e n v o o r nieuwe Duitse grootheid hebben het tegendeel bereikt. Geen k n i e v a l , m a a r zich v e r h e f f e n tegenover een dergelijk streven uit het gevoel dat er een fascistisch gevaar bestaat en o o k de n o o d z a a k iets nationaals te v e r d e d i gen. H o e de stand nu i s ? " gaat J o o p W o l f f verder, „ d e regering is teruggejaagd. H e t is moeilijker v o o r V a n A g t om snel een nieuwe poging tot vrijlating te doen. M a a r w e mogen ons geen illusies m a k e n tegenover de v r a a g o f ze het opnieuw zullen proberen. D e gratieverzoeken zijn niet afgewezen. V a n A g t blijft zeggen: de s t r a f heeft zijn zin verloren. Z e e r speciale m a a t regelen zijn te v e r w a c h t e n v o o r de Vervolg
op
pagina
4
„Aan hun vruchten zult u ze herkennen" stond op een illegale Duitse karikatuur uit 1933, waarop Hugenberg, Hitier, von Papen en Seldte o.m. economie en rechtspraak vertrappen. De groep grafische kunstenaars Margo zette er een pendant uit 1972 naast, waarop men von Thadden met zijn NPD, Frey van de N ational-Zeitung, de perskoning Springer, de CDUleider Barzel en oud-kanselier Kiesinger op democratie en 'Ostvertrdge' ziet trappen. In de bijbehorende tekst leest men: „De geschiedenis herhaalt zich niet — met dezelfde figuren .. . De Führer ging heen, de reactionairen bleven. Zal men ze thans tijdig aan hun vruchten herkennen? . . . Aan hun zaad — voor het weer eens te laat is!" Prenten en manifest bij Intergalerie, Hamburg. (uit „De tat", kerstnummer 1971)
1933
U972
Eén oproep
Verzet en kampkomités
Vertegenwoordigers van oud-verzetsorganisaties zijn v o o r het eerst na de oorlog eensgezind bijeen op 18 f e b r u ari ' 7 2 te A m s t e r d a m . Z i j protesteren m e t k l e m tegen het plan v a n de regering om de drie misdadigers tegen de mensheid die in B r e d a hun s t r a f o n d e r g a a n vrij te laten. A l l e overwegingen d o o r de regering aangevoerd om de vrijlating te r e c h t v a a r d i g e n verliezen hun betekenis tegenover de belangen v a n het hele v o l k i n z a k e d e m o c r a t i e , r e c h t en fatsoen. Z e zijn een a a n v a l in de rug v a n het v o o r m a l i g verzet, een aantasting v a n de nagedachtenis v a n de v e r m o o r d e slachtoffers en een onduldbare k w e l ling v a n de nog levende, v a a k i n v a lide geworden, oud-gevangenen. D e aanwezige verzetsorganisaties en
k a m p c o m i t é s roepen het Nederlandse v o l k o p mede te protesteren door deel te nemen aan het défilé te A m sterdam op 25 februari aanstaande om 5 u u r namiddag ter herdenking v a n de F e b r u a r i s t a k i n g ' 4 1 . Ondertekend: Nederlands Auschwitz Comité; Comité Herdenking Februaristaking; Verenigd Verzet; E x p o g é (Vereniging v a n E x - p o l i t i e k e Gevangenen); N e d e r l a n d s e V r i e n d e n k r i n g Sachsenhausen; Comité Vrouwen van Ravenbrück; N a t i o n a l e Federatieve R a a d v a n het v o o r m a l i g verzet N e d e r l a n d ; L a n d e l i j k e c o n t a c t g r o e p verzetsgepensioneerden ' 4 0 - ' 4 5 ;
A(g)chtung D e actie tegen de vrijlating heeft bij velen oude w o n d e n o p e n g e h a a l d en herinneringen verlevendigd. Z o heeft de n a a m v a n de minister mij herinnerd aan belevenissen in de w e r k k a m pen in N e d e r l a n d . Bij het w o o r d ' A c h t u n g ' moesten wij joodse tewerkgestelden rechtop gaan staan met de p i n k o p de n a a d v a n je b r o e k (ongeacht o f je aan het eten was), t o t het m o f f e n b e z o e k aan j e b a r a k was afgelopen. D i t is een geschiedenis met een m o r a a l . I k was toen aangewezen als v e r antwoordelijk m a n in het j o d e n w e r k k a m p ' A r i ë n ' ( w a a r herinnert dat w o o r d o o k weer a a n ? ) , o m d a t ik als enige de euvele moed h a d te vragen w a t wij gingen verdienen. D e v e r t e g e n w o o r d i g e r v a n de H e i d e - m a a t schappij en een m o f wezen mij aan.
