Issuu

WWF

MAGAZINE TOGETHER POSSIBLE

FOCUS

WANNEER DOOD DOET LEVEN: KADAVERS IN DE NATUUR

DOSSIER

DUIK MEE IN 60 JAAR WWF-BELGIË TERREIN

NATURE IN BELGIUM: EEN WILDE DROOM VOOR BELGIË Nr. 115 – najaar 2026 – halfjaarlĳks

c nin

F- B e l g i u m

EDITO

HOOP IS EEN KEUZE Wanneer ik terugblik op zestig jaar WWF-België, zie ik het verhaal van mensen die bleven kiezen voor hoop. Mensen die weigerden te geloven dat natuurverlies onvermĳdelĳk is. Mensen zoals jĳ. Die hoop begon kleinschalig. Met één medewerkster die bergen verzette vanuit de kelder van het Koninklĳk Belgisch Instituut voor Natuurwetenschappen. Ze schreef de voorganger van dit magazine op een typmachine, gaf lezingen, en trok door het hele land om mensen te overtuigen om lid te worden van het piepjonge WWF-België. Gelukkig is hoop aanstekelĳk.

Zestig jaar later geven onze 56 medewerkers elke dag weer het beste van zichzelf om te zorgen dat onze twintig projecten, verspreid over acht ecoregio’s, zoveel mogelĳk opleveren voor mens, dier en natuur. Om te zorgen dat sterke natuurwetten beschermen wat we samen op het terrein opbouwen, in België en in het buitenland. Om de maatschappĳ te informeren over en in actie te brengen voor onze levende planeet. Om kinderen en jongeren te doen uitgroeien tot onze ambassadeurs van morgen. Samen met jou kiezen we al zestig jaar voor hoop. Ook wanneer het moeilĳk wordt. Want bossen die vandaag beschermd zĳn, kunnen morgen opnieuw bedreigd worden. Wetten die de natuur veiligstellen, kunnen onder druk komen te staan. Wat we samen hebben opgebouwd, vraagt blĳvende zorg, waakzaamheid en engagement. Tegelĳk zĳn de uitdagingen waar we vandaag voor staan, groter en dringender dan ooit. Klimaatverandering, biodiversiteitsverlies, de groeiende druk op natuurlĳke hulpbronnen ... Toch kĳk ik met hoop naar de toekomst. Want al zestig jaar lang zien we wat er gebeurt wanneer mensen zich achter de panda scharen en samen in actie komen. Iconische, bedreigde soorten zoals de berggorilla winnen langzaam weer terrein. Inheemse Amazonevolkeren waken over hun uitgestrekte wouden. Talloze milieubewuste burgers laten hun stem luid klinken voor wetten die onze natuur beschermen. Hoop is een keuze. Een keuze die we bĳ WWF-België vol overtuiging maken, omdat we al zestig jaar kunnen rekenen op jullie, onze trouwe supporters. Daarvoor kunnen we jullie niet genoeg bedanken. Anka Stenten Waarnemend algemeen directrice

In dit magazine blikken we terug op zestig jaar WWFBelgië. Benieuwd hoe de toekomst eruitziet? Snuister dan eens in ons nieuwe strategische plan!

INHOUDSTAFEL © WWF-China

DOSSIER

Duik mee in 60 jaar WWF-België

Nature in Belgium: een wilde droom voor België

FOCUS

TERREIN

Wanneer dood doet leven: kadavers in de natuur

De gezichten achter WWF 4 De natuurbeschermers van morgen 22 Jouw adoptie in actie 24

Door een nieuwe wet moeten ngo’s de rĳksregisternummers van hun donateurs en donatrices doorgeven aan de belastingadministratie zodat hun giften ﬁscaal aftrekbaar zĳn. Scan de QR-code om je gegevens aan te vullen, of bel naar 02 340 09 20. Bedankt!

WWF Magazine is een publicatie van WWF-Vlaanderen vzw. Alle rechten zĳn voorbehouden aan WWF. Het logo en de initialen WWF zĳn handelsmerken van het World Wide Fund for Nature.

Overname van teksten met bronvermelding is toegestaan. • Werkten mee aan dit nummer: Alison Avanzini, Nicky Cremers, Céline De Caluwé, Laura de Kort, Audrey François, Hans Moyson,

Corentin Rousseau, Anka Stenten, Koen Stuyck, Pepĳn T’Hooft, Nicolas Tubbs, Julie Vandenberghe, Laura Willème, Constance Wong • Coördinatie: Emma Maris • Redactie: Esther Favre-Félix, Emma Maris, Catherine Renard • Vertaling: Christelle Cosme, Emma Maris • Ontwerp: Alexander Kahrel • Druk: CO2-neutraal gedrukt door Zwart op Wit op recycled cyclus silk 90 gr Omslagfoto: © WWF-China • V.U.: Déborah Van Thournout, E. Jacqmainlaan 90, 1000 Brussel.

nin

ck /W

DE GEZICHTEN ACHTER WWF

Dec

W F- B

elg

iu m

WWF-België bestaat al zestig jaar uit duizenden verschillende gezichten. Gezichten van trouwe medewerkers, van vrĳwilligers die hun tĳd en energie aan de panda geven, van de vele mensen die ons steunen. Op hun manier beschermen al die mensen het leven op onze planeet. Achter hun engagement schuilen duizenden inspirerende verhalen. Allemaal kunnen we ze niet vertellen, dus delen we een greep uit het aanbod met je.

MAGGY, boekhoudster, 42 jaar in dienst bĳ WWF-België

In 1984 voltooide de 21-jarige Maggy haar eerste werkdag bĳ WWF-België. ‘Toen hadden we geen computers: we sorteerden immense zakken vol brieven en beantwoordden ze allemaal. Dat kan je je vandaag niet meer inbeelden!’ Maggy vervulde verschillende functies bĳ WWF én kreeg de kans om onze projecten in Ecuador te ontdekken. ‘Toen ik onze collega’s uit Quito ontmoette, besefte ik hoeveel mensen zich inzetten voor hetzelfde doel. We trokken urenlang door de Amazone, zagen hoe lokale gemeenschappen over zeeschildpaddennesten waken ... Dat was superinspirerend.’ Aan motivatie ontbrak het Maggy geen seconde. ‘Ik heb nooit het gevoel gehad dat ik moest gaan werken. Ik kom elke dag met plezier naar WWF.’

a Ren in e

rd /

W WF-B

e lgiu m

TIM, vrĳwilliger sinds 2019 en ofﬁciële ‘panda’ op events Voor Tim begon zĳn WWF-avontuur bĳ de Rangerclub (voor kinderen van 6 tot 14 jaar). ‘De kampen zĳn zo tof: ik was meteen verkocht. Midden in de natuur tĳd doorbrengen met kinderen en jongeren die dezelfde passie delen, daar haal ik voldoening uit. Ondertussen is WWF een tweede thuis voor mĳ.’ Doorheen de jaren smeedde Tim sterke banden met de kinderen die hĳ leerde kennen. Met Sietse, bĳvoorbeeld. ‘In het begin moesten we elkaar even leren kennen, maar nu haal ik hem zelfs thuis op om samen naar activiteiten te gaan. Hĳ is zo iemand die in je hart kruipt en daar nooit meer weggaat.’ Tĳdens events en klimaatmarsen tovert Tim zich om tot dé panda: hĳ trekt ons grote pandapak aan. ‘Wanneer ik in de huid van de panda kruip, komen mensen glimlachend op me af. Ze willen samen op de foto, een high ﬁve of een knuffel. In het pak zweet je bakken, maar dat is het helemaal waard!’

De ce u n in c

BRUNO, jouw contactpersoon bĳ WWF sinds 2017

k/W W F- B e l g

iu m

Al bĳna tien jaar lang neemt Bruno jullie telefoontjes aan en beantwoordt hĳ vragen uit jullie brieven en e-mails. ‘Wat me het meeste raakt? Mensen die ons bellen of schrĳven om te zeggen dat ze zó belangrĳk vinden wat we doen. Ik kreeg net nog een postkaartje van een supporter. Het staat hier op mĳn bureau.’ Grappige herinneringen en memorabele momenten, daar heeft Bruno geen gebrek aan. WWF doet jong en oud duidelĳk dromen: ‘Soms bellen mensen om te vragen of ze écht een dier hebben geadopteerd – of ze hun zeeschildpad een naam kunnen geven, bĳvoorbeeld. Kinderen denken dan weer dat ons kantoor vol dieren zit’, glimlacht hĳ. ‘Geen twee dagen zĳn hier hetzelfde. Dat maakt het zo leuk.’

