Υγεία, Φάρμακο και Ιδιωτική Ασφάλιση

υγεία EΠIXEIΡΕΙΝ

φάρμακο + ιδιωτική ασφάλιση

Εκσυγχρονισμός υποδομών και υπηρεσιών

ΙΟΥΛΙΟΣ 2026

Επενδυτικό «φάρμακο» στην οικονομία

Κοσμογονία από τις νέες τεχνολογίες

υγεία

E D I TO R I A L

Ι ΟΥΛ Ι Ο Σ 2 0 2 6

EΠIXEIΡΕΙΝ

φάρμακο + ιδιωτική ασφάλιση

Εκσυγχρονισμός υποδομών και υπηρεσιών

Κοσμογονία από τις νέες τεχνολογίες

ΙΔΙΟΚΤΗΣΙΑ - ΕΚΔΟΣΗ

H ΝΑΥΤΕΜΠΟΡΙΚΗ ΕΚΔΟΤΗΣ-ΜΕΤΟΧΟΣ

Γιώργος Μελισσανίδης ΓΕΝΙΚΟΣ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ

EΠIXEIΡΕΙΝ

ΙΟΥΛΙΟΣ 2026

Επενδυτικό «φάρμακο» στην οικονομία

Η μετά Ταμείο Ανάκαμψης εποχή Η μετάβαση της αγοράς στη μετά Ταμείο Ανάκαμψης (RRF) εποχή χαρακτηρίζεται ουσιαστικά από τη μετάβαση της ελληνικής οικονομίας από τα έκτακτα ευρωπαϊκά πακέτα σε νέα χρηματοδοτικά εργαλεία. Καθώς η ολοκλήρωση των έργων μέσω του RRF είναι κοντά, οι ειδικοί θεωρούν πως η απορρόφηση των χορηγήσεων των προγραμμάτων ΕΣΠΑ 2021-2027, Εθνικού Προγράμματος Ανάπτυξης 2026-2030, Κοινωνικού Κλιματικού Ταμείου και Ταμείου Εκσυγχρονισμού, καθώς και τα 49,5 δισ. ευρώ που διεκδικεί η χώρα για την περίοδο 2028-2034 θα αποτελέσουν μια σημαντική οικονομική ένεση για να επεκταθούν τα έργα σε νευραλγικούς τομείς όπως η Υγεία.

Σπύρος Κτενάς ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ

Χριστίνα Χαφουσίδου ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ

Πλάτων Τσούλος ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΣΥΝΤΑΞΗΣ

Αθανάσιος Αδαμόπουλος ΑΡΧΙΣΥΝΤΑΚΤΗΣ

Παναγιώτης Κακούρης

Με τη βοήθεια του RRF, η ψηφιοποίηση και οι νέες τεχνολογίες εντάχθηκαν στις υπηρεσίες Υγείας, ενώ οι ανακαινίσεις κτιρίων, η προμήθεια νέων εξοπλισμών και νέων ασθενοφόρων και οι αλλαγές στη λειτουργία των δομών τοποθετούν κατά κάποιο τρόπο το Εθνικό Σύστημα Υγείας στη νέα εποχή. Παράλληλα, δωρεές φορέων όπως το Ίδρυμα Νιάρχος, η Ένωση Ελλήνων Εφοπλιστών, το Kaizen Foundation, το Ίδρυμα Χατζηιωάννου κ.λπ. έχουν συμβάλει συμπληρωματικά στην ανάπλαση του τομέα Υγείας.

ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ

Δημήτρης Νίκας ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΕΙΔΙΚΩΝ ΕΚΔΟΣΕΩΝ

Γιάννης Σαραντόπουλος ΣΥΝΤΑΞΗ ΥΛΗΣ

Άρης Ασσαργιωτάκης, Γιάννης Χιώτης, Γιώργος Ψιάχος ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΙΚΟΥ ΥΛΙΚΟΥ

Ανθή Αγγελοπούλου ΔΙΟΡΘΩΣΗ

Διονύσης Μάρρας, Σωτηρία Τσολάκου ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ

Μαρία Μπαλικούρα

Ξεχωριστή δυναμική, ωστόσο, δίνει η συμβολή του προγράμματος επενδύσεων της ελληνικής φαρμακοβιομηχανίας, καθώς και των ιδιωτικών κλινικών, των ασφαλιστικών εταιρειών και των εταιρειών ιατροτεχνολογικών προϊόντων. Παρ’ όλα αυτά, οι προκλήσεις παραμένουν. Τα υπέρογκα ποσά των υποχρεωτικών επιστροφών που καλούνται να πληρώσουν οι επαγγελματίες υγείας και η φαρμακοβιομηχανία, τα οποία είναι τα υψηλότερα της Ευρώπης, επισκιάζουν τις όποιες μεταρρυθμίσεις, δημιουργώντας ένα επισφαλές περιβάλλον επιχειρηματικότητας, καθώς και προβλήματα στην πρόσβαση των ασθενών στα καινοτόμα φάρμακα έναντι των υπόλοιπων Ευρωπαίων.

Tα ενυπόγραφα άρθρα δεν απηχούν απαραίτητα τις απόψεις της εφημερίδας

ΕΜΠΟΡΙΚO ΤΜΗΜΑ

Γκρατσιέλλα Κλάδη, Λίζα Γκεζέπογλου, Γιώργος Σακελλόπουλος, Ματίνα Γράψα, Τάνια Τραγέα, Αντονέλλα Τσιούλα AD OPERATIONS MANAGER

Πέννυ Χρήστου ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΑΤΕΛΙΕ

Μπέτυ Σπανού

Δεν αρκεί μόνο η ιδιωτική πρωτοβουλία για την αναβάθμιση της Υγείας. Οικονομικές μελέτες, ελληνικές και διεθνείς, δείχνουν ότι η πολιτεία πρέπει να ενισχύσει περαιτέρω τη δημόσια χρηματοδότηση στην Υγεία, η οποία παραμένει σε πολύ χαμηλά επίπεδα έναντι των υπόλοιπων κρατών-μελών και κάθε χρόνο βαίνει μειούμενη. Σύμφωνα με στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, η συμβολή του δημόσιου τομέα στη συνολική χρηματοδότηση για δαπάνες υγείας μειώθηκε από 61,1% το έτος 2023 σε 60,6% το 2024.

ΣΕΛΙΔΟΠΟΙΗΣΗ

Ελευθερία Κηρύκου ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΕΙΚΟΝΑΣ

Ελένη Κοντού, Χρήστος Μπουβής ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΚΟ ΑΡΧΕΙΟ

Κωνσταντίνα Παναγοπούλου

Όλα τελικώς συνηγορούν ότι για να έχουμε ένα σύστημα Υγείας βιώσιμο, με ποιοτικές και ασφαλείς υπηρεσίες, πρέπει να συμβάλουν όλες οι πλευρές, φορείς, ιδιωτική πρωτοβουλία, πολίτες, αλλά κυρίως η ίδια η πολιτεία.

ΕΞΥΠΗΡΈΤΗΣΗ ΣΥΝΔΡΟΜΗΤΏΝ

210 5198000 subscriptions@naftemporiki.gr ΚΕΝΤΡΙΚΑ ΓΡΑΦΕΙΑ

Ακτή Κονδύλη 10, Πειραιάς 185 45 τηλ.: 210 5198000 www.naftemporiki.gr info@naftemporiki.gr ΔΙΑΝΈΜΕΤΑΙ ΔΩΡΕΆΝ ΣΤΟΥΣ ΣΥΝΔΡΟΜΗΤΈΣ ΤΗΣ «N» EKTYΠΩΣΗ ΑΙΣΑΚΟΣ

Ανθή Αγγελοπούλου

ΜΙΛΟΥΝ ΟΙ:

Άδωνις Γεωργιάδης ............................ 4 Υπουργός Υγείας

Λίλιαν - Βενετία Βιλδιρίδη ....... 8 Γενική γραμματέας Υπηρεσιών Υγείας του υπουργείου Υγείας

Θεόδωρος Τρύφων ......................... 22 Πρόεδρος της Πανελλήνιας Ένωσης Φαρμακοβιομηχανίας και συνδιευθύνων σύμβουλος του Ομίλου ELPEN

Ιωάννης Μαργαρός ........................ 28 Access & Value Demonstration Lead, Greece, Cyprus & Malta Takeda και ιδρυτικό μέλος της ΕΛΕΜΑ

Άρης Αγγελής ........................................... 38

14

Αγορά φαρμάκου: Αλλάζει το τοπίο

24

Πόλος έλξης δισεκατομμυρίων ο τομέας Υγείας

Πρόεδρος της Επιτροπής Αξιολόγησης και Αποζημίωσης Φαρμάκων Ανθρώπινης Χρήσης - HTA και σύμβουλος του υπουργού Υγείας

Ιωάννα Κοντομανωλοπούλου ................... 40 Γενική διευθύντρια του Ελληνικού Οργανισμού Επαλήθευσης Φαρμάκων (Hellenic Medicines Verification Organization - HMVO)

Δρ Φαίη Μακαντάση .................... 48 Διευθύντρια Ερευνών της διαΝΕΟσις

Θεόδωρος Σκυλακάκης ............ 50 Πρόεδρος του Πανελλήνιου Συλλόγου Φαρμακαποθηκάριων & διευθύνων σύμβουλος του Ομίλου ΠΡΟΦΑΡΜ

Θανάσης Μουχτής ........................... 56 Γενικός διευθυντής του Ομίλου ΠΕΙΦΑΣΥΝ

Απόστολος Βαλτάς ............................ 62 Πρόεδρος του Πανελλήνιου Φαρμακευτικού Συλλόγου

26

32

Αντιαναπτυξιακό εργαλείο το clawback

Αυτοφροντίδα Χ 6,7

46

54

60

Θετικές προοπτικές για την ελληνική φαρμακοβιομηχανία

42

Στέλιος Λιναρδάκης ....................... 64 Διευθύνων σύμβουλος της UNILOG

Σωκράτης Γουρλής .......................... 72 Μέλος της διοίκησης του Ομίλου ΙΑΤΡΟΠΟΛΙΣ

Γιώργος Φράγκος .............................. 74 Partner, Life Sciences & Health Care Industry Leader της Deloitte Ελλάδος

Stefano Cazzaniga ............................ 76 Διευθύνων σύμβουλος και εταίρος του Boston Consulting Group του τμήματος Υγειονομικής Περίθαλψης για Ιταλία, Ελλάδα, Τουρκία και Ισραήλ

Ευγενία Τρίμμη ..................................... 86 Επικεφαλής της Accurate an IQVIA business, αντιπρόεδρος Δ.Σ.

