nederlands auschwitz comité |\| U
13de jaargang, nr. 7-8. juli-augustus
secr.:
Natuurlijk w e k t de nieuwe Westduitse r e c h t s r e g e l voldoening bij het Nederlands Auschwitz C o m i t é , dat in ons land gelukkig niet alleen, maar wel bij uitstek t e g e n de verjaring h e e f t g e a g e e r d . Bijzondere b e t e k e n i s h e e f t de opneming van het begrip g e n o c i d e of volkerenmoord in de wettekst, ook e e n punt waarop wij s t e e d s hebben gehamerd. Hier raken wij e c h t e r ook de keerzijde van de zaak: wie zijn schuldig aan volkerenmoord? Wie vallen in de term voor lev e n s l a n g e t u c h t h u i s s t r a f ? En hoe s t a a t h e t m e t de b e r u c h t e lage b e w e e g r e d e n e n , waardoor e e n kindermoordenaar vrij komt, omdat hij h e t zo goed bedoeld h e e f t ? V e r s c h i l l e n d e dagbladen w e t e n dan ook t e melden dat vervolging van nazi-misdrijven t o t 1979 t e v e r w a c h t e n is. Hoe nu? vraagt men zich af. Hebben de nazi's dan niet h e l e volksgroepen verdelgd als viss e n in de Rijn? Is dat g e e n volkerenmoord en dus o n v e r j a a r b a a r ? En men herinnert zich dat g e e n kampbeul, -arts of -commandant ooit veroordeeld is voor iets and e r s dan ordinaire moord of, en dit vaker, w e g e n s medeplichtigheid aan moord, tot in h e t 100.000-voudige t o e . Dit zou bet e k e n e n dat volkerenmoord wel nooit verjaart, maar dat niemand die ooit h e e f t gepleegd, of het m o e s t Hitier zijn of d e s noods Himmler. Beiden zijn dood. Ook aan g e w o n e moord is e e n S S - e r echt e r niet zo gauw schuldig. G e l e t op de gebruikelijke gang van zaken zijn de duizenden s l a c h t o f f e r s van e e n beklaagde wel dood, maar h e e f t hijzelf s l e c h t s doodslag g e p l e e g d , onder welk vergoelijkend mom dan ook. Doodslag (d.i. het doden zonder voorbedachte rade!) verjaart nu na twintig j a a r . De dader gaat vrijuit, ook al h e e f t hij zijn .doodslag' toevallig op duizenden onschuldigen b e d r e v e n . Het h e e f t e r veel van dat de .onoverkomelijke juridische bezwaren' van de B e i e r s e C S U , regeringsgezinden dus, in de praktijk h e t z w a a r s t zullen wegen en die praktijk o o k verder zullen bepalen. Wij hebben e r al uitentreure op g e w e z e n : e e n h e l e keten van omstandigheden begun-
3 2 ' , amsterdam-z.,
postgiro
bankrek.: AMRO, bijk. van b a e r l e s t r a a t ,
1969
293087
amsterdam-z.
g e m . giro N 5500 N.A.C. red.: amsteldijk 23, amsterdam-z.
R E C H T
De verjaring gaat niet door in de Bondsrepubliek. Er is e e n wijziging in h e t wetb o e k voor s t r a f r e c h t a a n g e b r a c h t . Verjaring voor volkerenmoord is o p g e h e v e n . Voor misdaden waar levenslang op s t a a t , zoals moord, t r e e d t deze voortaan na 30 j a a r in, voor doodslag na 20 j a a r . De Bondsdag nam vier dagen voor de a m b t s aanvaarding van p r e s i d e n t Heinemann in hoofdzaak het w e t s o n t w e r p aan van diezelfde Heinemann, de vorige minister van justitie.
