nederlands auschwitz comité
juni
secr. voorlopig: v. Walbeeckstraat 9hs, amsterdam-w., postgiro 2 9 3 0 8 7 bankrek.: amsterdamsche bank nr 1 0 6 5 4 0 , bijk.: van baerlestraat amsterdam z.
Recht, geen hedeliing Pensionering Joodse nazi-slacntoffers en nabestaanden I n de actie, die wij al in 1 9 5 9 h e b ben ingeluid, stond n a a s t de spoedige a f w i k k e l i n g V a n smartegeld de pensionering v a n invalide Joodse n a z i - s l a c h t o f f e r s en nabestaanden op de a g e n d a . M e t trots mogen wij zeggen, d a t onze o n v e r m o e i d e arbeid veel t o t de versnelde o v e r e e n k o m s t en a f w i k k e ling h e e f t bijgedragen. Reeds in onze eerste publicaties n a m e n wij het s t a n d p u n t in, d a t de uitbetaling op basis v a n het B E G moest geschieden. W i j begrepen toen al, d a t er m e t onze ellende een k o e h a n d e l zou w o r den b e d r e v e n . H e t w a s d a a r o m juist om v a n de regering te verlangen, d a t de N e d e r l a n d s e verzetsslachtoffers en hun nabestaanden gelijktkijdig smartegeld zouden o n t v a n g e n (als v o o r s c h o t o p uitkering op grond v a n een eventueel te sluiten vredesverdrag zou dit geld uit 's rijks schatkist gevoteerd dienen te w o r d e n ) . W i j spraken v o o r dovemansoren en men liet rustig a a n de commissieD r e e s het uitsmeren v a n het d o o r de Bondsregering afgeschoven geld over. I n eerste instantie eiste deze regering, d a t de verzetsmensen zouden w o r d e n uitgesloten v a n uitkering uit het d o o r h a a r verstrekte bedrag v a n 1 2 5 miljoen D M , w a t dus wilde zeggen, d a t dit bedrag bijna uitsluitend voor Joodse s l a c h t o f f e r s was b e doeld. I n J o o d s e kringen b e r o e p t men er zich w e l o p , d a t h e t verkrijgen v a n de J o k o s - u i t k e r i n g een staaltje w a s v a n juridische spitsvondigheid. I n kringen van de commissie-Drees w o r d t geschermd met het w o o r d m o e d i n z a k e de verdeling. Geen v a n beide is juist, d a a r handigheid en z.g. m o e d het begrip recht lijken buiten te sluiten.
1965
W i j hebben recht en niets anders dan recht o p schadevergoeding v o o r al het leed, d a t het fascisme ons h e e f t a a n g e d a a n . Z o l a n g er nog één J o o d s invalide n a z i - s l a c h t o f f e r m o e t leven v a n de bedeling, h o e goed misschien o o k bedoeld, is ons rechtsgevoel geweld aangedaan, blijft het onrecht. D e bloedschuld z e l f is n o o i t m e t geld a f te doen. M a a r betaald dient er te worden. O n z e eis t o t a f w i k k e l i n g v a n de schade o p basis v a n het B E G , het Bundesentschadigungsgesetz, w a s dan o o k juist. D i t B E G was immers in eerste instantie bedoeld v o o r het schadeloosstellen van alle nazis l a c h t o f f e r s in vele landen ter w e reld. O p 3 j u n i j . 1 . h a d ondergetekende, voorzitter vbn het Nederlands A u s c h w i t z C o m i t é , een bespreking m e t vertegenwoordigers v a n m i n i s ter V r o l i j k in D e n H a a g en w e l m e t de heren m r . H . J . ten H o u t e n en G . H . B e k k e r s . D a a r w e r d o p een duidelijke w i j z e en in een goede sfeer de mogelijkheid besproken v a n pensionering v a n invalide J o o d se n a z i - s l a c h t o f f e r s en n a b e s t a a n den (die t o c h nazi-vijanden nr. 1 h e e t t e n ) . I n verschillende landen w o r d t er geen onderscheid g e m a a k t tussen categorieën v a n vervolgden, m a a r hier in ons l a n d zijn wij p r a k tisch overgeleverd aan bedeling, hoe men de w e t t e n o o k wenst te p r e c i seren. D a a r o m zijn wij o o k in D e n H a a g gaan pleiten v o o r een modus o m b o vengenoemden onder te brengen bij de B u i t e n g e w o n e Pensioenwet. D e N e d e r l a n d s e regering in L o n d e n h e e f t geen enkele maatregel zelfs m a a r o v e r w o g e n o m de N e d e r l a n d se staatsburgers „ v a n J o o d s e b l o e d e " in bescherming te nemen, erger nog,
