nederlands auschwitz comité
maandblad
juni
19 6 3
5 e jaargang no. 6 secr. r. cheval, volkerakstraat 2 6 * amsterdam-z., postgiro 2 9 3 0 8 7
Van de Mississippi naar de Rijn Niet velen, die nu de formulieren invulden als „vervolgden wegens r a s " enz. zal het ontschoten zijn, dat wij die vervolging hebben gekend. W i e in een k a m p hebben gezeten en m a n of vrouw, vele kinderen en andere familie verloren, maar met de „maximum"-uitkering genoegen moeten nemen (kenden de beulen een maxim u m ? ) zal merken, dat de discriminatie nog stilzwijgend voortgaat. M a a r tezelfdertijd hoort men over de radio, ziet men op t.v. steeds ontstellender nieuws van rassendiscriminatie. W i j denken aan het Zuid-Afrika van Verwoerd. Doch men hoort, ziet en leest ook iets anders. D e woorden Alabama en M i s sissippi zijn niet van de lucht. E n dat niet alleen bij ons, nazi-slachtoffers. I n een der grootste landen ter wereld, de Verenigde Staten, heerst een crisis, volgens president K e n n e d y slechts te vergelijken met die van ' 2 9 . M a a r niet een economische depressie staat hier op het eerste plan, al speelt de grote
Het getto in de waag De tentoonstelling van foto's in het Joods Historisch Museum gehouden ter h e r d e n k i n g v a n d e o p s t a n d in h e t G e t t o te W a r s c h a u , was juist op deze plaats van bijzondere betekenis: de foto's van de m u u r o m h e t n a u w e gebied v a n s t r a ten, waarin de J o d e n te W a r s c h a u door de nazi's w e r d e n s a m e n g e d r e v e n , w e k t e de herinnering aan de prikkeldraadversperring, die in d e z e l f d e j a r e n dwars o v e r de N i e u w m a r k t liep e n h e t d o o r de nazi's geschapen A m s t e r d a m s e Getto van de r e s t v a n de s t a d scheidde. E n de beelden v a n de o p s t a n d d e r s a m e n g e d r e v e n J o o d s e b e v o l k i n g in d e z e b e n a u w d e wijk, bij e e n v o o r t d u r e n d g r o e i e n d g e b r e k a a n voedsel en voorziening, deed de g e d a c h ten t e r u g g a a n n a a r de A m s t e r d a m s e f e bruari-staking. In h e t J o o d s H i s t o r i s c h M u s e u m w o r d t een tentoonstelling als deze niet een h e r denking van een enkel historisch feit, m a a r een herinnering aan een telkens zich herhalend lot v a n verdrukking en u i t r e d d i n g : van de bijbelse f e e s t e n v a n
werkloosheid van een bepaalde groep een rol. Het gaat om rassendiscriminatie, het middel, dat de fascisten hanteerden en weer willen hanteren om hun bloedig spel te spelen. Toch, in de machtige actie in het A m e rikaanse Zuiden zit een nieuw element. Eeuwenlang zijn de negers als slaven afgebeuld, vertrapt, geknecht, gekneveld. N u zijn zij in verzet. Niet de slavenhalers of slavendrijvers, m a a r de voormalige slaven zelf namen het initiatief in handen. W a t zij eisen is niets nieuws, geen formele hervormingen, geen wetswijziging. W a t zij willen is toepassing van de ( a l bijna 2 0 0 jaar oude) Amerikaanse grondwet, m a a r dan in ernst. Zij smeken niet meer, zij eisen. E n zij staan op hun recht, het recht om te leven. Zij doen dat niet meer toevallig, bij vlagen, maar georganiseerd, systematisch. Het is ook geen toeval, dat juist Alab a m a en Mississippi thans het gevechtsterrein voor de gelijkstelling zijn.
W a n t in deze staten met het hoogste percentage negers is het verzet tegen gelijkberechtiging van de zijde der rassenhaters het sterkst. D a a r o m heeft men daarvan, n a een reeks voorhoedegevechten — vrijheidsmarsen, betogingen, openbare bidstonden enz. — een toetssteen gemaakt, een frontaanval op het bastion van de duistere elementen, te vergelijken met de ons hier welbekende fascisten. E e n eenvoudige zaak is deze actie niet. Duizenden, vooral jongelui, werden praktisch getraind in het lijdelijk verzet, het standhouden tegen beledigingen en geweld, zonder zelf geweld te gebruiken.
