nederlands auschwitz comité
s e c r voorlopig v. W a l b e e c k s t r . 9 h s , amsterdam-w., p o s t g . 293087 bankrek.: AMRO nr 106540 bijk.: van b a e r l e s t r a a t , amsterdam-z. red • amsteldijk 23, amsterdam-z.
BIJ DE ONTHULLING H e t m o n u m e n t staat er. H e t I n t e r n a tionale M o n u m e n t te A u s c h w i t z is, ook met medewerking van de N e d e r landse regering, t o t stand gekomen op het terrein van het v o o r m a l i g e B i r kenau. „ M e n kan n o o i t genoeg o v e r A u s c h w i t z s p r e k e n " , schreef O d e t t e E l i n a , de secretaresse v a n het I n t e r n a t i o n a l e P a t r o n a g e - C o m i t é eens. H e t m o n u m e n t dat voor altijd zal spreken is, als u dit leest, onder het oog en v o o r het o o r van de gehele
wereld op 16 april ingewijd. E r w a ren tal van gezagsdragers onder de 2 0 0 . 0 0 0 aanwezigen en duizenden gevangenen en nabestaanden, ook uit N e d e r l a n d , evenals onze ambassadeur in P o l e n . H e t is een groots m o m e n t in de geschiedenis, in ons leven, in het bijzonder van ons, die zoveel tijd, zorg en moeite besteden aan het levend houden van de herinnering, aan w a a r schuwen v o o r herhaling v a n de r a m p die A u s c h w i t z heet.
Wij moeten leven met de wetenschap dat er een Auschwitz is geweest. Wij moeten leven met de wil dat er nooit meer een Auschwitz zal komen.
Stille tocht op 3 mei De stille tocht ter herdenking van de doden van 1940-45 vindt dit jaar plaats op 3 mei. Verzamelen: 18 uur 15 op de Nassaukade bij de Bosboom Toussaintstraat. Vertrek: 18 uur 30. Aankomst op de Dam ong. 19 uur 45. Wij roepen allen op deel te nemen aan de tocht en aan de twee minuten stilte bij het Nationaal Monument, waar het N.A.C. bloemen zal neerleggen.
A u s c h w i t z is het t o p p u n t o f men w i l het dieptepunt v a n het n a z i d o m . D i t Duitse fascisme h a d al een geschiedenis toen R u d o l f Hoess, de eerste c o m m a n d a n t , in A u s c h w i t z a a n k w a m — op 5 mei 1 9 4 0 , precies vijf j a a r (en niet m e e r ! ) v o o r onze bevrijdingsdag. M a a r langer dan het derde rijk duurde de voorgeschiedenis van het m o n u m e n t dat nu is o n t h u l d . H e t begon met een wet van 2 juli 1 9 4 7 , w a a r b i j het terrein van het v o o r m a l i g e conc e n t r a t i e k a m p O s w i e n c i m m e t alles w a t erop staat v o o r altijd w o r d t b e w a a r d als m o n u m e n t v a n het m a r t e laarschap van de Poolse n a t i e en v a n andere naties. Z o zijn alle plaatsen w a a r vergast en gemoord w e r d geheel gebleven in de staat w a a r i n zij v e r keerden o p 2 7 j a n u a r i 1 9 4 5 . T i e n j a a r geleden richtte het i n m i d dels door organisaties in 19 landen gevormde I n t e r n a t i o n a l e A u s c h w i t z C o m i t é een o p r o e p t o t 's w e r e l d beeldhouwers en architecten om een m o n u m e n t te o n t w e r p e n dat zowel het lijden van de slachtoffers als de strijd en de internationale solidariteit v a n de gevangenen moest u i t d r u k k e n . E r k w a m a n t w o o r d van 6 8 5 kunstenaars, niet alleen uit alle b e t r o k k e n , d.w.z. bezette en o o r l o g v o e r e n d e landen en uit Israël, m a a r o o k uit A r gentinië en Brazilië, Z w e d e n en F i n land, uit Australië en N i e u w - Z e e l a n d . D e inzendingen werden in april 1 9 5 8 beoordeeld door een i n t e r n a t i o n a l e jury onder voorzitterschap van H e n r y M o o r e . O o k de N e d e r l a n d e r J . B . B a k e m a m a a k t e er deel van uit. vervolg
op pag
2.
geten.