de a m b t e n a r e n , die achterbleven, hebben v a a k hun a c t i e v e hulp v e r leend aan de anti-joodse m a a t r e g e l e n v a n de bezetter. D a t is de w a a r h e i d . D e gevangenen, die u i t de v e r n i e t i gingskampen in N e d e r l a n d terugkeerden, w e r d e n z w a a r gedesillusioneerd. Zij konden gaan leven v a n de bedeling. Velen v a n hen zijn in de afgelopen j a r e n gestorven, anderen zochten hun heil in het b u i t e n l a n d . D a t is de w a a r h e i d . H u n f a m i l i e w a s uitgemoord en hun w a c h t t e een troosteloze t o e k o m s t . Ons comité is ervan overtuigd, dat er een oplossing is te vinden. W i j stellen hier n a d r u k k e l i j k v a s t , d a t een w a t soepeler w e r k i n g v a n de regeling v o o r oorlogsslachtoffers nog geen verbetering inhoudt v o o r de groep w a a r het hier o m g a a t . W i j vragen geen medelijden. W i j v r a g e n begrip v o o r de o m s t a n d i g heid, d a t J o d e n zowel als v e r z e t s mensen v e r v o l g d w e r d e n en e e n m a a l in de k l a u w e n v a n de fascisten, ten dode w a r e n opgeschreven. W i j hebben het recht om v a n o n z e regering te verlangen, d a t zij een modus v i n d t (en die is te v i n d e n ) o m al degenen, die d o o r de nazi's w e r den v e r v o l g d , o n d e r de B u i t e n g e w o ne Pensioenwet te doen v a l l e n . N U . Jos
Slagter
W i s t u dat... W a n d a J a k u b o w s k a een f i l m heeft gemaakt naar het boek „ H e t einde v a n onze w e r e l d " v a n T a d e u s z H o l u j , lange tijd secretaris-generaal v a n het I n t . A u s c h w i t z Comité? H o l u j speelt z e l f mee in deze A u s c h w i t z - f i l m , die o.a. in F r a n k f o r t a . M . is v e r t o o n d v o o r t a l l o z e genodigden en in andere Westduitse steden, z o als t e H a n a u in s a m e n w e r k i n g m e t het gemeentebestuur. I t a l i a a n s e filmmensen te T h e r e s i e n stadt o p n a m e n hebben g e m a a k t v o o r een f i l m over de kinderen, die v a n d a a r n a a r A u s c h w i t z zijn g e b r a c h t en v e r m o o r d ?
Bayer moest afdruipc
„ I n o p d r a c h t v a n concerns en f i r ma's, zoals b . v . B a y e r , w e r d e n door SS-artsen misdadige experimenten op gevangenen uitgevoerd om de w e r k i n g v a n chemische middelen te beproeven." V e l e n v a n o n z e lezers k u n n e n het bovenstaande uit b i t t e r e ervaring bevestigen. M e n k o n het lezen in een vlugschrift tegen de v e r j a r i n g v a n nazimisdaden, uitgegeven d o o r de Vereinigte A r b e i t s g e m e e i n s c h a f t der N a z i v e r f o l g t e n te H a m b u r g . M a a r in februari j . 1 . is verspreiding v a n dat geschriftje d o o r h e t H a m b u r g s e Landesgericht „ v e r b o t e n " en b o v e n dien 1 0 . 0 0 0 m a r k boete v a n de V A N geëist. K r a c h t i g protest v a n vele k a n t e n m a a k t e dit gerechtelijk b e sluit ongedaan. B a y e r m o e t de k o s ten betalen. D a t is iets. D o o r het v e r w e e r s c h r i f t in deze z a a k zijn een a a n t a l bekende en m a a r al
„ W i j moeten niet kieskeurig z i j n . " D i t w e r d gezegd o v e r het f o l t e r w e r k t u i g v a n B o g e r , de „rijdende d o o d " v a n A u s c h w i t z . M a a r het sloeg o p het gehele proces. H e t doelde o o k op ons. D e b e k l a a g d e n in het Auschwitz-proces hebben behalve t w i n t i g j a a r rust en w e l v a r e n d leven alle voordelen v a n de b e s c h a a f d e justitie. E e n a d v o c a a t v i n d t in slechte rapporcijfers z o w a a r een v e r o n t schuldigende v e r k l a r i n g v o o r een m a s s a m o o r d e n a a r . D a t k a n er nog mee door. Iets anders is de p o l i t i e k e v e r d e d i ging, w a a r niet alleen n o t o i r r e en j a renlange m o o r d e n a a r s , m a a r A u s c h w i t z z e l f vrijgepleit w o r d t en H i t i e r niet alleen alles gedaan, m a a r het o o k nog goed b e d o e l d h e e f t . D e z e r dagen is een a n d e r proces b e -
