nederl ïds ailSChv itZ Cv
O
IÏX
X
l
d e c e m b e r
(3
s e c r
-
e
-
n e t e r
'
1962
waterlooplein 4 8 '
amsterdam-c, postgiro
Het
Nederlands
Auschwitz
293087
Comité
spreekt zich uit tegen de poging om
B U D E L G E E N B A S I S B U N D E S W E H R Bij de Westduitse politie zitten nog meer S S - e r s dan in het leger, zei B u n desminister Strauss. SS-ers van S t r a u s s ' departement waren 'ook de actieve lieden, die het vuile werk in de Spiegel-affaire opknapten: en deze affaire betreft weer de „competentie" en „eerlijkheid" van de opperchef von Foertsch, een tot 2 5 jaar veroordeelde, maar opnieuw „ f ü h r e n d e " oorlogsmisdadiger. W a a r o m wij dit in ons land aanhal e n ? Omdat het hier de commandanten betreft van de troepen, die zich al hebben geïnviteerd. I n B o n n is aangekondigd, dat komend voorjaar, tegelijk met de narcissen en 2 3 jaar na hun voorafgaand bezoek, de heren officieren met een nieuwe^lichting soldaten, de zoons van hen die gelukkig bij Stalingrad en E l A l a m a i n vielen, ons land zullen opzoeken. M e n wil
W i j lazen krant:
in
de
Eifadhovense
Duits onderdeel in g a r n i z o e n Eindhoven Legerplaats Oirschot, 2 2 nov. Voor het eerst na de oorlog bevindt zich op het ogenblik een Duits troepenonderdeel in het garnizoen Eindhoven . Het is een zogenaamde „Sanitatskompagnie" (compagnie Geneeskundige troepen), die onder leiding van een nederlandse officier-arts oefeningen houdt in de buurt van de Legerplaats Oirschot. De Duitsers zijn gelegerd op het terrein tegenover de legerplaats. M e n oordele zelf. Mogen wij dit accepteren?
een basis van de Bundeswehr, van het nieuwe Duitse leger, in het B r a bantse dorp Budel. O p de eerste annonce — een uitgegooid peilvisie misschien — volgde een storm van protest. Alles op zijn tijd, moeten Strauss, von Foertsch en h u n makkers in de misdaad, Heusinger en Speidel, gedacht hebben. M a a r wij vragen: hoe ver is het met ons land gekomen? Nog is zelfs niet gepoogd — al is het maar symbolisch — de wonden te helen, die de nazihorden ons hebben toegebracht en reeds staan nieuwe horden, onder dezelfde aanvoerders, voor de deur. E n ze zouden ditmaal zowaar nog met een „entreebiljet" kunnen zwaaien, wanneer wij allen niet duidelijk m a ken, dat dergelijke entreebiljetten nooit of te nimmer geldig kunnen zijn. D i t plan is een hoon voor alle Nederlanders, die de Heusingers en h u n chefs, zoals Globke, hebben leren kennen. M t ' n bewijst jippeuuieii&i aan de. gevallenen, de vermoorden en gemartelden of laat een klein vlammetje te hunner eer branden. Zou Nederlands grondgebied worden opengesteld voor een Wehrmachtsbasis, om hier een veel grotere en dan alles vernietigende vlam, een nieuwe wereldoorlog te ontsteken? W i j hebben nog pas kunnen zien welke gevaren een buitenlandse basis in een land kan opleveren. W a t de Bundeswehrmacht, zijn generale staf en zijn nasleep betekenen weten wij allang — en nog steeds. Laat niemand achterblijven! Spreekt met U w omgeving over deze schande. Leg het uit aan de jongeren, die de oorlog zelf niet hebben meegemaakt, maar ons land geen nest van nazioeneraals en Feldwebels willen zien worden. W i j s t allen, die van de duistere plannen nog niet weten, daarop.
in Budel door legering .van Westduitse troepen een D u i t s militair punt te scheppen. Het
doet
steundit
op
grond van het plechtige „Nooit meer Auschwitz", dat wij allen hebben gezworen.
En
tot
de
misdaad
van
Auschwitz b a a n d e de D u i t s e militaire macht de weg.
Bij de dood van koningin Wilhelmina '
Niet voor niets is bij de dood van prinses Wilhelmina, die een halve eeuw Nederlands staatshoofd is geweest, de meeste aandacht besteed aan de vijf jaren van haar ballingschap. Toen toonde zij zich verbonden met hen, die het werkelijke Nederland uitmaakten, met hen, die streden en leden onder de bezetting. Zij heeft die band niet verloochend, ook niet na haar terugkeer als koningin en vervolgens na het terugtreden uit haar functie. Dit bleek onder meer uit de krans, die zij vele jaren bij de Dokwerker liet neerleggen, als de Februari-staking werd herdacht en uit het devies „Standvastig, vastberaden, barmhartig", dat zij de stad Amsterdam uit erkentelijkheid voor diezelfde staking schonk. Zij kenschetste de onderdrukking der Joden door de nazi's als een „onrecht, onszelf aanged a a n " ; zij verklaarde tenslotte — en het is na haar dood niet veel aangehaald — dat er voor de verraders en nazi-helpers na de oorlog geen plaats meer zou zijn in Nederland. Aan ons te zorgen, dat die woorden niet met de wind verwaaien. Zij ruste in vrede.