D e vijand
nooit
meer
Neurenberg
was verslagen,
gebeuren.
zoiets
Men sprak
en de m e n s h e i d
haalde
april, begin
pen alle bevrijd gevangenen, lijk
mei 1945 waren en w a r e n
zij die n o g
de
vrij.
In Buchenwald, Sachsenhausen, en a n d e r e
kampen
Ravensbrück
z w o e r m e n de d u r e e e d :
„ D a t nooit m e e r ! " W i j zullen onze onze hun
einde-
gevallen
kameraden
moordenaars
zullen
nooit
dierbaren, vergeten,
hun gerechte
straf
ondergaan! Direct
na
slachtoffers
de
bevrijding
waren
de
kamp-
z o blij m e t hun verkregen
vrij-
h e i d d a t velen z o snel m o g e l i j k w i l d e n
ver-
vervolg
van
pag
langzamer-
revanchegedachte
den
zich
slechts
droegen
in hun hart,
onschuldig
bevelen
Ze
vervolgd,
ze
ze
opgevolgd!
de
alles te doen o p d a t de n o g in vrijheid
weer
lachen,
voorgoed
zingen
en
dansen
grond
stonden
de
de
hoe men ook probeerde het
en
vergeten. lukte
altijd
niet. weer
dit
Op de
alles
de
te
achter-
verschrikkin-
u i t de k a m p e n
misdadigers
ondergaan.
Documenten
a a n de slag.
gen e n a n g s t e n v a n d e o o r l o g e n „ h e t k a m p " .
processen e.d. w e r d
Een
confronteerd
paar
jaar
later
bekeek
m e n alles
meer
en a n d e r e
hun gerechte
en m e t o n v e r m o e i d e mensen
straf
werden
verzameld
middel
de wereld
met het verderf
opnieuw gezaaiende
cisme.
stellen
door-
M a a r h e t f a s c i s m e is n o g n i e t d o o d !
men
dit
alles
zelf
had
geromantiseerd groeide is.
Namen
velen
en
een
op waarvoor
zelfs
schrik
nieuwe
dit alles
generatie geschiedenis
als H i t i e r
en A u s c h w i t z
volkomen
onbekend.
sloeg
ons om het hart
dadigers
bleken
n o g in
vrijheid
bij
her-
demon-
oorlogsmiste zijn
en
fas-
Rassen-
is a a n d e o r d e v a n d e d a g e n
de o o r l o g w o e d t in a l l e
hevigheid.
T e r r e u r en v e r d r u k k i n g b e s t r i j d e n is de t a a k van
de
krachten
n i e u w d e fascistische en a n t i s e m i t i s c h e s t r a t i e s . D u i z e n d e n en d u i z e n d e n
waren
discriminatie
gingen v a n de
voor-
dat
levenzouden
i j v e r en e n e r g i e Door
eer-
gezamenlijk
o p een a f s t a n d e n k o n z i c h n a u w e l i j k s
s t a a n . E r k w a m l i t e r a t u u r en f i l m , a l o f n i e t
voel-
hadden
lijke en b e w u s t e mensen besloten
De
W a t is e r v a n d e z e e e d o v e r g e b l e v e n ?
bouwde
de
zaten kwamen
de een n a de ander vrij.
m e n w e r d w e e r een n o r m a a l m e n s . M e n w i l -
verdringen,
uitgemergelde
overbleven,
men
die gevangen
Overlevenden
Maar
de k a m -
een gezin,
geluk
zij
hand
w e e r e e n w e r k k r i n g en e e n h u i s o p ; k o r t o m ,
ellende
bij de bevrijdingsdag Eind
men weer
in
verlicht
a d e m . O p de p u i n h o p e n v a n v e r n i e l d stichtte
zou
recht
„kampmensen",
D e eed die zij g e z w o r e n den
met
en t o t h u n l a a t s t e
gehouden.
En
hun
hebben
bij elke
laatste
ademtocht. stille
moet
wor-
tocht,
op
elke bevrijdingsdag w o r d t die eed v e r n i e u w d . E. F.-H.