P e s a c h en van P o e r i m — w a a r a a n nog o n l a n g s in h e t M u s e u m t e n t o o n s t e l l i n g e n zijn gewijd — o v e r de o p s t a n d d e r M a k kabeeën en het v e r z e t van B a r Kochba, t o t a a n de dag v a n heden, de strijd die d a a r t e l k e n s o p n i e u w is g e v o e r d , de o p offering en de heldhaftige inzet van het l e v e n , zijn t h a n s v o o r d e opgroeiende g e n e r a t i e in I s r a ë l ( e n n i e t a l l e e n d a a r ) een bewijs, d a t J o d e n , w a a r o o k t e r w e r e l d e n in w e l k t i j d p e r k d a n o o k , b e r e i d w a r e n voor hun leven te vechten. M a a r d e o p s t a n d in h e t G e t t o v a n W a r s c h a u w e r d niet alleen o n t k e t e n d om
vernieling, door de nazi's zelf o p g e n o m e n , zijn d a a r o m m e e r d a n e e n h i s t o r i s c h v e r s l a g : in h e t J o o d s Historisch M u s e u m t e n t o o n g e s t e l d , h e b b e n zij e e n bijbelse k l a n k g e k r e g e n . Zij r o e p e n de bezoeker van de tentoonstelling op t o t e e n o n d e r z o e k v a n zijn g e w e t e n , z o a l s d e woorden der Profeten dat deden en nog s t e e d s d o e n ; zij s t e l l e n , d o o r d a t z i j d e bezoekers c o n f r o n t e r e n m e t de laagste verwording van het menselijk gevoel, o p n i e u w o u d e n o r m e n o p : gij z u l t . . . en: gij z u l t n i e t . . . , n o r m e n v a n z e d e l i j k h e i d en menselijkheid, die in de a c h t e r ons l i g g e n d e j a r e n t e v a a k in d e v e r d r u k k i n g zijn g e r a a k t .
Dr. H. L. C. Jaffé Directeur van het Joods Historisch Museum te Amsterdam zelfbehoud en niet alleen d o o r g e z e t — d o o r l a n g e , t r a g i s c h e w e k e n — in h e t besef, dat er geen andere uitweg meer was. D e o p s t a n d in h e t G e t t o t e W a r schau was vooral een verzet tegen o n menselijkheid, e e n strijd, die w e r d i n g e z e t , o m d a t m e n z i c h bij v e r d e r t o e g e v e n als het ware medeplichtig zou m a k e n aan onrecht, barbarij en onwaarachtigheid. De foto's van de heldhaftige strijd der b e l e g e r d e J o d e n in h e t G e t t o , de n o b e l e koppen van de aanvoerders, en de schrikbarende documenten der beestachtige
E e n geweldige morele kracht is erdoor ontwikkeld en de resultaten bleven niet uit. D e regering wordt gedwongen enige maatregelen te nemen om de grondrechten in praktijk te brengen. D e strijd is nog lang niet gewonnen, maar de dagen van J i m Crow (vervolg
op pag.
2)
D e t e n t o o n s t e l l i n g v a n d e o p s t a n d in h e t G e t t o t e W a r s c h a u — die d o o r e e n g r o t e schare stadgenoten, vooral schoeljeugd is b e z o c h t — w a s in h e t J o o d s H i s t o i r s c h M u s e u m e e n s c h a k e l in h e t e e u w e n oude verhaal van verdrukking en uitredding, dat de J o o d s e g e s c h i e d e n i s kenm e r k t . In A m s t e r d a m w a s zij e e n h e r i n nering a a n het leed, d o o r onze s t a d zelf geleden, en a a n de heldhaftigheid en b a r m h a r t i g h e i d v a n d u i z e n d e n . M a a r zij was vooral voor iedere bezoeker een v e r maning, een herinnering a a n de w a a r d e n van menselijkheid en menselijke w a a r d e , die d e Bijbel o n s al h e e f t g e s t e l d e n die wij v a n d a a g , als g e t u i g e n v a n dit g e b e u ren, m e e r dan ooit hoog m o e t e n houden.
(vervolg
vanpag.
