nederlands auschwitz comité
13de jaargang, nr. 3. maart-april 1969 secr.:
victorieplein
gem.giro N 5 5 0 0
Waarom geen vaste uitkering? D i t schreef h e t N e d e r l a n d s A u s c h w i t z C o m i t é o p 1 2 m a a r t a a n de comissie v o o r C R M der T w e e d e K a m e r : H o e w e l h e t n o g te vroeg is om een duidelijk beeld te hebben v a n de wijze v a n hulpverlening en de hoogte v a n de bedragen in v e r b a n d m e t de uitvoering v a n h e t K . B . d.d. 7 - 1 1 - 1 9 6 8 , V e r r u i m i n g W e t Rijksgroepsregeling O o r l o g s s l a c h t o f f e r s (vervolgden) 1 9 4 0 - 1 9 4 5 , meent het N . A . C . toch enige o p m e r k i n gen t e moeten m a k e n in h e t belang v a n hen v o o r w i e het optreedt. 1 . H e t is ons gebleken d a t de ambtenaren die m e t de uitvoering zijn belast nog o n v o l d o e n d e zijn geïnstrueerd, z o d a t de b e t r e f f e n d e belanghebbenden niet direct kunnen w o r d e n geholpen o f o p een schriele en onvoldoende m a n i e r . 2 . H e t N . A . C . protesteert tegen de wijze w a a r o p de regering meent de inf o r m a t i e s over h e t s l a c h t o f f e r te moeten inwinnen en w a a r m e e onbegrip en o n w e t e n d h e i d w o r d e n gedemonstreerd. H e t s l a c h t o f f e r krijgt een v i j f t a l lijsten toegezonden en m o e t in principe deze lijsten invullen en geestelijk v e r w e r k e n . H i j o f zij k a n daarbij zonodig de hulp v a n een v a n drie instanties inroepen. E r is ons v e r z e k e r d d a t nog meer lijsten zullen v o l g e n ! M e n m o e t w e l elk begrip v o o r de geestelijke toestand v a n de s l a c h t o f f e r s missen o m zoiets te k u n n e n uitdenken. 3 . H e t N . A . C . is v a n mening d a t alles t e log en te ambtelijk is a a n g e p a k t . H e t h e e f t v e r d e r de sterke indruk d a t alle d r u k t e over verruiming slechts z a l n e e r k o m e n o p een geringe verhoging v a n de reeds door de regering v i a h a a r diverse organen b e t a a l d e uitkeringen. 4. H e t N . A . C . meent d a t h e t a a n t a l s l a c h t o f f e r s d a t N U v o o r deze u i t k e ringen e t c . in a a n m e r k i n g k o m t de duizend niet z a l overschrijden. 5 . H e t N . A . C . stelt v o o r , t e r vermijding v a n ambtelijke r o m p s l o m p , alle s l a c h t o f f e r s in kwestie (ongeacht hun i n k o m e n ) een maandelijkse uitkering te verstrekken v a n b . v . ƒ 7 0 0 , — . D i t w a t b e t r e f t overlevenden v a n vernietigingskampen, e x p e r i m e n t e n - b l o k k e n e t c . V e r d e r bepleit h e t N . A . C . h e t t o e passen v a n bijzondere uitkeringen, zoals de P u t t e n a r e n , J e h o v a - g e t u i g e n en gijzelaars die N U o n t v a n g e n . I n 1 9 7 5 z a l het bij de b a n k L i p p m a n n - R o s e n t h a l opgepotte k a p i t a a l de regering v o o r dit alles meer d a n ruimschoots schadeloos stellen. 6 . H e t N . A . C . a c h t h e t een ernstige n a l a t i g h e i d d a t de regering h e t o p geen enkele wijze in de voorbereiding en uitvoering v a n bovengenoemd K . B . heeft gekend.
w i j w e e r allen,
in
woonplaats,
zijn
of haar
herdenking In
v a n onze
Amsterdam
gaan
ieder
naar de
doden. wij mee met de
stille t o c h t n a a r d e D a m . V e r t r e k o m 18
u u r 3 0 v a n d e N a s s a u k a d e bij d e
Bosboom Het
Toussaintstraat.
Nederlands
zal bloemen monument.
Auschwitz
Comité
l e g g e n bij h e t N a t i o n a l e
postgiro
293087
amsterdam-z,
N.A.C.
red.: amsteldijk 2 3 , amsterdam-z.
