UPDATE november 2018
Belastingvrij vliegen kost schatkist 2 miljard per jaar
De Noordzee: een oase van nieuw leven?
De luchtvaart is vrijgesteld van btw en accijns. Dit zorgt voor absurd lage prijzen en dus extra vluchten. Steun nu onze oproep voor een eerlijke belasting op vliegen. Als de overheid de luchtvaart net zo zou belasten als alle andere sectoren, dan zou de prijs van een vliegticket 35 procent hoger liggen. Als we ook de kosten van schade door vliegen aan klimaat, luchtkwaliteit en gezondheid doorberekenen, dan komt daar een extra prijsstijging van 28 procent bij. De eerlijke prijs van een vliegticket ligt dus 63 procent hoger. Dit blijkt uit onderzoek dat Natuur & Milieu heeft laten uitvoeren.
Bijna de helft van de Nederlanders vliegt nooit, maar zij betalen wel mee aan de maatschappelijke kosten van de luchtvaart
Windparken als kraamkamer voor onderwaternatuur, kan dat? Zeker! Tussen windmolens mag niet over de bodem worden gevist en in het windpark Eneco Luchterduinen kan de natuur zich ontwikkelen tot een oase van nieuw leven. Ooit was de bodem van onze Noordzee bezaaid met natuurlijke riffen, vol vissen, schelpdieren en ander zeeleven. Inmiddels is door menselijk ingrijpen de biodiversiteit van ons grootste natuurgebied afgenomen. Nagenoeg alle natuurlijke riffen zijn verdwenen. Nu krijgen wij de kans om het tij te keren! De onverwachte mogelijkheden van windparken Nederland heeft een tandje bijgeschakeld om het aandeel duurzame energie te vergroten. De komende jaren verrijzen er veel windparken op de Noordzee. Die zorgen niet alleen voor meer groene energie, maar ze hebben nóg een voordeel: ze bieden een fantastische kans om de natuur in de Noordzee te versterken. In windparken mag je namelijk niet over de bodem vissen. Tussen de windmolens plaatsen wij rifballen en oestertafels. Oesters filteren water, en bieden een aanhechtingsplek en voedsel voor
veel andere dieren. Zo creëren we tussen de windmolens, op de bodem van de Noordzee, een kraamkamer van leven, een oase van biodiversiteit. En zo helpen we onze aarde op twee manieren: duurzame energie tegen klimaatverandering, en natuurontwikkeling voor meer biodiversiteit in de Noordzee.
De Rijke Noordzee: bron van windenergie, rijk aan natuur en vol leven Uit wetenschappelijke studies van onder andere Deltares, Wageningen Universiteit en Bureau Waardenburg blijkt dat de Noordzee een goede plek is voor natuurontwikkeling met oesterbanken. Het gebeurt al spontaan op enkele plekken dicht onder de kust: onlangs is zelfs de uitgestorven verklaarde platte oester in de Waddenzee gevonden.
Samen met ASN Bank gaan we de natuur een handje helpen. Als proef plaatsen we met waterbouwer Van Oord en Eneco in windpark Eneco Luchterduinen kunstriffen en zetten we oesters uit. Riffen van de platte oester zorgen voor een unieke habitat. De oesters filteren het water en bieden fijne schuilplaatsen voor vissen, schaal- en schelpdieren. De voortgang controleren we nauwkeurig met onderwateropnames en monitoring. Inspiratie voor de hele windsector We onderzoeken met De Rijke Noordzee wat de ideale omstandigheden zijn om de natuur te versterken. Met het project zetten Natuur & Milieu en Stichting De Noordzee in op natuurversterking als vast onderdeel bij de aanleg van élk windmolenpark. Mede dankzij uw steun kan onze pilot in windpark Eneco Luchterduinen zo een voorbeeld worden voor natuurherstel in alle windparken op zee. Hiermee willen we de hele windsector inspireren. En natuurlijk: enthousiasme van het bredere publiek vergroten voor de prachtige kansen van wind op zee! Meer weten over De Rijke Noordzee? Kijk op www.natuurenmilieu.nl/derijkenoordzee
‘We moeten nu echt aan de bak. Kleine stappen zijn niet meer genoeg.’ Natuur & Milieu-directeur Marjolein Demmers zegt dit naar aanleiding van het rapport van het IPCC, de klimaattak van de Verenigde Naties. Daarin staat dat we alles op alles moeten zetten om de opwarming van de aarde onder de 1,5 graden te houden en om ernstige klimaatverstoring tegen te gaan.
