nederlands auschwitz comité
13de jaargang, nr. 9, s e p t e m b e r 1969
secr.:
victorieplein
32', amsterdam-z.,
bankrek.: AMRO, bijk. van b a e r l e s t r a a t ,
postgiro
293087
amsterdam-z.
g e m . giro N 5500 N.A.C. red.
amsteldijk 23, amsterdam-z
Houdt de 3 in Breda! w i t z C o m i t é drukt dit uit in zijn zinspreuk „ N o o i t meer A u s c h w i t z ! " , m a a r het is tegelijk de stilzwijgende o p d r a c h t v o o r elke overheid en b u r ger. H e t vrijlaten, d.w.z. opnieuw loslaten v a n de massamoordenaars, de terugkeer v a n een Lages speelt de oude, nieuwe en verborgen nazi's in de k a a r t .
O p gezette o f ongezette tijden w o r d t in N e d e r l a n d de bel der b a r m h a r t i g heid geluid. N i e t v o o r de slachtoffers v a n de naziterreur — v o o r hoevelen hunner k w a m de geringe verlichting van hun lot te l a a t ? N e e n , die bel luidt v o o r hun beulen. D e hoogstgeplaatste S D - e r v a n D e n H a a g , H a r s t e r , l o o p t alweer vrij r o n d , met stille t r o m , d a t is w a a r . D e beruchtste, Lages, na een schandelijke comedie v a n zg. s t r a f o n d e r breking, vol o f f i c i ë l e menselijkheid en zelfrespect is w e e r daheim. G e e n N e d e r l a n d s ziekenhuis was v o o r dit z.g. stervende onmens goed genoeg. M e n houde deze Lages, die doodzieke, uitgebluste stumper v a n a n n o 1 9 6 6 even in de gaten. H i j is een gezond, geacht en goedgehonoreerd S p a t h e i m k e h r e r geworden en k a n b . v . zijn oude S S - v r i e n d e n organiseren, zoals zijn bloedsbroeder L a m merding, de beul v a n O r a d o u r . H e t zal dan o o k niemand v e r b a z e n dat het N e d e r l a n d s A u s c h w i t z C o m i t é een opnieuw beproefde vrijlating v a n de andere drie v a n B r e d a even v e r werpelijk a c h t als de destijds tegen alle toezeggingen in verleende tweede gratie v o o r Lages. M e n vergete n.l. n i e t : de drie uit B r e da zijn geen „ g e w o n e " t o t levenslang, m a a r drie ter dood v e r o o r d e e l den, die al tot veler ontstemming en geheel onnodig zijn gegratieerd. Zij werden d o o r de bijzondere rechtspleging v e r o o r d e e l d : de d o o d s t r a f bestaat niet in ons s t r a f r e c h t . H u n misd a a d bestond o o k niet en was zelfs ondenkbaar.
D i t is v e r r e v a n een fantasie. D e N P D met een openlijk n a z i - p r o g r a m en dito aanhang w o r d t verdedigd t o t in de k a b i n e t t e n van D u i t s e ministers. Zouden N e d e r l a n d s e instanties deze elementen in de k a a r t moeten spelen? H e t is al erg genoeg dat dit is gebeurd. N u is men in D e n H a a g , n a a r wij mogen aannemen, toch wel gewaarschuwd. Met menselijkheid heeft zulk een gedienstigheid niets te m a k e n , w e l met politiek, n.l. steun aan een zeer k w a l i j k e z a a k . N o g m e r k w a a r d i g e r w o r d t , gezien met de ogen v a n de s l a c h t o f f e r s , de houding der b a r m h a r t i g e n . Zijn zij ooit v o o r de slachtoffers opgekomen? N u is er ten langen leste een regeling in het uitzicht gesteld. E r is geschreven en gesproken over de 2 0 en meer vellen en invulformulieren, een o n o v e r k o m e l i j k e r o m p s l o m p v o o r vele v a n o n z e al z o z w a a r gedupeerde mensen. M e d e w e r k e r s v a n het N . A . C . zijn dag in dag uit in de w e e r om p r a k t i s c h e hulp te bieden. N o g nooit, m a a r dan o o k nooit, h e e f t men v a n de teerhartigen, die het leed van de m o o r d e n a a r s niet langer kunnen a a n zien, o o k m a a r de geringste hulp o f aanbieding d a a r t o e gekregen bij dat moeizame werk.
D e behandeling van dit vier- en nu drietal, d a t n a a r morele m a a t s t a f helemaal niet meer in leven is, heeft niets te m a k e n met die v a n andere gestraften. Zij zitten alleen om p r a k tische redenen m e t de laatsten in één gebouw, dat overigens door een zev e n t a l v a n hun kornuiten op eigen houtje en met succes is verlaten. Geen straf, o o k de d o o d s t r a f niet, en evenmin levenslang, k a n uitwissen w a t Aus der F ü n t e n , Fischer en K o t a l l a hebben gedaan. Iedere overlevende, getuige, rechter, regering o f wetgever heeft tot p l i c h t herhaling v a n de nazimisdaad te voorkomen. H e t Nederlands Ausch-
W e l worden m o d e w o o r d e n op ons toegepast. N o e m d e de Deutsche N a t i o n a l - und Soldatenzeitung ons drie j a a r geleden nog „unmenschlich", v o o r Nederlandse zielszorgers zijn wij nu alleen m a a r ongenuanceerd. N u , wij zien z o n d e r nuances hoe de slachtoffers v a n de zo lekker opgek n a p t e Lages de een na de ander sterven, nog v o o r de kleine hun toegedachte materiële "verruiming hun enige verlichting heeft kunnen schenken. W a n t de uitvoering v a n een b e sluit d a t tien m a a n d e n geleden is g e nomen kost tijd, heel veel tijd. T a l l o z e n zullen de 25ste v e r j a a r d a g v a n hun bevrijding niet beleven. A n -
De 25ste Het herdenkingsjaar zal men 1970 noemen, h e t is al gedaan in de t r o o n r e d e . Geopend zal dit j a a r worden m e t de
25ste Auschwitz-herdenking, die centraal zal plaats v i n d e n o p zondagavond 25 januari in de grote zaal van het C o n c e r t g e b o u w te A m s t e r d a m .