1)
( d e rassenscheiding en -vervolging) zijn geteld. I n het donkere Zuiden is een lichtje ontstoken, dat steeds helderder gaat schijnen. W a a r o m wij dat in ons blad vertell e n ? O m twee redenen. Omdat onrecht en geweld worden gepleegd met dezelfde „ a r g u m e n t e n " en door hetzelfde slag lieden, die de m a s sa-uitroeiing in Europa hebben mogelijk gemaakt. Het spreekt vanzelf, dat het Nederlandse Auschwitz Comité staat naast allen, die om redenen van ras e.d. worden vervolgd of benadeeld. M a a r bijzonder belangrijk is, dat wij hier zien hoe door gezamenlijk, weloverwogen optreden de rassenhaters een halt wordt toegeroepen, dat het mogelijk is hen te overwinnen. Zeg niet, dat het voor ons te laat is. Nog steeds zijn ook in Europa fascisme en antisemitisme niet verdwenen, staan S S - e r s k l a a r om te marcheren, en als ze de kans krijgen, te moorden. Nog steeds zit er a a n de R i j n een regering, die het hun geenszins moeilijk maakt; nog zwaait Globke zijn bloedige scepter. M a a r niet voor lang. A a n de Mississippi is aangetoond, dat de rassenhaters ook aan de R i j n het onderspit kunnen delven, als wij allen tezamen goed optreden. W i j , dat zijn alle mensen van goeden wille, wat ook de kleur is van h u n huid of hun haar.
WIJ EISEN ONS R E C H T ! I n e e n i n g e z o n d e n a r t i k e ' d . d . 1 4 - 6 in het N.I.W. schrijft de H e e r C a s s e r e s o n t steld te zijn o v e r de lankmoedigheid w a a r m e d e apert onrecht geslikt wordt. De H e e r de C a s s e r e s heeft waarschijnlijk nooit een blad v a n ons c o m i t é gelezen. Ook de a c t i v i t e i t e n v a n de C.S.N. ( C o m missie Schadeloosstelling Nazi-slachtoff e r s ) zijn h e m w a a r s c h i j n l i j k v r e e m d . W a n n e e r d e H e e r d e C. z o u b e w e r e n d a t v a n officiële j o o d s e zijde g e e n n o e m e n s w a a r d i g e k r i t i e k is g e l e v e r d , d a n zijn wij het d a a r m e e eens. Hoewel P.v.d.A.en C.P.N.-kamerleden tegen de overeenkomst hebben gestemd, was er naar buiten uit weinig van t e bespeuren. D e H e e r d e C. s p r e e k t o v e r d e g r o t e b e d r a g e n die v i a s u c c e s s i e - b e l a s t i n g in d e N e d . S c h a t k i s t zijn g e v l o e i d . M a a r w a a r zijn de v e r m o g e n s v o o r de Joodse landgenoten gebleven, van wie g e e n e r f g e n a m e n zijn k o m e n o p d a g e n o f die e r n i e t m e e r zijn ? W a a r zijn b.v. d e h o n d e r d e n m i l l i o e n e n die L i p p m a n n - R o s e n t h a l o n d e r zijn b e rusting heeft?
1
De heer Rud. Cheval gaf voorlichting o m t r e n t het invullen van de a a n v r a a g f o r mulieren. D a a r n a hielpen alle a a n w e z i g e leden v a n het c o m i t é m e t het invullen van de f o r mulieren, waarvan vele aanwezigen d a n k baar gebruik maakten. S o o r t g e l i j k e a v o n d e n zijn d o o r o n s c o m i t é o o k in R o t t e r d a m e n D e n H a a g b e legd, resp. op 19 en 20 juni, evenals een t w e e d e avond te A m s t e r d a m op 27 juni in c a f é - r e s t a u r a n t D e P o o l , D a m r a k . De g r o t e toeloop bewijst wel, hoezeer er b e h o e f t e is a a n g o e d e v o o r l i c h t i n g . H e t doet het N.A.C. genoegen hierbij van d i e n s t t e k u n n e n zijn.
Wij k u n n e n en m o g e n ons niet n e e r l e g g e n bij d e a f w i k k e l i n g v a n e e n s c h a d e l o o s s t e l l i n g , die in zijn g e h e e l n i e t a l l e e n m i n a c h t i n g v o o r de n a z i - s l a c h t o f f e r s en nabestaanden inhoudt, m a a r , e r g e r nog, in zijn w e z e n e e n m o e d w i l l i g e b e l e d i g i n g is. O.a.:
I.G.
