nederlands auschwitz comité
september 1965 s e c r . v o o r l o p i g : v. W a l b e e c k s t r a a t 9 h s , a m s t e r d a m - w . , p o s t g i r o 29 30 87 bankrek.: A M R O nr 106540 bijk.: van b a e r l e s t r a a t a m s t e r d a m z.
Schaamrood... O p 10 april 1 9 6 5 schreven wij de minister v a n m a a t s c h a p p e l i j k w e r k etc. dat wij de invalide N e d e r l a n d s e staatsburgers „ v a n joodsen b l o e d e " , d.w.z. de z w a a r s t g e t r o f f e n n a z i s l a c h t o f f e r s en hun nabestaanden wensen opgenomen te zien in de r e geling der buitengewone pensioenwet. O p 3 j u n i 1 9 6 5 kreeg ondergetekende een onderhoud m e t twee v o o r a a n staande a m b t e n a r e n v a n dat ministerie, m r . H . J . ten H o u t e n en G . B e k kers. O p 6 aug. 1 9 6 5 ontvingen wij een uitvoerig schrijven o n d e r t e k e n d door de staatssecretaris de heer C . Egas w a a r i n hij zeer gedecideerd betoogde dat er t . a . v . bovengenoemde groep geen discriminatie w o r d t toegepast. H i j prees de regering v o o r h a a r onpartijdigheid bij het toekennen v a n uitkeringen k r a c h t e n s de Buitengewone Pensioenwet. Zijn redenering k w a m hier op n e e r : 1 . bedoelde 'groep k o m t niet v o o r een regeling in a a n m e r k i n g , o m d a t zij in geen enkel opzicht met het in de w e t bedoelde verzet te maken had; 2 . de J e h o v a - g e t u i g e n komen niet o m w i l l e v a n hun geloof in a a n m e r k i n g , m a a r alleen als hun houding o f dood m e t het verzet te maken had; 3 . ditzelfde geldt v o o r de P u t t e n a ren, die het s l a c h t o f f e r zijn v a n represailles. O o k N e d e r l a n d s e J o d e n kunnen v o o r deze regeling in a a n m e r k i n g k o m e n , als zij o p enigerlei wijze bij het v e r zet b e t r o k k e n w a r e n . W i j kunnen het de staatssecretaris niet k w a l i j k nemen, als het hem onbekend is d a t vee* j o o d s e verzetsmensen en hun n a bestaanden zijn afgewezen, omdat het causaal v e r b a n d tussen hun v e r zet en hun arrestatie niet altijd w a t e r d i c h t w a s . H o e zou het? J o d e n w e r d e n immers in elk geval opgep a k t , t o t de b a b y ' s toe? W i j v e r w o n d e r e n er ons steeds weer over, dat men in regeringskringen zo o n w e t e n d is. O f is dit dezelfde onw e t e n d h e i d die de regering t o t drie-
m a a l toe een bijdrage v o o r het m o n u m e n t te A u s c h w i t z h e e f t doen a f wijzen, o m d a t er in „analoge g e v a l l e n " o o k niets zou zijn gegeven. G e vallen analoog m e t A u s c h w i t z ! O f misschien s t a a t m e n in deze k r i n gen nog steeds op het standpunt, neergelegd in een circulaire v a n de O o r l o g s g r a v e n - s t i c h t i n g , dat men a l le s l a c h t o f f e r s uit de k a m p e n eren k a n . . . in Dusseldorf. E e n f r a a i e houding. W i j , het N e d e r l a n d s A u s c h w i t z C o mité en alle b e t r o k k e n e n menen d a t wij wel in een algemene regeling moeten worden opgenomen en t a l l o zen buiten onze rijen denken er net zo over. Een van Hitiers programmapunten w a s de uitroeiing der J o d e n en hij is daar ook wat Nederland betreft m a a r al te goed in geslaagd. A a n meer dan drie k w a r t der N e d e r l a n d se J o d e n is dat p r o g r a m uitgevoerd, d o o r de dood. D e enkelen die de dans ontsprongen en terugkeerden uit de k a m p e n droegen toen al in de ergste m a t e de directe gevolgen v a n de n a z i „ l e e r " en -politiek