te graag verdoezelde feiten in een helder licht k o m e n te staan. D a t de I.G.-Farben (waartoe B a y e r behoorde en blijkens de jongste reacties der f i r m a o o k nu niet los staat) eigen concentratiekampen A u s c h w i t z en M o n o w i t z b . v . b e z a t , m e t een w a a r den v a n 1 5 6 miljoen R M , w a a r „ B a u l e i t e r " F a u s t en directeur D ü r r feld o p b e z o e k k w a m e n . U i t de „ z a k e n c o r r e s p o n d e n t i e " v a n de f i r m a blijkt, d a t de S S - a r t s dr. V e t t e r tegelijk in dienst v a n B a y e r stond, m e t steeds stijgende S S - r a n g en salaris; d a t hij het k a m p D a c h a u , w a a r hij „ o n z e nieuwe p r e p a r a t e n p r a k t i s c h kon p r o b e r e n " als een „ p a r a d i j s " beschouwde en zich d a a r in v e r b a n d m e t zijn w e r k (!) „weer mens v o e l d e " . . . E r is een b r i e f v a n 2 7 j a n . 1 9 4 3 , w a a r i n de chefs W e b e r en K ö n i g als a n t w o o r d op V e t t e r s verslag v a n proeven in een groot v l e k t y f u s c e n t r u m te A u s c h w i t z deze opnieuw gelastten de „verdraagb a a r h e i d " v a n hun t a b l e t t e n verder te onderzoeken. D e hoge sterfte n a deze „ p r o e v e n " b l i j k t d a a r bij de leiding der I . G . - F a r b e n - B a y e r bekend. T o t aan het eind v a n de oorlog duurden deze proeven op v l e k t y f u s - , d a m - en t.b.c.-patiënten v o o r t . D r i e Haftling-artsen Tondos, Klodzinski en F e j k i e l hebben te N e u r e n b e r g l a ter v e r k l a a r d , d a t V e t t e r (aan vele artsen b e k e n d als vooroorlogs v e r t e genwoordiger v a n B a y e r in P o l e n ) , in 1 9 4 2 te A u s c h w i t z R u t h e n o l en andere p r e p a r a t e n v o o r t y f u s ging gebruiken. O m deze nieuwe p r e p a raten te beproeven werden gezonde gevangenen door middel v a n b l o e d transfusies v a n zieken geïnfecteerd. V e t t e r ging zelf p r a t op zijn functie bij B a y e r en bleef na zijn o v e r p l a a t n a a r Mauthausen de w e r k i n g v a n zijn p r e p a r a t e n in A u s c h w i t z c o n t r o l e r e n . Als S S - m o o r d e n a a r is deze m a n bij het M a u t h a u s e n - p r o c e s in augustus 1 9 4 7 ter dood v e r o o r -
sing
ieskeurig eindigd, dat van Sachsenhausen, w a a r negen k a m p b e u l e n de vrijheid w e e r ingingen, na samen elf j a a r en vier m a a n d e n tegen zich te hebben horen eisen — die zij al in v o o r a r r e s t hadden gesleten. Zij hadden w e l 1 0 . 0 0 0 (door het h o f t o t 6 5 0 0 ingek r o m p e n ) Russische krijgsgevangenen v e r m o o r d , m a a r j a , „niet in hun eigen belang". Uiteraard hebben oud-gevangenen en de hunnen geprotesteerd en er k o m t hoger b e r o e p . D a t w a s in K e u l e n . I n F r a n k f o r t h o u d t men nu a a n de pleidooien. D a a r k o n men v e r n e -