Naar v a s t e en s c h o n e traditie zal het A m s t e r d a m s Filharmonisch O r k e s t — het Kunstmaandorkest — optreden m e t d e violist Theo Olof, die ook al niet voor het e e r s t aan e e n Auschwitz-herdenking d e e l n e e m t . De zanger e s Christine Kunne zal zich laten horen in v e r z e t s l i e d e r e n . Dit zijn de e e r s t e g e g e v e n s die wij al kunnen bekendmaken. Vijf en twintig j a a r zal het g e l e d e n zijn d a t Auschwitz m e t N e b e n l a g e r en kort daarop dat alle andere kampen bevrijd en bekend werden. Pas 25 j a a r is het geleden dat de g r o o t s t e misdaad uit de g e s c h i e d e n i s werd ges t a a k t en aan het licht kwam. Een kwart e e u w b e s t a a t de w e r e l d na Auschwitz en het is nog lang g e e n wereld waarin een Auschwitz onmoge» lijk is. Maar wel is e e n g e n e r a t i e opg e g r o e i d , die, ontzet en v a s t b e s l o t e n , tegelijk nuchterder en eigengereider optreedt dan de vorige. Op d e 2 5 s t e januari zullen wij gedenken wie wij verloren. Wij zullen o n s e e n ogenblik bezinnen voor wij v e r d e r gaan. De oude nazi-duivel is niet dood; hij duikt dan hier, dan daar op in nieuw e , onheilspellende g e d a a n t e n . Voor de overlevenden, de n a b e s t a a n den, de m e e l e v e n d e n , de b e l a n g s t e l lenden en verontrusten en voor wie nog niet op de h o o g t e zijn: voor hen allen is de herdenking b e s t e m d , tot hen allen wordt het woord gericht. Houdt d e avond vrij en b r e n g t uw omgeving op de h o o g t e . U kunt nu al schriftelijk plaatsen b e s t e l l e n bij mevr. Furth, Diemorkade 4 3 , Diemen, t e l . 020—58842.
De
toegangsprijs
bedraagt
ƒ3,—.
deren zullen o o k die dag onder de hun zo goed bekende druk d o o r m a k e n . Zij kunnen intussen vernemen v a n het nieuwe nazi-optreden over o n z e Oostgrens. Degenen die zich bij uitstek met de geestelijke verzorging bezig houden hebben d a a r niet zoveel erg in. Zij zien de oude ( m a a r nog lang niet a f tandse) moordenaars, de lichtende voorbeelden voor de nieuwe n a z i (doorlezen op pag. 4)
Wat zegt men over de 31 „Geen barmhartigheid voor de onbarmhartigon, g e e n m e d e d o g e n m e t de o n m e e dogenden, g e e n g e n a d e voor de genadelozen." Zo denkt mr. J. G. L. Reuder, president van de rechtbank t e Rotterdam. Hij w a a r s c h u w t : „Een (van de laatst overgebleven veroordeelden) is inmiddels langs e e n a c h t e r d e u r v e r d w e n e n . Dit zij ons e e n teken g e e n a c h t e r d e u r e n m e e r open t e z e t t e n . D e h e e r J. d e n U y l , f r a c t i e l e i d e r d e r P.v.d.A. in de T w e e d e kamer verklaarde n a m e n s de m e e r d e r h e i d dezer fractie: „Handhaving van h e t r e c h t vraagt dat die vrijlating niet plaats vindt." De b e s t u u r d e r s van de drie Joodse kerkgenootschappen s c h r e v e n o.m. in e e n brief aan minister Polak: „Dat . . . de o o r l o g s m i s d a d i g e r s in e e n aperte c a t e g o r i e zijn g e p l a a t s t is niet alleen in o v e r e e n s t e m m i n g m e t de e r n s t en omvang van de door hen b e g a n e misdrijven, maar ook in o v e r e e n s t e m m i n g m e t het standpunt van minister Polak, zoals dit in de M e m o r i e van toelichting op de j u s t i t i e b e g r o t i n g 19G9 werd m e d e g e d e e l d . Daarin werd e e n w e t s o n t w e r p aangekondigd t o t verlenging van de verjaringstermijn voor oorlogsmisdrijven en misdrijven t e g e n de menselijkheid, g e p l e e g d tijdens de t w e e d e wereldoorlog "
OORLOGSMISDADEN
PRINCIPIEEL
VERSCHILLEND
De stichting Wiesenthalfonds h e e f t de bijzondere aard van d e bedrijvigheid van d e drie in Breda o n d e r s t r e e p t . Het schrijft: „Misdaden van de s o o r t a l s die waarvoor de in Breda g e d e t i n e e r d e drie D u i t s e r s t e r dood zijn v e r o o r d e e l d zijn door de aard en omvang niet t e vergelijken m e t de feiten waarvoor gewone delinquenten plegen t e worden g e s t r a f t . De Duitse g e detineerden i m m e r s maakten volkomen vrijwillig, b e w u s t en w e l , deel uit van e e n organisatie die o.m. volkeren- en m a s s a moord b e o o g d e . Daar lieden van e e n dergelijke mentaliteit in f e i t e elke andere groep van de bevolking tot o b j e c t van vervolging en vernietiging kunnen maken, vormen zij e e n voortdurend gevaar voor de m e n s h e i d als g e h e e l , zulks in t e g e n stelling t o t c o m m u n e m i s d a d i g e r s . De o o r l o g s m i s d a d i g e r s moorden niet incident e e l , zij doden principieel en zoveel mensen als nodig is om anderen hun politieke normen op t e leggen. Er dient principieel verschil t u s s e n de o o r l o g s m i s d a d i g e r s en c o m m u n e delinquenten t e blijven. Op dit verschil is r e e d s inbreuk g e m a a k t toen de drie Duitse oorl o g s m i s d a d i g e r s door gratie hun doods t r a f veranderd zagen in l e v e n s l a n g e g e v a n g e n i s s t r a f . Elke misdadiger t e g e n de m e n s h e i d dient t e w e t e n dat s t r a f f e n uitgesproken op grond van t e g e n de m e n s e lijkheid b e g a n e misdaden definitief zijn en dat alle hoop w e e r e e n g e ï n t e g r e e r d deel van de m e n s h e i d t e gaan vormen voor hen vervlogen i s . "
VRAAG
D E N A Z I ' S O P TE H O U D E N !
