nederlands auschwitz comité
12de Jaargang no. 2-3 —
secr.: volkerakstraat
koude
oorlog
is w e e r
aangestoken,
m a a l p e r b e e l d b u i s en m e t v o l l e kracht gericht
tegen het N e d e r l a n d s
witz C o m i t é , zo lijkt
dit-
koud-vuurAusch-
g e m . g i r o N 5500
N.A.C.
T.V.-hetze tegen het N.A C.
comité
—
lende —
er
zijn
werkelijk
meningen
in
N.A.C.
de a l a r m k l o k
luiden wij telkens
weer
ontlui-
gezondheid
be-
kend,
in
s c h i k t , d.i. n i e t t e l i j d e n h e e f t o n d e r de
ge-
land
enkel
comité,
lid o v e r
waarvan
een r e d e l i j k e
v o l g e n v a n A u s c h w i t z en w a t d a a r a a n zit, zoveel moeite, kosten,
vast-
krantenpapier
en
en d a a r v o o r
ons
te
wijden
w e l n i e t a a n zijn b e g o n n e n , d e n k t m e n z o .
de
tweede
Het
haarden
heeft
één,
eenvoudig
beginsel:
begrip.
comité
De
ons
herdenkingsnummer
aan
de
vergeten
wereldoorlog
ertoe
dit
jaar
slachtoffers
en
aan
de
van
brand-
van heden, w a a r u i t geen derde w e -
nooit m e e r A u s c h w i t z ! E n d a a r zit heel
wat
r e l d o o r l o g m a g o p v l a m m e n . O m d a t er nooit
aan
zelf
m e e r een A u s c h w i t z
vast.
Om
slachtoffers, aan
te
en
beginnen:
door
een
wij
toeval
de g a s d o o d o n t s n a p t . H e t
wij op allerlei manieren
zijn
persoonlijk
h o u d t in
dat
en z o v e e l w i j
kun-
nen v o o r de slachtoffers opkomen.
Alle
gen, o o k
offensief
op de dag v a n
tegen het
het
dure
da-
Nog
steeds h e e f t een zieke
geen
recht
oud-Auschwitzer
op pensioen, terwijl
dit, wij
we-
t e n h e t , m e e r en v o o r m e e r m e n s e n n o d i g is dan
ooit. M a a r
tekent
niet
naziwerk, alleen
zorg o m de s l a c h t o f f e r s
alleen velen
pensioen. van
nog, m a a r
,Nooit
meer
die
zitten
Auschwitz
nazi's is
was
leven
letterlijk
Auschwitz'
be-
ten
nog
niet troon.
steeds
en
steeds o p n i e u w w a a k z a a m zijn t e g e n o v e r het n a z i d o m , d.i. h e t f a s c i s m e en h e t gevaar.
Dat
nazidom
heeft
fascistische
Auschwitz
m a a k t , d a a r v e c h t e n w i j t e g e n en w i j dat blijven
doen.
Zeker,
koude-oorlogsveteranen
de
zullen
sen, A r a b i e r e n , C h i n e z e n , en
zouden
wat
niet
ageren;
al,
maar
Auschwitz-comité is h e t
fascisme
n a a s t e m e n s e n , d u s v a n o n s z e l f , is, m o e t
ie-
der v o o r
le-
zers het
zich uitmaken;
van ons
blad, de d r i e m a a l
januarinummer van
en
Enkele
vaste
zoveel
de d u i z e n d e n
onze herdenkingen
oordelen. dit
de 5 0 0 0
bezoe-
kunnen
getuigenissen
u
in
blad.
W i j zouden degenen die z o teergevoelig d a t zij d o c u m e n t a t i e m a t e r i a a l land,
d a t in een b a r a k
ons c o m i t é
aanwrijven,
v a n een
zijn
ander
van Auschwitz
ligt,
willen
heb-
vragen:
b e n zij e r één s e c o n d e e v e r g e p e i n s d h o e d e o u d - g e v a n g e n e n en de n a b e s t a a n d e n v a n d i e in
Auschwitz
hebben,
toen
de
zijn
vergast
zich
heer
Verkijk
het
zouden
Cubanen,
wat
dan
hun
Rus-
Vietna-
crematooud-ge-
d a a r a a n te v a l l e n , d i e z e l f
nooit
de o - e r l e v e n d e n
en
van
-
het
kamp? Want
dat, opkomen
v o o r de l e v e n d e n , is d e
zint,
manier
wij
geen
h o u d e n , w i e r as n o g de f_rond v a n h e t k a m p -
zouden
top, het
belang van
naziparadijs
v o l l e g l o r i e . W i j zijn m i s h a n d e l d d o o r
dat in
SS-ers
om
werkelijk
die
terrein wit kleurt. D a t die n i e m a n d in
deze
mensen
, onze
ons behoef,
dagen
weer
in
ere
te
waardigheid,
te l e r e n , z o a l s
ondervonden.
wij
Een
van
zich
daar ooit van
Terwijl
misdaad
onverschillig
of
zij
uit West-,
Oost-Europa
kwamen,
waren
Midden-
of
nazi-slachtof-
f e r s , n e t als w i j . Niet
toevallig
lands
behouden Het
was
Auschwitz
slachtoffers
heeft alles gedaan
degene Comité
moest
die en
aanvallen
het
Neder-
daarmee dezelfde
de die
is
en t e
echter vol
slachtoffers met
om
slachtoffers.
Een
de
onschuld
van
een
Kielmansegg
aan
prijzen. Auschwitz
De Comité
maakt
b e s t a a n de k o u d e o o r l o g t o t een Helaas eigenlijk
vinden meer
wij dan
steeds wij
al
door
aanfleuiting.
genoeg
aankunnen.
te
dat
doen,
Als
niet alles t e r w e r e l d in ons k l e i n b l a d d e l o e p n e m e n , b e t e k e n t l i e t niet
zijn
wij
onder wij
als
kersverse
een
haastig
ook
nog
daadwerkelijke staat
nog
gopaard
moest
een d e e l v a n zorg
voor
steeds
geplakte voor
gaan
diezelfde
de
verre
de
vergeten achter
bij
d i e v o o r h u n b e u l e n , gezien d e m e n s l i e v e n d heid zijn
voor
'stervende'
lages.
Hoeveel
s l a c h t o f f e r s , die toer. n o g , n i e t d a n k
h e m , in l e v e n
waren,
t i n g werkelijk
gestorven?
zin
sinds Heeft
zijn de
van
v a n A u s c h w i t z en een v a n
de
achter
Mulka, tralies
miljonairshome
na
zijn
(heel
klampjes
weer
getransporteerd.
t e z i e k o m in een g e w o o n huis
dat
bezorgdheid
een h e t z e t e g e n
categorie
te
stimuleien.' opmerkeLjk
aan de zg. A u s c h w i t z - d c c u m e n t a i r e toegift
g e e n w o o r d e n en f i l m b a n d t e v e e l k o n v i n d e n te
om d e w a a k z a a m h e i d
van
vervul-
d i e o o i t v o o r een r e c h t e r z i j n
verblijf
N.A.C.
'wandaden'
Robert
zijn
ineent: ' H e t
de
C o m i t é nog de lucht
schenen,
ende w a a k z a a m h e i d
en
vergewist? om
weinigen
onze R o t t e r d a m s e vrienden wees op de groei-
medevervolgden,
rumoer
d e , w e r d een v a n de h o o f d s c h u l d i g e n a a n
( o f , als w i j g e l u k h a d d e n , h u n n e t o n t s n a p t ) , en
het
het Auschwitz
onze
medegevangenen
Dagblad,
hen
niet
zijn, w a n t A u s c h w i t z ,
ten
in h e t
instanVerkijk verboden
gevoeld
r i u m te B i r k e n a u u i t z o c h t o m e n i g e vangenen
eerste Dick
1) W a t is d a t v o o r een ' a f f a i r e ' , d i e b e s t a a t in h e t z e n t e g e n h e t N . A . C ? 2 ) W i e o f w a t s t e l t p r o f . de J o n g in s t a a t o m t e d r e i g e n en w a a r m e e ? 3) V o o r wie was het niet-uitzenden v a n een o n v e r v a l s t b r o k k o u d e o o r log ' o n a a n v a a r d b a a r ' ? W i e h e t a n t w o o r d w e e t m a g het ons sturen. N.A.C.
erover
vindt
19
T o t zover het H a a r l e m s spatiering van ons.
van
iets h e b b e n g e d a a n o f g e z e g d d a n v o o r
liever zien dat wij tegen communisten, mezen
ge-
zijn.
In h o e v e r r e ons w e r k n v s b r u i k n.b. v a n o n z e
kers
N.A.C.
mag
Dagblad
Vrijdagmorgen bezocht dr. L. de Jong van het Rijksinstituut voor oorlogsdocumentatie de heer Roessingh en deelde hem mede namens Simon Wiesenthai mee, dat het uitzendverbod o n a a n v a a r d b a a r was. Dr. de Jong d r e i g d e dat hij in Amsterdam en Wiesenthai in W enen persconferenties zouden beleggen waarin zy d e z e affaire openbaar zouden maken.
bezorgdheid,
o m d a t de g e v a r e n reëel zijn, h e e f t ons gebracht
t a p e w a a r d ? N a t u u r l i j k , anders zouden ze er N.A.C.
vindt het
ruimschoots
Haarlems 1968:
Dr. Roessingh beeft in tie de documentaire van over het Auschwitz-comité voor uitzending.
vinden.
voor het fascisme, oud, herlevend o f
klein
U i t het februari
verschil-
het
alles w a t o v e r a l gebeurt zo m o o i
Maar
het.
want
persoonlijke
een
ons
293087
red.: amsteldijk 23, amsterdam-z.
slechts
Is
10hs, amsterdam-z., postgiro
bankrek.i AMRO, bijk. van b a e r l e s t r a a t , amsterdam-z.
VAN W I E MOET HET I Dc
febr.-maart 1968
te
worden
van
de
euze
Hij
inzamelde al w e e r
schoonheidssalons
naar is
gevangeniszieken-
verpleegd.
slachtoffers
verkort)
Hij
volgt
apotheker Capesius, die goud uit de bewaakte, maar nu
de zeer
en
zelf
bestiert.
de
kiezen
het
gas
zijn
luxu-
Uit
dood
goud. J a z e k e r , w i j v i n d e n a l d i e z o r g en voor
de
beulen, die
veranderd d a t een
zijn,
soms
onmenselijk.
rechtspraak
tederheid
ziek, m a a r En
wij
nooit menen
d i e een d e r b a z e n
van
zij
vrijlaregering
doorlezen
op pag.
