nederlands auschwitz comité Vrede eisen Vrede blijft nodig, schreven wij o p het laatste m o m e n t in ons vorig n u m mer en zo is het, meer dan ooit. I n tussen hebben de w a p e n s gesproken, als altijd een noodlottige t a a l . O o r log is en blijft de grootste r a m p , o f het nu het verre O o s t - A z i ë b e t r e f t o f het N a b i j e O o s t e n , o f w e l k e plek op a a r d e o o k . In het bijzonder Israël, w a a r m e e v e len, v a a k m e t persoonlijke banden zijn verbonden, w a a r o n t e l b a r e n a z i s l a c h t o f f e r s , d a t is oorlogsslachto f f e r s w o n e n , die de grootste r a m p v a n de geschiedenis aan den lijve hebben ondervonden, Israël heeft v r e de nodig als b r o o d . Israël is z e l f een k i n d v a n de vrede, de enige staat, die letterlijk door de Verenigde N a t i e s (de v o l k e r e n o r g a nisatie, die de eerste v r u c h t van de vrede w a s ) in het leven is geroepen. Daarmee is Israëls bestaansrecht voorgoed bezegeld, met de g a r a n t i e van alle v o l k e r e n . Israëls recht om te bestaan is o n a a n t a s t b a a r . E n de b e v o l k i n g v a n Israël, precies als die v a n de omliggende landen, is ermee gebaat als de groet „ v r e d e " , die men d a a r pleegt uit te spreken, niet m a a r lippendienst blijkt. W a n t verschrikkelijk zijn de gevolgen v a n oorlog, de directe en de indirecte en geen v a n de inwoners v a n welk b e t r o k k e n l a n d o o k is er mee gebaat. H e t is w a a r , o o k als er niet (meer) w o r d t geschoten, zijn gevaren en c o n f l i c t e n niet v a n de b a a n . M e n denke aan het geroep om genocide, p r o p a g a n d a om een gehele bevolking uit te roeien, die niet scherp genoeg k a n worden a f g e k e u r d en die nooit m a g w o r d e n getolereerd, l a a t staan goedgepraat. D e O o s t k u s t v a n de Middellandse zee is steeds een onstuimige hoek in
secr.
voorlopig
bankrek.:
v. Walbeeckstr.
AMRO
nr
106540
9hs, amsterdam-w.,
bijk.:
van
postg. 293087
baerlestraat,
amsterdam-z
red.: amsteldijk 23, amsterdam-z.
de geschiedenis geweest en de gevaren en problemen zijn er o o k d o o r het jongste bloedige c o n f l i c t niets m i n d e r om geworden, integendeel. D o o r de uitroeping v a n de staat I s raël hebben de regering en het v o l k v a n dat land die situatie o p die plaats en in onze tijd a a n v a a r d . E r zijn grote en kleinere mogendheden die onder, o p en b o v e n de grond in het M i d d e n - O o s t e n belangen t e v e r digen hebben, er zijn buurlanden w a a r zich hevige veranderingen en tegenstellingen v o o r d o e n . E r zijn b e langenkwesties, politieke, sociale en religieuze botsingen aan de g a n g ; vrienden, bondgenoten, tegenstanders wisselen soms met de dag, koningen en kolonels, terroristen tegenover v a k b o n d e n , oliesjeiks en - m a a t s c h a p pijen, het verdubbelde o f v e r d r i e voudigde reeds grote a a n t a l v l u c h t e lingen dragen a l l e m a a l bij t o t spanning en deze weer t o t een mogelijke uitbarsting. M a a r w a t w o r d t d a a r m e e gewonnen? V o o r de mensen die in het M i d d e n O o s t e n , (net als o v e r a l elders) willen leven is w a p e n g e k l e t t e r een teken aan de w a n d , o m d a t zij, hoe o o k de a f loop, , o v e r w i n n a a r s ' o f niet, eikaars buren zullen blijven. O o r l o g , d a t w e ten wij m a a r al te goed, d r a a g t het g e v a a r v a n uitbreiding in zich, d a a r behoeven wij niet eens o p in te gaan. M a a r o o k een zg. l o k a l e oorlog k a n zich j a r e n voortslepen, met o n b e r e k e n b a r e , m a a r altijd verderfelijke gevolgen, v o o r alle partijen. D e ,man in de s t r a a t ' en o o k de v r o u w en v o o r a l het k i n d is de dupe. O m w e l k e straat het o o k gaat. W i e m e t t e r d a a d het krachtigste de vrede in het M i d d e n - O o s t e n nastreeft, helpt o o k het v o l k v a n Israël het best. D a a r o m h e e f t het N e d e r l a n d s A u s c h w i t z C o m i t é zich v a n het begin a f aangesloten bij het streven v a n de Verenigde N a t i e s om te k o m e n t o t een d o e l t r e f f e n d e wapenstilstand en een redelijke overeenkomst v o o r de mensen die in het M i d d e n - O o s t e n w o nen. H e t c o m i t é steunt het streven v a n de N e d e r l a n d s e regering, gericht op inp e r k i n g v a n het geschil. H e t j u i c h t het toe, w a n n e e r de regering iedere
N.A.C. aan Veiligheidsraad Het Nederlands A u s c h w i t z C o m i t é heeft zich op 8 juni tot de Veiligheidsraad g e w e n d m e t een telegram van de volgende i n h o u d : Het N.A.C., vertegenwoordigster van overlevenden en nabestaanden van slachtoffers uit de nazi-vernietigingskampen, dringt er bij u op aan zo snel mogelijk te b e r e i k e n : a)
wapenstilstand oosten;
in
het
Midden-
b)
een overeenkomst te helpen scheppen om een duurzame vrede in dit gebied tot stand te brengen.
W i j verlangen dit m e t te m e e r klem, omdat wij aan den lijve hebben erv a r e n waartoe o o r l o g e n fascisme leiden. Een beschaafde w e r e l d m o e t e n kan zijn problemen aan de conferentietafel oplossen. Een afschrift van deze boodschap is aan de minister-president de Jong gezonden. De tekst w e r d tegelijkertijd d o o r g e g e v e n aan het A.N.P.
mogelijkheid wil aangrijpen om, nu de vijandelijkheden zijn gestaakt, b i j te dragen t o t een oplossing v a n de problemen in het M i d d e n - O o s t e n . Slechts het ingespannen streven n a a r overeenstemming k a n het levensgev a a r , niet alleen v a n de direct bij het conflict betrokkenen, maar ook van ons en de gehele mensheid a f w e n d e n . W i j verklaren ons solidair m e t allen die aan een vreedzame oplossing v a n de geschillen w e r k e n , in Israël en w a a r ook ter wereld. D i t h o u d t in erkenning v a n Israël, o o k door de A r a b i s c h e wereld en erkenning door Israël van de p r o b l e m e n v a n het o u de P a l e s t i n a . H e t b e l a n g v a n alle oude en nieuwe inwoners v a n het l a n d eist vrede, d.w.z. vrede door schikking.