In e e n interview m e t h e t N.I.W. (3 s e p t e m b e r j . l . ) verklaarde ir. Simon W i e s e n thai:
„De nazi-massamoorden h e b b e n g e e n parallellen in de g e s c h i e d e n i s . In de naziideologie w a s moord e e n industrie. Het
s c h u l d b e s e f kwam daar niet in voor. O n s m o d e r n e s t r a f r e c h t is 8 0 t o t 100 j a a r oud. Toen h e t t o t stand kwam w a s e e n m a s s a moord van dit kaliber, zoals dat in Nederland bederven werd, i e t s o n b e k e n d s . Dat b e t e k e n t dat h e t r e c h t dat wij t e g e n hen gebruiken al per definitie mild i s . De zaak van de drie in Breda h e e f t e c h t e r niet alleen j u r i d i s c h e achtergronden. Men komt naar o n s t o e en z e g t : ,nu is h e t wel g e n o e g g e w e e s t . Laten w e nu maar ophouden e n e r e e n s t r e e p onder z e t t e n . ' Waarom gaan deze fijne lui die bij o n s m e t dit verlangen komen niet naar de nazi's. Waarom zeggen de nazi's niet dat ze stoppen m e t h e t opbouwen van de NPD. Waarom zeggen ze hun niet dat ze de uitgave van de National- und Soldatenzeitung m o e t e n s t a k e n . E e r s t als men m e t de neo-nazi's t o t e e n akkoord gekomen is v e r w a c h t ik ze bij o n s m e t de vraag of nu ook wij niet e e n s t r e e p onder het verleden willen z e t t e n . Terug naar de drie in Breda. Zij zitten a priori (toch al) e e n s y m b o l i s c h e straf uit, omdat men hen niet 10.000 keer kan ophangen. Waar h e t hier om gaat is dat hun g e v a n g e n s c h a p e e n waarschuwing m o e t zijn voor de m o o r d e n a a r s van morgen. A l s deze m e n s e n die t o t levenslang veroordeeld zijn v r o e g e r in vrijheid komen, devalueert men d a a r m e e de waarde van de s l a c h t o f f e r s . Deze figuren, die door h e t o p n e m e n van de t e l e f o o n o f h e t zetten van e e n handtekening duizenden mennen de dood injoegen, hebben zich zelf buiten de huidige maatschappij g e s t e l d . Niet wij, zij h e b b e n zich hierdoor l e v e n s lang binnen vier muren o p g e s l o t e n en zij mogen g e e n aanspraak h e b b e n op de princ i p e s die men van t o e p a s s i n g laat zijn op m e n s e n die e e n fout g e m a a k t hebben. W a t zij gedaan hebben laat zich niet kwalificeren. L e v e n s l a n g e opsluiting van deze drie figuren is h e t a b s o l u t e minimum dat kan worden aangewend t o t b e s c h e r m i n g van de maatschappij en kan dienen a l s n a g e d a c h t e n i s aan de onschuldige vermoorden. — Als deze drie uit Breda zonder b e k e n t e nis naar Duitsland worden gestuurd herhaalt zich in de National- und Soldatenzeitung w a t m e t de vrijlating van Lages plaats vond. Ook toen s c h r e e f dat blad dat de vrijlating h e t bewijs is voor h e t feit dat h e t allemaal niet zo erg is gew e e s t als h e t Duitse volk wel wordt voorgehouden. Zonder die b e k e n t e n i s zal h e t Duitse volk s t e e d s m e e r de b e w e r i n g e n van die krant gaan g e l o v e n . Zij zien o n s als partij. Als vijanden van de nazi's waar g e e n g e r e c h t i g h e i d van t e v e r w a c h t e n i s . Men mag de n a b e s t a a n d e n van de slachto f f e r s van de drie uit Breda niet door hun vrijlating n o g m a a l s b e l a s t e n en hun nieuw leed, onverdiend leed, t o e b r e n g e n . " DRIEVOUDIG
PROTEST
Het Protestcomité t e g e n vrijlating van o o r l o g s m i s d a d i g e r s uitte zijn verontrusting in e e n drietal t e l e g r a m m e n . Het e e r s t e w a s g e r i c h t aan koningin Juliana en eindigde: „ W e i g e r t in de g e e s t van Uw m o e d e r i e d e r e vorm van z o g e n a a m d e barmhartigheid." Het aan minister Polak g e s e i n d e p r o t e s t eindigde: „Aan vooravond van verkiezingen in Bondsrepubliek b e t e k e n t vrijlating aanmoediging van neo-nazisme. R e c h t s g e voel Nederlandse volk verdraagt g e e n gra-