SARAH, oceaanexperte bĳ WWF-België sinds 2015

WWF-B

elg iu

Als marien biologe dacht Sarah dat ze bĳ WWF-België vooral beleidswerk rond de oceaan zou doen. Ruim tien jaar later blikt ze met twinkelende ogen terug op de brede waaier aan ervaringen die ze al opdeed. ‘Ik mocht meewerken aan een kinderboek, ontwierp tentoonstellingen, werkte samen met een museum, voerde campagnes én gaf les op de kleuter- en lagere school. Ik had nooit gedacht dat er zoveel variatie zou zitten in mĳn job.’ Wat haar vooral bĳblĳft, is de Noordzeecampagne die ze hielp opzetten. ‘De Noordzeenatuur kreeg toen niet de bescherming die ze nodig had. Daar wilden we aandacht voor vragen. Collega’s uit alle departementen maakten van de campagne een succes. Ik ben dan ook bĳzonder trots dat er nu drie mariene reservaten en enkele natuurherstelprojecten zĳn in het Belgisch deel van de Noordzee.’

MONIQUE, 86 jaar en vrĳwilligster sinds 2005 © Em

JĲ!

/W W F- B

el gi

Met haar 86 lentes is Monique zo’n beetje onze oma op kantoor. Al meer dan 20 jaar komt ze vier ochtenden per week onze teams versterken. Als je een WWF-knuffeltje in huis hebt, is de kans groot dat Monique het naar jou stuurde: zĳ verzendt onze brieven en pakjes. ‘Na mĳn pensioen wilde ik blĳven bĳdragen aan de samenleving. Ik had nooit durven dromen op zo’n warme, gezellige plek terecht te komen. Bĳ WWF vond ik mĳn tweede familie.’

Natuurlĳk mogen we ook jou niet vergeten. Want al zestig jaar lang kan WWF-België rekenen op mensen die een dier adopteren, ons steunen met een gift, vrĳwilligerswerk bĳ ons doen, naar de activiteiten van de Rangerclub komen, deelnemen aan onze evenementen, of ons magazine lezen. Mensen zoals jĳ. Je bent een onmisbaar deel van ons verhaal. Bedankt!

DOSSIER

DUIK MEE IN

60 JAAR

WWF-BELGIË

In een stofﬁge kelder onder de iguanodonzaal van het Instituut voor Natuurwetenschappen bracht WWFBelgië zĳn prille beginjaren door. Al van bĳ de start, in 1966, had onze organisatie twee duidelĳke doelen voor ogen: informatie verspreiden over natuur en biodiversiteit, en geld inzamelen voor natuurbehoudsprojecten. Dat doen we nog altĳd, maar in zestig jaar tĳd is er ook veel veranderd. We startten onze eigen projecten – eerst in België, dan wereldwĳd. We leerden bĳ. We groeiden. Die groei willen we met jou delen in dit dossier, want zonder jou zouden we hier niet staan. Bedankt!

-ma

a s ka

Als je aan natuurpark het Zwin denkt, denk je aan … ooievaars! Dat is het resultaat van het allereerste project van WWF-België. Ooievaars stierven op het einde van de 19de eeuw uit in ons land, maar daar brachten we in ons eerste bestaansjaar verandering in: we herintroduceerden ze in het Zwin. Meteen een mooi succes, want niet veel later mochten we er de eerste ooievaarsjongen sinds 1895 verwelkomen. In de jaren 1970 ging de bal écht aan het rollen. Meer en meer natuurliefhebbers sloten zich bĳ ons aan, en al snel konden we onze eerste internationale projecten opzetten. Jarenlang lag onze focus op het Congobekken, waar we ons ook vandaag nog inspannen voor het duurzame beheer van tropische bossen.

VAN HET ZWIN TOT VIRUNGA: WWF-BELGIË WERELDWĲD IN ACTIE ©

Er ic

40 JAAR NATUURBEHOUD IN EN ROND VIRUNGA NATIONAL PARK CASE STUDY

Ons meest emblematische en langlopende project is zonder twĳfel dat in en rond Virunga National Park, in het oosten van de Democratische Republiek Congo, waar we al sinds 1987 ontbossing bestrĳden. Virunga National Park is dan ook niet zomaar een beschermd gebied. Het is het oudste nationaal park van Afrika, bestrĳkt 7.800 km² – van de besneeuwde toppen van het Rwenzorigebergte over het immense Edwardmeer tot het Virungamassief in het zuiden –, en huisvest olifanten, buffels, nĳlpaarden … én een derde van alle berggorilla’s op onze planeet. Conflict zet natuur onder druk Het oosten van de Democratische Republiek Congo wordt al tientallen jaren geteisterd door gewapende conflicten. Daardoor moesten al miljoenen mensen hun hebben en houden achterlaten. Veel van hen vonden onderkomen in en rond Virunga National Park. Om te overleven, hebben ze grond nodig om voedsel te telen. Hout voor houtskool, om te kunnen koken. En daarvoor moeten ze bomen kappen. Daarnaast dringen gewapende groepen het park binnen om te stropen: de opbrengsten daarvan gebruiken ze om wapens te kopen. Niet mens of natuur, maar mens én natuur De aanhoudende conflicten zetten een ongekende druk op de natuur, maar de rĳkdommen van het park waren altĳd al gegeerd. Van bĳ de start van het project in 1987 – nog voor de conflicten losbarstten –, was waken over deze unieke bossen dus onze focus. Daarvoor sloegen we de handen in elkaar met lokale landbouwers: zĳ planten snelgroeiende bomen op

kaalgekapte buffergronden rond het park. Die leveren de grondstoffen voor houtskool, zodat er geen eeuwenoude, traaggroeiende bomen meer hoeven te sneuvelen in het park. Dankzĳ die aanpak beschermen we de bossen én zorgen we dat mensen op de vlucht in hun basisnoden kunnen voorzien. Ook de strĳd tegen stroperĳ was van bĳ de start een prioriteit: we hielpen de grenzen van het nationaal park afbakenen en steunen de rangers die er patrouilleren om illegale houtkap en stroperĳ tegen te gaan. Dat doen we vandaag nog altĳd. Ook al heerst er conflict, we blĳven waken over het woud, samen met de gemeenschappen en rangers. Voor en door de bevolking Doorheen de jaren kreeg het project een steeds belangrĳker sociaal en economisch luik. Met de steun van WWF-België begonnen vrouwenverenigingen energie-efficiënte stoofjes te maken die half zoveel houtskool verbruiken als traditionele open vuren. Via boslandbouw en honingproductie ontwikkelen gezinnen nieuwe inkomsten- en voedselbronnen. We helpen lokale gemeenschappen om hun bossen officieel te laten erkennen als gemeenschapsbossen, die ze autonoom en duurzaam beheren. Tot slot verdelen we biogasvergisters en zonne-energiekits: steeds meer gezinnen hebben toegang tot alternatieve energiebronnen. Zo evolueerde ons werk in en rond Virunga van een klassiek natuurbeschermingsproject tot een programma voor natuur én mens, voor en door de bevolking.

INTERNATIONALER EN INCLUSIEVER De lessen die we in het Congobekken leerden, namen we mee naar andere delen van de wereld. Gaandeweg breidden we onze werking uit naar de Karpaten, Zuidoost-Azië en Zuid-Amerika. Doorheen de jaren groeide niet alleen ons projectportfolio, maar ook ons inzicht: in de natuur hangt alles samen.

