s e c r . van
Walbeeckstraat
9hs,
amsterdam-w.,
postgiro
293087
bankrek.: AMRO, bijk. van b a e r l e s t r a a t , amsterdam-z., red.: amsteldijk 23, amsterdam-z.
Het gat in H e t vacantieseizoen is v o o r b i j . D e miljoenen die v o o r k o r t e r of langer tijd w a r e n uitgevlogen zijn weer t e rug o p hun w e r k , in eigen v e r t r o u w de omgeving. H e t is o f men nooit is weggeweest. D a t lijkt m a a r z o : ind r u k k e n neemt men mee, een misschien vervagende herinnering blijft. D o o r alle landen v a n E u r o p a en soms daarbuiten zijn de toeristen gegaan. W i j zijn in groeiende getale n a a r bergen en b l a u w e zeeën, pijnbomen en koele meren getrokken, n a a r gelang v a n smaak en beurs. D u i zenden films zijn g e m a a k t v a n uitheemse steden en exotische l a n d s c h a p pen en v a n verrassende hoekjes in de naaste omgeving. M a a r in v e r r e oorden en dicht bij huis o n t m o e t e n we steeds weer één d i n g : de herinnering aan de tweede w e r e l d oorlog, het verzetsmonument. E l k e stad, aan de Loire zogoed als aan de W o l g a , draagt het teken v a n wie het nazi-geweld weerstonden. K o p e n h a gen, Reggio en P r a a g wijdden aan hen een museum, in Parijs en W a r schau v e r z a m e l t een instituut de d o cumentatie over de uitroeiing der J o den. B u c h e n w a l d en D a c h a u vereeuwigen de b a r b a r i j der nazi's en v o o r al hun bestrijders v a n het eerste uur. O r a d o u r , Lidice en P u t t e n blijven een getuigenis. W i e in Polen k o m t en niet A u s c h w i t z o f T r e b l i n k a bezoekt, ziet toch wel in de h o o f d s t a d het aangrijpende aandenken aan de g e t t o - o p stand. W i e R o m e aandoet ziet o f hoort v a n de Fosse A r d e a t i n e , w a a r geregeld eer w o r d t bewezen aan de d a a r door de nazi's v e r m o o r d e burgers. In de wijdv e r m a a r d e colleges v a n O x f o r d en C a m b r i d g e leest men o p hoge m a r m e ren platen de n a m e n v a n hen die v i e len v o o r hun en onze vrijheid, precies als in de Joegoslavische dorpen op de plek w a a r partisanen vielen. H e t is o f er v a n N o o r d n a a r Zuid, v a n W e s t n a a r O o s t een keten loopt uit brons en steen, o f liever gezegd v a n vlees en bloed, de b a n d die niet meer k a n b r e k e n , die ons gebonden houdt aan de j a r e n veertig, die ons o o k nu b i n d t in onze a f s c h u w v a n het
Contactdag
fascisme, dat ons allen dit alles heeft aangedaan. D e reeks monumenten om de o v e r w i n n a a r s en de slachtoffers v a n het fascisme te gedenken zijn een blijvend alarmsignaal v o o r de gaande en de k o m e n d e generaties, v o o r de ingezetene en de gehaaste reiziger. E e n sein v o o r het heden en v o o r de t o e k o m s t . W a n t men vergisse zich niet. E r mag dan in Bergen-Belsen een gedenkmuur staan, er zijn d i c h t bij alweer oorlogsschepen n a a r H i t Iers admiraals v e r n o e m d . In S p a n j e hebben de vacantiegangers tevergeefs n a a r die herinneringstekens uitgekeken. E n toch is alleen al M a d r i d o f B a r c e l o n a een levend m o nument v a n strijd tegen het fascisme, o o k v a n d a a g . M a a r H i t i e r s creatuur is d a a r nog aan de m a c h t en o o k de handlangers v a n de F ü h r e r en de D u ce leven er rustig. D e uitspraak v a n G i b r a l t a r heeft d a t