tie t e r g e l e g e n h e i d van 2 5 s t e verjaardag bevrijding." Bij d e v a s t e T w e e d e - k a m e r c o m m i s s i e van j u s t i t i e drong h e t p r o t e s t c o m i t é aan op a c t i e bij de regering voor d e c a t e g o r i s c h e verzekering dat de drie Duitse oorlogsm i s d a d i g e r s in Breda onder g e e n beding zullen worden vrijgelaten. Het „verwerpt i e d e r e gelijkstelling van c o m m u n e strafr e c h t m e t bijzondere r e c h t s p l e g i n g . Schandaal Lages mag in g e e n e n k e l e vorm worden h e r h a a l d . "
TOEKOMSTIGE
SCHURKEN
„Wie h e e f t h e t e e r s t e m o r e l e r e c h t om v e r g i f f e n i s t e s c h e n k e n ? " De s l a c h t o f f e r s o f d e g e n e n die in d e oorlog ,niet g o e d e n niet fout' waren om van de r e s t maar te z w i j g e n ? " vraagt M e y e r Sluyser in h e t N.I.W. Hij antwoordt: „Het w a s e e n ongewoon misdrijf naar omvang en naar aard en e e n o n g e w o n e r e c h t s p r a a k . Het o n g e w o n e aan de r e c h t s p l e g i n g m e t betrekking t o t de D u i t s e o o r l o g s m i s d a digers is, dat hun daad e e n extra dimens i e b e z a t , namelijk e e n politieke. W a t
mij
opvalt is dat velen over deze afmeting zo e n e r g i e k kunnen zwijgen. — De horde van Hitier had alle reden om t e v e r o n d e r s t e l l e n : entweder w e onderwerpen de hele wereld aan onze wil, oder w e verliezen, maar dan doen ze o n s imm e r s toch n i e t s ; Daarom en daarom alleen d o r s t Hitier de Endlösung a a n . — Dat is de politieke d i m e n s i e van de b e straffing d e r o o r l o g s m i s d a d i g e r s . Zij m o e t voor a l l e s exemplarisch zijn (d.i. e e n voorbeeld s t e l l e n — r e d . N.A.C.) Zij m o e t aan t o e k o m s t i g e schurken (want die zullen w e e r komen, D u i t s e r s of a n d e r e , z e g g e n : g e hebt u in de oorlog aan de r e g e l s van e l e m e n t a i r e menselijkheid t e houden. Het m o e t zo zijn dat de schurken van alle landen s t r a k s niet zullen kunnen d e n k e n : j e kunt moorden naar hartelust, als h e t m a a r joden zijn, daar zijn e r altijd t e veel van; — 120.000 Nederlandse joden kunnen niet m e e r gehoord w o r d e n . "
H U N VRIJHEID IS O P
„Neem h e t punt van de door de oorlogsvrijheid, aldus Marcus Bakker in De Waarheid van 5 s e p t e m b e r . „Het m o e t toch duidelijk zijn dat deze lieden al hun vrijheid al gehad h e b b e n ? Zij waren, m e t hun r o t g e n o t e n , vrij op e e n ogenblik dat o n s volk en v e l e a n d e r e volken onvrij waren, gemarteld en uitgemoord w e r d e n ; de vrijheid die ze toen hadden h e b b e n z e gebruikt om aan de t o p van de misdadigersIijst t e k o m e n . Z e h e b b e n m e e r vrijheid gehad dan ze ooit hadden mogen h e b b e n . Hun portie is o p . Voor de r e g e e r d e r s in Bonn is h e t e e n angel in h e t v l e e s dat in Nederland nog altijd drie mannen g e v a n g e n zitten voor de misdaden die ze n a m e n s Duitsland h e b b e n b e g a a n . Het zijn, om h e t m e t de woorden d e r m u s i c e r e n d e A m s t e r d a m s e politie t e z e g g e n , hun ,alte Kameraden'. M e t n a m e nu m e n bezig i s , nota b e n e aan de vooravond van h e t vijfde bevrijdingslustrum, m e t e e n p r e s i d e n t s b e z o e k het ,alles is v e r g e v e n en v e r g e t e n ' t e org a n i s e r e n , blijft h e t e e n h o o g s t pijnlijke zaak dat er nog e e n paar van Hitiers knechten hier v a s t z i t t e n . Die Duitse druk is h e t belangrijkst e n ook h e t m e e s t t e k e n e n d . W a n t e e n s t a a t die zichzelf r e s p e c t e e r t zou zich h a a s t e n e e n verklaring af t e leggen dat z e dit krapuul nooit m e e r
op haar grondgebied wil hebben en ze zou de Nederlandse regering s m e k e n hen toch gevangen t e h o u d e n . "
WAAKZAAM
aan aan aan
ZIJN:
GEEN JAREN DERTIG
MEER!