In onze beginjaren lag de focus vaak op één soort of één plek, maar om duurzame verandering teweeg te brengen, moesten we verder kĳken dan beschermde gebieden en iconische soorten. Daarom evolueerde onze aanpak naar inclusief natuurbehoud op landschapsschaal. Met projecten die grenzen overstĳgen, waarin lokale gemeenschappen aan het roer staan en waaraan de hele samenleving meewerkt, van burgers over bedrĳven tot overheden. Vandaag werken we met WWF-België in de drie grootste tropische bossen op onze planeet, hand in hand met de beste bewakers van die bossen: de inheemse volkeren en lokale gemeenschappen die er al generaties lang in harmonie met de natuur leven. Daar is ons project in Ecuador een mooi voorbeeld van. Ecuador: van bossen beschermen … De Ecuadoraanse Amazone is niet alleen de thuisbasis van de machtige jaguar, maar ook van tien inheemse volkeren, samen goed voor ruim een kwart miljoen inwoners. Zĳ dragen zorg voor en hangen af van de natuurlĳke hulpbronnen die de Amazone biedt. Ontbossing brengt er dus niet alleen de onvoorstelbare biodiversiteit in gevaar, maar ook hun levenswĳze. In 2015, bĳ de start van ons project in Ecuador, verdween er 100.000 hectare tropisch bos per jaar – dat is ongeveer de oppervlakte van Waals-Brabant. Daarom steunde WWF-België twee jaar lang Socio Bosque, een overheidsprogramma waarmee inheemse gemeenschappen en landeigenaars ﬁnanciële steun kregen voor elke hectare bos die ze twintig jaar lang beschermden.

Om aanspraak te maken op dat geld, moesten gemeenschappen plannen voorleggen. Hoe gingen ze hun gebied beheren, waarin gingen ze de opbrengsten investeren? Dat klinkt eenvoudig, maar hun gebieden waren vaak niet ofﬁcieel afgebakend. Dat maakte het ook moeilĳk om hun bossen te beschermen tegen indringers die er bomen kwamen kappen om aan landbouw en veeteelt te doen. Daarom hielpen onze collega’s in Ecuador hun gebieden in kaart brengen, bosbeheerplannen opstellen, en hun wens vastleggen om te investeren in gezondheidszorg, onderwĳs, de bescherming van inheemse rechten, duurzame cacaoverwerking en toeristische infrastructuur. … over gemeenschappen helpen groeien … Natuurbehoud levert veel meer op wanneer we samenwerken met de gemeenschappen die er van oudsher over waken. Om te zorgen dat bosbescherming hand in hand gaat met duurzame ontwikkeling, breidden we samen met hen ons project uit met drie pĳlers (zie kadertekst rechts).

AAN BOSBESCHERMING VOORBĲ

HOE ONS PROJECT IN ECUADOR GROEIDE 1 Duurzame economische activiteiten ontwikkelen WWF hielp de Kichwabevolking van Zancudo Cocha duurzame cacao produceren. Intussen is Indigenous Amazonian Chakras, een project dat WWF steunt, een leidend voorbeeld voor ontbossingsvrĳe cacaoproductie waarin vrouwen leiderschapsrollen opnemen.

2 Efﬁciënt beheer van beschermde natuur ondersteunen

Vandaag draait natuurbehoud in Ecuador dus om veel meer dan bomen alleen. WWF werkt er samen met inheemse gemeenschappen, veehouders, wetenschappers

en overheden aan veerkrachtige landschappen waarin bossen, rivieren, wilde dieren en menselĳke activiteiten met elkaar in evenwicht blĳven. Maar al deze inspanningen kunnen pas écht opleveren als ze gesteund worden door sterke wetten en beleidskeuzes. Daarom werkt WWF-België niet alleen op het terrein, maar ĳveren we ook al 60 jaar voor wetten die natuur, mens en dier wereldwĳd beschermen. >>

… naar levende landschappen steunen Doorheen de jaren namen de inheemse gemeenschappen meer en meer een actieve rol op in onze projecten. Sommige inwoners ontpopten zich tot burgerwetenschappers die de biodiversiteit van hun gebieden in kaart brengen met wildcamera’s die ze autonoom plaatsen en onderhouden (zie p. 24) of die rivierdolfijnen leerden identificeren om de populaties te kunnen monitoren. Anderen volgden een opleiding tot juridisch assistent, zodat ze de rechten van de inheemse bevolking kunnen verdedigen om hun bossen en rivieren te beschermen tegen schadelĳke mĳnbouw- en infrastructuurprojecten. Ook veehouders werken mee: ze duiden hotspots aan voor conflicten met jaguars, en wel 48 runderhouders verbonden zich er in 2025 formeel toe jaguars en hun leefgebieden te beschermen.

Het grondgebied van de Achuargemeenschap beslaat 679.000 hectare en is met de steun van WWF beschermd gemeenschapsgebied geworden: de Achuar staan er zelf in voor het beheer én de bescherming van hun bossen.

3 Kennis uitwisselen over de natuur WWF-Ecuador ontwikkelde een milieu-educatieprogramma voor de basisscholen van het Cuyabenoreservaat. De overheid is er zo van onder de indruk dat ze het onderwĳsmodel promoot en verspreidt in andere regio’s.

60 JAAR IN DE BRES VOOR WETTEN DIE NATUUR, MENS EN DIER BESCHERMEN

1984 - 1985

ILLEGALE HANDEL IN WILDE SOORTEN

Elf jaar lang oefent WWF-België druk uit op de overheid, en in 1984 is het zover: België ratiﬁceert de conventie van Washington over de internationale handel in bedreigde soorten (CITES). Daarmee verbiedt ons land handel in ernstig bedreigde soorten en reglementeert België de handel in andere kwetsbare soorten. In 1985 helpt WWF-België de Belgische tak van TRAFFIC oprichten. Die vestigt zich zelfs in onze kantoren. Als internationale ngo controleert TRAFFIC de toepassing van CITES en bestrĳdt ze de illegale handel in wilde dieren.

Sommige overwinningen lĳken vanzelfsprekend. Beschermde bossen. Europese natuur- en milieuwetten. Verbod op handel in bedreigde dieren. Maar achter wetgeving die waakt over mens, dier en natuur, gaan tientallen jaren van lobbywerk, rapporten en campagnes schuil. Al 60 jaar ĳvert WWF-België ervoor dat de staat van onze planeet hoog op de politieke agenda komt. En dat is meer dan ooit nodig. Een greep uit onze overwinningen:

2008 (& 2019)

KLIMAAT

WWF-België richt de Klimaatcoalitie mee op. Die koepelorganisatie mobiliseert een brede waaier aan ngo’s, mutualiteiten, vakbonden en burgerbewegingen uit heel België voor eerlĳke en noodzakelĳke maatregelen om de klimaatcrisis aan te pakken. Op 5 december nemen zo’n 15.000 mensen deel aan de eerste klimaatmars. De beweging kent een ongezien hoogtepunt in 2019: zo’n 100.000 mensen trekken dan door de straten van onze hoofdstad om klimaatactie te eisen.

2020-2022

2023-2024

Dankzĳ #Together4Forests (een campagne met ruim 160 ngo’s, getrokken door WWF) nemen bĳna 1,2 miljoen burgers deel aan de openbare raadpleging van de Europese Unie. Zo laten ook ruim 87.000 Belgen hun stem horen voor een ambitieuze wet tegen ontbossing. In 2022 komt het historische akkoord er! Maar nog voor de wet in werking kan treden, legt ze al een hobbelig parcours af: ze wordt uitgesteld én de oorspronkelĳke tekst wordt afgezwakt. Hier trekken we met WWF de lĳn: de EU mag de wet niet verder afzwakken of uitstellen.

Het is een spannende strĳd, maar in 2024 kunnen we opgelucht ademhalen: na jarenlang lobbywerk door WWF en andere milieuorganisaties is de Europese Natuurherstelwet er. Nu moeten de lidstaten – dus ook België – nationale plannen uitwerken om de doelstellingen van de wet waar te maken. WWF-België adviseert en houdt de vinger aan de pols. Dat is nodig: in de verschillende regeerakkoorden van ons land ontbreken de nodige budgetten om de Natuurherstelwet toe te passen.

BOSSEN

NATUURHERSTEL

1993 (& 1997)

2000

BOSSEN

BESCHERMDE NATUUR

WWF International staat mee aan de wieg van FSC (Forest Stewardship Council), de onafhankelĳke organisatie die zich wereldwĳd inzet voor duurzaam bosbeheer. In België is het wachten tot 1997 tot het eerste hout met FSC-keurmerk op de markt komt. Datzelfde jaar krĳgen de eerste drie Vlaamse bossen hun FSC-certiﬁcering. WWF voert uitgebreid campagne rond het belang van duurzaam hout.