Farben
en
Krupp
kochten
W A A R O M k r i j g t e e n k i n d v a n zijn o u d e r s A L L E E N u i t k e r i n g a l s hij o f zij
de
1/6-1945
nog geen 21 jaar was? 2
WAAROM
krijgt een kind dat o p 2 / 5 - 1 9 4 2
3
WAAROM
krijgt
(na
bijna
20
jaar
jonger dan 6 jaar was geen
wachten)
een
echtgenoot
of
uitkering?
echtgenote
u i t k e r i n g v a n zijn o f h a a r r e s p . m a n o f v r o u w a l s hij o f zij o p n i e u w g e h u w d W A A R O M k a n e r g e e n r e c h t o p u i t k e r i n g zijn v a n o u d e r s , b r o e r s o f z u s t e r s ?
5
WAAROM
is e r e e n m a x i m u m - b e d r a g
6
voor
hen
die
krachtens
gelden van overleden man,
het
onjuiste
vrouw, kinderen
en
etc?
W A A R O M zijn d e j o o d s e l a n d g e n o t e n t e n a c h t e r g e s t e l d t . o . v . d e b u i t e n g e w o n e p e n s i o e n w e t , e n w o r d e n zij n i e t b e h a n d e l d b.v. a l s g i j z e l a a r s e n P u t t e n s e
7
reeds
geen is?
4
eigen kamptijd
V o o r z i t t e r J o s S l a g t e r h e k e l d e in z i j n i n leiding de fooi, w a a r m e e m e n de n a z i slachtoffers afscheept, het veel te kleine bedrag en de o n r e c h t v a a r d i g e verdeling v a n de 1 2 5 m i l j o e n DM, die d o o r de r e g e r i n g t e r b e s c h i k k i n g zijn g e s t e l d .
De r e d e n d a t de B o n n - r e g e r i n g uiteindelijk d i e i n D e n H a a g v r i j h e i d v a n v e r d e ling h e e f t g e g e v e n , is h e e l b e g r i j p e l i j k , zie h e t r e s u l t a a t .
Wat is uw mening?
verdelingsschema, recht hebben op De voorlichtingsavond, die het Ned. A u s c h w i t z C o m i t é b e l e g d e o p 17 j u n i j.1. in c a f é - r e s t a u r a n t D e K r o o n t e A m s t e r dam had een dermate grote toeloop, dat de aanvankelijk gehuurde zaal geruild m o e s t w o r d e n v o o r een g r o t e r e en t o e n m o e s t e n nog velen genoegen nemen m e t een staanplaats.
De D u i t s e r s h e b b e n v o o r e e n z o e t prijsje een zeer voordelig zaakje afgesloten en dat op onze ruggen. De D u i t s e r s , n o c h de N e d e r l a n d s e v e r t e genwoordigers, hebben de schadeloosstell i n g o o i t s e r i e u s a a n g e p a k t , z o a l s w i j in ons vorig artikel reeds hebben aangetoond.
E r w o r d t gezegd, dat dit bedrag het a s t r o n o m i s c h getal van een milliard gulden reeds heeft overschreden. Is het niet een s c h a n d e , d a t v e r k i e z i n g s tijd o o r z a a k w a s d a t h e t o v e r g r o t e deel
Voorlichtingsavond smartegeld
De o p v a t t i n g dat de D u i t s e r s geen b l a a m t r e f t , is e e n vrije i n t e r p r e t a t i e , die o.i.z. kant noch wal raakt. De Bonn-vertegenwoordigers wilden geen schadeloosstelling betalen, m a a r t e ruggave van hun grensgebieden etc. (lees rapport kamer-commissie.) De D u i t s e r s wilden, volgens de t o e n m a lige M i n i s t e r van Buitenlandse Zaken Brentano, geen cent geven aan de v e r zetslieden.