1
M e n a c h t t e een m o n u m e n t a l e eenv o u d o p zijn p l a a t s , z o d a t het k a m p B i r k e n a u , de plaats v a n de massale uitroeiing, niet zou w o r d e n v e r a n derd. I n n o v e m b e r 1 9 5 8 werden drie o n t w e r p e n v o o r nadere uitwerking a a n gewezen, die a f k o m s t i g bleken v a n twee I t a l i a a n s e en een Poolse groep. D e z e w e r d e n in een grotere i n t e r n a tionale groep ontwerpers omgezet. D i t zijn P i e t r o Cascella ( I t a l i ë ) , J e r z y J a r n u s z k i e w i c z en J u l i a n P a l k a ( P o len) en G i o r g i o Simoncini, T o m a s o V a l l e en M a u r i z i o V i t a l e , allen uit Italië T e g e l i j k ging een i n t e r n a t i o n a a l p a tronage-comité aan het werk. M e n trof daarin a a n de musici P a b l o Casals en D m i t r i S j o s t a k o w i t s j , de N o b e l p r i j s w i n n a a r s N i e l s B o h r en M a x B o r n , een D e e n en een Duitser, koningin E l i s a b e t h v a n België, de schrijvers C a r l o L e v i , A r n o l d Z w e i g en F r a n c o i s M a u r i a c , de gettostrijder A n t e k Zuckerman, nu in Israël en N a h u m G o l d m a n n , de v o o r z i t t e r v a n het J o o d s e Wereldcongres. O o k in N e d e r l a n d k w a m een comité v a n aanbeveling v o o r h e t m o n u m e n t te A u s c h w i t z t o t stand, d a t begon geld in te zamelen onder h e t publiek. Z o w e l d r . D r e e s als ir. B a k e m a richtte zich v i a de t . v . t o t h e t N e d e r l a n d s e v o l k , d a t r o n d ƒ 2 5 . 0 0 0 bijeenbracht. N a tal v a n vergeefse a a n v r a g e n stond de N e d e r l a n d s e regering in mei 1 9 6 6 een bijdrage v a n ƒ 3 0 . 0 0 0 a f ; zij voegde zich d a a r m e e bij de regeringen v a n veertien andere landen. Ongetwijfeld een succes v o o r het N e d e r l a n d s C o mité M o n u m e n t te A u s c h w i t z en zijn secretaresse m e v r o u w W i l l y de V r i e s . V e l e n herinneren zich o o k de voorstelling v a n H e t O n d e r z o e k door P e t e r Weiss, d o o r de N e d e r l a n d s e C o m e d i e m e t medewerking v a n de gemeente A m s t e r d a m in f e b r u a r i 1 9 6 6 ten bate v a n h e t m o n u m e n t gegeven.
I n een van de A m s t e r d a m s e gemeentemusea is in 1 9 6 0 een tentoonstelling van het uitverkoren o n t w e r p v o o r h e t m o n u m e n t te bezichtigen geweest — d a t overigens in eenvoudiger v o r m moest worden gerealiseerd. W a s de o p b o u w en uitvoering v a n het m o n u m e n t al geen simpele z a a k , financiering en organisatie v a n een en ander w a r e n dit nog veel minder — men denke alleen al a a n de diverse valuta-stelsels. ( E r zijn trouwens o o k bijdragen in n a t u r a geschonken). D e p r a k t i s c h e uitvoering v a n h e t p r o j e c t k w a m in 1 9 6 0 onder de ervaren hoede v a n de Poolse R a a d v o o r de Bescherming v a n M o n u m e n t e n v o o r Strijd en M a r t e l a a r s s c h a p en o p 11 april v a n d a t j a a r w e r d de eerste steen gelegd door premier C y r a n k i e w i c z (die nu de onthulling v e r r i c h t t e ) , z e l f een oud-gevangene v a n A u s c h w i t z , in het bijzijn v a n tienduizenden mensen, onder w i e vele k a m p g e n o t e n , o o k uit N e d e r l a n d . E v e n a l s d i t m a a l h a d het N e d e r l a n d s A u s c h w i t z C o m i t é e r v o o r gezorgd d a t wie dit wenste uit ons land dit historische ogenblik k o n meemaken. H e t gehele gedenkteken beslaat een zeer groot o p p e r v l a k ; de ruïnes v a n de twee c r e m a t o r i a , w a a r o n d e r de
gaskamers lagen, zijn erin o p g e n o men, verbonden d o o r grote, u i t w i t t e steen gehouwen b l o k k e n , die doen denken aan Romeinse s a r c o f a g e n . D e stenen, die verspreid liggen a a n h e t einde v a n de noodlottige spoorlijn, symboliseren de miljoenen s l a c h t o f fers, die langs deze rails zijn a a n g e voerd om door de nazi's te worden vermoord. Tussen de b l o k k e n s t a a t een bouwsel dat aan de schoorsteen v a n een c r e m a torium doet denken. D e ruïnes zelf zijn niet a a n g e r a a k t : zij w o r d e n o m sloten door terrassen v a n graniet. D a a r ligt nog h e t perron w a a r o p meer dan drie en een h a l f miljoen mensen uit alle delen v a n E u r o p a hun laatste voetstappen hebben gezet. E r langs s t a a t nu, in steen gebeiteld en in 1 9 talen een groet a a n wie hier zijn v e r moord. H e t m o n u m e n t v o r m t een geheel m e t de overblijfselen v a n h e t k a m p B i r kenau en het landschap eromheen. E e n v a n de architecten die aan h e t o n t w e r p heeft g e w e r k t zei eens: „ E e n architect w e r k t v o o r de levenden. Soms m o e t hij o o k v o o r de doden bouwen, o p d a t de levenden in vrede kunnen l e v e n " . D a t is de gedachte v a n h e t Auschwitz-monument.