Smartegeld of stoplap bij transacties? Ons antwoord aan de
Antwoord op ons protest? O n d e r het o p s c h r i f t
regering.
COMITÉ SCHADELOOSSTELLING NAZI-SLACHTOFFERS p.a. R . Cheval, Volkerakstraat 2 6 A m s t e r d a m - Z .
verdrag"
en
regering
niet
schrijft
de
Parool
in
vember A a n d e r e g e r i n g en de leden v a n de E e r s t e e n T w e e d e K a m e r der
Staten-Generaal.
sie,
D e v e r g a d e r i n g v a n m e e r d a n 3 0 0 r e c h t h e b b e n d e n op s c h a d e l o o s s t e l l i n g , bijeen te A m s t e r d a m , o p 3 0 oktober 1 9 6 1 , en belegd d o o r het C o m i t é Schadeloossteilling N a z i - s l a c h t o f f e r s en h e t N e d e r l a n d s A u s c h w i t z C o m i t é , k e n n i s g e n o m e n h e b b e n d e v a n de M e m o r i e v a n A n t w o o r d v a n d e r e g e r i n g i.z. A l g e m e e n v e r d r a g m e t d e D u i t s e B o n d s r e p u b l i e k , w a a r a a n t o e g e v o e g d e r a p p o r t v a n de z.g. C o m m i s s i e D r e e s , v e r w e r p t het beroep v a n d e r e g e r i n g tot g o e d k e u r i n g v a n g e n o e m d verdrag.
het
] 1.
van
3.
4.
d e r e g e r i n g heeft zich in feite v e r e e n z e l v i g d m e t de c y n i s c h e o p v a t t i n g v a n d e r e g e r i n g , d a t deze g e e n p l i c h t tot b e t a l i n g v a n s c h a d e l o o s s t e l l i n g t e g e n o v e r de l a n d s e slachtoffers v a n het N a z i - r e g i m e e r k e n t .
Duitse Neder-
b.
als g e v o l g v a n a a n v a a r d i n g d e z e r o p v a t t i n g heeft d e regering t o e g e s t a a n , d a t het stuk s c h a d e l o o s s t e l l i n g gekoppeld w e r d a a n v e r s c h i l l e n d e zakelijke t r a n s a c t i e s .
vraag-
c.
de r e g e r i n g
daarnaast
het b e l a n g
van
de
Nazi-slachtoffers
opgeofferd
aan
de
zal
in
in
wanneer
Het
bericht
De
de
de de
redenen
van overtuiging,
ras
of
v a n onze regering, jegens de s l a c h t o f f e r s v a n het n a z i -
regering van
werd
de
door
—
ter
beschikking
overigens
moeten
volkomen
worden
rechtmatig
en
gesteld, moreel
onafverant-
de
bezoekers
van
twee
vergaderingen,
te
Rotterdam
op 2 0 en te D e n H a a g op 2 1 n o v e m b e r , beide belegd d o o r het N e d . A u s c h w i t z C o m i t é en t e z a m e n bezocht d o o r bijna h o n d e r d p e r s o n e n . E r w e r d een t e l e g r a m v e r z o n d e n v a n d e v o l g e n d e Voorzitter Tweede K a m e r D e n H a a g Haag De Kroon 20/11 slachtoffers
en 2 1 / 1 1
—
rept,
groot
alsnog
gezien,
betreurt mate.
aanvang
gestelde
wordt
de
kans
parlementaire verdere
er
zal
van
antwoord
schriftelijk
van
op
betrek-
dat
hoge
de
openbaar
totdat
toe-
waarvan
duidelijk
in
het
En
punt,
geacht
be-
schielijk
in
bij
op de t h a n s dit
is
laag
kwesties
gehad.
geen
op
veel
zou voornamelijk
regering
vraag
kring,
behande-
worden
klaarheid
af-
komt."
Verzetspostzegels in Israël
O p de konferentie 1942
hebben
lossing
van
nering Israël
ondersteund
zodanig
financiële
Kamer
inhoud:
A a n w e z i g e n v e r g a d e r i n g e n R o t t e r d a m B e u r s c a f é en
p r o t e s t e r e n t e g e n o n t w e r p en v e r d e l i n g
eisen inwilliging r e s o l u t i e C . S . N .
— Nederlands Auschwitz
schadeloosstelling
Comité.
Den nazi-
De
de
onzalig
april
vernietiging eerste
1962
en
afgebeelde
dende
het
joden,
die
ten
zijn
Woord
de
en
gemeenten."
er
geest
zes aan
van
oïter
gevallen, de
in van
tegen
zien
herinnering
staan
op-
herin-
de
uitgegegeven.
ter
barbaarsheid
Ter
werden
verzet
laat
jaar
de
herdenking
postzegels
postzegel
postzegel
tot
besluit, ter
kaarsen
miljoen
in het
besloten
Jodenvraagstuk.
dit
19
van Wannsee nazi's
het
aan op
twee verklaring
bedrag
conferentietafel
Duitsers
hebben
Als
de
Deze
het
zonder
geloof
m e t het o o g op d e reeds v e r s t r e k e n periode v a n bijna 2 0 j a a r en de ook in de M e m o r i e v a n A n t w o o r d e r k e n d e sterke v e r o u d e r i n g der r e c h t h e b b e n d e n , u i t k e r i n g nog in 1 9 6 2 zal m o e t e n a a n v a n g e n e n v ó e r het einde v a n 1 9 6 3 moet zijn v o l t o o i d .
