**
-
I
-
P
J
i
r
nederlands auschwitz comité Blad eren Auschwitz
is een s y m b o o l
und
lijkse
zijn
Nebel
geworden,
getreden.
herdenkingsavonden
den h o e l a n g e r
en
En
ook:
g e m . giro N 5500 N.A.C. red.: amsteldijk 23, a m s t e r d a m - z .
uit
U
u
voorafgaandee er
waarvoor te
de
nu
nood
eerst
rijzen.
wat
U
ziet
wer-
het
is
be-
weer
oud
plekken
getoond.
van
het
Auschwitz van
werk
Comité
van
het
binnen
oud-gevangenen
den.
van
dan
actie.
eeuw
kwart
De
zou
misdaad
allang
de
verjaring
nazi-misdaden
in
niet
is
rijk
wij
N i e t een n i e u w r e c h t s g e v o e l ,
tendeels
dat zijn
weg
wensen
de oude
van
de
voor-
Er
'columnist',
was
3 le r e d e n
v o o r de U N O - u i t s p r a a k
te-
lijk d e j e u g d ,
gen
genocide.
In
gebeuren
openlijk
Hitier
'geheime
Reichssache'
erg
bet
als
gewenning eraan
wordt
gehoord
gezien
gevaar bestrijden nieuwe
wij. M e e r
geluiden.
verdrukking
van
sterker de
blijft
de
—
in
rie
een
twee
het w o o r d .
van
om
treffen
—
en
het
in
een
samen
zonder
de
kamp
Kersjes. H a n
de V r i e s , s o l o - h o b o ï s t
ongebruikte
in
deze
de
keer,
Bachzaal, net
als
het
jong
door
herdenking Sowjet-leger
Kunsinüandorkcst het
ze
maar
men-
dan
of
ter
die
samen
allemaal,
de j e u g d ,
nu
zij
hand
neemt
in é é n
velen
zijn
beeld.
er
in
Nodig
de
weer,
de b l o e m , h e t m e e s t .
Daar-
o m is d i t b l a d v o o r h e n .
blijvende
E.
Kunstinaandorkcst.
Deze het
zijn
her-
jonge
allen
en v a n
vielen
die
en
beduiden
van
zi| n i e t
die
kracht
ons
nu
die
zij
Voor
kleurige
zoeken
mede-
zijn
Auschwitz-herdenking
van
wil.
de
ieder
niet
wordt
Anton
hij
en
kan
afvallen
Medewerking
het
wat
bladeren
omslag
wat
dank
de
1 9 4 5 z a l in h e t b i j z o n d e r zijn g e r i c h t o p d e j e u g d . door:
de
er-
de
konden uitvoeren. D e mensen van toen,
te A m s t e r d a m . Auschwitz
sierkunst
j
amsterdam-z
willen
dit
trouwe
jaarlijkse
!
Laat
sen
is
protest
vallende op
vinden
van
g e n e r a t i e oi
de
bloem
zinspreuk
onderscheid
van
83a
v a r i n g . A l l e n b e g r e p e n zij w a a r h e t o m g a a t .
denking
het
Misschien
hen
; stoffen
In
Onze
Auschwitz!'
meubelen apollolaan
herdenkt
begon.
geleden
w e r k e r s a a n d i t n u m m e r en d i e a a n de
Maar
van
meer
o p 27 jar'uori
verleend
hun her-
h o r e n . Z i j wenden g e e n b e d a n k j e s , de
ook
voort. stern
jaar
geloof of denkrichting,
dit
discriminatie,
8 uur heeft van
kunt
brengt
dertig
een
natuur-
vorm
toe-
in d e B a c h z a a l , B a c h s t r a a t ,
de bevrijding
U de
en d a a r i n
AUSCHWITZ-HERDENKING januari
en
studentenpastor
aan
Am-
Kamerleden,
'Nooit
jeugd.
Califorr.ië,
wethouder,
de
bestaan de
oud-hoog-
is
en m e e r
zijn
kunstenaar
wat
Zeker,
overheerst
stern v a r
begonnen
plaats
Comité
kennen w a a r i n ons c o m i t é dit j a a r
minderheden
meerderheden
26
bedoelingen
Auschwitz
onder
de
en wat
waarvoor
Mins-
bij de o m s t a n d e r s ,
N.A.C.
sluiten.
die
massa-moorden
uur
gro-
zo
waren.
dingen
twaalf
goede
middelbare
visie l e r e n k e n n e n
in
s c h o u w e r s rnag men nu w e l z e g g e n . O o k
Op
actieve
l e r a a r a a n d e V . U . , een c o n - r e c t o r , een
leen in S p a n j e , G r i e k e n l a n d en P o r t u g a l .
het
belang-
op
bondigheid
sterdams
Biafra
voor
hoofdingang.
d a a r m e e z o u d e n wij u t e v r e d e n k u n n e n zijn.
nazi-
ook
ons
Ieder
plechtigheid.
d o o r J a n W o l k e r s in een t i t e l p r e n t g e v a t en
woekert
nu
's middags.
korte
op
Zo
vindt
het N e d e r l a n d s
en niet alleen bij o u d - en n e o - n a z i ' s , niet a l -
en
januari
en
herdenkingsnummer
Of
verzamelen
Ausch-
26
verantwoorde-
belangrijk.
hebben.
zondag uur
bloemen
as uit
studeren-
beweging
O p d e v o l g e n d e p a g i n a ' s zijn een
Vietnam
Wij
op
bij deze
bij de
lusteloosheid
niet b e h o e v e n o p e n t e s l a a n . D e
weergaloos.
N a z i s m e , f a s c i s m e is niet d o o d . H e t
verzet,
twaalf
weer
met
Dit j a a r zou men h i e r v o o r dit n u m m e r zelfs
als
gedragen.
-leeds
om
is welkom
bij d e
n i e m a n d de ogen m a g
Zoveel
van
• 1969
in
Alleen
wij t e z e g g e n
sinds
zijn,
een
voorbehouden.
ons
de
gewoonte
verse v a r i a n t op het verjaringsthema
zo
op
buiten
l e e r speelt h u n p a r t e n . Z o j u i s t is a l w e e r een
tens
meer
is een
voorstanders
als
wel
deze
verjaard
zien
en
Het
leeftijd-
dit
urn
witz
aan
de
dat
de
in
jeugd
eigen a c t i v i t e i t
bij
het
vooral
de
Oosterbegraafplaats worden
dringt
nummer
Duitsland
te
wereld andere.
te zoeken,
Overal
onze
U
Gross-Rosen.
deze misdaad verjaren kon. D e
de
in h e t
Nieuwe
Amsterdam
gelegd
verstikken.
jeugd hebben o p g e d r a g e n .
en
en
misschien
de
te
uni-
lijkheid. V o o r o n s is z u l k een a n t w o o r d
weer-
is e r v e r l o p e n
van Bii kenau
gaan
Onverschilligheid,
hogescholen.
een
te
in
Nederlands
en h u n
de e v a c u a t i e
van
deel
Op
jonge mensen
m a a k t zij e r n s t m e t d e eigen
genoten. Bijna
in
zijn v e r
op.
begrip
steeds
Azië;
Plechtigheid bij de urn
V a s t s t a a t bij d e i n t r e d e v a n 1 9 6 9 : de j e u g d
slachtoffers,
ruimer
ene
in
voorgrond
nu
maar
de
er
andere
-bladen
v i n d t e r o o k iets a n d e r s . I e t s v a n d e
kring
jeugd
om
Misschien
nummrs van
z e e r en n i e u w e w o n d e klank
form
is
vindt
gint
van
jaar-
gekomen? Slaat
tegen uitzending
De
h o e v e r is h e t
1969
victorieplein 3 2 ' , amsterdam-z., postgiro 293087
bankrek.: AMRO, bijk. van b a e r l e s t r a a t , amsterdam-z.
eigen-
h o e m e e r een t o e t s : w a t
er toen gebeurd?
13de jaargang, nr. 1. januari
secr.:
voordeaebhbloem
lijk al z o d r a d e g a s k a m e r s en c r e m a t o r i a Nacht
HERDENKINGSNUMMER
Concertgebouw-
o r k e s t . L e e r l i n g e n v a n d e A c a d e m i e v o o r D r a m a t i s c h e K u n n tc
Am-
sterdam. K a a r t e n a ƒ 3 . 7 5 en ƒ 2 . — ( v o o r s t u d e n t e n , s c h o l i e r e n en
178
Neter,
Prinsengracht
Die-
m e r k a d e 4 3 , D i e m e n . T e l . 0 2 0 - 5 8 8 4 2 . V e r d e r bij m e v r . E . v a n G e e n s ,
hs.,
AMSTERDAM
Amsterdam-W.
plein 3 2 ' , tel. 0 2 0 - 7 3 6 2 S - . Mteuwe
14",tel.
Tel.
020-385572.
239067.
J.
Mevr.
Slagter,
Mwiekhandel,
LcicUestraat
S.
Victorie-
Z. L. G r o e n , P r e s . S t e y n p l a n t s o e n
N e J e t l a n c U T h e a t e r Or.TIU.T», Singel
50,
1 2 hs., C.
186.
H a g e n a a r s en R o t t e r d a m m e r s ! L r r i j d t e e n bus n a a r d e P r i j s ( t o e g a n g s k a a r t en v e r v o e r h e e n en t e r u g )
herdenking.
1 6.—.
A a n m e l d e n en i n l i c h t i n g e n b i j : mevr.
bejaarden)
k a n m e n s c h r i f t e l i j k o f t e l e f o n i s c h b e s t e l l e n bij m e v r . E . F u r t h ,
Nwe.
t e l . C7C-53551. O . o.l.v.
TE
1 9 6 9
Orreüusstraat
T.
19
H.
uur)
Hakker,
Hongarenburg
435,
L . J . A . v. B e n t v e l d , H e n e g o u w e r l a a n tel.
Den
Haag.
tel.
070-852796.
010-125513
18a,
Rotterdam,
(alleen
na
wat d e jeugd
D e jeugd w o r d t overladen met v e r wijten. J u l l i e hebben de oorlog niet m e e g e m a a k t . J u l l i e hebben er geen benul v a n w a t o n d e r d r u k k i n g en terreur, honger en angst in w e r k e l i j k heid betekenen. J u l l i e beseffen niet hoe d a n k b a a r j e moet zijn te leven in een w e l v a a r t s s t a a t , in een p a r l e m e n t a i r e d e m o c r a t i e , in een systeem m e t vrijheid v a n meningsuiting. S t e r k e r n o g : d o o r gebrek aan kennis en e r v a r i n g ondergraven jullie onze democratie. D o o r naïeve flirtations met niet-democratische systemen. D o o r een o n d o o r d a c h t e afwijzing v a n ons verdedigingssysteem. D o o r een l i c h t v a a r d i g e o m g a n g met het w a p e n der b u i t e n p a r l e m e n t a i r e actie. D e z e verwijten zijn in hoge m a t e o n billijk. D e politiek geïnteresseerde jeugd beseft donders goed w a t zich in de j a r e n veertig heeft v o o r g e d a a n . D e lessen v a n het verleden zijn aan h a a r niet voorbijgegaan. M a a r terecht v r a a g t zij zich a f : w a t kopen wij v o o r lessen als er geen lering uit w o r d t get r o k k e n ? W a t doen wij v a n d a a g met de wetenschap v a n gisteren? E n o m gekeerd verwijt zij de oudere generatie: —
V o l te zijn v a n oorlogsherinneringen m a a r tegelijkertijd b ' i n d v o o r de verschrikkingen v a n
vandaag;
— vast te houder, aan oude ideologieën m a a r tegelijkertijd
klakk.-
loos de maatschappelijke orde v a n vandaag —
aanvaardend;
hoog o p te geven v a n onze d e m o cratie tend
maar in
een
tegelijkertijd
berus-
schromelijk
tekort
aan e f f e c t i e v e inspraak. H e t zijn deze p a r a d o x e n die ten grondslag liggen aan de huidige revolte van de j o n g e generatie. E e n r e v o l te die zich concentreert op een dr >*tal punrc.i: de interna, ionaie malaise, de m a a t s c h a p p e l i j k e o r c e en de democratische i n s p r a a k . ;
O p het gebied v a n de buitenlandse politiek is het v o o r a l de oorlog in
V i e t n a m geweest die t o t een w a r e generatiebreuk h e e f t geleid. V o o r een g r o o t deel v a n de oudere generatie zijn de A m e r i k a n e n nog altijd de „ b e v r i j d e r s " . V o o r een groot deel v a n de j o n g e generatie zijn de A m e r i k a nen „ o o r l o g s m i s d a d i g e r s " . E e n w e l haast o n o v e r b r u g b a r e k l o o f , tekenend v o o r het verschil m denken over vele aspecten van de i n t e r n a t i o n a l e p o l i tiek. D e j o n g e generatie h e e f t bijzonder goed weet van de fouten en k o r t zichtigheden die tot de v e r s c h r i k k i n gen v a n Ie j a r e n veertig hebben geleid. M a a r deze w e t e n s c h a p onbelast toepassend op de huidige tijd, weigert zij te denken in oude schema's v a n goed en slecht, v a n oost en west, v a n oog om oog, v a n blok tegen b l o k . Zij k o m t in opstand tegen de vernietigingsoorlog in V i e t n a m , de v o l k e r e n m o o r d in B i a f r a . de imperialistische politiek ten o p z i c h t e v a n T s j e choslowakije, enz. Zij is de c l i c h é m a tige, fantasieloze en d a a r d o o r c a t a s t r o f a l e buitenlandse politiek v a n de grote mogendheden beu. Zij eist solidariteit met de o n d e r d r u k t e n v a n v a n d a a g : de o n t r e c h t e n in Z u i d A f r i k a en de Portugese koloniën, het „ a n d e r e ' A m e r i k a , de a r m e landen in de derde wereld, de revolutionaire bewegingen in Z u i d - A m e r i k a . N i e t de h a n d h a v i n g v a n de status quo v a n onrecht, m a a r een strijd vol risico's v o o r een betere wereld, d a t is de inzet v a n de revolterende jeugd. E e n z e l f d e generatiebreuk tekent zich a f in de binnenlandse poliriek. H e t is niet een gebrek aan besef v o o r de verworpenheden van de w e l v a a r t s staat, dat men de jongeren k a n a a n wrijven. B e t e r dan de ouderen beseffen zij w e l k e ongekende mogelijkheden in de w e l v a a r t s s t a a t liggen opgesloten. E n w a t een schandaal het is, dat d c c mogelijkheden zo o n v o l doende worden benut om de heersende onrechtvaardigheden in ons m a a t schappelijk bestel weg te nemen. Zij k o m e r :i opstand tegen een m a a t sc'•appi.r.ïruktuur w a a r i n enkelingen de di ->.>.. uitmaken en de prioriteiten bey a!'-n. E e n maatschappijstruktuur die erop gericht is o n r e c h t v a a r d i g h e den o p het gebied v a n de i n k o m e n s en vermogensverdeling, ongelijkheden in w o o n - en levensomstandighe-