WWF-België speelt een belangrĳke rol bĳ de aanduiding van Belgische Natura2000-gebieden (Natura 2000 is een Europees netwerk van beschermde natuur). We brengen waardevolle natuurgebieden in kaart die over het hoofd waren gezien en zetten die mee op de agenda van de overheid en de Europese Commissie.

2015-2016

2019

De Vogel- en Habitatrichtlĳnen waken al tientallen jaren over onze natuur, maar in 2015-2016 wil de Europese Commissie ze ‘moderniseren’ (lees: afzwakken). WWF-België en 100 andere Europese organisaties reageren met #NatureAlert, een campagne waarin ruim 520.000 burgers zich uitspreken tegen de voorgestelde herziening. Met succes: de EC houdt de richtlĳnen intact én versterkt de toepassing ervan.

WWF-België toont met een rapport aan hoeveel subsidies er naar schadelĳke fossiele brandstoffen gaan, overtuigt de regering om daar transparant over te zĳn en lobbyt voor de uitfasering ervan. De federale regering brengt in 2019 haar eerste jaarlĳkse federale inventaris van subsidies voor fossiele brandstoffen uit. In 2025 hebben de Vlaamse én Waalse regering de afschafﬁng van subsidies voor fossiele brandstoffen expliciet opgenomen in hun regeerakkoorden. De federale overheid hinkt achterop, maar we laten het thema niet los.

BESCHERMDE NATUUR

FOSSIELE BRANDSTOFFEN

WAT BRENGT DE TOEKOMST? 2026

NOORDZEE

Na jarenlang lobbywerk van WWF-België omvat het nieuwe marien ruimtelĳk plan voor de Noordzee drie beschermde mariene natuurreservaten. Het zet ook in op natuurbehoud en -herstel: broodnodig, want het gaat niet goed met de Noordzeenatuur. Daarom ĳvert WWF-België ervoor dat de geplande nieuwe offshorewindenergiezones ‘natuurinclusief’ ontworpen worden, zodat ze niet alleen groene energie opleveren, maar ook voordelen voor de biodiversiteit.

Deze overwinningen danken we aan mensen zoals jĳ: mensen die ons steunen door symbolisch een dier te adopteren, giften te doen, onze petities te tekenen, samen met ons door Brussel te trekken op de klimaatmars … We kunnen je niet genoeg bedanken! Toch kunnen we niet op onze lauweren rusten. Ook vandaag gaan er stemmen op om de Vogelen Habitatrichtlĳnen aan te passen. Om de Ontbossingsverordening af te zwakken. Om de Natuurherstelwet te ‘vereenvoudigen’ (en dus uit te kleden). We hebben je steun dus meer dan ooit nodig. Ook op het terrein zit ons werk er lang niet op. Integendeel: we vatten dit jaar een nieuwe, ambitieuze strategie aan. Aan deze doelstellingen voor 2030 werken we mee: HABITATVERLIES EEN HALT TOEROEPEN - SOORTENVERLIES NAAR NUL HERLEIDEN DE ECOLOGISCHE VOETAFDRUK VAN BELGIË HALVEREN - MENSEN INSPIREREN TOT ACTIE VOOR DE NATUUR - DE STEUN VOOR DE LEVENDE WERELD DOEN GROEIEN Samen boeken we al zestig jaar tastbare vooruitgang voor mens, dier en natuur. Wĳ zĳn klaar voor de volgende zestig jaar. Doe je mee?

TERREIN Nature in Belgium werkt op landschapsniveau, over landsgrenzen heen, en focust op grote zoogdieren.

NATURE IN BELGIUM: een wilde droom voor België

Nationale parken waar de natuur de vrĳe loop krĳgt, meanderende rivieren waardoor otters zwemmen, biodiverse bossen waarin wolven hun welpen grootbrengen: dat is de visie van Nature in Belgium. Dat driekoppige team buigt zich binnen WWF-België over natuur in eigen land. En Céline, Pepĳn en Corentin zien het groots. ‘Superinteressant wat jullie doen in de Democratische Republiek Congo, maar wat doen jullie eigenlĳk in België?’ Die vraag hoorden we bĳ WWF ruim tien jaar geleden steeds vaker. En terecht. Daarom kreeg Céline, die tot dan projecten in Congo beheerde, in 2016 een nieuwe uitdaging: een strategie uittekenen voor Nature in Belgium. Die ging ze maar wat graag aan.

Sinds de start in 2019 heeft het WFTB 1.334 advies- en controlebezoeken uitgevoerd 337 omheiningen wolfwerend gemaakt 114 vrĳwilligers opgeleid

Onze plek in het ecosysteem

‘We moesten onszelf uitvinden’, herinnert Céline zich. ‘We wilden waarde toevoegen, geen dubbel werk verrichten of concurreren met andere natuurbehoudsorganisaties. Dus gingen we in gesprek met ruim dertig spelers in Vlaanderen, Wallonië en over de landsgrenzen heen. Gelukkig stond ik er niet alleen voor: Pepĳn liep toen stage bĳ ons.’ Uit die interviews trok het jonge team drie grote conclusies: Nature in Belgium werkt op landschapsniveau, ook over landsgrenzen heen, en focust op grote zoogdieren. In 2018 vulde Corentin het team aan met Waalse expertise en kwam Pepĳn vast in dienst. Nature in Belgium was er klaar voor. Hun timing kon niet beter zĳn: net op dat moment begonnen iconische dieren terug te keren naar ons land. ‘We wisten dat er weer enkele otters leefden in de Scheldevallei. En in 2018 dook Naya op, de eerste wilde wolvin op Vlaams grondgebied in meer dan een eeuw’, aldus een enthousiaste Corentin.

te voorkomen, en om de toekomst van de wolf in ons land veilig te stellen, staken we de koppen bĳ elkaar met Natuurpunt en Natagora.’ Daaruit ontstond het Wolf Fencing Team Belgium (WFTB), een gemotiveerde groep specialisten en vrĳwilligers die veehouders gratis helpen om hun omheiningen wolfwerend te maken, aan beide kanten van de taalgrens. ‘Grote roofdieren beschermen begint niet in het bos, maar bĳ de mensen die ruimte delen met die dieren’, weet Pepĳn. ‘Schade voorkomen is de beste manier om te zorgen dat mens en wolf kunnen samenleven.’ In 2024 sleepte het WFTB een Natura2000-award in de wacht. ‘We kregen de tweede publieksprĳs in de categorie Samenwerken voor de natuur. Samenwerking is precies waarom het WFTB kon uitgroeien tot een echte referentie in België én Europa. De prĳs was dus een mooie bekroning.’

Pepĳn

Leren samenleven met wolven

Na zeven maanden kreeg Naya gezelschap van August. In de Hoge Venen verscheen Akela. Doorheen de jaren groeide de Belgische wolvenpopulatie, ‘en daar waren we bĳ WWF-België dolenthousiast over’, blikt Pepĳn terug. ‘Maar ook deze prille terugkeer hield al uitdagingen in. Ons land was vergeten hoe je moet samenleven met grote roofdieren. Meer wolven betekende meer schade bĳ veehouders. Om conﬂicten

Van Otterland naar Otter over de Grens

‘In 2019 vond ik mĳn eerste otterspraint (otteruitwerpselen) in Kruibeke, in de Scheldevallei’, glimlacht Céline. ‘In Vlaanderen ging er toen nog veel te weinig aandacht naar de otter. Bĳ WWF wilden we deze marterachtige alle kansen geven om zich weer thuis te voelen in ons land, dus onderzochten we samen met het Instituut voor Natuur- en Bosonderzoek welke otterleefgebieden met voorrang hersteld moesten worden in de Benedenschelde. Onze studie leidde tot een soortenbeschermingsplan voor de otter in Vlaanderen.’ Dat was de start van Otterland, ons eerste project rond otters. ‘We begonnen erg lokaal, maar de natuur kent geen grenzen. De otters die in de Scheldevallei

leven, baanden hun weg naar hier vanuit Nederland’, verduidelĳkt Céline. ‘De logische volgende stap was dus samenwerken met onze noorderburen. Dat doen we vandaag met Otter over de Grens, ons Interregproject waarmee we otterleefgebieden in Vlaanderen en Nederland beter met elkaar verbinden en herstellen.’ Dat het lokale Otterland uitgroeide tot een grensoverschrĳdend project, maakt Céline trots. ‘Dit jaar brachten we wetenschappers, praktĳkexperts en overheidsinstellingen samen op onze Europese otterconferentie. We wisselden ervaringen en kennis uit om de toekomst van de otter in Europa veilig te stellen. Het zaadje dat we plantten in 2019 nam zo echt internationale proporties aan’, vertelt ze tevreden.

