nederlands auschwitz comité
maandblad
november 19 6 3 ? e jaargang no. 11 secr. r. cheval, volkerakstraat 2 6 . amsterdam-2., postgiro 2 9 3 0 8 7
Frankfort:
Om het wereldgeweten Op 2 0 december zal te Frankfort a . M . een aantal beulen van het kamp Auschwitz voor een rechter staan, precies 1 8 jaar, tien maanden en drie weken na de bevrijding van het kamp, d.w.z. sinds hun vlucht. E e n kwart eeuw verstreek sinds de Kristallnacht, dat vurige teken aan de wand der Jodenvervolging. Misschien ontvangen dan juist enkele nabestaanden van heel enkelen hunner slachtoffers een schamel duitje als „vergoeding" voor het ondergane leed, m a a r zeker is dat niet. Alleen dat leed, al die jaren geleden door hen, die overbleven, nooit geboet door de bedrijvers, staat vast. Zeker zullen sommige, ook trouwe lezers, zover gekomen, hun schouders ophalen en dit blad wegleggen. W a a r om, zullen zij leggen, nu nog dat proces beginnen en er nog over schrijven ook. D e „ m e d i c u s " Mengele, die deskundige moordenaar, loopt nog vrij in Zuid-Amerika rond, R i c h a r d Baer heeft kalm in voorarrest kunnen sterven, voor Lages gaan zelfs hier barmhartige stemmen op, ongetelde kampbeulen slapen elke nacht rustig na een dag winstgevend zakendoen. D a t is allemaal waar en toch hebben zij, die zo spreken, ongelijk. W a n t het moge gaan om het zg. Auschwitz-proces, er mogen honderden Auschwitzers als getuigen zijn opgeroepen ( h e t lijkt veel, m a a r het zijn honderden op evenzovele m i l j o e n e n ) , de moordenaars van onze eigen ouders en kinderen, broers en zusters mogen hier terecht staan, deze zaak gaat niet a l leen, niet eens in de eerste plaats ons, oud-gevangenen en nagelaten betrekkingen der vermoorden aan. I n D u i t s l a n d spreekt men vaak over de „Bewaltigung der Vergangenheit", het te boven komen van het verleden. E e n gunstig voorbeeld daarvan is het proces-Globke: de beklaagde was een ambtenaar der nazi's, de rechters evenwel nazi-slachtoffers, zodat onze getuigen zich daar, n a a r zij vertelden, op hun gemak konden voelen. Dezelfde Globke echter, die te Berlijn werd veroordeeld, ( e n even later opnieuw onderscheiden en door de paus o n t v a n g e n ) trad als getuige a décharge op ten gunste van de voormalige Gestapochef en burgemeester van Lodz, Bradfisch, die zich verdedigde met de fraaie zet, dat men door zulk een rechtzaak nooit over het Duitse
verleden heen zou komen . . . Bradfisch, zijn kompaan Fuchs en Globke hebben een hooggeleerde voorvechter, de Hamburger psycholoog Hofstatter, die de verbluffende theorie ontwikkelt: oorlogsmisdadigers straffen zou betekenen, dat de gehele Duitse samenleving zich vrij van schuld zou voelen. Oplossing: algemene amnestie voor oorlogsmisdadigers; laat ze maar ( a l l e m a a l en voor altijd) loslopen! E n nu keren wij weer naar Frankfort terug. D a a r wil de procureur-generaal dr. B a u e r , die de massamoordenaars opsloot en laat berechten, de grote misdaad van het D u i t s e verleden liquideren op de enig mogelijke wijze, door deze misdaad te noemen en de misdadigers als zodanig te behandelen. M e n zou denken, dat hierover geen verschil van mening k a n bestaan. M e n zou denken, dat tegenover de misdaad van Auschwitz maar twee meningen mogelijk zijn: die v a n de daders, van hen, die nu eindelijk worden berecht, en van de rest van het mensdom. T e n hoogste k a n men onder de eersten de opperbeulen en de beulsknechten onderscheiden. W a a r ook jonge mensen de feiten horen, laten zij a a n h u n opvatting in deze geen twijfel bestaan. Auschwitz, heeft Odette E l i n a eens op een herdenking gezegd, is het graf van de mensheid. D e mensheid is hier door de nazi-barbarij geschonden, de mensheid roept de schenners ter verantwoording. D e rechter, die hen verhoort, treedt op namens de vergaste grijsaards en de verbrande kinderen, in naam van doodgemartelde m a n n e n en aan experimenten bezweken vrouwen. Het is alleen maar zinvol, als hijzelf het nazidom uit ervaring kent.