„Om
veiligheidsredenen
nietiging het
van
het
oprichten
beveel
getto
van
van
het
ik
de
ver-
Warschau
concentratiekamp.
A l l e b r u i k b a r e g o e d e r e n en m a t e r i a l e n
ging,
al
begin
oktober
1940,
krap
Warschau,
de
de
Beierse
spraak
rechter
werd
zij
niet
gezeten; nodig.
onder
meer
zeven per
Na
uitnaar
b u i t e n g e b r a c h t . S i n d s d i e n is zij w e e r o f n o g
kamer.
de beulen
De
toen
al
samengeperst,
Z e l f s een v e r o o r d e l i n g blijkt n i e t g e n o e g dit
onmens,
dat
tegen recht
en
rede
jaar na haar moordbedrijf ongemoeid l a t e n , enige s t r a f t e l a t e n Het
in n a a m v a n h a a r t i e n d u i z e n d e n dat
Gertrud
Slottke
de h a a r
onmiddellijk
om 21
is g e -
uitzitten.
Nederlands Auschwitz Comité
vangenisstraf
al
verlangt
slachtoffers
opgelegde
ge-
ondergaat.
D e heks v a n W e s t e r b o r k dient terstond a c h ter de tralies te verdwijnen.
de
SS-commandant
beruchte
door
muur
hun
slachtwel
honderden weinig
de
door
Duitsland door
be-
honger
en
meteen
beruchte
begon
jonge
lichte
mannen,
wapens
Stroop te
had
Stroop,
kwam
regelrecht
beleg
schieten.
een b a r r i c a d e
en m e d i s c h e
voor-
om
uw
z i e n i n g e n o n t b r a k e n . In d e z o m e r v a n
1942,
menselijke,
70
g per
het
broodrantsoen
dag.
Sanitaire
bedroeg
de deportaties
begonmen-
slechts
een
heel
overweldi-
huis
voor
Artillerie
werd
en
e r r . . ."
was
onze
gemaakt.
vrijheid,
om
luidt
de
Strijdorganisatie.
oproep En
gaat
en
en
onze
nationale
van
haar
de
laatste
Joodse opgevan-
g e n w o o r d e n , t o e n d e o p s t a n d een w e e k was,
of versleept n a a r
wer-
gedood
de doodsfabrieken,
vooral
zijn:
van
de
getal
slachtoffers
branden, deren
„Het waarin
zijn
van
van
onze
oud
verliezen,
terechtstelling
mannen,
omgekomen,
die
„Het
uw
maatschappelijke
in
ingezet
H e t g i n g H i t i e r en H i m m l e r e c h t e r n i e t snel den d e m e n s e n bij m a s s a ' s t e r p l a a t s e
na-
huis
sen o m g e k o m e n . g e n o e g . T u s s e n 2 2 juli en 1 3 s e p t e m b e r
22
enige
t e g e n elk h u i z e n b l o k , t e g e n e l k e w o n i n g , tot
ziekte:
met
tegen
bevolen
geen
en
een
van
afgezet.
g e n d e o v e r m a c h t . Zij v o c h t e n d o o r , o o k brand
het
ver
werd
s t r i j d g r o e p e n , bij e l k a a r niet m e e r d a n
raal-gouvernement,
vrouwen
is
en
en
kin-
ontzaglijk
groot.
