nederlands auschwitz comité NOOIT NAZI'S
14 j a a r g a n g
secr.:
victorieplein
„ E e n journalist die in de tweede w e reldoorlog te weten zou zijn gekomen w a t er in A u s c h w i t z gebeurde en dit in een bovengronds b l a d h a d durven publiceren, zou onmiddellijk d o o d geschoten zijn. D a t is begrijpelijk, w a n t de nazi's wisten dat het schandalig was w a t zich daar afspeelde en zij wilden het geheim houden. Zij zouden het o n t k e n d hebben. E n nu? E r is nu iets veel onheilspellenders aan de h a n d . E e n systeem, dat misdaden begaat, w o r d t geprezen o m d a t deze niet verborgen blijven. — M a a r dat in de V e r enigde S t a t e n in tijd v a n oorlog zelfs een eigen oorlogsmisdaad berecht kan w o r d e n , d a t wil zeggen t o t uitzondering g e b o m b a r d e e r d , beschouw ik niet als en h o o p v o l teken, m a a r als een w a n h o p i g teken . . . " T o t zover Mulisch. H i j put geen hoop uit de berechting v a n een — één willekeurige en laaggeplaatste — o o r logsmisdadiger in de Verenigde S t a ten en geeft daarmee het b e k l e m m e n -
amsterdam-z.,
bankrek.: AMRO, bijk. van b a e r l e s t r a a t ,
nr. 6 juni
postgiro
1971
293087
amsterdam-z.
gem.giro N 5500 N.A.C. red.: amsteldijk 23, amsterdam-z.
NAVOLGEN
„ T o e n de Duitsers na de tweede w e reldoorlog te horen kregen w a t er in de vernietigingskampen was gebeurd, spraken zij de gevleugelde w o o r d e n : Wir haben es nicht gewusst. In N e derland b r a k toen groot hoongelach los, m a a r dat neemt niet weg dat het niet helemaal o n w a a r w a s . Wisten de N e d e r l a n d e r s het dan? Zelfs in het concentratiekamp Westerbork, overlaadstation n a a r A u s c h w i t z , dachten de joden v o o r het merendeel dat zij het in P o l e n weliswaar erg moeilijk zouden krijgen, m a a r dat er een kans was om te overleven. D e Duitse bevolking wist zo ongeveer w a t de N e derlandse w i s t : dat de joden massaal gedeporteerd werden en dat het er slecht v o o r hen u i t z a g . " Aldus H a r r y Mulisch in V r i j N e d e r l a n d van 22 mei, in een betoog ten gunste van het Medisch C o m i t é V i e t n a m . D e vraag die Mulisch daarbij vooral bezighoudt, die v a n de verbreding en m o gelijkheden v a n het verzet, is v o o r ons hier niet aan de orde. O n s gaat het om de analogie, de gelijkenis tussen A u s c h w i t z en de M y Lais, het v e r b a n d tussen de oorlog en onze tijd. Mulisch s c h r i j f t :
32',
de v a n de vergelijking aan. N a a r het zich laat aanzien staan we nog pas v o o r een begin: de trend zet zich voort. Nieuwe oorlogsmisdaden, neen, niet nieuwe gruwelen worden o n t h u l d , nieuwe, nog efficiënter, nog „ n u t t i g e r " wapens worden beproefd — alles onder de belofte dat er een eind k o m t aan de vuile oorlog en de troepen terugkomen — alleen mag niemand vragen w a n n e e r . E n intussen worden m a a r steeds nog o n b e p r o e f d e wapens n a a r Z u i d o o s t - A z i ë geëxpedieerd. Misschien v r a a g t u w a a r o m wij in het Auschwitz-blad hierover schrijven. O m dezelfde reden w a a r o m Mulisch om het Vietnamese v o l k te helpen n a a r A u s c h w i t z verwijst. W i j herhalen h e t : niet alleen individuele gevolgen v a n A u s c h w i t z , ziekte, i n v a l i diteit o f geestelijk lijden bestaan v o o r t . E r k a n j a r e n l a n g openlijk v o l k e r e n m o o r d worden begaan, v o o r a l met behulp v a n J u m b o - b o m m e n w e r pers, gif en vernuftige m o o r d - en martelprojectielen. H e t hoeft, u las het hierboven, helemaal geen „geheime R e i c h s s a c h e " meer te blijven. U i t w a s s e n v a n schuil-, d.i. w o o n plaatsen k o m t op de t.v., de nummers v a n het ontbladerings- o f liever uithongeringsvergif staan in de k r a n t . O n s bekruipen de rillingen: hoe kan men dat alles weten en toelaten? V o o r ons bergen de ruïnes v a n de c r e m a t o ria m a a r één lering: nooit meer A u s c h w i t z . Sommigen blijken eruit op te steken hoe nog p e r f e c t e r te v e r gassen en te v e r b r a n d e n in het groot. D e z e misdaad, alleen schijnbaar ver v a n A u s c h w i t z , gaat ons aan. W i j zijn solidair met het doelwit v a n de v o l k e r e n m o o r d in V i e t n a m en met het B e v r i j d i n g s f r o n t en zijn helpers en v o o r a l met de j o n g e A m e r i k a n e n die het vuile w e r k weigeren en a a n k l a gen. Speciaal nu de opzet weer is bewezen. E r is nog een ander aspect dat ons aan een vorige periode doet denken, als wij horen van het „ b e p r o e v e n " v a n helikopters o f zg. zenuwgassen. O n w i l l e k e u r i g k o m t de gedachte op aan w a t aan de tweede wereldoorlog v o o r a f g i n g , aan de opstand v a n de
