nederlands auschwitz comité
maart
maandblad nr. 3 secr. r. cheval, volkerakstraat 26' amsterdam-z., postgiro 293078
De wortel van h e t kwaad Dr. Fritz Bauer, over het Auscbwitz-proces „Wat wilt U met het Auschwitz-proces?" wordt de officieren van justitie in de Bondsrepubliek mondeling en schriftelijk gevraagd. Volgens het openbaar ministerie van Hessen kunnen en moeten de processen ook tot politieke voorlichting dienen. Daar is geen twijfel aan. Wanneer U mij vraagt of dit doel ook wordt bereikt, aarzel ik al. Wat heeft het Auschwitz-proces totnutoe gebracht De beklaagden ontkennen hun daden Zij hebben niets gezien en alleen van horen zeggen iets vaags geweten, zij hebben niets gedaan, hoewel zij onder de poort door liepen waarop stond „Arbeit macht frei" en snel begrepen, dat niemand hier vrij werd, tenzij door de dood. De beklaagden hebben in de spiegel van het Duitse volk gekeken en geleerd, dat „men" niets wist, dat niemand iets vermoedde en dat men als het ongelofelijke hoe dan ook geloofwaardig is, dat pas lang na de ineenstorting der nazi's had vernomen. Niet in de laatste plaats de buitenlandse 'pers' wordt in de Rómerzaal geconfronteerd met het feit, dat zelfs de mannen met miljoenenvoudig bloed aan hun handen veinzen niets te weten; niemand kan zich erover verbazen, dat zij begint te twijfelen aan de collectieve onwetendheid van het Duitse volk en aan een onboetvaardige samenzwering van algemeen niet-weten denkt 9
Er zullen honderden getuigen komen, zij zullen hun hand opheffen voor de eed en wij zullen de getatoueerde hand zien, met het nummer, dat anders alleen dieren in het slachthuis krijgen en dat de nazistische verachting voor al wat menswaardig is, tastbaar maakt. Zij zullen zweren op de hel van Auschwitz, op dat onuitsprekelijke leed der overlevenden, die hun gezinnen hebben verloren en die zelf het
1 9 6 4
dodelijk lijden tot waanzinnig wordens toe hebben doorgemaakt. Of zij tot verdere opheldering zullen bijdragen, ik weet het niet. Wie tot pp heden wilde horen, kon horen, wie wilde zien, kon zien. Een stortvloed van wetenschappelijke werken en krantenartikelen was voor een breed publiek toegankelijk, dure en heel goedkope boeken, er zijn films en tentoonstellingen, werken, die met het bloed en de tranen van de schrijvers zijn gedrenkt, werken, die ons schaamrood, diep bedroefd en wanhopig maken. De getuigen kunnen dat slechts bevestigen. Daarvoor zijn geen nieuwe processen nodig. Zelfs op gevaar af een storm van vernotwaardiging te wekken moet het worden uitgesproken — het verleden, heden en toekomst zijn nog lang niet „overwonnen". De processen vormen een bittere medicijn: wij moeten die allemaal slikken. Ik weet, dat alle beklaagden slechts plaatsvervangers voor vele anderen zijn. Hierin steekt een grote ongerechtigheid. Het aantal niet aangegeven, niet beschuldigde en niet veroordeelde daders is buitengewoon groot
LERING T R E K K E N Om der wille van de historische waarheid moet vooraf gezegd worden, dat Hitier niet als een donderslag uit heldere hemel kwam, dat hij heus een miljoenenvolk niet onder de voet liep en tot slavernij bracht, zoals hij later vreemde naties overviel. (Dr. Bauer bespreekt verder de goedgelovigen, de gehoorzamen en de profiteurs onder de nazi-aanhang. Dan volgt zijn conclusie: ) Als dc processen een zin hebben, dan is het de onvermijdelijke erkenning. (Vervolg
op pag.