Januari - herdenkingsmaand Opnieuw zal de bevrijding van het kamp Auschwitz in ons land op de meest waardige wijze worden herdacht. D e maand der herinnering zal op 11 januari worden geopend met een bijzondere avond te Amsterdam. Houdt deze avond alvast vrij! D e n Haag en Rottesdam zullen volgen. O n s blad zal, een goede traditie getrouw, aan het eind van de maand met een herdenkingsnummer verschijnen. Brengt U w omgeving alvast op de hoogte! Het is een aanfluiting van het recht en van de huidige rechtspleging in D u i t s land, als hij, al is het maar een stilzwijgende, goedprater van de nazigruwel is. Daarom bevreemdde en benauwde ons het bericht, dat de senaats-president F r i t z Forester, die het proces had zullen leiden, als zodanig is afgezet, uit vrees dat de aangeklaagde S S - e r s hem „vooringenomen" zouden vinden. Rechter Forester heeft er zich n.l. aan bezondigd door het nazi-regiem, dus door de trawanten van Himmler, Baer en hun levende vrienden, te zijn vervolgd. E r is intussen een vervanger aangewezen, Hans Hofmeyer. M i s schien behoeft het gerechtshof te zijnen aanzien niets te „ v r e z e n " . M a a r wij vragen ons af welke D u i t s e rechter beter kan zijn dan één, die weet, wat Hitier deed en dus ook k a n begrijpen, wat Auschwitz betekent. W a n t dat is belangrijk. D e wereld kijkt n a a r Frankfort, omdat het Auschwitz-proces het wereldgeweten a n n o 1 9 6 3 raakt. Het zou een vaag teken zijn, als het proces zou uitsluitend gelden als de zaak van het I n ternationaal Auschwitz Comité ( a l houdt dit zich onder de toegewijde leiding van prof. J a n S e h n al geruime tijd met de voorbereiding bezig) of van de zeer vele getuigen, een half jaar lang. Of uitsluitend van alle landen en naties, die mensen in B i r k e nau verloren. Het proces moet worden het onweerlegbaar overwinnen van het Duitse verleden, opdat de mens een toekomst heeft.
Het gesol met het smartegeld gaat door Het is niet onbegrijpelijk dat er onder onze mensen velen zijn, die misselijk worden van het gesol met de uitbetaling van de schadeloosstelling a a n nazi-slachtoffers. Het is niet onbegrijpelijk, m a a r juist is het niet. Het traineren en weer uitstellen geeft velen het gevoel, dat ze staan te bedelen om iets, dat reeds i n de Meidagen v a n 1 9 4 5 door het verliezend D u i t s l a n d als een recht werd erkend. J a r e n en jaren is er gewacht en uiteindelijk, n a bijna 2 0 jaar, is het werkelijkheid geworden. Eindelijk was het dan zover, dat de regering i n B o n n 1 2 5 miljoen D . M . op tafel heeft gelegd, met de mededeling, zoek het zelf m a a r uit. E e n bedrag dat op geen stukken na enigszins als rechtvaardig k a n worden beschouwd. Toch heeft onze regering het weten te verstaan, om dit te kleine bedrag nog zó te verdelen, dat de uitbetaling eerder als een fooi moet worden gezien, dan een enigszins normale uitbetaling van S M A R T E G E L D . Het is even goed om eraan te herinneren, dat het bovengenoemde bedrag in hoofdzaak bestemd was voor de joodse slachtoffers en h u n nabestaanden. O n z e regering, die deze joodse slachtoffers en hun nabestaanden vanaf het
begin in h u n hemd heeft laten staan, wil de goede gever uithangen en heeft groepen van mensen er bij betrokken, waarvoor zij zelf alleen de verantwoordelijkheid had. W i j hebben als comité en als C . S . N . vanaf het begin het standpunt ingenomen, dat gelijktijdig met ons, de verzetsmensen en h u n nabestaanden een gelijke uitbetaling moest worden verstrekt. W i j hebben daarbij uitdrukkelijk voorgesteld en bij herhaling aan de regering kenbaar gemaakt, dat hiervoor een bedrag uit de schatkist moet worden gevoteerd via een A . M . v . B . ( A l g . Maatregel van B e s t u u r ) . Inplaats hiervan gebruik te maken heeft men deze mensen ingepast i n de uitbetaling van de 1 2 5 miljoen D M en hierdoor deze smarte-uitkering gemaakt tot een paskwil. Opnieuw hebben onze goede regeerders de uitbetaling opgehouden om nog snel een weldaad te verrichten aan hen die, 4 0 % invalide zijn en dat tenminste vijf achtereenvolgende jaren. Het kost de edelmoedige gevers geen duit; en waarom dan niet goedgeefs gedaan? Het is een schande, dat onze regering opnieuw haar krenterigheid zo openlijk demonstreert.