Vriendenkring
Oud-Natzweilers;
Dachaucomité; Comité Dachau-Allach; Buchenwaldcomité; Nederlandse Vriendenkring Neuengamme; R a a d van Verzet; Comité Wiesenthalfonds; Landelijke contactcommissie ' 4 0 - ' 4 5 Amsterdam-Noord-Holland; Verzetsorganisatie Z u i d o o s t - A z i ë tegen het J a p a n s e fascisme. D e v e r k l a r i n g w e r d verder o n d e r steund o.a. d o o r het N e d e r l a n d s R a vensbrück C o m i t é , de B B K ( B e r o e p s vereniging v a n Beeldende K u n s t e n a a r s ) , en de landelijke organisatie v a n oud-illegale strijders, zoals o.m. op de h o o r z i t t i n g bleek.
Frans Auschwitzcomité solidair O n g e v e e r hetzelfde had ik voordien beleefd in het w e r k k a m p B l a d e l ( N . Br.), w a a r de joden, ongeveer zestig m a n , gescheiden werkten v a n de rest en w a a r ik o o k v e r a n t w o o r d e l i j k was gesteld. V o o r ons w e r k in B l a d e l en v o o r d a t in Ariën ( O m m e n ) kregen o n z e vrouwen bedragen die de v e r beelding tarten . . . lonen v a n centen per w e e k ! Z o n d e r hulp w a r e n onze gezinnen toen al v e r h o n g e r d . V o o r de deportatie uit O m m e n n a a r W e s t e r b o r k en A u s c h w i t z hebben wij tientallen ontvluchtingen georganiseerd. N a de oorlog, toen ik de H e i d e m a a t s c h a p p i j om uitbetaling vroeg v a n het mij t e k o r t gedane kreeg ik nul o p rekest. E n de m o r a a l ? recht. . .
Barmhartigheid JOS
en
D e A m i c a l e d ' A u s c h w i t z , het Franse A u s c h w i t z - c o m i t é , schreef op 1 m a a r t aan minister Biesheuvel: W i j hebben uit de pers vernomen dat de regering v a n N e d e r l a n d v o o r n e mens was de drie z w a r e D u i t s e o o r logsmisdadigers, die nog in uw land gevangen zitten, vrij te laten. W i j hebben in de hel v a n A u s c h w i t z veel lotgenoten uit H o l l a n d gekend die met ons hebben gestreden en geleden. H e e l weinigen v a n hen hebben het o v e r l e e f d . D e banden die ons binden met de overlevenden in N e d e r land en m e t de families v a n de o v e r ledenen blijven levend en broederlijk. W i j hopen in de geest v a n r e c h t v a a r digheid en niet v a n w r a a k d a t zij die v e r a n w o o r d e l i j k zijn v o o r o n t e l b a r e misdaden niet v r i j k o m e n .
SLAGTER
w.g. L . A L C A N
telegrammen en brieven ter inzage v a n de leden werden gelegd en niet meer konden worden vermenigvuldigd en uitgedeeld. Bij de meer dan 3 0 0 brieven w a r e n talloze lijsten met handtekeningen gevoegd. O o k de koningin ontving veel meer
dan de n o r m a l e hoeveelheid post n v e r b a n d met deze kwestie, zo liet de Regeringsvoorlichtingsdienst weten. S o m m i g e dagbladen hebben wel veertig brieven v a n lezers gepubliceerd, het a a n t a l o n t v a n g e n brieven was dan wel t i e n m a a l zo groot.