mogelijkheden
voorspel-
gebeuren."
dat
Kamercommisie
de
3P.
van
te
aldus:
een
de
andere
king
schadeloosnazi-slacht-
de hoogte der uitkering, z o a l s bij h e r h a l i n g door het C o m i t é S c h a d e l o o s s t e l l i n g N a z i - s l a c h t offers w e r d b e k e n d g e m a a k t en ook door b.v. de J o o d s e K e r k g e n o o t s c h a p p e n w e r d geëist, zal in o v e r e e n s t e m m i n g m o e t e n aijn m e t de u i t k e r i n g e n in het k a d e r v a n het B . E . G . ( B u n d e s E n t s c h a d i g u n g s G e s e t z ) a a n D u i t s e n a z i - s l a c h t o f f e r s n.1. R M . 1 0 0 0 0 — v o o r e e n o v e r l e d e n e en R . M . 5 . — per dag voor elke vorm v a n vrijheidsberoving.
verhaal.
der
zal
de
op
de r e g e r i n g
be-
2e.
hankelijk
ver-
dat,
uitkering z a l m o e t e n g e s c h i e d e n a a n allen, die o m door het n a z i - r e g i e m w e r d e n v e r v o l g d .
woord —
aan
dat
in
de
dit
het
h a p t e n . H e t l o v e n en bieden,
dan
door
gepubli-
van
niet
bestaat,
vastgesteld
ling
middelen
ver-
vergadering
nazi-slachtoffers
gevechten drag,
nog
besluit
indruk
voor
nemen
is
len,
dat
de
commis-
worden
openbare Het
de z.g. c o m m i s s i e D r e e s , m e d e door het b e w u s t als u i t g a n g s p u n t a a n v a a r d e n v a n e e n t o t a a l v a n 1 2 5 m i l l i o e n m a r k , tot een o n r e c h t v a a r d i g en o n b e v r e d i g e n d v o o r s t e l tot r e g e l i n g m o e s t k o m e n en ook g e k o m e n is. Z o m o e t h e t u i t s l u i t e n v a n v o r m e n v a n leed ( l i c h a m e l i j k e e n / o f g e e s t e l i j k e s c h a d e ) en v a n g r o e p e n v a n s l a c h t o f f e r s . v e r z e t s m e n s e n , o n d e r d u i k e r s , h e r t r o u w d e n ) , wier m o r e e l recht o p s m a r t e g e l d b o v e n a l l e twijfel v e r h e v e n is, als o n d u l d b a a r w o r d e n b e s c h o u w d . O o k het stellen v a n een m a x i m u m v e r g o e d i n g v o o r h e n , d i e in p e r s o o n en/of f a m i l i e o n n o e melijk h e b b e n geleden, m o e t w o r d e n a f g e w e z e n . O m der wille v a n het te l a g e t o t a l e b e d r a g w o r d e n , z o a l s de c o m m s s i e v o o r n o e m d in feite zegt, de n a g e l a t e n b e t r e k k i n g e n a c h t e r gesteld bij d e „ l e v e n d e n " . D i t wil z e g g e n , dat de schandelijk l a n g e tijd, die reeds z o n d e r s c h a d e l o o s s t e l l i n g ds v e r s t r e k e n , n o g e x t r a d o o r w e r k t in het n a d e e l v a n de n a b e s t a a n d e n .
regime
het
speciale
binnenkort
behandeling
drag
geeft
gezien de m o r e l e v e r a n t w o o r d e l i j k h e i d
no-
over
c e e r d , w a a r n a de weg vrij is voor h e t
h e t niet b e t r e k k e n v a n het C o m i t é S c h a d e l o o s s t e l l i n g N a z i - s l a c h t o f f e r s , als v e r t e g e n w o o r d i g s t e r v a n de g r o o t s t e g r o e p g e o r g a n i s e e r d e n a z i - s l a c h t o f f e r s in h e t overleg — o n d a n k s h e r h a a l d e v e r z o e k e n d a a r t o e — in e r n s t i g e m a t e d e b e l a n g e n der n a z i - s l a c h t o f f e r s heeft geschaad.
le.
Het
23
van
blad
de
van
Duits-Nederlandse
„Dit
heeft voorgeschreven erkent
de door de regering g e a c c e p t e e r d e 1 2 5 m i l l i o e n m a r k als t o t a a l b e d r a g v o o r stelling volledig o n v o l d o e n d e is v o o r dit doel en d a t de m o r e l e plicht t e g e n o v e r offers eist, d a t a a n dit b e d r a g belangrijke m i d d e l e n w o r d e n t o e g e v o e g d .
D e v e r g a d e r i n g stelt z i c h op h e t s t a n d p u n t
4e
'het
Kamer.
l a n g e n v a n een b o n d g e n o o t s c h a p m e t een p a r t n e r , die een d i c t a a t in p l a a t s v a n te k o m e n tot e e n regeling, die wederzijdse b e l a n g e n 2.
die
dit
van
geacht"
redactie
nummer
behandelt:
zowel v o o r w a t betreft de reeds d o o r v e r s c h i l l e n d e K a m e r l e d e n e r n s t i g g e c r i t i s e e r d e p u n t e n v a n dit v e r d r a g , als in het bijzonder de r e g e l i n g v a n het v r a a g s t u k S c h a d e l o o s s t e l l i n g a a n N a z i - s l a c h t o f f e r s o p z e e r o n v o l d o e n d e wijze t e g e m o e t w o r d t g e k o m e n a a n de g e r e c h t v a a r " digde b e l a n g e n en v e r l a n g e n s . Immers:
heeft
meer
„Antwoord
bevredigend
drag
Z i j is v a n m e n i n g , d a t :
a.
d\aaronder
Haagse
eindverslag
1.