aan den lijve en dragen die, zo is a a n g e t o o n d , v o o r z o v e r zij niet toch een vroege dood vonden, in groeiende m a t e . Z i j zijn de oorlogsslachtoffers bij uitstek, het (nog) levende model v a n w a t langere nazi-heerschappij v o o r N e derland, v o o r E u r o p a , v o o r de w e reld h a d betekend. H e t is een v e r bijsterende t e k o r t k o m i n g , d a t v a n deze — en hoe weinige! — mensen bij het instellen v a n de S t i c h t i n g 4 0 4 5 en de Bijzondere Pensioenwet niét is gerept. M a a r het is een schande v o o r N e d e r l a n d d a t dit z o is gebleven. J u i s t in deze tijd, twintig j a a r na de bevrijding treden bij veel mensen k a m p g e v o l g e n aan het licht. H e t is niet meer dan billijk, d a t de o v e r l e venden der vernietigingskampen ten langen leste v a n de nieuw gewonnen inzichten in deze kunnen m e e p r o f i teren in de v o r m v a n een wettelijk geregelde uitkering. W i j zijn er diep v a n overtuigd, d a t er, w a n n e e r men in regeringskringen
wil in dezelfde geest als wij het w i l len, geholpen k a n w o r d e n . A l s de heer Egas nu z e g t : na t w i n t i g j a a r is een wijziging v a n deze w e t o n d o e n lijk, dan is ons a n t w o o r d : het is n o o i t te l a a t om een f o u t te herstellen. O n s comité zal een adres a a n de T w e e d e K a m e r zenden w a a r i n w o r d t aangedrongen op een algemene r e geling de d o o r ons bedoelde c a t e g o rie. W i j v e r w a c h t e n d a t alle partijen hierop bij de regering willen a a n dringen. H e t eerst is nodig een i n z i c h t in de volgende v r a g e n : 1. hoeveel mensen er uit de v e r n i e tigingskampen zijn t e r u g g e k e e r d ; 2 . hoevelen v a n hen in b e h o e f t i g e omstandigheden l e v e n ; 3 . hoe de gezondheidstoestand der overlevenden, z o w e l geestelijk als lichamelijk is, w a a r b i j v e r b l i j f in een k a m p o p z i c h z e l f als o o r z a a k v a n aantasting der gezondheid en voortijdige vergrijzing b e h o o r t te w o r d e n beschouwd. A l s de zo verzamelde gegevens b i n nen zijn — en het is dubbel o n t s t e l lend, d a t geen overheidsinstantie er ooit n a a r h e e f t getaald, zal de heren ten departemente het schaamrood n a a r de k a k e n stijgen. Jos Slagter
Vonnis in Frankfort De gehele p e r s h e e f t de u i t s p r a a k in h e t Auschwitz-proces behandeld. Het N e d e r lands Auschwitz Comité was te F r a n k f o r t v e r t e g e n w o o r d i g d en ook dit heeft m e n k u n n e n l e z e n in alle d a g b l a d e n . I n t u s s e n is e r b e r o e p a a n g e t e k e n d d o o r d e o f f i c i e r van justistie, n a m e n s de slachtoffers en ook door enige verdedigers. Prof. Robert Waitz, voorzitter van het Internationaal Auschwitz Comité heeft onmiddellijk tegen de vonnissen g e p r o t e s t e e r d . Hij z e i : ,,De d r a s t i s c h e , stuitende tegenstelling tussen de mildheid en gematigdheid van vele vonnissen en de r e u s a c h t i g e o m v a n g v a n d e in A u s c h w i t z b e g a n e m i s d a d e n i s onaanvaardbaar. In A u s c h w i t z vielen v i e r m i l j o e n m e n s e n ten offer aan de massamoordenaars. Aan d e z e m i s d a a d h e e f t e l k lid v a n d e S S - b e zetting van Auschwitz meegewerkt. Lankmoedigheid, die beoogt deze misdaad te vergeten, schendt de nagedachtenis van de in A u s c h w i t z vermoorden en kwetst de gevoelens van hun verwanten en v a n allen die A u s c h w i t z hebben o v e r leefd".