3)
Waarom Auschwitz-proces? Dr. Fritz Bauer, procureur-generaal van Hessen, een drijvende kracht achter het grote proces te Frankfort, heeft in een toespraak voor studenten aldaar de vraag behandeld, of KZ-processen politieke opheldering brengen. Wij publiceren een reeks belangrijke uittreksels uit deze rede, waarin dr. Bauer waarschuwde: ,,Blinde gehoorzaamheid is bij uitstek een Duits opvoedingsproduct' en erop laat volgen „Wet en bevel kunnen van nul en gener waarde zijn. Gehoorzaamheid is dan immoreel en ongehoorzaamheid de enig bestaande moraal." 1
Onze lezers zullen zeker instemmen met zijn visie op de schuldvraag inzake de massamoord: ,,Het doet niet ter zake of er aan mijn eigen handen bloed of alleen maar inkt kleeft." Men kan daar aan toevoegen- of goud, geperst niet alleen uit de gebitten, maar ook uit het zweet van — nog — levende slavenarbeiders, elke vier maanden andere. Of het ijzer van de kruisen en andere ordetekenen van de nog steeds actieve generaals. Intussen heeft de Frankforter rechter van instructie dr. Düx het vooronderzoek afgesloten tegen 21 kampbeulen, die zich in een volgend proces moeten verantwoorden Wij klagen ook verder aan: behalve de 23, die nu terechtstaan- en de genoemden, de duizenden beestmensen, die Auschwitz maakten en met en achter hen het gehele systeem, de SS en de I.G.-Farben, die zo „zegenrijk" (in de woorden van een hunner) met de doodskoppendragers samenwerkten En die dat meestal nog kunnen doenin volle vrijheid Wij blijven wijzen op de wortels van het kwaad. Ook daarom is het proces van zo groot belang
Het I. A.K. was bijeen te Parijs o p 2 2 , 2 3 en 24 februari Deze keer was het I.A.K. (het Internationale Auschwitz Comité) de gast van het Franse Auschwitz Comité, te Parijs. Er stonden belangrijke punten op de agenda: 1.
Het monument
2.
Auschwitzproces
3. Twintig jaar vrij in 1965, het verslag van de secretaris-generaal en mededelingen over hel museum Auschwitz. De oprichting van het Internationale monument te Auschwitz gaat gepaard met grote financiële moeilijkheden, die tot diepgaande discussies aanleiding hebben gegeven. Besprekingen en briefwisselingen met de Poolse regering en de Raad voor Monumenten in Polen hebben tot nu toe nog niet tot het gewenste resultaat geleid. De bij het I.A.K. aangesloten organisaties in de verschillende landen zullen de financiële campagne moeten opvoeren. Joegoslavië en de D.D.R. hebben materiaal voor de bouw van het monument aangeboden. In april 1965 zal in Auschwitz de eerste steenleggng plaats vinden Het L A K . zal ernaar streven, dat er dan zoveel mogelijk vertegenwoordigers van de verschillende landen aanwezig zijn. Er zal dan tevens een uitgebreide zitting van het I.A.K. in Auschwitz plaats vinden en een uitgebreid filmverslag van de plechtigheid worden gemaakt.