belicht en een enkele b e w o n e r v a n die rots heeft zich openlijk duidelijk uitgesproken niet tegen S p a n j e , m a a r tegen het fascisme v a n F r a n c o . E e n blijvend gedenkteken v o o r de fascistische gruwel en het v o l k s v e r z e t zijn o o k heel w a t Griekse eilanden, door velen thans gemeden, o m d a t leerlingen uit de nazi-school d a a r weer een schrikbewind hebben geïnstalleerd. E n zo is de cirkel gesloten. E e n v a cantiereis, die de sleur v a n ons leven d o o r b r e e k t , brengt ons o o k terug t o t onze zorgen. Eigenlijk v e r g a a t het menigeen als degeen die zijn hotel in een gerenommeerde luxe-badplaats ging opzoeken en als eerste o p s c h r i f t in de straat v o n d : bureau v a n o u d gevangen en -gedeporteerden . . . D e oud-gevangenen en de velen die met hen zijn, vormen geen reliek uit het verleden, eerder een voorhoede, die met ervaring gewapend, o o k nu op gevaren en nalatigheid wijst. D a t k u n n e n zijn fascistische woekeringen, het beschermen v a n nazi's o f rassisme en antisemitisme. T e g e n o v e r één Ilse K o c h (een v a n de weinige t o t levenslang veroordeelde onmensen), die geen ,genade' meer v e r w a c h t t e en
O p zondag 1 o k t o b e r , o m 11 uur 3 0 , zullen wij graag v r i e n den en belangstellenden o n t v a n gen in c a f é A t l a n t i c , Westeinde 2 6 A m s t e r d a m C . D e bedoeling is in een gezellig samenzijn met e l k a a r in ccntr.ct te treden v o o r de k o m e n d e herdenking. E r is gelegenheid het t w a a l f u u r t j e te gebruiken. H e t Westeinde is te bereiken van het C S . met lijn 4 , v a n het Amstelstation met lijn 7 en v e r der met de lijnen 3, 7 en 1 0 . T o t zondag!
zich ophing, staat een meerderheid v a n oorlogsmisdadigers en vooral v a n de leiders onder hen, die nooit v o o r een rechter zijn verschenen. M a a r , k a n men zeggen, de berechting
— en nog wel in Duitsland — is een
ingewikkelde z a a k . D e misdaad was zo goed georganiseerd en het a a n t a l schuldigen zo g r o o t , d a t er w e l o n telbaren door de m a z e n v a n het j u ridische net moesten glippen. H e e l w a t eenvoudiger is het recht doen aan de s l a c h t o f f e r s . D a t zou het tenminste moeten zijn. M e t pensionering v a n de z w a a r s t g e t r o f f e n n a z i slachtoffers, zij die ziek o f in hun gezondheid geschokt uit de vernietigingskampen t e r u g k w a m e n , zouden we al een eind o p de goede weg zijn. M a a r er is in ons land niets gedaan. O v e r a l in E u r o p a staan de w a a r s c h u wingen tegen de n a z i r a m p o p een voetstuk. H e t is w a a r , tal v a n n a z i generaals hebben als N a v o - d i t o hun pensioen mogen zien verhogen. M e n h e e f t meer haast gehad m e t ,vergoedingen' v o o r de bevelvoerende m o o r denaars dan v o o r hun s l a c h t o f f e r s , die nog net buiten de c r e m a t o r i a b l e ven. O o k N e d e r l a n d heeft zijn m o n u menten. M a a r er zit een gat in, niet z i n v o l , als in Z a d k i n e ' s V e r w o e s t e S t a d , w a a r het R o t t e r d a m s uitgerukt h a r t symboliseert. H i e r geldt het gemis aan zorg v o o r de overlevenden. D a t is een smadelijke lacune. D e n a latigheid tegenover de g e t r o f f e n e n is als een gat in het N e d e r l a n d s e o o r logsmonument. D a t gat m o e t nu eindelijk worden gedicht.