Schuldig zijn zij allen N o g n o o i t hebben beesten zo iets wreeds gedaan als de onbewogen S S bandieten die op 19 en 2 0 augustus v o o r de r e c h t b a n k n a a r hun vonnis luisterden. H e t was v o o r ons bijna onmogelijk te luisteren n a a r de w r e e d h e d e n : en het was nog m a a r het kleine deel dat d o o r getuigen bewezen k o n w o r d e n , een f r a c t i e v a n w a t ze w e r k e l i j k gedaan hadden. W i j gevangenen uit A u s c h w i t z en diverse andere vernietigingskampen hebben veel en veel meer gezien. D e gruwel h i e r v a n zullen wij ons gehele leven moeten meedragen, onontkoombaar. W i j die in de J o d e n k a m p e n zaten, wij wisten z o weinig w e r k e l i j k e n a men. W a n n e e r er op ons gerost w e r d , deed de angst v o o r de naderende dood ons n a a r o m l a a g k i j k e n . Slechts
in weinig gevallen zagen wij de m o o r d en de m o o r d e n a a r s direct in de o g e n ; hoogstens k e n d e n wij hun v o o r n a m e n , m a a r d a t o o k niet altijd. D e normale moordmachine werkte door, v o o r ons zonder n a a m . M a a r gemoord is er, m o o r d o p a f s c h u w e lijk veel mensen, klein en groot, oud en j o n g .
Optredend namens overlevende s l a c h t o f f e r s v a n 19 landen h e e f t het I n t e r n a t i o n a a l A u s c h w i t z C o m i t é na de u i t s p r a a k in het A u s c h w i t z - p r o c e s te F r a n k f o r t v e r k l a a r d d a t het getuigenverhoor h e e f t bevestigd w a t al direct n a de oorlog uit het proces tegen de kampcommandant Hoess bleek en w a t de overlevenden v a n A u s c h w i t z o v e r deze hel m e e d e e l den. H e t I A K b r e n g t d a n k a a n de regeringen, instellingen en organisaties die het proces hebben mogelijk gem a a k t o f b e v o r d e r d en z e g t : „ H e t is moeilijk te begrijpen dat twintig j a a r moest verlopen v o o r een r e c h t b a n k in de B o n d s r e p u b l i e k zich bemoeide met de b e s t r a f f i n g v a n die k a n t v a n de v o l k e r e n m o o r d w a a r a a n in A u s c h w i t z bijna vier miljoen m e n sen ten o f f e r vielen. D e s o n d a n k s moet dit proces de grondslag v o r m e n v o o r de v e r v o l g i n g v a n nog niet geboete misdaden.
Jvlisdaden
H e t Internationale Auschwitz Comité m o e t er zijn spijt o v e r betuigen dat onder de b e k l a a g d e n in dit proces zich niet diegenen b e v o n d e n die de v o o r n a a m s t e schuld aan deze m i s d a den dragen, noch degenen, die dit a l les hebben b e r a a m d . D e getuigenverhoren hebben immers, ondanks de b e t r e u r e n s w a a r d i g e b e perking e r v a n , bevestigd dat in A u s c h w i t z slechts k o n w o r d e n gem o o r d , d o o r d a t de industrieconcerns die hadden samengezworen met de bureaucratie der ministeries en de leiding v a n n a z i w e h r m a c h t en S S de
D a a r o m hebben de vonnissen ons zo opgewonden. Iedere S S - m a n o f hij de mensen nu n a a r de gaskamers joeg o f het c y cloongas n a a r binnen gooide o f ons het h a a r a f k n i p t e , o f zij ons sloegen o f v a n de steengroeven o m l a a g smeten, allen zijn schuldig. Zij w a r e n zich bewust v a n hun m o o r d e n a a r s t a a k en verdienen n i m m e r meer in de m a a t s c h a p p i j te worden toegelaten.
rect smerig w e r k schoonhielden, de a m b t e n a r e n , de bovengroepen zijn even schuldig. D e politieke leiders, de o p j u t t e r s , de weghalers, zij zijn even schuldig. D e bedrijfsdirecteuren, die slavenarbeiders uit de v e r nietigingskampen lieten halen en het laatste beetje k r a c h t uit hun v e r h o n gerde l i c h a m e n persten, zijn schuldig. H e t systeem en de aanhangers ervan zijn schuldig. Schuldig zijn allen, collectief m a a r o o k individueel, d a a r zij v a n de m o o r d op onschuldige m e n sen a f w i s t e n . S c h u l d i g zijn zij. W i j zeggen het niet o m d a t wij w r a a k wensen, m a a r om de mensheid te beschermen tegen een herhaling. G e e f het D u i t s e v o l k geen wapens in h a n d e n , t w a a l f generaties lang, w a n t zij willen weer o p afschuwelijke w i j ze m o o r d e n . N e d e r l a n d e r s , o v e r a l w a a r u b e n t : v e r h e f met ons U w stem. N o o i t w a p e n s , m a a r zeker nooit a t o o m w a p e n s , w a n t de wereld g a a t anders een sombere tijd tegemoet. N o g k u n n e n wij het v o o r k o men.