Υπερ-θετικός ο αντίκτυπος των επενδύσεων στην καινοτομία

Σε ανοδική πορεία την τελευταία οκταετία οι φαρμακαποθήκες

Πάνω από 7 δισ. οι ετήσιες πωλήσεις των φαρμακείων

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

Ι ΟΥΛ Ι Ο Σ 2 0 2 6

66

Κοσμογονία από τις νέες τεχνολογίες υγείας

78

Η Υγεία «τρέχει» με... καύσιμο την Τ.Ν.

ΓΡΑΦΟΥΝ ΟΙ:

Ιουλία Τσέτη .......................................................... 36 Πρόεδρος & CEO του Ομίλου Φαρμακευτικών Επιχειρήσεων Τσέτη, φαρμακοποιός MSc, επίτιμη δρ Φαρμακευτικής του ΕΚΠΑ & του Παν. Πατρών

Σοφία Ντελίκου ................................................ 44

82

Αιματολόγος, διευθύντρια ΕΣΥ, Μονάδα Μεσογειακής Αναιμίας και Δρεπανοκυτταρικής Νόσου, υπεύθυνη Κέντρου Εμπειρογνωμοσύνης Παρακολούθησης Αιμοσφαιρινοπαθειών και Επιπλοκών τους, Ιπποκράτειο Γενικό Νοσοκομείο Αθήνας

Αναπτυξιακή σταθερότητα για τις ιδιωτικές υπηρεσίες υγείας

Χρύσα Παναγοπούλου ........................... 52 Ass. Director Market Access & External Affairs, Novo Nordisk Ελλάδας & Κύπρου

Δήμος-Δημήτριος Μητσικώστας ........................................................ 58 Καθηγητής Νευρολογίας ΕΚΠΑ, Αιγινήτειο Νοσοκομείο

84

Δείκτης ενίσχυσης της διαφάνειας στα ασφάλιστρα

94

Η εφαρμογή μεταρρυθμίσεων στο «μικροσκόπιο» των κλινικών μελετών

88

Εθνικής σημασίας οι επενδύσεις στον Τουρισμό Τγείας

92

Εκστρατεία πρόληψης στα νησιά του Αργοσαρωνικού

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ●

Η φαρμακευτική πολιτική γίνεται ζήτημα βιομηχανικής στρατηγικής και γεωπολιτικής ισχύος Ο υπουργός Υγείας, Άδωνις Γεωργιάδης, αναφέρεται στα έργα που αφορούν εκσυγχρονισμό υποδομών και επεκτάσεις κτιρίων σε περισσότερα από 93 δημόσια νοσοκομεία και 160 Κέντρα Υγείας, μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης, ύψους 1,4 δισ. ευρώ Στην Ανθή Αγγελοπούλου aaggelopoulou@naftemporiki.gr

Ο

προϋπολογισμός των 2 δισ. ευρώ που απορρόφησε το υπουργείο Υγείας από το Ταμείο Ανάκαμψης και πώς κατανεμήθηκαν, τα προβλήματα που δημιουργούν στους δημόσιους προϋπολογισμούς τα νέα καινοτόμα φάρμακα, η επικείμενη αλλαγή φαρμακευτικής πολιτικής των ΗΠΑ και κατά πόσο θα επηρεάσει την Ευρώπη, καθώς και οι προκλήσεις της επόμενης μέρας, αναλύονται από τον υπουργό Υγείας, Άδωνι Γεωργιάδη. Κύριε υπουργέ, φτάνουμε στην τελική ευθεία με τα έργα του Ταμείου Ανάκαμψης. Τι θα παραδώσουμε στους Έλληνες πολίτες και τι στην Ε.Ε.; «Το Ταμείο Ανάκαμψης αποτέλεσε τη μεγαλύτερη πρόκληση που έχει αντιμετωπίσει το υπουργείο Υγείας ίσως σε ολόκληρη τη μεταπολιτευτική του ιστορία. Δεν ήταν απλώς ένα μεγάλο χρηματοδοτικό πρόγραμμα, αλλά μια μοναδική ευκαιρία να αλλάξουμε ουσιαστικά το ΕΣΥ. Ο συνολικός προϋπολογισμός των έργων ανέρχεται σε 2 δισ. ευρώ. Από αυτά, 1,4 δισ. ευρώ αφορούν εκσυγχρονισμό υποδομών και επεκτάσεις κτιρίων σε περισσότερα από 93 δημόσια νοσοκομεία και 160 Κέντρα Υγείας, νέο ιατροτεχνολογικό εξοπλισμό που εγκαθίσταται ήδη στις δομές Υγείας, σύγχρονες ψηφιακές υπηρεσίες όπως η τηλεϊατρική που φέρνει εξειδικευμένη φροντίδα ακόμη και στα πιο απομακρυσμένα σημεία της χώρας, το myHealth app που δίνει στον πολίτη πρόσβαση στις υπηρεσίες υγείας από το κινητό του και φυσικά το μεγαλύτερο πρόγραμμα προληπτικών εξετάσεων που γνώρισε ποτέ η Ελλάδα, το “ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ”, το οποίο θα συνεχιστεί και μετά το τέλος του Ταμείου Ανάκαμψης με εθνικούς πόρους, καθώς ήδη η κυβέρνηση έχει δεσμεύσει 300 εκατ. ευρώ για 3 έτη. Από το

4

ΥΓΕΙΑ • ΦΑΡΜΑΚΟ • ΙΔΙΩΤΙΚΗ ΑΣΦΑΛΙΣΗ

ραπείας, με προϋπολογισμό 22,9 εκατ. ευρώ, και στο “Παπανικολάου” χρηματοδοτείται με 10,8 εκατ. ευρώ η δημιουργία νέων κτιριακών υποδομών για τα Εργαστήρια Κυτταρικής και Γονιδιακής Θεραπείας και την Αιματολογική Κλινική. Στην Ευρωπαϊκή Ένωση παραδίδουμε κάτι εξίσου σημαντικό: αποδεικνύουμε ότι η Ελλάδα μπορεί να αξιοποιεί στο 100% τους ευρωπαϊκούς πόρους, να τηρεί τα αυστηρά χρονοδιαγράμματα και να ολοκληρώνει ένα εξαιρετικά σύνθετο πρόγραμμα χωρίς να χαθεί ούτε ένα ευρώ».

Άδωνις Γεωργιάδης: Οφείλουμε να βρούμε τη σωστή ισορροπία: από τη μία να διασφαλίζουμε ότι κάθε ασθενής θα έχει πρόσβαση στο φάρμακο που χρειάζεται, την ώρα που το χρειάζεται, και από την άλλη να ελέγχουμε τη δαπάνη, περιορίζοντας κάθε μορφή σπατάλης.

1,4 δισ. ευρώ, 500 εκατ. ευρώ πήγαν στις υποδομές, 150 εκατ. ευρώ στον εξοπλισμό, 400 εκατ. ευρώ στο “ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ” και 400 εκατ. ευρώ στην ψηφιακή αναβάθμιση. Κάποια άλλα μικρότερα ποσά, σε οργανισμούς όπως ο ΟΔΙΠΥ (Οργανισμός Διασφάλισης της Ποιότητας στην Υγεία), ο ΝΟΣΠΙ (Νοσοκομειακή Φροντίδα στο Σπίτι) κ.λπ. Παράλληλα, στο νοσοκομείο “Σωτηρία” υλοποιείται η ίδρυση και κατασκευή νέου Κέντρου Ακτινοθε-

Ο τομέας της Υγείας, ως γνωστόν, αποτελεί το πιο δύσκολο και πιο νευραλγικό κομμάτι διακυβέρνησης. Ποια ήταν τα αγκάθια που έπρεπε να ξεπεράσετε και οι παθογένειες που έχουν γίνει κανονικότητα; «Η Υγεία είναι ίσως το πιο απαιτητικό χαρτοφυλάκιο, γιατί δεν διαχειρίζεσαι απλώς αριθμούς ή διοικητικές διαδικασίες, αλλά την αγωνία του ανθρώπου που πονά, του συγγενή που περιμένει έξω από ένα χειρουργείο, του γιατρού και του νοσηλευτή που δίνουν καθημερινά τον καλύτερό τους εαυτό. Παραλάβαμε ένα σύστημα με χρόνιες παθογένειες δεκαετιών. Γερασμένες υποδομές, εξοπλισμό που είχε ξεπεράσει τον κύκλο ζωής του, μεγάλες λίστες αναμονής, σημαντικές ελλείψεις προσωπικού σε ορισμένες ειδικότητες, καθυστερήσεις στις διαδικασίες και ένα επίπεδο ψηφιοποίησης που δεν ανταποκρινόταν στις ανάγκες της εποχής. Ταυτόχρονα, κληθήκαμε να διαχειριστούμε μία πανευρωπαϊκή κρίση έλλειψης ανθρώπινου δυναμικού, γι’ αυτό προχωρήσαμε σε χιλιάδες προσλήψεις και σήμερα το ΕΣΥ διαθέτει το περισσότερο προσωπικό

Για το 2026 προβλέπονται έως το τέλος του έτους συνολικά 8.000 θέσεις εργασίας στο ΕΣΥ, εκ των οποίων 5.000 αφορούν μόνιμο προσωπικό και 3.000 επικουρικό.