AUSCHWITZ-PROCES? Eigenlijk is er v a n een A u s c h w i t z proces n a a r de m a a t s t a f van de misdaad van A u s c h w i t z m a a r nauwelijks ooit sprake geweest. In Polen zelf zijn k o r t na de bevrijding enige honderden SS-ers, die in het k a m p hadden gewoed, berecht, onder wie de c o m m a n dant Hoess, die w e r d opgehangen. E r moeten echter een 6 0 0 0 beulen en beulsknechten alleen d a a r , g e w e r k t ' hebben. V a n de chefs die het doodsbedrijf v o o r de I G - F a r b e n o r g a n i seerden, is een drietal te N e u r e n b e r g tot zeer lichte s t r a f f e n veroordeeld. Zij lopen allang weer rond tussen hun n o o i t a a n g e k l a a g d e c o m p a n e n en v e r dienen zich nog rijker. N a j a r e n d o o f p o t en onder h a r d n e k kige tegenwerking is t w i n t i g m a a n d e n lang de z a a k v o o r geweest die als het grote F r a n k f o r t s e A u s c h w i t z - p r o c e s bekend w e r d . D e enige v a n de 2 2 b e klaagden die een leidende functie b e kleedde, de v i c e - c o m m a n d a n t M u l k a , heeft v a n een belachelijke z a c h t z i n nig vonnis slechts enkele weken uitgezeten. Alleen twee lager geplaatste beulsknechten kregen levenslang. D e betekenis van het tweede, vorig j a a r te F r a n k f o r t , gehouden A u s c h witz-proces, nu tegen slechts drie beklaagden, was, dat tenminste één hunner, Burger, een , b u r e a u - m o o r d e n a a r ' was en als zodanig leiding had gegeven in het moordsysteem. O o k hij hoorde een nauwelijks symbolische s t r a f tegen zich eisen — waartegen hij overigens beroep a a n t e k e n d e . G e lijk al eerder trad een der grondleggers van de Endlösung, G l o b k e , in dit
proces op . . . als getuige! D e z e r d a gen w o r d t opnieuw A u s c h w i t z gemoeid in een proces te F r a n k f o r t . D e aap is nu wel helemaal uit de m o u w . H e t gaat enkel om twee k a m p b e u l e n . N i e t dat er een goed w o o r d v o o r hen te zeggen zou zijn. Alleen, het proces tegen deze twee vunze moordenaars w o r d t opnieuw A u s c h w i t z - p r o c e s genoemd en het zal lang duren, zo is aangekondigd. W a t zijn dat v o o r m o o r d e n a a r , die hier terechtstaan? T w e e beroepsmisdadigers, die in Sachsenhausen waren opgesloten, d a a r de S S v o o r zich wisten te winnen en in 1 9 4 0 naar Auschw i t z werden gestuurd, w a a r zij het blijkens hun eigen woorden ,heerlijk' v o n d e n ; wel ,walgden' zij v a n de gevangenen. H e t k a n nauwelijks toeval zijn dat van de lange lijst van SS-ers, tegen wie een a a n k l a c h t loopt, juist dit tweetal onder de schijnwerpers w o r d t geplaatst. T e m e e r , als men weet d a t deze W i n d e c k en B o n i t z in de W e s t duitse pers k o r t w e g als v o o r m a l i g e . H a f t l i n g e ' worden aangeduid. D a t moet de indruk w e k k e n alsof zij d o o r de nazi's om redenen v a n politiek of zg. ras zouden zijn v e r v o l g d . In kringen van Duitse verzetsmensen is al o p g e m e r k t dat deze z a a k aardig in het straatje past van de Deutsche N a t i o n a l - und Soldatenzeitung (die pas nu eens in staat van beschuldiging is gesteld). D i t schendblad t r a c h t o.m. de indruk te w e k k e n d a t de gevangenen de eigenlijke moordenaars zouden zijn geweest. E e n W i n d e c k en
Theresienstadt -