Brief naar h e t Binnenhof
O p 4 mei gaan
3 2 ' , amsterdam-z.,
bankrek.: AMRO, bijk. van b a e r l e s t r a a t ,
stille tocht op 4 mei
Kanttekening bij ons protest
O n z e b r i e f , d i e d o o r d e hele d a g b l a d p e r s is g e b r a c h t en h i e r n o g eens w o r d t a f g e d r u k t , is n a a m p e l e b e s p r e k i n g in o n s c o m i t é n a a r d e v o o r z i t t e r v a n de v a s t e c o m m i s s i e v o o r C R M v a n de Tweede K a m e r gestuurd. D a t is n i e t g e b e u r d , o m d a t w i j z o m a a r eens l e k ker wilden kankeren. N e e n , de praktijk v a n e l k e d a g h e e f t o n s e r t o e g e b r a c h t . L e g i o zijn de k l a c h t e n , d i e w i j h o r e n en w a a r v a n d e betreffende ambtenaren donders goed op de h o o g t e zijn. Z i j z i t t e n e r z e l f o o k m e e , d a a r h u n i n s t r u c t i e s z o b e p e r k t zijn d a t e r geen s p r a k e is v a n b e h o o r l i j k e a r m s l a g . W a t e e n A O W - u i t k e r i n g is w e e t i e d e r v a n u. I n d e z e d u r e tijd k a n n i e m a n d d a a r v a n l e v e n . H e t is e c h t e r een feit d a t v e l e n , z e l f s zeer velen v a n onze o u d - g e v a n g e n e n en n a gelaten betrekkingen d a a r v a n moeten leven. L a t e n w i j n i e t v e r g e t e n d a t m e i 1 9 4 5 bijna 2 5 j a a r g e l e d e n is. N a t u u r l i j k b e s t a a t e r een b i j s t a n d s w e t , m a a r d a a r m e e is v e t h a n s geen k e u k e n m e e s t e r . O n z e z i e k e n z i t t e n moeilijk en v a a k z e e r m o e i l i j k . D e w e t z e g t : je krijgt z o v e e l p r o c e n t v a n je l a a t s t v e r d i e n d l o o n , z o d a t een z i e k e m i n d e r i n p l a a t s v a n m e e r i n k o m e n heeft. E e n ieder begrijpt t o c h d a t er in z o e e n g e v a l m e e r n o d i g is. N u k o m t e r h u l p v a n d e v e r r u i m i n g en d a n blijkt d a t t o t n u t o e eigenlijk n i e m a n d s u i t kering wezenlijk w o r d t verhoogd. Bedragen v a n v i j f t i g o f zestig gulden p e r m a a n d meer, m a a r o o k v a n 7 0 o f 8 0 gulden p e r drie m a a n d e n , laten de zieke geen speelruimte. I n 9 9 v a n d e 1 0 0 g e v a l l e n is h e t C . A . O . l o o n n i e t h e t reële i n k o m e n . P a v e r d i e n d e iets e x t r a , m o e v e r d i e n d e iets e x t r a . M a a r n u p a o f m o e z i e k is, h e e f t h e t g e z i n p l o t seling een v e e l l a g e r i n k o m e n . V o l g e n s d e w e t m a g je n i e t z w a r t v e r d i e n e n , m a a r v o l gens d i e z e l f d e w e t m a g je o o k d e b e l a s t i n g niet o n t d u i k e n . H o e is n u d e p r a k t i j k ? M u l t a t u l i s p r a k o v e r de k r u i d e n i e r s g e e s t v a n h e t g e z a g . D i e k r u i d e n i e r s zijn e r n o g steeds. Verruiming, ja . . . . m a a r voorzichtig, het s l a c h t o f f e r m o c h t eens s t i k k e n in h e t v e t . R e k e n e n , n o g eens b e r e k e n e n e n d a n s t a a t de wijzer g a u w o p r o o d . W i j v e r l a n g e n , w i j eisen d a t o n z e s l a c h t o f f e r s v a n d e r a n d v a n het bestaansminimum w o r d e n w e g g e t r o k k e n en o v e r g e b r a c h t n a a r een w a t b e t e r l e v e n , z o n d e r d e g r o t e dagelijkse z o r g e n . D a a r o m ons v o o r s t e l t o t v e r b e t e r i n g D I R E C T z o n der poespas v a n formulieren en lange w a c h t tijden. O v e r de f o r m u l i e r e n z e l f en d e v r a g e n d a a r i n is heel w a t te z e g g e n . M i s s c h i e n w i l l e n d e p s y c h i a t e r s o n d e r s o n s d a a r eens w a t u i t v o e r i g e r o v e r s c h r i j v e n ; zij h e b b e n v a a k m e t de gevolgen ervan te maken. D e p r a k t i j k is d a t v e l e n z o n d e r h u l p n i e t u i t k o m e n . O f je p s y c h i s c h g e s t o o r d o f m e e r d a n 8 0 j a a r b e n t , de f o r m u l i e r e n w o r d e n je t o e g e s t u u r d . E r zijn e r d i e z e o n i n g e v u l d t e r u g s t u r e n , a n d e r e n smijten z e w e g e n v e len k r i j g e n een i n z i n k i n g . Is d a t a l l e m a a l n o d i g ? E n is d i e , g r i j p s t u i v e r ' m e e r al d i e inspanning en ontzetting w a a r d ? Als dit ,verruimingsbesluit' de bedoeling h e e f t v e r l i c h t i n g te b r e n g e n , d a n z a l e r u i t een heel a n d e r v a a t j e g e t a p t m o e t e n w o r den. JOS SLAGTER
Ook na H e i n e m a n n geen verjaring! „ W i j doen een beroep op u uw invloed aan te wenden o p d a t p a r l e ment en regering de misdaden v a n het naziregiem o n v e r j a a r b a a r v e r k l a r e n " , aldus een organisatie v a n het Duitse antifascistische verzet in een felicitatiebrief aan d r . G u s t a v H e i n e m a n n . I n d e r d a a d heeft H e i n e m a n n , nog geen oresident en al geen minister van justitie meer, in zijn laatste functie een voorstel t o t o p h e f f i n g der verjaring bij de B o n d s d a g ingediend. D a t was in augustus v a n het vorige jaar.