2
W i j lazen in h e t N i e u w Israëlitisch W e e k b l a d van 9 februari 1 9 6 8
strijder
Mikis Theodorakis
in het
de
gelukkige
gelegenheid
maken met teksten
gehad
tegen
afgrijzen
de n a z i t e r r e u r
oorlog,
welke
getuigende
uit de laatste
de d i c h t e r
rede
wereld-
Ed. Hoornik
met
hoogtepunt slaagde
v a n de in a l l e o p z i c h t e n
avond;
hoogtepunten
zeker
heeft
op onnavolgbare
elke k o m m a
heeft
Liesbeth
en v o o r g e -
wijze;
elk
gemaakt
dat
het één
der
en d e i n t o n a t i e , d e b e k l e m m i n g ,
publiek
dat
t i e v e k r a c h t d i e v a n t e k s t en m u z i e k
be-
h e e f t zij o p o n v o l p r e z e n
de suggesuitging
wijze als het
ware
denheid
s t o n d , w a s z e k e r o o k o n d e r de i n d r u k v a n d e
overgedragen
Auschwitz-herdenking
door
D o o r deze van hoge kunst getuigende presta-
RAI-Congrescentrum,
J i z k o r . En nauwelijks behoeft te worden v e r -
tie h e e f t
meld,
van de v o o r n a a m s t e
op
de a v o n d
op
28 januari
o p zijn
v a n de in
het
dat geheel was u i t v e r k o c h t , mand zich zo indringend uitgedrukt
als
de
zei hij, d a t nie-
en k e r n a c h t i g
heroieke,
helaas te vroeg gestorven
toehoorders
had
onvermoeibare,
strijder voor
onze
gazzan dat
Chapira
de
uit n i e t - j o d e n
woord,
zij v e r s t a a n b a a r
voor
inwerken
g r o o t deel
gezongen
z o g r o t e o v e r t u i g i n g , z e g g i n g s k r a c h t en g e l a deed
een z e e r
zo ge-
de l i e d e r e n
Het
is,
is g e w e e s t .
Theodorakis
v a n h e t t o e n stil g e w o r d e n p u b l i e k . dragen
diep
en
zij h i e r v o o r d e w a r m e d a n k e n h u l d e k r e g e n List
van
te
Nygh
z o a a n g r i j p e n d en o p d e z i e l i n w e r k e n d , d a t
HERDENKING AUSCHWITZ zijn
kennis
van Lennaerst
m u z i e k v a n de reeds genoemde
In
openbaar
t e n g e h o r e n g e b r a c h t en d a a r d o o r h e b b e n w i j
uit Bussum
aanwezigen
over het voortreffelijke maandorkest
onder
gezongen
opgetogen
waren
spel v a n h e t
Kunst-
leiding
van
Anton
Kersjes.
op het ontroerde
z i j z i c h g e p l a a t s t in d e v o o r s t e
A l w a s h e t v o o r h e t v e r w e r k e n en l a t e n i n werken
alsook
v o o r de wijding
bodene
gepast
geweest,
reur
n a a r D a n i ë l W a y e n b e r g had de t a a k o p zich
t o c h is h e t t e b e g r i j p e n
genomen
het
past
Deze
slechts
avond,
één
middel:
zo ging
het
hij v e r d e r ,
verzet."
moet
niet
alleen zijn een a v o n d v a n h e r d e n k i n g , moet
bovenal
dienen
voor
de g e v a r e n ,
als een
maar
waarschuwing
d i e in o n z e
dagen
zicht-
het pianoconcert
a
in
kunste-
kl.
t.
van
na
van het ge-
deze
zangvoor-
d r a c h t een z w i j g e n d e h o u d i n g a a n te n e m e n ,
Niemand
d a n de b i j z o n d e r e
rij
liederenzangeressen.
v r i j h e i d , H e n k v a n R a n d w i j k : „ t e g e n de t e r -
minder
publiek.
publiek
aan haar
uiting heeft
wezigen
het de z a n g e r e s t e r e c h t m e t een z o o v a t i o n e e l
een
laaiend
boeide,
applaus
d a t zij h e m
met
applaus
beloonden.
beloond,
(moeten)
dat
gevoelens
E d v . G r i e g te v e r t o l k e n , w a a r m e e h i j d e a a n dusdanig
willen
en t e v e r g e v e n , opgekropte geven
als m e n slechts
heeft
gewend
is
H e t onbetwistbare hoogtepunt van de a v o n d
te g e v e n
D e o p e e n v o l g e n d e r e g e r i n g e n en p a r l e m e n t e n
was
T o t slot zij h i e r hulde g e b r a c h t a a n de o r g a -
v e r w e e t hij m e t g r o t e f e l h e i d d a t z i j v o l s t r e k t
waarvan
onvoldoende
gezegd, d a t dit een o p e n b a r i n g w a s . Z o h a d -
programma
den
culturele
b a a r en v o e l b a a r d e m e n s h e i d
hadden
bedreigen.
gedaan
om
de
slacht-
o f f e r s d e r n a z i s te s t e u n e n .
wel
het
optreden
zonder
wij haar
van
Liesbeth
overdrijving
nog nooit
mag
g e h o o r d en w a t zij
W a n n e e r ik dit o v e r z i c h t ben b e g o n n e n m e t
bereikte met haar stemmiddelen
bovenstaande o n t b o e z e m i n g wil dit niet
lijk
gen,
dat ik dit onderdeel
beschouw
zeg-
als het
vervolg van pag. 1
fenomenaal.
Mauthausen
Voor
het
EN
nisatoren
allergrootsten.
die d o o r de samenstelling blijk
hebben
gegeven
van het
van
hoge,
opvattingen.
was werke-
eerst
werd
C y c l u s v a n de G r i e k s e
HULDE
List,
worden
a a n de
en
de
verzets-
DANK
Siegfried
Goudsmit
D e v r a a g is v e e l g e h o o r d d e z e r d a g e n . beter
antwoord
dan
de bijeenkomst
Geen in
het
R A I - C o n g r e s c e n t r u m : hier zag men ons werk
VOOR UW Auschwitz
straft
als een fietsendief
HULP
z o a l s w i j h e t w i l l e n en z u l l e n Ieder die h e e f t m e e g e w e r k t , honderd
weinig
directe
m e e r is d a n e e n d e k m a n t e l v o o r w a t in f e i t e
die
op
amnestie
ons
streven
mag
moordenaars, die
aan
laatsten
heten.
Zachtheid
scherpe
aanvallen
de M u i k a ' s
ondanks
de
voor
de
tegen
hen
ijver
der
ontsnapten.
Moeten wij dan nog wijzen o p de m a n aan de
top v a n de B o n d s r e p u b l i e k ,
graag
de
enige
erfgenaam
die zelf
van
het
zo
Derde
r i j k w i l z i j n ? M e n m o e t v o o r z i c h t i g z i j n , wij weten
het,
als m e n
over
bevriende
staats-
hoofden spreekt. M a a r hij spreekt (of zwijgt) nu eindelijk voor zichzelf, duidelijke Als
m e n dit alles o v e r z i e t ,
komt
taal.
men
van-
zelf w e e r terug op de t.v.-uitzending die ons comité
moest
'ontmaskeren'.
D a t was nood-
zakelijk, zei de commentator. vraag
aan
aandacht hun
ons
om
de
eens e v e n v a n d e m o o r d e n a a r s
en
vrienden
koude
op:
D i t dringt de
af
waarom?
te
leiden
Soms
met
een
stukje
oorlog?
Het
is v e r d r i e t i g , m a a r h e t m o e t , z o v e r n a -
men
w i j in h e t z e l f d e
rijst
een
vraag
vraag:
waar
wij
eens a n t w o o r d
van na
commentaar. En wie zoveel
moet
het?
Een
interviews
wel
op zouden willen
horen. Wij
zuï/en e r o v e r i g e n s n i e t o p g a a n zitten ten.
Wij gaan
gewoon
weer
wach-
door.
H e t is l a n g g e l e d e n , e r is v e e l g e r u c h t o p g e v o l g d , m a a r e r w a s de o n g e m e e n herdenking op 28 Elders
leest
geslaagde
januari.
men de rede v a n E d
de
achtergrond
hielpen,
o p de b e s t
mogelijke
diend: nooit meer Auschwitz!
de
ontelbaren zij
hebben
wijze
In naam
h e t p u b l i e k en v a n h e n d i e t h u i s
gevan
meeleefden:
l a a t d i t v o o r h e n h u l d e en d a n k
zijn. N.A.C.
Hoornik,
gestaan
en
een
N.I.W.
van
9
van
dat blad
impressie, februari
kunnen,
die w i j
ontlenen.
o.i.
het
lezers
a l s zij d i e d a g
de t.v. k e k e n , een vergelijking Ons
aan
De
naar
maken.
rest v a n deze p l a a t s a a n te geven de bijdrage
van
de
musici
en
van
wat de
d i c h t e r , d i e de s p r e k e r o o k in zijn r e d e b l e e f , van de oeroude religieuze zang van v o o r z a n g e r S h a p i r a en w a t de m o d e r n e , p r o f a n e
(?)
van Liesbeth List hier te zeggen hadden. Zij zijn de u i t i n g v a n w a t b i j o n s l e e f t en v a a k geen
weg vindt,
de u i t i n g
die
en j o n g e b e l a n g s t e l l e n d e n , o u d e en
officiële
enigd
voor
avond
dan
niemands Het
nabestaanden
vertegenwoordigers de
duur
die
leven
van
een
onvergetelijk meer z a l
slachtoffers heeft avond..
blijft
en
verEen uit
verdwijnen.
is h a a s t o n g e p a s t h i e r w e e r o n s t r o u w e
Kunstmaandorkest ondanks
en A n t o n
een materiële
Kersjes te n o e handicap
was
h u n spel m e t D a n i ë l W a y e n b e r g d e k r o o n o p een a l l a n g e s c h o n e r e e k s . Tas
uitvoerders,
d i e a l in V r i j N e d e r l a n d v a n 2 f e b r u a r i h e e f t
men;
Eva
de
voortzetten. de v e r o v e r
Wat
is h e t N e d e r l a n d s
Auschwitz
Comité?
PROTEST TEGEN VRIJLATING MULKA Het
Nederlands
heeft
Auschwitz dr.