deeld en terechtgesteld. Soortgelijke p r e p a r a t e n gingen n a a r B u c h e n w a l d m e t het „ o n s c h u l d i g e " adres „ S t a n d o r t a r z t der W a f f e n - S S , W e i m a r " in p l a a t s v a n a a n het v l e k t y f u s p r o e f s t a t i o n in h e t k a m p , w a n t : „ D e I G - F a r b e n wil officieel van p r o e v e n o p mensen resp. k u n s t m a t i ge infectie v a n mensen geen kennis dragen." D e b r u t a l i t e i t v a n deze S S - en I G F a r b e n a r t s e n b l i j k t o o k hieruit, d a t enigen hunner n a verschijning v a n „ D e r S S - S t a a t " v a n p r o f . Eugen K o gon v e r k l a a r d e n , n a v e r d e n k i n g v e r zending der tubes n a a r h e t k a m p te hebben stopgezet. K o g o n h e e f t echter als gevangene-secretaris v a n een SS-arts de gehele correspondentie m e t de I G - F a r b e n gevoerd, w a a r u i t blijkt, d a t gezonden met v l e k t y f u s g e ï n f e c t e e r d en dan deels w e l en niet b e h a n d e l d w e r d e n , zg. „ t e r o n d e r z o e k . " H e t d a g b o e k v a n deze e x p e r i m e n t e n is d a n k zij hem o v e r . E i n d mei w e r d de gerechtelijke uits p r a a k vernietigd (intussen h a d men een antifascistische organisatie toch m a a r de actie tegen v e r j a r i n g ernstig b e m o e i l i j k t ! ) en de f i r m a B a y e r t o t betaling der kosten veroordeeld. O n s c o m i t é h e e f t de V A N v e r z e k e r d v a n o n z e s y m p a t h i e : D u i t s e antifascisten hebben ons immers geholpen. W i j spraken o n z e v e r o n t w a a r d i g i n g uit over de nieuwe aanslag op de al eerder v e r v o l g d e n d o o r de toenmalige v e r v o l g e r s . „ W i j hadden gemeend te mogen v e r w a c h t e n , d a t deze w e r k e lijke D u i t s e helden ter gelegenheid v a n de twintigste v e r j a a r d a g v a n de n e r d e r l a a g v a n de W e h r m a c h t in eigen l a n d zouden w o r d e n geëerd, z o als zij het v e r d i e n e n " , zo schreven wij. W i j menen o n z e lezers d o o r het b o v e n s t a a n d e z e l f te moeten laten o o r delen o v e r de juistheid v a n de eerste zin v a n dit s t u k j e . E n over de v r a a g , w a t en w i e nazi-misdadigers zijn.
men, d a t „ h e t i n d a m m e n v a n de J o o d s - b o l s j e w i s t i s c h e v l o e d g o l f een oude e i s " is. A u s c h w i t z : niets nieuws o n d e r de z o n . D e beulen handelden o n d e r de i n d r u k v a n de „gruwelen d o o r Duitsers in R u s l a n d en P o l e n . . . o n d e r g a a n " , — n a d a t de stumpers s n i k k e n d deze l a n d e n hadden o v e r v a l l e n , n a t u u r l i j k . D e sadistische en de koelbloedige m o o r d e n a a r s w a ren in een „ t r a g i s c h e t o e s t a n d " gebracht. Zij wel. D e getuigen zijn schuldig; door hun toedoen zijn b r a v e huisvaders v o o r het gerecht gesleept. D e getuigen hebben alles v e r k e e r d gezien o f v e r geten, w a r e n t e „ g e h e t z t " o m goed o p te m e r k e n en halen alle n a m e n door elkaar. (Vervolg
op pag.
4)
Het beest mag niet genezen! „Onze buurjongens vereren onze b e u l e n " , schrijft d r . O k k e J a g e r , b e k e n d als dagsluiter v a n de N . C . R . V . o v e r de h e l d e n - m e t - h a k e n k r u i s in de Bundeswehr-kazernes. H i j noemt dat verbijsterend. M e e r dan d a t , h e t is om r a z e n d te w o r d e n , v i n d t hij en z o h e e f t hij zijn a r t i k e l in het m a a n d b l a d „ O p de u i t k i j k " o o k b e titeld, (juni 1 9 6 5 ) . „ H e t Auschwitz-proces interesseert ons n i e t " , zei een jeugdig b e w o n e r v a n zo een k a z e r n e , „en als U a d m i raal D ö n i t z een oorlogsmisdadiger n o e m t , k r i j g t U ruzie m e t ons, w a n t hij w a s een uitstekende k e r e l . " J u i s t o m d a t ons A u s c h w i t z , het p r o ces en a n d e r e gevolgen e r v a n zozeer interesseren, willen wij het a r t i k e l v a n deze gereformeerde p r e d i k a n t hier uitvoerig a a n h a l e n . „ D u i t s l a n d heeft een onbetaalbare schuld", schrijft hij. „ A l s D u i t s l a n d dit inziet, m o e t e n wij k u n n e n vergeven. V e r geten k a n n o o i t . M a a r D u i t s l a n d ziet dit niet