Hoe maak je het otters naar hun zin? Kwalitatieve leefgebieden vol vis voorzien door obstakels uit waterlopen te halen, paaigebieden voor vissen te herstellen, waterrĳke gebieden nieuw leven in te blazen en natuurlĳke vĳvers aan te leggen. Faunatrappen plaatsen op steile, verharde oevers zodat dat otters vlot in en uit het water raken.

Looprichels installeren onder bruggen. Otters zwemmen niet graag onder bruggen door: ze kruipen liever uit het water om de brug over te steken, met alle risico’s van dien. Looprichels zĳn planken die langs de rivier lopen, maar droog staan, en bieden dus een veilig alternatief.

Corentin toont een looprichel

Werken op landschapsschaal, hand in hand met nationale parken

Intussen werkt WWF-België ook samen met Nationaal Park Scheldevallei, Bosland, Hoge Kempen en Entre-Sambre-et-Meuse. ‘Nationale parken beschermen gebieden met uitzonderlĳke natuurwaarde. Onze steun maakt er écht een verschil. Hier ligt onze focus voor de komende jaren dus’, blikt Corentin vooruit.

De natuur beschermen door los te laten

Loslaten en toch resultaat blĳven Céline zien: dat is hoe succes eruitziet voor Nature in Belgium. ‘Uiteindelĳk willen we onszelf overbodig maken. Daar zĳn we nog lang niet, maar dat het Agentschap voor Natuur en Bos het Interregproject voor de otter coördineert, is al een mooi voorbeeld. Enkele jaren geleden stond de otter helemaal niet op de politieke agenda, nu is Otter over de Grens een belangrĳk project voor de Vlaamse overheid’, vertelt

‘WWF werkt al sinds 2020 in de Semoisvallei’, herinnert Corentin zich. ‘Dat jaar bewezen wildcamerabeelden dat een Euraziatische lynx zich daar vestigde, én er gingen geruchten rond dat er otters leefden. We hielpen onze partners dus om de Semoisvallei kandidaat te stellen als nationaal park. Die erkenning kwam er in 2023. Nu steunen we er natuurherstelacties en bieden we technische bĳstand (zie kader hieronder). Onze droom? Verbonden natuur en herstelde ecosystemen die de terugkeer van de otter en de lynx ondersteunen in en rond de Semoisvallei.’

Céline voldaan. ‘Voor mĳ is de mooiste vorm van loslaten rewilding, ook gekend als procesnatuur. In die aanpak geven we de natuur terug de touwtjes in handen’, vult Pepĳn aan. ‘De komende jaren willen we nationale parken inspireren om ambitieuze doelen voor wilde natuur te stellen. Met Bosland, onze partner in noordwest-Limburg, zetten we in 2027 een belangrĳke stap. Door Europese bizons te herintroduceren, herstellen we er een onmisbare schakel in het ecosysteem: als grote grazers zorgen bizons op natuurlĳke wĳze voor variatie in het landschap.’ ‘We moedigen nationale parken aan om nieuwe dingen te proberen’, besluit Céline. ‘Gedurfde dingen. Zoals de kringloop van het leven herstellen, door kadavers achter te laten als voedselbronnen voor andere dieren, planten, bacteriën en schimmels.’ (zie volgend artikel) Corentin knikt. ‘De Semoisvallei belde me net: zĳ willen het proberen.’

Als je de natuur de ruimte geeft om zich te herstellen, toont ze haar veerkracht. Getuige de bever die meteen een dam bouwde in de Vachèrevallei en zo duizenden euro’s aan graafwerken uitspaarde (zie hieronder). Dat is precies waar Nature in Belgium de komende jaren naar streeft: de natuur opnieuw de ruimte geven om haar werk te doen. Want wolven, otters en binnenkort ook bizons bewĳzen één ding: wilde natuur in België? Dat is geen verre toekomstdroom meer.

Drie jaar Nationaal Park van de Semoisvallei Het eerste operationeel plan van het nationaal park liep eind juni 2026 af. Dit zijn enkele van de acties die WWF-België er ondersteunde: Vachèrevallei hersteld: van productiebos met enkel sparren naar biodiverse vallei. De werken waren nog niet klaar, of een bever bouwde er al een dam die een natuurlijke poel deed ontstaan!

Obstakels weggehaald uit Fange des Gomhets: we vervingen smalle ondergrondse watergangen (duikers) om de waterdoorstroming te verbeteren, zodat forellen en andere vissen erdoor kunnen zwemmen. 287 hectare bos beschermd: nu telt het nationaal park 1.226 hectare ‘integraal bosreservaat’, gebieden waar geen bosbouw mag plaatsvinden. Die bescherming garandeert rust voor het leven in het bos, bijvoorbeeld voor de lynx.

Paaigronden van Breuvanne hersteld: paaigronden zijn gebieden waar vissen zich voortplanten. Daarvoor hebben ze ondiepe zones met begroeide plekken langs de oevers nodig. Voldoende vis is cruciaal als we van de Semois een otterparadijs willen maken. Reuzenbalsemien weggehaald op 105 km aan oevers: door deze invasieve, exotische woekerplant te verwijderen, maken we plaats voor inheemse planten die meer schuilplekjes bieden voor otters.

FOCUS

WANNEER DOOD DOET LEVEN:

KADAVERS IN DE NATUUR

In de Zambiaanse savanne janken gevlekte hyena’s vol ongeduld terwĳl ze toekĳken hoe leeuwen zich tegoed doen aan hun prooi. In de Mongoolse steppe scheurt een groep himalayagieren in alle rust het kadaver van een zonet overleden schaap aan stukken. Ooit waren zo’n taferelen ook in onze streken niet ongewoon.

In de jaren zeventig woedden er hevige debatten over dood hout in bossen. Moet het blĳven liggen? Halen we het weg? Een halve eeuw later weten we dat dood hout bossen veerkrachtiger maakt; dat tal van soorten ervan afhangen. Net als dood hout vervullen kadavers een sleutelrol voor een waaier aan soorten, én verrĳken ze de bodem op een unieke manier. Toch zien we vandaag amper of nooit dode dieren of hun ontbindende lichamen in de natuur. Evenwicht van weleer: verstoord Enkele duizenden jaren geleden zwierven immense kuddes wilde paarden, oerrunderen en Europese bizons in alle vrĳheid over ons

continent. Wanneer ze hun laatste adem uitbliezen – of dat nu van ouderdom, door ziekte of na een aanval van een groot roofdier was –, stond er al snel een leger aan aaseters klaar om hun kadavers op te ruimen. Van schimmels en insecten, over roofvogels zoals gieren en arenden, tot kleine en grote zoogdieren. Maar de uitgestrekte wildernis moest intussen plaats ruimen voor landbouwgronden, en heel wat grote wilde grazers komen nu helemaal niet meer voor in Europa. Schapen en koeien namen vaak hun plek in, maar wanneer die dieren een natuurlĳke dood sterven, moeten ze verwĳderd en vernietigd

worden. Dat is de wet. De wilde planteneters die wél nog in onze landschappen leven (denk maar aan reeën, edelherten en everzwĳnen), zouden na hun dood eigenlĳk hun rol in de kringloop van het leven moeten blĳven vervullen. Helaas krĳgen ze die kans bĳna nooit. Daar zĳn verschillende redenen voor, en het gebrek aan grote roofdieren speelt zeker een rol. Wilde hoefdieren verdwĳnen vaak uit de natuurlĳke voedselketen door de jacht, en aangereden wild wordt meestal uit de natuur verwĳderd en vernietigd. Bĳ gebrek aan grote ontbindende kadavers verarmden onze ecosystemen aanzienlĳk, en daar lĳden heel wat soorten onder. Restaurant Eén grote dode planteneter geeft massa’s mineralen vrĳ en vormt wekenlang een drukbezocht restaurant voor honderden andere dieren. Kadavers bieden zo een welkome bron van energie,

bĳvoorbeeld voor onervaren roofdieren in hun eerste winters, migrerende roofvogels en dassen die net uit hun winterrust komen. Ze zorgen dat dieren en vogels snel kunnen aansterken: jonge raven groeien bĳvoorbeeld vlug en moeten dus op korte tĳd véél eten. En meesjes komen aan kadavers pikken, net als aan de vetbollen die we voor ze ophangen in onze tuinen. Tĳdens een proefproject in België, Nederland en Duitsland telden wetenschappers maar liefst 95 vogelen zoogdiersoorten die hun voordeel doen met kadavers. Zoals verwacht zagen ze buizerds, vossen, everzwĳnen en boommarters – die dieren komen dan ook relatief vaak voor in onze streken. Maar ook zeldzamere soorten maakten hun opwachting, van rode wouwen en vale gieren tot bunzings en wolven.