Opperrabbijn Berlinger wijst in het
N.I.W.
op de b u i t e n g e w o n e wetgeving en a c h t het daarom absurd h e t b e g i n s e l van op jaren s t e l l e n op deze o o r l o g s m i s d a d i g e r s t o e t e p a s s e n . V o o r b e e l d : e e n van de g r o o t s t e o o r l o g s m i s d a d i g e r s , die na zijn vrijlating na 2 0 jaar g e v a n g e n i s s t r a f w e e r in h e t o p e n b a a r a n t i s e m i t i s c h e en antim e n s e l i j k e propaganda bedrijft. De h e e r Berlinger vervolgt: ,,Wie g e e f t u, mijne heren s p r e k e r s , de garantie, dat niet e e n of m e e r d e r e van deze drie t e zijner tijd op dezelfde misdadige manier zullen kunnen o p t r e d e n . Indien s l e c h t s 1 pet. risico b e s t a a t , dat i e t s dergelijks zou g e b e u r e n , is dit voldoende reden om deze door c l e m e n t i e tot levenslang v e r o o r d e e l d e n a c h t e r s l o t en grendel t e houden en aan e e n vrijlating niet t e denken. Wij h e b b e n h e t nog v e r s in o n s g e h e u g e n wat zich e e n paar dagen g e l e d e n in e e n kleine stad n a a s t de Nederlandse g r e n s a f g e s p e e l d h e e f t . Wij dienen m e t argwaan de ontwikkeling t e volgen in de NPD, e e n ontwikkeling, die o n s in v e l e f a c e t t e n aan d a t g e n e herinnert w a t in de jaren twintig van deze e e u w in Duitsland gebeurd i s . Laat o n s waakzaam zijn en nooit e r t o e bijdragen dat op de jaren twintig w e e r de j a r e n dertig volgen. Zelfs indien de drie o o r l o g s m i s d a d i g e r s t e Breda nooit m e e r a c t i e f zouden optreden, z e l f s indien hun e v e n t u e l e t e r u g k e e r in alle stilte zou g e b e u r e n — iets wat ik nooit g e l o o f — blijft nog s t e e d s de aan zekerheid grenzende waarschijnlijkheid dat de krachten die w e e r hun kop o p s t e ken om haat en verderf t e propageren, de t e r u g k e e r van hun oude idolen voor p r o p a g a n d i s t i s c h e doeleinden zouden misbruiken. W a r e barmhartigheid kan s l e c h t s t o e g e p a s t worden als g e e n ander m e n s hierdoor onbarmhartig behandeld wordt. In Vrij Nederland van 6 s e p t e m b e r begint Andreas Burnier e e n artikel a l d u s :
„Wat e e n bijzonder goed idee is dat van de D u i t s e r s , nu ze L a g e s dank zij Samkalden w e e r thuis h e b b e n , de Nederland e r s v e r d e r onder druk t e zetten om ook de l a a t s t e d e r drie Duitse oorlogsmisdadigers veilig in het NPD-land t e laten terugkeren. Binnenkort komt de knecht van Kiesinger
immers
op
staatsiebezoek
in
Nederland, waar hij door Koningin Juliana nederig zal worden ontvangen. (Heinemann w a s ,goed' en is dus e e n ideaal gebruiksvoorwerp voor een man a l s Kiesinger.) Hoeveel prettiger zal dit toch al bijzonder plezierig bezoek verlopen, als h e t Nederlandse volk F i s c h e r der Judenfischer,
deautje
OPEN
Kotalla en
A u s der Fünten als
voor h e t Duitse
volk
(of
ca-
voor
A d o l f v o n Thadden, o m d a t hij zo'n s u c c e s
h e e f t in de politiek) m e e naar huis kan geven." Verderop lezen wij: „Gaat het o n s w a t aan a l s e r in Duitsland w e e r e e n u l t r a r e c h t s e coup komt? Ten e e r s t e is dat helemaal niet nodig, want h e t land wordt al in hoofdzaak bestuurd door oud-nazi's en de belangrijkste e c o n o m i s c h e super-machten daar, z o a l s Krupp en Bayer h e b b e n in de oorlog h e u s
wel laten zien waar ze voor s t o n d e n .
de minister van de leden der het Nederlandse
BRIEF
justitie Staten-G'eneraal volk
1 september
1969
Verwerpelijk acht het Nederlands Auschwitz Comité vrijlating van de oorlogsmisdadigers van Breda. Automatisch op jaren stellen — het spelletje dat nu wordt opgezet — werkt even verderfelijk als de zogenaamde strafonderbreking van de zogenaamd doodzieke Lages. Vrijlating van deze oud-SSers moedigt hun soortgenoten en vrienden aan en is koren op de molen van de NPD, de neo-nazipartij, die amnestie voor hen eist. Wenst de regering, wensen de vertegenwoordigers en geestelijke leiders van ons volk de oude en nieuwe nazi's te sterken? Wie oorlogsmisdadigers naar Duitsland laat gaan verleent steun aan oude en nieuwe fascistische elementen. Erger nog: door deze elementen te steunen dwarsboomt men de nu vooral onder de Westduitse jeugd krachtige democratische beweging, die de (neo-) nazi's bestrijdt. Is het menselijk jonge nazi-bestrijders de voet dwars te zetten? Is het barmhartig nieuwe nazi-misdaden te laten uitbroeden? Menselijk is het om de schreeuwers om revanche en amnestie tegen te werken. Iedereen weet nu, anders dan voor 1933, waar dit geschreeuw op uitloopt. Barmhartig is het ervoor te zorgen dat komende generaties gespaard blijven voor nazidom en nazi-misdaden. Menselijk en barmhartig zijn voor de beulen betekent alvast de slachtoffers gereed houden voor hun navolgers. Kan men niet beter ervoor waken dat er ooit nieuwe slachtoffers komen? Maar dan ook geen handreiking aan aspirant-beulen! Daarom waarschuwt het Nederlands Auschwitz Comité. Wij willen menselijk zijn voor de levenden, barmhartig voor wie na ons komen. Geen openlijke noch achterbakse steun aan Lages, von Schirach en hun trawanten. Wij kennen ze, wij hebben ze aan den lijve ondervonden. Zij waren toen en zijn nog letterlijk levens-gevaarlijk. Het ligt niet aan hen dat wij nu, een kwart eeuw na hun nederlaag, kunnen waarschuwen: laat de misdadigers waar zij zijn. Iedereen is verantwoordelijk, elke burger, elk kamerlid, maar allereerst de minister van justitie. Een minister die deze verantwoordelijkheid ontwijkt maakt de kreet „Nooit meer Auschwitz!" tot een aanfluiting. Nederlands
Auschwitz
Comité
Lezers schreven... D e d a g b l a d e n o n t v i n g e n een s t r o o m v a n in-
Naar
g e z o n d e n s t u k k e n , die p r a c t i s c h a l l e f e l s t e l -
„ A c h t e r h e t n i e u w s " o p 2 7 a u g u s t u s j.1. b e -
ling
namen
treffende
van
Kotalla
2
tegen
de plannen
enz. H i e r
tot
vrijlating
uit het P a r o o l
van
waarin ders
september:
aanleiding de
hun
visie
onderwerp, o v e r d e geestelijke t o e s t a n d v a n d e o o r l o g s -
mijn
misdadigers
misverstand
Breda?