d e n N e d e r l a n d e r s los te l a t e n w o r d t als b u r -
Bedenkelijk
gemeester aangesteld. E n
w e l juist v a n
Am-
s t e r d a m , eens d e z e t e l v a n d e d o o r h e m g e -
Het
protegeerde,
rol
van
zo
vaak
onbekeerde
en
onverbeterlijke
misdadiger. H e t doel van
o n s c o m i t é is h e t f a s c i s m e
te
b e s t r i j d e n : d a t is d c i n h o u d v a n , N o o i t
meer
A u s c h w i t z ' . D a a r o m v e r l a n g e n wij o . m .
ver-
volging
en
gers. H e t andere
bestraffing
van
terugsturen
nazi-misdadigers
betekent
oorlogsmisdadi-
van
zg. doodzieke naar
hun
nog levende nazi-bacillen
voedingsbodem
teruggeven,
meeste k w a a d Daarom
Lages, omdat
dit niet
aan
de slachtoffers, m a a r
alleen
op-
vrijlaten een
o o k een
hoon
strijkage
v o o r n a z i - v r i e n d e n en n i e u w n a z i - s t r e v e n i n houdt. Het
fi-
v o o r d e h o o f d s t a d des l a n d s een
een
Lages
demonstratie
heeft gewoed
in
Amsterdam,
z o a l s geen
Alva,
z o a l s n i e m a n d in d e g e s c h i e d e n i s v ó ó r Maar
de
Van
ger
de heer
van
zo
bezwaar
sterke
is al
en
te
respect
tot
maken.
voor
de
tegen
bekende
gaan.
misnoegen
Samkalden
Amsterdam
geenszins o p
geen
g e z i n d h e i d in t e
vele kanten net
er
hier
antifascistische
derland
geuit
om
eerste
bur-
Het
wijst
Amsterdamse
heel
in h e t a l g e m e e n t r o u w e n s .
afgescheiden
van
Ne-
Dit
de politieke
ge-
richting
Amsterdam
is
niet
enkel
een
hem. plaats
Nederlands
v a n een
een z a a k
de h e e r
Samkalden van
die o p
bur-
zichzelf
de
overheid.
naar
Er
bezig. H e t
deze persoon
ziet
voor
tegemoetkoming
lands A u s c h w i t z C o m i t é valt.
of
Z u l k een
be-
is r e g e r i n g s z a a k . E n w a t z i e n
wij?
is
nieuw
houding,
aan
fascisme
ging
dat
van het
wijzen
met
niet
naziheimwee,
vrouw een
op
het met
Zo
van
gezocht elke
aan
de t h a n s
zich tot
genomen
d a n o o k een b e d e n k e l i j k
wij
de
onvermoeid
in
gelijke
zijn
toegenomen
De
onvermen
de
weer
liefde
laatst
den
aan
bekende van het
door
Amsterdam
die n o g e v e n z e e r
voor
deze
als een
nazidom
de nog
terugkeer schijnt
trouwe
kwart
zielen,
eeuw
vastgesmeed
van
Tonningen,
wiens
gele-
zitten
deel
correspondentie
langs
v o o r een
voor
Oorlogsdocumentatie
door
on-
Rijksinstituut
is
gepubliceerd. die
de/e dat
dit s o o r t f i g u r e n niet eens merkt, d a t zij niets geleerd
hebben.
Hitier
R a u t e r h a d een h a r t Een reden te m e e r om te blijven
zowel
was
bovenaards
van goud,
vindt
waak/aam
tegenover
t e zijn
oud
bied,
die
weer
in
volgens
recente
Amsterdam
gegevens
ook
oud
tolk
ge-
stap zien
wij
symptoom.
eist
haat
jongste
niet
of
alleen
bloed,
v e r g r o o t die. E r
conflict
alweer
maar
zaan
zijn sinds het
antisemitische
s p a t t i n g e n g e w e e s t : in A d e n w e r d b r a n d s t i c h t , in L i b y c w e r d e n zes J o d e n In
Parijs
werd
door
met belangen
van
bladen
van
geen
bijdrage
Bent
u
Doe
het
van
cn
optreden
name
van
plan
jaar
u
1967
iets
gevoerd.
te nog
over
te
maken?
Het
bespaart
ons
Postrekening
2 9 30 87
ten
N.A.C,
Amsterdam.
Materiaal Onze
propaganda-afdeling
boeken
en
bro-
chures e t c , bestaat n o g steeds. W i j beschikk e n e v e n e e n s o v e r d i a ' s - n e g a t i e f en Wilt Furth,
u
iets
weten,
Diemerkade
0 2 0 — 5 88
42.
schrijf 43,
dan
Diemen,
positief.
aan
mevr.
telefoon Nederlandse
bloemen
worden
bij het
monument
te Auschwitz
gelegd
(16
april
het
verkapte
ontvangen.
ons
vandaag!!
kosten.
het
het
mochten plan
dan
werk
heeft
ge-
koloniale
in A l g e r i j e o n d e r
,filosemitisch'
uit-
vermoord.
Wij zenden U bericht voor
al
tieren.
O p 11 j u n i is in h e t A n n e F r a n k h u i s o n d e r zeer g r o t e belangstelling de reünie g e h o u d e n v a n d e d e e l n e m e r s a a n d e reis n a a r h e t m o n u m e n t te A u s c h w i t z . B e h a l v e zij die d e onthulling hebben bijgewoond waren velen v e r s c h e n e n , die v o o r a f h e t t e l e g r a m v a n o n s comité a a n de Veiligheidsraad en de toelichting d a a r o p hebben aangehoord. E r o n t spon z i c h een l e v e n d i g e discussie, w a a r a a n v o o r a l ds. K . I I . K r o o n , die w a a r s c h u w d e tegen eenzijdige w a a r d e r i n g v a n de feiten, een b e l a n g r i j k e b i j d r a g e l e v e r d e . E r w e r d e n b e h a l v e een j o u r n a a l f i l m , u i t s t e k e n d e f i l m s en d i a ' s d o o r d e r e i z i g e r s z e l f v a n d e o n t h u l l i n g en d e g e t t o - h e r d e n k i n g gemaakt, vertoond.
wij
cn
fascistisch
Geslaagde reünie
dat
en
zij.
z e e r als t e g e n o v e r n i e u w e c r e a t i e s o p dit g e -
antisemitische p r o p a g a n d a
penningmeester
is
het
d a m e z i c h liet o n t v a l l e n , bleek o p n i e u w
mom
schrijven,
te
de w e d u w e van de beruchte N S B - l e i d e r Rosi
kringen
Onze
op
weduwe
constateerde
die n a cn
d e beul v a n
ook
In
dat
af-
t.v.-scherm
zo konden
blijkbaar
van
Oorlog
NAC
En
dc die
echtvrienden
in D i r n d l - c o s t u u m en
bele t e d e r h e i d
de
maakt.
weigert.
op
de slechte
hun
meeleven
nazi-,,Seele".