Joodse begraafplaats in Amerika geschonden E e n bende antisemitische vandalen heeft vreselijk huisgehouden op de Joodse begraafplaats in de buurt van Atlantic City in de staat New Y o r k . E r werden 4 7 grafstenen uit de giond gerukt en gebroken. D e heer Widlanski, voorzitter van de raad van beheer der begraafplaats, heeft verklaard, dat de gedenkstenen zo groot en zwaar zijn, dat het veel tijd en krachtsinspanning moet hebben gekost om ze uit te rukken en te vernielen. D e heer Widlansky had terstond de politie van het gebeurde op de hoogte gesteld. Toen een agent op het terrein verscheen, kwam hij daar drie verdachte personen tegen, m a a r vergenoegde zich ermee hen te verwijderen. D e volgende dag maakte de politie bekend, dat zij de grafschenners zoekt.
Italiaanse parlement eert Joodse nazi-slachtoffers In het Italiaanse parlement is een minuut stilte in acht genomen ter nagedachtenis van de 2 0 9 1 Joden van R o m e , die twintig jaar geleden door de nazi's werden opgepakt en n a a r vernietigingskampen gedeporteerd. D e voorzitter van de K a m e r , B r u n o Rucci, sprak bij deze gelegenheid een korte rede uit, waarin hij de barbaarse daden der Duitse fascisten veroordeelde.
Litause Joden in Canada herdacht In Canada woont een aantal Joden, afkomstig uit Litauen en verenigd in een bond. Deze bond heeft n u te Toronto een monument ingewijd ter nagedachtenis van de Joden van Litauen, die door de Hitler-moordenaars zijn uitgeroeid.
W i j , als slachtoffers van het naziregiem, vragen ons in gemoede af: hoe is zo'n houding mogelijk. Het zijn toch de grote politieke partijen, die h u n mond vol hebben over ons en in het bizonder over h e n ( d e verzetsmens e n ) die goed en bloed over hadden, om ons land vrij te vechten. D a m e s en heren K a m e r l e d e n , laat U in deze zaak eens van U w beste kant zien en noopt de regering tot aanvullende betaling. J o s . Slagter
DANK AAN D E H E E R I. S T I B B E Wegens zijn vertrek uit Amsterdam heeft de heer I. Stibbe, de even ijverige als stipte penningmeester van het Nederlandse Auschwitz Comité, deze taak moeten neerleggen. „Ik mag hier rustig zeggen, dat ik mijn functie steeds met voldoening heb vervuld, vooral omdat ik ertoe heb bijgedragen een totaal lege kas weer enige inhoud te geven," aldus de heer Stibbe, die in zijn nieuwe woonplaats het N.A.C. nog wel meer bekendheid zal geven. De heer Stibbe kan ervan verzekerd zijn, dat de moeite, die hij aan het werk besteed en de vindingrijkheid, die hij erbij aan de dag heeft gelegd door alle leden en vrienden van het Auschwitz Comité hoog zijn gewaardeerd. Wij roepen dan ook al onze vrienden op dit te tonen, door nog niet overgemaakte of ons toegedachte bijdragen alsnog over te schrijven op postgiro 29 30 87 ten name van van het N.A.C. Tot penningmeester van het N.A.C. is, als opvolger van de heer I. Stibbe, voorlopig benoemd de heer D. van Geens, Orteliusstraat 176, Amsterdam W. Wij bieden de heer Van Geens onze beste wensen aan bij het aanvaarden van dit verantwoordelijke, maar dankbare werk. Het woord — en vooral de daad! — is nu aan onze lezers. Nederlands
Auschwitz Comité
