Colorful Impression Souvenir of Luang Prabang
หลวงพระบางเป น็ เมืองเก่าแก่เป น็ ราชธานีแห่งแรกของอาณาจักรล า้ นช า้ ง สมั ย แรกเริ่ ม สถาปนาอาณาจักรล า้ นช า้ ง แต่เดิมมีชอื่ ว่า “เมืองซวา” (ออกเสียงว่า ซัว) และเมือ่ พ.ศ. 1300 ขุนลอซึ่งถือเป น็ ปฐมกษัตริย ล์ าวได ท้ รงตั้งเมืองซวาเป น็ ราชธานีของอาณาจักรล า้ นช า้ งและได ้ เปลี่ยนชือ่ เมืองใหม่เป น็ “เชียงทอง”เมือ่ พระเจ า้ ฟ ้างุ ม้ (พ.ศ.1896-พ.ศ.1916) เสด็จกลับจากกัมพูชา เจ า้ ฟ ้างุ ม้ ทรงรวบรวมก�ำลังขณะอยู ่ในเมืองพระนคร หรื อ เมื อ งเสี ย มราฐ และน�ำกองทัพนับพัน ก�ำลังเพือ่ กู ร้ าชบัลลังก์กลับคืน และสถาปนาอาณาจั กรล า้ นช า้ งขึ้ น มาใหม่ และสถาปนาเมือง เชียงทองขึน้ เป น็ ราชธานีวา่ กรุ ง ศรี สั ต นาคนหุ ต อุ ต ตมราชธานี ต่อมาในรัชสมัยพระโพธิสารราชเจ า้ พระองค์ ได ท้ รงอาราธนาพระบางซึ่งเดิมประดิษฐานอยู ท่ ี่เมืองเวียงค�ำขึ้นมาประดิษฐาน อยู ท่ ี่เมืองเชียงทองอันเป น็ นครหลวง เมืองเชียงทองจึงมีชอื่ เรียกว่า “หลวงพระบาง” นับแต่นนั้ มา หลวงพระบางได ร้ ับการขึน้ ทะเบียนให เ้ ป น็ มรดกโลกด ว้ ยเหตุผล คือ มีวดั วาอารามเก่าแก่มากมาย มีบ า้ นเรือนอันเป น็ เอกลักษณ์โคโลเนียลสไตล์ ตัวเมืองตัง้ อยูร่ ิมน�ำ้ โขงและน�ำ้ คาน ซึ่งไหลบรรจบ กันท่ามกลางธรรมชาติอนั งดงาม และชาวหลวงพระบางมีบคุ ลิกที่ยมิ้ แย ม้ แจ่มใส เป น็ มิตร และมี ขนบธรรมเนียมประเพณีทงี่ ดงาม ในขณะที่มรดกโลกแห่งอืน่ อาจได ข้ นึ้ ทะเบียนอย่างจ�ำเพาะเจาะจง ในโบราณสถาน ธรรมชาติ แต่หลวงพระบางทัง้ เมืองได ร้ ับการขึน้ ทะเบียนให เ้ ป น็ มรดกของมวล มนุ ษ ยชาติ เ มื่ อ เดื อ นธั น วาคม พ.ศ.2538 และยังได ร้ ับการยกย่องว่าเป น็ เมืองทีไ่ ด ร้ ับการปกป กั รักษาทีด่ ที สี่ ดุ ในเอเชียตะวันออกเฉียงใต ้
สารบัญ
หน้า
บทน�ำ สารบัญ -ตลาดมืดหลวงพระบาง...........................................................1-7 -ผลิตภัณธ์ผ้าและสิ่งทอ......................................................25-34 -ผลิตภัณฑ์เครื่องประดับ...................................................35-48 -ผลิตภัณฑ์จากไม้..................................................................49-62 -ของที่ระลึกบ้านส้างไฮ......................................................63-76 -ผลิตภัณฑ์ของที่ระลึกจากชนเผ่าในหลวงพระบาง........63-76 -ร้านค้าในหลวงพระบาง...................................................77-82
ตลาดมืด หลวงพระบาง Dark Market
หลวงพระบางเมืองอันเงียบสงบ ตลาดมื ดสร้ า งความคึ ก คั ก ในยามราตรี ดุจดั่งสีสันของ เมืองหลวงพระบางในอีกรูปแบบหนึ่ง ที่สร้างความประทับใจให้แก่นักท่องเที่ยว
3
4