Treblinka. Die zeven weken verslonden meer
O n z e laatste dagen naderen. Z o l a n g wij w a -
dan 3 0 0 . 0 0 0
pens
Er
waren
getto
levens.
tegen de
over,
70.000
meest
personen
jonge,
gezonde
in
in d o o r D u i t s e r s
exploiteerde
werkten,
bedrijven
het
mensen,
die als s l a v e n a r b e i d e r s
toen
geKrü-
kunnen
vasthouden
en v e r z e t t e n De
vechten
wij
achtste mei omsingelde
de
SS d e s i n d s -
dien v e r m a a r d g e w o r d e n b u n k e r in d e M i l a straat
18,
waar
de
staf
vel
gas b i n n e n . O n d e r d e
gesneuvelden
commandant
gettostrijders,
M a a r in h e t v o o r j a a r v a n 1 9 4 3 w a s d e t o e s t a n d a n d e r s d a n in d e v o o r a f g e g a n e , d u i s t e r e z o m e r . Z e l f s d e J o d e n in F o l e n n a d r i e nazi-bezetting wat
de
konden
nazi's
'Endlösung',
in
de
zich
niet
zin h a d d e n
de systematische
jaar
voorstellen
onder
uitroeiing
van
van
g e l o v e n w a t e r v l a k b i j in T r e b l i n k a , w a t in L u b l i n ,
Krakau,
Lemberg
en
er
elders
het
grotendeels
leeghalen
en
uit-
m o o r d e n v a n het W a r s c h a u s e getto w a s
daar
in d e c e m b e r een J o o d s e s t r i j d o r g a n i s a t i e
op-
de
Anielewicz,
mijn
kunnen
leven
er
was
de
die
die
Poolse
van
onlangs
samen
Joodse
zelfver-
I s r a ë l , een v a n
overlevenden
destijds
het
met
voor
de
de
hulp
bezocht
en
Zegota,
de
aan
Joden,
gericht.
strijders,
en
ondergrondse
werkers
D e z e o m v a t t e allen, h o e o o k h u n o v e r t u i g i n g
nen
was, die wilden meedoen o m „ d e J o o d s e b e -
een s c h a k e l in
volking
n a l e v e r z e t s b e w e g i n g e n in E u r o p a .
van
de
b e z e t t e r en t e g e n n a z i h u u r l i n g e n en - l a k e i e n
daag
te v e r d e d i g e n " . E r w e r d c o n t a c t gelegd met
bonden
militaire
ook
en
het
politieke
getto.
verzetsorganisaties
Zo
kreeg
de beschikking
over
men
binnen
de
onze worsteling
voelen in
blijven
de keten
met
alle de
de
hart
Wij
van-
trouw
eenheid
m u n i t i e , 6 0 0 h a n d g r a n a t e n en een a a n t a l t i j d -
zicht
van
b o m m e n . H e t w a s een d r u p p e l o p een g l o e i -
Ook n a 2 4 j a a r m o e t m e n h e m gelijk g e v e n :
ende plaat,
onze
m a a r er zouden wonderen
wor-
strijd
is n o g
niet
het
de
tegen
herlevende
in
in
strijd
het
fascisme . . .
ver-
strijders,
met
9 0 pistolen
het
Ook
en ziel
moeten
gedachte van
als
internatio-
antifascistische
Nederland. . . aan
gettopartisa-
beschouwd
van
wij ons m e t
wei-
Warschause
Amsterdam
werkte
organisatie
hebben
nooit droom
„Wij
de vernietigingsactie
24zijn
De
s c h r e e f v o r i g j a a r in o n s b l a d :
tegen
de in
geworden".
A . B e r m a n uit
nige
brengen.
is v e r v u l d .
d e d i g i n g is een feit Dr.
de
schreef:
woorden
getto,
na
van
van lieten
„ W a t wij h e b b e n m e e g e m a a k t z a l m e n
hun
nauwelijks
De moordenaars
Mordechaj
laatste brief
met
vele miljoenen mensen. M e n kon ook
jarige
zetelde.
generale
opstand
kreeg.
door
wij o n s . . . "
g e r , S S - c h e f in P o l e n , H i m m l e r s g e h e i m b e -
aange-
nazidom".
afgelopen.