Globke verdient levenslang D e lezers van ons blad en de vriendenkring Sachsenhausen genoten een primeur: zij hoorden prof. Nagel zijn bevindingen over de zaak-Globke uiteenzetten. D e Leidse hoogleraar in het strafrecht en de criminologie heeft te Berlijn als waarnemer van het Nederlands Auschwitz Comité het proces bijgewoond, waarbij dr. H a n s Joseph M a r i a Globke tot levenslange gevangenisstraf werd veroordeeld — bij verstek dan. „ W i j hebben zijn verweer dus niet van hemzelf kunnen h o r e n , " aldus prof. Nagel, „ m a a r wel een deel ervan via een interview voor de Westduitse t.v. D a a r i n verklaarde hij, dat in 1 9 4 3 een geestelijke hem had verzocht a a n te blijven om mensen te helpen. D e tijd van ' 3 2 tot ' 4 3 biedt echter genoeg m a t e r i a a l . " W i j vernemen dan de levensloop van de bijzonder ijverige, keurig gepromoveerde Pruisische ambtenaar, weldra Regierungsrat en nog vóór Hitier aan de macht kwam druk bezig aan zijn anti-semitisch levenswerk. Hij stond terecht voor de Oostberlijnse rechtbank wegens misdaden tegen de menselijkheid en de vrede, op grond van de besluiten van de geallieerde
zegt prof.
Nagel
controleraad. D e aanklacht omvatte drie onderdelen: medeplichtigheid a a n 1 ) de omverwerping v a n de republiek van W e i m a r ( s p r . gaf hierover schokkende détails, zoals de Köpenicker B l u t w o c h e ) ; 2 ) de uitroeiing van de j o d e n en 3 ) a a n de vernietiging van mensen i n de bezette gebieden. E e n Amerikaans geleerde schreef, dat genocide (uitroeiing van gehele volksgroepen) zich in drie etappen pleegt af te spelen: eerst bepalen wie de slachtoffers zullen zijn, dan hen kenbaar m a k e n en verzamelen en tenslotte de vernietiging. Aan de beide eerste stappen heeft Globke energiek meegewerkt, vanaf het opleggen van de n a m e n Israël en S a r a aan de J o den tot zijn bemoeiiing met de N e u renberger wetten. Globke is op alle drie punten van de aanklacht schuldig bevonden: het levenslang heeft hij wel verdiend. Het vonnis is terecht gewezen, ook volgens de wetten van W e s t - D u i t s l a n d . „ M e n heeft dit proces wel een politieke stunt genoemd", verklaarde prof. Nagel, „wel, het is ook een politieke zaak, zoals alles wat wij doen, zoals het ook een politieke zaak is, dit pro-
Hun broeders hoeders... en anderen N i e t alleen is e r in W e s t - D u i t s l a n d e e n reeks p r o c e s s e n a a n de g a n g t e g e n ( m e e s t a l m i d d e l g r o t e ) o o r l o g s m i s d a d i g e r s e n w o r d e n e r in d e v o o r m a l i g e bezette gebieden n o g w e l eens „ v o n d s t e n " in d e z e richting g e d a a n : i n E n g e l a n d s t a a t s p e c i a a l d e grote m i s d a a d v a n A u s c h w i t z in het zoeklicht v a n de publieke opinie. H e t is ook niet a l l e e n e e n h i s t o r i s c h e e n h u m a n e b e l a n g s t e l l i n g : de v r a a g rijst d a a r , w a t de B r i t s e regering, w a t de g e a l l i e e r d e n hadden kunnen en moeten doen o m het mo o rdbedrijf der n a z i ' s in h u n g r o o t s t e v e r n i e t i g i n g s k a m p stU t e leggen. E n tegelijk stelt m e n de v r a a g n a a r het v e r z e t t e g e n dit bedrijf, d e mogelijkheid e n het uitblijven e r v a n . D e a a n l e i d i n g tot d e discussie is w a a r s c h i j n lijk de o p v o e r i n g te L o n d e n v a n het v e e l b e s p r o k e n D u i t s e stuk „ D e p l a a t s v e r v a n g e r " , d a t d e v e r a n t w o o r d e l i j k h e i d v a n de t o e n m a lige p a u s tot o n d e r w e r p h e e f t e n n o g steeds d e g e m o e d e r e n in beroering b r e n g t . M a a r het gehele c o m p l e x v a n h u l p , onverschilligheid tot verraad, ook i n de v o r m van „Jodenraden'' e . d . is a a n d e o r d e g e s t e l d . Z o schrijft J . L . T a l m o n uit O x f o r d in d e Observer: „ I k b e n zowel t e g e n e e n a l g e m e n e v e r h e e r lijking a l s t e g e n v e r o o r d e l i n g zonder o n d e r -