ผลิ ต ภั ณ ฑ ์ ผ ้ า ทอมื อ ของทีร่ ะลึกเป ็นผ้าผืน ผ า้ พันคอ กระโปรง เสือ้ ผ า้ ชุ ด ช น เ ผ ่ า แ ล ะ ก า ร ประยุกต์นำ� วัสดุเหลือใช ม้ าท�ำ กระเป ๋า
6
การเดินเลือกซื้อสินค า้ ตามรายทาง ในตลาดมืดที่ผู ค้ นพุกพ่านแออัดท�ำให ต้ อ้ ง มีเครือ่ งดืม่ ไว จ้ ำ� หน่าย อ�ำนวยความสะดวก แก่นกั ท่องเที่ยวระหว่างทาง ส่วนใหญ่เป น็ เครือ่ งดืม่ จากผลไม ้ มีมากมากหลายหลาย ชนิด รสชาติหวานเย็นชื่นใจ
7
บรรยากาศและรู ป แบบผลิ ต ภั ณ ฑ ์ ที่ ว าง จ�ำหน่ายในตลาดมืด เมืองหลวงพระบาง สร า้ งสีสัน ให ก้ บั นักท่องเที่ยวเป น็ อย่างมาก ผลิตภัณฑ์ของฝาก ของที่ระลึกมีรูปแบบหลากหลายทั้งน�ำเข า้ และผลิต เองในท อ้ งถิน่
8
ผลิตภัณธ์ผ้า และสิ่งทอ Fabrics and textiles
ผลิ ต ภั ณ ฑ์ ก ระเป๋ า ผ้ า ทอมื อ ใน ตลาดมืด หลวงหระบาง มีหลากหลาย สีสันและรูปแบบให้เลือกซื้อ มี ข นาดใหญ่ ใส่ ของได้ เยอะ
13
ของที่ระลึกจากชนเผ่าในสปป.ลาว เป็ น พวงกุ ญ แจสี สั น สดใส รูปแบบ ถูกตัดทอนมาจากรูปสัตว์บ้าง คนบ้าง หรือธรรมชาติอื่นๆ
15
ตุ๊กตาชนเผ่าที่มีการแต่ง กายและรายละเอียดของการปัก บนเสื้อผ้ามาก มีหลากหลายชน เผ่าทั้งชายและหญิง เหมาะแก่ การซื้อเป็นของฝากของที่ระลึก เมื่อได้มาเยือนเมืองหลวงพระบาง
ตุ๊กตาผ้าขนาดใหญ่ เป็นการออกแบบ โดยการน�ำเศษผ้าที่มีสีสันสดใส และมีลวดลายและพื้นผิวที่ต่างกัน มาเย็บขึ้นรูปเป็นตุ๊กตารูปทรงต่างๆ
20
กระโปรงชนเผ่า มีลักษณะคล้ายกระโปรงของเผ่าอาข่าและม้ง มีลักษณะพิเศษคือเป็นจีบ รอบตัว ปานพริ้วเวลาสวมใส่ มีสีสันสดใสและลวดลายอันเป็นเอกลักษณ์
21
22
โมบายจากปมฝ้ายใช้แขวนประดับตกแต่ง และมี ก ารออกแบบให้ เ ป็ น รู ป ตุ ๊ ก ตาชนเผ่ า มีคาร์แรคเตอร์น่ารักมีสีสันสวยงาม
23
ผลิตภัณฑ์ เครื่องประดับ Jewellry
ผลิตภัณฑ์เครื่องประดับเป็นอีกสินค้าหนึ่งที่ ได้รับความนิยมในกลุ่มนักท่องเที่ยวที่มาเยือน มี รู ป แบบที่หลากหลาย มีวัสดุที่น่าสนใจ ทั้งหิน อัญมณี ผ้า สิ่งทอ ไม้ และวัสดุจากพื้นถิ่นอื่นๆ
27
เครื่องประดับจากไม้และ หินสี ที่สามารถเลือกซื้อได้ตาม ความชอบและความเชื่อเกี่ยวกับ ราศรีเกิด มีทั้งสร้อยคอ ก�ำไล และต่างหู
30
32
ผลิตภัณฑ์ จากไม้ Wood Products
ผลิตภัณฑ์ตุ๊กตารูปสตว์ ของที่ระลึก งานแกะสลักจากไม้ ฝีมือการแกะสลักเป็น เอกลกษณ์ ไม่ ล ะเอี ย ดมาก แต่มีรูปแบบ พิเศษ
37
41
การน�ำเมล็ดของพืชพื้นเมืองมากออกแบบให้เป็นสายรัดข้อมือ โดยมีลวดลายแลพเทคนิค การปักแบบชนเผ่า
42
43
หุ่นกระบอกในหลวงพระบางที่ผลิตภัณฑ์จากไม้ตาล มีน�้ำหนักเบา ซื้อเป็นของที่ระลึกได้
44
ภาพถ่ า ยเข้ า กรอบ แ ล ะ เ ค รื่ อ ง จั ก ส า น
47
48
ของที่ระลึก บ้านส้างไฮ souvenir at Zrang Hi
กระเป๋าจากผ้าฝ้ายซึ่งมี ลวดลายที่งดงาม บอกความ เป็นเอกลักษณ์
52
ตุ๊กตาสัตว์มงคล เช่น ช้างและเต่า ผลิต จากไม้ รวมถึงเครื่องประดับมงคคลเสริมดวง ชะตาในหมู่บ้านส้างไฮ
53
งูดองบ้านส้างไฮ เชื่อว่าเป็นยาชูก�ำลัง