N a t u u r l i j k w o r d t er al veel langer in de B o n d s r e o u b l i e k op gewezen dat de b ' n a een eeuw oude bepalin°- over veriaring-na-twintig-jaar niet voor de nazi-misdaden mag gelden. O n d e r velerlei a a n d r a n g (in N e d e r land niet alleen van het N . A . C . en oud-verzetsgroeperingen, maar ook v a n p a r l e m e n t en regering) werd op 25 m a a r t 1 9 6 5 de verjaringstermijn verschoven n a a r 31 december 1 9 6 9 . M e n liet eenvoudig de termijn ingaan niet met het einde v a n de oorlog, m a a r met de volledige souvereiniteit en dus eigen r e c h t s p r a a k v a n de Bondsrepubliek in 1 9 4 9 ; sommigen zeiden dat het 1 9 5 5 moest zijn. D i t a es alleen in v e r b a n d met m o o r d . A l l e andere martelingen en mishandelingen, r o o f en vernieling waren al in 1 9 6 0 v e r j a a r d v e r k l a a r d en worden sindsdien al niet meer vervolgd. :
N o g dit j a a r heeft dr. H e i n e m a n n het o n v e r d e d i g b a a r genoemd dat „men de gruwelijke m o o r d e n , die in zulk een reusachtig a a n t a l zijn geschied, van een b e p a a l d ogenblik a f buiten rechtsvervolging l a a t . I k v i n d dat wij tegenover de slachtoffers v e r plicht zijn deze daden uit te zoeken, wat voor s t r a f f e n dat o o k o p l e v e r t . . W i j zijn m e d e v e r a n t w o o r d e l i j k v o o r w a t een nu l a n g z a m e r h a n d v a n het toneel verdwijnende generatie heeft gedaan. W i j kunnen niet uit onze eigen geschiedenis stappen . . " Aldus de man die nooit met de nazi's heeft gep a c t e e r d en die sinds zijn verkiezing op de hoogste post v a n de B o n d s r e publiek dan o o k al aan een t r o m m e l vuur v a n a a n v a l l e n heeft blootgestaan. D a a r o n d e r eigenlijk o o k v a n de vice-president v a n de Bondsdag J a e g e r , die v o o r o p h e f f i n g v a n de verjaring zou zijn, m a a r o o k v o o r een gedeeltelijke amnestie — juist v o o r de ergste gewelddaden. V o l g e n s J a e ger zou dat o o k al nodig zijn, o m d a t de centrale v o o r opsporing v a n n a z i misdaden te Ludwigsburg anders zou moeten worden uitgebreid. E n alle officieren v a n justitie en rechters zijn immers nodig wegens de toenemende criminaliteit en de , D e m o n s t r a t i o n s delikte' v a n de j e u g d ! „ N i e m a n d k a n
eraan twijfelen dat het o o k hier belangrijker is het heden dan het v e r leden te boven te k o m e n " , aldus deze p a r l e m e n t a r i ë r . J a e g e r wil noch v e r jaring noch vervolging. E e n andere volksvertegenwoordiger, neo-nazi, advocaat en Baden-Würtembergs L a n d d a g , S t ö c k i c h t , zegt dat in het D e r d e rijk het recht zo v a a k w e r d v e r t r a p t dat men v o o r a l een nieuwe rechtsinbreuk (zo noemt hij v e r v o l ging v a n de massamoord) moet v e r mijden. E e n C D U - B o n d s d a g l i d , B i r renbach, wil alleen bedrijvers v a n ,excessen" laten berechten. Was A u s c h w i t z nu een exces o f alleen een nazi-gewoonte? D e Bayern Kurier, het blad v a n minister Strauss bepleit een ,zwijgwet' o t t e w e l z a n d erover. Franz-Tosef Strauss zelf heeft tenslotte uitgevonden dat het „ D a u e r r e i -
nigungsprozess' m a a r eens m o e t o p h o u d e n ; anders zou „het rechtsbewustzijn v a n de mensheid a a n het wankelen worden gebracht." D e senaat v a n de stad H a m b u r g heeft anderzijds nu o o k een i n i t i a t i e f voorstel bij de B o n d s r a a d ingediend om m o o r d noch v o l k e r e n m o o r d te l a ten v e r a r e n . H e t laatste begrip, zo afgrijselijk reëel in de H i t l e r t i j d , b e staat no<* steeds niet in de W e s t d u i t se w e t . ;
P r o f . J a s p e r s , die de door de V . N . omschreven vouserenmoord als onv e r j a a r b a a r in de Westduitse wet wilde zien opgenomen, is d o o d . D e o p v o l g e r v a n d r . H e i n e m a n n , die de verjaring bestreed, n a m zijn voorstel o v e r . H e t p a r o o l blijft actueel: n a z i misdaden mogen nergens in D u i t s land ooit v e r j a r e n .
Antisemitisme en n o g iets De
zwartste
krijgen. kwart
pessimisten
Hoewel
de
schijnen
e e u w zijn o p g e b l a z e n ,
semitisme
allang
synagoges
s t o n d in b r a n d
weinig
minder
president, vindt
delen voor
zijds
in
groepen
één s t a t e n l o o s
den
New Een
komt
en
is e r
tegen minderheden
verwachten.