που είχε ποτέ στην ιστορία του. Για το 2026, προβλέπονται έως το τέλος του έτους συνολικά 8.000 θέσεις, εκ των οποίων 5.000 αφορούν μόνιμο προσωπικό και 3.000 επικουρικό. Γενικότερα, η απορρόφηση των πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης στο 100% δεν ήταν αυτονόητη. Χρειάστηκε να ξεπεράσουμε διαγωνισμούς, δικαστικές προσφυγές, αυξήσεις στο κόστος των υλικών και καθημερινές δυσκολίες σε εκατοντάδες έργα σε όλη την Ελλάδα». Ο πόλεμος για τη χρηματοδότηση στο φάρμακο καλά κρατεί. Και όσο για το clawback, έχει γίνει εφιάλτης. Πόσο μπορεί να φτάσει η δημόσια χρηματοδότηση στη χώρα; Πού είναι τα όρια και πώς θα μπορούσαν να μειωθούν οι υποχρεωτικές επιστροφές; «Είναι σημαντικό να θυμόμαστε ότι για πολλά χρόνια η δημόσια φαρμακευτική δαπάνη παρέμενε καθηλωμένη. Από το 2010 έως το 2021 δεν είχε αυξηθεί ούτε κατά ένα ευρώ. Επί κυβέρνησης Κυριάκου Μητσοτάκη αλλάξαμε αυτή την πολιτική. Αυξήσαμε σημαντικά τη δημόσια χρηματοδότηση, από περίπου 2,4 δισ. ευρώ στα 3,1 δισ. ευρώ, και συνεχίζουμε να

ενισχύουμε τους διαθέσιμους πόρους, στο μέτρο που το επιτρέπουν οι δημοσιονομικές δυνατότητες της χώρας. Το ερώτημα, λοιπόν, είναι γιατί το clawback εξακολουθεί να Αποδεικνύουμε παραμένει υψηλό. Η απάντηση ότι η Ελλάδα είναι ότι οι ανάγκες αυξάνονται μπορεί να αξιομε ακόμη μεγαλύτερη ταχύτητα. ποιεί στο 100% Ο πληθυσμός γερνά, οι χρόνιες τους ευρωπαϊπαθήσεις αυξάνονται, ενώ η κούς πόρους επιστήμη παράγει συνεχώς νέες και να τηρεί καινοτόμες θεραπείες, αλλά και τα αυστηρά χρονέες ενδείξεις για ήδη υπάρχονοδιαγράμματα ντα φάρμακα. Αυτή δεν είναι χωρίς να χαθεί μια ελληνική ιδιαιτερότητα, ούτε ένα ευρώ. είναι μια πρόκληση που αντιμετωπίζουν όλα τα συστήματα Υγείας στην Ευρώπη. Γι’ αυτό και η λύση δεν μπορεί να είναι μόνο η αύξηση της δημόσιας χρηματοδότησης. Τα χρήματα του κράτους δεν είναι ανεξάντλητα, ενώ οι ανάγκες είναι διαρκώς αυξανόμενες. Οφείλουμε, λοιπόν, να βρούμε

τη σωστή ισορροπία: από τη μία να διασφαλίζουμε ότι κάθε ασθενής θα έχει πρόσβαση στο φάρμακο που χρειάζεται, την ώρα που το χρειάζεται, και από την άλλη να ελέγχουμε τη δαπάνη, περιορίζοντας κάθε μορφή σπατάλης. Προς αυτή την κατεύθυνση έχουμε ήδη υλοποιήσει σημαντικές μεταρρυθμίσεις και συνεχίζουμε. Η καθολική εφαρμογή της ηλεκτρονικής συνταγογράφησης στα δημόσια νοσοκομεία, που ξεκινά αυτό το καλοκαίρι, θα μας δώσει για πρώτη φορά πλήρη εικόνα για το ποιες θεραπείες χορηγούνται, σε ποιους ασθενείς και για ποιες ενδείξεις. Παράλληλα, τα ψηφιακά ογκολογικά συμβούλια, σε συνδυασμό με την ηλεκτρονική συνταγογράφηση, θα ενισχύσουν σημαντικά τον έλεγχο των ιδιαίτερα ακριβών θεραπειών. Ταυτόχρονα, προχωρούν και άλλες σημαντικές παρεμβάσεις, όπως η εφαρμογή των φίλτρων SPC, μια μεταρρύθμιση που επί χρόνια ζητούσε η αγορά. Οι μεταρρυθμίσεις αυτές δεν είναι εύκολες. Συχνά απαιτούν πολύ μεγαλύτερη τεχνική προετοιμασία από όση φαίνεται εκ πρώτης όψεως. Όμως προχωρούν και θα εφαρμοστούν. Αναγνωρίζω πλήρως ότι χρειάζεται ►

ΥΓΕΙΑ • ΦΑΡΜΑΚΟ • ΙΔΙΩΤΙΚΗ ΑΣΦΑΛΙΣΗ

5

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ●

ΓΕΩΡΓΙΆΔΗΣ ΆΔΩΝΙΣ

► ακόμη μεγαλύτερη προσπάθεια για τον περιορισμό της αύξησης της δαπάνης και τη σταδιακή μείωση του clawback. Αυτός είναι ο στόχος μας και δουλεύουμε συστηματικά για να τον πετύχουμε». Οι πιέσεις της κυβέρνησης Τραμπ στους κατασκευαστές φαρμάκων να μεταφέρουν την παραγωγή τους στις ΗΠΑ τι επιπτώσεις θα έχει στην Ευρώπη; Κατά πόσο οι μειώσεις τιμών στα φάρμακα στις ΗΠΑ θα δημιουργήσουν προβλήματα στην ευρωπαϊκή αγορά; «Οι πιέσεις των Ηνωμένων Πολιτειών προς τις φαρμακευτικές εταιρείες να μεταφέρουν παραγωγή στο αμερικανικό έδαφος είναι μια εξέλιξη που προφανώς δεν μπορεί να αφήσει ανεπηρέαστη την Ευρώπη. Ήδη βλέπουμε μεγάλες εταιρείες να ανακοινώνουν σημαντικές επενδύσεις στις ΗΠΑ, ώστε να αποφύγουν δασμούς και εμπορικούς κινδύνους. Αυτό δημιουργεί έναν νέο, πολύ πιο σκληρό παγκόσμιο ανταγωνισμό για το πού θα κατευθυνθούν οι επενδύσεις, η παραγωγή και η έρευνα. Από την άλλη πλευρά, αν οι ΗΠΑ πιέσουν για χαμηλότερες τιμές στα φάρμακα στην αμερικανική αγορά, είναι λογικό οι εταιρείες να αναζητήσουν τρόπους να ισορροπήσουν τις απώλειες εσόδων τους. Αυτό μπορεί να ασκήσει πίεση στην Ευρώπη, μέσω υψηλότερων απαιτήσεων στις διαπραγματεύσεις ή μέσω καθυστερήσεων στη διάθεση ορισμένων καινοτόμων θεραπειών. Δεν πιστεύω, όμως, σε ένα σενάριο καταστροφής. Η Ευρώπη έχει μεγάλη αγορά, ισχυρή επιστημονική βάση και σημαντική φαρμακοβιομηχανική παραγωγή. Αυτό που χρειάζεται είναι να κινηθεί γρήγορα, συντονισμένα και ανταγωνιστικά. Για την Ελλάδα, το ζητούμενο είναι να διασφαλίσουμε ότι οι ασθενείς μας θα συνεχίσουν να έχουν πρόσβαση στις νέες θεραπείες και, ταυτόχρονα, να αξιοποιήσουμε την ευκαιρία για περισσότερες επενδύσεις στην παραγωγή, στην έρευνα και στις κλινικές μελέτες. Η χώρα μας έχει ήδη αποδείξει ότι μπορεί να προσελκύει σοβαρές επενδύσεις στον χώρο του φαρμάκου και της καινοτομίας. Άρα, αντί να αντιμετωπίσουμε τη νέα πραγματικότητα φοβικά, πρέπει να γίνουμε ακόμη πιο ανταγωνιστικοί. Το βέβαιο είναι ότι η φαρμακευτική πολιτική γίνεται πλέον ζήτημα όχι μόνο υγείας, αλλά και βιομηχανικής στρατηγικής και γεωπολιτικής ισχύος». Αναφορικά με το Ταμείο Μεταβατικής Αποζημίωσης ή Ταμείο Καινοτομίας, πόσο μπορεί να αυξηθεί η χρηματοδότησή του; «Το Ταμείο Καινοτομίας, μέσω του Ταμείου Μεταβατικής Αποζημίωσης, δημιουργήθηκε για να καλύψει την πρόσβαση ασθενών σε νέες, καινοτόμες θεραπείες, μέχρι να ολοκληρωθούν οι προβλεπόμενες διαδικασίες αξιολόγησης και αποζημίωσής τους. Η χρηματοδότησή του ξεκινά με 50 εκατ. ευρώ και κάθε χρόνο θα προσαρμόζεται ανάλογα με τις δημοσιονομικές δυνατότητες της χώρας και τις ανάγκες που θα προκύπτουν. Ωστόσο, βρισκόμαστε σε μια εντελώς νέα εποχή για το φάρμακο. Πριν από λίγα χρόνια εγκρίνονταν

6

ΥΓΕΙΑ • ΦΑΡΜΑΚΟ • ΙΔΙΩΤΙΚΗ ΑΣΦΑΛΙΣΗ

Η χώρα μας έχει ήδη αποδείξει ότι μπορεί να προσελκύει σοβαρές επενδύσεις στον χώρο του φαρμάκου και της καινοτομίας.

ετησίως 3-4 νέες καινοτόμες θεραπείες, σήμερα εγκρίνονται πολύ περισσότερες και θα αυξηθούν περισσότερο στο άμεσο μέλλον. Είναι θετική εξέλιξη για τους ασθενείς, αλλά δημιουργεί Σήμερα, πιέσεις στους προϋπολογιοι Έλληνες σμούς των χωρών. Η πρόκληση ασθενείς έχουν δεν είναι μόνο ελληνική αλλά πρόσβαση στις διεθνής. νέες θεραπείες Επιπλέον, μια επικείμενη και εργαζόμανέα πολιτική από τις ΗΠΑ για στε ώστε αυτή την τιμολόγηση των φαρμάη πρόσβαση να κων, θα επηρεάσει συνολικά γίνεται ολοένα την ευρωπαϊκή φαρμακευτική αγορά και την πρόσβαση στην και ταχύτερη καινοτομία. Γι’ αυτό απαιτείται και αποτελεσμαστενή πανευρωπαϊκή συνεργατικότερη. σία, ώστε να διασφαλίσουμε ότι οι πολίτες θα έχουν πρόσβαση στις νέες θεραπείες με βιώσιμο τρόπο. Η Ελλάδα έχει αποδείξει ότι στηρίζει την καινοτομία. Σήμερα οι Έλληνες ασθενείς έχουν πρόσβαση στις νέες θεραπείες και εργαζόμαστε ώστε αυτή η πρόσβαση να γίνεται ολοένα και ταχύτερη και αποτελεσματικότερη». Σύμφωνα με τις εταιρείες, η αλλαγή στο «καλάθι» επιλογής χωρών του 11/5 είναι αρνητική για την περίοδο πρόσβασης των νέων φαρμάκων στην Ελλάδα. Με ποια κριτήρια επιλέξατε την αλλαγή των 3 χωρών; Κατά τη γνώμη σας, θα αυξήσουν τις καθυστερήσεις πρόσβασης;