57
58
60
ผลิตภัณฑ์ ของที่ระลึก Tribe souvernir
67
ผลิ ต ภั ณ ฑ์ ผ ้ า ฝ้ า ยย้ อ มคราม แ ล ะ ใ ช ้ เท ค นิ ค ก า ร ป ั ก เดิ น เส ้ น ด ้ า ย เพื่ อ สร้ า ง เอกลั ก าร์ ช นเผ่ า เป็ น ภู มิ ป ั ญ ญของชนเผ่ า อย่ า งแท้ จ ริ ง
68
69
เสื้อยืดสกีนลายชนเผ่า และตุ๊กตาผ้ารูปสัตว์ตามความเชื่อของชนเผ่าในหลวงพระบาง
70
เครื่ อ งประดั บ ซึ่ ง ออกแบบมาจากเครื่ อ ง ประดับชนเผ่า ทั้ ง วั ส ดุ แ ละสี สั น
72
ลวดลายผ้าทอเอกลักษณ์ ช น เ ผ ่ า ซึ่ ง ดั ด แ ป ล ง ม า เ ป ็ น ผลิ ต ภั ณ ฑ์ ข องแต่ ง บ้ า นต่ า งๆ มากมาย
75
ร้านค้า
ในหลวงพระบาง Shop in Luang Prabang
ร้ า นค้ า ในยามราตรี เ มื อ งหลวงพระบาง
80
ความคึ ก คึ ก ของเหล่ า นั ก ท่ อ งเที่ ย วในยามราตรี เมืองหลวงพระบาง
81
สัมผัสแรกของการเห็นเมืองหลวงพระบางระหว่างอยู่บนเครื่องบิน ที่ก�ำลัง แล่นลงสู่เมืองหลวงพระบาง เราจะเห็ น แต่ ภู เ ขาสี เ ขี ย วสลั บ ซั บ ซ้ อ นไปมา ทริป ทัศนศึกษาหลวงพระบางนี้ ผู้วิจัยได้สัมผัสกลิ่นนอายเมืองมรดกโลก วิถีวัฒนธรรม สถานที่ท่องเที่ยวมีความสวยงามและเงียบสงบ ในแบบคนเมืองพุทธ ศรัธทาที่ ปรากฏอยู่ในพิธีกรรม เช่น การใส่บาตรตอนเช้า การเข้าวัด ซึ่งเป็นภาพที่เรา สามารถพบเห็นได้อยู่เสมอในเมืองหลวงพระบาง และอี ก สถานที่ ห นึ่ ง ที่ ผู ้ วิ จั ย ประทับใจก็คือ ตลาดมืดหลวงพระบาง ชื่ อ ตลาดนี้ ไ ม่ได้หมายถึงตลาดที่ขาย ของเถื่ อ น ของผิดกฎหมายแต่อย่างใด คือตลาดนี้เค้าขายของกันตอนเย็นถึงมืดๆ เลยเรียกว่าตลาดมืด ซึ่งเค้าก็จะปิดถนนตรงพระราชวังยาวไปถึงวงเวียน แม่ค้า พ่อค้าก็วางขายของฝากทั้งผ้าไหม กระเป๋า ชา ของกระจุกกระจิก สินค้าพื้นเมือง ของแฮนด์ เ มด ของฝากของที่ ร ะลึ ก ต่ างๆ มากมาย ผ ลิ ต ภั ณ ฑ ์ ใ น ต ล า ด มื ด นี้ มี รู ป แ บ บ น ่ า ส น ใ จ แ ล ะ หลากหลาย มีกลิ่นอายของชนเผ่า และท้องถิ่น สร้างสีสันให้กับเมืองที่สงบเงียบอย่างหลวงพระบางได้เป็นอย่างดีทีเดียว จึงเกิด เป็นแรงบัน ดาลใจในการท� ำหนั ง สื อภาพถ่าย “colorful Impession” นี้ ขึ้ น เน้น ภาพถ่ายและสีสันของผลิตภัณฑ์ในตลาดมืด ออกแบบด้วย colorful concept
ขอขอบคุณคณาจารย์สาขาวัฒนธรรม ศิลปกรรมและการออกแบบ คณะศิลปกรรม ศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่นทุกท่าน ที่ได้พาไปพบเห็นเมืองมรดกโลก เป็นการเปิดประสบ การณ์ใหม่ๆ ในเมืองแห่งวิถีวัฒนธรรม ขอขอบคุณเพื่อนๆ พี่ๆ น้องๆ ชาวปริญญาโท-เอก ทุกท่าน ที่ร่วมเดินทาง เป็นก�ำลังใจและคอยช่วยเหลือตลอดทริปนี้ ขอบคุณสามี ขอบคุณ คุณพ่อคุณแม่ พี่กระทิง แม้ค้าที่ใจดี นกน้อย พี่ๆ ชาวแก๊งค์อัปสราทุกคน
เอกนารี แก้ววิศิษฎ์ นักศึกษาดุษฎีบัณฑิตรุ่นที่ 9 สาขาวัฒนธรรม ศิลปกรรมและการออกแบบ คณะศิลปกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น