Bij de dood van m e v r o u w Swelheim Hoeveel nazi-slachtoffers, hoeveel v r o e g e r e o o r l o g s p l e e g k i n d e r e n zijn een s t e u n en t o e v e r l a a t k w i j t , n u m e v r . S w e l h e i m e r n i e t m e e r is. W e k u n n e n n e t z o m i n g e l o v e n d a t zij n i e t m e e r z a l k l a a r s t a a n , als d a t zij in 1 9 4 5 h a a r studie nog moest beginnen. Z o h e e f t zij z i c h en z o w e r d zij v e r eenzelvigd met oud-gevangenen, ond e r g e d o k e n k i n d e r e n en i e d e r d i e t e l i j d e n h a d v a n de j a r e n ' 4 0 - ' 4 5 , v a n de w e r e l d , v a n het leven. T a l l o z e n k e n d e n h a a r v a n de t.v. V o o r de lezers v a n ons b l a d , w a s zij, als z i j h a a r al n i e t z e l f h a d d e n g e r a a d p l e e g d , een v e r t r o u w d e f i g u u r . I n de j a r e n 1 9 6 4 t o t 1 9 6 5 h e e f t zij in lange gesprekken met onze medewerkster m e v r . Fels v e r t e l d w a t de o n d e r d u i k v o o r b a b y ' s , p e u t e r s en k l e u t e r s , s c h o o l k i n d e r e n en p u b e r s h e e f t b e t e k e n d en n o g k a n b e t e k e n e n . D e b i j d r a g e n h i e r o v e r , in w i s s e l w e r k i n g o n t s t a a n , zijn t o e n g r e t i g g e v o l g d en z u l len nog wel o p n i e u w a a n d i c h t v r a gen. Als men na haar dood zegt, dat niemand onvervangbaar is, b l i j k t dit m i n d e r d a n een g e m e e n p l a a t s . Z i j is een v a n d e g e n e n d i e n i e t a l l e e n n i e t te v e r v a n g e n , m a a r a l m o e i l i j k n a te volgen zijn. R e i n s k S w e l h e i m — D e B o e r is v o l g e n s h a a r w e n s in I s r a ë l b e g r a v e n . D e h e r innering, het enige w e r k e l i j k e m o n u ment, leeft v o o r a l hier, bij de o u d e r e n in w e e m o e d , b i j d e j o n g e r e n in h o o p en h e t v e r t r o u w e n in e i g e n t o e k o m s t . H a a r w e r k was niet tevergeefs. N.A.C.
generaals in S p a n j e , aan G u e r n i c a en Hitiers Kondorlegioen. Ditmaal w o r d t Z u i d o o s t - A z i ë kenenlijk misb r u i k t als proefterrein v o o r de w e reld, misschien v o o r een derde w e reldoorlog. W i j zijn g e w a a r s c h u w d en w a n t r o u w i g geworden. D a a r o m herhalen w i j : het mag niet, nooit o f te n i m m e r meer gebeuren. D e misdaad d o o r de nazi's bedreven tegenover miljoenen mag niet in een oorlog tegen honderden m i l j o e n e n worden n a g e v o l g d ! H e t w o r d t gelukkig begrepen, ver buiten de kleine kring die wij bereiken. W i j kunnen niet z w i j gen. O o k in een partiële oorlog o f wapenstilstand blijven de gevaren die wij m a a r al te goed kennen.
Brief uit Arnhem De adviescommissie schreef o n s :
uit
Arnhem
D o o r mij werd kennis genomen U w artikel in het b l a d v a n het derlands A u s c h w i t z C o m i t é ( N r . maart/april/mei 1 9 7 1 ) onder de „ H e t regent b e z w a a r s c h r i f t e n " .
van Ne3/5 titel
Z o n d e r uiteraard op enigerlei wijze te willen treden in U w goede recht van de vrijheid v a n het w o o r d , m o e t mij wel v a n het h a r t , d a t de m e t e o rologische omschrijving v a n „het reg e n t " , w e l k e o p een bijzonder groot a a n t a l zou duiden, niet in overeenstemming is met de werkelijkheid. P e r 3 0 april j . 1 . werden 3 4 9 7 a d v i e zen uitgebracht, w a a r v a n 8 6 4 in a f wijzende zin. H e t a a n t a l binnengek o m e n b e z w a a r s c h r i f t e n bedroeg 1 8 2 , d.i. 5°lo van het totaal aantal adviezen en + 20°lo van het aantal afwijzende adviezen. Inmiddels werden 117 b e z w a a r s c h r i f t e n afgehandeld, t . w . 88 a f w i j z e n d , 14 onthouding v a n advies ( b e z w a a r viel buiten de a d viserende competentie v a n de C o m -
W A T IS EEN JOODS OORLOGSSLACHTOFFER I O m re o m s c h r i j v e n w a t w i j v e r s t a a n o n d e r e e n j o o d s n a z i - s l a c h t o f f e r b e n je e r n i e t m e e k l a a r te z e g g e n : i e m a n d die d o o r de o o r l o g dusdanig h e e f t geleden d a t zijn g e z o n d h e i d e r n s t i g is a a n g e t a s t m e t a l l e g e v o l g e n v a n dien. W i j moeten hierbij terugdenken aan het d e b a t in de T w e e d e K a m e r t o e n h e t g i n g o m p e n s i o e n o f R O I I I . N e g a t i e f en p o s i t i e f v e r z e t w a s h i e r b i j o o k al a a n d e o r d e en g i z o maar door. F e i t is d a t d o o r d e c o ö r d i n e r i n g v a n d e R O I I I g e v a l l e n b i j d e z e v e n g e m e e n t e n in ons l a n d wij te m a k e n krijgen m e t a m b t e naren die v a a k diverse soorten v a n o o r l o g s slachtoffers niet goed uit elkaar