„ K a m e r wil
w e t e n o v e r 1 2 5 m i l j o e n m a r k in D u i t s
op
de
het
gebedswoorden overleven
de
brande
zes nazi-
tweede „Het
verbrande
Hitiers laatste wil:
Proces tegen de VVN
H a l f n o v e m b e r bereikte ons het bericht, d a t het enige m a l e n u i t g e s t e l d e p r o c e s t e g e n de V e r e i n i g u n g e n der V e r f o l g t e n d e s N a z i r e g i m e s , die D u i t s e a n t i f a s c i s t e n , o u d - v e r z e t s s t r i j d e r s , o u d g e v a n g e n e n d e r c o n c e n t r a t i e - k a m p e n en h u n n a b e s t a a n d e n als leden telt, op 2 9 n o v e m b e r z o u b e g i n n e n . M e n h a d d a a r v o o r n . b . W e s t - B e r h j n u i t g e k o z e n , wa,ar het B u n d e s v e r w a l t u n g s g e r i c h t zetelt. N a a r dit gerechtshof z o n d e n wij onmiddellijk het v o l g e n d e t e l e g r a m : O v e r l e v e n d e n u i t r o e i i n g s k a m p e n eisen stopzetting p r o c e s V V N onze eer en menselijkheid i n D u i t s l a n d — N e d e r l a n d s A u s c h w i t z C o m i t é .
kampbroeders
redders
van
Tegelijk h e b b e n wij o n s m e t e e n brief gericht tot twqe W e s t d u i t s e b l a d e n , D i e W e l t in H a m b u r g d a a r i n o.m. gezegd, d a t wij, als onze o n b a a t z u c h t i g e v r i e n d e n t e r e c h t s t a a n , ons zelf w e e r voor en de F r a n k f u r t e r R u n d s c h a u te F r a n k f u r t a / M m e t het verzoek deze te p l a a t s e n . W i j hebben de o n m e n s e n voelen s t a a n , die in de Hitlertijd r e c h t e r s en „ a u t o r i t e i t e n " heetten. T e n s l o t t e legden wij in d e hierbij a f g e d r u k t e p r o t e s t b r i e f a a n het B u n d e s v e r w a l t u n g s g e r i c h t het gevoelen v a n ons C o m i t é n e e r . Het A N P en vele N e d e r l a n d s e b l a d e n h e b b e n h i e r v a n a f s c h r i f t ontvangen. i n m i d d e l s moest het p r o c e s a l w o r d e n „ u i t g e s t e l d " , o m d a t de president, prof. W e r n e r e n een der a a n k l a g e r s , dr. R e u s s , a c t i e v e n a z i ' s en theoretici v a n H i t i e r s „ r e c h t " zijn geweest.
ONZE P R O T E S T B R I E F Aan het Bundesverwaltungsgericht
te Berlijn
M e t grote v e r o n t r u s t i n g en v e r o n t w a a r d i g i n g heeft het N e d e r l a n d s A u s c h w i t z C o m i t é v e r n o m e n , dat in W e s t - B e r l i j n een p r o c e s z a l b e g i n n e n , w a a r de V e r e n i g i n g e n v a n d o o r het N a z i - r e g i m e V e r v o l g d e n ( V V N ) niet, z o a l s wij o n s z o u d e n k u n n e n voorstellen, a l s a a n k l a g e r s , m a a r a l s b e klaagden zullen moeten verschijnen. Wij, o v e r l e v e n d e n uit de v e r n i e t i g i n g s k a m p e n der n a z i ' s e n n a b e s t a a n d e n der v e r m o o r den, zijn v e r o n t r u s t , o m d a t door de n a t i o n a a l - s o c i a l i s t e n v e r v o l g d e m e n s e n — en d a t w a r e n allen, die v a n w e g e h u n „ b l o e d " , v o o r u i t s t r e v e n d e g e z i n d h e i d of menselijkheid de n a z i ' s niet a a n s t o n d e n — ook in de B o n d s republiek, zelfs i n W e s t - B e r l i j n m o e t e n t e rechtstaan. V e r o n t w a a r d i g d zijn wij, o m d a t het hier o m onze k a m p b r o e d e r s g a a t , d i e s a m e n m e t ons d e hel — een d o o r m e n s e n g e m a a k t e en in s t a n d g e h o u d e n hel — h e b b e n gekend en bestreden. E r k a n g e e n p r o c e s , op welke g r o n d d a n ook, op D u i t s gebied w o r d e n g e v o e r d tegen verzetsstrijders en d o o r het n a z i - r e g i m e v e r volgden, zonder dat daarmee achteraf het
beulswerk der v e r v o l g e r s wordt g o e d g e p r a a t e n z o n d e r d a t d e talrijke m i s d a d i g e r s t e g e n de menselijkheid, die h u n s c h u l d a a n de dood v a n m i l j o e n e n m e n s e n nooit h e b b e n g e boet, een h a r t o n d e r de r i e m g e s t o k e n k r i j gen. Z e e r v e r o n t r u s t zijn wij ook d o o r h e t v e r b o d v a n een eveneens door de V V N g e o r g a n i s e e r de h e r d e n k i n g v a n de „ K r i s t a l l n a c h t " v a n 9 nov 1 9 3 8 , de e e r s t e grote p o g r o m in het D u i t s l a n d v a n H i t i e r . Z o een h e r d e n k i n g z o u e e n w a a r s c h u w i n g zijn e n e e n h e r i n n e r i n g a a n de m i s d a d e n , d i e v e r v o l g e n s bij „het o p lossen v a n het J o d e n v r a a g s t u k " zijn b e g a a n . D e bedrijvers v a n d e z e m i s d a d e n h o r e n v o o r de rechter te s t a a n , e n niet wie altijd d a a r t e g e n heeft g e s t r e d e n e n n u de s l a c h t o f f e r s wil gedenken.