Gustav
minister
van
justitie
mann,
Bondsrepubliek het
en
Landesgencht
ontzetting
de te
geuit ziekte' van
Auschwitz,
verwees
ter
waarschuwing
vnjUiting
op en
schreef:
oorlogsken
intentie niet
tot
drongen.'
de
naar gronden mildheid
mening
de
dat
de van van verster-
omvang
gepleegde
Bondsjustitie
Het
van
behandeling
nazi-misdadigers
in de van
adjudant-comMulka.
'De en
en
ons
vrijlating
de
soortgelijke
strafoplegging
zijn
de
'wegens
de van
Frankfort
over van
Heinevan
president
mandant
Lages
Comité
tegenover
en
massamoord is
doorge-
Toespraak
van Ed Hoornik
op de
Auschwitz-herdenking
AUSCHWITZ Ook
in d e h e l z i j n
tortuur,
van
schillen
ook
in
raffineerd, van
gelang
hogerhand
beter
der
dan
tot
de
b l e k e n d e p o r t r e t t e n v a n de D u i t s e v a d e r s en
steeds
van
Dachau
luim
Amersfoort
en
Vught
concentrationaire
en
en
MauthauSachen-
Ravensbrück,
behoren
universum,
alle
en
tot
wie
het
daarin
is o p g e n o m e n g e w e e s t , z a l t o t zijn d o o d dood
en
hel
met
zich
meedragen.
heeft, nu we de dag herdenken, jaar
geleden,
Auschwitz
werd
de m a n uit D a c h a u recht v a n Hij de
en u h e b b e n d e z e l f d e lucht
van
het
de
de
lucht
koolsoep.
waarop kaar
telkens
schietende, kende
nu
praten.
uit
wat,
En
we
van
een
rij
naast
d o o r de a n d e r e ,
moet
naar
voor
ik
de
tenminste
als w e
lucht
ze dan
in
closetpotten,
bedelende,
hoe
martelaars
weten
de
lucht
ze
gaan
maakt
dag
Hebt
over
herdenken,
verleden
voor
het
meneer
zinkt
heden.
Lunshof,
weg
Dag
hoe
Vietcong-rebellen
functionarissen
van
het
meneer
g e n in d e d a g e n lijk. D a a r
van Auschwitz, niet
schrokken
de D u i t s e r s
moeten
we
gestorven,
dat
sterven
altijd
wel werd
gepaard
ging
met d e z e l f d e m u z i e k : het gebrul v a n de en de s l a g e n
van
me
behoedzaam
nu
tieerd dat
heel
uitdruk,
sterven
de c a p o ' s . U
want
was
de
duizend
en
weet
heel
S.S.
dat
werkelijkheid maal
ik
gedistan-
erger,
van maar
aan het w e r e l d g e w e t e n Nu,
doden
vandaag,
zou kunnen
wordt
gefotografeerd
het
met
folteren
terugkijken,
m a a r om je heen zien, het k w a a d w a a r h e t nu is, z e i d e n m i j d e
aanwijzen
organisatoren
v a n deze a v o n d . G o e d , goed, goed, ik ben al d r i e ë n t w i n t i g j a a r v e r d e r en ik k i j k Op
vooruit.
w e g h i e r h e e n h e b i k z e l f s n i e t één
omgekeken,
of
ik
misschien
werd
keer
gevolgd;
en
toestemming
van
bij
miljoenen
honger zoals
w i l , ik z e g w a t
ik w i l , i k
doe
Steckrüben maakt
van het k a m p hebben plaats
v o o r een alleszins n o o d z a k e l i j k
ge-
dieet.
precies
lopen
en a r m o e d e wij
in
volvretende
in
zoals ze toen
de
keken
en
nu
continenten
en d i e n a a r
het k a m p capo"s
Auschwitz
ons
naar
van
kijken, de
zich
S.S.-ers.
herdenken
betekent
beschaamd
z i j n , n i e t a l l e e n o m w a t e r is g e b e u r d ,
maar
o m w a t er g e b e u r t . N u k u n n e n w e t w e e d i n gen
doen:
leven
met
die
schaamte
en
docii
een
cn d o d e n
tuurlijk
een d o o d g e w o n e
zaak.
nog
niet
overal
zo
bij v o o r b e e l d
met
en n i e t in
zijn
ze
Na-
ver:
in
Portu-
of
onwaarachtig de g r o n d
Met Henk
en
van
miezerig
bestaan?
onze schaamte
van Randwijk
—
wegnemen.
geloof ik, dat
on-
n i e t en n i e t in I n d o n e s i ë ,
in
d e r b e p a a l d e o m s t a n d i g h e d e n r e b e l l i e de e n i -
G r i e k e n l a n d n i e t en n i e t in Z u i d - A f r i k a ,
in
ge m a n i e r is o m j e m e n s - z i j n t e
manifesteren
de V e r e n i g d e S t a t e n n i e t , w a a r , z o a l s o o g g e -
en de s c h a a m t e v o o r te z i j n . G e e n
tuigen
dus, m a a r verzet. D i e o o g k l e p p e n a f d o e n
verhalen,
de
orde van
vorige
van
de
zomer
dag
Detroit, en
tijdens
en
na
onlusten
martelingen
w a r e n in d e
Chicago,
Oakland.
de
Los
En
maar wel vervolging dwangarbeid
in
aan
de
negerghetto's
Angeles, de
Cleve-
Sowjet-Unie? Stalin,
en h o o n , o p s l u i t i n g
voor
non-
en
conformistische
schrijvers. „ I k w e e t z e k e r d a t h e t geen v e r s c h i l of
ik D a c h a u
een a a n t a l
maakt,
o f de w e r e l d z e g " , s c h r e e f
jaren
geleden
een
wille
van
heeft
op
vrijheid,
worden,
zoals
de
geslagen
we
dat 23
voorgoed
joden
moet
terugsloegen
de
Verenigde
te w o r d e n
uitgeroeid,
de o p s t a n d i g e
in
Staten,
in
de
k a a n s e l a n d e n , in Z u i d - A f r i k a , in A n g o l a e n in S p a n j e
jaar
niemand
in
Latijns-Ameri-
o n d e r d r u k t e n vechten tegen hun
der-
soli-
bewegingen
zijn
voorbij
z o u d e n z i j n , m a a r die j e z e k e r in t w e e
g e b e u r e n , zeg i k , w a n t
zijn
met het Vietnamese v o l k , dat o n d e r het m o m dreigt
ze
deze
Leven
met
dat
van
D o o r t e r u g te s l a a n als e r t e r u g g e s l a g e n
ook
de d i n g e n , w a a r v a n
ieder komen
wereld.
rijkdommen
hulp
dachten,
te
op
in de
dair
en s t e r v e n . E n
op
voor het recht dat ieder volk heeft
van
of ras,
door
aandeel
om-
levensovertuiging
precies
volk
gezegd, opgesloten zitten
betekende,
alle
maken.
D o o r o p te k o m e n v o o r h e t r e c h t d a t
een
ger lijden, u i t d o v e n
geleden
mogelijke m a n i e r e n p r o b e r e n w a a r te
W a r s c h a u en T r e b l i n k a ; d o o r s o l i d a i r t e z i j n
w o r d e n en w e r k e n t o t j e e r bij n e e r v i e l , h o n -
nu
v a n d a a g in h o n d e r d g e d a a n t e n a a n o n s v o o r d o e t . N e e z e g g e n en d a t n e e z e g g e n o p
in
concentratiekamp
en
heb-
en d i e r e g e l s
ben n o g niets aan geldigheid i n g e b o e t .
ik
berusting
kijken. Kijken n a a r Auschwitz zoals het zich
en w a a r
ook
in
de w e r e l d ,
waar
onderdruk-
kers. Het
waren
sen,
ga w a a r ik
naar
o n s l i e p e n in de L a g e r s t r a s s e en z o a l s ze
k a n b e w e r e n d a t z e zo v e r s c h r i k k e l i j k
w a t i k w i l , m i j n g e w i c h t is v e r d u b b e l d en d e
de de
en
b e u r e n . Ziet
ik
napalm,
gedeporteerden,
bij
heet
Veenstraat,
de
smeer-
vogelverschrikkers,
g e e n v a l s e p a p i e r e n o p z a k , de E u t e r p e s t r a a t der
B-52's, de
joeg,
dan,
die tot op het bot v e r m a g e r d e steltlopers
kampen
van
de
sterf
v e r m i n k t e n en d e d o d e n v a n V i e t n a m ;
den v a n de w e r e l d v a n d a a g o p n i e u w z i e t g e -
Gerrit
naar
dorpen,
kogels
negerjongen
schreeuwend:
sterf;
i k s t a n i e t o p een lijst v a n g e z o c h t e n , i k h e b
al l a n g
een
Amerika,
dertig
teren
paar woorden
te veel
eens
appelle-
van
van
dan
o ! o n z e n e u s b l o e d t , — m a a r w a t is d a t v o o r
ook
Niet
voor
meer
de b e t r e f f e n d e a u t o r i t e i t e n en w o r d t d a t f o l -
in
afdalen.
zeg-
t e r u g , d a t w a s een v u i l z a a k j e , d a t w e l
n a a r die diepten k a n ik (en mag ik misschien niet)
le-
moge-
toch
N e e g e e n m a r t e l i n g e n m e e r als o n d e r
dan
door
ger? K i j k , zoiets was vroeger, laten we
met
omkleden,
Tele-
gemarteld
land
muziek
het?
Zuidvietnamese
d i e zes m i l j o e n , en d i e h e r d e n k i n g a e s t h e t i s c h
b e s e f f e n , d a t , h o e e r o o k in A u s c h w i t z
en
gaat
u d i e f o t o ' s g e z i e n in de „ D a i l y
graph":
van
wc
plaats
Luns,
g a l , in A n g o l a
vrijheid? waar
lap,
Het
Spanje
noemen:
maar
ghetto's
die
lichaam
verwoeste
huiskamers.
de
buikspre-
het
zwarte
agent
g r o o t v a d e r s , g e k l e e d in S . S . - u n i f o r m in D u i t -
el-
voren
de
se
ren.
ingeademd: de
het donker
vloekende,
...ja,
broeders?
in
aangestaard
23 ook
spreken.
lucht
van
Daarom
waarop,
weemakende
de tyfuslijders
zaten,
staande,
Zo,
De
toe
bevrijd,
crematorium,
de z i e k e n b l o c k s ,
en was
Dachau
en S o b i b o r ,
Neuengamme
in
instructies
sen en B e r g e n B e l s e n , G r o s s r o s e n en hausen,
gers
n a a r die
eer-
in
en a f h a n k e l i j k
Treblinka
D a t de s c h i m m e n v a n het v e r l e d e n a f en t o e m e t m e m e e l o p e n , n o u j a , en z e w o r d e n ,
l i j k g e z e g d , s t e e d s s c h i m m i g e r n e t als d e v e r -
tot
folterknechten. maar
in
verge-
van bot
van
Auschwitz,
Auschwitz,
ondragelijk,
methodiek,
naar
mentaliteit
gradaties. Verschillen
dragelijk
1968
niet
geen
helden
bevolkten, of
maar
nauwelijks
en h e i l i g e n ,
die
doodgewone voorbereid
de
men-
op
wat
onge-
k e n d en o n v o o r s t e l b a a r z i j n , z e g e b e u r e n
im-
m e r s in u w h u i s k a m e r o p h e t t . v . s c h e r m , u kunt
er op
uw
gemak
N a a r het neerslaan
van
naar
zitten
kijken.
de r e b e l l e r e n d e
ne-
doorlezen
op pag.