Door de lage prijs van vliegtickets gaan we steeds meer vliegen. Bijna de helft van de Nederlanders vliegt nooit, maar zij betalen wel mee aan de maatschappelijke kosten van de luchtvaart. ‘Dat vliegen slecht is voor klimaat, luchtkwaliteit en gezondheid wisten we al. Maar het blijkt dus ook een aanslag op onze schatkist te plegen’, aldus Natuur & Milieu-directeur Marjolein Demmers.
+63 procent Als je de luchtvaart op een eerlijke manier gaat belasten, dan ligt de prijs van een vliegticket 63 procent hoger.
Wij willen dat de prijzen van vliegen eerlijker worden. Vliegen is oneerlijk goedkoop. Duurzame alternatieven als de trein lijken daardoor duurder en zijn zo voor veel mensen geen aantrekkelijk alternatief. Elk huishouden betaalt honderden euro’s meer aan belastingen door vrijstelling van de luchtvaartsector. Steun daarom onze oproep voor een eerlijke prijs van vliegen inclusief accijns op kerosine en btw op vliegtickets op eerlijkvliegen.nl. In de eerste week zijn al 12.500 mensen u voorgegaan.
Brede consensus over urgentie klimaatverandering
kort nieuws Peter Molengraaf nieuwe voorzitter Raad van Toezicht In juli nam Marike van Lier-Lels na bijna tien jaar afscheid als voorzitter van de Raad van Toezicht van Natuur & Milieu. Haar opvolger Peter Molengraaf heeft jarenlange ervaring in de energiesector, als voorzitter van de Raad van Bestuur van Alliander en adviseur op het gebied van duurzame energie en digitalisering. Met zijn ervaring en liefde voor duurzaamheid past hij goed bij Natuur & Milieu. We bedanken Marike voor haar jarenlange inzet tijdens de groei van onze organisatie.
Doggybag steeds gewoner De doggybag raakt langzaam ingeburgerd in Nederland. 41 procent van de Nederlanders krijgt wel eens een doggybag aangeboden in een restaurant. In 2015 was dit nog maar 31 procent. Ook het aantal mensen dat zelf om een doggybag vraagt, ligt 10 procent hoger dan drie jaar geleden. Aan de andere kant vindt nog steeds 44 procent het gênant om een doggybag te vragen in een restaurant. Dit blijkt uit nieuw onderzoek van Natuur & Milieu, uitgevoerd door Panelwizard. 69 procent van de Nederlanders vindt dat restaurants standaard een doggybag moeten aanbieden. Jaarlijks wordt er in de horeca 55.000 ton voedsel verspild; dat staat gelijk aan 83 miljoen borden. Voedselverspilling vindt zowel plaats in de keuken als bij de gast.
Testrijders van start in Groningen Na Den Haag en Utrecht gaat ons Testrijdersproject nu ook van start in Groningen. Twee jaar lang gaan tien ambassadeurs hun elektrische auto delen met zo veel mogelijk Groningers. De stad wil in 2035 energieneutraal zijn, en dit project draagt daaraan bij. Door elektrisch te rijden komt er minder CO2 en fijnstof vrij, en bovendien nemen deelauto’s minder parkeerplekken in. Sinds 2014 deden al tachtig testrijders mee aan het project; ze zorgden voor maar liefst vijftienduizend deelmomenten.