O o k zij die hun handen v a n dit di-
tegen
het
Jos
Slagter
volkenrecht
IAK over Frankforter vonnis voorwaarden d a a r t o e hadden geschapen. D i t proces zal — d a t eist de laatste wil v a n o n z e v e r m o o r d e metgezellen — toch niet alleen dienen ter b e s t r a f fing v a n de begane misdaden, m a a r o o k d o o r v o o r l i c h t i n g v a n de mensheid meehelpen een nieuwe misdaad tegen die mensheid te v o o r k o m e n . D a a r o m geldt onze d a n k o o k de pers i n z o v e r deze door de berichtgeving o v e r dit proces ons streven h e e f t b e v o r d e r d . T e m e e r m o e t de hetze v a n enige organen, v o o r a l de Westduitse „Nationalzeitung und Soldatenzeit u n g " met de grootste beslistheid v a n de h a n d worden gewezen. D e laster v a n dit b l a d h e e f t slechts ten doel de hoofdschuldigen aan de te Auschw i t z begane misdaden te dekken en om het in de B o n d s r e p u b l i e k nog niet o v e r w o n n e n verleden op het heden over te brengen. H e t z e l f d e doel dient het optreden v a n b e p a a l d e verdedigers. H u n systematisch discrimineren v a n de v o o r m a l i g e gevangenen die hier als getuigen optraden is door de o p e n b a r e mening op niet mis te verstane wijze a f g e k e u r d . H e t r e c h t op verdediging m a g de b e klaagden geenszins w o r d e n betwist, hoewel zijzelf, toen zij in A u s c h w i t z
meester o v e r leven en dood v a n m i l j o e n e n w a r e n , de gevangenen slechts het recht gunden om te sterven. H e t recht o p verdediging is echter door een deel der verdedigers misbruikt, in het bijzonder d o o r dr. L a t e r n s e r , wiens v e r d a c h t m a k i n g e n wij als een bespotting v a n de gevoelens v a n de overlevenden van Auschwitz beschouwen. D a t zoiets in de rechtszaal ongestoord mogelijk w a s , is v o l s t r e k t niet geschikt o m het door het n a t i o naal-socialisme begane o n r e c h t te doen vergeten, in het b e l a n g v a n t o e nadering der v o l k e n . J u i s t v o o r die toenadering was het nodig geweest de w a n d a d e n der b e k l a a g d e n o o k formeel-juridisch het k a r a k t e r toe te kennen d a t zij in feite b e z a t e n : misdaden tegen de mensheid, d.i. tegen het v o l k e n r e c h t . Aldus eist het I n t e r n a t i o n a l e A u s c h w i t z C o m i t é d a t allen die schuldig zijn aan misdaden, te A u s c h w i t z b e gaan en w a a r o o k vast te stellen, ter strafrechtelijke verantwoording worden geroepen, z o n d e r enige b e p e r k i n g in de termijn. W i j roepen alle mensen v a n goede wille op dit streven te ondersteunen, w a n t het gaat om de t o e k o m s t der m e n s h e i d . "
Dod en is hun heroep T w i n t i g j a a r l a t e r stonden enkele beulen v a n A u s c h w i t z te F r a n k f o r t terecht. Een trage, gedeeltelijke r e c h t s p r a a k , buiten enige verhouding t o t de begane misdaden. D e w a r e schuldige is geen wezen v a n vlees en b l o e d . H i j w a s niet bij de b e r a a d s l a gingen en het vonnis v e r m e l d t zijn n a a m niet. E n h o e zou hij kunnen w o r d e n aangewezen, w a n n e e r het „liberalisme" van West-Duitsland zo slecht het onder de as voortsmeulen v e r b e r g t v a n d a t z e l f d e vuur, d a t t i j dens de oorlog zoveel miljoenen mensen h e e f t verslonden en ons op onze beurt dreigt te verslinden? D a d e l i j k n a de oorlog zagen in F r a n k r i j k tal v a n aangrijpende getuigenissen o v e r de kampen des doods het licht. M a a r deze bloeitijd w a s v a n k o r t e duur. H e t ogenblik waarop w e r d besloten Duitsland w e e r te b e w a p e n e n wees het w e l b e r a a m d e einde a a n v a n de k a m p l i t e r a t u u r . O v e r de k a m p e n , de beulen en de s l a c h t