4
ZIGEUNERS
IN
AUSCHWITZ
O n d e r g e t e k e n d e , frater H. O m l o , die dc belangen van zigeuners en w o o n w a g e n b e w o n e r s behartigt, heeft m e t intense belangstelling de T V . uitzending op 9 februari j . l . en daarna de verklaringen per radio en in de dagbladen Immers
ook velen
doorgestane
van mijn
protégés
leed als een droevige
gevolgd.
moeten
nog de rampzalige
gevolgen
van het
nasleep ondervinden.
hen
te
houd,
wachten o o k in
stond,
bedacht
hun totale
op
zelfbe-
ontluistering,
en
In mijn schrijven aan de V.P.R.O. h e b ik m e e g e d e e l d , dat ik, al ben geen lid van uw
a a n v a n k e l i j k weinig solidair. M a a r in h e t ene
Comité,
k a m p m e e r , in h e t a n d e r e m i n d e r ,
ken.
de verdachtmaking tot dusver niet kon onderschrijven
en ook niet kon inden-
W e l , dat ik op de hoogte was en ben van het sympathieke streven: „ G e e n
witz meer!
Geen oorlog m e e r ! "
Ausch-
Door deze leuze wil U de mensheid en vooral de na-
oorlogse generatie behoeden voor een herhaling van de gruwelen, door en door afschrik in te boezemen voor
waakzaamheid
losgeslagen dierlijke instincten van de m e n s !
zich onder
een
analfabeet zijn, is het slechts mogelijk dat
enkeling onder hun uw blaadje ontvangen, lezen kan
Toch roept het w o o r d
„AUSCHWITZ"
1
bij hen afschuwelijke
herinneringen
op aan het
zware
formeerde
omstandighe-
den, tegen w a n h o o p en d o o d in, h e t v e r z e t . Door
enkelingen
blinka, Daar zo goed als allen van mijn p r o t é g é s
ondenkbaar
werd
geïnspireerd,
zoals in T r e -
het verlammende
gevoel
van
onmacht, dat w e o o k vandaag weer zo goed kennen,
overwonnen.
gen aan de honderdduizenden van hun stamgenoten, waaronder zovele familieleden, die
m o e d , de s o l i d a r i t e i t en w i e stierf, stierf n i e t
er zijn uitgeroeid
en afgemaakt! over de vervolging, uitroeiing en af-
D e zigeuners zelf zien hierin een blijvende discriminatie van hun ras! Een Joodse dokter, die het concentratiekamp
Auschwitz
heeft overleefd, zei mij:
„De
Joden hebben veel geleden. Doch ik heb m e t eigen ogen gezien, dat de zigeuners het den.
moesten ontgelden. Zij werden
onmenselijker
behandeld
en hadden
Zij waren de mikpunten van de beulen en ondergingen meer
D e z e dokter voegde er in het verdere gesprek er nog aantoe:
meer te lij-
wreedheden!"
„ F r a t e r , maak de rege-
want deze mensen vooral hebben r e c h t op de W I E D E R G U T M A C H U N G
aanspraak op hulp, vanwege het doorgestane
onmenselijke
en
gelukkige
en ten volle
leed!"
en alleen,
toewijding,
m a a r in
verbondenheid
de
strijdbare
m e t de
ande-
ren. U
ziet h e t , d a m e s en heren, h o e i k o o k m ' n
best g e d a a n h e b v o o r u i t t e kijken, i k b e n al weer
terug
in h e t k a m p .
H e t kamp,
waar-
dat
ons achtervolgt,
moeten keer,
overwinnen
denkend
dat we
telkens
weer
en w a a r w e een enkele
aan een vriendschap
o f een
stuk solidariteit, w e l eens h e i m w e e n a a r h e b -
Bij deze geeft ondergetekende zich op als lid van het N.A.C.
ben. W i j uit D a c h a u , j a , wij die geen j o d e n ster droegen,
Hoogachtend, frater
de
mee w e moeten leven, w a a r w e v a n dromen,
ring en de wereld wakker! Spoor de zigeuners aan o m nu nog hun aanvragen in te dienen,
weerstand
meer als slaaf
is het, dat er slechts zeer sporadisch
slachting der zigeuners is en wordt geschreven en gesproken. Ook in uw N.A.C.-blaadje.
meer
die
groeide
en
Opvallend
met
D e weerstand
doorgaan van een HEL en aan onmenselijke w r e e d h e d e n , als ook smartelijke herinnerin-
ren h a d d e n
die een n u m m e r genaaid
op onze
kle-
e n n i e t in d e h u i d g e -
b r a n d , w i j die n o o i t zijn a f g e d a a l d n a a r de
H. O m l o
onderste trappen, wij die nooit voor de deur
Kroostweg 149
van
Zeist.
de g a s k a m e r
hebben
gestaan.
Heimwee
n a a r het k a m p , ik begrijp dat ik u beledig, maar
ik k a n Auschwitz
ik v e r m o e d , over
Vragen in de Kamer VRAGEN door
de
komstig
leden artikel
der
Kamer
107
van
Orde,
en de daarop
telijk
gegeven
gesteld bet
door
overeen-
Reglement
van
de Regering
schrif-
312.
(P.v.d.A.)
Egas een
aantal
kampen. 1.
v a n d e h e r e n Voogd betreffende
overlevenden
(Ingezonden
Heeft
(P.v.d.A.) en
de situatie v a n
van
concentratie-
31 januari
de Minister
kennis
1968).
de beschouwing v a n de heer E d . H o o r n i k gegeven —
bij de A u s c h w i t z - h e r d e n k i n g
over de situatie w a a r i n
een aantal
—
1968 over-
levenden v a n de concentratiekampen zich b e vindt? 2.
andere
de
Stichting
digers, die u geprobeerd
hebben
K a n de Minister
over
deze situatie n a -
welke middelen h e m ten dienste staan o m in bestaande noden te voorzien? ANTWOORD Staatssecretaris Maatschappelijk bruari 1. van
v a n de heer van Cultuur, Werk.
Van
de
Poel,
Recreatie
(Ingezonden
en
13 f e -
bevestigd
—,
dat
Werk
overleven-
den v a n de d o o r vraagstellers bedoelde zelf
geeft
gaan onder het leed, d a t
met zo vele moeten
voor
aandacht steun Zij,
gebukt
niet-teruggekeerden
ondergaan. Deze
zover
kam-
nodig
en t r a c h t
daaraan
hun w a a r
bijzondere
mogelijk
alle
en b e g e l e i d i n g t e b i e d e n .
d i e t e n g e v o l g e v a n h u n v e r b l i j f in h e t mindervalide
zijn, alsmede h u n n a g e -
laten betrekkingen, kunnen een beroep op de volgende a.
in
stichting
regelingen:
de W e t B u i t e n g e w o n e
1945,
doen
v o o r z o v e r h e t v e r b l i j f in k a m p e n o o k
een g e v o l g w a s v a n e e n v e r z e t s d a a d o f v e r -
b. fers
de heer E d H o o r n i k
—
gegeven bij de
1 9 6 8 — in de pers ge-
ik
Schmel-
de
van het slachtoffer;
Rijksgroepsregeling
1940-1945
wat
heren
en dames
Auschwitz
volksvertegenwoorhebt
w a s en v o o r a l
uit te leggen wat het ge-
w e e s t is a l d e j a r e n d a a r n a t o t o p d i t o g e n b l i k v o o r d a t h a n d j e v o l d a t is t e r u g g e k e e r d . „Iedere morgen
als i k opsta, zie i k o p mijn
o n d e r a r m d a t n u m m e r ; i k voel h e t t o t in de laatste w o r t e l v e r t a k k i n g e n v a n mijn
bestaan;
ik ben er niet z e k e r v a n o f d a t niet mijn hele bestaan i s " , schreef een m a n , die e r geweest is. I e d e r e m o r g e n , h e r e n , s t e l h e t u v o o r , h o e o n v o o r s t e l b a a r h e t o o k is. M a a r e r zijn d u i -
Pensioenen 1 9 4 0 -
Oorlogsslachtof-
(R.O.).
delijker
gevallen, die u mssichien
spreken:
meer
aan-
de chronische zieken, de invaliden,
de psychisch
gestoorden,
de vroegtijdig
ver-
ouderden, v a n w i e een k i n d k a n zien d a t ze moeten
worden
geholpen
en die w e nu al
drieentwintig j a a r in de k o u v a n A u s c h w i t z De
uitkeringen
op grond
v a n deze
grenzen arbeid,
—
afgestemd
op het inkomen
dat het oorlogsslachtoffer,
niet als zodanig
laatste
aangegeven uit
ware
hij
invalide, thans zou hebben
genoten. D e uitkering bedraagt
sedert
1 ja-
nuari 1 9 6 7 ten hoogste ƒ 8 1 7 7 per jaar, v e r -
D e ondergetekende heeft de beschouwing
lezen.
Maatschappelijk
regeling zijn — b i n n e n de d a a r i n
1968).
Auschwitzherdenking
Joods
zulks
zetshouding
dere mededelingen doen en w i l hij a a n g e v e n
vraag
zer, meneer D e n U y l , meneer T o x o p e u s en de
kamp
genomen van
En daarom
H e t is b e g r i j p e l i j k — en i n l i c h t i n g e n v a n
dit k a m p
VRAGEN
spreekt.