«Η αλλαγή στο “καλάθι” των χωρών δεν έγινε αυθαίρετα ή με δημοσιονομικά κριτήρια, αλλά έπειτα από αξιολόγηση των πραγματικών συνθηκών που επικρατούν στην ευρωπαϊκή αγορά φαρμάκου. Οι συνθήκες έχουν αλλάξει και οφείλουμε να προσαρμόζουμε το θεσμικό μας πλαίσιο, ώστε να εξυπηρετεί καλύτερα τόσο την πρόσβαση των ασθενών όσο και τη βιωσιμότητα του συστήματος. Δεν συμμερίζομαι την άποψη ότι η συγκεκριμένη αλλαγή θα οδηγήσει αναγκαστικά σε μεγαλύτερες καθυστερήσεις. Αντίθετα, η εμπειρία δείχνει ότι οι χρόνοι πρόσβασης εξαρτώνται από πολλούς παράγοντες, όπως οι στρατηγικές επιλογές των ίδιων των εταιρειών, ο χρόνος υποβολής των φακέλων τους, οι διαδικασίες διαπραγμάτευσης και αξιολόγησης, αλλά και από τη συνολική ευρωπαϊκή πολιτική. Προτεραιότητά μας είναι οι ασθενείς να αποκτούν όσο το δυνατόν γρηγορότερα πρόσβαση στις νέες καινοτόμες θεραπείες, χωρίς να τίθεται σε κίνδυνο η βιωσιμότητα της δημόσιας φαρμακευτικής δαπάνης. Γι’ αυτό έγιναν μεταρρυθμίσεις που επιταχύνουν τις διαδικασίες, όπως το Ταμείο Μεταβατικής Αποζημίωσης, η ενίσχυση των μηχανισμών αξιολόγησης και οι ψηφιακές παρεμβάσεις που αυξάνουν τη διαφάνεια και τον έλεγχο. Στην πραγματικότητα, όλη η Ευρώπη αναζητά μια νέα ισορροπία, διότι αυξάνονται οι καινοτόμες θεραπείες και τα κράτη καλούνται να διαχειριστούν την πρόσβαση των ασθενών συγχρόνως με τη δημοσιονομική βιωσιμότητα των συστημάτων τους. Θα παρακολουθούμε στενά τη νέα ρύθμιση και εάν διαπιστώσουμε ότι απαιτούνται διορθωτικές παρεμβάσεις, δεν θα διστάσουμε να παρέμβουμε».

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ●

Θετική η εικόνα του Εθνικού Συστήματος Υγείας στις αξιολογήσεις των ασθενών Στις σημαντικές μεταρρυθμίσεις στο ΕΣΥ με στόχο τις ποιοτικές και ασφαλείς υπηρεσίες για τον ασθενή και τον επιστήμονα του χώρου αναφέρεται η γενική γραμματέας Υπηρεσιών Υγείας του υπουργείου Υγείας, Λίλιαν - Βενετία Βιλδιρίδη Στην Ανθή Αγγελοπούλου aaggelopoulou@naftemporiki.gr

Σ

τα 658 εκατ. ευρώ ανήλθε το κόστος των κτιριακών αναβαθμίσεων στο ΕΣΥ και στα 151 εκατ. ευρώ το κόστος των αλλαγών των εξοπλισμών, όπως μας εξηγεί η γενική γραμματέας Υπηρεσιών Υγείας του υπουργείου Υγείας, Λίλιαν - Βενετία Βιλδιρίδη, ενώ, όπως επισημαίνει, η εικόνα των ασθενών για το ΕΣΥ στις αξιολογήσεις είναι πολύ θετική. Με άριστα το 5, ο μ.ό. ικανοποίησης ήταν 4,09. Κυρία γενικέ, με το τέλος του Ταμείου Ανάπτυξης η χώρα θα παραδώσει μια σειρά παρεμβάσεων στα νοσοκομεία, με στόχο να έχουν οι ασθενείς πιο ποιοτικές και πιο ασφαλείς υπηρεσίες υγείας, όπως για παράδειγμα το «βραχιολάκι»; «Με τη χρηματοδότηση του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (ΤΑΑ) υλοποιούμε τη μεγαλύτερη αναβάθμιση του Εθνικού Συστήματος Υγείας (ΕΣΥ) των τελευταίων δεκαετιών. Οι μεταρρυθμίσεις επικεντρώθηκαν στα νοσοκομεία, αλλά και στα κέντρα υγείας και κινήθηκαν γύρω από τρεις βασικούς άξονες, άρρηκτα συνδεδεμένους με την ποιότητα: σύγχρονες υποδομές, ψηφιακή αναβάθμιση και υπηρεσίες φιλικές προς τον πολίτη. Εξειδικεύοντας στα νοσοκομεία, δώσαμε ιδιαίτερη βαρύτητα ώστε οι παρεμβάσεις στις υποδομές να είναι στοχευμένες και οι επενδύσεις να κατευθύνονται κατά προτεραιότητα εκεί όπου καταγράφονται οι μεγαλύτερες ανάγκες. Συγκεκριμένα, τα έργα ανακαίνισης, επέκτασης και εκσυγχρονισμού των υποδομών σε 93 νοσοκομεία και 63 Τμήματα Επειγόντων Περιστατικών (ΤΕΠ) σε όλη τη χώρα, καθώς και η εγκατάσταση σύγχρονου εξοπλισμού, αναβαθμίζουν την εμπειρία των ασθενών και διευκολύνουν το έργο του προσωπικού. Ειδικά τα έργα για την αναμόρφωση των ΤΕΠ

8

ΥΓΕΙΑ • ΦΑΡΜΑΚΟ • ΙΔΙΩΤΙΚΗ ΑΣΦΑΛΙΣΗ

Λίλιαν - Βενετία Βιλδιρίδη: Για πρώτη φορά εφαρμόστηκε σε εθνικό επίπεδο μια ενιαία, ψηφιακή διαδικασία αξιολόγησης της εμπειρίας των νοσηλευόμενων ασθενών.

πραγματοποιούνται βάσει διεθνών προτύπων και προδιαγραφών, ενισχύοντας την ασφάλεια και τον συντονισμό στη διαχείριση επειγόντων περιστατικών. Επιπλέον, η ανέγερση νέων κτιρίων ή η επέκταση των υφιστάμενων εγκαταστάσεων αυξάνουν τη χωρητικότητα των νοσοκομείων, ενισχύοντας την προσβασιμότητα των ασθενών και την επιχειρησιακή επάρκεια των δομών υγείας. Είναι χαρακτηριστικό ότι για τον σκοπό αυτόν έχουν επενδυθεί μέχρι σήμερα 658 εκατομμύρια ευρώ για νέα κτιριακά και αναβαθμίσεις και 151 εκατομμύρια ευρώ για σύγχρονο εξοπλισμό.

Την ίδια στιγμή, τα νοσοκομεία αναβαθμίζονται ψηφιακά. Πρόκειται για οριζόντιες παρεμβάσεις αναβάθμισης των πληροφοριακών συστημάτων και υποδομών τους, που στοχεύουν στη δημιουργία ενός ενιαίου και πιο αποτελεσματικού ψηφιακού περιβάλλοντος εντός του ΕΣΥ. Παράλληλα, έχουν ήδη τεθεί σε παραγωγική λειτουργία ψηφιακές υπηρεσίες με θετικό πρόσημο για την ταχύτητα εξυπηρέτησης των ασθενών και τη συνεργασία μεταξύ των διαφορετικών επιπέδων του συστήματος Υγείας. Ενδεικτικά, ο προγραμματισμός ραντεβού στα νοσοκομεία είναι πιο εύκολος από ποτέ, μέσω της τηλεφωνικής γραμμής 1566 ή της ψηφιακής εφαρμογής My Health App. Επιπλέον, μια κρίσιμη διάσταση της ποιότητας, οι αναμονές στα ΤΕΠ, μειώθηκαν αισθητά, χάρη στις στοχευμένες προσλήψεις, στις εκτεταμένες ανακαινίσεις, αλλά και στο σύστημα ιχνηλάτησης της διαδρομής του ασθενούς, γνωστό και ως “βραχιολάκι”. Περαιτέρω, με σκοπό τη μείωση των χρόνων αναμονής για την πραγματοποίηση χειρουργείου υλοποιήθηκε το Πρόγραμμα των Απογευματινών Χειρουργείων. Για τα περιστατικά με χρόνο αναμονής άνω των τεσσάρων μηνών, εξασφαλίστηκε χρηματοδότηση μέσω του ΤΑΑ, χωρίς καμία οικονομική επιβάρυνση για τον πολίτη. Στο πρόγραμμα συμμετέχουν 70 νοσοκομεία του ΕΣΥ, καλύπτοντας πάνω από το 60% των νοσοκομείων τα οποία πραγματοποιούν χειρουργικές επεμβάσεις σε όλη την επικράτεια, καθώς και 53 ιδιωτικές κλινικές. Αναφορικά με την πορεία του προγράμματος, έχουμε ήδη ξεπεράσει τον στόχο των 20.000 χειρουργικών επεμβάσεων, επιταχύνοντας ουσιαστικά την εξυπηρέτηση χιλιάδων ασθενών που βρίσκονταν σε αναμονή. Τέλος, για πρώτη φορά εφαρμόστηκε σε εθνικό επίπεδο μια ενιαία, ψηφιακή διαδικασία αξιολόγησης της

Tα έργα ανακαίνισης, επέκτασης και εκσυγχρονισμού των υποδομών σε 93 νοσοκομεία και 63 Τμήματα Επειγόντων Περιστατικών (ΤΕΠ) σε όλη τη χώρα, καθώς και η εγκατάσταση σύγχρονου εξοπλισμού, αναβαθμίζουν την εμπειρία των ασθενών.

εμπειρίας των νοσηλευόμενων ασθενών, θεμελιώνοντας μια νέα κουλτούρα συμμετοχής, λογοδοσίας και συνεχούς βελτίωσης της ποιότητας των παρεχόμενων υπηρεσιών στα νοσοκομεία του ΕΣΥ». Μιας και αναφερθήκατε σε αυτό, εξηγήστε μας τι έχουν δείξει μέχρι στιγμής οι αξιολογήσεις των υπηρεσιών υγείας από τους ίδιους τους ασθενείς. «Η αξιολόγηση των υπηρεσιών υγείας από τους ίδιους τους ασθενείς αποτελεί μια από τις πιο καινοτόμες μεταρρυθμίσεις που έχουμε εισαγάγει στο ΕΣΥ. Χάρη στο νέο εργαλείο η χώρα μας πρωτοπορεί και συγκαταλέγεται μεταξύ των λίγων χωρών του ΟΟΣΑ που διαθέτουν ένα ολοκληρωμένο σύστημα αξιολόγησης της εμπειρίας του ασθενούς, με ενιαία μεθοδολογία και πανελλαδική εφαρμογή. Μέχρι σήμερα έχουν συμπληρωθεί περισσότερα από 69.000 ερωτηματολόγια, γεγονός που καταδεικνύει την επιθυμία των πολιτών να ακουστεί η φωνή τους και να συμμετέχουν ενεργά στη βελτίωση της ποιότητας των παρεχόμενων υπηρεσιών στα νοσοκομεία του ΕΣΥ. Τα αποτελέσματα μας δίνουν μια συστηματική και αξιόπιστη εικόνα ανά νοσοκομείο και ανά κλινική, γεγονός που μας επιτρέπει να προχωράμε σε στοχευμένες παρεμβάσεις, εκεί όπου πραγματικά υπάρχει ανάγκη. Κι αυτό διότι κάθε νοσοκομείο και κλινική παρουσιάζουν τις δικές τους ιδιαιτερότητες και διαφορετικής φύσης και έντασης προβλήματα. Βάσει των γενικών αποτελεσμάτων, η εικόνα των ασθενών για το ΕΣΥ είναι πολύ θετική. Συγκεκριμένα, ο μέσος όρος ικανοποίησης διαμορφώνεται στο 4,09, με άριστη βαθμολογία το 5. Χαρακτηριστικά, περίπου το 78% των ασθενών αξιολόγησε συνολικά τις υπηρεσίες που έλαβε με βαθμολογία 4 ή 5. Ιδιαίτερα

Με το πρόγραμμα των απογευματινών χειρουργείων έχουμε ήδη ξεπεράσει τον στόχο των 20.000 χειρουργικών επεμβάσεων, επιταχύνοντας ουσιαστικά την εξυπηρέτηση χιλιάδων ασθενών που βρίσκονταν σε αναμονή, επισημαίνει η κ. Βιλδιρίδη.