Lages'
bleef
te
fascistenlciders,
weduwe,
manier
Seyss-Inquardt
dit
ganser h a r t e de v e r a n t w o o r d i n g n a m o m
10.000-
dezelfde
die A m s t e r d a m v r a a g t en v a n
verlangen heeft het
lid d e r r e g e r i n g d e m o o r d e n a a r v a n
Zo
Mussolmi's
zwakte
eens
van
het bedrijf
betreuren. met
gades
als w e d u w e n alleen
van
is
D e m a n die blijkens zijn eigen g e t u i g e n i s v a n als
kennelijk
in
deze
een f i g u u r die o o k in zijn d a d e n
geheel buiten de bemoeienis v a n het N e d e r -
noeming
houdt
f u n c t i e e v e n w e l een t e k o r t a a n d e zijde
m o e t e r in A m s t e r d a m een n i e u w e komen,
Comité
burgemeester, n o c h m e t de persoon
de aanwijzing
gemeester
Auschwitz
z i c h k r a c h t e n s zijn t a a k n o c h m e t d e f u n c t i e
van
d e r l a n d : het toont dat telkens weer.
loop
onnuttig
de
U i t enige a n t i s e m i t i s c h e u i t l a t i n g e n
der gedachtenis van Lages' slachtoffers, A m Ne-
ge-
d i n g is. Het
is n i e t
h e t h a k e n k r u i s als v o o r h a a r W i l l y . Een d u b -
p u b l i e k e o p i n i e , z o m i n als v o o r die v a n
s t e r d a m is h e t a n t i f a s c i s t i s c h e h a r t v a n
Nu
die
v a n d e b e t r o k k e n e , die h i e r n i e t in h e t
was
waar
en
gering
tegen
heeft ons comité verleden j a a r
aard
re-
heeft
het
niet
s t a d . M a a r h e t g e e f t t e d e n k e n d a t een
Heimat
zij
burgemeester
w e z e n v a n de A m s t e r d a m m e r s , n o c h v a n hun
nu
van
een
uitzoekt,
doen.
geroepen te d e m o n s t r e r e n tegen het
bepaalt
guur
hun
waar
Nu
of
aan
NAZIDAMES
1967).
nederlands auschwitz comité
s e c r . voorlopig v. W a l b e e c k s t r . 9 h s , amsterdam-w., p o s t g . 293087 bankrek.: A M R O nr 106540 bijk.: van b a e r l e s t r a a t , amsterdam-z. red.: amsteldijk 2 3 , amsterdam-z.
Het Griekse treurspel en wijReünie op 11 juni 1
' A u s c h w i t z ' wil niet alleen zeggen A u s c h w i t z , op deze bladzijden s t a a t het v o o r alle vernietigingskampen, d a t hoogste o f laagste stadium v a n het fascisme. A l s wij n a a r A u s c h w i t z z e l f gaan getuigen tegen het fascisme, dan w o r d t d i t laatste niet b e p e r k t t o t N e u r e n berg, M i d d e n - A m e r i k a , w a a r B o r m a n n zou zijn gepakt, o f Z u i d - A f r i ka. In het eens bezette E u r o p a is het geen z e l d z a a m h e i d dat hele o f h a l v e f a s cisten steun krijgen tegenover een democratische j o n g e generatie en ouderen, die het gebroed z e l f hebben gek e n d . O f duidelijker: o o k in dit w e relddeel ziet men in sommige kringen en instanties liever fascisten dan hun bestrijders. Z o n n e k l a a r is dit in G r i e k e n l a n d . D e m a n , die als het w a r e het symbool w e r d v a n de ' W e s t e r s e ' o f w e l k e b e schaving dan o o k tegenover de b a r b a r i j , de m a n die in mei 1 9 4 1 het h a kenkruis neerhaalde v a n Athene's A c r o p o l i s , het vleesgeworden a n t i fascistische verzet, M a n o l i s Glezos, zit d a a r gevangen. H i j is niet de enige; de nieuwe ' a u t o riteiten' weifelen tussen een a a n t a l v a n 5 0 0 0 en 1 0 . 0 0 0 politieke g e v a n genen. D e o v e r g r o t e meerderheid k e n n e n wij niet, m a a r wel de dichter Ritsos en van de componist T h e o d o rakis weten wij m a a r al te goed d a t hij gezocht w o r d t . E e n in v e r b a n d hiermee uitgewezen N e d e r l a n d s e j o u r n a l i s t k o n over de fascistische a a r d v a n het nieuwe bew i n d uit de eerste h a n d een boekje open doen. H e t gehele leven v a n M a n o l i s Glezos is d o o r de strijd tegen en de v e r v o l ging d o o r fascistische heersers getek e n d . H i j w e r d d o o r de nazi's zowel als d o o r hun G r i e k s e genoten ter dood veroordeeld. H i j was een v o o r a a n s t a a n d communist en journalist — zijn p a r t i j en pers zijn echter al bijna t w i n t i g j a a r v e r b o d e n . H i j heeft van 1 9 4 8 - ' 5 4 o p last van de toenmalige G r i e k s e justitie gevangen gezeten en w e r d in 1 9 5 8 opnieuw opgesloten. T o e n hij in 1 9 6 2 vrij k w a m , ging hij
meteen aan het w e r k v o o r de v r i j l a ting v a n de liefst 1 3 0 0 o u d - v e r z e t s strijders, die nog steeds in bergvestingen en o p eilandjes werden vastgehouden. D i e eilanden — men h e e f t het k u n nen lezen — hebben nu scheepsladingen nieuwe gevangenen toegevoerd gekregen, parlementsleden en wie niet al meer, eenvoudig o m d a t zij de generaals niet welgevallig zijn. E n wie zijn hun dan niet welgevallig? H e t is wel gebleken: zij die het fascisme verfoeien. N i e t v o o r niets heet een der w e r k e n v a n T h e o d o r a k i s de M a u t h a u s e n - c a n t a t e . N i e t v o o r niets slaan alle antifascisten a l a r m . M a a r het Griekse treurspel w e k t bij ons nog een andere herinnering. W i e A u s c h w i t z zegt, zegt G r i e k e n l a n d en in het bijzonder S a l o n i k i . D a a r h e e f t duizenden j a r e n een J o o d se gemeenschap bestaan met wisselende lotgevallen, m a a r w a a r v o o r het noodlot k w a m in de lente v a n 1 9 4 3 . T o e n spiegelden de nazi's de J o d e n van S a l o n i k i v o o r dat zij wel weg moesten, m a a r om zich te vestigen o p eigen grond in P o l e n . Zij moesten v o o r dit ' v o o r r e c h t ' hun d r a c h m e n neertellen en kregen zg. betalingsbewijzen, evenals s p o o r k a a r t j e s . D i e zijn er nog, met ' A u s c h w i t z ' erop gestempeld. D e k a a r t j e s in het A u s c h witz-museum zijn alles w a t o v e r b l e e f van de vermaarde gemeente v a n S a loniki. D e meeste mensen zijn o n m i d dellijk na a a n k o m s t vergast, enkele honderden meisjes w a c h t t e een gruwelijk lijden als p r o e f k o n i j n e n v a n de medische beulen C l a u b e r g en Mengele, slechts enkelen hebben het o v e r l e e f d . D i e enkelen hebben trouwens t o t op heden tevergeefs g e w a c h t op een m a r k o f een d r a c h m e schadeloosstelling uit D u i t s l a n d . O o k nu zijn er drogredenen a a n g e w e n d bij het overvallen v a n de G r i e k se bevolking, die geregeld blijk g a f niets van militaire en a a n v e r w a n t e machtsgrepen te moeten hebben. M a a r de anti-democratische generaals hebben hulp gekregen v a n een zijde, die eens ook op Griekse bodem de D u i t s e nazi's en Italiaanse fascisten