kunnen h o u d e n . D a t is z e e r b e g r i j p e l i j k , o m d a t e r g e m e e n t e n zijn die de R O I I I - g e v a l l e n niet in d e p r a k t i j k z i j n t e g e n g e k o m e n o f z e d o o d eenvoudig niet kunnen onderscheiden. Laten w i j e e r l i j k zijn en h i e r v o o r b e g r i p h e b b e n . E e n a m b t e n a a r d i e een z i e k e m a n o vrouw m o e t b e o o r d e l e n en de a c h t e r g r o n d e n niet k e n t o f n i e t z i e t , z a l in e e n g e v a l v a n i e m a n d d i e b v . t i j d e n s d e o o r l o g in R o t t e r d a m w o o n d e en d a a r g e b o m b a r d e e r d is èn g e w o n d is g e r a a k t een p a r a l l e l t r e k k e n m e t d e j o o d s e o o r l o g s s l a c h t o f f e r s en d e n k e n : w a a r o m m o e t dit joodse geval anders gezien w o r d e n dan dat R o t t e r d a m s e . W i j nemen aan dat deze a m b t e n a a r een i n t e g e r m e n s is. A l s d e f i l o s o f e n h e t al n i e t e e n s zijn o v e r een glas w a t e r , w a t k a n je d a n v e r w a c h t e n v a n die a m b t e n a a r , die een R O III-geval m o e t b e o o r d e l e n ? D i t is s l e c h t s een s i m p e l voorbeeld w a a r onervaren ambtenaren tegeno v e r specifieke joodse nazi-slachtoffers, mee te doen h e b b e n . Een niet uitgesproken gedachte o n t w i k k e l t zich dan m e t alle gevolgen daaraan verbonden. D e a m b t e n a a r zal zich gewoon niet kunnen inzetten om zulke gevallen tot hem recht te doen k o m e n . D a a r o m m o e t e n de a m b t e n a r e n die R O I l l - g e v a l l e n behandelen een diepgaande voorbereiding krijgen. D a t z e l f d e g e l d t v o o r de adviesa m b t e n a r e n en v o o r d o k t o r e n d i e d e o o r l o g niet bewust hebben m e e g e m a a k t . Een psyc h i a t e r , h o e g o e d hij o o k m a g z i j n , is er n i e t r
missie), 14 gewijzigd en 1 b e z w a a r werd ingetrokken. T o t bovengenoemde datum k w a m e n 4 4 a a n v r a g e n om advies t e r z a k e van beroepen bij G . S . binnen, w a a r v a n inmiddels 35 w e r den afgehandeld, n m l . 2 3 a f w i j z e n d , 11 onthoudingen en 1 gewijzigd. V o o r de goede orde moge nog w o r d e n o p g e m e r k t dat alle afwijzende gevallen, volledig gedocumenteerd, aan de leden v a n de Sociale S u b - C o m m i s s i e worden voorgelegd en dat hetzelfde geschiedt met het advies, dat n a a r aanleiding v a n een b e z w a a r s c h r i f t w o r d t u i t g e b r a c h t . B i j medische aspecten w o r d t de volledige medische Sub Commissie ingeschakeld. H i e r mede zijn tal v a n personen ingeschakeld, die zelf de ellende v a n het c o n c e n t r a t i e k a m p hebben m e d e g e m a a k t inclusief D r . C o h e n , die volledig c o m p e t e n t k a n worden geacht w a t b e t r e f t de beoordeling v a n het postconcentratiekamp-syndroom. In U w artikel o n d e r k e n t U z e l f reeds de moeilijkheid v a n de beoordeling v a n de gevallen v a n gemengd h u w e lijk. O o k de Commissie heeft alle a a n d a c h t v o o r deze gevallen. O p
grond v a n het b e p a a l d e in artikel 1 , lid 2, v a n de nieuwe Rijksgroepsregeling V e r v o l g i n g s s l a c h t o f f e r s 1940— 1 9 4 5 , w o r d t thans nagegaan in hoev e r r e v o o r de t o t dusverre ingediende a a n v r a g e n m e t succes een beroep op de M i n i s t e r zou k u n n e n worden gedaan om de zgn. hardheidsclausule toe te passen.
m e e r k l a a r o m de j o o d s e n a z i - s l a c h t o f f e r s t e a d v i s e r e n d a t w e r k e n ó h z o g e z o n d is. A l s m e n d e s p a n n i n g e n , o n t s t a a n d o o r de j a r e n l a n g e a n t i - s e m i t i s c h e p r o p a g a n d a , de d u i z e n den v l u c h t e l i n g e n uit H i t l e r - D u i t s l a n d , in d e v o g e l v r i j v e r k l a a r d e j o d e n in de o o r l o g s j a r e n m e t d e w e r k k a m p e n en w e g s l e p e n v a n h e l e f a m i l i e , h e t r o v e n en b e r o v e n o p de meest p e r ve r s e m a n i e r v a n hun e i g e n d o m m e n , dan hun a r m z a l i g e t e r u g k e e r in de m a a t s c h a p p i j z o n d e r f a m i l i e , z o n d e r huis, zonder behoorlijke o p v a n g niet ingecalcul e e r d h e e f t in d e b e o o r d e l i n g , d a n is d i t s l a c h t o f f e r i n d e r d a a d als ieder ander slachto f f e r . H e t b e o o r d e l e n v a n o n z e m e n s e n eist v e r d i e p i n g in d e a c h t e r g r o n d e n ; d a n is h e t niet zo moeilijk. JOS SLAGTER