GETTO - HERDENKING De
opstand
van
het
getto
te
Warschau
is
sterkste
uitdrukking
van
antifascisme.
o o k t e A m s t e r d a m en w e l d o o r enige J o o d s e
onderstreepte dat
de verdedigers
organisaties
schau's
getto
I. D a s b e r g ,
steeds o p vrije v o e t e n .
en
Frankenegg
opvolger,
dat
muur
de
politiegeleide
Zijn
duidelijk: de J o o d s e bevolking v a n het gene-
buiten
achtte
Sammern
binnendringen.
v a n het getto. D r i e weken lang v o c h t e n
be-
gebeurde.
in v o o r a r r e s t
verrassing
stad. Volgens de nazi's zelf w a r e n d a a r
Maar
toorbeul
niet
beginnen,
hun
tot
evenmin
nen, w a r e n e r in h e t g e t t o al 1 0 0 . 0 0 0
enkele m a a n d e n heeft deze unschuldige k a n -
straten
konden
Pesachfeest,
getto
i n s t e l l i n g v a n een g e t t o in d e P o o l s e h o o f d -
t o e n o o k in o n s l a n d
belache-
SSers
het
het
tow-cocktails
1943.
zette Polen, te laten uitsterven
lijk, een b e l e d i g e n d l i c h t e s t r a f , z e k e r . S l e c h t s
de
voor
van
ari
o f f e r s l a t e n b o u w e n . D e b e d o e l i n g leek
b o r k , in M ü n c h e n v e r o o r d e e l d . E e n
dag
tanks
hadden
Wester-
maar
de
likwidatie
Molo-
zes a
T o t vijf j a a r is S l o t t k e , d e heks v a n
de
Twee
gin 1 9 4 1 al 4 8 0 . 0 0 0 m e n s e n in
DE HEKS VAN WESTERBORK MOET ACHTER TRALIES
19 april,
zou de
weggehaald".
een j a a r n a d e b e z e t t i n g v a n
getto in ; opstand
Op
b r a n d d e n al uit d o o r m i d d e l v a n z g .
Vooraf
1943
moe-
d e n v e r r i c h t m e t die e n k e l e w a p e n s .
A l d u s een b e v e l v a n H i m m l e r v a n 1 6 f e b r u -
ten tevoren w o r d e n
19 april
na
herdacht. verwees
De
naar
voorzitter,
dr.
de onthulling
en
het opschrift v a n het m o n u m e n t op
te
allen
passen
voor
neo-nazisme.
Hij
riep
stand
was echter
uniek
in
de
geschiedenis. men met
c r i m i n a t i e o p g r o n d v a n h u i d s k l e u r en t e g e n
een
moordenaarspolitiek!
oorlog inplaats van
antisemitisme
rassisme,
te-
gen de o n d e r d r u k k e r . D e v o r m v a n deze o p -
argwaan
ook,
alle
gedra-
gingen
met
aard
tegen
hebben
dis-
welke
te keren
maande
zich
gen als a l l e v o l k e n die in v e r z e t
Hij War-
E l k teken v a n herlevend fascisme moet
van
op zich
en
afgesloten
van
of
overleg.
bezien:
geen
compromis De
die v r i j r o n d l o p e n m o e t e n v o o r d e r e c h t e r .
D e h e e r I s r a ë l G u t m a n , een v a n de strijders
De
van
wisten de Duitsers o v e r het lot
het
Warschause
getto,
noemde
in
zijn
t r e f f e n d , in h e t J i d d i s j g e h o u d e n b e t o o g
de
morele
de
waardigheid
van
moordenaars
die
strijders
Op
heer
B.
A.
Sijes
stelde
de
vraag:
zijn i n l e i d i n g k o m e n w i j n o g
der
wat
Joden?
terug.
Van Harte uitbarstend
ONZE ACTIES HEBBEN SUCCES V o o r de pessimisten onder ons is he~ wel eens goed n a te gaan o f o n z e h e r haalde acties succes hebben gehad. W i j willen in genen dele beweren d a t dit nu uitsluitend ons succes is, m a a r wis en zeker w e r p t ons taai v o l h o u den resultaten a f . O m enkele voorbeelden te n o e m e n : de actie tegen de v e r j a r i n g , w a a r b i j wij duizenden h a n d t e k e n i n g e n v e r z a melden en een grote vergadering in K r a s n a p o l s k y hebben belegd, is in een nieuw stadium gekomen.