Wij
aueen
en
nog
NPD, In
in
verbieden
West-Berlijn
Wenen
zal
en
en
Poolse
antisemieten
gedacht:
waarom
te
aantal voelen
weder-
w e e r bin i c n
wor-
Nederland
hoort
tegenstanders
zij n a a r genoeg
,sprekers zijn,
men
oordeel
een
nu
ervan
soort
hakenkruisen
op
synagogen
als o p h e t a f f i c h e in
van
er de
ac-
geluisterd enigen
dan
polidat
pro-semitisch zijn
alweer
De
steeds
komen
inzake
er
wel
de
Vlaanderen,
niet makkelijk
ling Deze
voor bij
ons de
wilde een
kunt
als
hebben.'
in h e t spel en d e z e
te corrigeren. voor
aanmerking
komen,
Je
kunt
is
alleen wil
de
groepsrege-
als
je
aan
be-
voldoet.
voorwaarden
een
teken,
grens met
blijkbaar
Zeeuws-
legaal
ope-
ereveld
2.
zijn
naar
en v o o r a l s n o g
burgemeester,
het de
zaak
onmogelijk
dezelfde
S S - t i j d , w a s in h e t p l a n n e t j e
schijnt
als in
g e k e n d en
e r w e l o r e n n a a r . H e t e r e v e l d is n u v a n
in
het
demonstraties
tegen
gaan
door
en
is
kloppartij
tegen
verzetsstrijders
en
medewerking
van
brugers, met
dat
het
ontaard
geheel
kort
re
voorzieningen
die
get
( a l l e s in
gaan
Het
die
zijn
nog-
voor
kunnen de
iemands
verband
met
ontstaan dat
je
krijgen
door
zo
het
andebudziekten
gebeurde
zoals
ziekten,
m?t
de m a a t s c h a p p e l i j k e
atie
van
lezen
op
bedrag
niets.
Pensioenwet
t r e k k i n g enz., alles echter de
een
maar
berust
Buitengewone
voorwaarden,
Goed
en
boven
in de
voorzien.
medische
nabe-
gedeeltelijk
40—45).
verhaaltje
de
of kunnen
voor
zoudt
de
het
onderhoud
extra-kosten
gehad
in
zijn
Bij
de N e d e r l a n d s e p e r s h e b b e n
en
moet in
vooral
hoorlijke
ik h e t o o k
voorwaarden
van
de
je
in
e.d.
maar
zeggen: maar
alleen
verzetsstrijders
zigespuis
b.v.
als j e h u i z e n h e b t . D a t
selijke
baan,
die
niet nodig,
al Nog
zeggen,
voor wijlen hun rotgenoten aanleggen. P l a a t -
De
wij
huur ontvangen
Frank-film
r e r e n d e c l u b v a n o u d - S S - e r s m e t een
maakt.
Rijksgroepsrege-
maals:
dicht
in h e t n i e u w s
te
waakzaamheid
waarover
vrienden direct
H i e r is een d e n k f o u t
niet
een
te halen. N e e n ,
,ik heb het
1. Men
Stekene,
voor
e e r d e r s c h r e v e n , is e c h t n o g n i e t o v e r .
waar-
je
echter
nazi-handlangers
Oorlogsslachtoffers,
s c h u w e n d en h o o p v o l t e g e l i j k . I n h e t p l a a t s -
is B e l g i ë
er
weelde.
verwarring
ling
paalde
Barcelona.
Toch
zij Een
Pensioen of uitkering?
net
geschilderd,
de A n n e
toen
dank
eens
anti-raket-raket-sys-
t e e m . M a a r bij o n z e z u i d e r b u r e n
dat
meer
beschuldigen niet
antisemieti-
Joden
de
en
Bel-
Volksunie
behandeld.
en
ik e r r e c h t o p h e b , w i l
tieke
in
en d i e n d e in
bleek
landverraders
is geen
De
niet w e r d
Kamerleden
zich
tevens
tegenvoorstel
zijn? In
een
een
gnuivend
wij
eerst
keus
zowaar
hebben
zouden
daartoe
amnestie.
wetsontwerp
naar Wiesenthals opsomming van alweer tieve
de
geniepig
niet
ingezetene
met
doet
een
dan.
menige
dat
dergelijks
po-
l o o p t een a a n v r a a g o m de N a t i o n a l - en S o l te
voor
hield
ook
te A n t w e r p e n
o v e r de specialisten op dit gebied. Z e k e r , datenzeitung
gië
En
is. I e t s
sche b e t o g i n g
of
en dus t e g e n
spraken
snel geen
is.
weelde
Nabije
maar
dat
waakzaamheid
de
daar
bewijst
nodig
Poolse
gevoelens
Stekene
anti-
Franse
te v e r t r e k k e n
chauvinistische
geval
zaak
navolgt,
in m e t
Het
v o o r een g o e d e
York
XIV
politie.
cn eensgezind o p t r e d e n
dozijn
de v r e d e in h e t
naderbij
aangewakkerd,
haat te
niet
Een
zo heerszuchtig.
hen
slechts
in
Lodewijk
verhongeren. Zolang Oosten
viert het
hoogtij.
te
geen
nog
Argentinië.
die liefst
ue J o d e n
litici c n
weer in
gelijk
gaskamers
Ook
gelden
nagelaten
in n a u w
be-
verband
en f i n a n c i ë l é e
situ-
betrokkene. vrienden,
is e r g
belangrijk. J.
S.