Kabinet: kies voor de toekomst Uit de recente analyses van het Planbureau voor de Leefomgeving en het Centraal Planbureau blijkt dat een ambitieus Nederlands klimaatakkoord haalbaar is. Maar ook is duidelijk dat de plannen tot nu toe veel te vaag zijn. Dit is het uur van de waarheid voor het zelfbenoemde ‘groenste kabinet ooit’. We roepen het kabinet daarom op om nu de daadkracht te tonen die past bij de urgentie van klimaatverandering.
Wat doet...… Sophia van der Ende? Duizendpoot Sophia is het vrolijke gezicht van Natuur & Milieu. Wie ons kantoor weleens heeft bezocht kent haar: ze verwelkomt iedereen als receptioniste, en zorgt meteen voor een kop koffie. Op drukke dagen ontvangt ze wel vijftig gasten. Ze doet dat ook voor de andere organisaties die ons pand huisvest: Stichting De Noordzee, de Natuur- en Milieufederaties, Natuuren Milieufederatie Utrecht en Vereniging Milieurecht.
Het klimaatbureau van de Verenigde Naties, het IPCC, kwam onlangs met de krachtigste boodschap uit zijn bestaan. We kunnen de klimaatdoelen, zoals drie jaar geleden afgesproken in Parijs, alleen nog halen met ongekende maatregelen. Kort daarna gaf ook De Nederlandsche Bank een waarschuwing af: de financiële risico’s voor bedrijven bij afwachtend klimaatbeleid zijn groot. Een dag later veroordeelde de rechter de Nederlandse staatvoor het verzaken van zijn zorgplicht naar de samenleving door te weinig te doen tegen klimaatverandering. Deze zaak was aangespannen door Urgenda. Steeds vaker blijkt dat klimaatverandering voor velen heel urgent en actueel is. We liggen als Nederland wel nog ver achter.
Sophia heeft een missie: iedereen met plezier naar zijn of haar werk. Alle collega’s worden ’s ochtends dan ook met een vrolijk ‘goedemorgen’ begroet. En ze zit niet alleen achter de receptie en telefoon, ze is ook verantwoordelijk voor een aantal facilitaire zaken en IT: collega’s met laptopproblemen kunnen op Sophia rekenen. Ook is ze plaatsvervangend hoofd Bedrijfshulpverlening. En last but not least: Sophia verzorgt ook de volledige donateursadministratie. Alle aanmeldingen en opzeggingen zijn in haar handen. Sophia helpt u, als donateur en als gast, met al uw vragen!
Het klimaat in uw testament? Wilt u een goede herinnering nalaten? Draag dan bij aan de oplossing van een van de grootste problemen van deze tijd: klimaatverandering. Om klimaatverandering tegen te gaan is vasthoudendheid op lange termijn noodzakelijk. Door Natuur & Milieu op te nemen in uw testament, helpt u daaraan mee! Toekomstige generaties zullen u dankbaar zijn, want uit uw naam werken wij verder aan een stabiel klimaat. Vraag de brochure aan via de antwoordkaart bij deze Update.
Circulaire economie stap dichterbij
Goed nieuws uit Den Haag: het kabinet maakt serieus werk van een circulaire economie. Met het programma ‘Nederland Circulair in 2050’ gaat de overheid meer circulair inkopen, van producenten die producten beter herbruikbaar maken. In de huidige economie maken we onze grondstoffen ongekend snel op. Dat leidt tot veel CO2-uitstoot. Bovendien worden verschillende soorten metalen steeds schaarser: grondstoffen die nodig zijn voor een groene economie. Omschakelen naar een circulaire economie, ofwel een kringloopeconomie, is hard nodig, zodat we alle grondstoffen zo veel mogelijk hergebruiken! Natuur & Milieu is vanaf de start betrokken bij ‘Nederland Circulair in 2050’.