o f f e r s breidde zich stilte. M e n k e n d e de overlevenden het recht toe o m nog te leven, m a a r niet o m te spreken. H e t verleden m o c h t niet meer zijn heilloze schaduw w e r p e n o v e r de nieuwe F r a n s - D u i t s e idylle, w a a r v a n dichters der D u i t s e herbew a p e n i n g o n d e r gedempt l a a r z e n en tankgedruis d r o o m d e n . I k w a s destijds „ D o d e n is mijn b e r o e p " a a n het schrijven en i k schetste in de eerste persoon het leven van R u d o l f Hoess, commandant van het k a m p A u s c h w i t z . E n elke dag gevoelde i k sterker dat alle feeën, die eens o v e r mijn wieg gebogen stonden, nu in heksen veranderden en mij een doornenrijke weg b a a n den. E é n ding w a s duidelijk: ik was een boek tegen-de-stroom-in aan het schrijven. H e t was nog niet gezet o f het was al „uit de m o d e . " H e t k o n m e niet veel schelen: w a t i k o n t d e k t e w i e r p mijn levensbeschouwing o m ver. T o e n het „ I n t e r n a t i o n a l e J o o d s e D o cumentatiecentrum" zijn Neurenberg-archieven v o o r mij openstelde, stond ik versteld v a n de o m v a n g d a a r v a n . I k h a d kennelijk een buit e n g e w o n e documentenmijn v o o r de eigentijdse geschiedenis voor mij. M a a r n a enkele w e k e n verbaasde een nietig feit mij heel w a t m e e r : ik was toentertijd de enige die deze archiev e n , die toch v o o r ieder open stonden, raadpleegde. M e n kon immers beter over B y z a n t i u m en de k e r k der eerste eeuwen schrijven, niet w a a r : beste o n d e r w e r p e n , die niemand pijn doen. Destijds en later, toen mijn b o e k verscheen, las ik de critieken. I k stelde eens te meer deze w a a r h e i d v a s t : de meest d o e l t r e f f e n d e taboe's
door Robert
Merle
zijn die w a a r men niet v o o r u i t k o m t . I k ben v a n d a a g de dag nog i n - g e lukkig, d a t ik d a t taboe heb d o o r b r o k e n . H e t spijt m e alleen m a a r d a t ik toen geen v o o r r e d e bij „ D o d e n is mijn b e r o e p " heb geschreven om de lezer uit te leggen, d a t het gedeelte v a n mijn r o m a n — d a t het opzetten van de reusachtige doodsfabriek A u s c h w i t z weergeeft — strikt historisch is. I k h a d d a t moeten zeggen, w a n t al k o n ik v o o r ieder deelfeit een bewijsstuk overleggen, de algemene w a a r h e i d die ik beschreef, w a s zo g r u w z a a m , d a t het nauwelijks te geloven w a s . Robert Merle, Frans romanschrijver, bekroond met de prix Goncourt, is de auteur van een gefingeerde autobiografie van Hoess, de commandant van Auschwitz, die in het kamp is opgehangen. Dit boek „La mort est mon métier" is in Nederlandse vertaling onder de titel „Doden is mijn beroep" verschenen bij De Boekerij N.V. te Baarn. In dit artikel zet Merle zijn inzichten over het Auschwitz-proces uiteen. R u d o l f Hoess z e l f w a s „ o n w a a r s c h i j n l i j k " en de misdadigers begonnen zich te beklagen, o m d a t ik ze niet h a d „ v e r k l a a r d " . M o e t de e n t o moloog de hagedis „ v e r k l a r e n ? " R u d o l f H o e s s b e h o o r t t o t een w e l o m schreven „ s o o r t " . I k heb die soort beschreven en d a a r m e e uit. E r is geen geheim bij. W i e was die R u d o l f Hoess, die groot-industrieel des D o o d s , die m a n die tijdens zijn proces bescheiden v e r k l a a r d e : „ I k heb , m a a r ' twee m i l j o e n J o d e n g e d o o d ? " E e n super-misdadiger? E e n demon? E e n monster? E e n sadist? H e l e m a a l niet. Z e k e r , het k r i o e l d e in de k a m p e n v a n de sadisten, m a a r op ondergeschikte t r a p pen. B o v e n a a n w a r e n andere f i g u ren nodig. E e n regiem brengt altijd zijn eigen dienaren v o o r t . H e t n a z i d o m h e e f t niet één, m a a r honderden