den, ongelijke kansen t o t verkrijging v a n kennis en i n f o r m a t i e , enz. in stand te houden. D e jeugd l o o p t te h o o p tegen deze m a a t s c h a p p i j s t r u k tuur en zijn uitingsvormen: de c o n sumptiemaatschappij m e t zijn d o o r r e c l a m e „ v e r d o o f d e " k l o o t j e s v o l k ; de onderwijsstruktuur, de universiteit v o o r o p , een f a b r i e k v a n k r i t i e k l o z e d i p l o m a o n t v a n g e r s ; de persconcent r a t i e en een radio en T V - b e s t e l , die in toenemende m a t e de m a a t s c h a p p e lijke orde ondersteunen ten d e t r i m e n te v a n m a a t s c h a p p i j k r i t i s c h e prog r a m m a ' s als Z o - i s - h e t , H o e p l a en v a n der P o e l s : L a a t de Mensen P r a ten. H e t is tegen de grondslagen v a n deze maatschappelijke orde, met zijn t o e nemende m a c h t s c o n c e n t r a t i e s , dat de jongerenrevolte zich r i c h t . E e n en ander spitst zich toe in de strijd om inspraak o p allerlei gebied. D e oudere generatie moge het nemen, d a t enkelingen in ons bestel de dienst u i t m a k e n , de jonge generatie weigert zich daarbij neer te leggen. Zij eist met de vuist op t a f e l inspraak en m e deverantwoordelijkheid in alle segmenten v a n ons m a a t s c h a p p e l i j k b e stel. In het politieke leven v e c h t de j o n g e generatie v o o r een systeem w a a r b i j de kiezer u i t m a a k t wie er regeert in p l a a t s v a n s f i n x - a c h t i g e regenten. B i n n e n hun partijen v e c h ten zij v o o r interne p a r t i j d e m o c r a t i e . B u i t e n hun partijen v o o r politieke rechten en vrijheden, zoals het recht v a n demonstratie, het recht o p i n f o r m a t i e , en het recht o p inspraak in het overheidsbeleid. M a a r o o k buiten de politiek (in engere zin) w o e d t de strijd om inspraak. In de bedrijven, w a a r de j o n g e werknemers het niet langer p i k k e n sluitpost te zijn in het o n d e r nemingsbeleid. O p de universiteiten met hun hiërarchische struktuur, w a a r de studenten niet langer v a n p l a n zijn de rol v a n onmondig t o e h o o r d e r te blijven spelen. In de k e r k e n w a a r jonge priesters en leken het niet meer nemen tot in de diepste uithoeken v a n hun persoonlijk leven de wet gesteld te krijgen. D e z e i n s p r a a k r e v o l t e is niet te b e dwingen. Zij zal onze m a a t s c h a p p i j struktuur even ingrijpend b e ï n v l o e den als destijds de strijd o m het algemeen kiesrecht. W a n t de naoorlogse generatie is begeesterd. Zij weet b i j z o n d e r goed w a t er loos was in de j a r e n veertig. M a a r h a a r g e v o l g t r e k kingen zijn toegesneden op de p r o blematiek v a n v a n d a a g . Z i j weigert te berusten in een positie v a n m a c h t e loosheid. Z i j vecht v o o r i n v l o e d o p de o n t w i k k e l i n g . O m o p die m a n i e r n a a r vermogen te kunnen bevorderen d a t nooit weer gebeurt w a t eens is voorgevallen. E d . van Thijn
BOEKHANDEL
kies H E M A voor' u w geld
Robert Premsela van Baerlestraat 78 Amsterdam Telefoon
724266
'T HONK Interieurverzorging Kunstnijverheid
Voor al uw reizen per vliegtuig schip spoor
Middenweg
Keisbureau
HOYMAN & SCHUURMAN R O K I N
(Oost)
Telefoon (020) 5 12 22
hotelreserveringen, bagage- en ongevallenassurantie Passage- en
105-107-107a
Amsterdam
8 0 / 8 2 - A M S T E R D A M - T E L .
R.A.F Rijnstraat 158 + 142 Tel. 71 3 5 9 7 - 7 3 91 0 3 RADIO - TV - GAS- EN ELECTR. H U I S H O U D E L I J K E APPARATEN Ook nu specialisten Hl-FI-Stereo gebied Sinds 1923 de zaak vertrouwen
van
2 4 1 6 7 7
BRILJANTEN
Waar mode een lust voor het oog is MANTELS — SUEDE — BONT —
Modehuis
eigen
NAPPA
MANTELCOSTUUMS
K a l v e r s t r a a t 3 — 5 , bij d e 020 —
in
atelier
voor de halve prijs
BOUTIOUE
De Vries en Lampie Tel.
OBJECTEN gemaakt
JAPONNEN
DEUX PIÈCES —
en
23.76.34
fa.
Barber & Zoon K e i z e r s g r a c h t 740
Dam,
Amsterdam
Amsterdam Tel.
privé 42 34 78
ZINVOL
HERDENKEN
E l k j a a r opnieuw dringt zich de v r a a g aan ons op o f het herdenken van het lijden en de ellende v a n de bange o o r logsjaren wel zin heeft. M e t name de jeugd, die n a a r de volwassenheid is gegroeid z o n d e r angst en k n e c h t s c h a p , zou, zo meent men, geen belangstelling hebben v o o r het n a m e l o z e leed, dat in en buiten de c o n c e n t r a t i e k a m p e n is geleden. Z i j hebben geen weet v a n de spanningen in een v o o r t d u r e n d bedreigd leven, de m a r t e l i n g v a n een aan wreedheid en willekeur overgeleverd bestaan. Zij dragen niet aan den lijve de littekens van psychische en physieke mishandelingen. M o e t men d a a r o m m a a r liever a f z i e n v a n het herdenken, v a n het oproepen v a n trieste beelden uit de donkerste p e riode v a n het twintig-eeuwse E u r o p a ? Zeer zeker niet! W i j m o e t e n w e l i s w a a r kunnen vergeven, al v a l t ons dit nog zo z w a a r , m a a r vergeten mogen wij .nooit! D a a r o m g a a t het bij de terugblik op w a t in de j a r e n 1 9 4 0 - ' 4 5 w e r d d o o r l e e f d en geleden, niet om het koesteren v a n oud zeer, o m een ongezond wroeten in het doorstane leed, om een levendig houden van h a a t - en w r a a k g e v o e l e n s . H e t g a a t o m heel' iets anders. Z i n v o l herdenken heeft een dubbele betekenis. Enerzijds is het een d a a d v a n piëteit tegenover hen die het weerioos s l a c h t o f f e r w a r e n van d o o r hoogmoed en rassenwaan bezetenen. T e v e n s is het een eresaluut aan hen die vrijwillig het leven gaven in de ongelijke strijd tegen onrecht en onschuldigen-vervolging. E l k j a a r m o e t de oproep w e e r k l i n k e n t o t bezinning o p w a t er in het z.g. „ c h r i s t e l i j k " E u r o p a k a n gebeuren. D e jeugd v a n thans moet weten v a n de a f g r o n d v a n rechteloosheid en onmenselijkheid, w a a r i n een k w a r t eeuw geleden de wereld — onze wereld — v e z o n k e n lag. E e n v o l k dat zijn verleden vergeet k a n niet bouwen aan zijn toekomst. O o k de diepdonkere schaduwen geven reliëf aan de image van ons volksleven, zij k u n n e n en mogen niet w o r d e n verdoezeld. r
N o o i t en tenimmer mogen wij vergeten w a t het v o l k der J o d e n is aangedaan. H u n bloed schreit nog steeds ten hem e l . H e t is onze t a a k bij de jeugd v a n nu het besef v a n v e r a n t w o o r d e l i j k h e i d te verlevendigen. Zij zijn het die er v o o r moeten w a k e n dat zulk een massamoord nooit meer k a n plaats vinden. D a a r o m alleen al mogen wij niet z w i j gen. „ N o o i t meer A u s c h w i t z " is geen holle kreet. D e zin v a n het herdenken is echter meer dan een eerbiedige nagedachtenis. H e t is ook een waarschuwingssignaal, dat p e r m a n e n t op rood behoort te s t a a n . D e jeugd v a n v a n d a a g is vrijmoediger in h a a r kritiek en haastiger in h a a r protest dan de jeugd v a n een k w a r t eeuw geleden. Zij k o m t thans gauwer t o t georganiseerd o f ongeorganiseerd protest. Studenten aan nederlandse en buitenlandse universiteiten gaan v o o r in het verzet tegen de bestaande orde. M e n v r a a g t zich soms a f o f zij nog tijd over hebben om te studeren, w a t toch het hoofddoel v a n hun student-zijn is. W a a r m e e niet gezegd wil zijn d a t er binnen en buiten de universiteiten in de structuur van o n z e m a a t s c h a p p i j niets te verbeteren zou zijn. E r zijn ongetwijfeld misstanden en een w a a r d i g protest k a n zeer wel o p zijn plaats zijn. O o k het streven n a a r vernieuwing binnen vrijwel elke p o litieke p a r t i j heeft zeer zeker eveneens zijn goede zijde, mits men de proporties in het oog houdt en niet luide p r o testeert o m de pret v a n het protest zelf. M e n winde zich niet o p over relatief geringe z a k e n , terwijl om ons heen de wereld bloedt uit duizend w o n d e n . H e t heeft v a a k de schijn o f het kleinzielig eigenbelang domineert, w a a r gemeenschappelijk f r o n t m a k e n tegen o p k o m e n d e g e v a a r lijke geestesstromingen eerder geboden zou zijn. D a t is een k w a l i j k e z a a k . A l o m in de wereld heerst nog onrecht en v e r d r u k k i n g , oorlog en bittere n o o d . O n d a n k s de „ D e c l a r a t i e v a n de
rechten v a n de m e n s " , w a a r v a n wij de twintigste j a a r d a g onlangs hebben gevierd, worden schier o v e r a l o p a a r d e deze mensenrechten met voeten getreden. D i s c r i m i n a t i e v a n de ene groep tegenover de andere, v a n het ene ras ten aanzien v a n het andere viert nog hoogtij. D e tegenstelling tussen de a r m e en de rijke landen is schrijnender dan o o i t . E e n lange afschuwelijke oorlog sleept zich in V i e t n a m al j a r e n lang v o o r t . D e vrijheid, v o o r elk volk v a n zo v i t a l e betekenis, krijgt v a a k n a u welijks de kans o m ' t e worden gerealiseerd. H e t fascisme o f nationaal-socialisme steekt o p allerlei plaatsen de k o p o p — en dat niet alleen in E u r o p a . E n w a a r dictatuur de democratie verdringt g a a t de terreur heersen. H e t b a a t niet o m in de veiligheid v a n het eigen l a n d te volstaan met protestmeetingen en protestmarsen. W a t n o dig is, is de veel moeilijker en minder spectaculaire t a a k , om door w o o r d en geschrift te trachten de publieke opinie te beïnvloeden. H e t signaleren v a n de gevaren v a n een u l t r a - n a t i o n a l e politiek, v a n elke discriminatie in w e l k e v o r m ook, is nodiger dan ooit. J o n g e r e n moeten met de ouderen v o o r t d u r e n d o p de bres staan om de ethische w a a r d e n te verdedigen, wier naleving onontbeerlijk is v o o r een r e c h t v a a r d i g e n a t i o n a l e en i n t e r n a t i o n a l e samenleving. H e t zijn de ethische w a a r d e n w a a r v o o r het beste deel v a n de nederlandse jeugd in de oorlogsjaren zo fel en met de inzet v a n hun volle persoonlijkheid heeft gestreden en die v a n d a a g de dag opnieuw met voeten worden getreden. H e t is niet nodig hiervan voorbeelden aan te halen. Ieder k a n ze v o o r de vuist weg o p s o m m e n . D e z e ethische w a a r d e n culmineren in het respect v o o r de menselijke persoonlijkheid t o t w e l k ras o f stam hij o o k b e h o o r t . E l k mens, elk individu is als beelddrager G o d s een schepsel v a n hoge k o m a f . D e mensheid is een eenheid, die zich in pluraliteit manifesteert. T o t de ethische w a a r d e n , die G o d aan de mens schonk behoren vrijheid v o o r v o l k en individu, vrede in de n a t i o nale en i n t e r n a t i o n a l e samenleving, gerechtigheid in de verhouding v a n mens t o t mens en v a n v o l k t o t v o l k . B o venal o o k een gemeenschappelijke krachtsinspanning om de strijd aan te binden tegen honger, ziekte en gebrek d o o r een eerlijker verdeling v a n de aardse goederen t o t stand te brengen. M e n mene niet d a t het herdenken v a n een triest en b e schamend verleden met dit alles niets v a n doen h e e f t . H e t heeft er alles mee uit te staan. W a n t de gevaren die deze en de k o m e n d e generatie bedreigen ontspruiten aan dezelfde b r o n , w a a r u i t al het leed en de dood v a n de m i l joenen s l a c h t o f f e r s v a n de j a r e n ' 4 0 - ' 4 5 zijn v o o r t g e k o men. D e jongeren v a n thans zijn niet meer zo argeloos als de vroegere generatie. Zij kunnen w e t e n hoe diep zelfs de westerse cultuur k a n zinken. Zij kennen de b r o n v a n ongebreidelde begeert n a a r m a c h t . H e t m o e t hun w o r d e n ingeprent w a a r t o e een rassistische h o o g m o e d , een v a l s en misplaatst n a t i o n a a l eigenbelang o f een „ v o l k s e " trots k a n leiden. D e tegenwoordige j e u g d zij kritisch, doch zij spitse h a a r kritiek toe o p w a t wezenlijke schade doet aan de o p b o u w v a n een o p vrijheid, gerechtigheid en o p liefdevolle w a a r dering v a n de ander gefundeerde samenleving. Alleen de o n w a n k e l b a r e trouw a a n de hoogste w a a r d e n , die G o d a a n de mensheid schonk, verleent aan ons h e r denken v a n het verleden de diepste rechtsgrond. W a n n e e r ons herdenken de jeugd aanspoort h a a r energie en idealisme te richten o p zuivere m a a t s t a v e n v o o r de relatie v a n de een t o t de ander, v a n het ene v o l k t o t het andere, a l leen dan zal onze herdenking de zinvolle verbindingsschakel zijn tussen h e t nameloos \eed v a n net - v e r l e d e n e n de h o o p o p een t o e k o m s t w a a r i n het „ N o o i t meer A u s c h w i t z " zal w o r d e n gerealiseerd. P r o f . d r . G e s i n a H . J . v a n der M o l e n
Uitgeverij Athenaeum - Polak & Van Gennep Keizersgracht óos Amsterdam C
athenaeum boekhandel Amsterdam: spui u / Van Woustraat 124 / Banstraat 22 Maastricht.- Vrijthof 29
HefVi-geVolk
uw krant? Ja,
HANDELSOPLEIDING
reve
omdat Het Vrije Volk nog é é n van de z e e r zeldzame p r o g r e s s i e v e verschijningen
in o n s persvrije
land
is.