scheid. Niet alleen ben ik niet t e g e n e e n w e tenschappelijk e n onpartijdig onderzoek n a a r d e g e s c h i e d e n i s v a n J u d e n r a t e , m a a r ik b e s c h o u w de neiging o m d e J o o d s e slachtoffers te i d e a l i s e r e n als afkomstig v a n eenzelfde r e f l e x als de d r a n g tot zelfkastijding — d a t m e n v a n de J o d e n v e r w a c h t , d a t zij zich o p e e n bijzondere m a n i e r r e c h t v a a r d i g e n — m e e r , b.v. d a n a l die . A r i ë r s ' , d i e d o o r w e r k t e n in d e fabrieken, die in H i t i e r s o o r l o g s b e h o e f t e n v o o r z a g e n , terwijl h u n l a n d o n d e r het n a z i juk, zat, o m niet te s p r e k e n v a n a c t i e v e collaborateurs. L a a t de v e r a n t w o o r d e l i j k h e i d v o o r d e g r o o t s t e m i s d a a d in de geschiedenis r o n d u i t d a a r liggen, w a a r hij hoort. N i e m a n d is gediend d o o r het g e w e t e n v a n actief of passief schuldigen te s u s s e n . " O o k rabbijn J . L i t v i n wil een n a d e r o n d e r zoek. „ D e m o c r a t i e eist h i s t o r i s c h e w a a r h e i d " , schrijft hij e n w e r p t e e n k l e m m e n d p r o b l e e m op: „ D e gevangenen v a n Auschwitz waagden hun leven en verschaften enige Joodse organisaties k a a r t e n o m het b o m b a r d e r e n d o o r g e a l l i eerde vliegers t e v e r g e m a k k e l i j k e n . T o c h w e r d Auschwitz nooit gebombardeerd. Sommige J o o d s e leiders v e r k l a a r d e n , dat d e g e a l l i e e r -
ces niet in W e s t - D u i t s l a n d te doen plaatsvinden. Het proces-Globke was een zaak van verstandige politiek. M e n mag, ook nu Globke juist gepensioneerd is, niet vergeten, dat hij eerst dertien jaar Hitier heeft gediend en daarna veertien jaar Adenauer. E r is daar blijkbaar weinig in beweging gekomen. Globke en zijn kornuiten hebben een klimaat geschapen, dat van een gevaarlijk Duitsland. Prof. Nagel beëindigde zijn aandachtig aangehoorde overzicht op waarschuwende toon; hoopvol klonk zijn verzekering, dat de belangstelling voor deze zaken bij zijn studenten — die hij dit jaar eerst het proces G l o b ke, zoals vorig jaar dat tegen E i c h m a n n voorlegde — groot is, „Het is niet waar, dat de jeugd hier niet v a n wil h o r e n , " zei de Leidse criminoloog, die zelf meent, dat het geval-Globke heel wat belangrijker is dan dat van een winkeldievegge. Mevrouw E . F u r t h vertelde nog een en ander over haar optreden en dat v a n haar m a n als getuigen in deze rechtzaak. A a n het begin van de b i j eenkomst was de film over Sachsenhausen vertoond, die o.m. in K r i t e rion zal worden gedraaid om de studerende jeugd van Amsterdam i n te lichten over een nabij verleden. Het Nederlands Auschwitz Comité spreekt vanaf deze plaats zijn diepe erkentelijkheid tegenover prof. m r . W . H . Nagel uit voor zijn bereidwilligheid voor ons publiek zijn boeiend en instructief betoog te komen houden, nog voor hij zijn mening en ervaringen over de zaak-Globke in boekvorm publiceert. W i j stellen dit op hoge prijs.