2.
zij
ik tast,
u, v a l z e m a a r n i e t t e h a r d , m e n e e r
pen z w a a r
antwoorden.
kleuren
niet halen,
m a a r i k b e n als e e n b l i n d e die
hoogd m e t de ziekenfondspremie. kunnen krachtens
ven nog bijzondere uitkeringen strekt.
Bovendien
de groepsregeling
daarbo-
worden
ver-
laten
staan.
En over
hen vallen
we u wel
hard. G e e n pensioen; geen c o m p e n s a t i e ;
geen
enkel g e b a a r ooit v a n enige N e d e r l a n d s e r e g e r i n g . D a t is e e n s c h a n d a a l , w a a r t e g e n i e d e re v o l k s v e r t e g e n w o o r d i g e r testeren. mee
I k weet
gemoeid
weten.
niet
z o u zijn,
H e t gaat
zou moeten
ik w i l het o o k niet
o m een ereschuld.
die niet inlost h e e f t
pro-
w a t voor bedrag er-
geen
geweten.
En wie
Een kambiaar telt vierdubbel I k ben IV2 j a a r in A u s c h w i t z g e w e e s t . o m ben ik d a n g e e n l i d v a n h e t
Waar-
Auschwitz
C o m i t é ? N i e t uit g e b r e k a a n w a a r d e r i n g ,
en
h a d hij h e t g e b e u r d e niet k u n n e n v e r d r a g e n " . Kurt
Eissler,
vooraanstaand
psycho-analyticus,
gaf
het
New
Yorks
menselijke
z e k e r n o c h n i e t uit enig p o l i t i e k m o t i e f . H e t
w o o r d op dit juridische oordeel. H i j
is m a a r een z e e r s u b j e c t i e f m o t i e f . M a a r v o o r
een a r t i k e l m e t
mij b e t e k e n t h e t A . C . —
mördung
a l t h a n s in d e
Ned.
de cynische titel: „ D i e
wieviele
seiner
Kinder
Mensch symptomfrei ertragen
v a n d e d i s c r i m i n a t i e tussen t w e e s o o r t e n o o r -
er psychisch normal genannt werden
l o g s s l a c h t o f f e r s : de verzetslieden
Waarom
en d e
an-
erkent
deren. M a a r aan deze discriminatie draagt het
A.C.
heeft
dat
men
in
Indische
Holland
jaren
kampjaren
vierdubbel
tellen.
iedere
accepteren
dat
grond zet
van
accepteerden,
verzetshandelingen
waren
en
categorie
de
voor
aanmerking Twee
hen
overheid,
jaar
deze
pensioen
in
g e l e d e n h i e l d ik een l e z i n g
aanleiding
over
concentratiekampen pol.
daarvan
Gevangenen.
ontwikkelde
zich
een discussie w a a r u i t eens t e m e e r bleek
dat
arts
Waarom
zal
vrouw,
die
een
h a a r hele
leven
hierdoor
shock
die
twijfelen
aan
concentratiekampen,
de gevolgen
terwijl
daar
toch
de
som-
m i g e n h u n hele f a m i l i e h e b b e n v e r l o r e n , h u n v e r w a n t e n v o o r hun ogen hebben zien neerk n u p p e l e n en d a g in — hebben
in
een
dag uit zelf
toestand
van
geleefd
voortdurende
1942
d o o d als u i t k o m s t g e z i e n k o n
en 1 9 4 3 r e e d s c o n t a c t e n m e t h e t v e r z e t
had-
I e m a n d , die in A u s c h w i t z o f in een d a a r m e e
d o o r h u n w e r k als v e r z e t s l i e d e n konden
voor
zij
gearresteerd
Door
deze
vaak
tot
discriminatie de
zijn en w a a r i n
ergste
is
een
groep,
slachtoffers
die
behoorde,
alleen n o g m a a r
de
worden.
te vergelijken uitroeiingskamp z a t , kon
zich
nog
enig
slechts
mogelijk
worden.
februari
1968.
art-
van
d i s c r i m i n a t i e d a t o o k die J o d e n , die in weggevoerd
20
op
Nieuwspoort
symptomen
z a l blijven b e h o u d e n . M a a r t o c h zijn e r
ste k o n
werden
op
in
en
als j o o d w a s o p g e p a k t . M e n v e r g e e t bij d e z e
Jood
persconferentie
Am-
altijd
tellen
rechteloosheid, w a a r i n elke m i n u u t h u n l a a t -
als
de
te
inleiding
kann?"
bij h e n g e e n p l a a t s w a s v o o r b v . i e m a n d , die
den
deze
h a a r kind d o o r de t r a m heeft zien overrijden
sen,
de N e d . V e r . v . E x
Naar
ge-
alleen
komen.
de late gevolgen v a n de voor
op
gevangen
die
buitengewoon
deed
die
psychiater
hield
h e e f t m e n n i e t w i l l e n zien, d a t c o n c e n t r a t i e -
gen,
alleen
een
damit
wel
dubbel
geen schuld, m a a r de a n d e r e n . D e verenigindie
können
E. de Wind,
sterdam,
Er-
muss
v e r h o u d i n g e n — de o n a c c e p t a b e l e realisering
Dr.
ant-
schreef
Ik
instellen
op
de
dood
als
einde.
heb
in
d e z e h e r i n n e r i n g e n t e m o e t e n s p r e k e n en z i c h a a n medische oordelen te m o e t e n
onderwer-
p e n . D a a r o m m o e t ik n u o o k d e D u i t s e w e t g e v i n g ten v o o r b e e l d stellen. N a d a t in D u i t s land vele onverkwikkelijke processen hadden plaatsgevonden,
heeft
Entschadigungs
Gesetz
het
nieuwe
bepaald
Bundes-
dat
indien
een z e k e r e g r a a d v a n i n v a l i d i t e i t b e s t a a t bij i e m a n d die in een c o n c e n t r a t i e k a m p is,
het
verband
automatisch
geweest
wordt
aange-
n o m e n en r e c h t o p u i t k e r i n g b e s t a a t , en d a a r bij w o r d t
in D u i t s l a n d
niet
gediscrimineerd
tussen o u d - v e r z e t s l i e d e n , j o d e n , z i g e u n e r s
verschillende
i n s t i t u t e n in E u r o p a
psycho-analytische
en in A m e r i k a
de s t e l -
wat
voor groep
dan
of
ook.
H e t z o u o o k in N e d e r l a n d n i e t m o e i l i j k zijn,
v e r s t o k e n g e b l e v e n v a n zijn r e c h t e n o p h u l p
ling v e r d e d i g d , d a t h e t d e v o o r t d u r e n d e c o n -
de oud-slachtoffers
en r e h a b i l i t a t i e .
f r o n t a t i e m e t d e d o o d w a s , die een v a n
E r is n o g a l t i j d d e lijst v a n d e C a d s u - u i t k e -
is, d a t h e t
genen,
de g e v a n g e n s c h a p bleem
is
nog
door
zijn
altijd
h o o f d o o r z a k e n v o r m d e v o o r de bemoeilijking
r i n g e n , d i e o p h e d e n bij h e t R o d e K r u i s b e -
n a h e t k a m p v a n de n i e u w e
rust. D a a r hebben v e r r e w e g de meesten
de g e v o l g e n
van
E n de mensen die toen —
overleden.
actueel.
Ik
de late gevolgen v a n
kampen
zou
heim
de
meer
Het
k u n n e n a a n t o n e n a a n een k a s t v o l over
pro-
U
dit
literatuur
concentratie-
en o o k z o u ik, als mijn b e r o e p s g e -
mij
dit
niet
verbood,
patié'ntenmateriaal
uit
tientallen
mijn
eigen
gevallen
illustratie kunnen voorstellen. I k wil
ter
slechts
één p a t i ë n t n o e m e n . E e n m a n v a n n u
begin
v i j f t i g e r j a r e n , die 2 j a a r in k a m p e n w a s en nu
t o t geen enkele arbeid
meer
d o o r d e a n g s t , d e o n r u s t en d e waardoor
hij b e h e e r s t
in
staat
is
achterdocht,
—
aanpassing.
d a g in —
met de d o o d g e c o n f r o n t e e r d
nu,
voor
zover
zij
m i d d e l b a r e leeftijd Jarenlang
nog
werden
zijn
mensen
op
leven,
hebben ze v a a k h a r d
gewerkt
en
heb
verschillende
m e n s e n m e t w i e d e z e p a t i ë n t t e z a m e n in w a c h t k a m e r gezeten had g e v r a a g d : hoe denkt U
d a t die m i j n h e e r is? N i e m a n d
hem ooit jonger dan 65 j a a r geschat. E n zijn
er,
naast
deze
voortijdige
Sommigen
waren
zijn zij o p
zijn
minder
daarin
een leeftijd w a a r o p
confrontatie
met
geslaagd,
gelukkig.
de dood
Maar
de
voor
normale
ieder
b e g i n t p l a a t s t e v i n d e n . H e t is d e z e van
de m a n
zoveel
nu
mens
situatie
o p m i d d e l b a r e l e e f t i j d , die
neurastene
inzinkingen
tot
aanleiding concentratie-
vele s p e c i f i e k e k e n m e r k e n , v a n h e t z.g. centratiekampsyndroom.
Specifieke
ken,
tussen
die
de
samenhang
lijden en d e v r o e g e r e
v r o e g e r w e e r o p , de beelden uit d e tijd w a a r -
con-
kenmer-
het
huidige
gevangenschap
bewij-
zen. In
een
altijd
individueel geval zo
gemakkelijk
medisch-causaal
te
is
dit
bewijs
leveren.
Menselijk
g e z i e n ligt h e t w e l v e e l g e m a k k e l i j k e r , het
volgende
voorbeeld
niet
Althans
wetenschappelijk.
a c t u e l e c o n f r o n t a t i e m e t de d o o d een v o l l e -
oud zo
zoals
illustreert:
in d e d o o d een v e e l g r o t e r r e a l i t e i t w a s het
voor
beelden
over
klachten Dr.
ter tafel zou
Lou
van
de
anderen
van
aan
de
Jong,
brengen.
Prof.
een o n d e r z o e k
de hand van
Noach,
De
Heer
de
ooit
stapels
uithongering
en
geweest
lijken,
de
overmatige
is d o o r
beginnende nooit
dan
is.