g e t o o n d een g r o o t g e v o e l t e h e b b e n voor o n z e z a a k . L a t e n w i j h o p e n d a t w i j in z i j n o p v o l g e r een e v e n g r o o t v o o r s t a n d e r v i n d e n v o o r een g o e d e v e r z o r g i n g v a n al o n z e v r i e n d e n d i e in d e o o r l o g a l l e s v e r l o r e n h e b b e n , ó ó k hun g e z o n d h e i d . H e t bestuur
Afscheid van een grote vriend O p 3 j u n i j l . n a m d e h e e r J . R e n e s als d i r e c teur v a n de S t i c h t i n g '40-'45 Amsterdam N o o r d - H o l l a n d afscheid van het d o o r hem zo geliefde w e r k . R e e d s direct na de o o r l o g w a s hij bij d e S t i c h t i n g w e r k z a a m . D e g l a z e n z a a l v a n de R A I was tot de laatste plaats b e z e t , s l e c h t s d o o r een deel v a n h e n die v a n de s y m p a t h i e k e en b e h u l p z a m e m a n a f s c h e i d wilden nemen. O n s c o m i t é w a s a a n w e z i g en o n z e v o o r z i t t e r b e s c h r e e f d e r o l d i e J a n R e n e s in de t o t s t a n d k o m i n g v a n de R O I I I h e e f t gespeeld. T e w e i n i g m e n s e n w e t e n d a t hij al d i r e c t n a d e o o r l o g g e s p r o k e n h e e f t o v e r een r e g e ling v o o r joodse n a z i - s l a c h t o f f e r s . In w o o r d en g e s c h r i f t h e e f t hij o p n i e t m i s te v e r s t a n e w i j z e h e t o n r e c h t a a n de k a a k g e s t e l d . A l s comité hebben wij daar vaak over kunnen spreken. Sterk geëmotioneerd, maar desond a n k s z a k e l i j k , h e e f t hij o n s s t e e d s w e e r v a n advies gediend. A l h o e w e l de S t i c h t i n g ' 4 0 - ' 4 5 n a a r o n s g e v o e l bij d e u i t v o e r i n g v a n de R O I I I e r n s t i g e t e k o r t k o m i n g e n v e r t o o n t , h e e f t de h e e r J . R e n e s e e n b e l a n g r i j k e b i j d r a g e g e l e v e r d en
Naschrift
redactie
W i j vonden het nuttig en nodig u deze brief in zijn geheel te laten lezen. H e t a a n t a l a a n v r a g e n is nu reeds de 6 0 0 0 gepasseerd, w a t er o p wijst d a t het verzadigingspunt nog niet is b e reikt. W i j hebben a l v o r e n s deze b r i e f te publiceren ons o o r te luisteren gelegd bij een a a n t a l sociale werkers en -sters. Zij w a r e n het m e t de inhoud v a n het artikel w a a r o p deze b r i e f is geschreven, v o l k o m e n eens. O o k zij zijn v a n mening d a t de b e z w a a r schriften-commissies gecoördineerd dienen te worden en uit te m o n d e n in een commissie v a n deskundigen v o o r het gehele land om opnieuw elk geval o b j e c t i e f te beoordelen. N.A.C.
Kent U Zigeuners? L a n g h e e f t h e t g e d u u r d v o o r e r een b e h o o r lijke regeling v o o r v e r v o l g d e o o r l o g s s l a c h t o f f e r s v a n d e g r o n d is g e k o m e n , w i j w e t e n het. M a a r nu m a k e n eindelijk joodse o u d - g e v a n g e n e n en o n d e r d u i k e r s een g o e d e k a n s t e krijgen was hun al zo vele jaren t o e k o m t . E r is n o g een a n d e r e — k l e i n e — groep w e g e n s „ r a s " v e r v o l g d e n in N e d e r l a n d : d e z i g e u n e r s . O o k v o o r h e n g e l d t u i t e r a a r d de v e r r u i m d e regeling R O I I I , m a a r men schijnt d a a r n o c h in D e n H a a g , n o c h in d e g e m e e n t e n in k w e s t i e o v e r in t e z i t t e n . E r is n l . een b e l a n g r i j k v e r s c h i l tussen j o o d s e en z i g e u n e r - s l a c h t o f f e r s en heus niet o m hun „ r a s " ! D e laatsten kunnen niet lezen, o o k o n s b l a d n i e t . Z i j h e b b e n de p e r s p u b l i k a t i e s o v e r hun r e c h t e n niet k u n n e n v o l g e n . R a d i o berichten in d e z e w a r e n niet voldoende; z o u d e n zij al f o r m u l i e r e n a a n v r a g e n , d a n k u n n e n zij die niet i n v u l l e n . B l i j k b a a r zijn de b e t r o k k e n e n o o k d o o r hun k i n d e r e n hierin o n v o l d o e n d e b i j g e s t a a n . D e z a a k v a n d e f a m i l i e S t e i n b a c h die in h e t Limburgse Schaesbeek alleen met grote moeit e een w o n i n g k r e e g t o e g e w e z e n ( d i e w e e r v e e ] te d u u r b l e e k ) is al een w a a r s c h u w i n g . A l l e n d i e in d e t e r m e n v a l l e n v o o r een u i t k e r i n g en a n d e r e t e g e m o e t k o m i n g e n v o l g e n s de v e r r u i m d e rijksgroepsregeling dienen d a a r v a n te k u n n e n p r o f i t e r e n . L a t e n zij d i e in c o n t a c t s t a a n o f a l l e e n m a a r b e k e n d zijn m e t z i g e u n e r s d e z e n i n l i c h t e n en o o k d c sociale dienst v a n de b e t r e f f e n d e gemeente. G e e f t dit b e z w a r e n , w e n d t u dan even tot ons comité. Ieder oorlogsslachtoffer dat recht h e e f t o p de v o o r d e l e n v a n de v e r r u i m d e regeling m o e t die o o k krijgen.