victorieplein
D O E N
Gruwelijke vondst in Bierum
stigt, als ware het toeval, de schuldigen. Een kwart e e u w na Hitiers dood h e e f t het s l e c h t s zin grote misdadigers, w a r e m a s s a m o o r d e n a a r s , zo goed a c h t e r het bureau als de a c h t e r de g a s k a m e r , t e vervolgen. Van hen waren velen al vroeg en veilig v e r s t o p t . W i e t e r e c h t s t a a n heten vaak niet e e n s schuldig aan moord en dikwijls niet eens medeplichtig; hun getuigen zijn dood of heten zwak van g e h e u g e n . Gevolg: vrijspraak. Wie wel worden veroordeeld komen e r g e r e g e l d m e t e e n kwartier per moord of een soortgelijke vonnis vanaf. Zou e e n nazibeul k r a c h t e n s rechterlijk vonnis zowaar toch enige jaren m o e t e n brommen, dan is zijn gezondheid wel zwakjes en komt hij vrij. Zo ging het m e t Mulka, de h o o g s t e nog levende b a a s van Auschwitz. Trouwens: de naam Lages z e g t ons a l l e s . De beul van A m s t e r d a m r e i s t van Kurort naar v a c a n t i e c e n t r u m , het g a a t hem uitstekend, dank u. De f o r m e l e verjaring is nu van de baan. De g e l e g e n h e i d is er om r e c h t t e doen. Men dient die g e l e g e n h e i d t e gebruiken.
brief
aan
zond
het
N.A.C. de
bondskanselier
Aan de Minister van J u s t i t i e Plein 2b Den Haag 17-6-'69 Excellentie, Op donderdag 5 juni 1969 v e r s c h e n e n e r in de pers berichten aangaande een vondst van vijf lijken, waaronder die van e e n vrouw en een kind in de G r o n i n g s e g e m e e n t e Bierum. Gezien het feit dat a) het hier drie mannen, e e n kind b e t r e f t ; b) deze g e h e e l weest;
naakt
een
moeten
vrouw
en
zijn
ge-
c ) deze lijken op het terrein van de voormalige S S - e r S m i t zijn gevonden; rijst bij ons het e r n s t i g e v e r m o e d e n dat het hier vermoorde Joden b e t r e f t . Daar de S S - e r s , zoals bekend, de g r o o t s t e j o d e n m o o r d e n a a r s waren, m e e n t het Nederlands Auschwitz Comité dat e e n grondig onderzoek noodzakelijk is en vervolg e n s m a a t r e g e l e n om de voormalige S S - e r S m i t naar Nederland terug t e brengen weg e n s verdenking van moord op J o d e n . Graag zou het N.A.C. van u v e r n e m e n w e l k e stappen u in deze hebt ondernomen.
Brief aan Kiesinger over NPD Op 3 juli
Het N.A.C. a c h t t e het nodig zich op 17 juni tot de minister van j u s t i t i e t e wenden. De brief aan minister Polak luidde:
volgende
Kiesinger
te
Bonn: Hierop juli:
Verontwaardigd en verontrust heeft het N.A.C. vernomen dat de NPD juist in Dachau een verkiezingsbijeenkomst wil houden. Een partij die aan een stuk door nazidaden en nazifiguren aanprijst zou op een van de voornaamste plaatsen waar nazimisdaden zijn gepleegd willen oproepen tot hernieuwd nazidom! Het spreekt vanzelf dat dit opnieuw een aanval is op de nazislachtoffers, op de nagedachtenis van de vermoorden en op het leven van de jonge generatie. Het N.A.C. dringt er krachtig op aan dat zulk een schandelijk feit wordt voorkomen.
antwoordde
minister
Polak
op
3
Van de inhoud van uw brief dd. 17 juni 1969 heb ik kennis g e n o m e n . Over hetzelfde onderwerp is, zoals u bekend zal zijn, e e n vraag g e s t e l d door de leden van de T w e e d e Kamer der S t a t e n - G e n e r a a l , mevrouw Singer-Dekker en de h e e r Wierenga. Ik heb daarop geantwoord, dat ik bereid ben aan het in de vraag v e r v a t t e verzoek t e voldoen. Zo spoedig mogelijk zal ik u nader inlichten. De M i n i s t e r van J u s t i t i e , Polak,
Film voor artsen
| Rijksgroepsregeling
Minister Klompé ontving van o n s een verzoek; wij s c h r e v e n haar op 16-6-69:
Onderstaande van advies
Aan de minister Binnenhof 7 Den Haag
van
brief inzake
zonden bijstand
wij aan aan
Commiss.e
vervolgden.
C.R.M.