Een moderne, onafhankelijke nieuwskrant voor m e n s e n die zich kritisch o p s t e l l e n t e g e n a l l e s wat strijdig is m e t gezonde s o c i a a l - e c o n o m i s c h e
verhoudingen.
Een krant die kleur b e k e n t . G e e n s p r e e k b u i s van e e n politieke partij. Een veelzijdige krant. Die u zou m o e t e n
HANDELSOPLEIDING Boekhouden M.O. S.P.D. M.B.A. Praktijkdiploma's Boekhouden
Talen Typen Steno M iddenstandsdiploma Officiële I.M.O.-opleiding
lezen.
Doe de antwoordbon vandag op d e b u s .
KANT.: WILLEMSPARKWEG
31, AMSTERDAM-Z.
761176 Ik ontvang Het Vrije Volk t w e e weken t e r kennismaking. Naam:
• • • •
Adres: Woonplaats: In envelop k o s t e l o o s opzenden en HET
VRIJE
LES-ADRESSEN:
VOLK
adresseren:
ANTWOORD1NR.
40
AMSTERDAM
•
W i l l e m s p a r k w e g 31 Da Costakade, W e s t Jan de Louterstraat, Slotermeer Meeuwenplein, Noord Noord-Zonnestein, Lid v . d . P.I.H.
Amstelveen
A u s c h w i t z „ H e t uitweiden over de 2e W e r e l d oorlog bij het geschiedenisonderwijs is niet het aangewezen middel tot het w e k k e n van historisch bewustzijn bij de schoolgeneratie en w e r k t b o v e n dien o p gevaarlijke wijze op de sensatiezucht en de gevoelens van valse r o m a n t i e k bij de leerlingen", luidde de destijds zoveel gerucht m a k e n d e veertiende stelling bij het p r o e f s c h r i f t v a n D r Lea D a s b e r g . E n i n d e r d a a d weet de historicus bij het M i d d e l b a a r O n d e r w i j s , dat zeer vele van de aan hem toevertrouwde pupillen de lessen over deze oorlog, die immers (in j a r e n ) v o o r hen meer dan een mensenleeftijd geleden werd uitgevochten, ondergaan als één boeiend v e r h a a l . N u j a , er waren wel „ w a t " moorden en z o , m a a r in welke oorlog gebeurde zo iets niet en tenslotte bewijst de hedendaagse westerse m a a t s c h a p p i j met al zijn w e l v a a r t , d a t de oorlog zelf als een zuiverende k a t a l y s a t o r had gewerkt. Dus geen uitweiden over de m i l i t a i r strategische aspecten, niet d o o r boeiend vertellen over de grootheidswaan aan de ene k a n t en de olie en heroïek ter anderen zijde, gevoelens van valse r o m a n t i e k w e k k e n . M a a r betekent d a t dan dat we die hele oorlog m a a r moeten overslaan en door middel v a n verder gelegen gebeurtenissen, uit de niet-emotionele sfeer, de leerlingen historisch bewust moeten m a ken? D a t h o e f t niet en dat kan o o k niet o p deze absolute wijze! W a n t b o v e n alle gebeuren uit de j a r e n 1 9 4 0 - 1 9 4 5 s t a a t als gruwelijk symbool de v e r nietiging v a n volkeren en groepen die we samenvatten in die éne naam „Auschwitz". In de geschiedenis k o m t het herhaaldelijk voor, d a t volkeren zichzelf het énige, echte v o l k a c h t e n . Bij de eskimos zijn de n a a m van het v o l k en van het begrip mens „ I n u k " zelfs nu nog synoniem. M a a r nimmer is d a a r a a n de consekwentie verbonden, dat dus de rest v a n de mensheid subhumaan zou zijn. M i n d e r dan het zich zelf uitverkoren achtende v o l k , z e k e r ; m a a r een v r i j brief tot uitmoorden, tot totale v e r nietiging nooit. Zegt een midrasj niet, dat G o d bedroefd was, toen de E g y p tenaren ten onder gingen bij de R o d e Zee? W a n t de inwoners van M i t s r a jim w a r e n t o c h o o k zijn schepselen. Leefden niet, vele eeuwen na de verovering van K a n a a n , talloze a f s t a m melingen v a n de oorspronkelijke b e woners rustig te midden van de J o den, ondanks de krijgshaftige taal van Tenach? M a a r in „ A u s c h w i t z " volvoerde voor
a l s
g e s c h i e d e n i s l e s
het eerst in de geschiedenis, een v o l k , d a t zijn minderwaardigheidsgevoelens uitschreeuwde in een hysterische superioriteitswaan, een volkerenm o o r d , zo grondig en zo technisch v o l m a a k t , d a t de Armeens geruwelen uit de Eerste W e r e l d o o r l o g en de S p a a n e s m o o r d op de C a r a ï b i s c h e Indianen in de zestiende eeuw, er onschuldige spelletjes bij leken. E n dat nu moet de kinderen wel bijgebracht. D i t is een opgave, zo z w a a r , dat hij de k r a c h t e n van een docent, die -dit goed wil doen, bijna te boven gaat. D e z e moorden k w a men v o o r t uit een mentaliteit en w e r den uitgevoerd met een precisie, die zo infernaal was, dat de docent die zich t r a c h t in te leven het m e n t a a l niet o m v a t t e n , laat staan dus, verwerken k a n , teneinde het o p v e r a n t w o o r d e wijze aan de leerlingen door te geven. E n toch moet het. M e n mag de leerlingen v o o r wie B i a f r a en V i e t n a m de werkelijkheden v a n v a n d a a g en A u s c h w i t z geschiedenis is, niet met lege handen wegsturen. W a n t eigenlijk heeft de leraar die er emotioneel sterk bij b e t r o k k e n is slechts één o p welling, n l . : „jongens, w a t de D u i t sers met de J o d e n en andere groeperingen die hen niet welgevallen w a ren, weten jullie wel. H e t is té v e r -
TJ v r a a g t
schrikkelijk om over te praten, laten we het d a a r o m m a a r o v e r s l a a n " . E n wie z a l het deze docent durven k w a l i j k nemen? N o g weer terug te moeten gaan om het o n o v e r b r e n g b a r e te doen overspringen o p kinderen v o o r wie de grote J o d e n m o o r d e n van 1 6 4 8 en 1 9 4 0 - 1 9 4 5 van dezelfde orde zijn, is een opgave die voor menig leraar te z w a a r is. D a a r o m lijkt het m.i. beter om, met P r o f . Presser sprekende, het „ A n t woord aan het k w a a d " te geven, niet door beschrijving van de factuele uitingen van dit k w a a d , m a a r door te trachten door te dringen tot de bronnen van de genocide. D o o r o p eenvoudige wijze na te gaan hoe een verziekte volksmentaliteit door schijnmotiveringen enquasi wetenschappelijke constructies tenslotte tot de, voor hun gevoel, v o l k o m e n vera n t w o o r d e grootste bestialiteit v a n de wereldgeschiedenis kon k o m e n . Lukt deze wijze v a n o v e r d r a c h t , k o m t bij de leerlingen na het o v e r winnen v a n de verbijstering en a f schuw, de vaste wil om door persoonlijke inzet „ A u s c h w i t z " te v o o r k o men, dan heeft de les zin gehad en is de opzet v a n de geschiedenisles het „ w e k k e n van historisch b e w u s t z i j n " geslaagd. • D r . A . S. R i j x m a n
m i j . . .
U v r a a g t mij een artikel van 1 0 0 0 woorden over D e J e u g d in Actie, en u schrijft dat u in deze actieve jeugd een parallel ziet met uw eigen streven. Aangezien uw streven, d a c h t ik, uitgedrukt w o r d t in de slagzin: N o o i t meer A u s c h w i t z , vraag ik mij a f in hoeverre uw veronderstelling juist is. I k heb de indruk dat juist in die landen w a a r de jeugd weinig of niets v a n Auschwitz weet en het gescherm ermee beschouwt als het rookgordijn van een schuldige, oudere generatie, zij in actie is gekomen. In het enige land w a a r de jeugd er erg veel over gehoord heeft, Israël, k o m t zij niet in actie, althans niet in acties van protest tegen h a a r oudere generatie. E n het zelfde geldt v o o r de jeugd in O o s t - E u r o p a en de S o w j e t - U n i e , v a n wie aangenomen mag worden d a t zij over A u s c h w i t z beter onderricht is dan b . v . de A m e r i k a a n s e . O o k d a a r k o m t zij niet massaal tot actie, het-
geen wellicht mede geweten m a g w o r den aan de daar heersende politieke richtlijnen volgens welke het h a n d j e vol dat gek genoeg is a f en toe een demonstratie te wagen, gearresteerd w o r d t , gevangen genomen en v e r b a n nen, beschuldigd o.m. v a n „ z i o n i s m e " of „joods i n t e r n a t i o n a l i s m e " . O n z e hoop moet d a a r o m gevestigd zijn op een jeugd die v a n A u s c h w i t z zo weinig weet, dat zij niet in de vrees leeft er zelf o o k nog eens t e recht te komen en die d a a r o m risico's d u r f t te nemen die een oudere generatie met angst vervullen. In a f w a c h ting van de herstructurering v a n de maatschappij moet ons streven d a a r om zijn de bestaande m a a t s c h a p p i j zo menselijk mogelijk te houden (beter gezegd: het h a a r zo moeilijk mogelijk maken onmenseli ker te w o r d e n ) , o p dat het protest ertegen niet in kerkers wordt gesmoord. R e n a t e Rubinstein
opöat en RechtvaaRöiqheiö zi]
d a a r m e d e is d e c a u s a l i t e i t s - e i s in a r t i k e l (het
diteit) len
Iedere liefhebber v a n gedichten zal wei dichter
kennen
wiens
werk
hem
een
kampen, voorzover
Hoornik.
„Auschwitz
wet
aanspreekt. V o o r mij w a s die d i c h t e r altijd E d . Ik
herinner
met
een
komst
mij
schok
van
hoe zijn
vele
jaren
las
waarin
hij
de
huiveringJodenbree-
is een d i e p
was
Berlijn vijf
Nazi-horden
geleden
op
Het
de
ik vers
wekkende wijze voorspelde. „ D e straat
naar
maar
weinig
Nederland...
van
Zo
en
uren
van
kwamen
onmenselijkheid
Onvoorstelbaar
en
er
terreur.
concentrat.e-
vielen ondei
Pensioen
1940-1945.
herdenken
betekent
ook
beschaamd
waaronder geleefd wie
kamp
ikzelf
langs de
Er
—
een
van
pas jaren
kwam
velen
jegens
eindelijk
tot
opbouw
samenleving en
ging z o o p dat
toch vergeten werd. H e t was opnieuw
in
dan
gelukkig
er
lijk
Besluit
de
Rijksgroepsregeling
Hoor-
resultaat
de
gehad.
kwa-
aandacht
—
goddank
aandacht
vestigde
o p w a t v e r g e t e n w a s : recht te doen aan
de
k l e i n e en
helaas
„Ook
weder-
steeds
slin-
In
de t o e l i c h t i n g
bij het
arbeid
nog
de
tot
staat
wordt
worden
aan
sche
van
in
gevolgen
vervolgde
het geacht
kan
de
de
of
gevangenschap".
slachtoffers
van
en a n d e r e n .
en r e c h t m a t i g aan
nood-
in
nu
één
Het
past
Opdat
ook
Putten, lijkt
geldt
de
voor
mij een
rechtvaardig
een
gelukwens
v o o r het behaalde
daarom
een
de
Jehova-getuigen
streven. Naast
het C o m i t é 1968
s t r e e f t n a a r een p e n -
die
succes m h e t n i e u w e
toegepast.
„In
wor-
B e t e r t w e e te veel dan
zoals
wijzigde
Koninklijk
niet
psychosomati-
D a a r m e d e zijn d e v e r l a n g e n s v a n het C o m i t t
Konink-
volstrekt
de
verrichten
geholpen.
Een
staan twee belangrijke z m n e n :
van
voorbijgegaan
1968
snel, soepel en m e t b e g r i p w o r d t
geval-
bij d e b e o o r d e l i n g
vervolgde
n o g niet v e r v u l d . H e t
zakelijk w o r d e n g e a c h t d a t d e z e regeling
de
verder:
te weinig
Oorlogsslachtoffers moet
nadele
in
dat
aanwijsbaarheid
den u i t g e v o e r d .
het
geweest.
7 november
van
ten
invali-
van
nale Auschwitz-herdenking wijze
niet
18a
en
in die geest zal de r e g e l i n g o o k m o e t e n
in g u n s t i g e r z i n . H e t
varen
van
—
nik die r u i m t w i n t i g j a a r l a t e r bij d e n a t i o —schokkende
twijjel
geformuleerd, nauwkeurige
sioenregeling
welvaartsgroei
op
niet
invalide
hadden
uiting
weer
die z o l a n g t e g e r i n g w a s
zodanig
van
kampverblijf
diegenen,
gevolgen
later
En
beteken-
de
die al t e l a n g
onrecht
rampzalige
vaak
men.
zijn
tussen
werkt".
beschaamd
z i j n " , zei H o o r n i k o p die d a g . H e t de
de
de
D e a c t i e v a n h e t A u s c h w i t z C o m i t é h e e f t nu
Nederlandse
herstel,
van
die m e t
onvergetelijk.
