nederlands auschwitz comité
14e jaargang nr. 7 juli f augustus I s e p t e m b e r secr.:
victorieplein
bankrek.:
AMRO,
gem.giro
N 5500
red.:
amsteldijk
32',
amsterdam-z.,
bijk. van
baerlestraat,
postgiro
1971
293087
amsterdam-z.
N.A.C. 23.
amsterdam-z.
Geen Liebesgaben! W a t te zeggen v a n een minister die nog nooit een argument heeft gehoord om de drie v a n B r e d a niet los te laten? O m te beginnen: hij heeft een consult bij de oorarts hard nodig. E e n K a m e r v e r s l a g h e e f t de huidige minister v a n justitie in het verleden o o k nooit gelezen: hij h a d daarin a r gumenten gevonden en o o k hun uitw e r k i n g . W a n t de drie zitten in B r e d a . O n d a n k s de pogingen van e x t r a - r e c h t l i e v e n d e , b a r m h a r t i g e of vergeetachtige lieden om hen n a a r de H e i m a t te sturen. Z o n d e r die bewuste, zonder onze a r gumenten, die gelukkig door vele anderen met ons zijn aangevoerd, zouden de drie allang niet meer die v a n B r e d a , m a a r slechts drie van de o n t e l b a r e nazimisdadigers over onze oostgrens zijn. E n dan nog drie v a n de weinige „ v o r b e s t r a f t e n " . E n k e l e v a n de v o o r n a a m s t e argumenten willen wij hier wel herhalen. Zij zijn o o k door ondergetekende even aangeduid in een k o r t v r a a g gesprek v o o r het A V R O - r a d i o j o u r naal op 13 september. D u b b e l e gratie verlenen ligt niet op de weg v a n een Nederlandse regering. Verwijzing n a a r een gebruikelijke procedure gaat hier niet o p , immers, de misdaad viel buiten alle grenzen en stond alleen. D e m o o r d e n a a r v a n een e c h t p a a r en hun tien kinderen is een zware j o n gen. M a a r hij heeft niets gemeen met een Aus der F ü n t e n , die even cynisch een stadswijk als een k r a n k z i n n i g e n gesticht liet uitmoorden. H e l a a s m o gen wij niet vergeten d a t elke losgelaten m o o r d e n a a r een a a n m o e d i ging is v o o r oude en nieuwe k o m p a nen en dezen zijn heus niet denkbeeldig. Alles overbekende kost o o k voor m i nister V a n A g t , al bleek deze v a n de naziterminologie aanzienlijk beter op de hoogte. N i e t v o o r niets stelden vier K a m e r l e d e n vragen (van P v d A , D ' 6 6 en D S 7 0 ) en sloeg een springvloed v a n brieven over B i n n e n h o f en redactieburelen. H o o f d z a a k is v o o r ons de v r a a g : w a a r o m m o e t het nu weer zo nodig? D e z a a k v a n de drie is mmers allang a f g e d a a n . E r is uit en te na v o o r ze gepleit, laatst nog door de r.k. reclassering. E e n geestverwant van deze minister, de heer V a n S c h a i k , is in
1 9 6 9 met een motie in de T w e e d e K a m e r verschenen, m a a r heeft deze onder druk v a n de stemming onder de mensen en bij zijn collega's weer i n g e t r o k k e n . H e t is misschien niet ondienstig erop te wijzen dat minister V a n Agts huidige collega, het toenmalige K a m e r l i d de heer G e e r t sema, toen tegen vrijlating o p k w a m , zowel in het p a r l e m e n t als op een forumbijeenkomst o.a. naast leden v a n ons comité. L a a t ze zitten en p r a a t er niet meer over, zou men zo denken. E e n N e derlandse minister v a n justitie, o o k een n i e u w b a k k e n , behoeft geen duimen te draaien. H i j heeft gespreks t o f genoeg, zelfs over de gevangenis v a n B r e d a buiten die drie om. W a a r o m dan nu en telkens weer die