i n . " E n dan v r a a g t dr. J a g e r n a a r de Westduitse kijk op oorlogsmisdaden. „ D e belangrijkste nazi's blijven ongestraft. Beschuldigingen worden v a a k als communistische p r o p a g a n da a f g e d a a n . N a z i - m i s d a d i g e r F r a n kel w e r d b e n o e m d t o t procureur-gen e r a a l v a n de B o n d s r e p u b l i e k ond a n k s stapels bewijsmateriaal w e r d er geen s t r a f z a a k tegen hem a a n h a n gig g e m a a k t ; tenslotte kreeg hij v a n de regering een pensioen v a n 1 2 0 0 m a r k p e r m a a n d . H e t is om razend te w o r d e n ! V e l e nazi's die terecht stonden b e riepen zich o p w e t s - a r t i k e l e n . Z i j die die w e t t e n m a a k t e n lopen vrij r o n d . D r . Schafhseutle, Ministerialdirektor bij het ministerie v a n J u s t i t i e te B o n n , h e e f t destijds vele n a z i - w e t t e n opgesteld, o.a. o v e r de d o o d s t r a f v o o r kinderen, die „ l a n d v e r r a d e r s " w a r e n . Z o continueert het N a z i R e i c h zich in allerlei hooggeplaatste W e s t - D u i t s e r s . D r . C o n r i n g , de n a z i d i c t a t o r v a n de p r o v i n c i e G r o n i n gen, is nu lid v a n de B o n d s d a g en van de dhristelijk-da(mocratische f r a c t i e . H e t h e e f t t o t 1 9 5 8 geduurd, v o o r d a t men eindelijk ernst ging m a ken m e t de verledens v a n rechters. P a s onlangs begon men te onderzoeken, hoe het mogelijk w a s d a t twee eerste-rangs-oorlogsmisdadigers k a n s zagen t o t de topregionen v a n de rechterlijke m a c h t d o o r te dringen. D e W e s t - D u i t s e regering h e e f t eerst
o n t k e n d en l a t e r toegegeven, d a t zij wist d a t E r w i n Schüle een v o o r m a lige n a z i w a s , toen hij in 1 9 5 8 b e n o e m d w e r d t o t leider v a n h e t b u reau v a n o n d e r z o e k n a a r o o r l o g s m i s d a d e n . " ( D e dienst v o o r u i t k e ringen a a n nazi-slachtoffers acht men in B o n n zelfs openlijk en bij uitstek een werkterrein v o o r S S - e r s , zie zijn chef, K a r l A r n d t — red. NAC). D r . J a g e r m e m o r e e r t dan de m i n i a t u u r - s t r a f v o o r R a j a k o w i t s c h en de 1 0 . 0 0 0 n a z i - m o o r d e n a a r s o p vrije voeten, volgens dr. K a m p n e r , a a n klager te N e u r e n b e r g . „Tienduiz e n d ! H o e v e l e n v a n hen zullen o p nieuw gaan moorden, z o d r a zij de kans k r i j g e n ? " aldus d r . J a g e r , die dan op gezag v a n p r o f . F l e c h t h e i m uit Berlijn de 4 0 nazi's v a n de 4 8 leden van het Bondsgeredhtshof n o e m t . „ N a g e n o e g alle rechters! T e l k e n s zijn rechters, a a n k l a g e r s en hoge p o l i t i e - o f f i c i e r e n ontmaskerd als m a s s a - m o o r d e n a a r s , m a a r het „ r e s u l t a a t " was d a t zij in functie bleven o f gepensioneerd w e r d e n . D e d e m o c r a t i e in W e s t - D u i t s l a n d g a a t volgens F l e c h t h e i m ten o n d e r v a n wege de samenwerking tussen de leiders v a n de wapenindustrie en de steeds sterker wordende s t r i j d k r a c h ten. H i j k a n het weten. M a a r wij blijven even b l i n d als v o o r de o o r log." W a t v e r d e r o p lezen w i j : „ D e Völkische Beobachter van 2 6 mei 1 9 4 0 , R o t t e r d a m smeulde nog, b r a c h t o n d e r de k o p „ R i d d e r k r u i s v o o r tien d a p p e r e o f f i c i e r e n " het b e r i c h t d a t de F ü h r e r het ijzeren kruis h a d verleend aan o.a. H e i n rich T r e t t n e r , die bij het b o m b a r d e ment op Rotterdam was betrokken. D e z e held w e r d enige j a r e n geleden b e n o e m d t o t de inspecteur-generaal v a n de Bundeswehr. U k u n t hem dus in een o f a n d e r ( N A V O - ) v e r b a n d tegenkomen, met het R i d d e r kruis op zijn borst. . . . H e i l b o n d genoot! W e e t U nog v a n 1 9 3 8 ? D e regeringC o l i j n liet toen b e k e n d m a k e n : „ T e n o n r e c h t e b l i j k t h i e r en d a a r in het b u i t e n l a n d de mening te h e b b e n postgevat, d a t N e d e r l a n d zijn grenzen v o o r J o o d s e vluchtelingen zou hebben opengesteld. Vanzelfsprek e n d (!) is dit niet het geval. A f g e k e u r d m o e t w o r d e n het gedrag v a n N e d e r l a n d e r s die p e r auto o f rein