θετικά αξιολογείται η επάρκεια του ιατρικού προσωπικού ως προς τις αναγκαίες ειδικότητες, με ποσοστό ικανοποίησης που ανέρχεται στο 94%. Παράλληλα, καταγράφεται υψηλός Ο προγραμματιβαθμός εμπιστοσύνης προς σμός ραντεβού το ιατρικό και νοσηλευτικό στα νοσοκομεία προσωπικό, σε ποσοστά 87% είναι πιο εύκολος και 82% αντίστοιχα. Επιπλέον, από ποτέ, μέσω το 89% των ασθενών δηλώνει είτε της τηλεφωπολύ ικανοποιημένο από την νικής γραμμής ευγένεια και τον σεβασμό που 1566 είτε επιδεικνύει το ιατρικό προσωπιτης ψηφιακής κό, ενώ το αντίστοιχο ποσοστό εφαρμογής για το νοσηλευτικό προσωπικό My Health App. ανέρχεται στο 86%. Υψηλές επιδόσεις καταγράφονται επίσης στον συντονισμό της παρεχόμενης φροντίδας σε ποσοστό 80% και στην παροχή σαφών και κατανοητών οδηγιών κατά το εξιτήριο, με ποσοστό ικανοποίησης που αγγίζει το 93%. Ωστόσο, ιδιαίτερη βαρύτητα αποδίδουμε στα πεδία στα οποία οι ασθενείς καταγράφουν χαμηλότερα επίπεδα ικανοποίησης, δεδομένου ότι σκοπός της δημιουργίας του εργαλείου είναι η βελτίωση. Σε αυτά περιλαμβάνεται η αριθμητική επάρκεια του νοσηλευτικού προσωπικού, η οποία αξιολογήθηκε θετικά από το 62% των συμμετεχόντων, η ποιότητα της παρεχόμενης σίτισης, με μόλις το 50% των ασθενών να δηλώνει πολύ ή απόλυτα ικανοποιημένο, καθώς και η καθαριότητα των χώρων, η οποία αξιολογείται θετικά από το 69% των ασθενών. Επιπλέον, η παροχή ψυχολογικής υποστήριξης κατά τη νοσηλεία, στις περιπτώσεις που

αυτή χρειάστηκε, συγκεντρώνει ποσοστό ικανοποίησης 52%, ενώ το ποσοστό των ασθενών που αξιολογεί ότι συμμετείχε επαρκώς στη λήψη αποφάσεων για τη θεραπεία και τη φροντίδα του ανέρχεται στο 63%». Παρά τις συνεχείς ανακοινώσεις για προσλήψεις στο ΕΣΥ εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικά κενά σε ιατρονοσηλευτικό προσωπικό. Τι λένε τα νούμερα; «Η δημόσια συζήτηση συχνά εστιάζει αποκλειστικά σε απόλυτους αριθμούς και όχι στη δομή και τις ιδιαιτερότητες του ΕΣΥ. Στην πραγματικότητα, η Ελλάδα διαθέτει τον υψηλότερο αριθμό ιατρών ανά 1.000 κατοίκους στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Αυτό αποτελεί ένα αντικειμενικό δεδομένο που δείχνει ότι η χώρα μας δεν υστερεί σε ιατρικό δυναμικό. Επιπλέον, τα νούμερα δείχνουν ότι το προσωπικό του ΕΣΥ διαρκώς αυξάνεται. Ενδεικτικά, από τον Ιούνιο του έτους 2019 μέχρι τον Δεκέμβριο του έτους 2025 καταγράφεται ουσιαστική ποσοτική ενίσχυση του ανθρώπινου δυναμικού του ΕΣΥ κατά 11,1%, με το σύνολο των υπηρετούντων να αυξάνεται από 90.320 σε 100.348 εργαζόμενους. Το πραγματικό ζητούμενο είναι η ορθολογική κατανομή του ιατρικού προσωπικού, αλλά και η προσέλκυση ιατρών στο δημόσιο σύστημα Υγείας. Για χρόνια, το σύστημα δεν διέθετε μηχανισμό στοχευμένης κατανομής του ανθρώπινου δυναμικού, με αποτέλεσμα να παρατηρούνται έντονες αποκλίσεις ανάμεσα στα αστικά κέντρα και την περιφέρεια, αλλά και μεταξύ ειδικοτήτων. Ακριβώς αυτήν την ανισορροπία επιχειρούμε να αντιμετωπίσουμε μέσα από μια συνεκτική πολιτική στελέχωσης, η οποία συνδυάζει τον δυναμικό προγραμματισμό νέων προσλήψεων ►

ΥΓΕΙΑ • ΦΑΡΜΑΚΟ • ΙΔΙΩΤΙΚΗ ΑΣΦΑΛΙΣΗ

9

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ●

Β Ι Λ Δ Ι Ρ Ί Δ Η Λ Ί Λ Ι Α Ν - Β Ε Ν Ε Τ ΊΑ

► με την ορθολογική κατανομή του προσωπικού, βάσει αντικειμενικών δεικτών και τεκμηριωμένης μεθοδολογίας. Παράλληλα, τα οικονομικά και μη οικονομικά κίνητρα που έχουν θεσπιστεί για την προσέλκυση και παραμονή ιατρών στις λεγόμενες “άγονες και προβληματικές” περιοχές αρχίζουν σταδιακά να αποδίδουν αποτελέσματα, καθώς καταγράφεται βελτίωση στην κάλυψη θέσεων που κατά το παρελθόν παρέμεναν επανειλημμένα άγονες. Αναφορικά με το ιατρικό προσωπικό, αυτήν τη στιγμή βρίσκεται σε εξέλιξη προκήρυξη που περιλαμβάνει 1.170 θέσεις ειδικευμένων ιατρών κλάδου ΕΣΥ επί θητεία, διαφόρων βαθμών και ειδικοτήτων για τις δημόσιες υγειονομικές δομές της χώρας. Στο πλαίσιο αυτών δόθηκε έμφαση στο να περιληφθούν 42 θέσεις για φορείς Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας σε νησιά, για τις οποίες έχει προβλεφθεί το επιμίσθιο της δωρεάς του φιλανθρωπικού ιδρύματος “STELIOS PHILANTHROPIC FOUNDATION”. Σε ό,τι αφορά το νοσηλευτικό προσωπικό, αναγνωρίζουμε ότι πρόκειται για έναν τομέα που εξακολουθεί να απαιτεί ιδιαίτερη προσοχή και συστηματική ενίσχυση. Στρατηγικός στόχος του υπουργείου Υγείας είναι ο μέσος αριθμός νοσηλευτών ανά κατειλημμένη κλίνη να κυμαίνεται μεταξύ 1,8 και 2,1, σύμφωνα με τις σύγχρονες απαιτήσεις ασφαλούς και ποιοτικής νοσηλευτικής φροντίδας. Προς αυτήν την κατεύθυνση, η εφαρμογή αντικειμενικών δεικτών στελέχωσης και οι στοχευμένες προσλήψεις έχουν ήδη αποφέρει μετρήσιμα αποτελέσματα. Κατά την τελευταία τριετία, ο μέσος αριθμός νοσηλευτών ανά κατειλημμένη κλίνη αυξήθηκε κατά 12,2%, γεγονός που αντανακλά τη σταδιακή βελτίωση της στελέχωσης των νοσοκομειακών μονάδων. Παράλληλα, σε εξέλιξη βρίσκεται προκήρυξη για την κάλυψη 1.654 μόνιμων θέσεων νοσηλευτικού προσωπικού όλων των κατηγοριών. Επιπλέον, στον προγραμματισμό του έτους 2026 περιλαμβάνονται 1.930 θέσεις νοσηλευτικού προσωπικού, με στόχο την περαιτέρω ενίσχυση του ΕΣΥ και τη βελτίωση των συνθηκών παροχής φροντίδας προς τους ασθενείς». Ένα μεγάλο project, για το οποίο εργαστήκατε σε συνεργασία με φορείς και ασθενείς, είναι οι κλινικές μελέτες. Τι αλλαγές έγιναν και τι προσδοκούμε; «Πράγματι, οι κλινικές μελέτες αποτελούν για το υπουργείο Υγείας ένα από τα πιο απαιτητικά, αλλά ταυτόχρονα στρατηγικά πεδία παρέμβασης, το οποίο απαιτεί συντονισμό και συνεργασία. Η αρμόδια ομάδα εργασίας, αποτελούμενη από όλα τα εμπλεκόμενα μέρη, συνεχίζει από το έτος 2019 τις εργασίες της, ώστε να ενισχυθεί ακόμη περισσότερο η θέση της χώρας μας ως ελκυστικού προορισμού για τη διεξαγωγή κλινικών μελετών. Στόχος μας είναι η αντιμετώπιση προβλημάτων που για χρόνια κρατούσαν την Ελλάδα πίσω: καθυστερήσεις, έλλειψη κινήτρων για τις δομές υγείας και τους ερευνητές και περιορισμένη συμμετοχή των ασθενών. Προς την κατεύθυνση αυτήν αναμορφώθηκε το θε-

10

ΥΓΕΙΑ • ΦΑΡΜΑΚΟ • ΙΔΙΩΤΙΚΗ ΑΣΦΑΛΙΣΗ

εκατ. ευρώ έχουν επενδυθεί μέχρι σήμερα για νέα κτιριακά έργα και αναβαθμίσεις.