M e t grote belangstelling h e e f t het Nederlands Auschwitz C o m i t é uit de p e r s vernomen dat Louis van G a s t e r e n s film .Begrijpt u nu waarom ik huil' voor genodigden is vertoond. Het Nederlands Auschwitz C o m i t é is nooit in de g e l e g e n h e i d g e s t e l d kennis t e n e m e n van dit werkstuk over de behandeling van e e n oudkampgevangene door prof. B a s t i a a n s . Prof. B a s t i a a n s ' bijdrage in het herdenkingsnummer van het N.A.C.-blad van januari 1967 vormde e e n van de grondslagen voor de a c t i e die het c o m i t é al v e l e jaren v o e r t voor p e n s i o e n voor d e nazislachtoffers. De t h a n s b e r e i k t e verruiming Rijksgroepsregeling O o r l o g s s l a c h t o f f e r s (vervolgden) l a b o r e e r t aan b e p e r k t e en t r a g e uitvoering. Een van de moeilijkheden die zich voordoen is o o k d e g e r i n g e bekendheid van a r t s e n zowel als van a m b t e n a r e n en maatschappelijke w e r k e r s m e t d e beproevingen die de vervolgden h e b b e n doorgemaakt. Het N.A.C. dringt e r daarom bij u op aan t e bevorderen dat de film in elk geval wordt vertoond voor b o v e n g e n o e m den en in het a l g e m e e n voor hen die m e t de k a m p s l a c h t o f f e r s t e maken h e b b e n of krijgen. Op die manier wordt de film gebruikt voor nuttige en nodige voorlichting, g e h e e l in de lijn van hen die e r zich voor hebben b e s c h i k b a a r g e s t e l d . Wij vertrouwen erop dat dit ook uw w e n s is.
Mijne Heren, Zoals u bekend zal zijn, h e e f t het Kamerlid de H e e r Drs J . J . Voogd, de Minister van C.R.M. vragen g e s t e l d naar aanleiding van publicaties in ons maandblad, betreffende afwikkeling Rijksgroepsregeling Oorlogslachtoffers ( vervolgden). Ondanks dat wij e r van overtuigd zijn dat e r hard g e w e r k t wordt blijft de definitieve afwikkeling erg traag verlopen. Naar onze mening komt dat g r o t e n d e e l s voort uit de administratieve vormgeving, tekort aan p e r s o n e e l en a n d e r d e e l s aan onvoldoende interesse deze gevallen m e e r voorrang t e v e r l e n e n . Gaarne zagen wij dat u bij de diverse ins t a n t i e s op m e e r s p o e d aandrong. E v e n e e n s maken wij u a t t e n t op de ingangsdatum. Bijna alle gevallen d a t e r e n , wat b e t r e f t d e m e d i s c h e zijde, al ver voor de datum van 1 juli 1968, d e s o n d a n k s krijgen niet AL de aanvragers ( s t e r s ) de uitbetaling v e r s t r e k t vanaf b o v e n g e n o e m d e datum maar vanaf de datum van aanvrage. Gezien h e t onbegrip en de wantrouwen, die nu nog aanwezig is, hebben niet allen direct g e r e a g e e r d en worden nu b e s t r a f t m e t e e n latere datum van ingang. Wij verzoeken u dringend alle gevallen waarvan het z i e k t e b e e l d vóór 1-7-68 v a s t s t a a t ook op de aanvangsdatum te zetten op 1-7-68.
vakantie Ik w e e t niet of het in Monowitz w a s
of
in
ik
Gleiwitz.
Het w a s
lente
1944
en
m o e s t m e t e n i g e a n d e r e g e v a n g e n e n werken aan de verfraaiing van e e n s o o r t park om e e n gebouw, ik w e e t dat niet p r e c i e s m e e r . Wat ik wel w e e t is dat de S S - e r s , jonge mannen, bekende melodietjes floten en elkaar grappen v e r t e l d e n . Het w a s lente en h e t nieuwe s e i z o e n tintelde ook hun in d e a d e r e n . Zij, die S S - e r s , s n e d e n lange dunne twijgen, zoals ieder normaal ook
heden
velden
ten
deze
dage
twijgen
nog en
mens
d o e t . Zij
zwiepte
ont-
ermee.