het die deze zeventigjarige ons v e r telde, toen wij bloemen bij h a a r k o c h ten o m ze op de graven bij het crem a t o r i u m neer te leggen. Vele graven kregen ieder één bloem v a n ons. H e t c r e m a t o r i u m met zijn vier ovens en zijn honderden graven is tot een soort museum ingericht, precies als de lugubere kleine vesting. H e t is goed dat alles in de oorspronkelijke toestand is gebleven, w a a r d o o r de bezoeker niet een onjuiste indruk krijgt. H o e iemand levend uit de kleine vesting kon k o m e n is mij een raadsel. T o c h bleek uit een gesprek dat de vertegenwoordiger in het I A K v a n het T s j e c h o s l o w a a k s e A u s c h w i t z C o mité d a a r drie m a a n d e n heeft geleefd v o o r zijn deportatie n a a r A u s c h w i t z in 1 9 4 1 . D i t was v ó ó r de grote , E n d lösung der J u d e n f r a g e ' . W a t later k a n men wel zeggen d a t d a a r de mensen bij honderden stierven. H o e w e l de kleine vesting bestemd was v o o r de politieke gevangenen, w a r e n er toch veel J o d e n . W a t ze met dezen d a a r deden t a r t elke beschrijving. D e kleine vesting k a n men rustig een klein
kleine vesting E n i g e uren rijden o v e r k r o n k e l p a d e n b r a c h t ons vanuit P r a a g n a a r T h e r e sienstadt, T e r e z i n in de l a n d s t a a l . Z e l f was ik er n o o i t geweest, m a a r mijn v r o u w en de P r a a g s e o u d - g e v a n gene met zijn d o c h t e r , die toen negen j a a r was, hadden er negentien m a a n den gewoond. D e eerste indruk w a s een v a a l d o r p met grote kazernes, een garnizoenplaats, w a t het o o k i n d e r d a a d is. N a veel moeite m o c h t e n we de H a m b u r ger binnenplaats betreden, w a a r zij het langst hadden g e w o o n d en w a a r v a n d a a n de grote deportaties n a a r Auschwitz vertrokken. E e n oude J o o d s e v r o u w (waarschijnlijk de enige) h a d v l a k v o o r deze k a zerne een klein onogelijk b l o e m e n k e l dertje. E e n droevige geschiedenis was
een B o n i t z zijn natuurlijk koren o p de molen der n a z i - v r i e n d e n . E n intussen zwijgt men verder over de organisators en planners v a n dc moord. E r is nog meer. G e l i j k bekend dreigt er in de B o n d s r e p u b l i e k nog steeds v e r j a r i n g v a n oorlogsmisdaden. D e B o n d s d a g h e e f t deze slechts opgeschort. D e minister v a n justitie probeert nu de hierover bestaande o n v r e d e te sussen d o o r een voorstel om v e r j a r i n g in elk geval v a n m o o r d te laten v e r vallen. H i e r m e e zou opnieuw en voorgoed het unieke k a r a k t e r v a n de nazi-misdaad worden verdoezeld. I m m e r s , de nazi's hebben niet hier en d a a r een m o o r d , m a a r genocide gepleegd. D e z e v o l k e r e n m o o r d b e t e k e n t het systematisch en volgens een zorgvuldig u i t g e w e r k t plan uitroeien van gehele v o l k e n of volksgroepen, een misdaad die als zodanig zelfs niet eerder b e k e n d w a s . D o o r gelijkstelling v a n alle gevallen van m o o r d w o r d t het specifieke k a r a k t e r v a n de v o l k e r e n m o o r d , de n a z i - m i s d a a d bij uitstek, bewust v e r doezeld en een te boven k o m e n van het D u i t s e nazi-verleden onmogelijk o f ongedaan g e m a a k t . H e t voorstei is nu opgeschort. O o k hierom is het z a a k de huidige processen tegen oorlogsmisdaden en i.ï het bijzonder dat te F r a n k f o r t scherp te volgen. B e r e c h t i n g v a n n a z i - m i s daden is een eis des tijds. V a n de tegenwoordige tijd. H e t is een eis v a n de t o e k o m s t . E l k e poging om de w a n daden v a n het H i t l e r d o m in een onb e p a a l d e massa misdrijven te doen opgaan brengt die t o e k o m s t in gevaar.