J o o d s e kinderen n a a r Nederland pogen o v e r te b r e n g e n ! " H e t beledigen v a n H i t i e r als b e v r i e n d s t a a t s h o o f d was toen s t r a f b a a r ! M a a r antisemitistisch k o n m e n openlijk z i j n : „ V o l k en V a d e r l a n d " k o n schrijven w a t het w i l d e . M o e ten wij W . - D u i t s l a n d nu w e e r als bevriende n a t i e beschouwen? Moeten wij het D u i t s e v o l k geheel los zien v a n de nazi's? ( V o l g e n enige misdragingen v a n D u i t s e boeren en burgers — red.) A l l e e n in O o s t D u i t s l a n d w o r d t openlijk toegegeven d a t iedere D u i t s e r die zijn stem aan H i t i e r s p a r t i j g a f , in feite mede schuldig is aan de gruwelen v a n het fascisme." D e vrijgesproken D e p p n e r en ereburger Christiansen, resp. m o o r d e naars v a n A m e r s f o o r t en P u t t e n p a s seren de revue. D e D u i t s e o f f i c i e r , die onlangs neerschreef „ I n de o o r log o p e n b a a r t G o d zich a a n de m e n s " o n t l o k t d r . J a g e r de h a r t e k r e e t : „ Z u l k e o f f i c i e r e n m o e t e n nu o n z e vrijheid beschermen! W i e d u r f t nog beweren, d a t het fascisme h e e f t a f g e d a a n ? " E v e n z e e r wijst hij een nieuw schoolboekje hier te l a n d e a f , w a a i n de wereldoorlog w o r d t v o o r gesteld „als een ruzie tussen een p a a r v o l k e n , zonder d a t begrippen als fascisme en dictatuur ter s p r a k e k o men." H o e w e l het gehele artikel v a n d r . J a g e r een plaats in ons b l a d w a a r d zou zijn, willen wij hier m e t zijn slotwoord volstaan: „De Duitse Christelijk D e m o c r a t i s c h e U n i e h e e f t m e t christendom weinig u i t s t a a n d e . De nazi-bacillen dringen overal door. H e t w o r d t tijd d a t wij ons gaan b e zinnen op de p r o f e t i e v a n J o h a n n e s o v e r het Beest welks dodelijke w o n d weer genas. P o l i t i c i uit B o n n c h a r t e r e n een e x t r a - t r e i n o m de f i r m a K r u p p in 1 9 6 1 te huldigen als een n a t i o n a a l heiligdom en Heuss w e k t e in zijn feestrede de schijn alsof K r u p p a l leen m a a r veoordeeld was o m d a t hij niets anders h a d gedaan dan z o v e l e wapenindustrieën o v e r de hele w e reld. Lees „ D e r S t e l l v e r t r e t e r " v a n R o l f H o c h h u t h en k i j k dan o m U h e e n : die d o k t e r uit A u s c h w i t z k a n z o m a a r w e e r ergens opduiken, het genezen B e e s t . " E l d e r s delen wij iets mee o v e r de onthullendste fase v a n set A u s c h w i t z - p r o c e s , de pleidooien der v e r dedigers, d.i. in dit g e v a l een p l e i dooi voor Auschwitz. Men vindt o o k een verslag v a n de b r u t a l e eis v a n de f i r m a B a y e r , leverancier en o p d r a c h t g e v e r v a n de dood, die — alweer — antifascisten en n a z i s l a c h t o f f e r s a a n v i e l , d i t m a a l gelukk i g zonder succes. D i t alles, terwijl er in ons eigen l a n d zelfs geen aanstalten zijn g e m a a k t o m de z w a a r s t g e t r o f f e n o v e r l e v e n den v a n het beulsregiem o p passen(Vervolg op pag. 4)
Rook boven Birkenau door Seweryna vert. door Willem en Leo W. A. van U.M. West-Friesland, 1964. f7.90.
De juiste namen en adressen s.v.p.