TREBLINKA I n a p r i l 1 9 6 3 z a l de t w i n t i g s t e v e r j a a r d a g zijn v a n d e o p s t a n d in h e t W a r s c h a u e r G h e t t o . N a a r a a n l e i d i n g v a n dit g e b e u r e n t r e f t h e t M u s e u m L o h a m e i H a g h e t t a o t h in I s r a ë l v o o r b e r e i d i n g e n o m een grootste t e n t o o n s t e l l i n g te o r g a n i s e r e n ' v a n het J o o d s e verzet in a l l e gewezen bezette gebieden in E u r o p a . Z o als reeds bekend is, h e e f t d e I s r a ë l i t i s c h e r e g e r i n g 1 5 0 0 0 0 poolse zloty a l s bijdrage voor een g e d e n k t e k e n in T r e blinka gegeven. D e b e v o l k i n g v a n T e l A v i v begon a a n de b o u w v a n het gedenkteken t e r e r e v a n d e nazi-slachtoffers v a n de concentratiekampen A l s p l a a t s voor dit gedenkteken w e r d u i t g e z o c h t d e h e u v e l s v a n H a r H a z i k a r o n in d e o m g e v i n g v a n J e r u z a l e m . In een g e b o u w e r n a a s t z a l e e n tentoonstelling v a n b e w i j s d o c u m e n t e n v a n nazi-misdaden, in een a r c h i e f w o r d e n o n d e r g e b r a c h t
V e l e leden v a n d e z e V V N zijn d o o r het n a z i r e g i m e v e r v o l g d , o m d a t zij v e r v o l g d e m e n s e n h e b b e n g e h o l p e n e n zelfs gered. V e r s c h e i d e n e n v a n ons — e n wij zijn slechts e n k e l e n v a n d e o n g e v e e r 1 2 0 . 0 0 0 uit N e d e r land gedeporteerden — hebben h u n leven te d a n k e n a a n D u i t s e verzetsstrijders, a n t i - f a s c i s t e n , v a n wie z e e r v e l e n zelf a a n de t e r r e u r ten o f f e r zijn g e v a l l e n . M e n i g e e n v a n d e z e h e l d e n , die o n d a n k s gruwelijk lijden zijn blijv e n leven, k u n t U t h a n s i n d e V V N z i e n . D o o r h u n a c t i v i t e i t h e b b e n zij de D u i t s e e e r gered en het g e l a a t g e t o o n d v a n h e t a n d e r e Duitsland, terwijl millioenen onschuldige m e n s e n w e r d e n v e r m o o r d i n n a a m v a n het vergiftigde, m e t h a a t e n v e r v l o e k i n g b e l a s t e D u i t s l a n d . D u i t s e a u t o r i t e i t e n en g e r e c h t s h o v e n behoren h e n w e g e n s h u n voorbeeldig g e d r a g als de beste v e r t e g e n w o o r d i g e r s v a n h u n volk in ere te h o u d e n en z e k e r niet te d a g vaarden. Uit n a a m v a n h o n d e r d d u i z e n d e n s l a c h t o f f e r s v a n het n a z i - r e g i m e e n h u n n a b e s t a a n d e n , g e d r a g e n door de s y m p a t h i e v a n het N e d e r l a n d s e volk, d r i n g e n wij e r m e t k l e m o p a a n het proies t e g e n de V e r e n i g i n g e n v a n d o o r het N a z i - r e g i m e v e r v o l g d e n n i e t t e d o e n doorg a a n . E e n verbod v a n de V V N z o u betekenen: h e t ten u i t v o e r leggen v a n Hitiers l a a t s t e wil.