Het Auschwitz-proces met zijn vele facetten was eveneens een onderwerp van zeer groot belang. Men stelde vast, dat het I.A K. zeer veel hiervoor heeft gedaan. Er zal voor de duur van het proces een adres in Frankfort zijn, waar om beurten vertegenwoordigers der Auschwitz-comité's van diverse landen hun intrek kunnen nemen. Men verwacht van ons, dat ook Nederland daar op gezette tijden vertegenwoordigd zal zijn. De kosten aan dit alles verbonden gaan de financien van het I.A K. echter verre te boven. Er wordt dan ook op ieder der vertegenwoordigde nationale groepen een beroep voor financiële hulp gedaan. Bij het verslag van de secretaris-generaal mocht het N.A.C. vele complimenten in ontvangst nemen. Zowel ons maandblad als de wijze, waarop ons comité de jaarlijkse herdenkingen organiseert, werden aangehaald als voorbeelden van goed en ernstig werken. De invloed en de organisatie van het I.A K. groeien zienderogen. Vele persoonlijkheden van internationale naam staan in contact met en werken mee aan de veelomvattende arbeid van het I.A.K. Zoveel omvat de taak van het secietariaat-generaal, dat tot uitbreiding van het aantal secretarissen is overgegaan Mevrouw Odette Elina en de heer J Rawicz zagen zich ieder met een afzonderlijke taak belast en wel de eerste met de zaken het monument betreffende, de tweede met de organisatie De secretaris-generaal
1964 T. Holuj zal zich voorlopig met een monografie en bibliografie bezighouden. Bij de behandeling van het staatsmuseum te Auschwitz (onder leiding van het I.A.K.-lid K. Smolen) kwam het verzoek van het I A.K. tot het inrichten van een speciaal Joods blok aan de orde. Hierover zijn reeds onderhandelingen met het Joodse Wereldcongres en het Historisch Museum te Jeruzalem gaande. De toezegging voor zulk een blok is gedaan en het I.A.K. heeft besloten deze zaak in studie te nemen. Te zijner ti]d-?zalhet advies van vakmensen in diverse landen worden gevraagd. De viering van het twintigste bevrijdingsjaar van Auschwitz is grotendeels in handen gelegd van de organisatie in elk betrokken land Men verwacht, dat wij in Nederland ons ook op de juiste wijze van deze taak zullen kwijten, in samenwerking met andere organisaties. Tenslotte is ook het foto-album K L Auschwitz aan de orde geweest en ook hier oogstte Nederland een compliment vanwege de wijze, waarop hier de verkoop ter hand is genomen. Met Italië ligt Nederland, wat de verkoop van het album betreft, aan de kop. Desondanks zullen er, ook in ons land, nog heel wat exemplaren onder de mensen moeten worden gebracht. Jos Slagter (lid I.A.K )
witz Comité te Warschau gedaan. De opbrengst van een en ander dient ter versterking van het fonds voor het Pakketten met 120 dia's van het kamp, Monument te Auschnegatief en positief, kunnen via Internationale Warschau worden geleverd, voorzien witz, van waarvoor nog heel veel. geld. bijeenhet moet komen een beschrijving in het Duits, voor geringe bedrag van ƒ 15. — . Het gaat hier om slechts enkele tientallen pakketten en wij raden geïnteresseerden dan ook aan haast met de bestelling te betrachten. (Speciaal voor scholen, organisaties en periodieken ) Naast he treeds zeer bekend geworden album KL Auschwitz af 10.— Ook het eerder genoemde album KL Auschwitz is nog steeds verkrijgbaar, hebben wi] de beschikking over een vele honderden hebben het al in hun aantal exemplaren van „KonzentraHet Int. Auschwitz Comité heeft de bezit. tionslager Auschwitz-Birkenau" door Duitse Bondsregering en Bondsdag Alle bestellingen kunnen worden geprof. Jan Sehn, een expert in Auschopgeroepen dc verjaringstermijn voor witz-aangelegenheden Het is een daan uit- per post giro-rekening N A.C, oorlogsmisdaden en andere nazi-ge29.30.87, onder nauwkeurige vermelgave in de Duitse taal en bevat een ding van „Album KL Auschwitz", welddaden af te schaffen en zo strafgedocumenteerd overzicht van het „Boek prof. Sehn' , „Pakket dia's kamp Auschwitz met foto's en kaarvervolging der schuldigen mogelijk te Auschwitz" en het aantal gewenste ten. (circa 200 pag.) De prijs bedraagt maken. In een soortgelijke boodschap exemplaren van elk. ƒ 3.-. Na overschrijving ontvangt men wilde het het Joodse Wereldcongres deze Een bijzonder aanbod werd ons boventermijn met 20 jaar verlengd zien. bestelde franco thuis. dien door het Internationale Ausch-
Naast album ook boek e n dia's o v e r Auschwitz
Auschwitz
verjaart niet
1
Van schade en schande Als dit artikel in druk verschijnt, zullen reeds velen de schadeloosstelling of het smartegeld hebben ontvangen. Even is onze ergernis verstomd, maar bij het uitgeven komt deze stellig weer boven. Enige schulden zijn betaald en wat kleine aankopen gedaan en dan vraagt men zich af: was deze fooi een pleister op onze wonden? Hebben wij daarvoor zoveel moeten meemaken? Waanzin en nogmaals waanzin, de gedachte alleen. Over „compensatie" voor het liefste, dat wij bezeten, praten wij niet eens. Maar wie deze regeling hebben uitgedokterd, blijken geen begrip te hebben, voor wat ons is geschied. O, ik weet het, geld vergoedt geen smart, ook smartegeld niet. Maar wat een goedkope* wijsheid is dit. Als het erom gaat deernis op te wekken voor een ramp in het buitenland, dan staan radio en t.v witgloeiend en de kranten huilen tranen met tuiten. En de regering gebruikt dit medeleven voor haar politieke activiteiten. Voor het monument geen cent. Wij mogen niets doen wat onze Bundesfreunde kan prikkelen. Wij veroorloven ons ter illustratie enige aanhalingen uit een ingezonden stuk van de Engelse filosoof en vredesstrijder Bertrand Russell in de Observer van 8-12-1963. Het gaat over een Israëlische advocaat, dr. Richard Weyl, die naar Duitsland terugkeerde om bij het gef
Vervolg
van
pag.