De
beelden
zware
die z o v e l e n
staver-
oud-slachtoffers,
die
antwoord
ar-
gero-
van
hebben
geacht
het
de
moreel
d a a r a a n v a a k niet herinnerd wensen te w o r d e n , m e t een e n q u ê t e o m t r e n t h u n lijden o p tief zich te melden a a n wordt overgelaten, kan nooit
een
moreel
het
oud-slachtoffer
daartegen
bezwaar
natuurlijk
bestaan
ouderdomsverschijnselen
verwerkte
trauma
v a n het
Ik kan slechts hopen dat deze bespreking toe
moge
maar
bijdragen,
nog
niet
een
obsoleet
recht
slechts h o p e n d a t van
dit
dergelijk
recht
te
gebruik
zouden
de
volkun-
gelden.
te moeten
er
realiseren.
hij o f zij d i e te
wil
maken gedwon-
tafel
concentra-
of
verlaat
met
het
kan
niet.
gen z a l w o r d e n zijn h e l e a c t u e l e e l l e n d e
strijd o m h e t b e s t a a n niet m e e r k u n n e n r e c h t op h u l p
en
m e n z e l f kiezen o f m e n z i c h w i l m e l d e n
normale,
tiekamp, dat zo vele oud-slachtoffers nu
nen d o e n
we
e v e n a l s o p h e d e n in D u i t s l a n d n i e t deze vermenging
en een
om
gezond-
niet
want
trachten
de c r e m a t o r i a
hebben.
gezet
de
ken,
lucht v a n ken
stapel
len. M a a r w i j h e b b e n h e t p l a n m o e t e n
Ik kan
Het
op
dit m a t e r i a a l
heidstoestand v a n de o u d - s l a c h t o f f e r s te pei-
b e i d . D e b e e l d e n v a n de m i s h a n d e l i n g en d e
houden,
E e n D u i t s e r e c h t e r , die m o e s t o o r d e l e n
bij
d e z e u i t k e r i n g - n i e t geëist w e r d d a t m e n zijn
het d a k te komen. M a a r wanneer het initia-
waren.
dig a n d e r k a r a k t e r . H e t w e k t d e b e e l d e n v a n
veroudering
van
omdat
geleden
anderen
de
heeft
gemeld,
heroveren.
M a a r bij d e o u d - k a m p s l a c h t o f f e r s krijgt d e z e
Ik
zich
Sijes, D r . v a n N e s en m i j z e l f h e e f t t w e e j a a r
sen v a n e v e n 5 0 j a a r . M a a r e r is m e e r , e r is specifieks.
oud-slachtoffers
g e v o c h t e n o m z i c h een p l a a t s in h e t l e v e n t e
kampen
zeer
de
E e n w e r k g r o e p b e s t a a n d e uit P r o f . B a s t i a a n s ,
geworden.
g e e f t , o o k bij hen die n o o i t in
wordt.
d a g uit
N a t u u r l i j k k o m t z o i e t s v a k e r v o o r bij m e n iets
komen.
die-
is u i t g e s t o r v e n
die v o o r t i j d i g
op het spoor te
met
E n d e n k t U niet d a t d i t p r o b l e e m niet actueel
de
op
leggen.
U i t h e t b e s p r o k e n e v o l g t n o g één b e l a n g r i j k e c o n c l u s i e : men m a g niet v e r w a c h t e n een juist beeld te kunnen krijgen v a n de ellende zovele
oud-slachtoffers
door
h e n in
de
van ge-
l e g e n h e i d te stellen z i c h t e m e l d e n bij enige
h e t r e c h t o p u i t k e r i n g bij een m a n , die in d e
H e t v a l t echter niet te verwonderen d a t men
particuliere
o o r l o g t w e e v a n zijn k i n d e r e n v o o r zijn o g e n
zo weinig v a n
j a a r m i s k e n n i n g en s o c i a l e i s o l a t i e z u l l e n v e -
had af,
zien
vermoorden,
„Want
nerveuse
de
man
klachten
wees
zou gehad
voor
de de
hebben,
aanspraken oorlog
al
daardoor
oud-slachtoffers kenbaar
d e z e gevallen w e e t , w a n t schromen
te m a k e n .
zich
als
Zij vermijden
de
zodanig liever
h e r i n n e r i n g en v e r m i j d e n h e t n o g m e e r
de over
instantie
of
commissie.
Na
len p a s de m o e d h i e r t o e v i n d e n w a n n e e r nauwkeurig
wetetv -welke
overheidswege
zijn
reckten
toebedeeld.
Wun
20 ze
Brieven aan minister Klompé Naar aanleiding van d e publiciteit in verband m e t het uitblijven van een pensioenrege-
UIT EEN
BRIEF
AAN
V.P.R.O.
DE
ling voor de vergeten categorie v a n nazislachtoffers wendde het N.A.C. zich o p 19 e n o p 27 februari m e t een brief tot dr. M . A . M . Klompé, minister v a n Cultuur, Recreatie e n Maatschappelijk werk. H i e r o n d e r v o l g e n deze brieven.
I k h e b z e l f d r i e j a a r in gezeten
concentratiekampen
( h e t l a n g s t e in A u s c h w i t z ) ; z o a l s i k
r e e d s e e r d e r s c h r e e f is m i j n h e l e f a m i l i e gemoord. Mijn
19 februari 1968:
leden en i k h e b t e n g e v o l g e v a n d i t alles sui-
In zijn toespraak
bij de Auschwitz-herdenking
op 28 januari
1968 herinnerde
Ed Hoornik eraan dat niet w e g e n s verzet gearresteerde oud-gevangenen vernietigingskampen
geen
pensioen
kunnen
krijgen
analoog
de heer
uit de Duitse
de regeling
volgens
de
Bijzondere Pensioenwet. Het Nederlands A u s c h w i t z C o m i t é Tweede
uit-
zenuwgestel heeft ernstig ge-
Kamer der Staten
heeft in september
1965 een adres gericht tot d e
Generaal over deze zaak, opdat die bij d e betreffende be-
groting aan de orde zou w o r d e n gesteld. Noch het N A C , noch de slachtoffers
hebben
hierop enige reactie gekregen.
k e r z i e k t e en b e n o n d e r b e h a n d e l i n g v a n een internist Ik
en
neuroloog.
heb voor
mij en een p a a r
overlevenden
van mijn t r a n s p o r t bij de regering
gevraagd,
o f er niet een mogelijkheid w a s een pensioen te k r i j g e n ( z o a l s b . v . d e m e n s e n v a n d e s t i c h ting 4 0 - 4 5 )
daar
de duitse
nazi-slachtoffers
Nu er na het herhaald aandringen door het N A C bij regering en parlement, van particu-
dit w e l krijgen v a n de duitse r e g e r i n g en d e -
liere zijde aandacht aan dit brandende vraagstuk wordt besteed en w e l in het kader v a n
genen die e r enige tijd g e w o o n d h e b b e n
verdachtmaking van ons c o m i t é , richten wij ons t o t u m e t het dringende verzoek alsnog
dan w e r d er z o h a r d en onmenselijk
de nodige stappen te doen opdat de zaak van de „ v e r g e t e n
woord,
offers behandled wordt waar zij thuishoort-
categorie" van nazislacht-
bij de overheid, dat is dus bij uw departe-
ment. W i j vertrouwen dat de algemene bekendheid die het ontbreken van een rechtmatige pensionering van de meest getroffen nazislachtoffers nu heeft gekregen een snelle opheffing van dit onrecht zal bevorderen.
beantwoorden, diezelfde Na
Voor te velen is het al te laat.
d a t i k w e l eens d e i n d r u k
heb, d a t diezelfde
tijdens
posten
brieven
de bezetting
hebben
2 0 jaar hebben
gekregen
die deze
ook op
gezeten.
wij n a veel
gemarchan-
deer, een schamele uitkering gehad, w a a r h e t Auschwitz
27 februari 1968:
C o m i t é n o g z o veel mogelijk b e -
hulpzaam
Uit de publicaties
mensen
maar geant-
over door ons onder de algemene
aandacht gebrachte
merendeels
b i j is g e w e e s t .
heeft
nie-
m a n d z i c h iets v a n de n a z i - s l a c h t o f f e r s
aan-
Joodse nazislachtoffers, die naar onze mening onder de bepalingen van de Buitenge-
getrokken.
wone Pensioenwet dienen te vallen, blijkt dat o.a. de heer Egas ons verwijt dat wij uw
bij m i j in A u s c h w i t z z a t e n e n v e r m o o r d
departement geen lijst van deze slachtoffers
die z e l f o o k in A u s c h w i t z
A f g e z i e n van de vraag of ons c o m i t é
hebben
overgelegd.
zulk een lijst zou kunnen samenstellen,
hebben
E r zijn
Verder
weduwen,
wier
zaten
mannen zijn,
en er m e t
allerlei k w a l e n u i t zijn t e r u g g e k o m e n , die o n -
wij hiertoe nooit opdracht van uw departement gekregen.
danks
W a n n e e r wij er al toe in staat waren geweest, hadden wij zo een lijst niet samengesteld,
hun eigen o n d e r h o u d m o e t e n voorzien.
Toen
zij b i j d e s t i c h t i n g
werd
daar de heer Egas in augustus
1955 (als staatssecretaris)
ons duidelijk had gemaakt
dat de slachtoffers in kwestie niet onder de bovenbedoelde w e t zouden kunnen vallen. Naar onze mening behoort er een uitbreiding of ruimere uitleg aan de wet te worden gegeven, resp. een nadere bepaling te worden toegevoegd, waardoor zij, die uit A u s c h witz e.d. vernietigingskampen zet zijn gearresteerd, onder
zijn teruggekeerd, ongeacht de vraag of zij wegens dezelfde
voorwaarden
en op dezelfde
wijze
ver-
als gebeurt
hun
h u n slechte
gezegd,
gezondheidstoestand 40-45
aanklopten,
d a t zij d a a r niet v o o r
in
in
aan-
merking kwamen. N u moet U mij niet
ver-
keerd
begrijpen,
want
voor
de mensen
ik
heb alle
respect
d i e in h e t v e r z e t
gezeten
door bemiddeling van de Stichting '40-'45 wettig recht op pensioen kunnen doen gelden.
h e b b e n e n h e t is v e r s c h r i k k e l i j k d a t z i j , d o o r
Nu w o r d t ons van diverse particuliere zijden verzocht een lijst als bovenbedoeld
zichzelf
voor
hebben
gelaten
samen
te stellen.