parade met de drie? Is er enig rechtsbewustzijn met deze a f v a l van het derde rijk in het geding? Geen enkel. H e t oprakelen v a n deze z a a k heeft heel andere, politieke oogmerken. A l eerder hebben de vrijpleiters en v r i j laters-in-spe de buren een plezier willen doen. D e Bondsregering, wel v e r r e van zich eindelijk van hen te distanciëren, zou het drietal wel t e rug willen ,,op humanitaire grond e n " , vertelde de heer Biesheuvel v o o r de radio. O m de slachtoffers hoeven deze humanitairen het heus niet te laten! Volgens B o n n zou m i nister S c h m e l z e r tijdens het staatsiebezoek v a n de koningin officieel het o o r lenen aan Scheels smeekbede v o o r de zg. krijgsgevangenen. O n danks aandrang uit de K a m e r hulde de minister-president zich in v a a g heid. H e t geheel heet dan „enige pressie v a n Duitse k a n t " , zie H e t P a r o o l v a n 2 4 - 9 , dat het zelfs m o gelijk a c h t dat president H e i n e m a n n koningin J u l i a n a in deze zal aanspreken. Geen wonder dat twee V V D ers de regering op de strikt binnenlandse a a r d van de z a a k wezen. W i e sommigen in ons land met een vriendendienst willen w a r m houden zijn de „ewig gestrigen", de Straussen en de F r e y ' s , de Speers en en de dorpsgenoten van Lages, de commissarissen van I.G.-Farben, p a r d o n , van H o e c h s t , allemaal heren die geen Bredase en geen andere gevangenis gekend hebben. Zij krijgen bestellingen v o o r hun W i r t s c h a f t s -
wunder niet alleen, m a a r o o k relatiegeschenken. D a a r v o o r moeten de drie beulen o o k dienen. H e t privé-bestaan v a n deze Hitlerresten laat ons, wij herhalen het, onverschillig. O f is het misschien toch v a n belang dat er een lief sommetje voor hen w o r d t opgezouten, zolang zij in „vijandelijke k r i j g s g e v a n g e n s c h a p " verkeren, w a a r J o h a n v a n M i n n e n onlangs op wees? Vergelding voor hun misdaden is niet mogelijk, al hadden de beulen elk tien levens. W i j zijn er echter tegen dat „ r e l a t i e g e s c h e n k e n " als vrijlating de k w e e k b o d e m verrijken w a a r u i t het fascisme opschiet en die niet v e r droogd is. M e n v r a a g t zich dan o o k a f w a a r o m bepaalde kringen dan eens bij m o n d e van een K a m e r l i d , nu weer in de persoon v a n een nieuwe minister zo nodig het slechtste D u i t s l a n d hun Liebesgaben moeten aanbieden. E. Tas
Vrijlaten van nazi (term) De periodieke tederheid voor „de drie" heeft zich weer geuit. Ditmaal vergezeld van de verzekering dat de minister van justitie een ariër is en dus ondanks zijn jeugd wel degelijk iets van Hitier en de zijnen heeft opgestoken. Op 16 september zond het Nederlands Auschwitz Comité een telegram aan de minister-president, mr. B. Biesheuvel en aan de beide Kamervoorzitters. Het N.A.C. herinnerde de ministeis aan de reeks aangevoerde argumenten tegen vrijlating van de Bredase oorlogsmisdadigers en herhaalde: geen dubbele gratie, geen steun aan Duitse nazivrienden en niet opnieuw de slachtoffers kwetsen. Het gevaar van voortsudderen en herleven van de nasleep van de nazitijd blijkt uit de term „ariër". De minister hanteert daarmee de indeling die de nazi-misdadigers zelf toepasten. Minister Van Agt verontschuldigde zich ermee dat dit woord „voor velen een geladen betekenis" heeft. Voor velen, d.w.z. anderen. Zelf is hij er blijkbaar nog steeds niet achter.