A u s c h w i t z o f Sachsenhausen noemen, erger nog, het a a n t a l bunkers en cellen w a s verhoudingsgewijs veel hoger. N u al die deuren d a a r open staan, is er weinig fantasie v o o r nodig om zich de lijdensweg v a n deze ongelukkigen v o o r te stellen. I k zal u de geschiedenis besparen. W a n n e e r j e het c r e m a t o r i u m , w a a r ongeveer 4 0 . 0 0 0 mensen werden v e r b r a n d , v e r l a a t , gaat er een rilling d o o r j e heen. E e n ,dodenstad', w a a r v a n de b e v o l k i n g t w e e m a a l zo groot was als het a a n t a l J o d e n dat er telkens zat o p eengepakt. D a a r n a a s t de enorme transporten n a a r A u s c h w i t z ; z o hebben de fascisten hier huisgehouden. Crematorium, Thererienstadt, de kleine vesting — het is een poel v a n ellende, die niemand k a n verlaten zonder een vloek op de lippen. L a t e n z i j die denken te kunnen vergeten (of net doen alsof) er eens gaan k i j k e n ; zij zullen begrip krijgen v o o r w a t ons comité doet en w a a r o m .
Jos Slagter
De vergeten groep:
een erezaak
„Een godvergeten schandaal is het. De gehele groep van Joodse nazislachtoffers moest allang gelijkgesteld zijn met hen die als Jehova's getuigen of communisten door de nazi's zijn opgepakt. 2,ij behoren geheel te worden gelijkgesteld met degenen die onder de Bijzondere Pensioenwet vallen. De Puttenaren verkeren in een vergelijkbaar geval als de weggevoerde Joden. De Joodse slachtoffers dienen precies zulk een uitkering te krijgen als zij, volgens een algemene regeling." W i j zijn in gesprek met de heer J . G . R e n e s , die als directeur van de S t i c h ting 4 0 - 4 5 te A m s t e r d a m dagelijks met schrijnend leed te m a k e n heeft. H e e l v a a k dat v a n mensen die in A u s c h w i t z o f Bergen-Belsen hebben gezeten en o o k materieel in tragische omstandigheden verkeren. „De Joodse mensen zoeken mij op," zegt de heer R e n e s , „en ik kan er zo weinig aan doen. De grote fout is in het begin gemaakt, toen er niet meteen voor alle nazi-slachtoffers een regeling is getroffen. De Nederlandse staat heeft een verplichting tegenover zijn burgers, maar daar is in deze niets van terecht gekomen. Het is een erezaak voor de staat om de Joodse slachtoffers te helpen. Dezen hebben er recht op.
U i t de rede van p r o f . R o b e r t W a i t z , v o o r z i t t e r v a n het I n t . A u s c h w i t z C o m i t é bij de onthulling van het m o nument: D e J o d e n leverden de grote meerderheid v a n de vier miljoen slachtoffers. A u s c h w i t z was tussen vele andere k a m p e n een v a n de grote centra v a n hun uitroeiing. D e z e uitroeiing droeg een heel bijzonder k a r a k t e r . Gehele J o o d s e bevolkingen werden erdoor getroffen — m a n n e n , vrouwen en kinderen. H e t was bij uitstek massale genocide. Z o n d e r de overwinning der Geallieerden zou het Europese J o d e n d o m in zijn geheel het slachtoffer v a n de , E n d l ö s u n g ' der nazi's zijn geworden. H e t lot van andere naties zou hetzelfde zijn geweest. O o k deze