Warme Huizendagen tot 16 november! Je huis isoleren is altijd een goed idee. Op slimwoner.nl bieden wij alle maatregelen aan om jouw huis goed te isoleren. Tijdens de Warme Huizendagen profiteer je van extra aantrekkelijke prijzen. We bieden niet alleen isolatie aan; ook zonnepanelen kun je via Slimwoner bestellen. Liever klein beginnen? Wij hebben ook kleine isolerende maatregelen voor jou. Denk aan ledlampen, tochtstrips en waterbesparende kranen. Op slimwoner.nl vind je alles om jouw huishouden te verduurzamen. Let op: de Warme Huizendagen lopen tot 16 november!
‘Wettelijk verbod op kolen zou mooie klapper zijn’
ons eten verdient meer waarde
Rob Jett en, fractiev oorz
Door Marjolein Demmers
itter D66
Rob Jetten (31) is de kersverse fractievoorzitter van D66. Sinds maart 2017 is hij Kamerlid, en sinds oktober 2017 beheert hij de portefeuille klimaat. Natuur & Milieu sprak hem deze zomer over zijn ambities, de rol van de milieubeweging en welke duurzame maatregelen hij zelf neemt. Was je destijds verrast door het krijgen van de portefeuille klimaat? ‘Nee, ik heb zelf aangegeven dat ik deze portefeuille wilde. Ik koos specifiek voor klimaat omdat dit een van de grootste uitdagingen is voor dit kabinet. En eigenlijk is het ook de grootste uitdaging waar de wereld op dit moment voor staat. De impact van klimaatverandering is enorm. We moeten snel aan de bak om verandering te bewerkstelligen. Klimaat is bovendien een breed thema: het gaat over de inrichting van de economie, circulaire economie, innovatie.’ Wat wil je bereiken op het gebied van energie en klimaat? ‘Ik hoop uiteraard dat we met het nieuwe klimaatakkoord een pakket aan maatregelen kunnen presenteren waarmee we de 49 procent CO2-reductie gaan halen. En liever nog 55 procent. Als ik terugkijk op wat er al is bereikt sinds het nieuwe kabinet is aangetreden, dan is dat veel: we gaan helemaal stoppen met het oppompen van gas in Groningen. Dat is een enorme stap. En verder doen we de gasgestookte cv-ketels in de ban, sluiten we nieuwbouwhuizen niet meer aan op gas en certificeren we groene én grijze stroom. Daarnaast ben ik iemand die de boel graag opschudt. Een wettelijk verbod op kolen zou ik persoonlijk een mooie klapper vinden. Er zijn namelijk genoeg schone alternatieven. Ik heb dit voorstel zelf ingebracht bij minister Wiebes. Ook streef ik ernaar dat de kolencentrale Hemweg deze kabinetsperiode dichtgaat. Dat is de meest vervuilende kolencentrale: mooi dus als we hem binnenkort kunnen sluiten.’ Hoe zie jij de rol van de milieubeweging in het klimaatdebat? ‘De rol van de milieubeweging was de afgelopen jaren duidelijk: ze schudt de politiek wakker en kaart zaken aan. Dat is behoorlijk gelukt en het resultaat mag er zijn: inmiddels voeren we het groenste regeerakkoord ooit uit. Op dit moment zie ik een nieuwe rol voor de milieubeweging: het leveren van kennis, het aandragen van oplossingen en het werken aan draagvlak in de samenleving. Dit zagen we bijvoorbeeld bij de Maut, de kilometerheffing voor vrachtverkeer. Natuur & Milieu leverde de kennis hierover, die we uiteindelijk in het regeerakkoord hebben verwerkt. We zijn blij als jullie ons ook in de toekomst van deze kennis kunnen voorzien.’ De grote opgave van deze tijd is om draagvlak te creëren voor alle maatregelen die kosten of uitdagingen met zich meebrengen. Hoe zie je de rol van de politiek hierin? ‘De veranderingen gaan ons veel opleveren! Een beter klimaat, schone energie. En met nieuwe technieken zorgen we ook voor nieuwe banen. Geïsoleerde huizen zijn comfortabeler om in te wonen,
en bovendien kan de energierekening omlaag. Voor ons ligt er een grote rol om uit te leggen waarom al deze maatregelen zo belangrijk zijn. Ben jij zelf weleens in aanraking gekomen met de gevolgen van klimaatverandering? ‘Jazeker. Afgelopen zomer maakte ik een rondreis door Ethiopië. Hier zag ik de gevolgen van klimaatverandering met eigen ogen. Ethiopië worstelt met een enorme droogte. Het gebrek aan water is een bron van conflicten. Mensen trekken weg uit gebieden waar te weinig water is. Een tweede voorbeeld maakte ik mee op de klimaattop van Bonn. Een jongen van 10 jaar hield een speech over klimaatverandering. Hij woonde op het eiland Fiji, vermoedelijk het eerste eiland dat weggevaagd wordt door klimaatverandering. Na zijn speech stonden wereldleiders als Merkel en Macron in de rij om met hem op de foto te gaan.’