Gettograd G e t t o g r a d heette de oude J o o d s e w i j k v a n W a r s c h a u dat v o o r j a a r v a n 1 9 4 3 . G e e n drie m a a n d e n eerder was de B l i t z k r i e g in S t a l i n g r a d stukgelopen. W a r s c h a u ' s J o d e n w a r e n al v o o r n e gen tienden t o t as v e r b r a n d in T r e b l i n k a , toen de overgebleven jeugd de S . S . g e w a n e n d tegemoet t r a d . G e t t o grad was het niet v o o r hen en hun lotgenoten uit de o m t r e k alleen, m a a r v o o r heel P o l e n , v o o r het hele b e z e t te, gemartelde E u r o p a . O n t e l b a r e getto's hebben de nazi's ingesteld. In al die getto's bestonden illegale bewegingen. U i t al die getto's ziin J o d e n o n t s n a p t en partisanen gew o r d e n . V e r z e t s d a d e n werden gepleegd en r u c h t b a a r , n a d a t het weghalen was begonnen en v o o r a l in de herfst v a n 1 9 4 2 . , D e J o d e n stonden o p , z o d r a zij begrepen dat de vijand hun vernietiging w i l d e ' , schrijft de historicus N a t h a n B l u m e n t h a l . O o k in P o l e n heeft dit tijd en dus slachtofrers gekost. E e n v a n de eersten die begrepen w a t het lot v a n de J o d e n zou zijn was M o r d e c h a i A n i e l e w i c z . T o e n , al de leider v a n de opstand, betreurde hij de levendige culturele a c t i v i t e i t in de g e t t o j a r e n . „ W i j begrepen de nieuwe tijd n i e t , " meende A n i e l e w i c z in 1 9 4 3 . „ W e hadden onze jeugd moeten leren wennen aan het hanteren v a n s t a a l . W e hadden hen moeten d o o r drenken met een geest v a n w r a a k op de grootste vijand die de J o d e n en de mensheid ooit hebben g e k e n d . " T o c h begon de guerrilla in het W a r schause getto eigenlijk met het ' a a r 1 9 4 3 . D e Z O B , de J o o d s e S t r i j d o r g a nisatie, bestond toen al een m a a n d o f drie, het Antifascistische b l o k , de overkoepelende politieke organisatie, een h a l f j a a r langer. V a n 18 j a n u a r i dateert de p r o c l a m a tie v a n de Z O B : „ J o d e n ! D e bezetter is aan de tweede etappe v a n j u l lie vernietiging begonnen. G a a t niet als schapen ter s l a c h t b a n k ! V e r d e d i g t u ! N e e m t een bijl, een mes in de h a n d , barricadeer uw huis. I n de strijd ligt de kans op redding. Strijdt!" A l t r d e n s het massatransport n a a r T r e b l i n k a v a n augustus ' 4 2 was er uit het o-etto een eerste oproep om s a m e n w e r k i n g n a a r de Poolse illegaliteit gezonden, helaas met weinig resultaat. T o e n de Duitsers on 19 april het W a r s c h a u g e t t o binnenvielen, was de b e v o l k i n g g e w a a r s c h u w d om niet mee te gaan. H e t v e r z e t was toen al niet meer v e r b o r g e n . O o k niet v o o r de Duitsers, die er blijkens hun t a n k s en a m b u lances op h a d d e n gerekend. D e toel o o p v a n j o n g e mensen v o o r het v e r -
zet was zo groot d a t zich v o o r de eerste acties teveel vrijwilligers m e l d den. H e t is hier niet de plaats om de gehele tragische historie v a n de o p s t a n d weer te geven. U i t het — o o k weer door de heldenmoed v a n de g e t t o strijders — rijkelijke m a t e r i a a l blijkt dat het getto d o o r v o c h t o o k n a 1 6 mei en de o v e r w i n n i n g s f a n f a r e v a n generaal S t r o o p : „ D e J o o d s e w o o n wijk v a n W a r s c h a u heeft opgehouden te bestaan. D e nazi's w a r e n k e n n e lijk v e r b a a s d over de organisatie en de k r a c h t e n v a n het verzet. P r o m p t beweerden zij dan o o k dat D u i t s e deserteurs de opstand leidden! T e r w i j l het getto in b r a n d stond, verschenen in de etalages elders in W a r s c h a u f o to's v a n de bij K a t y n gevonden mastsagraven v a n 1 2 . 0 0 0 Poolse o f f i c i e ïen m e t als o n d e r s c h r i f t : dit is de schuld v a n de J o o d s e bolsjewieken. N a de S o w j e t - l u c h t a a n v a l in mei heette het dat de J o d e n vuren h a d den aangestoken om de piloten te oriënteren. H e t getto brandde i m mers! D e gewapende opstand w e k t e bew o n d e r i n g bij de leden v a n de eerder lauwe P o o l s e regering in L o n d e n en hun a a n h a n g . „ J o d e n vechten, J o den doden D u i t s e r s " , vertelde men e l k a a r , b l i j k b a a r verrast. O p i n i t i a t i e ! v a n deze regering in L o n d e n was in september 1 9 4 2 de Z e g o t a opgericht, de R a a d v o o r hulp aan J o d e n . D e Z e g o t a opereerde in