H o o r d e men eerst: in 1970
is
alles
verjaard, nu zijn er tekenen die erop wijzen dat de Bondsregering, onder druk v a n buitenlandse, m a a r o o k binnenlandse v e r o n t w a a r d i g i n g , h a a r standpunt wil wijzigen. I n w e l k e zin, d a a r o p k o m e n wij later terug. D a t de grote A u s c h w i t z - b e u l M u l k a in W e s t - D u i t s l a n d f r a n k en vrij r o n d liep, hoewel hij t o t veertien j a a r tuchthuisstraf is veroordeeld, hebben wij vele malen v i a de radio en ons blad aan de k a a k gesteld. H i j is nu volgens de persberichten opnieuw in
hechtenis genomen. O n z e druk op de o p e n b a r e mening heeft er o o k toe bijgedragen d a t de N e d e r l a n d s e regering i n v l o e d wil uitoefenen op de B r a z i l i a a n s e a u t o r i t e i ten om S t a n g l , o o k een m o o r d e n a a r i n - h e t - g r o o t , uit te leveren. Stangls uitlevering is thans o f f i c i e e l , m e t overlegging v a n bewijsstukken, door de regeringen v a n O o s t e n r i j k , P o l e n en de D u i t s e B o n d s r e p u b l i e k a a n g e v r a a g d . D e regering a c h t Stangls b e rechting v a n groot belang, heeft m i nister Luns het T w e e d e K a m e r l i d de heer V a n der S p e k op diens vragen geantwoord. O f het b e r i c h t over een b i j d r a g e - o p de-valreep v a n B o n n v o o r het A u s c h w i t z - m o n u m e n t juist is o f niet, het bewijst de morele pressie die wij en gelijkgezinden in het buitenland uitoefenen. U ziet h e t : ons o n v e r m o e i d w e r k e n levert resultaten o p . Steunt ons dan ook op alle mogelijke wijzen, zoveel u kunt! Jos Slagter
Uw bloemen naar Auschwitz
U hebt toch uw bijdrage niet vergeten ? Postgiro 29 30 87, t.n.v. N.A.C, Amsterdam.
Zeer
velen
bruik
hebben
van
de
gelegenheid
ge-
g e m a a k t o m in h u n n a a m b l o e m e n
laten leggen bij het i n t e r n a t i o n a l e
te
monument.
Bij het v e r t r e k v a n de N e d e r l a n d s e
delegatie
Landelijke
w a r e n de ƒ 5 0 0
T e A a l s m e e r is m e t l i e f d e v o l l e z o r g een
krans
bijeenkomst
vervaardigd
bloe-
9
april
hebben wij
gehouden.
in
de
Meerhoek
te
Een
dertigtal
vrienden,
v e r z a m e l d o m de b r o o d m a a l t i j d , h e e f t ernstig gediscussieerd bonden
zijn
over met
de
problemen
onze
denkingen. Opnieuw slaagde
herdenking
drie
die
ver-
jaarlijkse
her-
is g e b l e k e n d a t een g e afhankelijk
is
en
blijft
v a n de inspanning v a n ieder lid v a n ons c o m i t é en v a n e l k d e r p l a a t s e l i j k e g r o e p e n . w e e g t z w a a r d e r o o k d a n de ging
van
vele
belangrijk De
sympathiebetui-
vooraanstaande spelen uiteraard
in de o r g a n i s a t i e v a n
konden
figuren,
hoe
grote
de h e r d e n k i n g e n .
dat wij aan
Het
N . A . C . heeft
stuk
m e n 19 a p r i l
rol
gegaan,
2000
woordiger van
uit te
nument om
er
grote
en
Al
met
diep al
bloem-
Schiphol
bevonden
zich,
behalve
mevr. F.
het N . A . C . K.
H.
W.
en v e r d e r e o u d -
Kroon
als
de
vertegen-
van
het
Mo-
oud-verzetsvrouw
Westerweel-Bosdriesz
Corsten
an-
het N e d e r l a n d s C o m i t é
te A u s c h w i t z ,
E.
en
Anne
en
de
heer
Frankhuis.
K l a a s - J a m H i n r i c h s h e e f t v o o r de A V R O
sympathie nimmer gen.
goede lering
trekken. zonder
reportages
verzorgd.
verankerde
De V A R A
z o n d in D i n g e n v a n d e d a g
E r k w a m w e e r v a s t te staan d a t wij de
Warschau, een
voorzitter, secretaris, penningmeester
vrienden op onze intekenlijsten bijna ƒ maar ook
mo-
u i t g e l e i d d o o r d e N . C . R . V . - t . v . ) n a a r de o n t -
ds.
besproken
te
bijeenkwam,
het
O n d e r de 2 3 N e d e r l a n d e r s , die (op
van
werden
bij
gelegd.
gevangenen
en t e k o r t k o m i n g e n ,
tot
zoveel
voldoen.
daarenboven
n u m e n t v o o r de g e t t o - o p s t a n d waar
dere leden
Fouten
o p de
de wens v a n
nabestaanden hebben kunnen
Het
ingezameld.