Door de nu bestaande wetten zit de Nederlandse overheid ook nu met een zogenaamd rasprobleem. Wie wegens ,ras' werd vervolgd, staat er ook in 1967 anders voor dan de andere vervolgden." E r is uitgebreid studie g e m a a k t v a n de late gevolgen v a n k a m p v e r b l i j f etc. Medisch staat de funeste l i c h a m e lijke en psychische uitwerking v a n de vervolging, die soms na j a r e n aan het licht k o m t , vast. In een k a m p gezeten hebben is een voldoende grond dat iemand die het nu z w a a r te verduren heeft als zodanig v a n overheidswege w o r d t geholpen. „Er behoeft helemaal niet naar een zg. causaal verband te worden gezocht en extra controle is ook nergens voor nodig," v e r k l a a r t de heer R e n e s . „Laten deze slachtoffers eindelijk allemaal een onbezorgd bestaan hebben. Er mag best wat luxe bij." Zijn toon w o r d t steeds levendiger. „Kijk, we mogen rustig het sentiment laten spreken. Ik noem het een erezaak dat de staat der Nederlanden zijn zwaar getroffen burgers moet bijstaan. En hoevelen zijn er over van de ruim 125.000 Joodse Nederlanders van voor de oorlog? Misschien 10, 15.000. Slechts een deel daarvan heeft heel hard een pensioen nodig. Al te velen zijn intussen gestorven en de overigen zijn ook een generatie die uitsterft. Het gaat om heel weinig mensen en die behoren te worden bijgestaan. Het is tenslotte de eeuwenoude traditie dat Nederland de Joden, die elders werden vervolgd, een veilig bestaan verschafte. Het moet nu te meer zorgen dat de eigen burgers die het meest hebben geleden en wel door de vervolging onder de bezetting, verder materieel beschut worden. Het ontbreken van een zorg tot op de huidige dag schande voor ons land."
dergelijke is een
DE VLAM DER HOOP moesten volledig verdwijnen. Vele honderdduizenden J o o d s e k i n deren zijn hier v e r m o o r d ; zeer vele Poolse en Russische kinderen eveneens. T r a c h t u de dood v o o r te stellen v a n ontelbare kinderen, die w e r den v e r m o o r d alleen m a a r o m d a t zij J o o d s , Pools o f Russisch waren. D e doden en de overlevenden v a n A u s c h w i t z richten een oproep tot de jonge mensen uit de gehele wereld. N a de oorlog wilden vele jongeren niet weten w a t er in de loop van de
EEN G O E D E DUITSER IS G E S T O R V E N
L u d w i g W ö r l is d o o d . H e t is hier weinig bekend geworden en zelfs in onze kringen zal zijn n a a m niet velen iets zeggen. In ons b l a d is hij genoemd in mei 1 9 6 4 , n a d a t hij, eens Lageraltester in de K r a n k e n b a u v a n A u s c h w i t z , in het eerste A u s c h w i t z proces te F r a n k f o r t had getuigd. W ö r l was een Duitse antifascist, die sinds 1 9 3 4 gevangen zat in D a c h a u en in 1 9 4 2 als S a n i t a t e r n a a r A u s c h w i t z werd gestuurd. H i j is d a a r steeds met levensgevaar v o o r de gevangenen opgetreden: hij heeft selectielijsten vervalst en gezorgd d a t J o o d s e a r t sen konden w e r k e n en gespaard b l e ven. Vele gevangenen heeft hij weten te redden. H e t kostte hem b u n k e r straf, m a a r o o k dat heeft hem niet kunnen breken. T o e n niet. H i j is nu, 61 j a a r oud, toch overleden aan de gevolgen v a n elf j a a r k a m p . D a t heeft de gezondheid ook v a n deze ijzersterke m a n g e k n a k t . W ö r l is verleden j a a r in Israël geëerd en met de ,medaille der rechtv a a r d i g e n ' onderscheiden. E e n J o o d se instantie verleende hem in 1 9 6 6 de L e o B a e c k - p r i j s , het j a a r w a a r i n hij eindelijk door de stad M ü n c h e n in het goud werd gezet. Bij hoge uitzondering en na meer dan t w i n t i g j a a r heeft zelfs de regering te B o n n de verdiensten erkend van deze vertegenwoordiger v a n het ,andere D u i t s land". W ö r l heeft dit alles helaas slechts k o r t o v e r l e e f d . Zijn n a g e d a c h tenis zal niet sterven.