De rekening staat open Nazislachtoffers v o r m e n geen bedrijfstak, p a r t i j o f pressiegroep. E e n nieuwe regering zullen zij elk n a a r eigen inzicht en instelling beoordelen. W a n n e e r het N . A . C . zich tot de heer Biesheuvel richt, doet het dat ook niet om hem een beleid te suggereren, m a a r alleen om zijn regeringsploeg te herinneren aan een Kameruitspraak over de m o t i e - V o o g d v o o r pensioen v o o r oud-gevangenen en andere oud-vervolgden. E x t r a nodig zijn zowel pensioen als geheugensteuntje, nu er een soort bezuinigingscanon w e e r k l i n k t , met meer of m i n der talent v a n verschillende k a n t e n overgenomen. L a a t n i e m a n d hiervan de dupe w o r den: het g a a t niet om luxe. E e n a f doende regeling v o o r de s l a c h t o f f e r s v a n ' 4 0 - ' 4 5 is o o k in ons b l a d wel eens een ereschuld genoemd. D a t „ e r e " k a n gerust wegblijven. E l k e Nederlandse regering in de j a r e n ' 7 0 heeft de eenvoudige plicht de rest v a n de t o c h al geringe groep o v e r -
Een vlucht?
levenden van de grote slachting op de beste manier zowel financieel als moreel tegemoet te k o m e n . E n dit b e t e k e n t door middel v a n een pensioen. M e n k e n t ons s t a n d p u n t : de R O I I I , de verruiming Rijksgroepsregeling oorlogsslachtoffers bracht een grote verbetering v o o r velen v a n ons. T o c h kan deze niet het gevoel v a n veiligheid geven van een pensioen — nog afgezien v a n de onuitroeibare bijgedacht die er nu eenmaal o o k aan de beste sociale dienst kleeft v o o r een oudere generatie en tot die generatie behoren onze mensen bijna allemaal. E r bestaat blijkens het tweemaal a a n nemen v a n de m o t i e - V o o g d zoal geen eenstemmigheid dan toch grote v o o r k e u r v o o r dit pensioen. V a n zeer verschillende zijde stemde men op het B i n n e n h o f v o o r . D e mening v a n het publiek is b e k e n d . E r staat sinds lang een rekening open. D e nieuwe regering k a n een oude schuld voldoen.
Ten voorbeeld
Pensioen
T r o u w e v r i e n d e n p l e g e n w i j n i e t te v e r g e t e n , dat spreekt. Z o feliciteerden wij m e v r o u w T. Toornstra met haar 80ste verjaardag. M e v r o u w T o o r n s t r a s c h r e e f d a a r o p a a n de „ w e r k e r s van het N . A . C " : „ I k h o o p d a t ik in h e t k o m e n d e j a a r s a m e n m e t m i j n m a n ( d e heer K l a a s T o o r n s t r a - r e d . ) nog wel iets v o o r h e t N . A . C . k a n d o e n . . . I k w e n s u t o e d a t , als d e o u d e n a f v a l l e n , e r t o c h w e e r jongeren hun plaats zullen innemen, o m d a t ze b e s e f f e n d a t de geest v a n het n a z i d o m h e u s n o g n i e t v e r s l a g e n is. O v e r a l in d e w e r e l d z i e n w e n i e u w e o n d e r d r u k k i n g en terreur."
B i j het o p t r e d e n v a n d e n i e u w e r e g e r i n g z o n d h e t N . A . C . o p 19 j u l i dit t e l e g r a m a a n minister Biesheuvel: H e t N e d e r l a n d s A u s c h w i t z C o m i t é wijst de n i e u w e r e g e r i n g o p de o u d e w e n s v a n p e n sioen v o o r n a z i - s l a c h t o f f e r s . D e g o e d b e d o e l de Rijksgroepsregeling oorlogsslachtoffers w o r d t g e v o e l d als s t e u n v e r l e n i n g , i n p l a a t s v a n als een r e c h t v o o r h e n d i e o n b e s c h e r m d aan genocide waren blootgesteld. H e t c o m i t é v r a a g t u i t v o e r i n g v a n h e t t w e e m a a l d o o r de K a m e r a a n v a a r d e pensioen.
N.A.C.