‘De impact van klimaatverandering is enorm’ Neem je in je persoonlijk leven ook duurzame maatregelen? ‘Ik ben flexitariër: dat betekent dat ik alleen in het weekend vlees eet. Ik vind het te lekker om helemaal te laten staan. Het is wel biologisch vlees. Daarnaast heb ik een jarenvijftighuis: de ambitie is om daar een “nul op de meter”-huis van te maken. Inderdaad, best ambitieus voor een huis uit de jaren vijftig, maar het is het proberen waard. Ik heb de vloer, de muren en het dak al geïsoleerd, en zou ook graag van het gas af willen.’ Heb je een voorbeeld of inspirator? ‘Jan Terlouw vind ik inspirerend. Hij is natuurlijk van mijn partij, maar bovenal vind ik het fantastisch hoe hij ons op 87-jarige leeftijd aanspreekt op het nemen van duurzame maatregelen en het belang van het tegengaan van klimaatverandering.’
Samen met de supermarkten Natuur & Milieu werkt graag samen met verschillende maatschappelijke partners. De organisaties en bedrijven kiezen we met zorg uit, en daarmee laten we zien dat we zelfstandig en onafhankelijk zijn. Dat resulteert vaak in mooie partnerschappen. We zijn er trots op dat we op dit moment samenwerken met verschillende Nederlandse supermarkten, zoals Lidl en Jumbo. Voor de bijencampagne Nederland Zoemt werken we samen met Lidl. Wilde bijen zijn heel belangrijk voor onze voedselvoorziening, 80 procent van onze eetbare gewassen is namelijk afhankelijk van bestuiving. Lidl heeft uitgebreid aandacht besteed aan de wilde bij in de winkels, folders en op de website en sociale media. We gaan in tien bijvriendelijke gemeenten met Lidl-supermarkten bomen en planten plaatsen waar bijen zich thuis voelen. Ook gaat deze supermarktketen al zijn bedrijfsterreinen bijvriendelijk inrichten met planten en eventueel bijenhotels. Met Jumbo werken we samen aan het Menu van Morgen. In het Menu van Morgen is de hoofdrol gereserveerd voor groenten en fruit. Ze zijn niet alleen goed voor je gezondheid, ze dragen ook volop bij aan een beter milieu. Het kost veel minder energie en grondstoffen om groenten en fruit te verbouwen dan bijvoorbeeld vlees. Met de barbecue-videocampagne #grillenmetgroenten laten we zien hoe je gezond en lekker kunt eten, zonder de aarde uit te putten.
Directeur Natuur & Milieu
Vraagt u zich ook weleens af waarom ons voedsel zo goedkoop is? Hoe het kan dat we voor twee euro een stukje kipfilet kopen? Of voor tachtig cent een komkommer? Natuur & Milieu verbaast zich daar al jaren over. Het goedkoop produceren van voedsel gaat namelijk ten koste van milieu en dierenwelzijn. Dat het zo ver gekomen is hebben we grotendeels te danken aan de prijzenoorlogen tussen supermarkten. Iedere supermarkt wilde immers zo goedkoop mogelijk voedsel aanbieden, om de concurrentie de baas te zijn. Het gevolg is dat boeren voor een steeds lagere prijs steeds meer moesten produceren. Als je weinig voor je product krijgt, is er immers maar één keuze: opschalen. Dit heeft echter desastreuze gevolgen voor onze leefomgeving, de bodem, het klimaat en dierenwelzijn.