Allen
die
naar
monument ?n
te
alle
te komen
deelnemers 12
uur,
van
zijn
het
geweest
worden op
op zondag
om
huis,
onthulling
belangstellenden
genodigd dags
de
Auschwitz de
11 juni,
in het
Prinsengracht
uit-
reünie 's
Anne
263,
van midFrank-
Amsterdam
C. Er
zullen
toond daarmee In
het
ging ge
films
die
op zijn
het
die
Laat
worden
en
geldt hetzij
in
hun
deze
door
monument
bloemenhulde doen
dia's reis
ververband
gemaakt
bijzonder
allen aan
en de
uitnodi-
een
zelf sympathie
of
bijdraaan
de
hebben
blijken. deze
gelegenheid
niet
voorbij-
gaan'
bestreed. Geen enkele s t a p v a n ' A t lantische' zijde, althans niet tegen het brute optreden en het v e r t r a p p e n v a n de democratie te A t h e n e , wel ijverige wapenleveranties van de B o n d s r e p u bliek aan de G r i e k s e ' p a r t n e r s ' . I n N e d e r l a n d is er verontrusting bij j o n g en ouder. E r h a d een K a m e r d e b a t p l a a t s ; de regering liet slechts een f l a u w geluid horen. H e t Nederlands Auschwitz Comité schreef in een b r i e f aan de G r i e k s e ambassade verontrust te zijn door de jongste gebeurtenissen in G r i e k e n l a n d . „ V o o r a l zijn wij pijnlijk get r o f f e n door de arrestatie v a n oudverzetsstrijders, in het bijzonder de roemrijkste v a n allen, M a n o l i s G l e zos, die het h a k e n k r u i s , het s y m b o o l v a n de v o l k e r e n m o o r d , v a n de A c r o polis h e e f t gehaald. W i j overlevenden en n a b e s t a a n d e n v a n slachtoffers der vernietigingsk a m p e n voelen ons bijzonder v e r b o n den met G r i e k e n l a n d , al was het slechts wegens de herinnering a a n onze lijdensgenoten uit S a l o n i k i . W i j zijn geschokt te zien hoe hun v e r dedigers, de dappere verzetsstrijders tegen het beestachtige fascisme, w o r den v e r v o l g d . W i j wensen het moedige G r i e k s e v o l k terugkeer op de weg v a n d e m o c r a t i e en eerbied v o o r de mens t o e " .
Nederlanders bij onthulling Auschwitz-monument W i j s t a a n bij d e a f h a n d e l i n g s b a l i e o p S c h i p -
Krakau.
hol,
deze
omringd
door
camera's
en
vragenstel-
l e n d e t v - en p e r s l i e d e n en w i j w e t e n o n s vertegenwoordigers
van
velen, die hun
hebben bijgedragen en d o o r helaas
niet
grote
doos
kwekers tallen
konden.
met
en
gevers
eerste
zorg,
met
spanning
De
heel
Zo
ochtend,
door
wie is
de N e d e r l a n d s e
en
vertrekken
de
te
wij,
Auschwitz
ziende. bezoe-
geweest.
Bij
in
de
de
eens
de
onder
het
gedenkheuvel
uit
tragedie
geweest,
wat
groepen
getto
Mila
uinhopen
18,
verrezen
vroeg met
rijdt
Joodse
verzet.
E v e n l a t e r leggen wij de eerste
landse
tulpen
en
seringen
bij
het
Hol-
reeds
in
1 9 4 9 d o o r R a p o p o r t o n t w o r p e n en t o e n
ook
voltooide m o n u m e n t op het grote plein.
Als
steeds
onderkennen
wij
de
innige
band
in
een
door
naar
terrein kamp
van
en
van
de
Amsterdamse
In
de
moeilijk.
brengt
de
bus
ons
naar
24
Belgen,
autobussen
bij
be-
stralend
Critiek om
delegatie
op
het
voormalige
weer de
enorme
„Proszje,
worstelst zich twintig
minu-
delegazieje
Israëliërs voor
hoofd
en
getild,
holanderski"
roepend
de
doden,
groepje Nederlanders v a n zeer pluimage senzee,
temidden
van
een
samengestroomd
in
verschillende
deinende
S c h r i l l e t e g e n s t e l l i n g tussen a l d e z e voede,
goedgeklede
men-
achtergrond landen
mensen
onder
goedgede
stra-
het
van
het
Kaddisj, machtige
kleurig
nooit
meer
te
vlaggensaluut
dulden,
te
dag
met
zoveel
wenste
zonder
de
jongeren? onze
groep
de
aanwezigheid
derdduizenden
deze
nogmaals
te
bezoeken.
gedachte. Proberen
Het
was
te vergeten
zou
een
onnatuurlijke tot
Poolse staan
minister-president tussen
kransen ties,
de
en l i n t e n
kunnen
plateau
der
de
liggende
overzien
aprilzon
bloemen,
geliefden?
waar
delega-
hoger
mensenzee
der
onze
kaarsen,
bloemen-
is h e t d a t o n s z o
neerleggen aan
het
alleen
vooraan
hun
opgestelde
vanaf
niet
geheel met
keurig
wij
de deinende
is h e t
Het
talloze
die
en ons
aangrijpt?
waarbij
wij
Het
ontsteken
bij
neerknie-
gelovigen
de
dwingt
'40—'45
dat
vandaag
vinden?
Hoe
delen
van
tomen,
heeft de
kunnen
dag
herkennen
krachten
die
en
bloed
betekenen.
hoe
lidtekens,
nog
iedere
dag
zichtbaar,
o n s alles t e d o e n o m een h e r h a l i n g t e daarom
het
ein-
de. Waaraan
dachten
gekomen?
Er
wij?
zullen
Waarom
waren
verschillende
wij
weer
niet
gebeuren,
weer
w i j tijdig
te veel
leiden
(in
1940
samenbun-
tijd)
tot
plaats
de
symp-
onderdrukking
motieven
h e b b e n m e e g e s p e e l d bij i e d e r v a n o n s ,
maar
van
over-
één
ding
waren
wij allen
t u i g d : wij w i l d e n a a n w e z i g hulling
van
dit
samen
zijn bij d e
ont-
waarschuwingsteken
voor
het nageslacht: o p d a t schanddaden, zoals Auschwitz
zijn g e p l e e g d ,
nooit
weer
in
zullen
bedreigen?
van
de Nederlanders
het
een
monument
inwoner
van
DE
ZWARTE
die d e
onthulling
hebben
bijgewoond
Hilversum.
re-
l a a s in D e G o o i - en E e m l a n d e r o n t l e n e n
wij
m e t zijn t o e s t e m m i n g h e t „En
terug
in
Aan
volgende:
Nederland
denk
men
kan
niet
eenvoudigweg
redenen
van
hun
geest, d i e
voeren
verenigen
tot
en
een
wij
de
dood
zullen
krachtig
ons
verbond
in
tot
niets
als
gingskampen)
symbool
heeft
van
twee
alle
kanten:
vernietidaar
zijn
ten e e r s t e d e v e r m o o r d e n , die w i j g e d e n k e n ; al
deze mannen,
vrouwen
en
kinderen,
die
w i l d e n l e v e n en die in z i n l o z e h a a t zijn o m gebracht. Maar
ten t w e e d e h e b b e n w i j o n z e
t e b e p a l e n bij d e m o o r d e n a a r s v o o r de toekomst — Hoe
hebben
gedachte
en d a t
is
zeker z o belangrijk
duizenden
zich
kunnen
— —.