Onvergetelijk? De
Buitengewoon
bij
ravijn".
inderdaad
jaren
kende groep overlevenden
bijzonder
verband
wens
resultaat
voor
nieuw
J.
Voogd
jaar.
er r e c h t v a a r d i g h e i d
zij.
Besluit verband
J.
Regering, neem een grootmoedig besluit! Pensioen
is de
oplossing
V o o r z o v e r wij h e b b e n k u n n e n n a g a a n is e r
nen doorbreken. H e t
nog
aanvang
maar
heel
weinig
veranderd
sinds
op
7 n o v e m b e r het K . B . op de v e r r u i m i n g de
Rijksgroepsregeling
Oorlogsslachtoffers
is a f g e k o n d i g d . V a k m e n s e n b e w e r e n n o g niet k a n . D e l a n d e l i j k e
Het k o p e n v a n e e n
góed
Perzisch Tapijt i s tóch altijd e e n z a a k
dat
dit
adviescommissie
het
len
een
vaste
gingskampen aan
de
handen
in
het
haar.
alle
basis v a n
H o e het z a l g a a n w e r k e n ? A l s m e n de v e r -
Puttenaren,
wachtingen
dienaangaande
kent v r a a g t
Het
zich
daar
van
of
ooit
iets
men
terecht
zal
ambtenaren
toelage
van
hebben
b.v.
o f niet.
nazi-slachtoffers
Begrijpelijk.
af
duidelijk
zijn t e r u g g e k e e r d ,
naren
met
g o e d bij d e
jaar
ƒ
uit
700
m a a n d v o o r al d e g e n e n die uit d e zij i n k o m s t e n
zitten
is d a a r o m
nieuwe
t e s p r e k e n w a a r wij n a a r t o e w i l l e n . W i j w i l -
m o e t n o g g e ï n s t a l l e e r d w o r d e n en d e a m b t e -
komen. D e gemeentebesturen, de
van vertrouwen.
van
van
de bijzondere Jehova's
betreft
duizenden
hier
ongeacht Voor
een
en
Voor
dit
of rest op
zoals
de
gijzelaars.
slechts h o n d e r d e n
slachtoffers.
de
pensioen
uitkering,
getuigen
per
vernieti-
en
geen
handjevol
mensen m o e t de regering v a n de w e l s t a n d s -
en o o k
Joods
s t a a t N e d e r l a n d een g r o o t m o e d i g besluit n e -
M a a t s c h a p p e l i j k W e r k en de S t i c h t i n g
40-45
m e n . H e t g e l d is e r .
van
de drie
sociale
weten
eigenlijk
cirkel
te
diensten
nog
niets. Ieder
doorbreken,
omdat
is b a n g
eigenlijk
de nie-
Jos
Slagter
m a n d g o e d w e e t w a t hij m e e r k a n d o e n d a n w a t g i s t e r e n en e e r g i s t e r e n m o c h t ,
AMSTERDAM Leidsestraat 74-76
derd
misschien
de
toepassing
M e t alle w a a r d e r i n g
voor
uitgezon-
bijstandswet.
de leden
van
de
l a n d e l i j k e a d v i e s c o m m i s s i e : wij zijn b a n g d a t o o k zij de a m b t e l i j k e m u u r niet z u l l e n
l0at
kun-
ió dit voor een blad
C
het
maand-
o f n a a r enig a d r e s l a t e n s t u r e n ? W i l t u elk
blad v a n het N e d e r l a n d s A u s c h w i t z
Comité.
nummer
Het Het
is h e t
januarinummer
van
is een h e r d e n k i n g s k r a n t ,
januari
omdat
1945 het k a m p Auschwitz
S o w j e t l e g e r w e r d bevrijd. D i t
op
door
27 het
extra-nummer
voortaan
lezen?
Geeft u dit op a a n het secr. N . A . C , rieplein het
blad
32,
Amsterdam
gratis,
zonder
1010. enige
U
Victo-
ontvangt
verplichting.
( o p l a a g 2 0 . 0 0 0 ) p l a a t s t d e j e u g d in h e t m i d -
Bijdragen op postrek. 2 9 3 0 8 7
delpunt:
s t e r d a m m e r s ) g e m . g i r o N 5 5 0 0 ten n a m e v a n
gen.
het bereikt
„Nooit
spreuk
meer
v a n het
vele
onderwijsinstellin-
Auschwitz!"
is
de
zin-
W i l t u een o f m e e r e x . v a n d i t b l a d
Waardeert
N.A.C, dan
N.A.C.
Amsterdam,
zijn
of (voor
natuurlijk
meer
welkom.
hebben
u dit blad?
Am-
Han N.A.C
Toont het dan!
de
Vries
speelt
hobo
op de
Auschwitz-
Maak een bijdrage
over.
herdenking.
Vertrouwen in de jeugd Veele ouderen herinneren zich m e t a f s c h u w de fascistische v a n de t w e e d e
H e t is begrijpelijk, d a t d e s l a c h t o f f e r s d a a r v a n willen h o u d e n , o p d a t een h e r h a l i n g w o r d t Maar
een h e r i n n e r i n g
deze herinneringen
levend
voorkomen.
a l l e e n is niet v o l d o e n d e . D e z e
r i c h t e n o p de s l a c h t o f f e r s v a n d e D u i t s e o v e r h e e r s i n g die het h e b b e n
verschrikkingen
wereldoorlog.
zou
zich
uitsluitend
ó f o p de
generaties
meegemaakt.
H e t b e g r i p „ A u s c h w i t z " m a g n i e t alleen een k w e s t i e zijn v a n „ N o o i t geten",
maar moet
vooral
waarin
dit z i c h n o o i t
een w a a r s c h u w i n g
meer zal
mogen
inhouden v o o r
de
ver-
toekomst,
voordoen.
O p d e z e wijze a a n „ A u s c h w i t z " h e r i n n e r e n b e t e k e n t h e t o v e d r a g e n v a n e r v a r i n g e n d e r o u d e r e n a a n d e j o n g e r e n , die d e v e r s c h r i k k i n g e n oorlog niet hebben Dat
van
meegemaakt.
is n i e t e e n v o u d i g ,
omdat
de omstandigheden
waaronder
de
jongeren
v a n v a n d a a g l e v e n , a a n z i e n l i j k v e r s c h i l l e n v a n die w a a r i n d e o u d e r e n jeugd hebben Vraat-
en
oorlogszuchtig
geschreven
aan
heest.
francais
Tekening
uit 1555,
toe-
Rabelais.
hun
doorgebracht.
W i j b e l e v e n o o k t h a n s w e e r een t i j d p e r i o d e v a n g r o t e b e w e g i n g , v a n s c h o k k e n en v a n b i j z o n d e r v e e l interesse o n d e r j o n g e r e n v o o r
grote
maatschappe-
lijke v r a a g s t u k k e n , v e e l a l t o t u i t i n g k o m e n d in een s c h e r p e , k r i t i s c h e
DE
de grote
vaart
naar
de zon en van
senen en o v e r een b r e u k tussen d e g e n e r a t i e s .
witte
de berg
verft
kindervloot van
Sint
de zeilen
zijde
hou-
d i n g . M e n s p r e e k t soms z e l f s o v e r d e t e g e n s t e l l i n g tussen j e u g d en v o l w a s -
KINDERVLOOT
Kijk,
de
deze
E e n d e r g e l i j k e b e n a d e r i n g v a n d e h u i d i g e o n t w i k k e l i n g is v o l s t r e k t D e k o n s e k w e n t i e e r v a n z o u zijn, d a t d e ( o u d e r e )
André,
g e n e o v e r één k a m w o r d t g e s c h o r e n m e t zijn ( e v e n e e n s o u d e r e )
limonaderood
is de grote
blauwe
onjuist.
concentratiekamp-gevansadistische
b e w a k e r ; een d e r g e l i j k e b e n a d e r i n g stelt d e v e r z e t s t r i j d e r o p één lijn m e t d e
zee.
O o s t f r o n t s t r i j d e r v a n de S.S.
Het
hele
staat
grote
in de
mensenland
de
c o n s e r v a t i s m e . D i é t e g e n s t e l l i n g , dié s c h e i d i n g l o o p t d w a r s d o o r o u d e r e én
op voor
kijk
het gras zit vol met
en de scholen
heel
staan
hand
ver,
heel
Ze hebben geen alle
ouders
gaan
stil
geen
reld?". Want
meer,
ver,
hand heel
kinderen één
in ver
meer
om
behalve
aan wuift
de
in d e
vaart de zon en van
de grote naar
heel
maatschappij. van ant-
dat
tevens
een
oproep
zal
zijn t o t a c t i v i t e i t v o o r v r e d e en d e m o -
naast het positieve v a n de overwinning op de fascisduidelijk m o e t e n m a k e n , w a a r o m
die
overwinning
o n v o l t o o i d b l e e f m e t h e t d a a r d o o r blijvend g e v a a r v a n o o r l o g , h o n g e r , o n -
nacht
derdrukking
en
rassendiscriminatie.
ver
de
geestdriftige,
energieke
werkelijke vooruitgang.
kracht
der
jongeren
strand
is d e v o o r w a a r d e
I n d e z e b a n d ligt niet a l l e e n h e t p e r s p e k t i e f
een n i e u w e w e r e l d , m a a r o o k d e v o o r w a a r d e
d a t de kritiek der
invloed zullen
verft zijde
witte van
de zeilen is de grote
voor
geen
hebben.
H e t N e d e r l a n d s A u s c h w i t z C o m i t é toont met dit herdenkingsnummer,
weg.
te
geven.
Sint
D o o r het herinnering a a n A u s c h w i t z op deze wijze levend te houden krijgt h e t h e r d e n k e n
limonaderood blauwe
als een w a a r s c h u w e n d
teken
veruit
het v e r l e d e n v o o r d e t o e k o m s t , die d e t o e k o m s t v a n d e j e u g d is.
zee. Lennaert
een a k t u e l e w a a r d e
dat
willen
kindervloot André,
— tot
jongeren
z i c h v o r m t t o t een p o s i t i e v e k r a c h t , w a a r o p r e a c t i e en c o n s e r v a t i s m e
kinderhand
de berg
Het
d e v o o r u i t g a n g w i l l e n s t a a n . J o n g en o u d d i e n e n bij t e d r a g e n a a n h e t
én
land
de
belangstelling
z i c h o p d e j e u g d o r i ë n t e e r t , zijn b i j d r a g e t o t d e z e o n t w i k k e l i n g
Kijk,
van
D c b a n d tussen die e r v a r i n g e n d e r o u d e r e n — z o w e l p o s i t i e f als n e g a t i e f
leren
ver
vraag
a a n dié o u d e r e n , die a a n d e k a n t
tische o n d e r d r u k k i n g —
te
een heel
gegeven o p de b r a n d e n d e
d e z e w e r e l d is in h u n o g e n d e w e r e l d d e r v o l w a s s e n e n .
D e ouderen zullen —
in dit
een
worden
cratie.
hand
door
teger»
is e r n o g o o r l o g , o n d e r d r u k k i n g en h o n g e r in d e w e -
is t e v e n s e c h t e r een uitdaging
woord,
strand
meneren
leven
ver,
land
lacht,
kinderen
er is geen
het
weg
vliegen
die
antwoord
van de jongeren v o o r de ontwikkelingen Het
laatste
en
duizendvoudig
stellen v a n d e z e v r a a g is v e r h e u g e n d . H e t t o o n t d e g r o e i e n d e
tenen
door
die k o z e n v o o r v r e d e en d e m o c r a t i e
w o r d e n u i t - en o v e r g e d r a g e n a a n d e j o n g e r e g e n e r a t i e s .
jongeren: „ W a a r o m
kleren
het
de ouderen,
Tegelijk m o e t
verdwenen
naar
ernstige
heel
zand
en
generaties.
strijd v a n
f a s c i s m e w a s en is n i e t t e v e r g e e f s g e w e e s t . D a t k a n en m o e t
weg.
op blote
geen
daar
brand
hand
ver
de kinderen
en zingen
niet
De
in het zwarte
zijn
ze vluchten
De
in
in
zelfs
jongere
gaten
teddybeer,
en heel
heel
soldaten
spelen
en dansen
niét
krant
pas
de kinderen
D a t is n a t u u r l i j k a b s u r d en t o o n t gelijktijdig a a n , d a t d e t e g e n s t e l l i n g ligt tussen o u d en jong, m a a r tussen g o e d en k w a a d , tussen v o o r u i t g a n g
Nijgh
december 1968.
A. A.
Verheij
Imposante L.P. van Het Parool:
BERICHT AAN DELEVENDEN Bericht aan de levenden, voor orkest, koor en declamatie is in opdracht van de Stichting Kunstenaarsverzet 1942-'45 gecomponeerd door Hans Henkemans, op tekst van H. M. van Randwijk. Deze stereo L.P. is opgenomen tijdens het herdenkingsconcert van 4 mei 1968 in Amsterdam. De uitvoerenden zijn: Concertgebouworkest, Nederlands Filharmonisch Koor, NCRV Vocaal Ensemble, het geheel onder leiding van Anton Kersjes. Declamatie: Han Bentz van den Berg. Op kant 2 staat een uitvoering van Beethovens Vijfde Symfonie door Orchestre des Concerts Lamoureux o.l.v. Igor Markevitch. (Het uit 4 tonen bestaande klopmotief in deze symfonie is in de 2e Wereldoorlog voor zeer velen een symbool van de vrijheidsgedachte geworden.) De L.P. is verpakt in een zeer fraaie klaphoes met de volledige tekst van H. M. van Randwijk in 6 talen. Het binnenwerk is bovendien verlucht met twee sfeervolle tekeningen van Maaike Braat. Prijs van dit album + plaat: f 15,—.