Smaglewska, A. Mayer Herpt Hoorn,
V a n ' 4 2 t o t ' 4 5 h e e f t deze v r o u w in A u s c h w i t z geleefd, w a a r t o e o o k B i r kenau behoorde. I k geloof niet, d a t er een n a u w k e u r i g e r beschrijving mogelijk is en z o n d e r sentimenteel t e zijn is h e t een h a r t v e r s c h e u r e n d b o e k geworden. H e t w a r e n vier m i l j o e n mensen, die d a a r zijn o m g e b r a c h t en deze ellende voel j e bij het lezen, z o o o k de k l a c h t v a n h e t nergens even alleen t e k u n nen zijn. W a t maakt R o o k boven Birkenau zo de moeite v a n h e t lezen w a a r d ? O m d a t het ons sober v e r t e l t v a n de gruwelen d a a r b e g a a n en de m o e i lijkheden v a n w i e er leefden. I k heb het k a m p gezien in a p r i l ' 6 5 , weliswaar schoon, m a a r h o e heb ik toen beseft, d a t h e t z o m o e t zijn geweest als m e v r . S m a g l e w s k a h e t b e schrijft. E r zijn v e l e boeken o v e r A u s c h w i t z , m a a r h o e goed z o u het zijn als ieder mens zich de tijd zou gunnen d i t uitstekend v e r t a a l d e v e r h a a l te lezen, w a n t h e t is het v e r h a a l v a n onze miljoenen doden en niet alleen d a t , o o k v a n de o v e r l e v e n d e n , v o o r w i e w e h i e r d o o r veel m e e r b e grip krijgen. Ieder die d i t gelezen h e e f t m o e t z i c h zelf wel beloven: dit mag nooit meer. H e t blijft één g r o o t raadsel, d a t mensen deze hel o v e r l e e f d h e b ben en b e w o n d e r i n g m o e t e n w e h e b bn v o o r de v r o u w , die deze hel t w e e m a a l h e e f t d o o r g e m a a k t , de tweede m a a l door ons te laten w e t e n w a t het was en h o e schuldig z e w a r e n — en de meesten n o g zijn. Ina
de
Zwarte
T a l l o z e malen hebben zich in o n z e administratie fouten voorgedaan. O o r z a a k : onnauwkeurig overtikken der adressen. N u w i j , d a n k zij U w hulp, o v e r een adresseermachine b e schikken zijn de fouten v e r m i n d e r d , m a a r n o g niet v e r d w e n e n . W i l t U ons p e r adreswijzigings-formulier o f p e r b r i e f o p d o o r ons in U w adres g e m a a k t e fouten wijzen? H e t is in ons belang, m a a r o o k in het U w e . Hartelijk d a n k bij v o o r b a a t en v o o r a l a a n h e n , die ons reeds o p fouten a t t e n t m a a k t e n . Attentie: G e e f ons n a m e n en adressen door v a n hen, die belang stellen in ons b l a d . O o k adressen in set b u i t e n l a n d zijn w e l k o m . Adreswijzigingen op giro-inlegformulieren w o r d e n v a a k o v e r het h o o f d gezien. S t u u r t U er nog a p a r t een k a a r t j e b i j . D a n k voor U w medewerking! Administratie
N.A.C.
^VeIke Hollandse Bep h e e f t in h e t R e v i e r te A u s c h w i t z - B i r k e n a u n a a s t een H o n gaarse K l a r i gelegen? Deze K l a r i zou graag w e e r c o n t a c t m e t h a a r opnemen. Z i c h wenden t o t het secretariaat N . A . C . , v a n W a l b e e c k s t r a a t (9hs., A m s t e r d a m - W e s t , tel. 0 2 0 - 8 3 6 2 2 .
KL Auschwitz albums etc. N o g v o l d o e n d e albums K L A u s c h w i t z a ƒ 1 0 zijn b e s c h i k b a a r , evenals dia's positief en n e g a t i e f a ƒ 2 5 per set. V e r k r i j g b a a r is o o k het b o e k A u s c s w i t z - B i r k e n a u door p r o f . J a n Sehn (in h e t D u i t s ) a ƒ 3 . 4 0 . T e b e stellen bij J . F u r t h , D i e m e r k a d e 4 3 , D i e m e n , t e l . 0 2 0 - 5 8 8 4 2 . T e betalen op postrekening 2 9 3 0 8 7 t . n . v . p e n ningmeester N.A.C. met vermelding: a l b u m , dia's, b o e k Sehn. O n t v a n g e n : H e f te v o n A u s c h w i t z (7 d l n . ) Meest complete d o c u m e n t a tie, ƒ 2 6 , — .