lenen
tot direkt of indirekt beulswerk? E n w a t
in
zovele
om
overleefden. verschillende
één
in
gevoel,
en s a a m h o r i g h e i d , gevallenen
en
één
in
vermoorden
heeft geleid. M a a r zo'n kleine groep,
van
a f w e z i g e n . . . E n d a n v r a a g je je t o c h
al
die
Polen
moeten
zóveel even
d i e g e n e n , die h e t l e v e n v a n a n d e r e n en z i c h -
a f o f die geringe belangstelling
typerend
is,
zelf
dan
v r a a g je je a f w a t e r o v e r g e b l e v e n is v a n
de
ge-
e e n h e i d , d i e o n s in d e o o r l o g s t i j d s t e r k t e en
willen
is v o o r
eerbiedigen
mij d e z e
en
dienen.
Auschwitz-reis
Pas
zinvol
van
weest! WIL
WESTERWEEL
alle
met
schreven
het
goede
bloed
van
miljoenen
ge-
voornemens.
M a a r in d i e o n v e r s c h i l l i g h e i d w i l en k a n niet
geloven.
waarin
verder
verplicht.
'Auschwitz'
aan
verzetsstrijder,
de partij, m a a r
personen
die
een
mensen,
één in m e n t a l i t e i t
zeggen:
is een e m o t i o n e l e k r e e t , d i e o n s
23
alle
„ N o o i t m e e r A u s c h w i t z " en 't d a a r b i j l a t e n . Dat
dominee,
maken, dan
gebeuren. Maar
een
g r o e p e n t e w e e r h e b b e n t e stellen t e g e n machten,
je
k l e i n e g r o e p w a a r m e e je d e reis n a a r
slechts
z u l l e n w i j o n s i n d i v i d u e e l en in
is
zijn
Samen
vaandel
en
daar
staat.
A l s wij , N o o i t m e e r A u s c h w i t z ' w a a r w i l l e n
en
voor-
is h e t g o e d d a t h e t m o n u m e n t
e n i g e a n d e r e n en j o d e n , d i e h e t
naar
we
k o m e n . D a t heeft A u s c h w i t z ons geleerd
maakte,
weg
die
als m e n s h e i d n o o i t m e e r k w i j t r a k e n , d w i n g e n
met uitroeing
op
groot-
h e i d s w a a n h e e f t o n s een d u r e les g e l e e r d . D e
v a n g r o e p e n m e n s e n en v o l k e r e n en d i e h e n
winterkou,
stier-
moeilijk
h e t o o k t e f o r m u l e r e n is. F a s c i s t i s c h e
v a n u i t g e m e r g e l d e , n a a k t e m e n s e n z e e in snijdende
Dit
miljoenen
dood
spreken,
l e n d e v o o r j a a r s z o n , en o n s h e r i n n e r i n g s b e e l d een
goede verraad
Eén in gevoel
jaren
kan
vlees
werden,
een
ons
de
eigen
honplaats
der schande, w a a r mensen ontmenst
onschuldigen de rede
de
onvoorstelbare
ven,
van
volgende
van
van
mensen.
nu
w i j h i e r m e t z o een g r o o t a a n t a l bijeen zijn,
grootste kerkhof ter wereld, w a a r
begin
om
sterker
aan
jonge
als
dertig
o n z e strijdwil
mensen
wij bij h e t
ge-
met
wapperende,
vertegenwoordigende
vele gebed
steen
waakzaamheid
met de r o u w w i m p e l s ? O f zoiets
het
d o o r een m e n s e n m e n i g t e , die d a n o p z i j w i j k t
k w a m e n zij t e l a a t en k o s t t e h e t
Auschwitz.
of
teken
Een van een w e l heel k l e i n
gasvlammen
en g e s c h a t w o r d t o p t e g e n de 2 0 0 . 0 0 0
De reis n a a r Auschwitz D a a r stonden we dan —
brandende
uitgesproken
worden
Unaniem
—
het
symbolisch
vooral
laatst
boven
De
z i j n " ) is n i e t het
boeketten
len?
o p de ruïnes der c r e m a t o r i a ? H e t d o o r
vernietigings-
ten l a n g m e t d e v l a g g e n , d e g r o t e k r a n s de
er
Zondagmorgen
nationaliteiten
en
in
hotels
Fransen,
colonne
op
Onze
aangekomen —
denken
namiddag
van
het
verwarmt. Wat
getto
wij
eivolle
(„het had beter kunnen
de daden v a n de roemrijke strijders v a n Februaristakers.
lange
verkeersorganisatie
dan
Warschauer
jonge
motorpolitie
h e t v e r z e t t e g e n h e t b e e s t a c h t i g e f a s c i s m e in het
de
Auschwitz-Birkenau.
en v o o r a l
het
ontmoeten
in
ontstaat.
deelnemers
geleid
Als
van
en
spraakverwarring
in h e t
de geschiedenis
en
oudere
n i e u w e s t a d s w i j k e n , v e r t e l t o n z e P o o l s e gids kort
's a v o n d s
stad
H o n g a r e n , Grieken, Israëliërs zonder dat
zo
Warschau,
zijn
oud-Auschwitzers,
midden
tienis
te
betrokken
de
Nederland,
k e n N e d e r l a n d e r s , die d i r e c t bij d e 1939—'45
en
Aalsmeerder
het m o n u m e n t tegemoet
volgende
door
naast
Auschwitz-vlag.
onthulling van
krans
bekostigd
uit
deel
omstandigheden
De
bloemen,
verzorgd
gulle
onze de
mee
de
Reeds
mooie
weet
Bergen-Belsen 1944-45 Nederlanders
die
lenmagazijn
gewerkt
Belsen
en
inneren
zich
(zij
commando" contact
Esther in
gewerkt)
met
rechtstreeks
haar
op
Boulevard VIII.
Bergen-
Schönfeld het
her-
„Groenten-
worden
aan
in
te
verzocht nemen.
secr.
N.A.C.