BON Stuurt u mij d e L . P . B e r i c h t a a n d e levenden. Ik b e t a a l na ontvangst met d e giroacceptkaart. Naam: Adres: Plaats: G e m a k k e l i j k . D e z e bon invullen, uitknippen, in e n v e l o p d o e n en zonder postzegel opsturen a a n : H e t P a r o o l , Antwoordnummer 2470, A m s t e r d a m . Ook
verkrijgbaar
bij de erkende
grammofoonplatenhandel
HET STUDENTEN PROTEST
I n Parijs, in R o m e , in P r a a g , Berlijn Amsterdam: protestdemonstraties, soms het heftig t r e f f e n met de p o l i t i e m a c h t , het bezetten v a n U n i v e r s i teitsgebouwen, het interrumperen v a n colleges, al o f niet gevolgd d o o r eindeloze, v a a k verwaterende, hier o f d a a r komische meestal o o k wel p r o vocerende discussies, — dat is w a t de buitenstaander zo op het eerste gezicht w a a r n e e m t aan dat vreemde verschijnsel, d a t plotseling vrijwel t e gelijkertijd en i n t e r n a t i o n a a l als een storm de universiteiten beroert. In de huiskamer k o m t het uit k r a n t en t . v . op ons a f als opgewonden, o v e r d r e ven sensatiezucht. H e m die w e r k t , geld verdient en een gezin onderhouden m o e t , lijkt het een ergerlijke tijden geldverspilling, een spel ten koste v a n zijn eigen harde verdiensten. D e a a n b i d d e r v a n w e l k e ideologie dan ook, zij het de democratie, de b e staande rechtsorde, de bestaande s t a a t s v o r m o f een bestaand k e r k g e n o o t s c h a p , k o m t het studentenoptreden v o o r als gezagsondermijnend, agressief, een d o m m e pretentie, in ieder geval minstens een o n v e r a n t woordelijke d a a d . Z i j hebben allen gelijk, min o f meer. H u n ergernis heeft g r o n d . S t e r k e r : zij is o o k bedoeld. W a s er niemand geërgerd, juichte iedereen mee met de o p r o e p t o t verzet, dan was die d a a r mee o n t k r a c h t . H e t verzet bleek zinloos. D e w e e r k l a n k v a n het protest der studenten, de kreten en gebaren v a n v e r w e e r ertegen, bewijzen hun gelijk, minstens het gelijk van hun oorspronkelijke impuls. W a t behelst die dan? W a t zijn de strukturen en m e c h a n i s -
men die het rendement v a n een universiteit, m a a r o o k v a n een groot stuk m a a t s c h a p p e l i j k leven bepalen? Zijn zij niet h o o f d z a k e l i j k ingegeven d o o r het g e l o o f d a t alles zo e f f i c i ë n t mogelijk dient te verlopen, en w o r d t die e f f i c i e n c y niet vrijwel uitsluitend v e r t a a l d in termen v a n economisch welzijn? B e t e k e n t geluk in de hedendaagse m a a t s c h a p p i j nog wel iets meer dan w e l v a a r t , d a t is luxe? H e e r s t er niet een zeker soort v a n zelfsprekendheid w a a r m e e wij allen geloven d a t ons geluk w o r d t gegarandeerd d o o r een d i p l o m a , de t e c h niek en een hoog economisch peil? Is het niet z o , d a t zelfs die gebieden w a a r o p de persoonlijkheid en de c r e a tiviteit vrij spel moesten hebben, het terrein v a n de grote en de kleine kunst, zozeer g e w i k k e l d zijn in de banden v a n een gereglementeerde economie, d a t een mens er nog m a a r met moeite de kans krijgt zichzelf te zijn? Zijn verschijnselen als de ' h i p pies' niet veelzeggend, i n ' z o v e r r e ze juist buiten deze m a a t s c h a p p i j o p zoek gaan n a a r een leefmilieu met nog o n o n t g o n n e n ervaringen en d a a r uit v o o r t v l o e i e n d e vormen v a n samenleving? H e t gaat er de rebellerende studenten niet om, d a t men al deze vragen met een v o l m o n d i g en ongenuanceerd ' j a ' b e a n t w o o r d t . H e t gaat er hen om, dat men ze aan zichzelf stelt o p de plaats w a a r men staat. In eerste instantie stellen zij ze zelf aan hun eigen universitaire wereld. Is het instituut d a t pretendeert een a l l - r o u n d gespecialiceerde opleiding te v e r s c h a f f e n , zich bewust v a n w a a r het bij die opleiding nu, in deze m a a t schappij, het meest om gaat? O f zijn h a a r strukturen verouderd a u t o r i t a i r , is h a a r ideaal te a b s t r a k t , h a a r m e t h o de wereldvreemd? W a a r het om gaat, is immers niet mensen a f te leveren die glad-gepolijst en onbewust zich invoegen k u n n e n in de technische w e l v a a r - m a a t s c h a p p i j . W i l de universiteit iets betekenen, dan dient ze een kritische en profetische instantie te zijn, die „ p r e e k t " tegen de heersende m a c h t e n en wetten, o m w i l l e v a n de geest, de persoonlijkheid en de vrijheid. H e t studentenprotest probeert de universiteit opnieuw bewust te m a ken v a n h a a r t a a k . O p de weg die het volgt, verschijnt het daarmee v a n zelf o p straat, in de pers, in de m a a t schappij. D a a r m e e w o r d t het allereerst een uitnodiging aan ieder, om zich dezelfde vragen te stellen ten aanzien v a n het milieu in dat stukje m a a t s c h a p p i j , w a a r hij z e l f w e r k z a a m is. E e n v a n de methoden v a n het protest is de open discussie met ieder die d a a r t o e bereid is, een ge-
sprek dat, als het goed v e r l o o p t , onherroepelijk een appèl doet op ieders kritische stellingname t.o.v. zijn eigen plaats in het geheel. De impuls v a n het studentenprotest is de behoefte om een d a a d te stellen die uitnodigt tot onderscheiding en w a a k z a a m h e i d . E n vervolgens is het een poging om iets aan het bestaande bestel te doen. H e t te veranderen. O p dat p u n t o n t m o e t het protest u i t e r a a r d de* meeste weerstand. W i e p r a a t is nog p a r t n e r , hij lijkt nog gelijke, hij k a n nog w o r den ingelijfd bij het b e s t a a n d e , zij het als vreemde eend. W i e een d a a d stelt d w i n g t t o t de tegendaad. D a a r o n t staan dan altijd weer dezelfde pogingen om de z a a k a f te d o e n : het zijn m a a r enkele heethoofden, het is m a a r een pressure-groep, het zijn n o r m l o z e anarchisten, het zijn staatsgevaarlijke individuen, wier ongeordend o p t r e den met geweld de k o p in dient te w o r d e n gedrukt. I n dit reactieschema zit generaal de G a u l l e naast iedere mistroostige huisvader a c h t e r het t . v . toestel. H e t schema is zo o u d als de wereld, even oud als poging t o t v e r nieuwde visie, w a a r die t o t de d a a d groeit. H e t bewijst alleen het gelijk v a n die d a a d . N u zijn er natuurlijk a a n het studentenprotest k a n t e n die terecht k r i t i e k u i t l o k k e n . S t u d e n t i k o z e naiëviteit, de „ L u s t zu f a b u l i e r e n " , de roes v a n de sensatie en het spelen van een r o l , zij o n t k r a c h t e n soms de autenticiteit v a n het protest — m a a r v i n d t men a a n de andere zijde dan niets anders dan pure autenticiteit? M o e i l i j k e r te beoordelen, en misschien wel t o t terughouding m a n e n d , is d a t meest in het oog springende punt v a n de studentenacties: het geweld. H e t lijkt m o e i lijk, om op dit p u n t een generaliserend oordeel uit te spreken, en bij voorbeeld te zeggen: o v e r a l w a a r geweld aan te pas k o m t , g a a t iets verk e e r d . Misschien m o e t men t o c h zijn oordeel opschorten, bij gebrek aan precieze kennis v a n zaken in elk a f zonderlijk geval, eenvoudigweg a l leen al o m d a t men nooit e x a c t weet w a a r en wanneer het geweld begonnen is. N a t u u r l i j k is het geweld nooit een weg. M a a r wie weet zeker d a t het telkens w e r d beoogd? D a t het protest voornamelijk als gewelddadig in de publiciteit k o m t , bewijst n a t u u r lijk niets. — H e t is wel te wensen, d a t het studentenprotest o o k v o o r z i c h z e l f kritisch b l i j f t . Als het d a t is, k a n men het wel soms tijdelijk v e r lammen, m a a r men k a n zijn i m p u l sen niet elimineren. V r o e g o f l a a t k o m t het terug, in w e l k e v o r m dan o o k — zolang de onrust en het heimwee blijven bestaan. T . v a n der S t a p
De Waarheid
d e enige krant die o o k nü k o n s e k w e n t stelling neemt tegen West-Duits militarisme e n h e d e n d a a g s fascisme, e e n principiële krant, onafhankelijk van d e monopolies en grote o n d e r n e m e r s vraag
een
gratis
proefabonnement
aan:
De Waarheid antwoordnr. 2518, Amsterdam
Cer hoeft geen postzegel op3 s c h a p te g e v e n v a n j e h o u d i n g t e g e n o v e r problemen van deze tijd. D e z e problemen z i j n o . a . de o o r l o g m V i e t n a m , d e s i t u a t i e in het Midden Oosten etc.
waarom wij U.S. spelen W a a r o m is h e t z i n v o l A u s c h w i t z t e h e r d e n k e n en w a a r o m is h e t z i n v o l je m e d e w e r k i n g te v e r l e n e n ' a a n d e z e h e r d e n k i n g . W a t b e t e k e n t v o o r o n s , die alleen d e g e v o l g e n e r v a n ondergaan, Auschwitz nog? J e w o r d t ged w o n g e n je d i e v r a g e n t e stellen, als e r g e v r a a g d w o r d t o m m e d e w e r k i n g te v e r l e n e n aan deze herdenking. W i j d a c h t e n d a t h e t geen zin h e e f t o m de tijd 1 9 4 0 - 1 9 4 5 o f o m u i t i n g e n v a n die tijd in w e l k e v o r m d a n o o k , t e r u g t e h a l e n . E e n herdenking m o e t n a a r ons gevoel posit i e f en c o n s t r u c t i e f zijn. H i e r m e e is n o g niets g e z e g d . ' D i t m a g n o o i t m e e r g e b e u r e n ' , is een k r e e t , w a a r i e d e r e e n h e t m e e eens z a l zijn en d a a r o m geen g e w i c h t in d e s c h a a l legt. H e t g a a t er niet o m d a t dit 'nooit m e e r m a g gebeuren', het g a a t er o m d a t dit 'nooit m e e r g e b e u r t ' . D i t l a a t s t e v e r o n d e r s t e l t een v e r a n d e r d e en v e r b e t e r d e m e n s , o f een v e r anderde of verbeterde maatschappij w a a r d o o r e t c . O m h e t v e r a n d e r e n en v e r b e t e r e n v o o r j e z e l f t e o e f e n e n is het g o e d je r e k e n -
I k h e b t w e e a c t e u r s ( M a r j o n B r a n d s m a en F r e d d van der Hilst) gevraagd, om n a a r aanleiding van het f r a g m e n t uit U.S. van P e t e r B r o o k d a t w i j v a n p l a n zijn t e g a a n s p e l e n o p de A u s c h w i t z - h e r d e n k i n g , hun eigen m e n i n g en i d e e ë n te u i t e n . I n U . S . w o r d t o a. door iemand zelfmoord gepleegd door midd e l v a n z e l f v e r b r a n d i n g , w a a i m e e de p e r s o o n in k w e s t i e de a a n d a c h t o p h e t g e b e u r e n in V i e t n a m w i l v e s t i g e n . H i j z i e t d e z e zelfverbranding, als v o o r h e m de enige adekwate houding D e v r a a g l u i d t o f d e a k t e u r s h e t eens zijn met deze daad. M a r j o . n : N e e . H e t is i j d e l h e i d . A l s hij dit d o e t m o e t hij d a t t h u i s d o e n , m a a r n i e t o p de t r a p p e n v a n h e t P e n t a g o n in W a s h i n g t o n . D o o r d e z e d a a d s c h u i f t hij d e v e r a n t w o o r delijkheid a f op a n d e r e mensen, die net zo m a c h t e l o o s zijn als h i j z e l f . F r e d d : Als ik het m e t die z e l f v e r b r a n d i n g eens z o u z i j n , z o u ik h e t n i e t m e e r k u n n e n
s p e l e n . W a t h e t v c r s c i i u i v e n v a n die v e r a n t w o o r d e l i j k h e i d b e t r e f t b e n ik h e t m e t M a r j o n eens, m a a r ik k a n m e voorstellen u a t i e m a n d d e z e d a a d , als d e u i t e r s t e k o n s e k w e n t i e v a n zijn d e n k e n z i e t . W a t is j u l l i e h o u d i n g t e g e n o v e r d i t s o o r t z a k e n , h e e f t i e m a n d iets als een w e r e l d g e weten? M a r jonen: J e moet met het zoeken n a a r je houding op je eigen terrein blijven. W a t k a n j e e r in g o d s n a a m a a n d o e n ! J e b e n t m a c h t e l o o s . J e m o e t e r o v e r p r a t e n en d e n k e n en over toneelspelen. F r e d d : J e m o e t g e e n g e w e e r p a k k e n en e r heen g a a n . G e w e r e n zijn er juist genoeg. D o o r er zo veel mogelijk o v e r te lezen ga je w e t e n . D i t w e t e n helpt je je h o u d i n g te bepalen. Wisten we m a a r w a t onze houding moet zijn. H o e k a n i e m a n d een e f f e c t i e v e d a a d s t e l l e n tegenover het onrecht? Als we dit wisten zou de geschiedenis er anders h e b b e n uitgezien. D e z e v r a a g s t e l l i n g is v o l g e n s o n s , o n z e p o s i tieve b i j d r a g e t o t de A u s c h w i t z - h e r d e n k i n g . Leonard
Leest naast Uw krant
Vrij Nederland
Frank
RIJN-GARAGE N.V. ALLE MODELLEN UIT VOORRAAD LEVERBAAR UW AUSTIN-DEALER VOOR AMSTERDAM, AMSTELVEEN EN OMSTREKEN Kantoren en Showroom:
Werkplaatsen:
Ceintuurbaan 223-225 T e l e f o o n 72 2 2 04 - 71 91 54
Pieter Baststraat 5 Telefoon 79 75 82
Ruime keuze in alle merken occasions U w w a r m e bakker
U.C.A.