d e n w e i g e r d e n te b o m b a r d e r e n , m a a r C h u r chill v e r k l a a r d e i n het o p e n b a a r , d a t zulk e e n verzoek nooit d o o r J o o d s e leiders is g e d a a n en v i c e - m a a r s c h a l k H a r r i s h e e f t gezegd, dat A u s c h w i t z gemakkelijk h a d k u n n e n w o r den g e b o m b a r d e e r d , als hij d a a r t o e o p d r a c h t h a d gekregen. W i e heeft g e l i j k ? " R a b b i j n L i t v i n wijst e r o p , dat de n a z i ' s niet in een luchtledig w e r k t e n . „ Z i j h a d d e n a c tieve e n passieve bondgenoten in vele landen. I n v e r s c h e i d e n l a n d e n zijn zij t e g e n g e w e r k t en vele J o d e n g e r e d . " H i j heeft het ook o v e r zg. helden, die n u w o r d e n verheerlijkt, m a a r w i e r g e d r a g i n de bezette gebieden b e n e d e n elke kritiek w a s . R a b b i j n L i t v i n w e n s t e e n o n partijdig onderzoek „door d e hoogste e n w a a r digste v e r t e g e n w o o r d i g e r s der m e n s h e i d n a a r het g e d r a g v a n d e leiders v a n d e n i e t - J o o d s e e n v a n d e J o o d s e w e r e l d g e d u r e n d e de u i t m o o r i n g e n m a r t e l i n g v a n zes m i l j o e n o n schuldige w e z e n s . " D e d i s c u s s i e g a a t n o g steeds v o o r t : e r is g e w e z e n o p het verzet en d e h u l p a a n J o d e n . D e l a a t s t e is o . m . b e s c h r e v e n in e e n te N e w Y o r k v e r s c h e n e n boek v a n P h i l i p F r i e d m a n : H u n broeders h o e d e r s . W i j k u n n e n o n s m e t de m e e s t e E n g e l s e m e n i n g e n v e r e n i g e n , m a a r blijven v e r l a n g e n , dat allereerst d e grote, bekende m a a r o n g e s t r a f t e m i s d a d i g e r s eindelijk t e r v e r a n t w o o r d i n g w o r den g e r o e p e n . D a t blijft het d r i n g e n d s t .
Hagenaars!
Rotterdammers!
Het begint al een traditie te worden ook in D e n Haag en R o t t e r d a m de bevrijding van het k a m p Auschwitz te herdenken. Deze vond plaats op 2 7 januari 1 9 4 5 . H e t Nederlandse Auschwitz Comité wil v a n de eerste m a a n d v a n het nieuwe jaar de herdenkingsm a a n d maken. T e r voorbereiding van een goede en goed bezochte herdenkingsavond worden de Haagse vrienden van ons c o mité uitgenodigd tot een praatje op dinsdagavond 2 6 november 1 9 6 3 om 8 uur i n C a f é - R e s t . D e K r o o n , S p u i , D e n Haag. O p dezelfde manier komen wij bijeen ter voorbereiding van e e n , m o o i e herdenkingsavond i n Rotterdam. D i t gebeurt op woensdag 2 7 november a.s. des avonds om 8 uur in het B e u r s café, Coolsingel 4 8 te Rotterdam. Alle oude en nieuwe vrienden van het N . A . C . zijn hartelijk welkom! Ned. Auschwitz Comité
Nog steeds antisemitisme in West-Berlijns Ziekenhuis E e n inwoner van Asjkalon ( I s r a ë l ) , R i c h a r d P a n , die zich n a a r W e s t - B e r lijn heeft begeven voor particuliere aangelegenheden, heeft i n een brief a a n zijn familie medegedeeld, wat hij daar in het ziekenhuis moest verdragen. R i c h a r d P a n werd, toen hij in W e s t - B e r l i j n arriveerde, ziek en moest in een ziekenhuis opgenomen worden. Toen de overige, D u i t s e patiënten van de zaal a a n de weet kwamen, wie hij was, hebben zij h e m zo getreiterd en gehoond, dat zijn gezondheidstoestand verergerde. Hij voelde zich gedwongen a a n de directie overplaatsing te vragen. „ T o e n ze mij overplaatsten naar de kinderafdeling ben ik eindelijk een beetje tot rust g e k o m e n , " schreef h i j .