B R I E V E N Minister Biesheuvel h e e f t zoveel brieven o n t v a n g e n in de z a a k v a n de Bredase drie, dat antwoordstencils moesten worden v e r z o n d e n . O p het B i n n e n h o f arriveerden zoveel p o s t z a k k e n bestemd v o o r de ( v o o r zitter v a n ) de T w e e d e K a m e r , dat
;
Buitengewone Pensioenwet dient gewijzigd Reeds j a r e n proberen wij de opstellers v a n de B u i t e n g e w o n e Pensioenwet duidelijk te m a k e n dat bij het vaststellen v a n het causaal v e r b a n d tussen verzet en arrestatie een uitzondering behoort te worden g e m a a k t v o o r hen die door de bezetter als joden werden v e r v o l g d . E r zijn veel joodse landgenoten in het verzet geweest en velen v a n deze dubbel o f drievoudig gezochten zijn gepakt. M a a r in de j a r e n na de oorlog zijn zowel weduwen als zieke joodse v e r zetsstrijders afgewezen v o o r het B u i tengewoon Pensioen in v e r b a n d juist met d i t zg. o n t b r e k e n d causaal v e r b a n d . V o o r en na hebben wij betoogd dat een verzetsstrijder die is gedeporteerd wegens zijn „ r a s " o f geloof een N e d e r l a n d s burger en verzetsman blijft en d a a r n a a r dient te worden behandeld. D i t probleem heeft echter nog n o o i t t o t onze wetgever k u n nen doordringen. Geen enkele andere N e d e r l a n d e r had na zijn o f h a a r v e r zetswerk met dit speciale probleem
aan
Brief Wij
schreven
daal—van van Er die uw die
CRM
mevr.
S. van
Meggelen, op 14
te m a k e n . Alleen hieraan kun j e zien d a t die wetgever v a n onze werkelijke omstandigheden geen f l a u w benul heeft. Z o d o e n d e worden v a n d a a g de dag nog de merken door e l k a a r geg o o i d : Indische en n a z i - s l a c h t o f f e r s zijn hetzelfde, verzetsmensen worden onderscheiden n a a r hun grootouders, precies als destijds! N u d o o r de hoorzitting onze problemen duidelijk en wereldkundig zijn geworden, dringen wij er opnieuw en met nog meer klem op aan dat de B u i t e n g e w o n e Pensioenwet eindelijk in de hier bedoelde zin w o r d t v e r anderd. B i j z o n d e r schrijnend is wel d a t , nu de laatste jaren vele joodse N e d e r l a n d e r s v o o r de B . P . W . in a a n merking k o m e n , juist zij die in de k a m p e n zaten buiten deze pensioenwet blijven, o m d a t de clausule b e t r e f f e n d e de arrestatie mensen die tijdens een r a z z i a op joden b v . zijn o p g e p a k t v a n buitengewoon pensioen uitsluit.
CRM Veenen-
staatssecretaris maart:
leeft bij ons een a a n t a l vragen, wij al telefonisch ter kennis v a n departement hebben gebracht en wij u hierbij voorleggen.
W a t zijn de o o r z a k e n v a n de v e r t r a ging die nu optreedt bij de behandeling v a n de R O I I I ? W i j zijn opgebeld d o o r honderden mensen met gegronde k l a c h t e n . Is de commissie nu v a n A r n h e m n a a r R i j s w i j k verhuisd? Is er in de medische commissie
een
opvolg(st)er v o o r m e v r o u w S w e l h e i m — d e B o e r gevonden? W a n n e e r w o r d t de m o t i e - B a r u c h uitgevoerd? W a t v o o r plannen heeft C R M in v e r band hiermee? Zijn er veranderingen te v e r w a c h t e n in de basis en de beoordeling v a n gronden v o o r tegemoetkoming v o l gens de nieuwe regeling? N a a r het a n t w o o r d op deze vragen zien wij en met ons de vervolgde oorlogsslachtoffers in spanning uit. W i j hopen dan o o k dat u er tijd v o o r zult vinden. N e d e r l a n d s Auschwitz
Comité
H e t h e e f t mij, die v a n a f 1 9 4 5 heeft m e e g e w e r k t aan het w e r k v a n de S t i c h t i n g ' 4 0 - ' 4 5 altijd en altijd o p nieuw de haren te berge doen rijzen d a t joodse verzetsweduwen en zieke joodse o u d - k a m p g e n o t e n naar de sociale dienst werden gestuurd, o m d a t het causaal v e r b a n d tussen a r restatie en verzet na arrestatie als j o o d tot v a n d a a g de dag toe n o o i t is e r k e n d . H o e w e l de uiterste souplesse tegenwoordig w o r d t b e t r a c h t blijft dit het b r e e k p u n t . V o o r het causaal v e r b a n d tussen verzet en arrestatie o f onderduik v a n joodse N e d e r l a n d e r s m o e t de tegelijk optredende a r r e s t a tie als j o o d verdisconteerd worden. H e t is en blijft een t e k o r t en een schande dat deze benadering v a n de z a a k nooit in de Buitengewone P e n sioenwet is opgenomen. L a a t het niet v o o r iedereen te l a a t zijn, als deze hoog nodige wijziging er k o m t .