spinnen, hooiwagens, duizendpoten, mĳten, wormen en meer vinden voedsel en schuilplekjes in grote kadavers. Insecten komen van kilometers ver om zich te kunnen voortplanten in stoffelĳke resten. Om van eitje tot volwassen insect te kunnen uitgroeien, hebben ze dus kadavers nodig die groot genoeg zĳn én lang op hun plek blĳven liggen. Insecten en hun larven vormen op hun beurt kostbare voedingsbronnen voor rooﬁnsecten, zoogdieren, reptielen, amﬁbieën en vogels. Wanneer grote kadavers helemaal ontbonden zĳn, laten ze een open plek achter waar de bodem vruchtbaar is, omringd door begroeiing – daar maken koudbloedige dieren gretig gebruik van om zich te komen opwarmen in de zon.

Broed- en rustplaats Kadavers krioelen van het leven. Ruim duizend soorten insecten,

Wist je dat ... ... raven stukjes vlees meenemen en verstoppen ‘voor later’? Zo creëren ze microhabitats voor insecten en verrijken ze de bodem.

Bron van mineralen Kadavers van grote grazers zorgen voor een lokale concentratie aan voedingsstoffen zoals proteïnen en vetten, én vormen onmisbare bronnen van mineralen zoals calcium, fosfor, kalium, natrium en magnesium. In de loop van hun leven slaan ze die schaarse voedingsstoffen op door te eten; wanneer ze sterven, geven ze ze plots vrĳ. Die mineralen zĳn cruciaal voor de voedselketen. In heel wat Europese landschappen raakte het natuurlĳke evenwicht aan voedingstoffen in de bodem verstoord door bosbouw, stikstof-

afzettingen door bemesting en een gebrek aan grote hoefdieren. Oevergebieden overstromen regelmatig, waardoor ze wél nog een verse aanvoer mineralen krĳgen. In andere bodems ontbreekt die aanvoer: dat heeft gevolgen voor bodem, planten en dieren. Botten van grote grazers ontbinden traag. Ze geven dus tientallen jaren lang mineralen af, wat verarmde bodems verrĳkt. Bovendien gebruiken grote hoefdieren ze als natuurlĳke likstenen waar ze regelmatig hun voorraad mineralen komen halen.

Aaseters: straatvegers van de natuur Kunnen ontbindende grote kadavers ziektes verspreiden? Die kans is klein volgens verschillende diergeneeskundige onderzoeken. Het krachtige maagzuur van aaseters vernietigt de meeste schadelijke bacteriën en virussen. Door kadavers van zieke dieren schoon te maken, beperken gieren

Terug een échte ‘kringloop van het leven’ in België? Nu rewilding meer en meer aanhang krĳgt en het aantal nationale parken in ons land toeneemt (we hebben er intussen zes!), lĳkt het niet ondenkbaar dat onze natuur kan verwilderen; dat natuurlĳke processen zoals ontbinding weer hun rol kunnen vervullen. ‘In Wallonië kunnen we overwegen om kadavers van aangereden wilde dieren een plek te geven in de natuur’, vertelt Corentin Rousseau, bioloog bĳ WWF. ‘Of bĳvoorbeeld jachtwild dat uiteindelĳk niet

zelfs de verspreiding van bepaalde ziektes zoals de varkenspest. Toch is het in specifieke gevallen niet onmogelijk dat andere dieren besmet raken door een kadaver. Bij warm weer kunnen kadavers die in water liggen bijvoorbeeld botulisme ontwikkelen. Daarom blijven wetenschappers de gezondheidsrisico’s van verschillende scenario’s analyseren.

geschikt is om op te eten.’ Dan mogen jagers wel enkel loodvrĳe kogels gebruiken. Voedsel blĳft namelĳk lang zitten in de robuuste magen van aaseters. Daardoor kunnen ze ontbindende kadavers eten zonder ziek te worden, maar het maakt ze ook erg gevoelig voor loodvergiftiging: als ze jachtwild eten waarin loodfragmenten achterbleven, krĳgen ze deze giftige stof zelf binnen, wat de dood tot gevolg kan hebben. Halfwilde paarden en runderen houden het midden tussen écht wilde dieren en vee. Als ze na hun dood in de natuur mogen blĳven liggen, kunnen ze de kringloop van het leven rond maken. Konikpaarden, exmoorpony’s en gallowayrunderen komen nu al

voor in Vlaamse natuurgebieden die ze zelf ‘beheren’ door te grazen, boomschors te eten, de bodem om te woelen, zandbaden te nemen enzovoort. De laatste 25 jaar groeiden hun aantallen aanzienlĳk – je kan ze bĳvoorbeeld aan het werk zien in Rivierpark Maasvallei. En binnenkort krĳgen ze gezelschap van Europese bizons in Nationaal Park Bosland! Voor het zover is, moet de rol van de dood in de natuurlĳke kringloop van het leven weer ingang krĳgen in onze samenleving. Wie weet kĳken we op een dag naar kadavers van grote grazers zoals we dood hout nu zien: ze horen thuis in onze natuur.

Dieren rouwen ook Grote grazers zijn sociale dieren die sterke banden smeden met elkaar. Als ze een soortgenoot verliezen en het lichaam in de natuur blijft liggen, komt de kudde er dagenof zelfs wekenlang afscheid van nemen, elk dier op zijn of haar tempo. Dat zagen we al op filmpjes van wildcamera’s. Door overleden dieren te laten liggen op de plek waar ze het leven lieten, sluiten we niet alleen de kringloop van het leven – we respecteren ook de banden tussen dieren. Wil je zelf zien hoe dieren rouwen? Onze partner ARK Rewilding Nederland deelde dit filmpje van een kudde gallowayrunderen die afscheid nemen van een soortgenoot.

NATUURBESCHERMERS

VAN MORGEN De toekomst van onze planeet, die ligt in de handen van onze kinderen. Bĳ WWF-België vinden we dus dat je niet vroeg genoeg kan beginnen de natuur te ontdekken en erover te leren. Al tal van jaren animeren enthousiaste vrĳwilligers onze programma’s voor kinderen en jongeren, die op hun beurt in actie komen. Tĳd om ze zelf aan het woord te laten!

WWF-RANGERCLUB Sinds 2012 Uitstappen, activiteiten en kampen Kinderen van 6 tot 14 jaar

Sietse van Echelpoel ‘Ik ben al zeker op 10 of 15 kampen mee geweest. Het wolvenkamp in Frankrĳk was het allerleukst. We trokken met de rugzak door de bergen, en monitor Tim heeft me daarbĳ goed geholpen (dank je, Tim!). Wolven hebben we jammer genoeg niet gezien, maar we vonden wel sporen. Daarna maakten we boekjes met sporen van verschillende soorten dieren. Die heb ik nog! Het dassenkamp was ook supertof. Eigenlĳk is dassen zien niet moeilĳk, maar je moet er wel heel stil voor zĳn. Als je op één takje stapt, is de das weer weg. Het was donker, dus was takjes vermĳden een uitdaging. Toch hebben we een hele familie dassen gezien! Iedereen zou naar de Rangerclub moeten komen – ik heb een van mĳn beste vrienden zelfs een abonnement gegeven voor zĳn verjaardag!’