WAAROM
w o r d e n de slachtoffers uit d e k a m p e n
v r i j d i n g zijn g e s t o r v e n , n i e t a l l e n a l s s l a c h t o f f e r
van de 1ste kamerleden t e g e n het v o o r stel v a n de P.v.d.A. s t e m d e o m verdeling v a n d e 2 8 0 m i l l i o e n bij e e n a p a r t e w e t t e regelen ? H e t is g e e n o n j u i s t i n z i c h t v a n o n s g e w e e s t , t o e n wij b e w e e r d e n , d a t de b e l a n g e n v a n n a z i - s l a c h t o f f e r s a a n de p o l i t i e k e k a p s t o k zijn o p g e h a n g e n . In e e n u i t g e b r e i d a r t i k e l k o m t P r o f . d r . I. S a m k a l d e n o p v o o r v e r h o g i n g v a n h e t bedrag m e t 50 millioen gulden. Hij k a n e r v a n v e r z e k e r d zijn, d a t wij dit en elk a n d e r v o o r s t e l t o t v e r h o g i n g van het bedrag zullen o n d e r s t e u n e n . Het moet echter gezegd worden dat onder het ministerie-Drees, waarvan Prof. m r . d r . I. S a m k a l d e n d e e l u i t m a a k t e , d e basis v o o r het o n r e c h t , ons heden a a n g e daan, werd gelegd.
die langer
dan
slachtoffers?
1 jaar na de be-
erkend?
J o d e n uit de c o n c e n t r a t i e - k a m p e n , voor een grijpstuiver. De N e d e r l a n d s e regering verdeelt een fooienpot en nog wel zeer o n r e c h t v a a r dig. W i j w e k k e n al o n z e l e z e r s o p , o m m e t k r a c h t te strijden voor een rechtvaardige afwikkeling, w a a r v a n de r e c h t s g r o n d e n g e v o n d e n k u n n e n w o r d e n in d e N e derlandse wetgeving. D u i t s l a n d h e e f t d e p l i c h t zijn b l o e d s c h u l d aan ons te betalen. De Nederlandse regering heeft t o t plicht uit h a a r eigen middelen, de n a z i - s l a c h t offers en nabestaanden naar recht en billijkheid uit t e b e t a l e n . M e e r niet, m a a r z e k e r niet m i n d e r eisen wij. Jos Slagter.
De SS-ratten in hun hol! Het Westduitse stadje Hameln is weer in het nieuws en niet in een sage, al zijn de ratten weer present. De SS wil er een ,,europdisches Treffen" houden in september a.s. Totnutoe heeft de regering in Bonn, die de oud-verzetsstrijders (door zaalafdrijving) het congresseren belet, hun geen strobreed in de weg gelegd. Dit kan moeilijk een verzuim zijn, want de heren doen echt geen moeite om hun identiteit te verbergen. Zo is de commandant van de SS-divisie Das Reich, de moordenaar van het Franse dorp Oradour, Lammerding, nu druk aan het ,,organisieren". Hoewel in Frankrijk ter dood veroordeeld, kan hij dat rustig doen vanuit zijn woonplaats Düsseldorf.
Men kan de plannen van de aanhang van de beruchte Sepp Dietrich, o.m. de oprichting van een „Walhalla" ter verheerlijking van hun misdaden, nalezen in ,,Der Freiwillige", een volstrekt niet illegaal blad, waarin de SS-ers de sociale verzekering van ambtenaren opeisen. Wanneer ze al niet juichen, dat hun rassenreine gelederen ,,de aanval van de Sowjets hebben afgeslagen." Hoe luidde die mop uit de dertiger jaren ook al weer? Een leeuw bijt in de Berlijnse Zoo de kleine Moritz een arm af. De volgende dag staat in de Völkische Beobachter: ,,Frecher Judenbengel hat harmlosen Löwen provoziert." Maar wij wteen nu, dat het geen mop is: het lachen is ons vergaan. Zoals het ook alweer bloedige ernst is, dat Lorenz Knorr van de Deutsche Friedensunion is veroordeeld, evenals Willi Spicher (die twaalf jaar Hitiers gevangene was) van de VVN (Ver-
einigungen der Verfolgten des Naziregimes). En deze VVN wordt nog steeds met verbod bedreigd! De lijst is zeer lang. Men denkt dan aan Richard Baer, de laatste commandant van Auschwitz, die te Frankfort in voorarrest stierf en bijna alle naoorlogse jaren ongestoord — want van zijn geweten had hij geen last — in allerminst verdiende vrijheid kon leven. Wij denken aan Globke, tegen wie een proces loopt, ja, maar niet daar, waar hij nog steeds zijn ongure werkzaamheden verricht, te Bonn, al zijn de stukken, die zijn schuld ampel aantonen, daar evengoed bekend en beschikbaar, als in Oost-Berlijn. Wij ovegen onze stem bij de talloze protesten, die er al zijn geuit tegen de voorgenomen SS-bijeenkomst te Hameln. Zij mogen nooit meer te voorschijn komen! Laat de ratten in hun holen blijven.