J. s.
LEVEN NA EEN OORLOG heet een bundel i n f o r m a t i e over het verwerken v a n ervaringen uit de oorlog 1 9 4 0 - 1 9 4 5 , uitgegeven in v e r band met de discussie over de v r i j lating door het N a t i o n a a l C e n t r u m voor geestelijke volksgezondheid, Viottasraat 42, Amsterdam-Z. D a a r is de bundel met artikelen v a n p r o f . dr. J. Bastiaans, de zenuwarts D . van Tol, p r o f . dr. J. A . Weijel en de V A R A - m e d e w e r k e r C . J. van de P o e l te bestellen a ƒ 2 , — .
DANK AAN PERSONEEL TWEEDE KAMER Namens alle verzetsnisaties schreef onze heer Van Thiel:
Mededeling ADRESWIJZIGING COMMISSIE VAN ADVIES INZAKE BIJSTAND AAN VERVOLGDEN
en kamporgaredactrice de
O p mij rust ditmaal een zeer aangename t a a k , nl. u te v e r z o e k e n aan alle medewerkers bij de T w e e d e K a mer de dank te betuigen v o o r de hulp, de t a c t en het begrip die de vele burgers op de h o o r z i t t i n g v a n 2 4 - 2 , bij gesprekken, discussies, bezoek aan de tribunes en elders v a n hen hebben ondervonden. D i t is een grote steun geweest tijdens de hevige emoties die velen helaas weer moesten d o o r m a k e n . D e z e erkentelijkheid en w a a r d e r i n g spreek ik niet alleen uit v o o r het N e derlands A u s c h w i t z C o m i t é , m a a r ik ben gemachtigd dit te doen namens alle organisaties en groepen v a n v e r zetsstrijders en k a m p s l a c h t o f f e r s die sinds begin februari c o n t a c t hebben gehad met de v o l k s v e r t e g e n w o o r d i -
S e c r e t a r i a a t - algemeen ( m e v r . G. Snoeck—Henkemans), k a m e r 5 0 8 , toestel 2 4 3 2 N.B. H e t ligt in de bedoeling, d a t het secr e t a r i a a t binnen k o r t e termijn o v e r een eigen e x t e r n e telefonische a a n sluiting de beschikking krijgt. H i e r over v o l g t t.z.t. een nadere m e d e deling.
M e t ingang v a n m a a n d a g , 20 maart a.s., zal het secretariaat v a n de C o m missie v a n Advies i n z a k e Bijstand aan V e r v o l g d e n worden gehuisvest in het
In v e r b a n d met het b o v e n s t a a n d e w o r d t het postadres als v o l g t :
Rijkskantoorpand 'Hoogvoorde', Sir Winston Churchill-laan 362, Rijswijk 2 . - H .
C o m m i s s i e v a n Advies i n z a k e B i j stand aan V e r v o l g d e n , p/a Ministerie v a n C u l t u u r , R e c r e a t i e en M a a t s c h a p p e l i j k W e r k , Steenvoordelaan 3 7 0 , R I J S W I J K (2.-H.)
D e functionarissen v a n het secretar i a a t zullen als volgt b e r e i k b a a r zijn: Secretaris ( W . C . L e m a i r e ) , k a m e r 5 0 5 , telefoon 0 7 0 - 9 0 8 2 6 0 , toestel 2 4 2 6 / 2 4 2 7
P o s t s t u k k e n v o o r de commissie b e stemd, dienen reeds met ingang van H E D E N aan het gewijzigde postadres te w o r d e n toegezonden.
Adj.-secretaris ( F . K u n s t ) , k a m e r 9 1 6 , toestel 2 9 0 2
W i j zijn er zeker v a n d a t u aan dit v e r z o e k gevolg z u l t willen geven.
BLOEMENMAGAZIJN
"ANEMOON,, Dagelijks verse
bloemen
Speciaal opmaken van
plantenbakken
GEEN GELD, GEEN ACTIE!
Bruidsboeketten en grafwerk v.h. J. D. Meijerplein 22
Alle actie kost geld en zeker de onze. Velen van u hebben dat begrepen en kwamen ons soms zelf geld brengen of stortten dit op de giro.
NU Sarphatistraat 127 t/o
Emmakinderziekenhuis
A m s t e r d a m , telefoon 22 50 76 Zon- en feestdagen geopend 9—4
van
uur
U bent het toch ook met ons eens? U wilt toch niet achterblijven?
SENNY
WATERMAN
Helpt ons nu! Stort geld! Postgiro 29 30 87 Gemeentegiro N 5500 t.n.v. N.A.C, Amsterdam I. STIBBE, penningmeester