Geef
lectuur zoals: Mein K a m p f
ze
maar
wat
en w a t b l a a d j e s
oorlogsmisdadigers,
prominente
gaven
respect
mening
spreken
tv-uitzending
over
voor
bij d e naar
over
opmerken:
de sprekers
meesten
voren
wraak
Nederlan-
bovengenoemd
wil ik het v o l g e n d e
Met
in
alle
de
vrijlating
verschillende
druk
W a a r o m m a a k t zich o o k m a a r iemand
van
van
gekomen
en
is
naar
hen
een
door
vergelding.
te
Er
is
v a n J u l i u s S t r e i c h e r , a f en t o e e e n f i l m m e t
geen w r a a k o f v e r g e l d i n g e v e n r e d i g a a n h e t
„Deutschland
anti-mens
en
laat
zullen
ze
gewinnt
auf
allen
concentratiekampje
zienderogen
tierig
Fronten" spelen.
Ze
zijn
uitgeroeid,
worden.
van
deze
misdadigers.
maar
integendeel
M a a r w i e b e k o m m e r t z i c h o m d e geestelijke
wereld
toestand
m e n i e t is u i t g e r o e i d , is h e t
v a n hun slachtoffers
die h e t o v e r -
drie v a n deze anti-mensen
n a c h t m e t o n z e v e r m o o r d e f a m i l i e en v r i e n -
toe te voegen.
M i n i s t e r S a m k a l d e n h e e f t z i c h d o o r L a g e s in de
luren
Als
er
zo
worden, landse hun
laten
leggen
Polak
daar
nodig
zou
ik
maar ook
wetten willen
maar
zich
thuis
voelen,
rompslomp verlenen.
reeds
vele
die n i e t en
jaren hoge
de N e d e r l a n d s e
Sinds
toe?
moeten
voorstellen
willen
zonder
doet
poging
gemaakt
oorlogsslachtoffers
„Vaterland"
waarom
een
1945 wacht
buitenmeer
kunnen in
in
leven
Nederland
kosten
en
nationaliteit
veel te
i k o p die w e t .
Den
Er
Haag
MEJ.
gehele
levensgevaarlijk aan het
nazisme
SNESSENWEIN-FRANK
J.
WATERMAN
z i t t e n n o g d r i e b e e s t m e n s e n in B r e d a
het v e r z u i m verdiende
o m n a de oorlog
doodstraf
te
de meer
voltrekken,
net
a l s bij L a g e s
sonen e r v o o r kunnen
(Samkalden)
en dan
wreekt
z i c h n u . H e t g e v a a r is n i e t d e n k b e e l d i g
dat
enkele
per-
z o r g e n d a t z e m e t stille
trom
vertrekken.
Amsterdam
Amsterdam EDITH
de
dit nazis-
wor-
den?
minister
over
a a n h e t o p l e v e n is. Z o l a n
l e e f d h e b b e n . W i e r a a k t , h e t , d a t w e d a g en d e n l e v e n en 's n a c h t s h u i l e n d w a k k e r
Het
g a a t e c h t e r o m h e t feit, d a t h e t n a z i s m e n i e t
(doorlezen o p pag. 4 )
F.
WOLFF
(vervolg van pag. 1)
klanten, zoals de wasechte nazi v o n S c h i r a c h zo pas bewees. V r i j l a t i n g v a n de drie zou stellig een w e l k o m e W e i c h n a c h t s g a b e zijn v o o r de t a l r i j ke fascisten, hun vrienden en k n e c h t jes in hun H e i m a t en elders. H e t zou een t r a p na v o o r de doden, een hoon en een e x t r a schok betekenen v o o r het h a n d j e v o l d a t een k w a r t eeuw geleden helaas slechts een heel klein a a n t a l beulen zag i n r e k e n e n . Z o u men in D e n H a a g v o o r de l a a t ste beulen zo bezorgd zijn als de Bondsregering eens h a d gevraagd hen juist vast te houden? N u staat men d a a r wel k l a a r o m Kiesinger en Strauss met terugkeer v a n het drietal te plezieren en d a a r m e e de dem o c r a t e n in hun acties tegen de n e o nazi's een k l a p in het gezicht te geven. J u i s t N e d e r l a n d m a g geen f a s cistische k a n k e r v i r u s op het actief democratische deel v a n het D u i t s e v o l k loslaten. N.A.C.