εκατ. ευρώ έχουν επενδυθεί μέχρι σήμερα για σύγχρονο εξοπλισμό.

νοσοκομεία του ΕΣΥ μετέχουν στο πρόγραμμα των απογευματινών χειρουργείων.

ερωτηματολόγια για την εμπειρία του ασθενούς έχουν συμπληρωθεί μέχρι σήμερα.

των ασθενών αξιολόγησε συνολικά τις υπηρεσίες που έλαβε με βαθμολογία 4 ή 5.

σμικό πλαίσιο. Στη νέα Κοινή Υπουργική Απόφαση, η οποία δημοσιεύτηκε και τέθηκε σε ισχύ στις αρχές του τρέχοντος έτους, προβλέπονται αυστηρότερα χρονικά όρια για την υπογραφή των συμβάσεων και διαφοροποιημένα πρότυπα ανά κατηγορία κλινικής μελέτης, με στόχο την επιτάχυνση, την απλοποίηση και τη συνολική βελτίωση της αποδοτικότητας των διαδικασιών. Επίσης, ολοένα και πιο δυναμικά αναπτύσσεται ο θεσμός των Αυτοτελών Τμημάτων Κλινικών Μελετών, οργανωτικών δομών με εξειδικευμένο αντικείμενο και στελεχωμένων με κατάλληλο προσωπικό, με στόχο την ενίσχυση της επιχειρησιακής ικανότητας των νοσοκομείων να διαχειρίζονται κλινικές μελέτες. Ήδη, νοσοκομεία από σχεδόν όλες τις Υγειονομικές Περιφέρειες έχουν προχωρήσει ή δρομολογούν τη σύστασή τους. Τέλος, στο πλαίσιο του σχεδιασμού μας, εξετάζουμε ήδη πρόσθετες παρεμβάσεις που θα φέρουν το ελληνικό πλαίσιο πιο κοντά στις πλέον σύγχρονες ευρωπαϊκές πρακτικές και θα ενισχύσουν την πρόσβαση και τη συμμετοχή των ασθενών σε κλινικές μελέτες, όπως η δυνατότητα κατ’ οίκον διεξαγωγής συγκεκριμένων τμημάτων κλινικών δοκιμών, με σαφώς καθορισμένους όρους και προϋποθέσεις». Εθνικό Μητρώο Βιοϊατρικής Έρευνας. Τι πρέπει να αναμένουμε με την εφαρμογή του; «Το Εθνικό Μητρώο Βιοϊατρικής Έρευνας αποτελεί ένα σημαντικό εργαλείο ψηφιακού μετασχηματισμού στο πεδίο των κλινικών μελετών, το οποίο έρχεται να συμπληρώσει τις παρεμβάσεις που προαναφέρθηκαν. Μέσω του Μητρώου θα παρέχεται η δυνατότητα ηλεκτρονικής υποβολής των συμβάσεων, καθώς και ηλεκτρονικής υπογραφής τους από όλα τα εμπλεκόμενα μέρη, με στόχο τη διευκόλυνση του έργου τους, τον καλύτερο συντονισμό και έλεγχο των επιμέρους σταδίων της διαδικασίας, αλλά και των τυχόν καθυστερήσεων. Σημαντική καινοτομία του Μητρώου είναι επίσης ότι δεν θα λειτουργεί μόνο ως εργαλείο διοικητικής απλοποίησης, αλλά ταυτόχρονα ως μια ενιαία πλατφόρμα διακυβέρνησης της κλινικής έρευνας στη χώρα. Για πρώτη φορά, όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη θα έχουν πρόσβαση σε δεδομένα αναφορικά με τη διεξαγωγή των κλινικών μελετών στη χώρα, με στόχο την αξιόπιστη ενημέρωση και την ενίσχυση της διαφάνειας. Το έργο έχει ήδη ολοκληρωθεί από την ανάδοχο εταιρεία και βρίσκεται στο στάδιο παραλαβής, με στόχο να τεθεί σύντομα σε πλήρη παραγωγική λειτουργία». Κλείνοντας, κυρία γενικέ, τι να αναμένουμε από τις μεταρρυθμίσεις; «Το 2026 αποτελεί έτος-ορόσημο για το ΕΣΥ, καθώς ολοκληρώνονται τα έργα που χρηματοδοτούνται από το ΤΑΑ και τα αποτελέσματά τους γίνονται πλέον ορατά στην καθημερινότητα των πολιτών. Η αναβάθμι- ►

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ●

Β Ι Λ Δ Ι Ρ Ί Δ Η Λ Ί Λ Ι Α Ν - Β Ε Ν Ε Τ ΊΑ

Στο πλαίσιο του Εθνικού Σχεδίου Δράσης για την Ανακουφιστική Φροντίδα 2025-2030 προβλέπεται η δημιουργία της πρώτης πλήρως αυτόνομης δημόσιας δομής στην Αττική.

► ση των νοσοκομειακών υποδομών, ο εκσυγχρονισμός του ιατροτεχνολογικού εξοπλισμού και η ανάπτυξη νέων ψηφιακών υπηρεσιών συνθέτουν ένα δημόσιο σύστημα Υγείας πιο λειτουργικό, πιο αποτελεσματικό και περισσότερο προσανατολισμένο στις ανάγκες του ασθενούς. Παράλληλα, επεκτείνονται ψηφιακές υπηρεσίες που διευκολύνουν την πρόσβαση και την εξυπηρέτηση των πολιτών. Μέσα στους επόμενους μήνες στην εφαρμογή My Health App θα προστεθεί μια νέα λειτουργία, η οποία θα επιτρέπει στους πολίτες να ενημερώνονται σε πραγματικό χρόνο για τους χρόνους αναμονής στα εφημερεύοντα νοσοκομεία. Με τον τρόπο αυτόν θα μπορούν να επιλέγουν τη μονάδα που μπορεί να τους εξυπηρετήσει ταχύτερα, με στόχο τη βελτίωση της εμπειρίας τους, αλλά και την καλύτερη κατανομή της ζήτησης μεταξύ των νοσοκομείων. Επιπλέον, στο επίκεντρο των μεταρρυθμίσεων τίθεται ο ογκολογικός ασθενής. Κεντρικό πυλώνα αποτελεί το Εθνικό Μητρώο Νεοπλασματικών Νοσημάτων, το οποίο τέθηκε σε παραγωγική λειτουργία στις αρχές του έτους 2025 και έως τις 5 Ιουνίου του έτους 2026 είχε καταγράψει 21.488 μοναδικούς ασθενείς. Μέσω του Μητρώου, η χώρα αποκτά για πρώτη φορά μία ολοκληρωμένη εικόνα της νόσου σε εθνικό επίπεδο, υποστηρίζοντας τον σχεδιασμό τεκμηριωμένων πολιτικών υγείας. Παράλληλα, μια νέα εφαρμογή για κινητά τηλέφωνα θα αποτελέσει τον καθημερινό σύμμαχο των ογκολογικών ασθενών, μέσα από ένα σύνολο υποστηρικτικών λειτουργιών, όπως η τήρηση του θεραπευτικού προγράμματος και ημερολογίου, η πρόσβαση σε ενημερωτικό υλικό, η καταγραφή της εμπειρίας του ασθενούς, η συμπλήρωση ερωτηματολογίων και η δυνατότητα επικοινωνίας με τον θεράποντα ιατρό.

12

ΥΓΕΙΑ • ΦΑΡΜΑΚΟ • ΙΔΙΩΤΙΚΗ ΑΣΦΑΛΙΣΗ

89% των ασθενών δηλώνει πολύ ικανοποιημένο από την ευγένεια και τον σεβασμό που επιδεικνύει το ιατρικό προσωπικό.

των ασθενών δηλώνει πολύ ικανοποιημένο από την ευγένεια και τον σεβασμό που επιδεικνύει το νοσηλευτικό προσωπικό.

θέσεις ειδικευμένων ιατρών κλάδου ΕΣΥ επί θητεία περιλαμβάνει η προκήρυξη που βρίσκεται σε εξέλιξη.

ασθενείς έχει καταγράψει το Εθνικό Μητρώο Νεοπλασματικών Νοσημάτων.

Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται επίσης στην ανακουφιστική φροντίδα. Το Εθνικό Σχέδιο Δράσης για την Ανακουφιστική Φροντίδα 2025-2030 στοχεύει στην ανάπτυξη ενός ολοκληρωμένου συστήματος υποστήριξης των ανθρώπων και των οικογενειών τους, από τη στιγμή της διάγνωσης μίας σοβαρής, χρόνιας, εξελικτικής και απειλητικής για τη ζωή νόσου, μέχρι τον θάνατο και το πένθος. Πρόκειται για μια βαθιά ανθρωποκεντρική μεταρρύθμιση, που ενισχύει την ποιότητα και την αξιοπρέπεια στη φροντίδα. Στο πλαίσιο του σχεδιασμού προβλέπεται η δημιουργία της πρώτης πλήρως αυτόνομης δημόσιας δομής ανακουφιστικής φροντίδας στην Αττική, καθώς και η ανάπτυξη εξειδικευμένων κλινών ανακουφιστικής φροντίδας στο νέο Ογκολογικό Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης και στο νέο Παιδιατρικό Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης, όπως και στοχευμένες προσλήψεις για την επαρκή στελέχωσή τους. Και όλα αυτά μέσα σε ένα δημόσιο σύστημα Υγείας συμμετοχικό, που ακούει τον πολίτη. Το ψηφιακό εργαλείο αξιολόγησης της εμπειρίας του ασθενούς, το οποίο έχει ήδη προσφέρει πολύτιμα δεδομένα για τη λειτουργία των νοσοκομείων του ΕΣΥ και τη βελτίωση των παρεχόμενων υπηρεσιών, επεκτείνεται. Η νέα φάση του έργου περιλαμβάνει την αξιολόγηση της εμπειρίας των παιδιατρικών και ογκολογικών ασθενών, αλλά και της εμπειρίας των ασθενών στα ΤΕΠ, μέσω ειδικά διαμορφωμένων ερωτηματολογίων. Οι επεκτάσεις αυτές αναμένεται να ενισχύσουν περαιτέρω την πληρότητα και την αξιοπιστία της αξιολόγησης, διασφαλίζοντας ότι η φωνή όλων των ασθενών ενσωματώνεται συστηματικά στον σχεδιασμό και τη βελτίωση των υπηρεσιών υγείας».