wezens, precies als Hoess afgescheiden: H i m m l e r , E i c h m a n n , Hoess . . . A l len, die op w e l k e t r a p dan o o k t o t t a a k hadden de „ E n d l ö s u n g der J u d e n f r a g e " door te voeren, zijn v o l gens hetzelfde t y p e g e v o r m d . D a t t y p e is de „ p l i c h t m e n s " . I k v e r z o e k U daarin geen v e r f o e i lijke p a r a d o x , m a a r wel degelijk een miskende w a a r h e i d te zien. E r is een grens a a n het a a n t a l mensen, d a t een „ m o n s t e r " uit h a a t o f sadisme k a n v e r m o o r d e n . M a a r er is geen grens a a n het a a n t a l mensen, dat een R u d o l f Hoess k a n vernietigen door te
g e h o o r z a m e n a a n de „ c a t e g o r i s c h e i m p e r a t i e f " , het b e v e l . H e t s c h r i k w e k k e n d s t a a n Hoess zijn niet zijn gebreken — die h a d hij niet — m a a r zijn deugden. H o e s s hield v a n zijn v r o u w en b e droog h a a r niet. H i j hield v a n zijn kinderen en m a a k t e zich zorgen om hun schoolwerk. H i j h a d n i e m a n d ooit v o o r een p f e n n i n g b e n a d e e l d . H i j was moedig, ijverig, bescheiden en stipt. Zijn chefs g e h o o r z a a m d e hij zonder aarzelen. Zijn ondergeschikten liet hij g e h o o r z a m e n z o n d e r ooit te v e r s l a p p e n . H i j h a d niets geniaals, m a a r k o n toch in de bevelen die hij o n t v i n g , het scheppende initiatief a a n b r e n gen, nodig om de uitvoering e r v a n te v e r g e m a k k e l i j k e n . H i j h a d de v e r nietigingskampen niet u i t g e v o n d e n . M a a r op aandrang van H i m m l e r h e e f t hij een methode b e d a c h t om binnen vier en t w i n t i g uur — spoorloos, m a a r m e t t e r u g w i n n i n g der „ b i j p r o d u c t e n " — tienduizend m e n sen te vernietigen. H o e s s w a s in één w o o r d het t y p e bij uitstek v a n het „lagere k a d e r " v o o r t gekomen uit de kleine m i d d e n s t a n d en t o t een hoge post o p g e k l o m m e n d o o r zijn k w a l i t e i t e n . I n handel, i n dustrie en b a n k w e z e n h e e f t de t o p laag de grootste behoefte a a n d a t vlijtige „lagere k a d e r " , dat voor h a a r steelt zonder h a a r te bestelen. D e v r a a g schept het a a n b o d en het w e m e l t v a n deze naarstige k l e i n b u r gers: d o o r en d o o r eerlijk en d o o r kneed in alle zaakjes v a n de „ b a a s " ; moreel temidden v a n de i m m o r a l i t e i t : gewetensvol z o n d e r geweten. D e bourgeoisie w e r f t , b r e e k t en v o r m t hen. A l s zij kerks is, gaan zij n a a r de m i s ; is zij v r i j d e n k e r , dan worden ze vrijmetselaars en als zij p r o - n a z i is, worden zij S S - e r s . D e grote oliebaas uit T e x a s h e e f t de lage lonen die uit de rassenscheiding voortvloeien nodig, m a a r de a r m e b l a n k e n w o r d t lid v a n de K u - K l u x K l a n , „ l y n c h t de n e g e r " o f schiet o p de president. I n het F r a n k f o r t s e proces k a n men g e m a k k e l i j k de scheidslijn t r e k k e n tussen het sadistische „lagere k a d e r " d a t z e l f „de h a n d aan de ploeg s l o e g " en v o o r een w e e k l o o n t j e f o l terde en het „hogere k a d e r " dat v a n b o v e n a f , met een aanzienlijke m a t e v a n e f f i c i e n c y het n a u w luisterende „ c o m b i n a a t " v a n de D o o d s f a b r i e k leidde. H o o g o f laag kader, r e c h t v a a r d i g is, d a t zij worden veroordeeld. M a a r w a a r is de D u i t s e bourgeoisie, die degeen machtigde, die t o t deze m i s daden bevel gaf? Z i t zij niet, net als voorheen op het gestoelte der m a c h t en t e k e n t h a a r schaduw zich niet a f a c h t e r degenen, die zich thans b e i j veren om h a a r uitvoerders te b e r e c h tigen?