(vervolg van pag. 3) Ik sluit m e a a n bij h e t o o r d e e l v a n d e h e r e n Hoornik deel,
en
S o e t e n d o r p : een het
geworden
disch
onbetwistbaar.
luidde: straf,
het
en
diende
uitzitten
langer dan
Een
Juri-
tegenargument
van
een
gevangenis-
v i e r e n t w i n t i g j a a r in
ca-
is z e e r w r e e d , o n m e n s e l i j k , v e r m i t s h e t
v e r g e e t e c h t e r t e b e d e n k e n d a t v o o r de d o zelfs d e m o g e l i j k h e i d v a n
een u i t z i c h t
h o e w r e e d e n b i t t e r — o n m o g e l i j k is. D e
overlevenden fysiek hun
zo
zijn
zwaar
leven
dikwijls
psychisch
getroffen
geen
rechter
dat
noch
en/of
voor
gans
minister
in
s t a a t z a l zijn de g e v a n g e n i s v o o r h u n lijden en
ellende te ontsluiten. W i e d u r f t er
nog
h e t w o o r d u i t z i c h t en hel uit t e
dan spre-
ken? Amsterdam
J.
COUMANS
Uit e e n brief van de h e e r A. Kollem t e A m s t e r d a m aan d e m i n i s t e r van j u s t i t i e P l e t m o o i s t e is d a t nog
vechten
oorlogsmisdadigers
na
24
jaar
nog
moeten
v o o r een p e n s i o e n en als e r
iets
stand dan
deze
pensioen krijgen, zoals Lages, terwijl de
oorlogsslachtoffers lijk
aan
krgen,
gedaan geen
wordt,
pensioen,
een
einde-
soort
bij-
waarvoor
zij
een a a n t a l f o r m u l i e r e n m o e t e n i n v u l l e n .
Sieraden-comité Regelmatig foontjes
o n t v a n g e n w i j b r i e v e n en
betreffende het
sieraden-comité
claimen
voor
in
het
N I.W.
van
eind
t e werk ervoor m o e t e n opknappen. Er is en er komt verlichting in v e l e gezinnen. Dat is buiten kijf. Wij vragen o n s e c h t e r af of h e t nodig is dat de g e m e e n t e l i j k e s o c i a l e d i e n s t zoveel van h e t pakket werkzaamheden m o e t v e r r i c h t e n . De S t i c h t i n g 4 0 — 4 5 en J . M . W . h e b b e n t o c h ook wel h e t apparaat om de zaak v o o r de b e t r o k k e n e n financieel rond t e krijgen. De taak van deze t w e e organen is o.i. t o c h wel t e beperkt. Wij zijn blij dat onze arbeid voor de slachto f f e r s t o t g o e d e r e s u l t a t e n h e e f t geleid, ook al h e b b e n wij niet de e e r gehad offic i e e l in h e t apparat t e worden opgenomen. Dit h e e f t o n s niet verhinderd v e e l positief werk t e doen. Wij ondervinden daarbij alle m e d e w e r k i n g . Tot s l o t : zijn wij in onze v e r l a n g e n s t e v r e d e n g e s t e l d ? Dan m o e t e n wij neen zeggen. Voor ons blijft h e t o n r e c h t waarom wel de s l a c h t o f f e r s van Putten, de J e h o v a g e t u i gen en de gijzelaars onder de bepalingen van de B u i t e n g e w o n e P e n s i o e n w e t vallen en wij niet. Een v o o r b e e l d : h o e v e e l Putt e n a a r s hebben aan de overval op Rauter c . s . d e e l g e n o m e n ? M i s s c h i e n vier of vijf. Hoeveel gijzelaars h e b b e n daadwerkelijk aan v e r z e t g e d a a n ? M i s s c h i e n is h e t aantal op beide handen t e t e l l e n . Hoeveel Nederlanders van Joodse afkomst, mannen zowel als vrouwen, waren e r in het v e r z e t ? Tientallen, m i s s c h i e n wel honderden. Dat ze niet allen bekend zijn komt doordat zij allemaal als dieren zijn a f g e m a a k t , v e r z e t s m a n of niet. W a a r o m anderen wel en wij niet? Jos Slagter
het
en v e r d e r e b i j k o m s t i g h e d e n .
mogelijk.