ΡΕΠΟΡΤΑΖ ●

ΑΓΟΡΑ ΦΑΡΜΑΚΟΥ

Οι επενδύσεις στην καινοτομία, καθώς και οι συγχωνεύσεις και οι εξαγορές θα καθορίσουν την ικανότητα της Ευρώπης να ανταγωνίζεται, να καινοτομεί και να ηγείται τις επόμενες δεκαετίες στη φαρμακευτική αγορά Της Ανθής Αγγελοπούλου aaggelopoulou@naftemporiki.gr

14

ΥΓΕΙΑ • ΦΑΡΜΑΚΟ • ΙΔΙΩΤΙΚΗ ΑΣΦΑΛΙΣΗ

ΑΛΛΑΖΕΙ ΤΟ

Χωρίς τη φαρμακευτική βιομηχανία, το εμπορικό ισοζύγιο της Ε.Ε. θα μεταβαλλόταν από πλεόνασμα 147 δισ. ευρώ σε έλλειμμα 47 δισ. ευρώ.

ΤΟΠΙΟ

Η

Ευρώπη δαπανά περίπου το 1% του ΑΕΠ σε φαρμακευτικά προϊόντα, σε σύγκριση με περίπου 2% στις ΗΠΑ και 1,5% στην Κίνα, ενώ συνεχίζει να υποεπενδύει στην πρόληψη και τη μακροπρόθεσμη ανθεκτικότητα της υγειονομικής περίθαλψης. Τις τελευταίες δύο δεκαετίες, η Ευρώπη έχει χάσει το 25% του παγκόσμιου μεριδίου των επενδύσεών της σε άλλες περιοχές, ενώ οι δαπάνες για Ε&Α μέσα στην Ε.Ε. αυξήθηκαν κατά μέσο όρο 4,4% ετησίως μεταξύ 2010 και 2022, όταν στις ΗΠΑ αυξήθηκαν 5,5% και στην Κίνα 20,7%. Με αφορμή το συνέδριο της Ευρωπαϊκής Ομοσπονδίας Φαρμακευτικών Βιομηχανιών και Ενώσεων - EFPIA «Η Επιλογή της Ευρώπης: Η αξία της επένδυσης στην καινοτομία», η γενική διευθύντρια της EFPIA Nathalie Moll, μιλώντας στο Euractiv, τόνισε ότι η μακροχρόνια εστίαση της Ευρώπης στη μείωση του κόστους των φαρμάκων την έκανε να χάσει περίπου το 25% των επενδύσεών της στην Έρευνα και Ανάπτυξη τα τελευταία 20 χρόνια και τώρα αγωνίζεται να μετατρέψει την επιστημονική αριστεία σε εμπορική επιτυχία. «Χρηματοδοτούμε την έρευνα, αλλά δεν είμαστε καλοί στο να τη μετατρέπουμε σε προϊόντα», όπως είπε. Σημείωσε επίσης ότι τα επιχειρηματικά κεφάλαια για τη βιοτεχνολογία στην Ευρώπη παραμένουν πολύ κάτω από τα επίπεδα των ΗΠΑ, ενώ ο κατακερματισμός σε 27 αγορές, πολλαπλές γλώσσες και διαφορετικά ρυθμιστικά συστήματα συνεχίζει να εμποδίζει την καινοτομία. Αντιθέτως, οι ΗΠΑ επωφελούνται από μία ενιαία αγορά, μία γλώσσα και σημαντικά μεγαλύτερες δεξαμενές κεφαλαίου. Και σαν να μη φτάνουν όλα αυτά, παραμένει ανοικτό το θέμα της περιβαλλοντικής νομοθεσίας που υποστηρίζει την ευρεία απαγόρευση των PFAS, κάτι που μπορεί να επιφέρει σημαντικές συνέπειες για την κατασκευή φαρμάκων, με την πιθανότητα να επηρεαστούν περίπου 700 σκευάσματα και ενδεχομένως να χρειαστεί να εισαχθούν. Εμπορικό ισοζύγιο Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία Φαρμακευτικών Βιομηχανιών και Ενώσεων (EFPIA), ο

ΥΓΕΙΑ • ΦΑΡΜΑΚΟ • ΙΔΙΩΤΙΚΗ ΑΣΦΑΛΙΣΗ

►

15

ΡΕΠΟΡΤΑΖ ●

ΣΥΓΧΩΝΕΥΣΕΙΣ-ΕΞΑΓΟΡΕΣ

Συγκριτικά με το 2024, οι εξαγωγές φαρμάκων της Ε.Ε. το 2025 αυξήθηκαν κατά 16% ή κατά 50 δισ. ευρώ.

► κλάδος φαρμάκου της Ευρώπης που βασίζεται στην έρευνα πρέπει να αποτελέσει αναπόσπαστο μέρος των συζητήσεων, διότι χωρίς τη φαρμακευτική βιομηχανία το εμπορικό ισοζύγιο της Ε.Ε. θα μεταβαλλόταν από πλεόνασμα 147 δισ. ευρώ σε έλλειμμα 47 δισ. ευρώ. Όπως λέει η EFPIA, ο τομέας φαρμάκου αποτελεί πρωταρχικό μοχλό ανάπτυξης της βιομηχανικής έρευνας και καινοτομίας στην Ε.Ε., επενδύοντας 55 δισ. ευρώ ετησίως στην ευρωπαϊκή έρευνα και ανάπτυξη και παράγοντας 320 δισ. ευρώ σε εξαγωγές. Είναι ο τομέας με τη μεγαλύτερη συμβολή στο εμπορικό πλεόνασμα της Ε.Ε. (30% μεγαλύτερη από όλους τους τομείς μαζί). Εμπορικό πλεόνασμα Σύμφωνα με τα στοιχεία, για το έτος 2025 η Ε.Ε. εξήγαγε φαρμακευτικά προϊόντα αξίας 366,2 δισ. ευρώ, με την Ελλάδα να συνεισφέρει σημαντικά, ενώ εισήγαγε προϊόντα 145,7 δισ. ευρώ, με αποτέλεσμα το εμπορικό πλεόνασμα να ανέλθει στα 220,5 δισ. ευρώ. Όπως αναφέρει η Eurostat, συγκριτικά με το 2024, οι εξαγωγές αυξήθηκαν κατά 16,0% ή κατά 50 δισ. ευρώ (από 315,7 δισ. ευρώ) και οι εισαγωγές αυξήθηκαν κατά 21,0% ή κατά 25 δισ. ευρώ (από 120,4 δισ. ευρώ), αυξάνοντας το εμπορικό πλεόνασμα από 195 δισ. ευρώ σε 221 δισ. ευρώ. Κορυφαίος εξαγωγέας φαρμακευτικών προϊόντων της Ε.Ε. σε χώρες εκτός Ε.Ε. ήταν η Ιρλανδία με εξαγωγές αξίας 93,8 δισ. ευρώ, ακολουθούμενη από τη Γερμανία (67,9 δισ. ευρώ) και το Βέλγιο (38,5 δισ. ευρώ). Κορυφαίος εισαγωγέας ήταν η Ιταλία (27,5 δισ. ευρώ), ακολουθούμενη από το Βέλγιο (24,7 δισ. ευρώ) και τη Γερμανία (24,2 δισ. ευρώ). Κύριοι εμπορικοί εταίροι της Ε.Ε. για φαρμακευτικά προϊόντα το 2025 ήταν οι ΗΠΑ και η Ελβετία. Συγκεκριμένα, οι ΗΠΑ ήταν ο κύριος προορισμός για τις εξαγωγές φαρμακευτικών προϊόντων εκτός Ε.Ε. το 2025, αντιπροσωπεύοντας το 43,8% όλων των εξαγω-

16

ΥΓΕΙΑ • ΦΑΡΜΑΚΟ • ΙΔΙΩΤΙΚΗ ΑΣΦΑΛΙΣΗ

Σημαντικές συμφωνίες στον τομέα της υγείας του εγκεφάλου και των σπάνιων παθήσεων.

γών, αξίας 160,6 δισ. ευρώ, με την Ελβετία να ακολουθεί στη 2η θέση (16,3%, 59,7 δισ. ευρώ) και αμέσως μετά το Ηνωμένο Βασίλειο (5,6%, 20,6 δισ. ευρώ). Επίσης, το μεγαλύτερο μέρος των εισαγωγών στην Ε.Ε. προήλθε από τις Ηνωμένες Πολιτείες (41,2%, 60,1 δισ. ευρώ), την Ελβετία (28,4%, 41,4 δισ. ευρώ) και την Κίνα (9,0%, 13,1 δισ. ευρώ).

“

Οι ελληνικές φαρμακοβιομηχανίες έχουν αποδεδειγμένη εξαγωγική ικανότητα σε 145 χώρες.

Σταθερή αύξηση εξαγωγών Ο ετήσιος ρυθμός αύξησης των εισαγωγών και εξαγωγών φαρμακευτικών προϊόντων στην Ε.Ε. παρουσίασε έντονες διακυμάνσεις τα τελευταία 10 χρόνια. Με εξαίρεση τις εισαγωγές το 2018 και τις εξαγωγές το 2023, ο ρυθμός αύξησης ήταν θετικός κάθε χρόνο από το 2015. Όπως διαπιστώνεται από τα δημοσιευμένα στοιχεία, με τις εξαγωγές να αυξάνονται περισσότερο από τις εισαγωγές, το εμπορικό πλεόνασμα αυξήθηκε από 69 δισ. ευρώ το 2015, σε ένα ρεκόρ ύψους 221 δισ. ευρώ το 2025. Μεταξύ 2015 και 2025, οι εισαγωγές αυξήθηκαν κατά 88% και οι εξαγωγές κατά 151%. Ο δείκτης μοναδιαίας αξίας για τις εισαγωγές φαρμακευτικών προϊόντων στην Ε.Ε. αυξήθηκε από 104,0 το 2015 σε 121,5 το 2025. Επίσης, οι εξαγωγές

Ο τομέας φαρμάκου αποτελεί πρωταρχικό μοχλό ανάπτυξης της βιομηχανικής έρευνας και καινοτομίας στην Ε.Ε.

Ο ετήσιος ρυθμός αύξησης εισαγωγών και εξαγωγών φαρμακευτικών προϊόντων στην Ε.Ε. παρουσίασε έντονες διακυμάνσεις τα τελευταία 10 χρόνια.

σημείωσαν ακόμη μεγαλύτερη αύξηση, από 91,2 το 2015 σε 130,8 το 2025. Αυτό, όπως λένε οι ειδικοί, οφείλεται εν μέρει στην αύξηση των τιμών. Ελληνικές εξαγωγές Οι ελληνικές φαρμακοβιομηχανίες έχουν αποδεδειγμένη εξαγωγική ικανότητα σε 145 χώρες και ανοδική πορεία ανάπτυξης που τοποθετεί τη χώρα ψηλά στη λίστα της παγκόσμια κατάταξης εξαγωγών. Όπως προκύπτει από τα στοιχεία της Eurostat για το 2024, οι εξαγωγές ελληνικών φαρμακευτικών προϊόντων φτάνουν τα 3 δισ. ευρώ περίπου, ενώ οι εισαγωγές ξεπερνούν τα 4 δισ. ευρώ. Ωστόσο, και η μελέτη του ΙΟΒΕ για το ίδιο έτος αναφέρει ότι στην Ελλάδα οι εξαγωγές έφτασαν τα 2,4 δισ. ευρώ.