W a r s c h a u , K r a k a u en L w o w en had evenals ondergedoken o f o n t v l u c h t e J o d e n zelf veel v a n c h a n t a g e te lijden. O p hulp aan joden, zelfs op het geven v a n een b o t e r h a m aan een k i n d stond de d o o d s t r a f . B e h a l v e afpersers, die de o p g e j a a g den probeerden te p l u k k e n , waren er P o o l s e fascistische organisaties, die, hoewel zelf illegaal, ondergedoken J o d e n m e t hun helpers bij de G e s t a po a a n g a v e n o f J o o d s e partisanengroepen likwideerden. D e z e lieden, die zich N S Z , N a t i o n a l e S t r i j d k r a c h ten noemden, hebben o.m. de dood op hun geweten v a n de meeste v l u c h telingen uit T r e b l i n k a . O p 2 augustus 1 9 4 3 is er in deze , d o d e n f a b r i e k ' een o p s t a n d uitgebroken, die een 2 0 0 0 gevangenen een k o r t e vrijheid b r a c h t . Slechts een enkele overleefde de o o r log. D e W a r s c h a u e r o p s t a n d , al v o o r a f gegaan door verzet in K r a k a u , v o n d in augustus w e e r k l a n k in het dodenk a m p T r e b l i n k a en in het getto v a n B i a l y s t o k . D a a r had men een a n t i fascistische organisatie, w a a r t o e P o o l se J o d e n en n i e t - J o d e n en verder Bjelo-Russen, Sowjet-krijgsgevangenen en Duitse antifascisten b e h o o r den. E e n v a n de laatsten was A n t o n S c h m i d t , een Duitse o n d e r o f f i c i e r , die o.m. J o o d s e partisanen n a a r B i a l y s t o k heeft g e b r a c h t v a n u i t W i l n a . D a a r is hij door de G e s t a p o v e r -
m o o r d . In W i l n a w e r d in augustus o o k gevochten en d o o r J o d e n o o k buiten het getto sabotage gepleegd. In 1 9 4 3 k o n geen getto in Polen meer stilletjes w o r d e n leeggehaald. I c c h a k C u k i e r m a n , een overlevende aanvoerder r i c h t t e zich in n o v e m b e r v a n dat j a a r t o t de illegale strijdkrachten en riep op om overal in het land de verdediging te versterken en g e z a menlijk op te treden tegen de liquidatie v a n de getto's. In de opstand v a n W a r s c h a u v a n augustus 1 9 4 4 hebben dan o o k o n t k o m e n gettostrijders meegevochten en niet alleen Poolse, m a a r o o k h o n d e r den H o n g a a r s e en G r i e k s e J o d e n , die bevrijd w a r e n uit het Gesiowkakamp. P o o l s e J o d e n hebben deelgenomen aan de S l o w a a k s e o p s t a n d , zoals v e le v o o r de oorlog geëmigreerden aan de bevrijding v a n Parijs en a a n de F r a n s e maquis. D e J o o d s e jongelui die m e t o n v o o r stelbare moeite uit de getto's o n t snapt en patrisanen geworden w a r e n moesten wel bij socialistische en c o m munistische verzetsgroepen t e r e c h t . D e A K (het ondergronds leger), geleid door de regering te L o n d e n , n a m hen niet o p . E n k e l e n zijn, n a a r hun eigen v e r k l a r i n g , oogluikend toegelaten n a het afleggen v a n de v e r p l i c h t e eed op J e z u s Christus en de Heilige Maagd. T e r e c h t m e r k t B l u m e n t h a l , een v a n de onderzoekers v a n deze m a t e r i e , o p dat er over de J o o d s e partisanen m i n der bekend is dan v a n de andere v e r zetsstrijders, wier familie hun n a g e dachtenis natuurlijk in ere houdt en bekend m a a k t . De familie v a n de J o o d s e partisanen was echter d o o r gaans al dood v o o r dezen z e l f sneuvelden. O o k B l u m e n t h a l onderstreept evenwel dat n a a r verhouding meer toch zo hevig vervolgde J o d e n die hebben gevochten dan passief o v e r levenden na de oorlog konden o p duiken. In mei 1 9 4 3 schreef het Poolse illegale b l a d , D e G a r d i s t ' : „ D e h e l f h a f tige strijders v a n het W a r s c h a u s e gett o zullen in de geschiedenis der bevrijdingsoorlogen worden opgenomen als v o o r b e e l d v a n o n v e r s c h r o k k e n dapperheid en m o e d . " K o r t na de oorlog k o n men in een P o o l s b o e k lezen: „ D e laatste a c h terhoede v a n enige miljoenen J o d e n , in diverse d o d e n k a m p e n v e r m o o r d en vergast, stierf de heldendood in de strijd met de m o o r d e n a a r s , w a a r door zij op deze wijze een eigen, o n vergetelijk ereteken op het veld v a n de algemene strijd m e t de D u i t s e b e zetter heeft o p g e r i c h t . " D e schrijver van dit boek heette W l a d y s l a w G o m u l k a . H e t stemt bitter dit in 1 9 6 9 te lezen, nu de allerlaatsten v a n deze dapperen al weer zijn opgejaagd door antisemitisme. E. T.