Mettewie
wél
jeugd
geloof
uit eigen
van
en
of 69
'45
waaraan
ondervinding
aan h a a r hebben
spild
is,
beurd.
zal
En
niet
—
zij
doorgegeven,
vergeten
mag
dat
ook
ik
Nederland, — al
gene, d a t de ouderen o v e r de p e r i o d e
levensmidde-
hebben
heeft
Correspondentie: Brussel
in het
ik
het
De
wat
1940-
niet er
niet
ik datver-
is
ge-
vergeten,
w a n t d a n z o u d e n o n t e l b a r e n v o o r niets zijn gestorven,
dan
zou
het
m a a r een hol g e b a a r Ik
ging
en o m den.
naar een
Ik
miljoenen terug:
Auschwitz
stukje v a n
breng
de
Laat
dit
nooit
om
te
alleen
herdenken
mezelf terug
ginds
vermoorden
monument
zijn.
uit
te
vin-
de
mond
van
gehoorde
kreet
mee
weer
gebeuren!"
om eenheid bij stille tocht O o k dit j a a r h e e f t ons comité o p g e roepen t o t en deelgenomen a a n de stille t o c h t d o o r het a v o n d l i j k e A m sterdam en b l o e m e n gelegd bij het nationale monument. O n s b l a d , d a t is b e k e n d , w o r d t goed gelezen, z o d a t wij telefoontjes e.d. kregen w a a r o m w i j v o o r de t o c h t op 3 mei o p r i e p e n . W e l , h e t is echt niet zo i n g e w i k k e l d . D e d o d e n h e r d e n k i n g a a n de v o o r a v o n d v a n de historische v i j f d e mei, de dag v a n onze bevrijding, is bij uitstek de gelegenheid w a a r o p de gehele N e d e r l a n d s e b e v o l k i n g , verenigd ( w a t er v e r d e r v o o r scheidslijnen m o gen zijn) alle doden, s l a c h t o f f e r s v a n de j a r e n 4 0 - 4 5 h e r d e n k t . D i e t o c h t , hoe stil o o k , is een welsprekende a a n k l a c h t tegen het fascisme, dat ons dit h e e f t a a n g e d a a n en een even duidelijke w e k r o e p niet te vergeten en o v e r de t o e k o m s t te w a k e n . D e vele k i n d e r e n in de stoet onderstrepen dit telken j a r e weer. Sinds de oorlog zijn er v a n D e n H a a g uit v o o r t d u r e n d pogingen o n d e r n o men z o w e l de bevrijdingsdag als de d o d e n h e r d e n k i n g n a a r het tweede p l a n te w e r k e n . D e bevrijding, zo w e r d gedecreteerd, b e h o e f t men m a a r eens in d e vijf j a a r te vieren — de g e d a c h t e ligt niet ver
van hem dan m a a r h e i e m a a r n a a r S i n t J u t t e m i s te v e r w i j z e n . M e t de dodenherdenking, die volgens afs p r a a k o p de 4 d e mei dient te geschieden, m a g m e n v a n regeringszijde o o k al graag schuiven. W i j zijn d a a r t e g e n . W i j vinden d a t men de z i n v o l l e traditie m o e t respecteren. M a a r v o o r alles g a a t ons de eenheid der h e r a v . . i k i n g . D a t h o u d t in alles n a te laten w a t de 'splitsers' alsnog hun zin zou geven. W i j begrijpen zeer goed d a t men wil tonen de vierde mei te willen behouden. L a a t men d a a r t o e wegen zoeken, m a a r in geen geval v a n de algemene h e r d e n k i n g wegblijven. H o e meer verdeeldheid er k o m t , ook uit o p r e c h t e v e r o n t w a a r d i g i n g en piëteit v o o r de g e v a l lenen, hoe meer men de verdelers in de k a a r t speelt en d a a r m e e aan de piëteit te k o r t doet. D o o r verenigd h e r d e n k e n in de eerste p l a a t s wijst men pogingen tot splitsing a f . W i j hebben dan o o k bewust deelgen o m e n a a n de herdenking o p 3 mei, juist o m d a t w i j geen a a n t a s t i n g v a n de 4 de o f de 5 de mei a c c e p t e r e n . W i j keuren alle pogingen d a a r t o e v a n h o g e r h a n d o f elders o n d e r n o m e n a f . W i j wensen de algemene, g e z a m e n lijke d o d e n h e r d e n k i n g op 4 mei o n -
v e r k o r t te h a n d h a v e n en willen die niet v e r v a n g e n zien door w e l k e deelmanifestaties, hoe begrijpelijk op z i c h z e l f dan o o k . W i j moeten e r v o o r w a k e n om uit ergernis ( o o k uit ergernis op goede gronden) de h o o f d z a a k uit het oog te verliezen. D i e h o o f d z a a k is h i e r : samen onze doden gedenken en door de menigte en door de stilte op de o o r l o g s v e r s c h r i k k i n g en z o ook op dreigende gevaren w i j zen. Als w i j een v o o r b e e l d „ v a n eigen p a r o c h i e " mogen g e v e n : 2 7 j a n u a r i is de A u s c h w i t z - d a g . W i j h o u d e n in Nederland drie herdenkingsavonden. I n het beste geval h e e f t er één p l a a t s op de 2 7 s t e , dit j a a r k o n dit al niet o m de eenvoudige reden dat de 2 7 s t e op vrijdag viel. M a a r o o k b e s c h i k b a r e zalen, medew e r k e r s e.d. spelen een r o l . M a a r w a t zien wij? Steeds meer mensen nemen aan de herdenkingen deel en het zijn er duizenden. Zij k o m e n n a a r die a v o n d e n o m de h o o f d z a a k w a a r o m het g a a t : de A u s c h w i t z - h e r d e n k i n g . I n de meidagen g a a t het o m h e t t e z a m e n herdenken v a n al o n z e doden, d a a r a a n m a g niets, w a t dan o o k , a f b r e u k doen. E n d a a r t o e hebben wij w i l l e n bijdragen.
Het ergste wat ooit is gebeurd de onthulling v a n het gedenkteken te
Maar
daarin
A u s c h w i t z - B i r k e n a u bij t e w o n e n , h e e f t mij
Toen
ik n a
gedreven
contact
op
16
o m mijn i n d r u k k e n en e r v a r i n g e n
d e reis m e t 2 2 g e l i j k g e s t e m d e m e d e -
mensen,
v e r g i s t e ik m i j s c h r o m e l i j k . de nederlaag van
mijn o n t z e t t i n g d a t in E u r o p a d o o r h e t b e een
redacteur
v e e l a l al n a a r g e l a n g m e n in zijn l e v e n
The
S a t u r d a y E v e n i n g P o s t deed uitroepen
wat
ik b o v e n mijn a r t i k e l h e b g e z e t :
echter de
heeft
opgedaan. Zodat
iedereen
na
het
A u s c h w i t z - p r o c e s in
w e e r iets a n d e r s r e a g e e r t en zijn o f h a a r i n -
e r g s t e w a t o o i t is g e b e u r d . "
drukken
Toen
uit
weer
z e t e n D e r d e R i j k d i n g e n w a r e n g e d a a n die
o p p a p i e r te z e t t e n .
verwerkt
ervaringen
Ik
Japan
m e t de w e r e l d kreeg bleek mij t o t
opgedane indruk-
Men ken
om
g e d a a n w a t o n d e r mensen mogelijk w a s .
pelgrimage naar
april
tijdens
Polen,
had
Mijn
een v e r s c h i l l e n d e b e e l d g e v e n .
h e r i n n e r mij de
dat
in
1945
de bevrijding
concentratiekampen van
de Japanse
tot
Europa
mij
had
doordrong
getroffen
dat
catastrofe de
Joodse
b e v o l k i n g e r bijna g e h e e l w a s u i t g e r o e i d en
Z o o n des h e m e l s m i j d e o v e r t u i g i n g g a f , d a t
dat
ik
menschen" werden gerekend, verschrikkelijke
nu wel het ergste had meegemaakt w a t
mensen Ik een
der
dat
de
van
de . . .