1
dat geriefelijke aanpassing aan een onrechtsstaat onverantwoordelijk is Wanneer de staat misdadig is, omdat hij de mensen- en vrijheidsrechten, gewetensvrijheid, recht op eigen geloof, op eigen natie en ras, het recht op éigen leven stelselmatig verminkt, is meedoen onrecht plegen. Het is, zoals onze processen moeten tonen, moord, ordinaire moord. Het maakt daarbij geen verschil of ik die eigenhandig pleeg of niet. Het doet niet ter zake of aan mijn eigen handen bloed kleeft of dat die slechts met inkt zijn besmeurd, of ik een actieve dader, een profiteur of slechts een met instemming knikkende toeschouwer ben. Waarover de nazi-processen opheldering verschaffen, dat is het recht, ja de plicht tot neenzeggen tegenover onmenselijke bepalingen. Dat wordt van de beklaagden, van ons allen geëist, omdat het de grondslag van een menswaardige samenleving van allen is. Dat is de moraal van de geschiedenis, dat is de bijdrage van de processen tot het politieke bewustzijn.
rechtshof restitutie van bezittingen te bereiken. ,,Dr. Weyl ontdekte niet alleen leden der nazipartij bij dc Westduitse justitie, maar ook S.A.- en S.S.-lieden op de hoogste posten bij het Duitse hof ter behartigng van de schaderegelingen, evenals in de Senaat van het Bundesgericht te Karlsruhe. Een van deze oud-leden der S.A. is de man, die hogelijk werd aanbevolen wegens zijn eerlijkheid, efficiency, prachtig gedrag en onwrikbare overtuiging als nazirechter en stormtroeper in 1936." Toen dr. Weyl deze feiten bekend maakte, werd hem het recht ontzegd voor zijn cliënten in rechte verder op te treden.
Verdriet en Vreugde om de uitkeringen
De uitbetalingen van de Cadsu gaan in zeer traag tempo voort Ondanks de vele protesten en verzoeken om een spoedige regeling. Voor velen van onze lotgenoten komt het te laat, het geld dat nog een klein beetje vreugde had kunnen geven in een kommervol bestaan Tragische gevallen komen ons dagelijks ter ore In Amsterdam kwam de lang verbeide postwissel in een gezin, waar de vader (belanghebbende) juist dezelfde ochtend overleden was. Een bejaarde, zeer arme vrouw in Rotterdam smeekte één onzer medewerkers enige weken geleden om voor haar te bemiddelen bij de Cadsu. Wij voldeden aan het verzoek. Te laat! „Natuurlijk zou er voor deze misdaZaterdag j.1. bracht de post ons haar digers geen plaats mogen zijn bij een overlijdensbericht. Dit zijn slechts enrechtbank, die zich bezig houdt met de kele voorbeelden, ieder van ons kent aanspraken van de slachtoffers der dergelijke feiten uit eigen omgeving. concentratie-kampen of van hen, die O, Cadsu waar wachten wij op? door de nazi's van hun bezit zijn beMoeten we allen bovenstaand lot deroofd, maar het is wel een volkomen len? aanfluiting, dat zij zelf uitspraak mogen doen over terugbetaling van Ongeveer 10 pCt van de belanghebclaims aan hun slachtoffers," aldus benden hebben tot op heden hun voorBertrand Russell. Hij besloot met de schot van 80 pCt ontvangen. Wij woorden: „De Duitse zelfvoldaanheid, schrijven half maart '64. die het tijdperk van gaskamers mogeOnder deze gelukkigen zijn er, die lijk maakte, waart weer in ons midniet vergeten dat het Ned. Auschwitz den rond." Comité steeds voor