Tinne Verhelst ‘Ik herinner me nog goed dat we op mĳn eerste Rangerclubkamp valletjes zetten voor vlinders, zodat we ’s morgens konden zien welke soorten er allemaal zaten. Dat waren er zo veel! Ik was echt verwonderd. En tĳdens ons kamp in het Zwarte Woud in Duitsland mochten we één nacht buiten slapen. Het was zo donker dat we de Melkweg konden zien. Een andere avond hoorden we herten burlen en uilen roepen. Dat was prachtig. Die ervaringen maken de Rangerclub zo belangrĳk: je ontdekt er de natuur, je leert waarom we ze moeten beschermen. Toen we te oud werden om lid te zĳn van de Rangerclub, besloten mĳn vrienden en ik vrĳwilligers te worden. Nu begeleiden we kampen en activiteiten om andere kinderen de ervaringen te geven die we zelf mochten meemaken.’

Laurence Decaluwe ‘Ik wil een leefbare wereld doorgeven aan de volgende generaties. Daarvoor helpen individuele acties, maar ik wilde meer impact maken. Ik wilde het collectieve bewustzĳn vergroten. Daarom begon ik als vrĳwilliger workshops te geven voor WWF. Hun educatieve materialen zĳn geweldige tools: via experimenten en escape games ontdekken kinderen de gevolgen van en oplossingen voor klimaatverandering en plasticvervuiling. Hun leerkrachten zĳn zelf altĳd bĳzonder begaan met klimaat en ecologie. Zĳ geven het goede voorbeeld aan de leerlingen, die na de workshops vol enthousiasme zitten om zelf een verschil te maken. Door workshops te geven, plant ik bĳ hen een zaadje. Dat motiveert me enorm.’

WWF-SCHOLEN

Sinds eind jaren 80 Leermaterialen en workshops Leerlingen van de middelbare school

Zoé Collignon ‘Al drie jaar kruip ik in de rol van klimaatexperte of voorzitster op de mini-COP’s van WWF-België. Samen met leerlingen van 16 à 18 jaar spelen we een klimaatconferentie na: als wereldleiders onderhandelen we over klimaatoplossingen. Wie de rol van wereldmachten opneemt, dient vooral economische belangen en schuift klimaat daardoor soms op de achtergrond. Wie kwetsbare staten vertegenwoordigt, verdedigt vol vuur de klimaatstrĳd, want zĳ voelen de gevolgen van de klimaatverandering nu al. Dankzĳ de mini-COP beseffen leerlingen dat klimaatverandering geen abstract begrip is, maar een concrete uitdaging die we allemaal samen moeten aangaan als we onze toekomst willen veiligstellen. Zien hoe ze zich inleven, hoe ze zich bewust worden van de ernst en complexiteit van de zaak: daarvoor doe ik het.’

Evelyne Sel ‘Als lid van WWF’s Youth Team schreef ik mee aan een beleidsmanifest over duurzame voedselsystemen. Ons doel: beleidsmakers aansporen om duurzaam voedsel toegankelĳker én betaalbaarder te maken, en het onderwerp op de Europese politieke agenda krĳgen. WWF’s Youth Team ondersteunde ons bĳ elke stap, via opleidingen en ontmoetingen met gelĳkgezinde jongeren. In het jaar dat ik deel uitmaakte van het Youth Team, groeide ik als persoon en deed ik belangrĳke professionele vaardigheden op. Het absolute hoogtepunt van mĳn traject? We mochten ons werk voorstellen aan de Europese Commissie en onze visie voor een duurzamere samenleving verdedigen. Zo kregen we een unieke kans om te spreken met de instelling die wetgeving vormgeeft die de levens van miljoenen Europeanen beïnvloedt.’

WWF-YOUTH TEAM

Sinds 2021 Natuurprojecten voor en door jongeren Natuurbeschermers van 15 tot 25 jaar

Elmo Swenne ‘Mĳn project bĳ het Youth Team? Ik werk mee aan het biodiversiteitsweb, een spel voor 10- tot 14-jarigen. Dat laat kinderen al spelend ontdekken hoe alles samenhangt in de natuur. Intussen ben ik ook vrĳwilliger bĳ het Scholenteam van WWF-België: ik begeleid mini-COP’s en help de teksten op climatechallenge.be updaten. Die ervaringen zĳn bĳzonder waardevol voor mĳ, als vers gediplomeerd bio-ingenieur. Ik ontmoet geëngageerde jongeren vanuit het hele land terwĳl we iets positiefs doen voor onze planeet. Samen bouwen we aan een groenere toekomst, dicht bĳ huis. Dat is belangrĳk voor mĳ: dat we niet enkel de natuur gaan redden aan de andere kant van de wereld, maar ook hier, in België.’

JOUW ADOPTIE IN ACTIE Ben jĳ de trotse adoptieouder van een jaguar, rivierdolﬁjn, tĳger of sneeuwluipaard? Hier lees je het laatste nieuws over jouw lievelingsdier!

UAR G A NJ EST.

1961

Begin dit jaar trokken zes inwoners van Tinkias, een Achuargemeenschap die diep in de Ecuadoraanse Amazone leeft, het bos in. Vĳf dagen lang doorkruisten ze het regenwoud om de wildcamera’s op te halen die ze daar enkele maanden eerder hadden geplaatst. Wat ze toen nog niet wisten, was dat ze wel erg bĳzondere beelden zouden terugbrengen naar hun gemeenschap. Beelden van een zwarte jaguar. Melanisme, of meer pigment We weten allemaal hoe een gewone jaguar eruitziet: op hun goudbruine vacht pronken zwarte vlekken of rozetten met puntjes in. Sommige jaguars hebben meer pigment dan hun soortgenoten, en hebben dus een donkerdere vacht. Hoewel hun rozetten nog zichtbaar zĳn, noemen we deze dieren zwarte jaguars. ‘Volgens wetenschappers is ongeveer 1 op 10 van alle jaguars zwart’, weet Rafael Yunda van WWF-Ecuador. Jaguars zĳn sowieso schuwe dieren. Elke jaguar die we op een wildcamera zien, is dus een overwinning – maar een zwarte jaguar spotten, dat is écht uitzonderlĳk: ‘Dat op het grondgebied van Tinkias een zwarte jaguar leeft, bewĳst dat het ecosysteem er stabiel en gezond is. Het toont hoe belangrĳk natuurbehoud en monitoring door de gemeenschap hier is. Die inspanningen moeten we dus blĳven ondersteunen’, voegt Rafael toe. Tinkias, beschermers van de Ecuadoraanse Amazone De 79 inwoners van Tinkias waken over 40.000 hectare Amazonegebied – dat is wel twee keer de oppervlakte van Antwerpen. Van kinderen over jongeren tot volwassenen: deze gemeenschap beschermt en beheert de natuur die haar omringt vol vuur. ‘Dat is eigen aan hun manier van leven, aan hun relatie met de natuur’, vertelt Estefanía Arias van WWF-Ecuador.

WWF helpt de gemeenschap al jaren om meer inzicht te krĳgen in het leven dat hun gebied herbergt. Zes inwoners, waaronder twee vrouwen, leerden gps-toestellen, smartphones en wildcamera’s gebruiken om de biodiversiteit te monitoren en in kaart te brengen. Zo legden ze de zwarte jaguar vast op de gevoelige plaat. ‘Met wildcamerabeelden tonen ze de rest van de wereld hoe ze met hun kennis, leiderschap en engagement waken over de biodiversiteit’, besluit Estefanía. Dankzĳ jouw maandelĳkse steun maakten de inwoners van Tinkias kennis met de jaguars die in hun bossen leven. Bedankt!

Hoe werkt WWF samen met gemeenschappen zoals Tinkias? • We ondersteunen duurzaam bosbeheer door de gemeenschap. • We wisselen kennis over biodiversiteit uit. • We zorgen dat ze het nodige materiaal hebben, van rugzakken tot wildcamera’s.