Getto-herdenking in Israël
Strauss scheve voorstelling 1
T o e n radio en pers ons kond deden, dat F r a n z - J o s e p h Strauss, gewezen minister van de Duitse Bondsrepubliek, een bezoek van twee weken aan Israël zou brengen, ging er een huivering door ons heen. Nog vers ligt in ons geheugen, dat Strauss als minister van defensie de verbetenste militarist en revanchist was, die alles deed om atoomwapens voor zijn W e h r m a c h t te verkrijgen. Ook om zijn nazi-verleden was Strauss in B o n n de laan uitgestuurd. Strauss was niet zo m a a r een kleine nazi-functionaris en officier van de Reichswehr, m a a r ook instructeur van de Hitlerjugend en als luitenant met Oberlander aanwezig bij de grote Todenslachting te Lwow, iets waar hij eens zelf mee heeft gepocht. T w e e weken geleden werd in Solingen ( W e s t - D u i t s l a n d ) een proces gevoerd tegen D r . Lorenz K n o r r , bestuurslid van de Deutsche Friedensunion, omdat doeze de generaals in actieve dienst Speidel, Foertsch en Heusinger als oorlogsmisdadigers durfde bestempelen. D e hoofdaanklager in dit proces was F r a n z - J o s e p h Strauss. N u wij Strauss ware gezicht hebben leren kennen, begrijpen wij, dat zijn komst n a a r Israël tot het laatste toe
werd geheim gehouden. Hij reisde zelfs incognito, onder de naam Vogel. M e n was bang voor heftige reacties, die dan ook niet zijn uitgebleven. I s raël, het land dat zoveel slachtoffers van de nazi-kampen herbergt, bruiste van verontwaardiging. Televisie en pers lieten ons grote demonstraties* zien en horen in Tel-Aviv en Haifa. E r werden transparanten meegedragen met opschriften als ,,Strauss r a u s " en „ W i j zjjn de dodenkampen niet vergeten." Ondanks het scherpe optreden van de Israëlische politie, waarbij gewonden zijn gevallen en arrestaties verricht, was men niet in staat het verzet tegen deze lijkenschennis te stuiten. E r werd zelfs door zes vooraanstaande Israëli's, onder wie mr. Landau, arrestatie van Strauss geëist. Strauss kwam n a a r I s raël als een „dief in de n a c h t " . I n het V/eizmann-Instituut te Rechowoth verlieten bij de nadering van Strauss de academici, studenten en het technische personeel, bij elkaar 5 0 0 man, het gebouw. Strauss stond voor lege zalen en dit gebeurde ook elders. B i j zijn terugkeer op het vliegveld Frankfort a/M verklaarde hij: „het allemaal scheef voorgesteld." Hij geen verzet tegen zijn bezoek aan raël opgemerkt. Een antwoord een zi waardig.
van was had Isna-
Het was in N a t a n j a . Ik wandelde 's morgens op een groot plein met een groot plantsoen. D a a r was een monument ter herdenking van de gevallenen in W a r s c h a u . E r klonk een sirene als voor luchtalarm en er werden enige minuten stilte in acht genomen. Toen dat voorbij was, begon een heer in het wit te spreken. Ik verstond er niets van, m a a r ik begreep, dat het voor de gevallenen was, voor de getto-herdenking . D a a r n a heeft een rabbijn Kaddisj gezegd en een gebed gezongen. Het was ontroerend. D a a r n a kwamen kinderen van ongeveer acht tot tien j a a r met een schooljuffrouw bloemen leggen. Ik was zeer onder de indruk. D e kinderen waren ook heel bedroefd, als gold het hun eigen familie. E r waren wel veertig klassen, zeker met dertig kinderen per klas. Het geheel was zo indrukwekkend, dat ik zelf stond te huilen. E r waren banken aangebracht voor de mensen, die n a a r deze plaats waren gekomen om te herdenken. D e kinderen, die de bloemen legden, deden dat met zo een overtuiging, dat zij zich dit hun hele leven lang zullen herinneren.