hun belangen op de bres stond. En dus komen er op Commentaar overbodig. Zodat ik onze giro geldbedragen binnen, die maar wil zeggen, dat wij met onze hun dank uitdrukken. critiek niet alleen staan — en met reWij van onze kant danken de goede den, helaas. Jos Slagtergevers van harte en hopen dat hun voorbeeld door velen van u gevolgd zal worden. Ten name v. h. N.A.C, postgiro Het is gemakkelijk en comfortabel met 29 30.87. de wolven in het bos te huilen en daarbij zijn schaapjes op het droge te brengen. Het is moeilijk het kwaad te weerstaan, wanneer de wolven in naam van de staat optreden en meeTe Tel-Aviv is op 27 januari een grote huilen eisen. Maar om dit neen gaat bijeenkomst gehouden gewijd aan de het. Auschwitz-herdenking en aan het proIk hoop niet zonder logica te hebben ces te Frankfort. Mr Landau sprak gezegd, wat er zou moeten gebeuren namens de Bond van Antifascistische om wreedheden te vermijden, als uit strijders in Israël, en H. Birnbaum het onderhavige proces en die — niet en anderen namens het Israëlische in de laatste plaats in een atoomtijdAuschwitz-comité. perk — weer kunnen gebeuren. Niets In maart wordt in Israël op plechtige is — zoals men wel zegt — „overwijze de dood herdacht van Dr. Emawonnen" wij staan pas aan het begin, nuel Ringclblum, verzetsstrijder en al willen brede kringen der openbare geschiedschrijver van het ghetto van mening zich graag wiegen in het geWarschau. Hij werd in maart 1944 loof, dat zij vrijwel al wat er te doen door de Gestapo te Warschau gefusiviel, al hebben gedaan. leerd Ik geloof niet, dat voorlichting alleen voldoende is. Hopelijk zal de diepste ondergrond van het gevoel worden geN.B. Werk in wapenfabriek troffen, nu in het Auschwitz-proces de overlevenden komen getuigen. W i e in de oodog gedwongen was in een Er is een atmosfeer van verdraagzaamDuitse wapenfabriek te werken heeft in principe recht op schadeloosstelling en smarteheid en waardering vereist, waaruit geld, te betalen door het bedrijf in kwestie solidaritet met alles wat mcnsehjik is Aldus de uitspraak van een rechtbank te kan groeien Stuttgart
Herdacht in Israël
„De heren kwamen De slavenarbeid en vooral de bedrijven, waar deze werd verricht, schijnt tot de vergeten hoofdstukken te behoren op het Auschwitz-proces Nu en dan valt er een zijlicht op deze annex van de doodsfabriek. Robert Mulka, de hoofdbeklaagde, houdt vol, dat hij alleen belast was met de ontvangst van gasten . . . Als de president zich niet kan voorstellen, wie er wel in deze hel ,,op bezoek" kwam, zegt Mulka. „Toch wel! De heren van de I.G -Farben kwamen." Een andere beklaagde, Hoffmann, zet uiteen, dat de „selectie", het deel van een transport, dat niet direct bij aankomst werd vergast, afhing van „de behoefte aan arbeidskrachten." Er ontspon zich het volgende verhoor: de procureur-generaal Kugler vroeg: „Wie had er dan arbeidskrachten nodig?" De beklaagde. „De fabrieken natuurlijk". „Welke fabrieken hoorden bij het kamp?" „Krupp, de Duitse wapenindustrie en andere " „En wie was er in Monowitz, was dat niet de I.G.-Farben?" „Ja, dat was de I.G.-Farben." Ook tot de I.G.-Farben behoorde de Degesch, die het Zyklon B gas leverde, dat de ,onbruikbaren' doodde, de afgewerkte slaven inbegrepen