Maak kennis met de zwarte jaguar van Tinkias

ZELDZAME ZWARTE JAGUAR VERSCHĲNT OP WILDCAMERA VAN WWF

CAMBODJA VIERT JAAR VOL HOOP VOOR DE IRRAWADDYDOLFIJN Irrawaddydolfijn (Orcaella brevirostris)

Wereldwijd bedreigd volgens IUCN

Irrawaddydolfijnen leven in de tropische wateren van Zuid- en Zuidoost-Azië. Met WWF-België beschermen we de meest bedreigde populatie irrawaddydolfijnen op onze planeet: die in de Cambodjaanse Mekong. Daar hangt hun toekomst aan een zĳden draadje. In 2020 schatte WWF dat er nog 89 irrawaddydolfijnen leefden. De natuurbehoudsinspanningen die jĳ daar EEN RIVIERDOLF steunt, zĳn dus onmisbaar IJN voor hun voortbestaan. EST. 1961

In 2002 begon Cambodja te monitoren hoeveel kalfjes er geboren werden en hoeveel dolﬁjnen ze verloren aan illegale visserĳ. Sindsdien is het aantal dolﬁjnoverlĳdens drastisch gedaald. Voor het eerst sinds 2002 ging er een heel jaar voorbĳ waarin

Ernstig bedreigd in Cambodja

geen enkele volwassen irrawaddydolﬁjn overleed! Dat hoopvolle nieuws is het resultaat van jarenlange inspanningen van WWF en de Cambodjaanse overheid, en bovenal van de lokale vissers en rivierwachten die meewerken aan het behoud van de irrawaddydolﬁjn.

0 6 10

In 2025 stierf geen enkele volwassen irrawaddydolﬁjn in Cambodja. In het voorjaar van 2026 mochten we zes nieuwe kalfjes verwelkomen.

Met jouw steun spant WWF-België zich sinds 2017 in voor de irrawaddydolﬁjn in Cambodja. Dat is 10 jaar bescherming voor deze dolﬁjn.

ng Len

g/M

A FF

/ WW

F-C a

Zo beschermt WWF de irrawaddydolﬁjn: •

We lobbyden er met succes voor om kieuwnetten te verbieden in de leefgebieden van irrawaddydolﬁjnen, want die netten kostten al veel dolﬁjnen het leven.

•

We werken samen met lokale rivierwachters die patrouilleren om illegale visserĳ te voorkomen en kieuwnetten uit het water halen.

•

We smeden banden met lokale gemeenschappen die de populatie nauwgezet opvolgen: zĳ verzamelen waardevolle info over geboortes en sterfgevallen.

•

We informeren riviergemeenschappen over hoe belangrĳk én bedreigd de irrawaddydolﬁjn is, en werken samen aan alternatieve inkomstenbronnen die minder druk zetten op het leven in de rivier.

DNA-database om tijgers te beschermen

Su pp

lie

± 5.574 tĳgers in het wild

> 8.900 tĳgers in gevangenschap

3.808

tĳgers in beslag genomen tussen 2000 en 2025

Wist je dat er meer tĳgers in gevangenschap leven dan in het wild? In Azië slĳten zeker 8.900 tĳgers hun dagen in kooien. Sommige daarvan verblĳven in erkende zoos, maar het leeuwendeel heeft het minder goed getroffen. Zĳ leven in tĳgerboerderĳen. Toeristische trekpleister met duister kantje Tĳgerboerderĳen doen zich voor als zoos of opvangcentra. Ze beweren dat ze puur op toerisme draaien, maar eigenlĳk halen ze vooral geld uit de illegale handel in tĳgers. Helaas is er nog altĳd veel vraag naar producten zoals tĳgervellen, -tanden, -klauwen en -botten, omdat die volgens traditionele geneeskunde heelkundige krachten zouden hebben. Tĳgerboerderĳen voldoen aan die vraag met de tĳgers die ze kweken. Controles met strepenpatronen en DNA-stalen Bĳ gebrek aan controles kunnen tĳgerboerderĳen tĳgers ‘doen verdwĳnen’, de illegale handel in. Hoe voorkom je dat? Door een centrale databank aan te leggen met daarin alle tĳgers die in gevangenschap leven. In die databank zitten niet alleen foto’s van de dieren – elke tĳger heeft een uniek strepenpatroon –, maar ook DNA-staaltjes. Als controleurs dan bĳvoorbeeld tĳgertanden vinden op een markt, kunnen ze achterhalen of ze van een tĳgerboerderĳ komen, en daar sancties opleggen. Via de beeldendatabank kunnen ze dan weer controleren of tĳgers ‘verdwĳnen’. Zo komen ze verdachte activiteiten op het spoor.

EEN TIJGER EST.

1961

WWF in actie Met ons tĳgerproject in Thailand spannen we de strĳd aan tegen de illegale handel in tĳgers. We werken er nauw samen met WIFOS, een organisatie die DNA van tĳgers in gevangenschap verzamelt en analyseert. In 2025 verzamelden we zo 843 DNA-stalen, een belangrĳke stap vooruit! Bĳ WWF blĳven we ĳveren voor de afschafﬁng van tĳgerboerderĳen. Dat is een lang proces waarin elke overwinning telt. Met jouw tĳgeradoptie draag jĳ daaraan bĳ. Bedankt!

T K A N J I J D O E N? WA Bezoek nooit tĳgerboerderĳen. Twĳfel je of je bestemming een echte zoo is of niet? Onthoud dan dat een echte zoo je nóóit in contact laat komen met dieren. Kan je op de foto met een tĳger? Dan moet er een alarmbel afgaan: deze plek bezoek je beter niet.

SAMENLEVEN MET SNEEUWLUIPAARDEN DANKZĲ AI: GETUIGENISSEN UIT PAKISTAN

an ist

waar sneeuwluipaarden voorbĳkomen als ze richting ‘Vroeger zagen we sneeuwluipaarden als de vĳand. het dorp – en dus het vee – lopen. De wildcamera’s Daarom doodden we ze.’ Dat zĳn de woorden van werken op zonnepanelen en maken een foto wanneer Aman Baig, een inwoner van Khyber. Dat bergdorp in ze beweging detecteren’, weet Muhammad Waseem de Pakistaanse Karakoram hield er een complexe relatie van WWF-Pakistan. Die beelden gaan naar een centrale op na met sneeuwluipaarden. Dankzĳ © WW F-P server, waar artiﬁciële intelligentie de diersoort op een innovatief systeem van WWF ak de foto herkent. ‘Is het een sneeuwluipaard? Dan en partners ziet die er vandaag stuurt het systeem een waarschuwing naar een helemaal anders uit. contactpersoon binnen de gemeenschap. Dat gebeurt allemaal op enkele seconden tĳd, zodat Van conﬂict naar harmonie de inwoners hun vee veilig in hun omheiningen ‘We hebben veel respect voor de kunnen onderbrengen vóór de sneeuwluipaard de wilde dieren waarmee we onze kans heeft om aan te vallen.’ ruimte delen’, verklaart Irfan Ali (zie foto) uit Khyber. ‘We beschermen Nishat Ali, veehouder uit Khyber, vertelt hoe het waaronze steenbokken zelfs tegen stropers. Maar wat schuwingssysteem hun levens heeft veranderd: ‘We moesten we doen toen sneeuwluipaarden onze manier voelen ons eindelĳk weer veilig. Voor het systeem er van leven helemaal onderuithaalden met één aanval?’ was, waren we voortdurend bezorgd over onze dieren. Dankzĳ deze technologie halen we opgelucht adem.’ Want dat was hun realiteit: wanneer de ‘geest van de bergen’ Khyber bezocht, moesten veedieren het met Nu slapen de inwoners van Khyber weer op beide hun leven bekopen. Voor de sneeuwluipaard een oren, én hoeven ze geen wraak meer te nemen op makkelĳke maaltĳd, voor de dorpelingen een drama. sneeuwluipaarden. Met jouw adoptie maak je dus het ‘We hadden nooit gedacht dat natuurbehoudsexperten verschil voor mens en sneeuwluipaard. Bedankt! met een oplossing zouden komen’, zegt Aman. Voorkomen is beter dan genezen Om zo’n drama’s én wraakacties op sneeuwluipaarden te voorkomen, ontwikkelden WWF-Pakistan en partners een innovatief systeem. ‘We plaatsten volledig autonome wildcamera’s op tien plekken

am Muh

mad O

sama / W

WF-Pakistan

EEN SNEEUW EST.

LUIPAARD 1961

4.000-6.000: naar schatting leven er zoveel sneeuwluipaarden in het wild 20: op 20 jaar verloren we 20% van alle sneeuwluipaarden 221-450: zoveel sneeuwluipaarden worden elk jaar gedood, de helft daarvan als wraak na aanvallen op vee

PS Meer lezen over het systeem? Scan de QR-code!