Wilt
u
desondanks nadere
vens, w e n d t u d a n schriftelijk t o t het raden-comité
-
Postbus 1899
-
Verjaring Midden in de beroering over de drie van Breda dient m i n i s t e r Polak een w e t s o n t werp in t e r opheffing van de verjaringstermijnen voor oorlogsmisdrijven en misdrijven t e g e n de menselijkheid. Het geldt alleen voor de „zwaarste g e v a l l e n " en hoofdzakelijk „voor de t o e k o m s t " . Dit b e r i c h t h e e f t mis verstand g e w e k t . Het w e t s v o o r s t e l b e t r e f t lieden die nog nooit b e r e c h t zijn, niet de drie van Breda. Dezen zijn dubbel en dwars veroordeeld en het rumoer dat aan de Rijn s t e e d s w e e r wordt a a n g e s t o o k t b e t r e f t hun vrijlating. Verjaring dreigt voor anderen, die zich nog s t e e d s m e t s u c c e s aan de j u s t i t i e hebben onttrokken. Natuurlijk juichen wij het van harte t o e dat de m i n i s t e r voor o o r l o g s m i s d a d i g e r s in d e zin van h e t h a n d v e s t van h e t Internationale g e r e c h t s h o f van Neurenberg de verjaring wil doen vervallen. Dit komt o v e r e e n m e t de c o n v e n t i e die de Verenigde Naties op 26 n o v e m b e r 1968 hebben aanvaard. V o l g e n s h e t geldende Nederlandse r e c h t zouden deze misdaden op 26 juli 1971 zijn verjaard. Wij hebben h e t VN-besluit z e e r t o e g e j u i c h t en doen dat ook m e t het voorstel-Polak dat d a a r m e e in o v e r e e n s t e m m i n g is. Oorlogsmisdaden kunnen niet verjaren, vinden wij; van de 51.000 politieke delinquenten die in 1945 werden geteld is v o l g e n s mr. Zaayer destijds g e e n tien p r o c e n t veroordeeld. Er m o e t e n e r heel w a t rondlopen die zware misdaden g e p l e e g d , maar nooit g e b o e t h e b b e n . Wij menen dat deze zaak heel wat m e e r
aandacht v e r d i e n t dan hij krijgt. Hier ligt nog altijd werk voor de j u s t i t i e . Dit is ook e e n terrein voor wie de g e r e c h t i g h e i d t e r harte gaat. En m i s s c h i e n wil de m i n i s t e r ook e e n s denken aan de zeven ontsnapten die ook in Breda hoorden t e zitten. M e t L a g e s m e e zijn dat e r a c h t . Het is z e e r goed dat de „ v e r d o k e n " misdadigers alsnog kunnen t e r e c h t s t a a n . Dit v e r a n d e r t e r n i e t s aan dat de drie gevonnisten en al e e n s g e g r a t i e e r d e n dienen t e blijven zitten.
TELEGRAMMEN Op
16
aug.
minister vorm
telegrafeerde het
Polak
ook
dat
van
de
het
N.A.C.
vrijlaten
in
aan
welke
oorlogsmisadigers even
v e r w e r p e l i j k a c h t als die v a n L a g e s . O p september telegram commissie Tegen
aan
het
de
van
optreden
Geen
vrijlating tegen
steun alte
van
in
aan
diegevan-
neo-nazipar-
fascisme
Alleen is
men-
N.A.C.
selijk. WANNEER dat
vaste
de
Tweede K a m e r :
kameraden.
herlevend
16
volgende
oorlogsmisdadigers
te blijven. door
voorzitter
het
regeringsaandrang
gegratieerde
gen
N.A.C.
justitie der
Westduitse
nen tij
zond
u
van
adres
verandert,
geef
ons ó ó k even d o o r . Duidelijk u w n a a m
en v o o r l e t t e r s v e r m e l d e n p l u s a l l e g e g e v e n s . WANNEER dan
u inmiddels verhuisd bent, zet
duidelijk
U\7
OUD
ADRES
op
uw
girobiljet.
tele-
C l a i m e n is r e e d s een a a n t a l j a r e n n i e t m e e r
Oka.
roept
ver-
hersteld.
l e v e n v o o r d e g e v a n g e n e u i t z i c h t l o o s is. M e n
—
Cohen
negatief oor-
morele evenwicht was
stoord
den
Dr
a u g u s t u s s l a c h t o f f e r s en nabestaanden op om gebruik t e maken van de mogelijkheden d i e de Rijksgroepsregeling Oorlogss l a c h t o f f e r s (vervolgden) biedt. Nuttig en nodig, maar e e n b e e t j e laat. W a n n e e r wij h e t verloop van de t o e p a s sing van de verruimde regeling bekijken, blijkt dat onze kritiek op de gang van zaken stimulerend h e e f t g e w e r k t . Niet dat wij de zekerheid h e b b e n dat al de ambt e n a r e n die betrokken zijn bij de uitvoering en de d i v e r s e g e m e e n t e n overtuigd zijn waarom en waarvoor deze regeling nu s p e c i a a l voor de vervolgden zo e f f e c t i e f en tactvol m o e t worden t o e g e p a s t . Het zou b e s l i s t g e e n verspilling van tijd en geld zijn, w a n n e e r de minister van C . R . M . hen die m e t deze m a t e r i e t e maken h e b b e n bij groepen naar Den Haag liet komen om hun de film „ W e e t u nu waarom ik huil . . . " t e laten zien. M e e r dan o f f i c i ë l e papieren zal deze film e e n inzicht geven in de problemen van de vervolgden. De kriegel geworden a m b t e naar zal e r m e e r begrip door krijgen bij zijn huisbezoek, veel onbegrip zal worden w e g g e n o m e n . Al e e r d e r s c h r e v e n wij: de a m b t e n a r e n en s o c i a l e w e r k e r s hebben g e e n gemakkelijke taak en m e e r kennis v i n de g e h e l e problematiek g e e f t e e n g o e d e r u g g e s t e u n , ook voor de behandelende en keurende a r t s e n . V o l g e n s informaties van beide kanten is d e administratieve molen nu langzaam op gang g e k o m e n . G e b r e k aan personeel remt stellig uitvoering en t o e p a s s i n g van d e regeling, vooral omdat de s o c i a l e diens t e n v a n de g e m e e n t e n eigenlijk het m e e s -
niet uit h a a t o f v e r g e l d i n g , m a a r uit
billijkheid:
su,
Hoe staat het met de nazi-slachtoffers?
gegeSie-
Amsterdam
Maak de 25ste herdenking mogelijk. Maak geld over. Postgiro 29 30 87 t.n.v. Nederlands Auschwitz Comité gem. giro Amsterdam N 5500