AUSCHWITZ-
De voorgenomen contactavond, die op 25 april zou plaats hebben, is voorlopig uitgesteld wegens ernstige ziekte van onze secretaris, de heer R. Cheval, Zij, die in april 1965 mee willen, als de wij ook vaanf deze plaats onze besin Auschwitz voor de twintigste maal te wensen voor herstel doen toekomen. de bevrijding wordt herdacht en de Door de ziekte van de heer Cheval, grondslag gelegd voor het monument, die reeds enige tijd duurt, heeft het worden verzocht zich op te geven bij beantwoorden van de post grote verde voorzitter van het N.A.C., J. Slagtraging ondervonden. Wij verzoeken ter, Valeriusstraat 240\ Amsterdam onze correspondenten vriendelijk dit Z. in aanmerking te nemen, als zij misDeze opgave verplicht U tot nietsschien (te) lang op antwoord hebben Zij, die zich al mondeling bereid heb- moeten wachten. ben verklaard, moeten ons dit toch Voor correspondentie, die haast heeft, schriftelijk bevestigen. De reissom van wordt men verzocht zich te richten tot ƒ 5 0 0 . — is een voorlopige raming. de voorzitter van het N.A.C, Jos S'agter, Valeriusstraat 240\ AmsterDuurder zal het zeker niet worden, dam Z., lel: 798036. eerder goedkoper. Bij voldoende deel-
REIS 1965
name zal een spaarfonds worden ingesteld.
Dat dure (zetfouten) Attentie: Ter voorkoming van misverstand kan nu reeds worden meegeduiveltje deeld, dat het Auschwitz-monument in april 1965 nog niet zal kunnen wor- Opnieuw neeft het duiveltje der zetden onthuld, omdat er nog een te groot fouten ons parten gespeeld en wel op gevoelige wijze. In het februarinumbedrag ontbreekt. Men zal echter tijmer was het gironummer van het dens het bezoek aan Auschwitz de herN A . C verkeerd afgedrukt. denkingsplechtigheden (o.a. het legDit moet zijn: 2 9. 3 0. 87. gen van een steen) bijwonen. Wij verzoeken ieder, die een verkeerd Het ligt in het voornemen ook de genummer heeft ingevuld, ons dit te bedenkplaatsen Treblinka en Sobibor te richten Onze dank! En voor de fout. bezoeken. onze excuses.
De auto voor iedereen
Gereedschappenhandel
T R A B A N T vanaf
UW
PLATEN-LEVERANCIER
G r o o t s uitgebreide collectie, opera-, operette-, dans en klassieke platen Altijd voorradig g r o t e
Hoofddealer
voor Amsterdam
e?i
Joodse
omstreken
lste Jac. v. Campenstr. 3 1 Amsterdam 726426
en
726545
sortering
platen
dealer van G A R R A R D
Garage LEEH tel.
Mededeling
motoren
Gebr. Tertaas
en wisselaars
Jan
Evertsenstraat
Amsterdam
T e l . 87271
126 S.
Swart
Oude Schans 73 Amsterdam tei. 37123
Een van onze vele vacantie-reizen (v. 17 t/m 31 juli) gaat dit jaar per vliegtuig naar Krakau en Hoge Tatra (Polen). Prima hotel en verzorging. Dit geeft u de mogelijkheid, het voormalige KZ. AuschwitzBirkenau te bezoeken. Prijs F L .
420.-
geheel
verzorgd.
Voor inlichtingen dagelijks van 2 tot 4 uur aan ons kantoor.
v.c.v.
„REISDIENST" Folder op aanvraag verkrijgbaar. Prinsengracht 840 Amsterdam Telefoon 2 2 1 7 38
snackbar-restaurant 'n o v e r v l o e d van verrukkelijke belegde b r o o d j e s , snacks en exquise salades. © winkelverkoop
fijne vleeswaren,
delicatessen, binnen- en
buitenlandse
kaassoorten KORTE LIJNBAAN Telefoon
9
ROTTERDAM
117710-116810