j a r e n van tragedie was gebeurd. M a a r gij, jongen mensen v a n heden, vergeet nooit w a a r t o e oorlog, t o t a l i tarisme, o n t k e n n i n g v a n de mens, ontketening v a n rassenhaat, sadisme en v a n al de laagste instincten leiden. Bestrijdt rusteloos deze boze m a c h ten, w a n t telkens weer duiken n e o nazisme, rassisme en antisemitisme op. Weest w a a k z a a m , w a n t duizenden oorlogsmisdadigers zijn nog steeds niet gestraft. V e c h t ervoor dat recht, vrede en v r i j heid geen woorden, m a a r w e r k e l i j k heid blijken. L a a t in de eeuw v a n massa-vernietiging, de eeuw van A u s c h w i t z en H i rosjima, de zuivere, m a a r nog f l a k kerende v l a m v a n hoop niet u i t d o v e n .
Bij het monument
vinders.
Oproep tot de wereldopinie
digers
van
idealen
der
trouw
aan die idealen en martelaren
Onder
ons bevinden
naamloze
mensen,
vreedzame
dopen,
die
reldopinie gericht, w a a r v a n hier de aanhef volgt:
1967
bijeen
ste kerkhof
ter wereld
wijzen
de
op het om
weten
wij dat de schim
mensen,
komen,
met
die
in ons
bevinden
zich
die
van
streden.
gehele
wijze
ons bevinden
van Onder tuur
van
zich
als
gestorven.
zich
eenvoudige,
bewoners op
Onder
ons bevinden
Polen
en van
heldhaftig
stad-
grond
van
door
de
nazi-misda-
zich
23 andere
tegen
zich
door
hun
weten
strijd
landen,
die
ons
bevin-
antifascisten,
die
en hun
hun
van
Hitlerhorden
Onder
Duitse
van
burgers
de
gestreden.
den
volk
dood
het
hebben
ge-
hoogge-
houden.
zij,
die
20ste
geleerden
voeders
en schrijvers,
een
beroep
die
gen en de parlementen. zaam,
overal
waar
van
opdat reld
en de mensen
Jo-
kan
zetten
het
oorlogsbrand
nigen
het streven
onder
genen
van
getto
strijders
waakfascis-
ontstaat,
het
van
meer
van alle
de coalitie
het
de in
zich
de
vermoor-
Dat
geest
de
sneuvelden
heeft
over-
en kunstenaars, priesters
en
het tijd
Alle correspondentie voor té tot nadere aankondiging aan
rust ons te
N.A.C, houComirichten
Nederlands Auschwitz Amsteldijk 23 hs. Amsterdam (Z.) Tel. 020-795716.
Comité
is onze
vere-
oud-gevanen de
tegen
oud-
het
opdat
na-
vrijheid,
in de wereld
plicht
op-
komstige
uit-
wij deze
plicht en
tegenover
overwin-
tegenover
plichten
de
vermoorden, onszelf
generaties.
Wij zullen
geonze
en de
toe-
zweren
dat
vervullen.
Oud-Vughtenaren
Bij voorbaat excuus
Zij die in V u g h t gevangen hebben gezeten worden erop a t t e n t g e m a a k t , dat op zaterdag 3 0 september oudgevangene e l k a a r te V u g h t weer zullen ontmoeten, nu het 2 5 j a a r geleden is d a t dit k a m p d o o r de Duitsers werd geopend.