RECHT ALS PREVENTIE D e l i j k b e r o v e r V i a l o n (Leiter der F i n a n z a b t e i l u n g beim R e i c h s k o m m i s sariat f ü r das O s t l a n d heette d a t t o e n ) is onlangs vrijgesproken v a n meineed. H i j heeft niets b e t r o u w b a a r s (het staat e r : „nichts zuverlassiges") gehoord over het lot v a n de honderdduizenden joden uit de B a l tische landen en uit Berlijn wier h a v e en goed onder zijn toeziend oog „ o r d nungsgemass v e r w e n d e t " w e r d . H i j beroemt er zich nog o p d a t het j o o d se vermogen d a n k zij hem niet in ,,verkeerde h a n d e n " is gekomen — o o k dat staat in het procesverslag. D e m a n die op 31 juli 1 9 4 3 een c o n c e n t r a t i e k a m p v o o r R i g a o p r i c h t t e met de eigenhandige aantekening e r b i j : „de opbrengst m o e t zoals steeds o p mijn begroting k o m e n " , g a a t vrijuit. H i j k a n o n b e k o m m e r d voortgenieten v a n zijn r o y a a l pensioen, w a n t diende hij niet A d e n a u e r t o t diens einde toe als staatssecretaris? H e t geval is t y p e r e n d . E e n degelijke nazileider blijkt soms t o t op de dag v a n v a n daag een w a a r d e v o l referendaris o f politiechef. E n wie zou er beter geschikt zijn om de g r o n d w e t te b e schermen in de Bundesverfassungsschutz dan de voormalige H a u p t sturmführer of Gestapohoofdman zelf? S S - en S D - e r s konden (en kunnen) die posten blijven bezetten, o m d a t de b u r e a u - m o o r d e n a a r s lange tijd geheel buiten schot zijn gebleven en o o k nu bij uitzondering alleen een rechtszaal binnengaan als min o f meer v r i j w i l lige bezoeker. V i a l o n is o o k vrijgesproken v a n meineed als getuige! Hij is nooit a a n g e k l a a g d wegens r o o f m o o r d . M a a r o o k wie dat wel is loopt het gerechtshof meestal vrij in en uit, een enkele m a a l o p b o r g t o c h t . E n dan nog staat een m o o r d e n a a r alleen t e recht als hij werkelijk helemaal gezond is. D e meesten hebben dertig j a a r na het d r u k k e moorden wel een k w a a l t j e bij de h a n d . D e a a n b l i k v a n een rechter zou hun natuurlijk helem a a l teveel w o r d e n : liefst drie v a n de vier h o o f d v e r d a c h t e n v a n de m o o r d op een 3 4 . 0 0 0 joden in B a b i
Gemmecke D e justitie in de Bondsrepubliek wil een proces aanspannen tegen G e m m e c k e , velen v a n ons bekend als c o m m a n d a n t v a n het kamp Westerbork. W i l l e n allen die iets v a n G e m m e c k e kunnen verklaren w a t erop wijst dat hij wist wat er met de d o o r hem afgezonden transporten gebeurde, zich o p geven bij m e v r . F u r t h , D i e m e r kade 4 3 , D i e m e n , tel. 0 2 0 — 358842?
J a r heetten te Regensburg „ v e r h a n d l u n g s u n f a h i g " , niet in staat het p r o ces te doorstaan. D e a r t s - m o o r d e n a a r S c h u m a n n t r a c h t zich z o w a a r aan zijn proces te o n t t r e k k e n wegens storingen in zijn bloedsomloop, dezelfde k w a a l w a a r o m hij n a a r zijn eigen m a a t s t a f en bekentenis patiënten eigenhandig vergaste. W e l k vonnis zou er hierna nog v o o r zijn collega's en ondergeschikten vallen? Vrijgesproken werd in F r a n k f o r t o o k de schedelmeter Fleischhacker, die in dienst v a n de zg. w e t e n s c h a p p e lijke m o o r d c e n t r a l e „ A h n e n e r b e " in A u s c h w i t z schedels k w a m bestellen. Zijn chef, de nu „ v e r d w e n e n " p r o f . dr. August H i r t h wenste nl. „ . . .jüdisch-bolschewistische Kommissare, die ein widerliches, aber c h a r a k t e r i s terisches U n t e r m e n s c h e n t u m v e r k ö r pern . . . " Fleischhauer, een m e d e w e r k e r aan de grote B r o c k h a u s - e n c y c l o pedie, zou niet geweten hebben w e l k lot de door hem uitgezochte schedels in A u s c h w i t z w a c h t t e . . Fijngevoeligheid tegenover de daders is bij deze r e c h t s p r a a k toch al t r o e f . D e v i j f SS-ers die in Wiesbaden t e rechtstonden w a r e n allen t o t 1 9 6 0 bij de politie geweest. E e n v a n hun rechters w e r d „ b e v o o r o o r d e e l d " geacht en t o t aftreden gedwongen, o m d a t hij een j o o d s e grootmoeder h a d . D a t de vader v a n een der bijzitters een S S F ü h r e r was geweest m o c h t evenwel niet hinderen en een voormalig N S K K - S c h a r f ü h r e r k o n rustig en onbevooroordeeld de j u r y r e c h t s p r a a k blijven presideren . . . D e meeste berechte nazi's hebben gem o o r d in een ondergeschikte f u n c t i e ; zij hebben om het zo te noemen het m o o r d h a n d w e r k bedreven. V a n hen zijn er enkelen veroordeeld. D e zeer z w a a r w e g e n d e en voor A u s c h w i t z belangrijke groep artsen, die v a n de medische, wetenschappelijke m o o r d e n a a r s , is eigenlijk nooit als zodanig berecht. W i e al bekent te hebben geselecteerd ( S c h u m a n n ) doet alsof hij niet weet w a a r v o o r . De A u s c h w i t z - a r t s Lucas, t o t slechts drie j a a r en enige m a a n d e n veroordeeld, is in tweede instantie(!) n.b. vrijgesproken. D e bureau- o f telefoonmoordenaars worden in de regel aan de b o v e n a a r d se gerechtigheid overgelaten. R ö t h k e , E i c h m a n n s rechterhand in Parijs, die o.m. 4 0 0 0 joodse kinderen naar A u s c h w i t z stuurde, stierf vorig j a a r zonder ooit te zijn g e d a g v a a r d . E n hij is m a a r een v a n het duizendtal door de Franse justitie veroordeelde, m a a r ontsnapte oorlogsmisdadigers, zoals zijn k o m p a a n L i s c h k a en de pas nu op zijn verzoek vervroegd gepensioneerde(!) generaal M o l i n a r i . E e n a n dere S S - g e n e r a a l , D u n c k e r n , eens de schrik v a n M e t z , leeft nu in M ü n chen . . . als a d v o c a a t .