Het goedkoop produceren van voedsel gaat ten koste van milieu en dierenwelzijn Vorig jaar publiceerden wij onze landbouwvisie, als antwoord op deze ontwikkeling. Daarin geven we aan hoe het volgens ons wel moet: boeren produceren tegen een eerlijke prijs voedsel dat het milieu en klimaat zo min mogelijk belast. Om dat te bereiken moet er wel een omslag in de landbouw plaatsvinden: we moeten meer betalen voor ons voedsel. Natuur & Milieu ziet het liefst dat we de milieu-impact van voedsel doorrekenen in de prijs. Inmiddels staan we hierin niet alleen. Ook minister Schouten erkent in haar Landbouwvisie dat we meer voor ons voedsel zullen moeten betalen. Hierdoor kan de boer de stap maken naar een milieu- en diervriendelijk product. De minister geeft in haar visie nog niet aan hoe die omslag er komt. We denken graag met haar mee, zodat we straks nog steeds genieten van ons eten, maar ook een gezonde leefomgeving behouden.
Jeoffrey Bloemen en Karin e Tanis
groot feest Toen Karine Tanis en haar vriend Jeoffrey Bloemen vijftig werden, gaven ze een groot feest. Gasten konden een donatie doen aan Natuur & Milieu. ‘Iedereen vond het perfect bij ons passen.’
Nederland gasloos In Nederland gebruiken we gas. Veel gas. Als bron van energie gebruiken we het nu vooral voor de verwarming van onze huizen: zeven miljoen huizen worden in Nederland verwarmd met aardgas. Aardgas is echter een fossiele brandstof. De verbranding hiervan zorgt voor een hoge CO2-uitstoot. Bovendien leidt het winnen van aardgas tot aardbevingen in Groningen. Dus: we moeten van het gas af. Natuur & Milieu wil van het aardgas af. Met deze fossiele brandstof is het niet mogelijk om onze klimaatdoelstellingen te halen. Het is echter een ingrijpende operatie. Heel Nederland is nu nog sterk afhankelijk van gas. Al een aantal jaren lobbyen wij voor een gasloze samenleving. Via opiniestukken en onderzoeken vragen wij ook de aandacht van het grote publiek. Wij brengen bijvoorbeeld twee keer per jaar de Gasmonitor uit, waarin we monitoren hoe het gesteld is met de overgang naar een aardgasloze samenleving. Aan politici in Den Haag leggen wij concrete voorstellen voor om makkelijker van het gas af te komen. De meest logische eerste stap is om te beginnen bij nieuwbouw. Sinds vorig jaar pleitten wij voor een verbod op een gasaansluiting bij nieuwbouwwoningen. Dit verbod is er, mede dankzij ons, per 1 juli van dit jaar gekomen.
Miljoenen huizen De grootste uitdaging ligt bij bestaande bouw. Miljoenen huizen moeten van het gas af. Eind maart pleitten wij, samen met een grote coalitie, voor een verkoopverbod van de cv-ketel per 2021. Wij vragen daarnaast aandacht voor een groei van duurzame warmtenetten. Momenteel worden 400.000 huizen verwarmd dankzij een warmtenet. Wat ons betreft zijn dat er in 2030 minimaal één miljoen. Deze warmte moet niet afkomstig zijn van de fossiele industrie – zo houden we immers een bedrijfstak in stand waar we vanaf willen – maar moet zo veel mogelijk komen uit aardwarmte.
‘Wij zijn sowieso altijd bezig met het milieu, dus daar wilden we iets mee doen op ons feest. Ik ben gaan googelen en toen kwam ik bij Natuur & Milieu terecht. Jullie spraken me aan vanwege het diverse palet aan onderwerpen. En ook het activerende vind ik goed: jullie helpen mensen op allerlei gebieden van hun leven met duurzaamheid.