De auto voor iedereen
TRABANT vanaf
f 3575.Hoofddealer voor Amsterdam en omstreken
Garage LEEH lste J a c . v. Campenstr. 31 Amsterdam tel. 7 2 6 4 2 6 en 7 2 6 5 4 5
(Vervolg van pag. 3) de wijze, d.w.z. d o o r pensionering, v o o r de ergste n o o d t e v r i j w a r e n . V a a k v r a a g t m e n ons, het N e d e r lands A u s c h w i t z C o m i t é : w a t doen jullie n u eigenlijk? S o m s : w a t is er nu n o g v o o r jullie te doen? E n o o k : w a a r o m doen jullie d a t w e r k ? O p al deze v r a g e n geeft ons b l a d , geeft in het bijzonder d r . O k k e J a g e r a n t w o o r d . O m d a t het beest, o m d a t het fascisme nog bestaat. W i j menen, d a t een m a n , die zich in deze geest t o t het miljoenenpubliek v a n t.v.-kijkers richt, zijn t a a k begrijpt. W i j , die de k l a u w e n v a n het beest beter kennen dan w i e o o k , zouden ons n o o i t v e r geven daarin a c h t e r t e blijven. E. T.
Kieskeurig (Vervolg
van pag.
3)
„ H e t s l a c h t o f f e r is n a t u u r l i j k geen klassieke g e t u i g e " , o r a k e l t h e t k r o o n j u w e e l der D u i t s e b a l i e , A s c h e n a u e r , die de I . G . - F a r b e n h e r e n , Himmlers a d j u d a n t W o l f f en D e p p n e r , die in N e d e r l a n d huishield, al m e t goed gevolg v o o r D u i t s e rechters h e e f t v e r d e d i g d . E e n v e r k l a r i n g o v e r een J o o d s e v r o u w , die z i c h tegen B o g e r te w e e r stelde, is gelogen, w a n t „ J o den hebben zich in het algemeen „ s c h i c k s a l e r g e b e n " en fatalistisch g e dragen." D e s l a c h t o f f e r s hebben z i c h m e t hun f a t a l i s m e a.h.w. v o o r de m o o r d a a n geboden, de m o o r d e n a a r s wisten v a n niets, zij leefden „in einem entschuldb a r e n I r r t u m " , een vergefelijke d w a ling; w a s hun het m o o r d e n n i e t „ b e fohlen?" E é n v e r d a c h t e , die z e l f h e e f t toegegeven in h e t c r e m a t o r i u m en bij de z w a r t e m u u r mensen t e hebben d o o d geschoten en gifgas t e hebben uitgestrooid boven 2 5 0 Joodse volwassenen en k i n d e r e n , k o n volgens zijn verdediger „ n a a r zijn g e m o e d " geen m o o r d e n a a r zijn! E n u i t e r a a r d : de selecties w a r e n menslievend. H e t h o o f d a r g u m e n t o m de m i s d a d i gers o p n i e u w los te laten, zeggen hun raadslieden, is het b i j hen zg. „ o n t b r e k e n d e bewustzijn v a n o n r e c h t " ( ! ) W i j hebben de i n d r u k , d a t d i t b e wustzijn a a n R i j n en M a i n een schaars a r t i k e l is. D a a r zijn ze dan wel kieskeurig m e e .
Actie kost geld V e l e m a l e n w o r d t bij diverse instanties g e v r a a g d : B e n t U v a n het A u s c h w i t z - c o m i t é ? M e n k e n t ons en houdt rekening met ons. K e n t U o n s o o k ? Z o j a , neem d a n o o k h e t besluit ons te steunen. V o o r het l a a t s t in d i t seizoen v r a g e n w i j U o m een bijdrage (en hopen d a t deze een j a a r l i j k s e z a l w o r d e n ) . H e b t U in 1 9 6 5 al gestort? Postrekening 2 9 3 0 87 t . n . v . penningmeester N . A . C . David
van
Geens
MEDEDELING D a a r h e t v o o r de w e d u w e v a n o n z e overleden secretaris zeer pijnlijk is steeds t e m o e t e n mededelen „ M i j n m a n R u d C h e v a l is e r n i e t m e e r " , v e r z o e k e n w i j U d r i n g e n d h e t juiste t e l e f o o n n u m m e r v a n h e t voorlopige secretariaat te noteren: secretariaat Nederlands Comité van Walbeeckstraat 9 hs, Amsterdam W. tel. 020 - 836622
Auschwitz