Auschwitz-herdenking
1963
O p 2 7 j a n u a r i zal het n e g e n t i e n j a a r g e l e den zijn, dat het k a m p A u s c h w i t z w e r d bevrijd. Als ieder j a a r zal o n s c o m i t é dit feit op w a a r d i g e wijze g e d e n k e n : het is e e n e r e plicht, w a a r v a n wij o n s al sinds vele j a r e n , m e t i n s t e m m i n g v a n steeds wijder k r i n g e n , kwijten. D i t j a a r zal, e v e n a l s vorig j a a r , de bevrijding v a n het k a m p b e h a l v e te A m s t e r d a m ook t e Rotterdam en Den H a a g worden herdacht. Te A m s t e r d a m g e b e u r t dit, d e t r a d i t i e g e t r o u w , in de B a c h z a a l , o p 2 7 j a n u a r i 1 9 6 3 . R o t t e r d a m is o p 2 9 j a n u a r i a a n de beurt, D e n H a a g de 3 0 s t e , in r e s p . M u s e u m B o y m a n s en concertzaal Voornveld-Spoor, Plaats 22. Z o a l s steeds is e e n p a s s e n d p r o g r a m m a v o o r deze a v o n d e n s a m e n g e s t e l d . W i j stellen het bijzonder op prijs v o o r a l l e d r i e a v o n d e n h e t o p t r e d e n te k u n n e n a a n k o n d i g e n v a n de j o n ge P o o l s e p i a n i s t e H a l i n a S i e d z i e n i e w s k a , die in e n b u i t e n h a a r v a d e r l a n d al z e e r d e a a n d a c h t trok en ( e v e n a l s R e g i n a S m e n d z i a n k a in 1 9 6 2 ) o p o n z e u i t n o d i g i n g v o o r het eerst n a a r Nederland komt. E e n keur v a n Nederlandse artisten zal met h a a r onze a v o n d e n de sobere luister v e r l e n e n , die U genoeg b e k e n d is. E e n enkele s p r e k e r z a l de betekenis v a n die d a g voor ons o p r o e p e n . D e entreeprijs b e d r a a g t v o o r a l l e d r i e d e herdenkingen ƒ 2.50. Oud-gevangenen van A u s c h w i t z , n a b e s t a a n d e n v a n dezen e n m i n d e r d r a a g k r a c h t i g e n k u n n e n e e n g r a t i s uitnodiging en toegangsbewijs a a n v r a g e n , a l leen schriftelijk, per briefkaart, aan het N.A.C., Waterlooplein 48. H e t behoeft g e e n c o m m e n t a a r , d a t o n z e h e r denkingen alleen met uitgebreide financiële s t e u n k u n n e n s l a g e n . U k u n t n u al v a n U w s y m p a t h i e blijk g e v e n door een storting o p p o s t g i r o 2 9 . 3 0 . 8 7 t . n . v . N A C. met v e r m e l ding: H e r d e n k i n g s b i j d r a g e 1 9 6 3 . U k u n t al k a a r t e n bestellen bij de v o l g e n d e adressen: voor
Amsterdam:
E . Neter, mevr. E. 58842;
W a t e r l o o p l e i n 4 8 , tel. 3 9 0 6 7 ; Fürth, Diemerkade, Diemen,
m e v r . I. de Z w a r t e , v a n W a l b e e c k s t r a a t tel. 83622; m e v r . L. 83668; mej.
de V r i e s ,
Opdenberg, 85827. voor D e n E e n ontwerp van Treblinka in het Museum
Museum van
Ghetto-strijders.
Speyckstraat
E . T a s , Amsteldijk 2 3 , tel.
voor Rotterdam:
fa. tel.
van
9hs.,
92,
tel.
795716.
'
Doezastraat
18c,
Rotterdam,
tel.
Haag:
Mouwes, Gedempte Gracht 8 5 , Den 631108.
Helpt a l l e n slagen!
tel.
mee
om
de
herdenking, t e
Haag, doen
Antisemieten aller landen I n h e t N i e u w I s r a ë l i t i s c h W e e k b l a d v a n 2 3 n o v . t r o f f e n wij een artikel a a n v a n de heer L n a a r a a n l e i d i n g v a n e e n in d a t b l a d gepubliceerd
forum
„Antisemitisme:
D e schrijver citeert d e v i c e - p r e s i d e n t v a n het J e w i s h W o r l d
een J o o d s
C o n g r e s s , prof
D e z e schreef in het A m e r i k a a n s e H e b r e e u w s e weekblad H a - D o a r v a n 2 1
„De 25
antisemitische verschillende
excessen, landen
m o e t e n z e e r ernstig nen
niet
met
zijn
opgevat
oude
die
1962
in
in
voorgekomen,
worden
theorieën
en
worden
kunbena-
derd. W i j w o r d e n in o n z e d a g e n feitelijk g e confronteerd ting
van
met
een
integrale
neo-nazistische
en
(Deze
Congres sche
the-
de
tionale de
organisaties,
grond
verrijzen.
uit
in
hun
interna-
die
als
paddestoelen
uit
—
De
uitbarstingen
in
1 9 6 0 zijn zeker niet t o e v a l l i g geweest en nog minder
is dat
het
sche e x c e s s e n
van
De heer Fuks
vervolgt:
In
is ook gesteld e e n
deze geest
geval
met
is
activiteit van
inmiddels,
te L o n d e n ,
Jewish en
in-
antisemitio.m.
herhaald.
op
—
een
red.)
„ H e t z o u er m o o i u i t z i e n " , aldus F u k s , „ w a n -
denhaat.
ook
om.:
samensmel-
fascistische
neer
komt
toenemende
organisaties
Tartakower
door het W o r l d
aaneensluiting
bijeenkomst
o r i e ë n e n s t r o m i n g e n o p het p u n t v a n de J o Dit
tegen
ternationale
dr. A r j e
september 1 9 6 2
waarschuwing
Fuks,
probleem?'"
de
joden
geduldig
niet-joodse
moesten
wereld
ziczelf
afwachten, van
de
mitische
ziekte
genezen
had.
—
En
niet
opstandelingen
van
de
ghetti
de
Warschau
tot
antisehebben
en B i a l y s t o c k ook o n z e eer
van
gered?
anti-semiti-
1962."