W a t weet U van HORST SCHUMANN ? A n d e r s dan M e n g e l e , de k i n d e r m o o r d e n a a r d i e n o g s t e e d s v r i j in P a r a g u a y r o n d r i j d t , staat zijn c o l l e g a en m e d e beul H o r s t S c h u m a n n al m a a n d e n t e r e c h t in F r a n k f o r t a . d . M . N i e t w e g e n s z i j n m i s d a d e n in A u s c h w i t z , z o als sterilisatieproeven op Griekse meisjes, een ware slachting, maar wegens vroegere daden. Schumann w o r d t b e s c h u l d i g d v a n m o o r d in t o taal 25.000 gevallen, waaronder 1 0 . 0 0 0 i n v a l i d e n , z g . G n a d e n t o t in d e „euthanasie-inricthing" Sonnenstein. N e d e r l a n d s e en a n d e r e v r o u w e n d i e in h e t e x p e r i m e n t e n b l o k v a n A u s c h w i t z h e b b e n g e z e t e n en iets w e t e n v a n d e a r t s H o r s t S c h u m a n n en zijn a c t i v i t e i t e n ( o o k de n u o v e r l e d e n P o o l s e a r t s D e r i n g h e e f t in z i j n o p d r a c h t g e steriliseerd) w o r d t verzocht zich op te geven bij h e t s e c r e t a r i a a t v a n het N . A . C . H e t staat vast dat Schumann de d o o d v a n een g r o o t a a n t a l v r o u w e n in A u s c h w i t z o p zijn geweten heeft.
B l i j k b a a r w o r d t er geen haast gem a a k t met uitvoering v a n de o v e r eenkomst v a n februari 1 9 7 1 , w a a r b i j in F r a n k r i j k meestal bij verstek v e r oordeelden opnieuw in de B o n d s r e publiek kunnen worden berecht. H e t allerminst hebben de leden v a n H i t i e r s „ r e c h t s p r a a k " v a n hun o p volgers te vrezen. T h ü m m l e r , G e s t a p o - c h e f v a n K a t o w i c e , die sinds herfst 1 9 4 3 in A u s c h w i t z het s t a n d gericht v a n b l o k 11 u i t m a a k t e , zit niet in een cel, m a a r in de directie v a n de Zeiss-fabriek bij A k e n . D e z e getuige in het eerste A u s c h w i t z - p r o ces stond nooit terecht. E e n v a n de weinige nu o o k in tweede instantie veroordeelde bureau-moordenaars, v o n H a h n , die 3 0 . 0 0 0 G r i e k s e j o d e n n a a r A u s c h w i t z dirigeerde, h a d het alweer t o t Oberregierungsrat gebracht. D e zachtmoedigheid o f tedere zorg v o o r de beulen is niet alleen een a a n fluiting v a n het recht en een belediging v o o r de s l a c h t o f f e r s , v o o r ons. H e t is niet enkel m a a r stuitend dat in alle Westduitse delegaties, en l a n d dagen, op de kanselarijen en k a n t o r e n bruinbevlekten en zelfs misdadigers zitten. E n dan nog wel bij b u i t e n l a n d se zaken en in het justitiële a p p a r a a t . Zij hebben betekenis, juist nu er een andere regering in B o n n is met mensen uit het verzet erin. H e t eigenlijke w e r k moet immers worden gedaan op deze zelfde kanselarijen en door d a t zelfde a p p a r a a t dat heel graag en heel gemakkelijk t e g e n w e r k t w a t hun niet b e v a l t . D i t m a a k t het nodig te blijven hameren op de z w a r t e en bruine plekken o v e r onze oostgrens. N a t u u r l i j k ter o v e r w i n n i n g van het verleden, als nabehandeling dus. M a a r o o k v o o r het verdere v e r l o o p v a n zaken. P r e v e n t i e f , w a n t recht k a n preventie betekenen.