Gezien onze financiële positie hebben
zers zijn, die hoewel zij
trouw
hun
Inlichtingen zijn te verkrijgen bij de heer M . J . v a n der V e n , v . R o o y straat 1 1 , V u g h t . T e l . 0 4 1 0 0 — 3 6 4 2 7 . M e n k a n zich bij hem o o k a a n m e l den.
jaarlijkse bijdrage geven,
toch
zo'n
wij aan een a a n t a l lezers k r a n t een verzoek
Originele foto's Theresienstadt V a n een oud-gevangene uit T h e r e sienstadt o n t v i n g e n wij een serie negatieven v a n o p n a m e n a l d a a r begin 1 9 4 6 g e m a a k t . V o o r wij h i e r v a n a f d r u k k e n o f vergrotingen laten m a ken, zouden wij willen weten wie h i e r v o o r belangstelling heeft, b . v . wie zelf a f d r u k k e n zou willen m a k e n . G a a r n e t e l e f o o n t j e o f b e r i c h t a a n het correspondentie-adres, w a a r men o o k inlichtingen k a n krijgen over f o t o ' s v a n de plechtigheid ter onthulling v a n het m o n u m e n t te A u s c h w i t z .
wevlam
Wij
Hitlerdom
en vrede
van
cul-
van enige
uitgetrapt,
en moord nooit
tionaal-socialisme recht
Weest
en vernietigen.
beest-
regerin-
een vonkje worden
de
ne-
de
oorlogsgevaar
ge-
hebben
op
nen.
eeuw
straald,
doen
voor
. . .
grootheid
Wij
en
stil en
maar
H e t slot v a n de o p r o e p luidt:
onmiddellijk
op
De voorzitter ]. Slagter, moet den.
digers.
tisch
zich
Attentie!
van en
en lafste
moet
hebben
die
op de ruïnes
de
zijn
uitgesproken
partisanen,
vermoord,
ons bevinden
wier
hun
in dit kamp
gestorven
krijgsgevanen
Europa,
Warschau
ons antifas-
ons bevinden
zijn gestorven,
gevochten
nage-
en
de mens
zijn
vier omge-
Onder
werelddeel
van
Onder
achtige
den
woont.
fronten
uit geheel
derig
van hun
patriotten
alle
in het
behet
zijn
verzetsstrijders,
waardigheid den
hier
ons is en dat
dachtenis
genen
te
van
om
Auschwitz-Birke-
miljoen
cistische
eer
slachtoffers
vernietigingskamp
groot-
die
gehuchten
barbaarse
hebben
Op 16 april
nau,
zijn
ar-
vooruitstrevende
mensheid,
vonnissen,
te A u s c h w i t z is een o p r o e p tot de w e -
zich
vertegenwoor-
de meest
helden
jes,
Bij de onthulling v a n het m o n u m e n t
ons bevinden
en hun leiders,
meest
aan
Onder
beiders
van
om een
onze
bijdrage
gezonden. D e mogelijkheid is niet uitgesloten, d a t er een klein a a n t a l le-
Adreswijziging A a n ons a d m i n i s t r a t i e - a p p a r a a t m a n keert wel het een en ander. D a a r o m verzoeken wij u beleefd wijzigingen in u w adres o f n a a m , volledig a a n ons secretariaat te sturen. U k u n t het per b r i e f doen, m a a r u k u n t o o k o p het p o s t k a n t o o r een adreswijzigingsk a a r t halen. O o k bij sterfgevallen u w wijziging doorgeven s.v.p.
Vrede in het Midden-Oosten! U i t Israël vernamen wij d a t de o r ganisaties van verzetsmensen uit de tweede w e r e l d o o r l o g en v a n n a z i s l a c h t o f f e r s in een gemeenschappelijke v e r k l a r i n g hebben aangedrongen op vrede door onderhandelingen en g e w a a r s c h u w d tegen het streven n a a r a n n e x a t i e s . E e n dergelijk streven, a l dus de v e r k l a r i n g , brengt het g e v a a r m e t zich mee v o o r een toenemende en zelfs overwegende invloed der m i litairen in Israël zelf.
••••••
brief o n t v a n g e n . W i j bieden u hierv o o r bij v o o r b a a t onze excuses aan. /.
Stibbe
Boeken, brochures en affices Zij die interesse hebben v o o r ons d o cumentatie-materiaal, kunnen zich wenden t o t J . F u r t h , D i e m e r k a d e 4 3 , Diemen. Telefoon 0 2 0 - 5 8 8 4 .