Nu al starten voor 1966 W a n n e e r wij terugzien op onze prestaties in het afgelopen jaar, dan is er zeker reden voor u en ons om trots te zijn. Niet voor niets wordt ons werk in de internationale besprekingen als voorbeeld gesteld, zelfs aan landen, die veel meer zouden kunnen presteren. Hoe werken wij ? 1. W i j geven een orgaan uit in een grote oplage, dat sterk met zijn lezers is verbonden.
Monument Er
zijn w e e r
landse een
van
Noorwegen het
de
Neder-
Luxemburg
50.000
een
van
Lux.
22.000
internationale
maakte
francs
kronen
en over
monument
te
Auschwitz. Wanneer haar
e r k e n t de N e d e r l a n d s e
regering
ereplicht ?
Tal van o r g a n i s a t i e s en particulieren ben sinds de e e r s t e
steenlegging
is
een
gift
van
driekwart
zloty van het Poolse
vakverbond.
Maar
niet
er is nog
monument woorden
lang
moet
uit
de
Patronage-comité
er
miljoen
of,
oproep
voor
bij-
daar-
genoeg. En
komen;
eerste
heb-
een
d r a g e geschonken. De belangrijkste van
het
met van
het de het
monument:
„ A l s wij d e s t e m m e n v a n d e m i l j o e n e n
te
Auschwitz vermoorde mensen konden horen,
dan zouden
gruwelijke mensheid Het
die s t e m m e n
waarschuwing
één
grote,
de
gehele
aan
zijn".
gironummer
van
het
Nederlandse
C o m i t é M o n u m e n t t e A u s c h w i t z is te
D a t wij niet overdrijven blijkt uit het feit dat wij werken wel zonder enige subsidie, maar ook zonder de zwaarste financiële zorgen.
W e d uwen in België schrijven regering
regeringen
voorgegaan:
bedrag
voor
twee
2. W i j beperken ons niet tot ach en wee roepen over wat gebeurt is, maar trachten steeds een positieve bijdrage te leveren volgenr onze zinspreuk „Nooit meer A u s c h w i t z " . 3. W i j zijn sterk verbonden met onze oud-kampgenoten en hun nabestaanden. 4 . W i j zijn sterk verbonden zowel met de arbeidersbevolking als met intellectuele kringen, met mensen die zelf geen nazislachtoffers zijn, maar ten volle begrip tonen voor ons werk.
157000
Amterdam.
Namens een tiental te Antwerpen wonende weduwen van Nederlandse gedeporteerden heeft mevrouw Charlotte van Bueren zich gewend tot de Nederlandse regering om de uitkering, waarop ook zij recht hebben op grond van de C A D S U . D e publicaties in ons blad hebben deze nazi-slachtoffers, die air Nederlandsen van de (anders dan in Nederland goede) Belgische pensioenregeling zijn uitgesloten, in actie gebracht. Niet alleen hebben zij, evenmin als andere Nederlandse slachtoffers, ooit enige vaste uitkering ontvangen, maar deze bejaarde vrouwen krijgen ook geen Nederlandse A O W (die juist beter is dan in B e l g i ë ) , omdat zij na de oorlog hier geen woning konden krijgen, naar Antwerpen zijn teruggekeerd en zo nooit een zesjarig verblijf in N e derland konden laten gelden! Ook hier weer een groepje zorgelijk levende getroffenen, die achter elk net vissen. W i j van onze kant vestigen nogmaals de aandacht van de autoriteiten op de vele leemten zelfs in de schriele CADSU-regeling!