Het w a s l e n t e en die doortintelde d e aderen, nieuwe kracht, liefde. De g e v a n g e n e n werkten aan werk dat hun v r e e m d w a s en deden dat dus vaak e c h t niet vakkundig, noeg
vaak z e l f s
reden voor e e n
om het zwiepen van
stuntelig.
van die
Ge-
bandieten
he twijgje
op
mijn
rug t e p r o b e r e n . E r g e n s in mijn o n d e r b e Minister Klompé antwoordde op 2 juli: In antwoord op uw brief van 19 juni j . l . deel ik u m e d e , dat vertoningen van de film „ W e e t u nu waarom ik huil . . . " van Louis van Gasteren worden geregeld door de Nationale F e d e r a t i e voor de G e e s t e l i j k e Volksgezondheid, J . J . Viottas t r a a t 4 2 te A m s t e r d a m . Ik g e e f u gaarne in overweging kontakt m e t de h e e r mr. J . le Poole, directeur van de F e d e r a t i e , op t e n e m e n . De
Minister,
2 5 ste Geen half jaar scheidt ons meer van de 25ste herdenking van de bevrijding van Auschwitz. De datum is al vastgesteld, de zaal al gehuurd. De dag: zondag 25 lanuari 1970. De plaats: de grote van het Concertgebouw te Amsterdam. Denkt er nu al aan en zegt het voort! N.A C.
N.A.C. TELEFONEREN 73 62 84 de h e e r J . S l a g t e r . 5 8 8 42 fam. Furth.
Antwoord c o m m i s s i e .
wustzijn had ik op zo i e t s g e r e k e n d . Mijn ,au' klonk niet
Mijne Heren,
b e m o e d i g e n d . Vlak
naast
mij w e r k t e e e n man, e e n g e s l a g e n e vanaf het e e r s t e uur. Door de slag die hij kreeg
Naar aanleiding van Uw brief dd. 24 juni 1969, w e l k e in onze l a a t s t e vergadering een punt van bespreking h e e f t gevormd, delen wij U m e d e dat ook onzerzijds a l l e s wordt gedaan om de afdoening van de binnengekomen verzoeken om advies zoveel mogelijk t e b e s p o e d i g e n . HeL zijn niet z o z e e r de door U g e n o e m d e oorzaken, w e l k e h e t t e m p o der afdoening bepalen, dan wel de v e r i f i c a t i e van de geg e v e n s w e l k e de grondslag vormen voor de s t a t u s van vervolgden. M e t Uw g e d a c h t e n , n e e r g e l e g d in de laats t e alinea van Uw brief, s t e m t de Comm i s s i e uiteraard g e h e e l in. In h e t vervolg zal in de adviezen de in de groepsregeling n e e r g e l e g d e mogelijkheid van het verlenen van t e r u g w e r k e n d e kracht aan de t e t r e f f e n voorzieningen nadrukkelijk onder de aandacht der G e m e e n t e b e s t u r e n worden g e b r a c h t . Mochten Uw Comité gevallen ter ore komen, waarin Uws inziens niet overeenkomstig letter en bedoeling der regeling wordt gehandeld, dan zou de C o m m i s s i e terzake g a a r n e door U worden ingelicht, opdat zo nodig p a s s e n d e maatregelen kunnen worden g e n o m e n .
sprong hij op en wrong zich van pijn onder de nodige Plotseling
angstkreten.
was
aangebroken,
voor d e
SS
leder van o n s
de
zwie-
pen op zijn s l e c h t s m e t e e n dun s t r e e p jesjasje
bedekte
rug. Het galmde in die
struiken
van de kreten van pijn der g e -
vangenen en van h y s t e r i s c h e vreugde bij de S S - e r s . De man n a a s t mij, die zo goed schreeuwen
kon, lag 's avonds m e t
een
totaal rauw g e s l a g e n rug en kon z e l f s ondanks de honger g e e n hap e t e n . Ik schrijf dit s l e c h t s om t e doen begrijpen dat z e l f s h e t p r e t t i g s t e w a t de m e n s kent, v a c a n t i e , voor ons en eeuwig
oud-gevangenen
altijd
is v e r m e n g d m e t het o n t s t e l -
lend leed dat wij h e b b e n ondergaan. Vandaag m e t v a c a n t i e gaan naar Portugal Griekenland of daar waar de
of
fascistische
dictatuur nog of w e e r b e s t a a t De C o m m i s s i e van Advies inzake Bijstand aan Vervolgden.
vacantie
kreeg
...
neen.
J . Slagter,