D e r t i g miljard v o o r v e r v o l g e r s M e t vallen en opstaan w o r d t er n a 24 j a a r iets gedaan v o o r de N e d e r landse n a z i - s l a c h t o f f e r s , de zogeheten vergeten groep. H e t zal, o o k als het eenmaal w e r k t , niet meer dan een laat n o o d v e r b a n d zijn. O n s streven is een pensioen en dan liefst, zo h o o r t men v a a k , op dezelfde basis als het B E G (Bundesentschadigungsgesetzl in W e s t - D u i t s l a n d . N u is deze n a a r ons idee gunstige regeling v o o r de v e r volgden k r u i m e l w e r k vergeleken bij de beloningen die de vervolgers incasseren: alles bij e l k a a r 3 0 m i l j a r d mark! Volgens berekeningen v a n de S P D hebben H i t i e r s m a a r s c h a l k e n en generaals — er leven er nog honderden — o e r stuK in t w i n t i g j a a r 6 0 0 . 0 0 0 D M o n t v a n g e n : een nazi-staatssecretaris kon er nog eens 2 0 0 m a r k per m a a n d b o v e n o p krijgen en de b e ruchte, eindelijk ,zurückgetreten' H e r r G l o b k e k a n nu a ƒ 2 7 0 0 , — per m a a n d n a d e n k e n o v e r de N e u r e n b e r ^er wetten w a a r d o o r miljoenen aan alle zorgen, o o k ~>ensioenzorgen, zijn ontheven. D e , S p a t h e i m k e h r e r ' , d.i. misdadigers die elders s t r a f hebben uitgezeten, hebben geen klagen, z o d a t het Lages niet alleen d o o r de menslievendheid v a n een N e d e r l a n d s e regering uitstekend gaat. D e bloedrechters spreken nog met bijna 1 0 0 0 m a n ( k r o m ) recht; wie v a n hen uit de rechtszaal verdwenen genieten een r o y a a l pensioen: de onlangs vrijgesproken R e h se h e e f t al 2 7 0 . 0 0 D M binnen, bijna zoveel als Goerings p l a a t s v e r v a n g e r en g e n e r a a l - v e l d m a a r s c h a l k Milch, die bovendien een voordelige c o m mandopost in de industrie bezet. Geen enkel n a z i - s l a c h t o f f e r heeft enige kans op enig dergelijk bedrag.
Nocf
E v e n m i n op bijkomende faciliteiten. E e n b e j a a r d oorlogsmisdadiger k a n zijn sociale v e r z e k e r i n g met terugwerkende k r a c h t t o t 1 9 1 3 u i t b e t a a l d krijgen en heeft in doorsnee steeds recht op een hogere uitkering dan zijn s l a c h t o f f e r . Zouden er d a a r o m zoveel o f f i c i e r e n v a n de B u n d e s w e h r alvast m a a r weer lid v a n de N P D zijn? D e laatste vinding is nu d a t personen die v a n , a r i s e r i n g " v a n bedrijven hebben geprofiteerd (in D u i t s l a n d is dit sinds 1 9 3 5 m o e e l i j k ) en dit onr e c h t m a t i g v e r w o r v e n bezit na 1 9 4 5 moesten teruggeven . . schadeloos w o r d e n gesteld v o o r het ondergane ,verlies'! M a a r er lopen in W e s t D u i t s l a n d o o k sinds 1 9 3 5 n a z i - s l a c h t o f f e r s rond die v i a het B E G helemaal niets hebben gekregen, o m d a t zij de vele vereiste bewijsstukken niet k u n nen overleggen. V o o r loonderving krijgen s l a c h t o f f e r s , b . v . v a n A u s c h w i t z — v a a k pas na tientallen jaren — een la<*e vergoeding. D e enkelen die als erkende massa-moordenaars geen pensioen genieten ontvangen geld via de sociale verzekering. D e vervolgden moeten er v o o r vechten om te worden behandeld als w a r e n zij niet v e r v o l g d . Z o u H i t i e r toch niet helemaal dood zijn? (
Best
Dr.
Werner
een
hoge
B e s t is g e a r r e s t e e r d ,
SSer,
later
Reichssicherheitshauptamt, Kriegsverwaltung Frankrijk
en
filiaalhouder
bij
1934
van
het
van
de
opperbevel
in
hoofd
het
tenslotte in
al in
afdelingschef
berucht
als
Denemarken.
Hitiers
Best
liet
er
z i c h n a de o o r l o g o p v o o r s t a a n d a t —
zijns
ondanks —
gro-
de J o d e n
van Denemarken
t e n d e e l s in v e i l i g h e i d zijn g e b r a c h t . O p
zijn
b e v e l is o . a . d e p r e d i k a n t - s c h r i j v e r K a j M u n k vermoord. Sinds
jaar
en
dag
was
Best
Amsterdam bleef achter!
v o o r n a a m s t e juristen v a n
Wij
staat
terie
van
buitenlandse
gemeente-
april
1965
t r a d Best o p het
waren,
jammer
genoeg
blanco accept-formulieren
niet
van
de
in
giro v a n n a a m , adres enz. te v o o r z i e n . sterdammers
kregen
dus
geen
apart
Ambiljet.
concern
ces
te
twee
o v e r d r a c h t uit te s c h r i j v e n .