—
a. Onze bedoeling is het recht op een pensioen voor de vergeten categorie analoog aan dat der verzetsgepensioneerden
erkend te zien.
zond,
b In onze brief van 19-2-1968 hebben wij erop gewezen dat het opstellen van een lijst van hen die voor pensioen in aanmerking dienen te komen een taak van uw depart e m e n t is. c. Dr. E. de W i n d , neuroloog en psychiater te A m s t e r d a m en oud-gevangene van A u s c h witz, heeft er op onze persconferentie op 20-2-1968 in Nieuwspoort op gewezen dat voor het opstellen van de onderhavige
lijst door uw dienst gebruik kan worden ge-
maakt van de destijds voor de C A D S U opgemaakte lijsten van door de bezetter vervolgden
Deze gegevens berusten bij het Rode Kruis.
d. Het N A C is graag bereid uw departement bij dit noodzakelijke werk naar
vermogen
behulpzaam te zijn.
maar
terwijl
te w a g e n ,
en h u n w e d u w e n deze
waren
de w e d u w e n
nazi-slachtoffers,
buiten
( v g l . de mening van de bovenaangehaalde
Dr. E. de W i n d en het
artikel van Dr. E. A . C o h e n , eveneens oud-gevangene van Auschwitz, in het het A l g e meen Handelsblad van 17-2-1968).
het
leven
alleen
nog vaak
achge-
v a n de
overige
het verdriet
d a t zij
hadden, dat o o k hun mannen vermoord w a ren, er o o k n o g een slechte stand
van over
hadden
gezondheidstoe-
gehouden
en
bijna
n i e t in s t a a t w a r e n t e w e r k e n . T o e n h e t w e duwcnpensioen niet tc
voor
jong
in
k w a m , k w a m e n zij d a a r o o k aanmerking,
weduwen
want
geworden
in a a n m e r k i n g Wij
konden
zij
waren
en hadden „oh
i r o n i e " geen k i n d e r e n , w a a r d o o r
e. Elke andere methode van inzameling van gegevens zal grote weerstand bij de betrokkenen opwekken
terbleven,
anderen
zij er v o o r
komen.
voelen o n s heel e r g in de steek
gelaten
en d e e n i g e d i e z i c h n o g v o o r o n s b e i j v e r e n is h e t A u s c h w i t z
Comité.
N o g m a a l s , e r zijn allerlei stromingen in, dus Het N.A.C.
ontving de volgende
ling van d e Tweede
Kamer
medede-
Generaal, d d. 5 maart 1968: In aansluiting
ook
d e r StatenWie
aan het contact,
dat mijn
communisten,
maar
aangezien
er
communistische propaganda bedreven kan
inlichtingen
verstrekken
over Gerard Schruyren, geb. 10-6-'21
maar
er
schuwd
alleen wordt
gewaakt nazistische
gewaar-
stromingen,
Laatst bek woonplaats Venlo of o m -
zowel
het adres van het Nederlands
geving.
over het naziregime niet over politiek
Sedert 1940 in K Z
gesproken,
h e b ik z o ' n v e r m o e d e n ,
Auschwitz
Comité
C o m i t é , deel ik U m e e , dat het in de bedoeling ligt van de K a m e r c o m m i s s i e voor Cultuur,
Recreatie
W e r k , n o g in de loop deze met zijner
kwestie
en
van deze
maand
een bespreking
de Staatssecretaris tijd
Maatschappelijk
hoop
te
over voeren
van C.R.M.
ik U o v e r
deze
Te
bespre-
Sachsenhausen
onder nr 52065, blok 4 B/L.i. w e g e n s hulp aan joden Gaarne bericht aan fam
Schippers,
Hiliegomstraat 31 h. A m s t e r d a m - W .
als in D u i t s l a n d
en
collega mr. K o o p s m e t U h e e f t gehad over Auschwitz
hier
maar tegen
door
geen
wordt,
en er
rechtse
behalve wordt
dat het elementen
h i e r in d i s c r c d i e t w o r d t g e b r a c h t , z o d a t h u n streven
denazislachtoffers
gedwarsboomd onmogelijk
te
en
getracht
te
helpen
wordt
wordt
hun dit
maken.
king nader te berichten. A.
Kollem
Amsterdam en Warschau of: D e jaarlijkse oproep v a n het N . A . C . o m met de duizenden de F e b r u a r i staking te gaan herdenken is er ditm a a l bij ingeschoten; wij hadden, z o als ieder wel zal hebben begrepen, letterlijk geen tijd om een afzonderlijk f e b r u a r i n u m m e r te laten verschijnen. G e l u k k i g is de grootse verzetsdaad van 2 7 j a a r geleden geëerd zoals het b e h o o r t . O n s comité heeft zijn b l o e men weer aan de voet van de d o k w e r k e r gelegd, omringd door heel veel vrienden. H e t is o f elk j a a r die staking, het b e gin v a n het grote nationale verzet, de kroongebeurtenis uit de geschiedenis v a n A m s t e r d a m , meer betekenis v o o r ons allen krijgt. E e n stoutmoedige toepassing v a n een eeuwenoude traditie v a n v e r d r a a g z a a m h e i d , het 'neen' tegen de nazi's b r a c h t de b e slissende wending in de mentaliteit v a n een o v e r r o m p e l d v o l k . In diep geheim georganiseerd, v o o r de neus v a n de S D uitgevoerd, toonde de staking de eigen wil v a n de N e d e r l a n ders tegenover de Duitse bezetters om zich schrap te zetten tegen b a r b a a r s e maatregelen om medeburgers te discrimineren. D e februaridagen v a n 1 9 4 1 b r a c h t e n de enige tegen antisemitische schanddaden gerichte massastaking uit de
geschiedenis. D e twee dagen algemeen en eensgezind gevoerde actie is uniek en voorbeeldig gebleven. D a t was f e b r u a r i . I n de volgende m a a n d , april, is het een k w a r t eeuw geleden dat een evenzeer ongekend optreden v a n een getergde b e v o l k i n g de geschiedenis in ging. H e t getto v a n W a r s c h a u stond op tot v e r b a z i n g en weldra t o t ontzetting v a n S S en w a t dies meer zij. D e getto-opstand en zelfs de geschiedenis v a n het getto zijn intussen legendarisch geworden. H e t zorgvuldig verborgen en weer opgegraven archief v a n dr. E m a n u e l R i n g e l b l u m heeft gediend als grondslag v o o r wie zich verdiept in de opstand en w a t eraan voorafging. Z o is het al in 1 9 5 0 gebruikt v o o r het boek ' T h e W a l l ' ( D e m u u r ) , dat de A m e r i k a a n J o h n H e r s e y over de Warschause J o d e n in hun ongelofelijke laatste strijd schreef. 'Getrouw aan de belofte aan W a r s c h a u ' s gettostrijders' herinnert J . K o r m a n er dezer dagen in het J i d disje blad ' F o l k s s t i m m e ' aan dat de gettobewoners binnen hun muur, behalve hier en d a a r met het Poolse v e r zet, al j a r e n l a n g geen c o n t a c t met de buitenwereld hadden en toch tot gew a p e n d verzet overgingen. D e o p -
Is Gustav Mayer, Maier was, hoewel zaak
h e m in c o n t a c t t e b r e n g e n m e t G u s t a v ( o f M a i e r o f M e i e r ) , g e b o r e n tussen met
heeft
wie
hij t o t
gewerkt
in
oktober
ons
Mayer
1909
1944
het
en
samen
Haftlmgsbaubüro M.'s
beroep
w o r d t a a n g e d u i d als B a u i n g e n i e u r o f
Hoch-
Auschwitz
II
Gustav
Birkenau.
b a u s t a t i k e r . H i j b e h o o r d e t o t een J o o d s k e r k -
niet
om
Hierdoor van De
alles van een
optimale
rijksregeling met
Birkenau
naar
gedeporteerd;
v r o u w en k i n d e r e n z i j n b i j a a n k o m s t
zijn
vergast.
M a y e r w a s a f k o m s t i g u i t K e u l e n en w o o n d e al g e r u i m e t i j d v o o r d e o o r l o g i n N e d e r l a n d . D e a a n v r a g e r , die m e t M a y e r b e v r i e n d was, werd
in o k t o b e r
1944
n a a r een
Nebenlager
g e s t u u r d en h e e f t M . , d i e n a a r hij m e e n t d e oorlog
heeft
overleefd,
verder
uit
het
oog
gevraagd.
verzwakt.
mr. van
reden,
en k o n
wijze
van
falikant
alleen
die
aan
iemand
voor
de
heer
inlichtingen Mayer,
als
geven?
Zo
hij
leest:
dit
ja
en het
a d r e s is K a r l P l ö c h i n g e r . S t e e i e r S t r a s s e 2 2 2 , Essen,
namens
bij v o o r b a a t
onze
dank.
geen
omdat
regeling
Zaken
oorlogsslachtoffers. is, ( d o o r
So-
recht. W i j w i l l e n e i n d e l i j k eens r e c h t , z o a l s d a t
in
h e t B E G , d a t o o k v o o r o n s b e d o e l d is, s t a a t gunst. Jos
Slagter
hoogtij. aldus
de
staatssecretaris,
is
een
COMMUNIQUÉ Het
verzetslieden? D e
genomen
saille v o o r
Puttenaars
zijn
als
een a a n s l a g o p R a u t e r
repredo-
en van karakter
vernietiging
en
later
één
grond
naar
N.A.C.
d e n k a m p e n g e z o n d e n . D a t w a s één r e d e n t o t voor
pen-
s i o e n . M a a r h e t d e p o r t e r e n en v o o r h e t o v e r grote
deel
vernietigen
van
de
Joden
is
als
een l a n g e reeks represailles v a n de nazi's
te
b e s c h o u w e n , d i e i m m e r s in h u n j a r g o n d e J o den v a n
a l l e s en n o g w a t b e s c h u l d i g d e n .
e l k g e v a l b e t e k e n d e de J o d e n v e r v o l g i n g
te
tweede Wat
te-
o m d a t d e z e r e g e l i n g e e n g u n s t is en g e e n
g e t u i g e n en d e w e d u w e n v a n P u t t e n d a n w e l
lot
met
behandeld).
aangegeven.
aan
uit-
Buitengewone
h e t een a r m e n w e t j e
W i j w i l l e n recht, geen
d e d o o d en d e
In
voor
teruggekeer-
wij
dragen
gehad
wereldoorlog willen
is
dat
men
heeft
zelfs
in
de
gekend. me-
etc.
I e d e r d i e in een v e r n i e t i g i n g s k a m p is g e weest moet op grond daarvan direct v o o r
N A.C. lag
Majdanek de
regering en
en
kennis
Poolse
organen
een
Polen
antisemitisch
waar
de
land
de
eerste
Auschwitz
waar
prijzenswaardige van
ter
minister is en
opofferingen
houdt
waar Treblinka,
meest
grote
in stand
het
Sobibor,
massagraven
komende
de
martel-
o.a.
miljoenen
waarschuwing
voor
generaties.