De auto voor
iedereen
TRABANT Wilt
U
goede
voorlichting
en
met
29 30 87
NAC,
AMSTERDAM.
Auschwitz-dia's Juist nu vraagt men ons om documentatie over Aurchwitz. W i j kunnen U aan uitstekend materiaal helpen: 1 set positief en 1 set negatief-dia's, ong. 1 5 0 ex. ƒ 2 5 . — ( o p f i l m r o l ) . 1 foto-album „ K L A u s c h w i t z " ruim 1 0 0 foto's ƒ 1 0 . Auschwitz-Birkenau door prof Jan Sehn, D u i t s e tekst, ƒ 3 . 4 0 . Ook materiaal in het Engels is verkrijgbaar. W e n d t U tot J . Furth, Diemerkade 4 3 hs., D i e m e n tel. 0 2 0 - 5 8 8 4 2 . Bestellingen per postgiro N.A.C. 2 9 3 0 8 7 met vermelding wat U wenst.
CADSU JOKOS Uit g o e d i n g e l i c h t e k r i n g e n v e r n a m e n wij, d a t p r a k t i s c h alle p o s t b e t a l i n g e n v a n de C A D S U d e d e u r u i t zijn. N u is m e n b e z i g m e t het o v e r m a k e n via banken en op r e k e n i n g e n . Dit zal n o g e n i g e tijd in b e s l a g n e m e n . W i j zijn z e e r b e n i e u w d h o e g r o o t h e t b e d r a g is d a t o v e r b l i j f t e n w a t d a a r m e e zal w o r d e n gedaan. Met de J o k o s - b e t a l i n g e n g a a t het niet zo florisant, w a n t tallozen w a c h t e n nog op hun afwikkeling. De j u r i d i s c h e p r o c e d u r e , die hierbij w o r d t gevolgd, w e r k t deze v e r t r a g i n g z e e r in d e h a n d . E e n snelle, e f f e c t i e v e m e t h o d e is alleszins gerechtvaardigd.
W i e kende Ken? M e v r . H. 103,
Glicenstein-Wijzenbeek,
Stamford
Hillbrow,
Hall,
Paul
Net
Johannesburg.
naar
Street
Zuid-Afrika
overlevenden
van
de
p o r t e n op 11 en 14 mei 1943 v a n bork naar
transWester-
Sobibor.
zijn
e n o r m e voorraad op elk g e b i e d . Onze p r a c h t i g e verbouwing is zo juist gereed
GIRO
Stuurt een bijdrage onder het motto: „laat 1 9 6 6 beter zijn dan 1 9 6 5 "
zoekt
vanaf
advies, dan is C A R U S O Uw zaak voor g r a m o f o o n p l a t e n ,
U vrienden, u lezers, u sympathiserenden hebt ons daarbij ongelofelijk goed geholpen. W i j wekken u allen op met ons aan de startstreep te gaan staan. Organiseer nu reeds in uw vriendenkring de financiële campagne. S t u u r ons een deel van uw Cadsu, van uw Jokos of van het extra voordeel dat u dit jaar hebt gehad. K l e i n e beurzen, kleine bedragen. Grote beurzen, grote bedragen. U en u alleen bent in staat 1 9 6 6 tot een nog belangrijker jaar te maken dan 1 9 6 5 was.
gekomen.
O F F . DEALER G A R R A R D motoren e n combinaties Stereo e n M o n o r a a l
Jan Evertsenstr. 126 - T e l . 87271 Amsterdam privé 192357
Hooftdealer
voor Amsterdam
en
omstreken
Garage LEEH
Arnost
Basch
Plzenska
170-Praag
5.
Tsjechoslowakije, zoekt n a a r e x - A u s c h w i t z e r s die m e t
lste J a c . v. Campenstr. 31
bij B U N A
Amsterdam
HÜTTE
of in h e t
buitenlager
samengewerkt
hem
LAURA-
hebben.
tel. 7 2 6 4 2 6 en 7 2 6 5 4 5 Antwoorden riaat
te
richten
of r e c h t s t r e e k s
adressen, met bericht
aan
on
secreta-
aan
bovenvermelde
aan
ons.