Comité
RESULTAAT
ERG Bij
ONS
controle
bij a n d e r e j a r e n
Amsterdam
is
dat
Amster-
u vandaag
wij
n o g een b i j d r a g e a a n
kracht
en
ons
bestaan
liggen
in
25ste
u
eraan:
wij
zijn
op
weg
naar
de
N 5500
ter
dood
maar
Lucas,
Denemarkreeg
gra-
zachte drang
uit
in
ons
herdenkingsnummer
verschijnen
een co-
mité. D o o r diverse oorzaken komt deze
me-
dedeling
pas
stagnatie
bij d e u i t b e t a l i n g e n
De
in
van
zou
bovengenoemd
ons
volgend
mogelijkheid
dat
nummer. zal er
nog
De even
verbetering
in d e u i t b e t a l i n g e n z a l p l a a t s v i n d e n , o . a . in tempo
STIBBE,
de k a m p a r t s
veroordeeld,
dat
Auschwitz
ces.
duren.
Amsterdam. I.
tegen
Sieraden - Comité
293087
N.A.C.,
Nederlands
Reeds
herdenking.
Postgiro
getuige-deskundige
tie, n a a r h e t schijnt o n d e r
artikel
Gemeente-giro t.n.v.
getuigden
In
op dezelfde dag
uw
hand. Denkt
het
minis-
Bonn.
Auschwitz-pro-
ons
over. Onze
van
het
te
tradi-
voort.
Maakt
als
de
B o n n . H e t w a c h t e n is n u o p een n i e u w p r o -
achtergebleven.
is een v a s t e b u r c h t , w a a r o p
op
van
Hugo-Stinnes-
voor
zaken
a décharge)
leden
het
hij o o k
i n m i d d e l s w e e r v r i j . B e s t w e r d in ken
bleek
al j a r e n b o u w e n . Z e t d e z e b e l a n g r i j k e tie
NIET
VERHEUGEND.
tussentijdse
dam
IS V O O R
werkt
Frankfurt
(uiteraard
W i j v e r z o c h t e n u in d e c e m b e r z e l f een g i r o HET
en
een
penningmeester.
beeldig.
en
hoogte
van
bedrag
is n i e t
denk-
Wanneer ben
meer deze
krant
ue meesten
hebt
lijsten verschijnt
van
de eerste vijf
u die u lijsten
heb-
gemeld
ontvangen.
Zoveel mogelijk heeft ons comité geholpen zijn
er
die die
dit
uit
wensten.
Arnhem
hen
Inmiddels
de
volgende
. ^ s t h e b b e n o n t v a n g e n . D e z e lijst b e tr.ft en
alleen
daarvoor. u
gezondheidstoestand
uw
ziektebeeld kunt
pen
vanaf
Dus
geen
u bij h e t
door
uw
de
oorlog
andere invullen
huisarts,
of
gegevens. laten
die
hel-
reeds
op
de h o o g t e is g e s t e l d . O o k k u n t u h u l p v r a g e n bij de ene v a n d e d r i e i n s t a n ties
die
Maakt
u
al
hebt
opgegeven.
u u bij h e t
lijsten
geen
invullen
van
W a t u niet m e e r w e e t v u l t u niet Al
die
zorgen! gewoon
in. dat
invullen
d a t u iets k r i j g t ; Blijf k a l m . van
ons
even.
Wilt
comité
Wij
betekent
nog
dat hangt
n.1.
u eerst spreken,
staan
zoals
met belt
altijd
niet
iemand u
dan
tot
uw
dienst. Voor
hen
Wendt
u
die
nog
in
eerste
willen
aanvragen:
instantie
G e m e e n t lijke S o c i a l e D i e n s t
tot
de
van
uw
s t a d o f d o r p m e t h e t v e r z o e k in a a n merking
te
komen
groepsregeling
voor
de
Rijks-
Oorlogsslachtoffers
( v e r v o l g d e n ) . Meer
niet. J.
S.
Wij blijven aandringen W i j verzoeken beleefd en dringend uw adreswijziging schriftelijk aan ons te melden. E e n t e l e f o o n t j e is niet v o l d o e n d e . N i e u w e lezers kunnen een b r i e f k a a r t j e zenden aan ons secretariaat. H o u d t u er rekening mede, d a t wij geen k a n t o o r p e r s o n e e l hebben. Alles doen wij zelf. N.A.C.
Meï ïn Israël
D e overwinning op Hitler-Duitsland en de g e t t o - o p s t a n d v a n W a r s c h a u zullen te T e l - A v i v w o r d e n h e r d a c h t . D e B o n d v a n Antifascistische S t r i j ders en n a z i - s l a c h t o f f e r s k o m t op 10 mei bijeen o m de getto-helden en alle verzetslieden tegen de n a z i - b a r b a r i j te eren, eensgezind op te k o m e n tegen v e r j a r i n g v a n nazimisdaden en v o o r een v e r b o d v a n de N P D en verdere neo-nazi-organisaties o f -publicaties. „ W i j v e r t o l k e n de i n t e r n a t i o n a l e solidariteit v a n de verzetsstrijders tegen een nieuwe uitbarsting v a n n e o - n a zisme, antisemitisme en D u i t s r e v a n c h i s m e " , schrijft men ons. „ W i j v e r t o l k e n o o k de wil v a n alle bestrijders en s l a c h t o f f e r s v a n het nazisme v o o r een duurzame, billijke vrede in het M i d d e n - O o s t e n , overeenkomstig de resolutie v a n de Veiligheidsraad v a n de V e r e n i g d e N a t i e s , die de weg v a n onderhandelingen tussen de staat Israël en de A r a b i s c h e staten bepleit."