Neder-
„ N o o i t meer A u s c h w i t z " . H e t stemt ons voldoening
onze
hebben
samengevoegd.
l i n t e n s t a a t „ A a n a l l e n d i e o n s l i e f w a r e n " en
h u l l i n g zijn
een
worden
landse b l o e m e n sieren het m o n u m e n t ;
is d a n o o k b i j z o n d e r t o e t e j u i c h e n d a t
initiatieven
hoeveelheid
Dat
d i t o p z i c h z e l f o o k is.
financiën
en een g r o t e
M a a r des te verheugender is de o n dubbelzinnige reactie v a n het N e d e r landse v o l k in zo brede geledingen en binnen zo k o r t e tijd. H e t was een p r a c h t i g e a v o n d , die 1 0 d e april, een spontane uitbarsting v a n de a n t i fascistische gevoelens v a n het huidige N e d e r l a n d tegenover z o m i n gestrafte als getemde oud- en neo-nazi's en hun begunstigers.
g e v a a r d i g d e n ter plaatse tot een b l o e m e n h u l -
A m s t e r d a m een goed geslaagde landelijke bijeenkomst
gepasseerd.
R o n d een k w a r t miljoen b r a c h t de tiende V a n H a r t e - a c t i e v a n de V A R A op v o o r het W i e s e n t h a l - f o n d s . A l l e records werden hiermee gebroken. V o o r de m i c r o f o o n w e r d herinnerd a a n het nog steeds schrijnende leed, d a t d o o r de nazi-misdadigers is v e r o o r z a a k t en g e w a a r s c h u w d v o o r h e r levend fascisme. H e t was h a r t v e r w a r m e n d te zien hoe v o o r a l veel j o n g e mensen n a a r de v e r z a m e l p u n t e n k w a men om een bijdrage te brengen. V a a k een o f f e r , zoals v a n kinderen en A O W - e r s en v a n tallozen die zich in de bezettingsjaren te weer stelden o f de n a z i k l a u w hebben gevoeld. W i j hebben steeds duidelijk uitgesproken d a t het diep beschamend is v o o r elke ordentelijke samenleving en v o o r elk democratisch begrip d a t men een p r i v é - b u r g e r het w e r k l a a t doen v a n rechterlijke m a c h t en recherche, v a n o f f i c i ë l e instellingen dus. H e t k o m t erop neer d a t de s l a c h t o f f e r s en hun vrienden eerst v o o r de misdrijven en nu o o k v o o r de v e r v o l g i n g v a n hun beulen m o e t e n b e t a l e n ! W i j stellen d a t nogmaals vast.
m e n v o o r d e reis v e r p a k t , d i e d o o r o n z e a f de
Op
al
anti-fascisme
in
ons
volk
in o n s w e r k
een goede
zouden
sla-
het v e r t r e k
opbouwende
be-
de o u d - A u s c h w i t z e r
spreking.
versum.
van
voor
de groep een i n t e r v i e w de h e e r M i n c o u i t
Zondagavond
16
april
de
toonde
met Hilde
N . T . S . beelden v a n de p l e c h t i g h e i d te A u s c h J.
S.
witz.
TE KOOP GEVRAAGD 1945
— POD, Internerings- & b e w a r i n g s k a m p e n voor N S B e r s , nazis e.d. 1939-1940 — Interneringskampen Hellevoetsluis Amsterdam etc. 1941-1945 —
concentratiekampen, Gestapo-kampen.
1940-1945 — Hollandse Legioen.
SS
en
Niet alleen van Holland, doch van alle landen, waar o o r l o g s m i s d a d e n 1914-1918 en 1933-1945 zijn voorgekomen. Zend aan:
aangetekend
voor
inspectie
PETER C . R I C K E N B A C K , 14, Rosslyn Hill, Londen, N.W.3 - Engeland.
Van 11-21 mei a.s. in h e t RAI-Gebouw (AMPHILEX t e n t o o n s t e l l i n g ) te Amsterdam.