E. VAN
GEENS-FLORA
Verkoophuis
aruóo U W
Elke dag verkoop van nieuwe
PLATEN-LEVERANCIER
fabrieksrestanten
Groots uitgebreide collectie; opera-,
meubelen
operette-, dans en klassieke platen
J. BIJL Van Woustraat 4-6 tel. 737165
Altijd voorradig grote sortering Joodse platen dealer van G A R R A R D motoren en wisselaars Jan E v e r t s e n s t r a a t 126 Amsterdam
T e l . 87271
Voor al uw bloemen
S. S w a r t
„HET
Gereedschappenhandel
BLOEMENCENTRUM"
L. WANS
Alles op het gebied van Televisie, Radio en electrische apparaten
v. Limburg Stirumstraat 1 9 bij het pleintje
RAF
Gebr. Tertaas
Amsterdam W . tel. 8 4 1 9 4
Algemeen Technisch Bureau
RAFALOWITCH, Telefoon
TER
R i j n s t r a a t 158
713597-792067
O u d e r s k u n n e n o o k v o o r e l k in d e k a m p e n omgekomen ongehuwd kind claimen. V r a a g h i e r v o o r B - f o r m u l i e r e n a a n bij d e C A D S U , Keizersgracht 105, Amsterdam-C.
NAVOLGING
Amerika
gaat
voor
De heer J . H u i s m a n t e L o s Angeles, N e derlander van oorsprong, heeft een kleine inzameling gehouden m e t het volglnde r e s u l t a a t : Fam. Fam. Fam. Fam. Fam. Fam. Fam. Fam. Fam.
Bay-Prins J . E. F r e s c o J. J. Huisman K. A. P e r e z I. H . G o s l i n s van Nuys G. A. G. K i r k John Fresco Miriams
Scheveningen . . . Amersfoort . . . Buchenwald . . . Grosz-Rosen . . . Dachau . . . Natzweiler . . .
10 dollar 5 5 10 10 10 7.5 10 10
„ „ „ „ „ „ „ „
Duizenden strijdbare Nederlandse arbeiders werden weggesleept Duitse concentratiekampen — weinigen kwamen terug . . .
Op d e z e wijze h e b b e n o n z e v r i e n d e n in Californië 77.50 dollar bijeengebracht en overgemaakt aan het Nederlands Monument Comité te Auschwitz. W i e volgt dit s y m p a t h i e k e v o o r b e e l d ? I. S T I B B E ,
RUD. CHEVAL Volkerakstraat 26 Amsterdam (Z.) KENDE
A. D .
1
ALBERG?
W i e kan inlichtingen geven over A b r a h a m David Alberg (roepnaam Albert), geb. 1 1 — 1 — 1 9 0 2 te A n t w e r p e n , n a 1 9 1 4 g e v e s tigd t e M i d d e l b u r g , v a n b e r o e p t i m m e r m a n , sinds 1 9 3 2 w o n e n d e t e V l i s s i n g e n e n w e r k z a a m bij de m i j . D e S c h e l d e a l d a a r . Hij w e r d in m a a r t ' 4 2 g e ë v a c u e e r d n a a r A m s t e r d a m e n vandaar op 20 —9 —'42 weggevoerd naar W e s t e r b o r k ; sindsdien is e r niets m e e r v a n hem vernomen B r i e v e n te r i c h t e n a a n Boschaart, Rivierenlaan
Een van hen vertelt op sobere en ontroerende wijze vreselijke tocht van vier jaren door zes kampen.
mevr. L. Liscaljet — 230, Amsterdam-Z.
het verhaal
naar
van
een
W. Harthoorn
penningmeester
RAAD EN VOORLICHTING H e b t U m o e i l i j k h e d e n bij h e t i n v u l l e n v a n U w formulieren v o o r de uitkering of daarm e e s a m e n h a n g e n d , schrijf ons dan duidelijk w a a r o m h e t g a a t , w i j s t a a n k l a a r o m U met raad te heioen.
WIE
Oude Schans 73 Amsterdam tel. 37123
TER VOORKOMING VAN MISVERSTAND
VERBODEN TE STERVEN In eerbiedige hun vrouwen
herinnering aan duizenden en kinderen.
kameraden
4 1 1 bladzijden Linnen band met stofomslag
EEN Pegasus
aan
PRIJS f 10.90
P E G A S U S — Amsterdam, Rotterdam, D e n Haag,
VERKRIJGBAAR
— opgedragen
Leidsestraat 2 5 Hoogstraat 1 4 3 Hobbemastraat 57
IN D E
BOEKHANDEL
U I T G A V E