B o v e n d i e n , m o g e n wij met een b e r u s t e n d - f i l o sofisch open
brief
me
is
schouderophalen niet
bestuur
teerd o p 3 okt. 1 9 6 2 , w a a r i n vele
geda-
internatio-
nale antisemitische organisaties met hun delijke v e r t e g e n w o o r d i g e r s gesomd
worden.
Hierin
en activiteiten wordt
dat er een N a t i n f o r m b e s t a a t Informatie
zelfs
op-
gemeld,
(Nationalistisch
B u r e a u ) , welks s l o g a n
tisemieten aller landen
lan-
verenigt
luidt.
.An-
u."
E R F D E E L VAN KUNSTENAARS, DIE OMGEKOMEN ZIJN B r u s s e l . D e B e l g i s c h e o r g a n i s a t i e „ U n i o n des déportets J u i f s e t A y a n t D r o i t e n B e l g i q u e " heeft in de z o m e r v a n dit j a a r v o o r gewezen K . Z . g e v a n g e n e n e n h u n f a m i l i e s een uitstapje n a a r I s r a ë l g e o r g a n i s e e r d , a a n welke reis (91 personen deelnamen. D e z e groep g a s t e n uit B e l g i ë bezocht de K i b o e t s L o h a m e i H a g h e t t a o t h , w a a r hoofdzakelijk m e n s e n , ontkomen uit het Ghetto van Warschau waren. Daar bevindt zich ook een mus e u m m e t e e n v e r z a m e l i n g v a n schilderijen v a n k u n s t e n a a r s , die in de c o n c e n t r a t i e k a m pen o m g e k o m e n z i j n . Alleen uit P a r i j s zijn 1 5 0 joodse k u n s t e n a a r s n a a r de k a m p e n gedeporteerd, e n geen e e n v a n d e z e kunsten a a r s leeft m e e r . A l l e e n h u n werk is gebleven. Onder de 6 0 0 tentoongestelde werkstukken, b e v i n d e n zich schilderijen v a n vooraanstaande kunstenaars.
gen
in
de
strijd
en i s . M o g e n
n e e r zij v e r o n t r u s t symptomen laten? deze
Is strijd
H e t b e s t u u r v a n het I n t . A u s c h w i t z C o m i t é heeft te Boedapest, begin december zijn w e r k z a a m h e d e n v a n dit j a a r en het p l a n voor het v o l g e n d e , het werk a a n het m o n u m e n t , de k o m e n d e h e r d e n k i n g v a n de bevrijding v a n h e t k a m p en h e t k o m e n d e p r o ces t e g e n d e S S - e r s te F r a n k f o r t a . M . besproken. Verder wordt overwogen een prijs van de R o d e D r i e h o e k v o o r de beste w e r k e n op het gebied v a n l i t e r a t u u r , w e t e n s c h a p , r a dio, televisie o f b e e l d e n d e kunst, die d e k a m pen en in het bijzonder A u s c h w i t z tot o n d e r w e r p - h e b b e n , in t e stellen.
het
niet
met
be-
antisemitisme,
maar
meer
nog
de
wij deze bevolking,
een onze wan-
is over het o p k o m e n veel
woord
meer en
onze
daad
van steek
plicht
mee
te
in hel-
pen?"
ERVAREN. . . D e I s r a ë l i t i s c h e g e m e e n t e te W e n e n is v e r o n t w a a r d i g d o v e r het feit dat W a l t e r D e j a co, die de eerste b e k l a a g d e is in het p r o c e s , d a t te W e n e n t e g e n z e v e n A u s c h w i t z - S S e r s wordt voorbereid, destijds tijdig „bouwh e e r " v a n de c r e m a t o r i a , t h a n s . . . kerken bouwt. Zijn kerk te R e u t e in T y r o l werd juist ingewijd, n a d a t de O o s t e n r i j k s e V r i e n denkring v a n oud-gevajngenen v a n Auschwitz pas een brief o v e r deze SS-Haupls t u r m f ü h r e r a a n d e justitie h a d gericht. D e f i r m a , die de o v e n s heeft geleverd, J . A. T o p f en z o n e n , t h a n s gevestigd te W i e s b a d e n , levert v e j j b r a n d i n g s - i n s t a l l a t i e s voor k a d a v e r s en m a a k t r e c l a m e m e t zijn grote ervaring . . .
EN
EDELWEISS
H e t Z w i t s e r s e weekblad de „ J ü d i s c h e R u n d s c h a u " bericht uit B a z e l , m e l d t , dat de f a s cjstia|che organisatie HIAG (Hilfsgemeinschaft auf Gegenseitigkeit) 39 „Troepena f d e l i n g e n " bezit, die b e r u s t e n op H i t i e r s beruchte SS-divisies, zoals Totenkopf, Das Reich, Wiking, Hitlerjugend, Horst Wessel e.d. O o k dé S t a h l h e l m heeft i n t a l v a n steden bureau's opgericht. De SS-organisaties in W e s t - D u i t s l a n d o n d e r h o u d e n ook geregelde r e l a t i e s m e t de n a b e s t a a n d e n v a n O o s t e n rijkse S S - e r s . D e „ k a m e r a a d s c h a p s b o n d " v a n deze lieden luistert naar de onschuldige naam „Edelweiss" . . .