Auschwitz zelf
Comité,
aan die
misdaden vallig
is
van
op met
plaatsen
aan
die
(evenals
en meer),
oud-gevangene
Elk
in
instanties
een
Joden
bezorgdheid
dragen. het
wijze
met
uitlatingen
Poolse
Voor
jongere
A l l e s l a c h t o f f e r s v a n de n a z i - t e r r e u r
heeft
van
Auschwitz
dom
duidelijk.
d i s c h k e u r e n , o o k de o n d e r d u i k e r s hem,
opnemen.
willen
en
niet
aanvulling
Pensioenwet
de
' h o n o r e r i n g v a n een daad'. W a r e n de J e h o v a -
b) Ook
een
k r a c h t bij d e
van
en
We-
niet worden
pensionering. D e ' w e t v a n de a r m o e d e ' v i e r -
a)
BRD.
snel m o g e l i j k
(die wij,
d e n — een h a n d j e v o l — h e b b e n h e t z w a a r s t e Kan
aanmerking komen. daarvan
rugwerkende
ciale
er
vreem-
denken
uitvoering
afwijzen)
a) b)
de P o e l ,
Zo
Wij
stellingname
oorlogsslachtoffers
de a l l e r m e e s t e n
verloren.
de
c)
Oorons
in
mogen
gesloten.
vrij-
adressen-
'begreep', bleek helaas een
d e in J e r u z a l e m
de
II
duwen
maar
heeft
genoeg
de h e e r W i g b o l d
Pensioen,
en m e t e e n J o o d s t r a n s p o r t u i t H o l l a n d
is j a m m e r
ons
gemaakt,
informaties
staatssecretaris
genootschap, was getrouwd met 1 of 2 kindegearresteerd
de V a r a w e l v a n
gebruik heeft nadere
r e n , is in 1 9 4 3 d o o r d e G e s t a p o
Auschwitz
van
goed bedoeld, onvolledig.
is d a t
materiaal
1913,
A c h t e r het N i e u w s
pensionering
d a g a v o n d 15 m a a r t over de nazi-slachtoffers
Een Duitse politieke gevangene verzoekt
stand g a f de stoot t o t soortgelijke b e wegingen in alle getto's en dodenk a m p e n , in S o b i b o r , C z e s t o c h o w a , T r e b l i n k a en A u s c h w i t z ; hij heeft geïnspireerd t o t strijd tegen de bloedige vijand en dit was mogelijk, o m d a t in die letterlijk gedecimeerde stadswijk eenheid tot stand was gekomen. ' H e t tweede f r o n t is eigenlijk op 10 april 1 9 4 3 in de straten v a n het W a r schause getto begonnen', schrijft K o r m a n . D e laatste tekenen v a n leven k o n d e n niet w o r d e n gedoofd. H e t f r o n t is uitgegroeid o v e r het gehele grondgebied v a n P o l e n . W a t de gettostrijders bezielde was het ideaal v a n de geallieerden, v a n de partisanen in zoveel landen. D e opstanden in de getto's en vernietigingskampen logens t r a f f e n het p r a a t j e dat de opgejaagde J o d e n zich m a a r lieten a f s l a c h t e n . M e n dient niet te vergeten dat onder de zes miljoen v e r m o o r d e n twee m i l joen kinderen w a r e n . D a t er toch o p standen waren d r u k t de strijdbaarheid onder de J o o d s e b e v o l k i n g uit. H e t is goed hieraan te herinneren, nu er al weer neo-nazi's zijn en hun oude vrienden, die H i t i e r s misdaden p r o beren te verdoezelen o f te loochenen. W i j moeten eraan blijven herinneren, aldus K o r m a n . W i j mogen nooit v e r geten en nooit vergeven.
RECHT! D e uitzending
of Meier bekend?
van februari tot april
het
door heeft
joden politiek
ieder
werk ons
toedoen
gehoord
moet
toeschrijven streven
van ten
Netferlands
die
heeft
het
gezien, van het enig
scherpste Auschwitz
de
nazielke nazispecifiek onwelgeafwijzen. Comité
Adressen
Begrepen!
T i e n t a l l e n n i e u w e lezers h e b b e n z i c h g e m e l d , H e e l veel mensen hebben de t.v.-hetze tegen
een b e r i c h t d a t u w e l z a l i n t e r e s s e r e n .
ons
ons echter nieuwe namen m e t adressen d o o r .
comité
goed
begrepen.
Zij
namen
hun
g i r o b o e k en s c h r e v e n een b e d r a g o v e r .
Vele
n i e t - l e z e r s v a n o n z e k r a n t b e l d e n o p en v r o e gen
het
gironummer.
hetzcampagne betekent,
Zij b e g r e p e n
tegen
het
maar ook dat
mité geld nodig
wat
en
er
is
waarom
Comité
en w a a r o m
ons c o -
heeft.
al
weer
zoudt
10
dollar
u minder
Met
g a a t het o o k . M a a k t het geld o v e r N.A.C.
achter
binnen.
zijn?
Maar guldens
aan
te
blad
geven.
E r zijn n o g enige p l a t e n v a n het bij
ons
werd gecomponeerd Auschwitz.
te
Auschwitz-
bestellen.
Krzystof Dit
en u i t g e v o e r d
Penderecki
staand
N.A.C.
D e platen kosten ƒ nen
5500.
hedendaags
worden
werk
ter
gele-
43,
is
een
a a n ons o v e r
bij m e v r . Tel.
D a a r e c h t e r nog lang niet a l o n z e
Amster-
damse vrienden hun financiële hulp aan
ons
h e b b e n o v e r g e m a a k t , v r a g e n w i j n o g eens u w medewerking.
l.Zet
1 8 . — p e r s t u k en
Diemen.
te
voorzien.
vooraan-
componist.
aangevraagd
Diemerkade
duidelijk
uw
naam
en
adres.
kunFurth,
0 2 0 - 5 88 42.
u! I.
Amsterdammers
m a k e n . H i e r is in een b e h o e f t e
g e n h e i d v a n de o n t h u l l i n g v a n h e t m o n u m e n t
Amsterdam,
dat vele
drage via de gemeente-giro
Penderecki Penderecki
\29 3 0 8 7 .
is v e r b l i j d e n d
a a n o n s v e r z o e k h e b b e n v o l d a a n o m h u n bij-
Amsterdammers:
gem.giro N Dank
door
Het
te Voor
een a n d e r
o r a t o r i u m v a n de Poolse componist
op:
Amsterdam,
postgirorekening
A a n b e v e l i n g v e r d i e n t een r e e d s g e l e z e n
Geen juist adres of naam, geen bedankje
een
Auschwitz
O n z e v r i e n d e n in d e V . S . b l e v e n n i e t
Geef
2. Vul
uitsluitend
niet
N.A.C,
in
Amsterdam
meer.
G e e n n a m e n , geen a d r e s s e n .
Stibbe,
penningmeester 3. Ditzelfde
Bij dragenlij sten en kaarten
Men schreef ons: Het
comité
die de
is
opgekomen
in kampen
hebben
Nederlandse
steeds De
niets
het
prachtig.
bestuur
niets
zitten
te maken.
trots
al
degenen
Jammer uw
werk
bijdragenlijsten
alle
Of
er
nu
of
niet
vanaf
heeft
is de
de
met
bedoeling
Vaak
wordt
of adres v a n
de
meestal
voor niet
grotere.
de van
Een
woord
onvermoeide de
allerjongste!
der
mensen
die
degeen
V.P.R.O. die
uit
na de
de
oorlog
kampen
ED
D E
per
penningmeester
giro
u onmogelijk kan
de
de
bedanken. dat
g e v a l v a n a f d e z e p l a a t s o n z e d a n k in
afrekenen!
Hulde
en
dank.
antal van
onze
de
medewerkers
penningmeester
kaar-
I.
doen? Admin.
kwamen?
ont-
vangst.
N.A.C.
HOORNIK
O V E R L E V E N D E
D e z o j u i s t v e r s c h e n e n r o m a n v a n Ed. H o o r n i k ,,De o v e r l e v e n d e " is d e
geschiedenis
v a n e e n man, die A u s c h w i t z heeft o v e r l e e f d . Tijdens e e n v a k a n t i e
Zuid-Spanje,
in
waar een Amerikaans vliegtuig een atoombom heeft laten vallen, wordt deze overlev e n d e o p n i e u w m e t de dood g e c o n f r o n t e e r d . B e l a d e n m e t s c h u l d g e v o e l e n s
herbe-
l e e f t hij d a a r d e d i e p t e n der D u i t s e c o n c e n t r a t i e k a m p e n . D e l e z e r w o r d t m e e g e s l e e p t in e e n w e r e l d , w a a r i n e e n w r e e d v e r l e d e n e n e e n b e z e t e n h e d e n letterlijk op l e v e n en d o o d m e t e l k a a r v e c h t e n om de o v e r l e v e n d e , die het m i s s c h i e n zelf heeft.
zonder
A l s u geen b e d a n k j e o n t v a n g t , d a n k o m t
ten a f r e k e n e n . W i l t u d i t a . u . b . p e r o m g a a n voor
overgemaakt
de storter, w a a r d o o r
men
m o e t n o g lijsten m e t b i j d r a g e n en ( o f )
iets
de
d o o r h e t b o v e n s t a a n d e . N e e m t u d a n in elk
Stam
schreef:
de
die o p lijst n r . 3 1 m a a r liefst ƒ 3 0 5 . — k w a -
N o g een klein
de
—
ƒ 1 0 8 . 5 0 , ƒ 2 0 0 . 5 0 , ƒ 2 2 7 . — en v o o r
en
N.A.C.
Een ziek nazi-slachtoffer Deed
van
werkers
V.P.R.O.? G. Weijl-van
op
voor
binnengenaam
soms
dit
niet-Amsterdammers.
sommetjes,
doel
van
herdenking
nog
in
het
de
overmaking
29 30 87;
k o m e n . D e lijsten v e r m e l d e n soms heel k l e i n e
op-
communisten
voor
is t o t 5 m a a r t in t o t a a l ƒ 1 4 0 9 . 8 7
extra-lof
waren
Wat
de
voor
dat
gedaan.
herdenkingen
richting
voor
gezeten.
regering heeft
Op
geldt
postgirorekening
geschreven
Stibbe,