Er zijn logische stappen die u nu al kunt zetten, zonder huizenhoge kosten. Koop vooral geen gasfornuis of kookplaat op aardgas. Nieuwe keuken? Kies voor elektrisch. Een elektrische inductiekookplaat koop je al vanaf 250 euro, een elektrische oven vanaf 100 euro. Wanneer je je gasfornuis vervangen moet, is dit een logische stap. Bespaar gas door uw muren, vloer en het dak van uw woning te isoleren.
Het verbod op een gasaansluiting bij nieuwbouw is een goede eerste stap
‘Jullie helpen mensen op allerlei gebieden van hun leven met duurzaamheid’
Vervang enkel glas; dat is altijd slim, voor uw energierekening én het comfort. Bij een verbouwing kunt u denken aan lagetemperatuurradiatoren. Dan bent u voorbereid op gasloze alternatieven. Meer opties en kosten voor uw situatie vindt u op www.natuurenmilieu.nl/nieuwewarmte
Verder is voor ons voeding een belangrijk onderwerp: geen verspilling. Als wij restjes hebben gaan die de vriezer of de koelkast in. We kopen bij de biowinkel, en in de supermarkt zoek ik naar spullen die tegen de datum aan zijn. Op ons feest vroegen we de catering om de restjes, dus we hielden veel bakjes met heerlijke gerechten over.
Wilt u weten wat u zelf kunt doen om van het gas af te komen? Overstappen van aardgas naar duurzamere alternatieven is niet alleen goed voor het milieu, maar uiteindelijk ook voor je portemonnee: het vraagt een investering die zich altijd terugverdient.
Op het feest stond een grote donatiedoos waar mensen een envelop in konden stoppen. Aan het eind van de avond kon er niets meer bij. De reacties waren erg leuk, iedereen vond het perfect bij ons passen. En veel mensen kenden Natuur & Milieu nog niet, dus we hebben meteen wat aan jullie naamsbekendheid gedaan!’
Gasmonitor 2018: hr-ketel domineert de warmtemarkt Alle huizen van het aardgas af: dat is het doel van dit kabinet voor 2050.
Bent u ook een Groene Doener? Geeft u om het milieu, en spant u zich in om de wereld een stukje groener te maken? Wij zijn benieuwd naar uw verhaal! Neem contact op via donateurs@natuurenmilieu.nl en deel uw verhaal!
Contact over donateurszaken? 030-233 1328 donateurs@natuurenmilieu.nl www.natuurenmilieu.nl
@natuurenmilieu Facebook.com/natuurenmilieu Linked.in/natuurenmilieu YouTube.com/natuurenmilieu
ISSN 2211-355X
Natuur & Milieu wil monitoren of de overgang naar duurzame warmte op schema loopt. Daarom brachten we samen met Alliander en Stedin onlangs de eerste Gasmonitor uit. De opvallendste conclusie: de verkoop van hr-ketels stijgt en die van warmtepompen vlakt af. In 2016 kreeg nog 75 procent van de nieuwbouwwoningen een hr-ketel. In de keuken gaat de overgang sneller: sinds 2016 worden er meer inbouwkookplaten op elektriciteit verkocht dan op gas. De Gasmonitor zal twee keer per jaar verschijnen om zo de warmtetransitie te monitoren.
Natuur & Milieu T.a.v. donateursservice Postbus 1578, 3500 BN Utrecht
Wij zijn zelf bezig ons huis te verduurzamen. Het is uit 1875. We hebben het gestript, vloer, buitenmuren en dak geïsoleerd, ramen met driedubbel glas erin, en zonnepanelen geplaatst. We zijn nu bezig met een warmtepompinstallatie. Het is een heel project, maar we hopen het volgend jaar af te ronden.
Deze uitgave is duurzaam geproduceerd op Cocoon Offset, 100% gerecycled FSC®-papier.