EEN T e K a t o w i c e in P o l e n zijn K a t h o l i e k e p r i e s t e r s bijeen geweest o m h u l d e t e b r e n g e n a a n de geestelijken, die de dood h e b b e n g e v o n d e n in de H i t l e r k a m p e n . V e l e n v a n de a a n w e zigen h a d d e n zelf in een k a m p gezeten.
die
v a n hetzelfde g e v a a r in de
TOTENKOPF
INTERNATIONAAL AUSCHWITZ COMITÉ
tegen
strijd die de h u n n e was
bevolking,
wij
w e z e n heeft zelfs grote offers t e willen b r e n -
en
— red )
een
,anti-semitiswanneer
Jewish
(functionarissen
van
vooral
deel
Congress
maken
zeggen
zaak",
a a n de „ O f f i c e r s a n d E x e c u t i v e of t h e W o r l d v a n het J o o d s e W e r e l d c o n g r e s
uit
onze
GIFT
VOOR
HET
MONUMENT
T i r a n a . D e r e g e r i n g v a n de volksrepubliek A l b a n i e n heeft een s o m m a v a n 5 0 0 0 poolse zloty o v e r g e m a a k t op het C o n t o v a n het Int. Auschwitz Comité
Een
man
is
gestorven
Elias Dingsdag is niet meer Ik geloof, dat m a a r w e i n i g e n in onze k r i n g nooit v a n O m e E l i h e b b e n g e hoord e n heel velen h e b b e n h e m p e r soonlijk g e k e n d . Hij w a s e e n f i g u u r , m e n s p r a k m e t o n t z a g o v e r h e m , als de m a n , die door de n a z i ' s t w e e m a a l ter dood w a s v e r o o r d e e l d . D e man ook, die het a n t i f a s c i s t i s c h e verzet bij de H o l l a n d i a - f a b r i e k e n heeft g e o r g a n i s e e r d en de enige w a s , die na de r a z z i a ' s in d a t bedrijf vier j a a r k a m p u i t z a t — en o v e r l e e f d e . W i j g e d e n k e n h e m , w a n t hij was een der o n z e n Hij w a s een v a n de vele N e d e r l a n d s e J o d e n , die bewust v e r z e t h e b b e n g e b o d e n en t a l l o z e l a n d g e n o ten h e b b e n h u n l e v e n d a n ook a a n zijn m o e d i g o p t r e d e n te d a n k e n . A l s m a n v a n g e z a g in zijn bedrijf heeft hij tijdens d e Februari-staking zijn k a m e r a d e n in de Hollandia-fab r i e k e n o p g e r o e p e n het werk n e e r te l e g g e n . J u i s t hij, v a d e r v a n a c h t kind e r e n , begreep, dat m e n rusteloos t e g e n het f a s c i s m e moet strijden en hij heeft d a a r n a a r g e h a n d e l d . D e n a z i ' s h e b b e n h e m dat niet v e r g e v e n , m a a r hij h e e f t h u n onheilsrijk overleefd, nog steeds actief. T h a n s is ook hij ons ontvallen W i j eren hem en zullen hem gedenken, samen met alle verzetsstrijders Hij behoort tot de rij v a n m o e d i g e m e n s e n , die het n a z i d o m te lijf g i n g e n , J o d e n , die v a n m e e t a f a a n in verzet g i n g e n t e g e n de J o d e n v e r v o l g i n g e n , z o a l s E y l en S c h i j v e n schuurder, van Weezei, Roodenburg en Katan Zoals zij zal ook E l i Dingsdag voor ons voortleven.
Jos
VERGEET HEN
Slagter
NOOIT!
I n de veelheid v a n g e b e u r t e n i s s e n en eigen beslommeringen wordt veel vergeten dat nooit v e r g e t e n m a g w o r d e n . O n s c o m i t é a c h t het zijn l e v e n s o p d r a c h t te z o r g e n , dat de f a s c i s t i s c h e m o o r d op 6 . 0 0 0 0 0 0 o n s c h u l d i g e m e n s e n in de g a s k a m e r s e n v e r n i e t i g i n g s k a m p e n z o a l s A u s c h w i t z , ieder j a a r h e r d a c h t wordt D a t doen wij reeds vele j a r e n In 1 9 6 2 hebben wij de h e r d e n k i n g in A m s t e r d a m , R o t t e r d a m e n den H a a g kunnen houden. Ieder j a a r z i j n er weer m e e r v r i e n d e n , die ons deze h e r d e n k i n g f i n a n c i e e l mogelijk m a ken. Wij
doen
een beroep
op
U!
W i j zijn e r v a n o v e r t u i g d d a t u op velerlei wijz h u l p verleent, t o c h doen wij e e n D R I N G E N D b e r o e p op u en hopelijk niet v e r geefs o m ons d o o r u w bijdrage het ook n u w e e r mogelijk te m a k e n stijlvolle h e r d e n k i n g s b i j e e n k o m s t e n 1 9 6 3 te beleggen. W a c h t niet tot e r m i s s c h i e n een v a n o n z e c o m i t é - l e d e n u k o m t bezoeken. S T O R T N U U W B L J D R A G E op g i r o n u m m e r 2 9 . 3 0 . 8 7 t.n v. N . A . C . o n d e r v e r m e l d i n g Herdenkingsbijdrage 1 9 6 3 .
Bij v o o r b a a t I
Stibbe
dank
(penningmeester)