U hebt lang op dit nummer gewacht. Het
was
vacantie,
dat
ook.
vooral h e e f t het N . A . C . te
Maar
kampen
met ziekte, in het bijzonder van de
Uit interview met minister van Agt ( V . N . , 18 9 ) . Vraag: B e t r a c h t hij altijd zo'n grote zorgv u l d i g h e i d in z i j n u i t s p r a k e n ? Van Agt: N e e , beslist niet. In mijn huidige p o s i t i e k o m e n z o v e e l z a k e n o p m i j a f d a t ik wel genoodzaakt ben om me zeer genuanc e e r d u i t t e d r u k k e n . S o m s h e r k e n ik m e zelf niet meer.
J.
SLAGTER
Informatie
W i j wensen het echtpaar T o o r n s t r a nog zeer v e l e g e z o n d e en a c t i e v e j a r e n .
Zorgvuldig
D e vorige m a a l probeerde ik heel summier de v r a a g te b e a n t w o o r d e n : „ W a t is een joods oorlogsslachtoff e r ? " E n i g e tijd later o n t m o e t t e ik een oud-collega v a n mij, die net als ik een oud-gevangene en de enig overgeblevene v a n een grote familie is. H i j zag er w e l v a r e n d uit, h a d een goedbetaalde b a a n , drie kinderen die het bijzonder goed ging en een a a r dige v r o u w . H i j had een auto en een mooi buitenhuisje en alles liep goed. D e m a n was een v e r v o l g d e , de v r o u w k w a m uit een niet-joods milieu, w a a r nooit over zaken als oorlog en v e r volging w e r d gesproken. H i j vertelde mij zijn v e r h a a l . I k zal het heel in het k o r t weergeven. „ I k k w a m uit het k a m p en v o n d bij mijn terugkeer geen enkel familielid meer. I k was jong, ging hard w e r k e n en vermeed ieder c o n t a c t met joodse mensen. I k kreeg kennis a a n een collega die niet joods w a s , werd enigszins christelijk en v e r g a t z o doende mijn verleden . . . " D a t dacht hij. H i j k w a m mij tegen, wilde mij eigenlijk mijden, m a a r d a a r hij met problemen z a t ging hij toch met mij p r a t e n . G e k , zegt hij, onder mijn w e r k m e r k ik soms dat ik huil en ik weet niet precies w a t er met mij aan de h a n d is. I k vroeg hem o f hij goed sliep en t o e n k w a m hij los. „ W a t m o e t ik d o e n ? " was zijn v r a a g . „ I k ben v a a k k r i b b i g en b e n a u w d en m o e t oppassen niet tegen mijn collega's o n a a n g e n a a m uit te vallen . . . " H e t v e r h a a l g a a t nog langer door en is toch al zo b e k e n d . H i j is niet o v e r w e r k t en beschikt door de a a r d van zijn b a a n over veel vrije tijd. C o m m e n t a a r overbodig. D e n k t u er eens o v e r na, heren R O I I I - a m b t e naren.
Grote kranten verdwijnen, terwijl overal recht op i n f o r m a t i e w o r d t geëist. W i l t u i n f o r m a t i e o v e r u w eigen z a a k , wilt u weten w a t het N . A . C . doet, stuurt u dan een k a a r t j e aan m e v r . E . F u r t h , D i e m e r kade 43, Diemen. U o n t v a n g t ons blad gratis. M a a r u mag zoveel u wilt storten op postgiro 29 30 87 of gem.giro Amsterdam N 5500. H e t geld k u n n e n wij heel goed gebruiken . . . en w i j g e b r u i k e n h e t g o e d ! N.A.C
v o o r z i t t e r , de heer J o s Slagter, die in een ziekenhuis w o r d t verpleegd. M e n w o r d t v e r z o c h t v o o r alle zaken N.A.C.
betreffende
op
te
het
bellen:
3 5 8 8 4 2 , mevrouw E. Furth, Diemerkade 4 3 , D i e m e n .
Zigeuners en RO-III „ G e e n d i s c r i m i n a t i e v a n v e r v o l g d e n , d e zigeuners te Stein (L.), onder wie oudAuschwitzgevangenen", telegrafeerde het N A C aan de minister v a n C . R . M . o p 2 8 - 9 . „Zij hebben recht op R O - I I I - b i j s t a n d inplaats van dwangmaatregelen."