Reeds 5 0 0 gulden voor
ijzerwaren electrische
heeft h e t N e d e r l a n d s A u s c h w i t z C o m i t é k u n -
en
nen overmaken a a n het Internationale
handgereedschappen
té
koelkasten
van
wasmachines
Monument het alleen
album
verwarmingsartikelen
e.d.
Firma
KL
RAF Telefoon
uit
bij h e t N . A . C .
AUSCHWITZ,
de te
Comiverkoop
verkrijgen
waarvan
de o p -
internationale het
FELS - KUPFERSGHM D IT
Als
monument
voormalige U
o p het t e r r e i n v a n
vernietigingskamp.
onderstaande
coupon
uitknipt
en op
een b r i e f k a a r t p l a k t of i n o p e n e n v e l o p , g e frankeerd N.A.C.,
Ten Katestraat 31, Amsterdam W . tel. 84220 Korting lezers
voor van
dit
oud-kampgenoten
stuurt
aan
de secretaris
R . Cheval, Volkerakstraat
sterdam Z . en ƒ
v a n het 26», Am-
1 0 . — of e e n v e e l v o u d d a a r -
v a n o v e r m a a k t , o n t v a n g t U e e n of m e e r e x e m plaren
v a n het a l b u m
thuis.
en
blad
Verzoeke om toezending van
De auto voor
iedereen
TRABANT vanaf
voor
Amsterdam
K L . Auschwitz
Betaling geschiedt op Postgirorekening 2 9 3 0 8 7 t.n.v. N . A . C . naam
f 3575.-
Hoofddealer
exempl. a ƒ 10.-.
adres en
omstr.
Garage LEEH Jac. v. Campenstr. 31 tel. 726426 en 726545 late
Bestellingen
kunnen
eveneens
per giro-overdracht plaats
vin-
den.
Gereedschappenhandel
Gebr. Tertaas
PLATEN-LEVERANCIER
Groots uitgebreide collectie; opera-, operette-, dans en klassieke platen Altijd voorradig grote sortering Joodse platen
Algemeen Technisch Bureau I. R A F A L O W I T C H ,
Auschwitz
b r e n g s t b e s t e m d is v o o r d e o p r i c h t i n g v a n het
U W
Alles op het gebied van Televisie, Radio en electrische apparaten
te
Rijnstraat 158
713597-792067
Oude Schans 73 Amsterdam tel. 37123
WIE HELPT O N S AAN EEN MACHINE?
dealer van G A R R A R D motoren en wisselaars Jan E v e r t s e n s t r a a t 126 Amsterdam
T e l . 87271
S. S w a r t
E l k e m a a n d eist het a d r e s s e r e n v a n d u i z e n d e n k r a n t e n e n o r m v e e l tijd e n i n s p a n n i n g v a n d e leden v a n o n s c o m i t é . A l g e s c h i e d t h e t a d r e s s e r e n o p p r i m i t i e v e wijze, h e t lukt t o c h steeds h e t b l a d o p tijd bij de lezers t e krijgen. M a a r het z o u g e m a k k e l i j k e r k u n n e n , zelfs m o e t e n , o m d a t o n s l e z e r s t a l ( g e l u k k i g ) steeds t o e n e e m t . W i e is bereid o n s m e t r a a d e n d a a d bij t e s t a a n , hetzij d o o r het b e s c h i k b a a r stellen v a n e e n a d r e s s e e r m a c h i n e , b e m i d d e l i n g bij v o o r d e lige a a n s c h a f of f i n a n c i ë l ë e h u l p ? L e z e r s , wij w a c h t e n o p U w t e l e f o o n t j e of b r i e f k a a r t ! W i e i n l i c h t i n g e n heeft w e n d e z i c h tot o n z e s e c r e t a r i s , d e h e e r R . Cheval, Volkerakstraat 26», A m s t e r d a m - Z . , tel. 0 1 0 - 7 9 9 8 6 2 .