is
M.VERD00NER TUGELAWEG
80
AMSTERDAM
TEL. 94 90 13
De
HET
BETERE
Osseworst
Slagerij
Frisia
Frisia
GENRE
Beethovenstraat Tel. 720744 Amsterdam
alleen
slagerij
CONFECTIEZAAK VOOR
echte o r i g i n e l e
verkoopt
Camperstraat
11
62
Amsterdam
voor een lekker kopje koffie OVERHEMDEN in a l l e m o u w l e n g t e n en naar maat
MARCEL FRENKEL shirtmaker Beethovenstraat Amsterdam
7b
in een aangename sfeer naar
e 贸pre贸贸o Kalverstraat 142 Amsterdam
.. de heldere krant
KELTUM PLEET GOUD & ZILVER
NRC
UURWERKEN OPTIEK
Drukker & Vaal
dagelijkse bijdrage tot genuanceerde meningsvorming en onafhankelijk denken
MAASSTRAAT
M. V e r d o n e r
NIEUWE ROTTERDAMSE COURANT
van B a e r l e s t r a a t 8 4
Bestel de NRC veertien dagen op proef. Schrijf een
115 - A M S T E R D A M - TEL. 42 75 79
A m s t e r d a m t e l . 722608
Gratis.
briefkaart
aan NRC, Postbus
824,
Rotterdam of bel (010)
DAMESTASSEN,
HANDSCHOENEN
REISARTIKELEN,
PARAPLU'S
ALLE LUXE LEDERWAREN
U.10.00
Ook 's maandags de gehele dag geopend
ISRAËL VAN DE EINDEN DER AARDE T i e n t a l l e n a f b e e l d i n g e n , m a a r vooral e e n m a s s a e x a c t e i n f o r m a t i e . In dit w e r k s t a a t centraal d e prob l e m a t i e k r o n d d e v e e l h e i d v a n t a l e n e n v e r s c h e i d e n h e i d in h e r k o m s t d e r b e v o l k i n g v a n I s r a ë l . M e d e w e r k e r s z i j n o . m . d r . M . A . B e e k , d r . J . E. E l l e m e r s , d r s . D . J a e g e r , d r . J . M e l k m a n , Y e h u d a Ratzhabi, drs. C . van Praag. G r o o t f o r m a a t . Gebonden ƒ 18,50 T e k o o p in e l k e b o e k h a n d e l
Arbeiderspers
D
Administratie-kantoor
J. Haan Administraties
A.
PAIS
ZIJDEN- EN
Belastingzaken
Voor al uw
bloemwerken
® I
czAalémeer
Ö
^
M o l e n m a k e r s s t r a a t 19
Saenredamstraat
Zaandam, t e l . 02980-66491 voor
belasting
FOTO- EN
'^^Bloemenmagazijn
WOLLEN STOFFEN
Verzekeringen
Ook
Sr
f
Uw en
aangiften
inkomsten-
vermogensbelasting.
KALVERSTRAAT Amsterdam
—
146-150,
Spui
h
Amsterdam
23 22 64
®
Tel. 72 01 23
hoek
Telefoon
64
(Zuid) <8
Voetklachten?
FILMSTUDIO'S
HENK
BqMS
WIJ HELPEN
Cees T a k
Utrechtsestraat
20, tel.
243210
Van Woustraat
242, tel.
720666
M e e r d a n 100%
service
U!
"VOETVERZORGING" D a m e s - , heren- en k i n d e r speciaalschoenen B i l d e r d i j k s t r a a t 69 A m s t e r d a m
T e l . 129465 - 124193
KEURSLAGERIJ
„BEER" LEVERT ALLEEN HET BESTE TEGEN BILLIJKE PRIJZEN o s s e n w o r s t en kalfsleverworst
Specialisten:
P r e t o r i u s s t r a a t 55 - A m s t e r d a m - T e l . 945179
_ Confectiehuis „JOLANDA" _ SPECIALE NAJAARSAANBIEDING MET EEN UNIEKE KEUZE IN EXCLUSIEVE
DAMES- EN HERENKLEDING Damesafdeling
Herenafdeling
Wollen m a n t e l s v.a. 79.50 D e u x - P i è c e s v.a. 49.50
Regenjassen
19.95
J a p o n n e n v.a. LINNAEUSSTRAAT
Een g o u d e n
K o s t u u m s v.a.
104 • TELEFOON
ring, horloge
49.50
of uurwerk
50208
89.50
(T.O. H E M A )
vol fit, koopt m e n
allen bij
IBonewü alleen nog Alb. Cuypstraat 166 — Kinkerstraat 338 Specialiteit in briljantenringen
ACTIE IS BESLISSEND Een goed inzicht in doelstellingen en program Nederlandse c o m m u n i s t e n 84 blz., paperback
van d e ƒ 2,60
M a r c u s Bakker — KIEZEN O F KNOEIEN Een kritische a n a l y s e van d e huidige pogingen t o t 'hervorming' van h e t k i e s s t e l s e l en e e n w e e r g a v e van d e strijd van d e a r b e i d e r s k l a s s e voor p a r l e m e n t a i r e democ r a t i e , 136 blz., geïll., paperback, ƒ 5,10 Paul d e G r o o t — D E DERTIGER JAREN 1930-1935 DE DERTIGER JAREN 1936-1939 De schrijver g e e f t in zijn herinneringen en overdenkingen e e n balans van activiteiten en standpunten van d e comm u n i s t i s c h e b e w e g i n g , waarbij hij ' p e n i b e l e ' vraagstukken niet uit de w e g gaat, 2 0 0 en 184 blz., geïll. g e b . per deel ƒ 9,25 INDONESIË EN DE GENERAALS Een a c t u e l e d o c u m e n t a t i e , 72 blz., geïll. paperback / 3,90 Gerard M a a s — TIJGERS IN TANKS — Tegenstellingen in het Midden O o s t e n . Een boeiend en z e e r g e d o c u m e n t e e r d overzicht van de g e s c h i e d e n i s en d e achtergronden van d e huidige situatie in h e t Midden-Oosten, 116 blz., geïll. paperback ƒ 5,10 Karl Marx — Friedrich Engels — HET COMMUNISTISCH MANIFEST Elfde druk. M e t alle voorwoorden van Marx en Engels en talrijke in h i s t o r i s c h opzicht belangrijke a a n t e k e n i n g e n , 111 blz. geïll. p a p e r b a c k ƒ 3,65 Karl Marx — LOONARBEID EN KAPITAAL Een duidelijke uiteenzetting van de e c o n o m i s c h e verhoudingen onder h e t kapitalisme, waarin aandacht wordt b e s t e e d aan h e t t o t stand komen van prijzen en lonen, 83 blz., paperback / 3 _ Friedrich Engels over "HET KAPITAAL", 12 blz., ingen.
ƒ 0,80
Friedrich Engels — ANTI-DUHRING Een bijzonder i n t e r e s s a n t e uiteenzetting van d e filosofis c h e , e c o n o m i s c h e en politieke grondslagen van h e t m a r x i s m e . 4 9 5 blz., g e b . ƒ3,— Friedrich Engels — DE OORSPRONG VAN HET GEZIN, VAN DE PARTICULIERE EIGENDOM EN VAN DE STAAT. Een marxistisch onderzoek van de primitieve maatschappij en d e ontwikkeling van de beschaving 231 blz., g e b . ƒ 1,30 Lenin — KARL MARX — FRIEDRICH ENGELS Een korte inleiding t o t hun leven en denken, 68 blz., ing. ƒ 1,55
11 BiwMnt 1
Lenin — HET IMPERIALISME ALS HOOGSTE STADIUM VAN HET KAPITALISME Een scherpzinnige uiteenzetting over h e t imperialisme, die e e n juist begrip g e e f t van de f u n d a m e n t e l e e c o n o m i s c h e problemen. 150 blz., g e b . ƒ 3,—
' ~CHEWINGGUM *
kauwgom
,
in d o o r d k . s t r i p r u
Volledige fondscatalogus zenden wij u gaarne toe.
( D e handigste verpakking beschermt nu M L Blue Mint's nieuwe, heerlijke, fantastisch frisse smaak !) M L Blue Mint nieuwverpakt, stimulerend fris
30 ct
Onze importafdeling heeft boeken en tijdschriften uit vele landen, en is gespecialiseerd in Slavische Talen.
Prijzen inclusief B.T.W.
egasus
P. v. Vlissingenstraat 6-8 Amsterdam P E G A S U S
—
AMSTERDAM
—
LEIDSESTRAAT 25
maandblad voor de vrouw van nu Een uitgave van De Ge誰llustreerde Pers N.V Stadhouderskade 85 Amsterdam
nederlands auschwitz comité
13de
secr.:
victorieplein
jaargang,
nr.
bankrek.: AMRO, bijk. van b a e r l e s t r a a t , gem.giro N 5 5 0 0 red.:
2.
februari
3 2 ' , amsterdam-z., postgiro
1969
29308'
amsterdam-z.
N.A.C.
amsteldijk 2 3 , amsterdam-z.
Auschwitz Februari
Herdenken is waarschuwen E e n saluut aan gisteren, een w a a r schuwing v o o r morgen, zo n o e m t het comité d a t elk j a a r o p r o e p t de F e b r u a r i s t a k i n g te herdenken het défilé langs de d o k w e r k e r . O o k v o o r de A u s c h w i t z - h e r d e n k i n g geldt dat herdenken w a a r s c h u w e n is. E e n verslag v a n die a v o n d v i n d t u h i e r a c h t e r v a n de h a n d v a n een b e zoeker v a n buiten A m s t e r d a m . H e t N . A . C . k a n alleen constateren d a t het ons v o o r k o m t dat de zin v a n de herdenking steeds beter en in steeds breder kring begrepen w o r d t en niet minder d o o r de jongste lichtingen. H e t lijkt zo l a n g z a m e r h a n d een dooddoener om te schrijven dat letterlijk iedereen t o t wie wij ons in v e r b a n d met herdenkingsavonden en - k r a n t wendden onmiddellijk k l a a r stond ons te helpen — m a a r het is t o c h w a a r . E n het is verheugend. D e schakels grijpen in e l k a a r . D e v e r schillend gepluimde schrijvers in ons b l a d zijn zeker v a n de meest passende lezerskring, nu dit b l a d naast de vaste lezers alle universiteiten bereikt een een groot a a n t a l v . h . w . o . - en v a k scholen. E n de merendeels jeugdige artisten en de spreker kregen steun van A V R O en N R U , die v o o r een voortreffelijke radio-weergave zorgden, v a n w a t , als steeds, zo gul w e r d geboden. C h a i m Storosum droeg o p i n d r u k w e k k e n d e wijze het K a d d i s j v o o r . N a a s t H a n de Vries in zijn stralende hobosolo stond een andere j o n g e m u sicus v o o r het K u n s t m a a n d o r k e s t : L u c a s V i s , die de beide b a r o k w e r k e n stijlvol en toegewijd leidde. E n dat practisch zonder voorbereiding. A l l e hulde! D e bewonderaars v a n de pas door ^riep gevelde A n t o n Kersjes kunnen gerust zijn: hij is v a s t v a n plan o p de 2 5 s t e herdenking te k o m e n d.rigeren. T w e e leerlingen v a n de A c a d e m i e voor Dramatische kunst, Marjon B r a n d s m a en F r e d d v a n de H i l s t ,
o.l.v. regisseur L e o n a r d F r a n k , die juist zijn toneelcarrière begint, bleken uit P e t e r B r o o k ' s , U . S . ' een b i t t e r a c tuele greep te hebben gedaan. A l w e e r een w a a r s c h u w i n g . E e n w a a r s c h u wing sprak o o k d r . E . de W i n d uit, die d o o r het talrijke gehoor o o k is v e r s t a a n . ( D e k a a r t e n w a r e n uitverk o c h t ; helaas belette griep een a a n tal houders d a a r v a n te k o m e n . ) I n dezelfde geest w a a r i n wij onze doden gedachten, nu A u s c h w i t z 2 4 j a a r geleden is bevrijd, roepen wij o n ze lezers o p aanwezig te zijn op het J o n a s D a n i ë l M e y e r p l e i n op 2 5 f e bruari, precies 2 8 j a a r n a de grootse staking. „ D e staking was een m a n i f e s t a t i e van onvervalst Nederlands anti-fascisme. E n w a a r het fascisme o v e r a l in de wereld de k o p opsteekt, betek e n t o o k de herdenking v a n de F e bruaristaking 1 9 4 1 een hedendaags p r o t e s t " , lezen wij in de oproep v a n het in de a a n h e f aangehaalde comité. E n het v e r v o l g t : „ A a n onze oostgrenzen groeit het oude g e v a a r : de Duitse revanchistische kringen pogen d o o r h e r b e w a p e ning v a n hun l a n d , inzonderheid d o o r hun greep n a a r a t o o m w a p e n s ,
Voor vrede in het Midden-Oosten N.A.C. SCHREEF MIN. L U N S Op 31 januari richtte het Nederlands A u s c h w i t z C o m i t é zich met de v o l g e n d e brief tot minister L u n s : Het Nederlands Auschwitz Comité, opnieuw opgeschrikt door gruwelijke gebeurtenissen in het Midden-Oosten, b.v, de openbare, feestelijke executies in Irak, die herinneringen wekken aan de nazikampen, wijst op een weer toenemende discriminatie van minderheden als uitvloeisel van het zich opnieuw toespitsende conflict in het Midden-Oosten. Het N.A.C. dringt er bij de regering op aan al haar invloed zowel binnen als buiten de Verenigde Naties aan te wenden ten gunste van een spoedige concrete en vreedzame oplossing van dit conflict.
25 februari Het Nederlands Auschwitz Comité roept ieder op aanwezig te zijn in Amsterdam hij het défilé lams de Dokwerker op 25 februari, des middags om 5 uur, ter herdenking van de grootse staking van 1941. Verzamelen op of bij het Waterlooplein. Het N.A.C. za. bloemen gen aan de voet van het ment.
legmonu-
Laat ieder en anderen
komen
die
dit leest meebrengen.