Met ons comité ten strijde! Z o n d e r a r r o g a n t te zijn m o g e n w i j z e g g e n , dat ons c o m i t é zich m e e r d a n 15 j a a r h e e f t kunnen h a n d h a v e n tegen veel v e r d r u k k i n g i n . O m t e w e t e n o f w i j in e e n b e h o e f t e v o o r z i e n , m o e t b e k e k e n w o r d e n in h o e v e r r e o n z e vrienden bereid waren ons v a n het nodige g e l d in a l d i e j a r e n te v o o r z i e n . S u b s i d i e hebben wij slechts enige malen gekregen v a n o . a . h e t P r i n s B e r n h a r d f o n d s ƒ 1 0 0 0 . — en 2 maal v a n de gemeente Amsterdam voor onze herdenkingen. H o e w e l allen die aan ons w e r k deelnemen n o g n o o i t een v e r g o e d i n g o n t v i n g e n , h e e f t o n s c o m i t é d u i z e n d e n en nog eens duizenden guldens u i t g e g e v e n . A l l e e n a l o n z e 2 5 s t e h e r d e n k i n g i n h e t Concertgebouw heeft ± 2 0 . 0 0 0 gulden gekost om u enig inzicht te geven. A l bijna v a n het begin a f a a n geven wij een blad uit dat met het jaarlijkse herdenkingsn u m m e r ( 2 4 p a g i n a ' s , d a t in o p l a g e n v a n 20 tot 25 duizend ex. gratis werd verspreid) ondanks inkomsten van advertenties, toch tienduizenden guldens heeft gekost. Laten w i j o n z e d e m o n s t r a t i e s ( L a g e s ) en o n z e v e r -
Gegevens
gezocht
E r w o r d t een gerechtelijk o n d e r z o e k inges t e l d n a a r 3 5 S S - e r s d i e in 7 N e b e n l a g e r in O p p e r - S i l e z i ë f u n c t i e s h e b b e n g e h a d . W i e iets weet v a n de genoemde o f andere bewakers w o r d t v e r z o c h t dit bij het secretariaat v a n het N . A . C . b e k e n d te m a k e n . a) Swietochlowice-Eintrachtshütte: 1. B r u n o A l b r e c h t , U n t e r s c h a r f ü h r e r , c h e f Politische Abteilung; 2. Heinrich Bischoff, Unterscharführer; 3. Joseph ( ? ) E c k e r t , Oberscharführer, Kommandoführer. 4. Franz Hubert, S S - m a n ; 5. O t t o Kaiser, S c h a r f ü h r e r ; 6. G u s t a v K i e f r y , S S - m a n . 7. H e r m a n n K l e e m a n n , O b e r s c h a r f ü h r e r , Kommandoführer; 8. ( ? ) K ö l l i n g , O b e r s c h a r f ü h r e r . 9. ( ? ) Peuger, Rottenführer ( k e u k e n ) ; 10. Edgar ( ? ) Scheppler, Oberscharföhrer, chef v a n de k e u k e n ; 11. Johann Schindler, Oberscharführer, Politische Abteilung; 12. K a r l - J o s e p h Spiecker, H a u p t s c h a r f ü h r e r ; 13. F r a n z Stahorski, R o t t e n f ü h r e r , B e kleidungskammer; 14. ( ? ) T a u b e r , R o t t e n f ü h r e r ; 15. F r a n z W l o k a , U n t e r o f O b e r s c h a r führer, S D G . b) Janinagrube: 1. ( ? ) B a u m g a r t n e r , Lagerführer;
g a d e r i n g e n en l e z i n g e n o o k n i e t v e r g e t e n . A l l e s h e e f t g e l d g e k o s t en d a t a l l e s h e e f t u in a l d i e j a r e n m o g e l i j k g e m a a k t . W i j h e b b e n t o t a a n de d a g v a n v a n d a a g nooit c o n t r i b u t i e g e h e v e n en o o k een a b o n nement op ons blad bestaat niet. Wij hebben het g e v a a r van verplichtingen scheppen bij o n z e mensen direct o n d e r k e n d en d a a r n a a r g e h a n d e l d . W i j zijn d a a r zeer t r o t s o p . O o k o p u zijn w i j t r o t s . E r zijn m a a r w e i n i g e n d i e d a t k u n n e n z e g gen. A l l e acties die wij voerden (vaak scherp) hebben uw instemming gehad want u o f f e r d e s t e e d s en s t e e d s w e e r . D e g r o o t s t e a c t i e is o n z e n o o i t a f l a t e n d e s t r i j d t e g e n f a s c i s m e en a n t i - s e m i t i s m e , z o n d e r o n s t e v e e l in p o l i t i e k e t e g e n s t e l l i n g e n te v e r w a r r e n . A l l e e n d o o r h e t h o o f d k o e l en de N e d e r l a n d s e v e r h o u d i n g e n s c h e r p in h e t o o g te h o u d e n w a s en is d a t m o g e l i j k . O n s o p treden voor uitbetalingen v a n I. G . Farben ( B u n a ) en e x t r a u i t b e t a l i n g e n u i t D u i t s l a n d o . a . v o o r v r o u w e n d i e in h e t e x p e r i m e n t e n b l o k z a t e n , zijn a l l e m e t s u c c e s b e k r o o n d .
2. Joseph Drachner, Unterschatführer; 3. Ferdinand Kruckenberger S S - m a n ; 4. P a u l L u d w i g , O b e r s c h a r f ü h r e r , S D G , adjudant van Nierzwicki; 5. M a x U h h g o f Illich, Unterscharführer (keuken); 6. ( ? ) W o h l a n d o f V o h l a n d , S S - m a n ; 7. ( ? ) N i e m e y e r . c) 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9.
Siemianowice-Laurahütte: Wilhelm R e x , Rottenführer; Otto Bernhard; Wilhelm Gehring; Matthias Huber; (?) Kramm, Rottenführer, Rapportführer; ( ? ) Schirdewahn, Sturmscharführer; Schubert Uscha; (?) Turk; F r a n z W l o k a ( S D G - zie E i n trachtshütte).
d) Bobrck-Karp: 1. ( ? ) L u k a s c h e k , 2. J o h a n n e s - K u r t führer.
Lagerfüher; Klinger,
Unterschar-
e) Chorzów-Batory-Bismarckhütte: 1. ( ? ) K l e e m a n n , O b e r s c h a r f ü h r e r , L a g e r führer. f)
Unterscharfüher,
Lichtenwerden-Lichteverd (Tsjechoslowakije) : 1. M a r i e S c h r e i b e r , A u f s e h e r i n .