Nazi's
van
O o s t - A z i ë , en
begreep
Japanse
imperialisten had
te
dan-
afzondering dacht het
schandelijkste
ik in
dus d a t
Japan
Zuidoost-Azië
hadden
geleden, w a s
ik
aanvan-
kelijk s p r a k e l o o s . Toen gat
ik
weer
tot
bezinning
kwam,
ver-
ik mijn eigen e l l e n d e en w a s m e t g r o t e
deernis jegens het getergde J o o d s e v o l k v e r vuld. Ik
h e b t o e n b e s l o t e n t o t een r e s o l u t e h o u -
ding
mijn o n w e t e n d h e i d t e n g e v o l g e v a n j a r e n -
lange wel
u i t s t e r v i n g s k a m p e n , als
als „ U n t e r m e n s c h " in d e o g e n
ik mijn l e v e n n i e t a a n d e m e n s e l i j k h e i d
ken In
l o m p e n , b r o o d - m a g e r uit
modderige
overlevende, van
verliezen
elkaar konden aandoen . . .
s t r o m p e l d e in
o o k a n d e r e v o l k e n , die t o t d e „ U n t e r -
van
fascisme, het Dat
onverzettelijkheid tegenover en
mijn
devies
werd:
Dood
het
volk,
maakte
mij
als
christen
diep
be-
schaamd. Het
lijden
den
geworden. H e t
v a n h e t J o o d s e v o l k is mijn lijantisemitisme dat
bijna
o n u i t r o e i b a a r blijkt t e zijn, is een p e r s o o n lijw a f f r o n t v o o r m i j . In
d i e g e m o e d s t o e s t a n d w a s i k , t o e n ik b e -
s l o o t o m m e t e n i g e J o o d s e o v e r l e v e n d e n en anderen, de z w a r e gang n a a r P o l e n te g a a n . Ik
welke
o.a.
„Het
se
kon niet anders.
Op
S c h i p h o l v e r k l a a r d e ik d a n o o k t e g e n -
over ik
de v e r s l a g g e v e r v a n
meeging o m d a t
volk
wederom had
het
de N . C . R . V .
lot
dat
het
dat
Joodse
g e t r o f f e n , mij p e r s o o n -
lijk a a n g a a t . Geen w o n d e r dat
d a t ik h e t z o o p prijs s t e l d e
n u juist mijn J o o d s e l a n d g e n o t e n m i j in
staat stelden o m met hen mee te g a a n n a a r de p l a a t s e n w a a r zij al w a t h u n l i e f e n d i e r baar
was,
waardevol
alles
wat
het
leven
voor
hen
maakte, hadden verloren.
G e l u k k i g d a t e r bij h e t g e z e l s c h a p n o g m e e r
aan
fascisme. er genocide w a s gepleegd o p het J o o d -
V e r v o l g
o p
p a g .
4
Moeilijk Zuid-Afrika Op
7 mei
landse
j.1. v o n d
in
Schouwburg
de v o o r m a l i g e
te
Amsterdam
Hol-
een
her-
Zuid-Afrika,
het
H e t traditionele huis
kort
behoeve
land van
de a p a r t h e i d
een r e g e r i n g v a n n a z i - v r i e n d e n
is
en
natuurlijk
plaats
van de
vorm
van
In
een
korte
eens w e r d e n
gebeurde
stad
van
Johannesburg.
vielen Bij
daarbij
opdat
de J o d e n
Israël
kan
deze gelegenheid
niserende noch
jeugd-
blijven
is n o c h
en
herdacht bestaan.
door de
juist
een
woord
onthulde
orga-
studentenorganisaties,
door enige v e r t e g e n w o o r d i g e r
rabbinaat
die
gewijd
aan
Internationale
Auschwitz
raëli's
was
aanwezig,
een die
zeer grote na
de
zo-
Joodse
onthulling
zamenlijk met J o d e n uit andere landen disj h e b b e n
gezegd, w a a r b i j enige
rabbijnen
voorgingen.
ring
een
had
De
bijdrage
Israëlische
aan
het
Tijdens
hiermee
heeft
geen
Nederlandse
J o o d s e g e m e e n t e bij de
ling acte de
présence
Ons
comité
land
hoog
bloemen
gelegd,
vinden
de
dat
te
en
Neder-
Hollandse
Auschwitz
als
te
gettostrijders.
maar
moeilijk
te
begrijpen. J.
V e r v o l g
v a n
p a g .
S.
dat
maken. trad
Met
de
dienst
Joden.
vermeldt,
Bij
van
vele
een
tegen
de
bevrij-
een
te
landgenoten
waren,
zodat
onze
J o o d s e vrienden wisten dat ze niet alléén hun
lijden
staan
en
...
onverdragelijke
en
medestrijders
Ik
w i l d e als c h r i s t e l i j k
te
Auschwitz
die
met
herinneringen
hebben.
getuige het
bijwonen,
in
tesamen
Vastberadenheid
gebeuren met
gesloten
allen hebben
uitinde
in
aanwezigheid
uit
de
vernieti-
is een g o e d t e k e n
van
rassendiscriminatie
praktijken is t e
dat
een
krachtig
er en
protest
horen.
en
hulpvaar-
was
eens
mag
worden.
Churchill
leider op den
en
Lest
dat
16 april
we
zei
tegen
forget ),
de
zei
1
ook
de
Poolse
meenschap werden
honderdduizen-
o p de t r o o s t e l o z e v l a k t e
van
Birkenau.
mensen
van
19
getroffen
volken
l e v e n d e n , en n a b e s t a a n d e n bij
elkaar
zijn
gekomen
van
als
als o p
de
Als
men
Auschwitz,
het G e t t o in
Majdanek,
in W a r s c h a u , h e t J o o d s e
Lublin,
het
en in K r a k a u , gezien
Birkenau,
en
Joods
museum
ja als men
begrepen,
dan
in
Kerkhof Warschau
z o w a t alles ben
je
toekomst
van
het
m e n in
de m e n s g e l o v e n
onmenselijkheden zich
zelf
gronden
in
geloven, van
staat
als
haat,
is?
men
Mag
weet
wreedheid,
onmenselijkheid, staan
naast
hoge
in
iedere
toppen
door
als
onmenselijkheid
deze
wereld
omstandigheden, en o n d e r
welk
om
te
regiem
ook,
de
s e l i j k h e i d b e w a a r d b l i j f t en d e m e n s baar
afvan be-
naastenliefde,
een
le-
waaraan
ook
21.30
uur
zal
een
half
u u r een over
N.A.C.
de
deel
van
radio
Hil-
Admiralenbuurt
Delftse
N.A.C,
op
een en a n d e r
woord
langstelling, van
de
9
van
dertigtal
mei
hebben
aan
ons het
op
leden
een
van
koffietafel opvattingen
toonde
bijzonder
berechting
van
grote
voor
be-
de
zin
oorlogsmisdadigers.
T e r gelegenheid van het 10-jarig bestaan van de A n n e
Frankstichting
's a v o n d s
om
in d e a u l a Tropen,
vindt
8 uur
een
het
Kon.
van
Mauritskade,
te
zijn
er op
6
bijeenkomst Instituut
niet.