N.A.C.
de n e d e r b a g v a n H i t i e r ongedaan tc m a k e n . Z i j streven e r n a a r d o o r o p b o u w v a n dreigende machtsposities - m i l i t a i r en economisch - z w a k k e r e en kleine mogendheden aan hun beslissingen te o n d e r w e r p e n . Zij h e b ben nauwelijks een v a n H i t i e r s a a n spraken laten vallen en het herleven v a n het fascisme in de B o n d s r e p u bliek . . . de N . P . D . . . . spreekt b o e k delen." N o g een ander aspect v a n de z a a k d r i j f t ons t o t de stille gang langs d c d o k w e r k e r . H e t is de straffeloosheid v o o r oorlogsmisdadigers, die d o o r v e r j a r i n g in de Bondsrepubliek bina e n k o r t wet en regel dreigt te w o r den, als wij het niet verhinderen. E l k e herdenking, elke m a n i f e s t a t i e tegen de w a n d a d e n der nazi's is een gebod t o t bestraffing v a n de n a z i m i s d a a d en een appèl tegen v e r j a r i n g . D a a r o m mag niemand o n t b r e k e n , als wij na A u s c h w i t z ' bevrijding in j a nuari 1 9 4 5 de staking v a n februari 1 9 4 1 herdenken. O m te w a a r s c h u wen tegen resten en nieuwe kiemen v a n fascisme. E. T.
Tegen oorlogsmisdaden: verjaring opheffen A a n het eind v a n dit j a a r dreigt v e r j a r i n g , wij hebben het uitentreure h e r h a a l d . D e oorlogsmisdadigers k u n nen dan vrijelijk hun gang gaan en wie hen zo n o e m t g a a t z e l f de b a k •n. D i t geldt dan v o o r oorlogsmisdaden en misdaden tegen de mensheid, zoals de V e r e n i g d e N a t i e s in hun resolutie het terecht g e f o r m u leerd hebben. E e n oorlogsmisdaad k a n zijn het uitmoorden v a n P u t t e n o f O r a d o u r zg. als represailles. A n d e r s dan R a u t e r l o o o t de beul v a n O r a d o u r en T u l l e overigens f r a n k en v r i j in D ü s s e i d o r f r o n d en doet d a a r goede z a k e n . H e t deporteren en v e r m o o r d e n v a n de verpleegden v a n het A p e l d o o r n s c h e B o s c h o f v a n de leerlingen v a n de muziekschool te Odessa is volgens de algemene m a a t s t a f een misdaad tegen de mensheid, een n a z i m i s d a a d . D e deportatie n a a r de vernietigingsk a m p e n v a n hele bevolkingsgroepen v o r m t een m i s d a a d tegen de mensheid, een soort misdrijf d a t v o o r de tweede wereldoorlog niet was o n d e r k e n d en dan o o k in geen enkel w e t b o e k v a n s t r a f r e c h t noch in de r e gels v o o r het v o l k e n r e c h t v o o r k w a m . H e t is in 1 9 6 8 opnieuw d o o r de V . N . aangewezen als een specifieke en onv e r j a a r b a r e m i s d a a d , m a a r dit is nog niet d o o r de verschillende landen ger a t i f i c e e r d . I n het bijzonder in W e s t D u i t s l a n d , w a a r de meeste schuldigen wonen en processen aan de gang zijn, w o r d t de naaste h a n d l a n g e r v a n Eichmann, b.v. K r u m e y , als een overtreder v a n het c o m m u n e recht en dan nog zeer l a n k m o e d i g b e h a n d e l d . In de z a a k te D a r m s t a d t tegen e l f SS-ers van Einsatzgruppe C, Sonderk o m m a n d o 4 a , beter b e k e n d als het B a b i J a r - o r o c e s , h e e f t de president dr. P a u e t nog eens u i t d r u k k e l i j k gezegd d a t dit „geen politiek proces en o o k geen proces tegen oorlogsmisdadigers, m a a r een gewoon s t r a f r e c h t proces w a s " . E r zijn in deze s t r a f z a a k , die 14 m a a n d e n duurde, w a a r 1 7 5 getuigen o p t r a d e n en het ging om de 3 3 . 7 7 1 s l a c h t o f f e r s , die eind september 1 9 4 1 in de k l o o f B a b i J a r bij K i ë w w a r e n v e r m o o r d , zeven S S F ü h r e r t o t s t r a f f e n v a n 15 t o t 4 j a a r v e r o o r d e e l d , allen als c o m m u n e m o o r denaars o f medeplichtigen. V e r w i j zing n a a r de m a s s a m o o r d v a n de n a zistaat w e r d niet toegelaten. D e vrijspraak v a n de beruchte n a z i rechter R e h s e in W e s t - B e r l i j n heeft meer a a n d a c h t g e t r o k k e n , vooral Rehse's r e c h t v a a r d i g i n g ' : „ I k ben nog overtuigd dat de in H i t i e r s n a a m en met mijn m e d e w e r k i n g uitgesproken doodvonnissen juist w a r e n . " D r . R o b e r t K e m p n e r , destijds A m e rikaans a a n k l a g e r in de N e u r e n b e r -
ger processen, die te F r a n k f o r t als eetuige-deskundige is gehoord in het nieuwe proces tegen de E i c h m a n n t r a w a n t e n K r u m e y en H u n s c h e , heeft er o p gewezen dat de v e r d a c h t e S S ers vele vrienden op hoge posten in de B o n d s r e p u b l i e k tellen, die zich inspannen om hen niet hun s t r a f te l a ten uitzitten, v a a k wegens de b o t e r die die hooggeplaatste vrienden z e l f op hun h o o f d hebben. D e revisie v a n het grote A u s c h w i t z proces . o o m nog. I n augustus 1 9 6 5 zijn m a a r 17 beklaagden t o t t o c h al lichte s t r a f f e n veroordeeld. A c h t v a n hen, onder wie d e o n d e r - c o m m a n d a n t M u l k a en de apotheker C a p e sius, zün allang weer v r i j . H e t t e k e n t het rechtsbewustzijn in en om B o n n d a t een j o n g e v r o u w , die bondskanselier Kiesinger door e oorvijg aan zijn welvoorziene n a z i verleden herinnerde, binnen 2 4 uur t o t een j a a r w e r d veroordeeld. N a t u u r l i j k gaan er in W e s t - D u i t s land o o k andere stemmen o p , t o t in de bondsregering toe. D e minister v a n justitie, H e i n e m a n n , is tegen v e r j a r i n g v o o r m o o r d ; o o k hij o n d e r scheidt geen misdaden tegen de mensneid bij de berechting. Zeer veel mensen in het Duitse openbare leven willen v a n dit o n d e r scheid niets weten. M e n w e r p t zich over de R i j n dan o o k m a a r al te graag op de kwestie v a n het juist a c h ter en in het nieuws gebrachte o p treden v a n de N e d e r l a n d s e militaire m a c h t in Indonesië. W i e „ N o o i t meer A u s c h w i t z " t o t zinspreuk heeft, wijst u i t e r a a r d o o r log a f en w a a k t v o o r elk oorlogsgev a a r . N i e t in de laatste plaats, o m dat oorlog gruwelen meebrengt en zg. excessen. W i j weten zo l a n g z a m e r h a n d wel d a t de ene o o r l o g v o e rende natie niet b r a v e r is dan de a n dere. D a a r o m is bij elk g e w a p e n d c o n f l i c t een noodsignaal op zijn plaats. H e t systeem en de o m v a n g v a n de m i s d a a d tijdens de tweede w e r e l d ooi log hebben, het b l i j k t uit het v o o r afga ande, een nieuw begrip geschaprn d a t nog niet eens d o o r de nauwst i.rbii b e t r o k k e n e n w o r d t e r k e n d . D u i zenden en duizenden n a z i m i s d a d i gers lopen r o n d , actief en wel en een groot deel v a n hen zal d a t blijven doen, o o k al g a a t de verjaring niet door. Geen enkel argument houdt tegen de dringende eis t o t v o o r t g a a n d e b e rechting stand. Allerminst het i e i t dat er gruwelen in de oorlog, in het bijzonder in de k o l o n i a l e oorlog zijn gepleegd en nog bestaan. J u i s t de schrijvende en schreeuwende a d v o c a ten v a n de H i t l e r m o o r d e n a a r s gaan
v o o r een o o r l o g s p r o v o c a t i e niet o p zij en sturen m a a r al te v a a k op een r e v a n c h e - o o r l o g a a n - als zij de kans m a a r krijgen. D e Westduitse justitie die nog zopas de c o m m a n d a n t v a n Ebensee en de G e s t a p o c h e f in N o o r wegen v r i j s p r a k , h e e f t alle gelegenheid de oorlogsmisdaad te bestrijden. D o o r r e c h t te doen en w e l a a n de v e le z w a a r b e l a s t e nog ongestrafte S S ers. D e B o n d s d a g k a n zich i n d e r d a a d v a n de o o r l o g s - en n a z i - m i s d a a d dist a n c i ë r e n : d o o r de v e r j a r i n g o p te heffen. I n het N e d . Isr. W e e k b l a d v a n 3 1 - 1 ' 6 9 t r o f f e n wij het volgende verslag aan:
Auschwitz-Herdenking O n d a n k s de begrijpelijke huivering v a n velen b de idee v a n een reünie v a n de weinigen die het v e r s c h r i k k e lijke, d a t A u s c h w i t z w a s , hebben overleefd, heeft het Nederlands A u s c h w i t z C o m i t é afgelopen z o n d a g , a a n de v o o r a v o n d v a n de v i e r e n t w i n tigste v e r j a a r d a g v a n de bevrijding v a n het k a m p A u s c h w i t z , een h e r d e n k i n g s a v o n d georganiseerd, die in alle o p z i c h t e n voldeed a a n de eisen die men a a n z o ' n a v o n d m a g stellen. V e r l e d e n , heden en toekomst, respectievelijk de herdenking v a n hen die o m k w a m e n , de a a n k l a c h t over de v e r z o r g i n g v a n hen die het o v e r l e e f den, en de w a a r s c h u w i n g v o o r het fascisme, kregen alle hun beurt. D e heer C h . S t o r o s u m s p r a k de J i z k o r uit, n a d a t drs. E v a T a s de a v o n d geopend h a d . H e t belangrijkste p u n t v a n de a v o n d was evenwel de t o e s p r a a k v a n de A m s t e r d a m s e p s v c h i a tei d r . E . de W i n d , die de n a d r u k legde o p de „ f u s i e " in de mens tuss.-n liefde en h a a t . H e t n a t i o n a a l - s o cialisme v o r m t het beste v o o r b e e l d v a n de o n t m e n g i n g : de liefde v o o r de eigen groep, en de h a a t v o o r al wie d a a r niet toe b e h o o r t . D e agressie v a n de, na de Eerste W e r e l d o o r l o g gedesillusioneerd n a a r huis teruggekeerde D u i t s e soldaten, h e e f t zich geuit in het gedrag v a n hun, volwassen geworden, kinderen in de T w e e d e W e reldoorlog. E c h t e r o o k bij hun slachto f f e r s v o n d deze ontmenging p l a a t s ; j a r e n l a n g hebben zij hun agressie m o e t e n o n d e r d r u k k e n . D e geestelijke schokken, daardoor veroorzaakt, kunnen niet v e r h o l p e n w o r d e n d o o r het o p t r e k k e n v a n de financiële uitkering t o t ƒ 1 9 4 , — per w e e k . Z o w e l de illegaliteit als de D u i t s e joden k o men er veel beter a f dan de N e d e r la idse j o d e n en de zigeuners, zoals dr. D e W i n d a a n de h a n d v a n p r a k tijkgevallen illustreerde. Bijzondere n a d r u k legde hij o p de jongeren, die in de oorlog alle betuiging v a n liefde hadden m o e t e n missen. H e t K u n s t m a a n d o r k e s t met als solohoboist H a n de V r i e s , en leerlingen v a n de A m sterdamse A c a d e m i e v o o r D r a m a t i sche K u n s t v e r z o r g d e n het culturele gedeelte v a n deze a v o n d . S. : :
Begrip is eerste voorwaarde B i j herhaling krijgen wij k l a c h t e n over de a f w e r k i n g v a n de R i j k s groepsregeling Oorlogsslachtoffers. "Wat gebeurt er nu precies? L m a n d schrijft een b r i e f om zich a a n te melden. E n i g e dagen later k o m t er a n t w o o r d . , U w geval is genoteerd; u k u n t b i n n e n k o r t formulieren verw a c h t e n . ' E i n d e eerste episode. Anders ligt het met gevallen die al gemeid z " n en zelfs al een ondersteuning o n t v a n g e n . H u n gegevens m o e ten eerst n a a r A r n h e m w o r d e n gestuurd om d a a r bekeken te w o r d e n . W a n n e e r zo een geval n a a r de m e d i sche o f sociale commissie w o r d t d o o r gestuurd, treedt een w a c h t t i j d in w a a r v a n wij de duur nog niet uit e r varing K e n n e n . E e n a m b t e n a a r , die h i e r n a a r w e r d g e v r a a g d , sprak v a n 6 t o t 1 2 m a a n d e n . E e n mooi v o o r uitzicht. W i j hebben ons licht eens opgestoken O D het ministerie zelf, m a a r veel w i j zer zijn wij er niet geworden. W i j hopen er over enige tijd nog eens heen te gaan o m er enige concrete gevallen v o o r te leggen. N o g altijd is het ons niet geheel duidelijk w a t m e n onder de zg. v e r r u i ming v e r s t a a t . D a t men bij de uitkering het m a x i m u m v a n ƒ 1 9 4 , — per week v o o r 1 0 0 % k a n bereiken b e tekent niet d a t dit in de p r a k t i j k veel zal v o o r k o m e n . W a n n e e r men b . v . een salaris v a n ƒ 2 5 0 , — p . w . heeft genoten kan t o t deze m a x i m u m - u i t kering worden overgegaan.