A u s c h w i t z - SS in F r a n k f o r t In F r a n k f o r t a.d. M . w o r d t het p r o ces v o o r b e r e i d tegen de volgende SS-ers van Auschwitz: Willy S a w a t z ky, Oberscharführer en Arbeitsdienstführer in het z i g e u n e r k a m p ; Elisabeth R u p p e r t , Aufseherin in het vrouwenkamp Birkenau; Oberscharf ü h r e r en A r b e i t s d i e n s t f ü h r e r J a k o b Friess; H o r s t C z e r w i n s k i , die een leidersfunctie h a d in het A r b e i t s k o m m a n d o v a n S o s n o w i e c en a c t i e f was in de N e b e n l a g e r L a g i s z a en G o leszow; O b e r s c h a r f ü h r e r Alois F r e y , c o m m a n d a n t v a n Fürstengrube en S c h a r f ü h r e r J o s e p h H o f e r v a n de Politische A b t e i l u n g in B i r k e n a u . Tegen 12 S S - e r s v a n de F a h r b e r e i t s c h a f t is s t r a f v e r v o l g i n g g a a n d e , n . l . Richard Beek, Hubert-August Christoph, H e l m u t h P o m m e r a n k e , J o h a n n Sabo, Franz Tomaschewsky, ArthurWilly Wlldermuth, Anthon Glaser, Günther Hinze, Ludwik Holi, Joseph Kaufmann, Oberscharführer Friedrich O n t l en U n t e r s c h a r f ü h r e r K a r l E g e r s d ö r f e r uit de keuken.
Actie voor pensioen O n z e jarenlang gevoerde acties v o o r pens i o e n r e s u l t e r e n in d e m e t p i j n t o t s t a n d g e k o m e n r i j k s g r o e p s r e g e l i n g d i e m e t a i de t e k o r t k o m i n g e n t o c h e e n e n o r m s u c c e s is g e worden. J a m m e r d a t v e l e n v a n u d i e h i e r v a n nu de v r u c h t e n p l u k k e n d a t vergeten schijnen te z i j n , w a n t h e t a a n t a l d a t d a n k b a a r h e i d in g e l d t o t u i t d r u k k i n g h e e f t g e b r a c h t is z e e r en z e e r k l e i n . M e n o n t v i n g v a a k d u i z e n d e n g u l d e n s en r e a l i s e e r d e z i c h n i e t d a t d i t ons werk was en nog is. D a t b e t r e u r e n w i j o p e n l i j k . N i e t d a t w i j in f i n a n c i ë l e n o o d v e r k e r e n . D a t is g e l u k k i g n i e t z o . M a a r e c h t , het steekt ons w e l . Onze strijd gaat onverflauwd door. De groep v a n g e h u w d e v r o u w e n die ernstig gel e d e n h e b b e n o n d e r d e o o r l o g en p r a k t i s c h n i e t in a a n m e r k i n g k o m e n v o o r een b e h o o r l i j k e c o m p e n s a t i e in g e l d , h e e f t o n z e v o l l e a a n d a c h t . D e s t r i j d v o o r p e n s i o e n is n o g n i e t ten einde. W i l t u e c h t e r m e t ons ten strijde trekken, bewijs dan u w goede wil. Alleen met u z u l l e n w i j k u n n e n w i n n e n . Het
WACHTEN
Bellen van 1 0 t o t 13 u u r T o t 1 juli is de v o o r z i t t e r a f w e z i g . Wendt u tot mevr. E . Furth, Diemerkade 4 3 , D i e m e n , t e l . 0 2 0 - 3 5 8 8 4 2 . W i l t u de v o o r z i t t e r v a n het N e d e r lands A u s c h w i t z C o m i t é , de heer J . Slagter, alleen opbellen tussen 1 0 en 13 uur? U k u n t d a n een a f s p r a a k m e t hem m a k e n . D i t in v e r b a n d met zijn gezondheidstoestand. L a a t hem v o o r a l 's avonds m e t rust! D a n k u. H e t bestuur
N o g altijd w a c h t e n velen op hun beschikk i n g . O n z e t e l e f o o n s t a a t n i e t stil o m d e z e w a c h t e n d e n een h a r t o n d e r de r i e m t e s t e k e n . O n s c o m i t é d o e t a l l e s w a s in zijn v e r m o g e n is d e z e v r i e n d e n te h e l p e n . O o r z a k e n van dit w a c h t e n k u n n e n vele zijn, d o k t e r s verklaringen of onjuiste gegevens, maar m e e s t a l is h e t t e w i j t e n a a n een g r o o t t e k o r t aan medewerkers op diverse bureaus. H e t m e d i s c h e t e a m is n u a a n g e v u l d m e t d r . H e s s e l i n g in D e n H a a g d i e , n a a r o n z e i n f o r m a t i e h e t s e c r e t a r i a a t w a a r n e e m t . I n m i d d e l s is d o o r overlijden een b e l a n g r i j k e arts, m e v r . S w e l h e i m — d e Boer, afgevallen. H a a r functie is t o t h e d e n n o g n i e t a a n g e v u l d . O o k d e secretaris, de heer H a r d l a n d , heeft o m f a m i l i e - o m s t a n d i g h e d e n zijn f u n c t i e n e e r g e l e g d . O o k deze functie moet spoedig worden o p g e v u l d d a a r z i j n w e r k d o o r n i e m a n d n o g is overgenomen.
bestuur
ANTIHARDHEIDSCLAUSULE Reeds v a n a f het begin hebben wij de a n t i hardheidsclausule m e t enige a c h t e r d o c h t t e g e m o e t g e z i e n . H e t g e e f t e e n o p e n i n g in d e wet w a a r d o o r niet voldoende omschreven g e v a l l e n t o c h g e h o l p e n kunnen worden. Juist z o ' n l e e m t e in d e w e t k a n a a n l e i d i n g zijn de z a a k w a a r o m h e t g a a t , a f te w e n t e l e n o p d e s c h o u d e r s v a n d e a d v i e s - c o m m i s s i e in A r n hem die d a n naast hun n o r m a l e stapels w e r k n o g e e n s de t o e p a s s i n g v a n d e z e c l a u s u l e moeten beoordelen. H e t resultaat: nog langer wachten.