Waarom
juni
plaats
voor
Amsterdam.
meer zijn.
niet
b e h o e f ik te m e m o r e r e n ,
dan? alleen
ook
we moeten waakzaam
blij-
R e v a n c h i s m e is een v o o r t d u r e n d g e v a a r
voor
want
te
betreuren,
wijst.
maar
ven. de
vrede.
Ontkenning
van
schuld
zet
wraakgevoelens
o v e r v e r m e e n d o n r e c h t v a s t in d e g e e s t . B e r o u w is een b e g i n v a n h e r s t e l t o t
ernstige wel
het
monument
waarschuwing
voor
de
mensen
menselijke
van
Auschwitz
een
zijn,
een
zo-
als
de
teken,
onmensen.
men-
hoe
in
D. ') O p d a t
wij niet
vergeten.
de s t e m -
ming was. B e t e r kan men het zich niet
wen-
sen. het
Joodse
volk
verborgen zo
Het
wederzijds
voor
elkander,
rijk
ten
van
in mijn
de
uit
de
waardering
Het
Ned.
de
hoogtepun-
met
bezorgdheid
was
heb er
ontmoetingen,
die
ik
gehad. slechts
zo'n
kleine
groep
verwonderde
oorzaken
Auschwitz
Midden-Oosten meent
dat
ook
de
Comité spanning
rondom daar
vrede
voor aan
zich
daarover.
te w i j z e n :
e r g s t e is w e l d a t e r z o w e i n i g
Een
Er der
overlevenden
probleem
ooit
oplost.
beziet in
het
Israël
en
dringend
n o d i g blijft, o m d a t o o r l o g geen
Nederland?
Menigeen zijn
vertrouwen,
menselijke
leven
Waarom
Vrede blijft nodig
is.
door-
behoren
tot
Is
Zeker
Als dit m a a r niet op onverschilligheid is
de Alle
welkom.
van onze Joodse Nederlanders
onder
blijft.
ons kleine groepje Nederlanlanders
in
namens
comité.
studenten
in
mei
gesproken.
verteld over doel,
en o p t r e d e n
heeft
3
studentenvereniging
hum. grondslag ,Socrates' het
op
dodenherdenking
een k o r t
de
voorwaarden.
dat
de
opgeno-
herken-
wat
in
om
uitzenden
met
rond-
weten,
gebracht.
zulke
verband
Moge
H e t is g o e d o m in d e v r e e m d e te z i j n
K o s t e l i j k w a r e n de uren m e t e l k a n d e r
ge-
ont-
geestver-
ver-
rassenhoog-
mensenziel
van
verwelkomden,
b o e k J o b t r e f t je s o m s d e
welke
Lublin
Nederlanders,
waaraan
men
m o e d , z e l f z u c h t , en n o g a n d e r e v o r m e n
ons,
beschouwden
steeds
en
ge-
vrienden.
In het
menselijk die t o t
Krakau
als
humor
slacht. Mag
ons
Joodse
ge-
v u l t een m e n s m e t g r o t e b e s c h e i d e n h e i d , de
Warschau,
de
heeft
armer
worden. W a n t dat zoiets kan gebeuren, betreft
door
niet--Joden, en
Nauwelijks
oordeels.
in
hartelijk
waart.
overal
des
wij
Christenpolen,
maar
over-
dag
hoe
in
en
zulke
vermoorden,
fijn, dat wij overal
binnengehaald
de
daar
H e t is een a a n g r i j p e n d e g e b e u r t e n i s als
zo
w a n t e n in d e s t r i j d t e g e n de die
of
volgde
Fels-Kupferschmidt
gevaarlijk,
haalden,
vergeten
A.
verwarmend,
Joden
meer
nog
discussie h e e f t
wijkcentrum
mevr.
Dit
nooit
werelddrama
damse
en g a s t v r i j w e r d e n o n t v a n g e n . H e t w a s h a r t -
voorkomen,
dit
het
P o l e n d o o r C h r i s t e n e n en J o d e n z o
Hoe
Er
ook
en
deelnam.
de gehele
belangstellenden
zelfverloochening
bestrijden,
O p een v r o u w e n b i j e e n k o m s t v a n h e t A m s t e r -
Een ont-
de
moet
versum.
Voor
in
ge-
men
levende
bedrijvers.
besprokene
het
voorkomende
zijn
's a v o n d s
die
van
recht
en
fascisme
van
gedurende
het
tijden
gedachtenuitwisseling,
5 juni,
men,
moet
m e n h e t v e r g e t e n , w a t e r g e b e u r d is?
Daarom
maar
dat
persoon
NTS,
het
demonstratie
aller
de heer O t t o F r a n k
na-
zoals
v o o r de m a r t e l a r e n
Het
nazidom
misdaad
actieve
Op
er
en v o o r a l t e n a a n z i e n v a n
wederoplevend de
d o o r de
en n e o n a z i s m e
kaarsen
bolwerk
o m een h e r h a l i n g t o t e l k e p r i j s te ook
het
na-
digheid? niet-joodse
grootste
inleiding
Tas werd het standpunt
uiteengezet;
schieden, o o k
ter
was,
oud-gevangenen
fascistische
...
republiek."
kinderen
gingskampen. in
vaker
monument
staken van
Dit
antisemitisme
het
op
gehouden
tevens
de s t e e d s
gen v a n
knuppels,
politie
g e d a c h t e n i s v a n de z e s m i l j o e n
„tegen
bierkel-
is o p e e n b e g r a a f p l a a t s
een
vermoorde
dachten
de
uiteraard.
Europa
opoffering,
3
Johannesburg
de h e r d e n k i n g s d a g e n
Zuidafrikaanse
de eer v a n
houden
zowel
voor
onthul-
gegeven.
alleen
moeten
Warschau Wij
heeft
enkele
onverantwoordelijke
kwamen
traangas
Johannesburg
N.I.W.
tegenstelling
te en
jongelui
ding van
3000 In
en de
zi's
eraf.
haastte
comité
vendige
duidelijk
g e s c h o n k e n . H o e a r m zij o o k m a g z i j n , d e z e dollar kon
voor-
. . .
derhelden
tegen
monument
een
Natuurlijk
en
over
ge-
rege-
ging
jongelui
honden
Israëlische
Hillbrow,
weinige
er anders
Is-
Kad-
in
vier-
weer
om
het
groep
bierkelder
slechts
personen
te
hun
in
een
Monument
in
een o n d e r - m i n i s t e r zich te v e r k l a r e n , dat het
van
Auschwitz. In
verjaardag
jaar
oorlogsmisdadigers?
Dat
Joden,
een
ten
dit
over
den.
miljoen
had
discussie
ons
zes
van
Frank-
vooral
berechting
door dra. E v a
de
en
nog
Hitiers
van
mei
nu
vraag:
een d o r a d o v o o r n a z i ' s , d i e d a n o o k in a p r i l
plaats
in h e t A n n e
5de
waarom
de
in
de
onderwijsmensen,
die d o o r de n a z i - b e u l e n zijn v e r m o o r d . E v e n -
denking
forum
voor
enkel