Rijksgroepsregeling Oorlogsslachtoffers E r schijnt nog steeds grote v e r w a r ring te bestaan over bovengenoemde regeling. 1 . D e z e regeling geld alleen en uitsluitend v o o r personen, die door lichamelijke o f geestelijke m o e i lijkheden niet meer o f gedeeltelijk niet meer in hun onderhoud k u n nen voorzien. 2. E v e n e e n s geldt dit v o o r hen die d o o r geestelijke o f lichamelijke moeilijkheden extra financiële lasten hebben. M e n k a n het volgende d o e n : W e n d t u schriftelijk t o t de gemeentelijke Sociale D i e n s t v a n uw plaats van i n w o n i n g . V o o r A m s t e r d a m is dit M a r n i x s t r a a t 3 1 5 — 3 1 7 . U w b r i e f m o e t k o r t zijn en behoeft alleen m a a r n a a m en adres te b e v a t -
N o g altijd b l i j k t d a t de a m b t e n a r e n , die zijn belast met de uitvoering, onv o l d o e n d e zijn geïnstrueerd hoe zij o n z e mensen tegemoet moeten t r e den. H e t g a a t niet o m de financiële hulp alleen. Z i j hebben meer nodig. Begrip! Begrip! Begrip! H e t zijn mensen die l a n g z a a m in een put ziin g e z a k t . Zij proberen hun k o p b o v e n w a t e r te houden, m a a r slagen d a a r meestal niet in. M e n m o e t deze mensen tegemoet treden met gevoel v o o r alles w a t zij ondergaan hebben en nog ondergaan. H e t is echter niet g e m a k k e l i j k en wij benijden de a m b tenaren niet die deze moeilijke k w e s ties moeten oplossen. H e t sociale probleem is geen o p t e l sommetje v a n twee en twee is v i e r . H e t is m e e r . H e t g a a t niet a a n o m tegen een oud-gevangene te zeggen: u w C . A . O . - l o o n was zoveel, u hebt nu d a t , dus k o m t u v o o r deze regeling niet in a a n m e r k i n g . E r m o e t met overtuiging worden gez o c h t hoe deze m a n o f v r o u w aan een zo hoog mogelijke uitkering k a n k o m e n . O n z e mensen mogen m e t hun ellende niet op de r a n d v a n het m i n i m u m blijven leven. O m hen te helpen dient de overheid behoorlijk in de z a k te tasten en te zorgen dat deze mensen eindelijk o n b e k o m m e r d k u n n e n leven. Alleen d o o r zulk een benadering kunnen de enkele h o n derden slachtoffers worden geholpen. J o s Slagter
ten en de mededeling d a t u v o o r de Rijksgroepsregeling Oorlogsslachtoffers in a a n m e r k i n g wenst te k o m e n . U k u n t verder direct opgeven door w e l k e instantie u geholpen wenst te w o r d e n . U k u n t uit drie k i e z e n : o) de gemeentelijke sociale dienst; b) Joods Maatschappelijk W e r k ; c) S t i c h t i n g 4 0 — 4 5 . H i e r v o o r b e h o e f t u slechts een k o r t zinnetje a a n u w brief toe te voegen, zoals , I k wens mijn geval d o o r . . . . behandeld te zien'. J . S.
De Commissie van Advies V a n het ministerie v a n C R M o n t v i n gen wij bericht over de samenstelling v a n de Commissie v a n Advies, die onduidelijke gevallen inzake de Rijksgroepsregeling Oorlogsslachtof-
fers te beoordelen zal krijgen. A l g e meen v o o r z i t t e r v a n de commissie is ds heer A . v a n E m d e n te D e n H a a g . Secretaris is de heer N . F . H a r t l a n d , Jansbinnensingel 2 0 t e A r n h e m . Als ambtelijke adviseurs zijn a a n de commissie toegevoegd drs. L . L a m e r s ( p l a a t s v e r v a n g e r drs. H . J . M . B r o e k huyse) en de heer P . Versteeg. D e l e den v a n de commissie ziin m e t tussen h a a k j e s hun p l a a t s v e r v a n g e r s : m r . G . C h . Aalders te D o r d r e c h t (plv. C. Mulder, Utrecht), dr. J . M . Appelman, Den H a a g ; dr. J . Z. Baruch, Amsterdam (I. L. Palache, A'dam); m r .S. B o a s , A ' d a m (mr. M . Drielsma, Den H a a g ) ; dr. E . A . C o h e n , A r n h e m ; dr. S. Herzberg, A'dam; ( G . Hirsch, A'dam); W . Hesselink, arts, D e n H a a g ; J . H . J . Kersten, A'dam; (mr. H . J . P. v. Meerendonk, A m sterdam) ; mej. P. A. Vomberg, A'dam; ( J . Glaser, Den H a a g ) ; d r . J . A . Weijel, A ' d a m (heeft b e dankt); mevr. H . G . M . Wichers—Dutilh, Den Haag; ( J . T h . Vermeulen, D e n H a a g ) .
O o k nu n i e t naar Polen H e t Nederlands Auschwitz Comité heeft besloten om zijn v o o r z i t t e r , de heer J . Slagter, die lid is v a n het I n ternationaal Auschwitz Comité ook r i e t n a a r de uitgestelde bijeenkomst in A u s c h w i t z , die was uitgeschreven v o o r 2 2 februari, a f te v a a r d i g e n . D e reden is het onverminderde antisemitische optreden v a n de Poolse regering en het feit dat het I . A . K . zich d a a r v a n nog steeds niet h e e f t gedistancieerd. H e t N . A . C . heeft behalve het secret a r i a a t v a n het I . A . K . te W a r s c h a u o o k de comité's v a n Israël, O o s t e n rijk, België en F r a n k r i j k , die eveneens een ander beleid wensen, v a n zijn besluit o p de hoogte gesteld. Intussen hebben niet alleen nog meer burgers v a n J o o d s e a f k o m s t P o l e n moeten v e r l a t e n , m a a r b l i j k t o o k een zg. humoristisch blad d a a r o v e r g r a p jes te m a k e n . H e t te L o d z verschijnende w e e k b l a d K a r u z e l a d r u k t e in zijn n u m m e r v a n 15 j a n u a r i een p a gina o n v e r v a l s t antisemitische c a r i caturen a f onder de titel „ D e a f g e dwaalde emigrant". D i t kan onze v e r o n t w a a r d i g i n g en ons protest t e gen de antisemitische activiteiten v a n P o o l s e instanties slechts versterken.
T r a n s p o r t uit Bergen-Belsen V a n bevriende zijde o n t v i n g e n wij de hieronder a f g e d r u k t e lijst, die is o p gesteld door het V e r b a n d der J ü d i schen G e m e i n d e n in der D D R . H e t betreft hier de 6 1 bekende n a m e n v a n de 6 8 mensen, die b e g r a v e n liggen o p een J o o d s e b e g r a a f p l a a t s in T r ö bitz, een klein p l a a t s j e ten N . W . v a n Dresden. D e z e mensen w a r e n in april 1 9 4 5 , enkele dagen v o o r de b e vrijding v a n Bergen-Belsen, o p t r a n sport gesteld n a a r Theresienstadt. Z i j zijn d a a r n o o i t a a n g e k o m e n . Z i j k w a m e n niet verder dan T r ö b i t z , w a a r zij n a a r het b e r i c h t luidt, nog enige tijd zijn v e r z o r g d . Zij w a r e n evenwel z o uitgeput d a t zij k o r t d a a r o p zijn gestorven, de laatste o p 18 j u n i 1945. D e 6 8 hier bedoelde mensen werden begraven o p het plaatselijke e r e k e r k h o f v o o r de s l a c h t o f f e r s v a n het f a s cisme. L a t e r is er even buiten T r ö b i t z een b e g r a a f p l a a t s ingericht en goed onderhouden alleen v o o r de slachto f f e r s v a n dit t r a n s p o r t . I n n o v e m b e r h a d te Dresden een grote bijeenkomst p l a a t s ter herdenking
Vrienden helpen H o e k a n dat? v r a g e n o.a. de directeuren v a n de scholen, w a a r ons h e r denkingsblad w o r d t verspreid — zonder kosten v o o r de school. D a t k a n , o m d a t o n z e vrienden helpen, v a n heinde en v e r . Tijdens het j a a r l i j k s e K e r s t d i n e r v a n de verzetsgepensioneerden w e r d na een oproep v a n de heren B . K u s t e r en J . J . R e n e s liefst ƒ 2 1 2 , 0 5 v o o r onze herdenking o p t a f e l g e b r a c h t . E e n v a n onze k a m p i o e n - v o o r v e c h ters, m e v r o u w Lien v a n A m e r o n g e n , bleef niet a c h t e r en b r a c h t o p één lijst al ƒ 1 8 3 , 5 0 bijeen. M e n helpt niet alleen v a n u i t N e d e r l a n d . E r was geen p l a a t s meer v o o r in het herdenkingsnummer, m a a r u m a g het best w e t e n : onze vaste ,starter', Y . R . in N e w Y o r k , h a d nog v o o i de k a a r t e n te k o o p w a r e n al t w e e m a a l v i j f dollar o v e r g e m a a k t . O m d a t wij n o o i t mogen vergeten. V e len v a n u hebben deze vrienden al nagevolgd. W i j d a n k e n u hier allen gezamenlijk. U krijgt ieder persoonlijk nog a n t w o o r d . E n zij die nog niet hebben gestort? D i e doen het nog v a n d a a g . U ziet het weer in dit n u m m e r . H e r d e n k e n en w a a r s c h u w e n ; het is allebei nodig en het kost allebei geld. U was al v a n plan ons te helpen — w a c h t niet l a n ger.' Biidragen t.n.v. N . A . C . , postgiro 29 30 87. V o o r A m s t e r d a m m e r s : gem.giro N 5500.
v a n de K r i s t a l l n a c h t , H i t i e r s eerste p o g r o m . D a a r traden o o k de uit Nederland a f k o m s t i g e zangeres L i n J a l dati en h a a r m a n , de pianist E b e r h a r d R e b l i n g o p , die ons al deze gegevens v e r s c h a f t e n . D e dag na de b i j eenkomst t r o k een g r o o t a a n t a l m e n sen, v a n wie velen v o o r deze gelegenheid uit het buitenland w a r e n gek o m e n , n a a r de b e g r a a f p l a a t s v a n Tröbitz. Nederlanders waren daar niet b i j . O o k wij weten niet o f het
bestaan
v a n deze b e g r a a f p l a a t s in N e d e r l a n d b e k e n d is. W i j menen er goed a a n te doen alle n a m e n die z i c h o p de g r a f stenen bevinden hier a f t e d r u k k e n . E r zijn stellig heel w a t N e d e r l a n d s e bij, soms iets v e r b a s t e r d , zoals b . v . L e e n d e r t Schijveschuurder. E r zullen er onder o n z e lezers zeker zijn die n a m e n h e r k e n n e n en nu weten d a t de b e t r e f f e n d e personen een graf hebben gekregen. E r w a r e n twee j o n ge kinderen b i j ; de oudste dode was 74.
Geb.datum 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13. 14. 15. 17. 18. 19. 20. 21. 22. 23. 24. 25. 26. 27. 28. 29. 30. 31. 32. 33. 34. 35. 36. 37. 38. 39. 40. 41. 42. 43. 44. 45. 46. 47. 48. 50. 51. 52. 54. 55. 56. 57. 60. 61. 62. 63. 64.
Szöka—Rider, Etel Stein, L a j o s S a l t i e l — E j a t e n i e , Elies B e r g — H a n f , Frederike Rothschild—Heilbronn, Meta Bernath—Silber, Lina Sonneberg, K a r l Saltiel, Benno W e i n b e r g , Siegfried Sarfarty, Anna F r i e d m a n n , Isedor Deutsch—Berger, Erna Parawa, Abr. Sam Lichtenstadter, R u t h Korngold, Feiwel Abraham—Goldschmied, Beate Sandelofsky—Wolf, Rosa Abrahams, Mickel Lerie—Ede, Lea Bireshek, Moses Sarfaty, Michel Goldberg, Rudolf L e r i e , Louis Hontilio?, Lea Herzka, Katharina Jessurun, R o s e t t e Zaak—Franken, Josephi/Lilly Presseisen—Speelmann, Flora Pollakoff, Samuel D r . Lederer, E l i s a b e t h Graerlbaum, M a x Freudenberger, Lulius S c h y r e s c h n u r d e r , Leendert Salomon, Gottlieb A d l e r , Iszo Schwarz—Kraus, Olga Pront—Gehen, Celina Hochfeld, Jacob S c h w a r z , Agnes Morali, Alfred D r . K o t t e k , Anneliese Kottek, Salomon D r . Osterreicher—Laquer, Gerda Farkas, Erwin Korretz, Levi Livaz, Ascher Spitzer, Alfons Blumenthal, W a k e r Bamberger—Prinz, Margarete Oesterreicher, F e l i x D r . Zucker—Elsass, Ella Hein, Abram Hollander, James Mantel, Fr. Rothner—Shor, Sara Mantel, Samuel Engel, K l a r a Daniël, Rachel Miller, K l a r a
16. 1.1872 22.10.1884 10. 3.1871 6. 6.1895 28.10.1885 17. 7.1887 27. 2.1904 30. 6.1897 3. 4.1906 1908 18. 7.1911 29. 1.1877 onbek. 23. 9.1922 13. 3.1885 18. 9.1904 9. 6.1939 11. 2.1927 28.10.1910 4.11.1912 1911 23. 9.1914 15. 2.1891 1889 8. 5 . 1 9 1 1 29. 7.1908 24. 1.1901 15.10.1892 1. 5.1895 onbek. 5. 7.1901 28. 1.1885 4.11.1887 10. 2.1872 23.11.1892 26. 4.1881 18. 8.1915 4. 3.1911 17. 7.1929 14. 5.1888 4. 6.1909 23. 6.1894 9. 1.1906 17. 5.1939 2. 6.1894 20.11.1930 28.11.1889 19.11.1897 10. 9.1920 onbek. 10. 7.1898 1884 1. 5.1897 onbek. 27. 5.1926 75 jaar 9. 4 . 1 9 1 0 55 jaar onbek.
Sterfdatum 1.5.1945 2.5.1945 2.5.1945 2.5.1945 1.5.1945 2.5.1945 4.5.1945 7.5.1945 7.5.1945 9.5.1945 9.5.1945 9.5.1945 11.5.1945 14.5.1945 14.5.1945 21.5.1945 14.5.1945 14.5.1945 14.5.1945 14.5.1945 14.5.1945 4.6.1945 17.5.1945 15.4.1945 17.5.1945 17.5.1945 17.5.1945 20.5.1945 20.5.1945 20.5.1945 21.5.1945 22.5.1945 22.5.1945 22.5.1945 22.5.1945 25.4.1945 26.5.1945 28.5.1945 26.5.1945 31.5.1945 30.5.1945 30.5.1945 31.5.1945 2.6.1945 3.6.1945 5.6.1945 7.6.1945 7.6.1945 8.6.1945 9.6.1945 8.6.1945 13.6.1945 25.4.1945 15.6.1945 12.6.1945 17.6.1945 17.6.1945 18.6.1945 21.6.1945