Συμφωνίες Οι συμφωνίες συγχωνεύσεων και εξαγορών στον φαρμακευτικό κλάδο σημείωσαν άνθηση τους πρώτους μήνες του 2026, συγκριτικά με την ίδια περίοδο το 2025, με τις προκαταβολικές αξίες να ξεπερνούν τα 64 δισ. δολάρια με στόχο την απόκτηση καινοτόμων φαρμάκων καθώς και σκευασμάτων που αναμένεται η λήξη της πατέντας τους. Οι πρώτες μεγάλες συμφωνίες ανακοινώθηκαν στα τέλη του 2025 με αρχές του 2026 και περιλαμβάνουν την εξαγορά της Orna Therapeutics από την Eli Lilly, την εξαγορά της SomaLogic από την Illumina και σημαντικές επενδύσεις για την αντιμετώπιση της παχυσαρκίας και των σπάνιων ασθενειών από εταιρείες όπως η Sanofi και η Pfizer. Όπως ανέφερε στο Fierce ο Bart Van de Vyer, σύμβουλος συγχωνεύσεων και εξαγορών της McKinsey, παρότι καμία από αυτές τις συναλλαγές δεν πλησίασε τα ύψη των ιστορικών μεγάλων δαπανών, όπως η εξαγορά της Shire από την Takeda με 64 δισ. δολάρια, η εξαγορά της Allergan από την AbbVie με 63 δισ. δολάρια ή η αγορά της Celgene από την Bristol Myers Squibb με 74 δισ. δολάρια, η επιτάχυνση των συγχωνεύσεων και εξαγορών τους τελευταίους μήνες του 2025 είναι πιθανό να συμβαδίσει με τον ρυθμό της νέας χρονιάς. Έπειτα από μια σειρά ευμετάβλητων ετών ως προς τη δραστηριότητα συγχωνεύσεων και εξαγορών στον τομέα των βιοφαρμακευτικών προϊόντων, το 2025 έγινε μια σημαντική αναθέρμανση επενδυτικών κινήσε-

“

Στην Ελλάδα, μόνο το 2024, οι εξαγορές οι οποίες στοχεύουν στην ενίσχυση της παραγωγής ανήλθαν στα 2,8 δισ. ευρώ.

ων στον τομέα της βιοτεχνολογίας και συνεχίζεται. Σύμφωνα με το σύστημα παρακολούθησης συγχωνεύσεων και εξαγορών της BioPharma Dive, σημειώθηκαν 24 συμφωνίες τους πρώτους 4 μήνες του 2026 με προκαταβολικές αξίες να ξεπερνούν τα 64 δισ. δολάρια, ενώ την ίδια περίοδο το 2025, είχαμε 14 συμφωνίες με προκαταβολικές αξίες ύψους 24,5 δισ. δολαρίων. Όπως εξηγούν οι ειδικοί, παρότι ο κλάδος δεν έχει ακόμη δει καμία mega-συγχώνευση, ένα μεγάλο μέρος της φετινής αύξησης προήλθε από εξαγορές συνολικής αξίας άνω των 5 δισ. δολαρίων, συμπεριλαμβανομένης της εξαγοράς της Organon από τη Sun Pharma ύψους 11,75 δισ. δολαρίων, της μεγαλύτερης φαρμακευτικής αγοράς που έγινε ποτέ από φαρμακευτική εταιρεία με έδρα την Ινδία. Το 2025, υπήρξε μόνο μία συμφωνία ύψους 5 δισ. δολαρίων μέχρι τα τέλη Απριλίου και ήταν η εξαγορά της Intra-Cellular Therapies από την Johnson & Johnson, τελικού ύψους 14,6 δισεκατομμυρίων δολαρίων. Συμφωνία - ορόσημο είναι και αυτή της Angelini Pharma S.p.A. που εξαγόρασε τη βιοφαρμακευτική Catalyst Pharmaceuticals, Inc., εισερχόμενη έτσι στην αγορά των ΗΠΑ και εδραιώνοντας τη θέση της στον τομέα της υγείας του εγκεφάλου και των σπάνιων παθήσεων. Ηγέτης των συναλλαγών συγχωνεύσεων και εξαγορών βιοφαρμακευτικών εταιρειών το 2025 ήταν η Johnson & Johnson με την απόκτηση έναντι 14,6 δισ. δολ. της Intra-Cellular Therapies που διαθέτει το Caplyta, ένα φάρμακο για τη σχιζοφρένεια και τη διπολική διαταραχή. Όμως, πολλές ακόμα συμφωνίες έφτασαν σε επίπεδα άνω των 10 δισ. δολ., συμπεριλαμβανομένης της Novartis για την απόκτηση της Avidity Biosciences (εταιρεία που είναι εξειδικευμένη στη νευροεπιστήμη) και της συμφωνίας της Merck & Co. με τη Verona Pharma και το μελλοντικό της blockbuster φάρμακο στη χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια (ΧΑΠ). Επίσης, μια πολύ ενδιαφέρουσα κίνηση ήταν αυτής της Pfizer να εξαγοράσει τη Metsera, εταιρεία βιοτεχνολογίας για την παχυσαρκία. Επίσης, η Novo Nordisk κατατάχθηκε στον πίνακα με την εξαγορά ύψους 5,2 δισ. δολαρίων της Akero Therapeutics για στεατοηπατίτιδα που σχετίζεται με τη μεταβολική δυσλειτουργία (MASH). Σημαντική όμως ήταν και η στρατηγική συνεργασία της Boehringer Ingelheim με τη Rectify Pharmaceuticals για την ανάπτυξη πρωτοποριακών θεραπειών για τη Χρόνια Νεφρική Νόσο (CKD), όπως και η συνεργασία της GENESIS Pharma με την Otsuka Pharmaceutical Europe Ltd. για την εμπορική διάθεση του donidalorsen για το κληρονομικό αγγειοοίδημα στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη. Σε δήλωσή του στο Fierce στα τέλη του 2025, ο Pierre Jacquet, αντιπρόεδρος της παγκόσμιας πρακτικής υγειονομικής περίθαλψης της L.E.K. Consulting με έδρα τη Βοστόνη, επεσήμανε ότι με 300 δισ. δολάρια σε έσοδα από φάρμακα που αναμένεται να χάσουν την πατέντα τους έως το 2030 και τις φαρμακευτικές εταιρείες να κατέχουν έως και 1,2 τρισ. δολάρια σε δυναμικότητα εξαγορών, η πίεση για την ανοικοδόμηση των εξαγορών εντείνεται και το 2026 είναι πιθανό ►

ΥΓΕΙΑ • ΦΑΡΜΑΚΟ • ΙΔΙΩΤΙΚΗ ΑΣΦΑΛΙΣΗ

17

ΡΕΠΟΡΤΑΖ ●

ΣΥΓΧΩΝΕΥΣΕΙΣ-ΕΞΑΓΟΡΕΣ

► να δούμε μια σημαντική επιτάχυνση στις συμφωνίες, συμπεριλαμβανομένων 20+ εξαγορών άνω του 1 δισ. δολαρίων. Ωστόσο, οι ειδικοί δεν προβλέπουν άλλες συμφωνίες-μαμούθ όπως αυτές της Shire, της Allergan ή της Celgene στο άμεσο μέλλον, καθώς οι φαρμακοβιομηχανίες αναζητούν ολοένα και περισσότερο επιλεκτικές και στρατηγικές εξαγορές, ειδικά σε τομείς όπως οι σπάνιες ασθένειες, τα βιολογικά φάρμακα επόμενης γενιάς και ο καρκίνος. Η Ελλάδα στο «παιχνίδι» των εξαγορών Κινητικότητα είχαμε και στην Ελλάδα την περίοδο 2024-2025, με εγχώριους παίκτες να συνάπτουν συνεργασίες με πολυεθνικές στοχεύοντας στην απόκτηση καινοτόμων φαρμάκων στις θεραπευτικές κατηγορίες όπου έχει κάνει «στροφή» η αγορά, όπως είναι η ογκολογία, η παχυσαρκία και οι σπάνιες παθήσεις. Στα τέλη του 2025, η PharmaPath προχώρησε σε αρχική συμφωνία για την εξαγορά της Innovis Pharma, σηματοδοτώντας μια σημαντική αναδιάταξη στην εγχώρια αγορά. Ακόμα, ο όμιλος ΒΙΑΝΕΞ μέσα στο τρέχον έτος ανακοίνωσε τη διεύρυνση συνεργασίας του με την Johnson & Johnson Innovative Medicine Ελλάδος, με στόχο την περαιτέρω ενίσχυση της πρόσβασης των Ελλήνων ασθενών σε καινοτόμες θεραπείες υψηλής κλινικής αξίας. Η συνολική αξία των deals στην Ελλάδα έχει αυξηθεί σημαντικά. Μόνο το 2024, εξαγορές που στοχεύουν στην ενίσχυση της παραγωγής για εξαγωγές έφτασαν τα 2,8 δισ. ευρώ. Ωστόσο, παρά τις αυξημένες συνέργειες, το 2025 αποσύρθηκαν οριστικά από την ελληνική αγορά περίπου 230 σκευάσματα, γεγονός που αναδιαμορφώνει το διαθέσιμο χαρτοφυλάκιο στην αγορά. Όπως εξηγούν οι ειδικοί, η ελληνική φαρμακευτική αγορά κινείται προς μια πιο συγκεντρωτική δομή, με τους πιο ισχυρούς ομίλους να αποκτούν στο άμεσο μέλλον τον έλεγχο μεγαλύτερου μεριδίου της αγοράς και την επέκταση στο εξωτερικό.

Οι στόχοι εξαγορών μέχρι στιγμής φέτος ακολουθούν γνωστά μοτίβα. Η ογκολογία παραμένει ένας δημοφιλής τομέας το 2026 και ηγείται στην αξία των αρχικών συμφωνιών.

Χρονιά εξαγορών το 2026, σύμφωνα με τις προβλέψεις των αναλυτών Η τάση των εξαγορών επιβεβαιώνει τις προβλέψεις των αναλυτών ότι το 2026 μπορεί να μη γίνουν συμφωνίες «μαμούθ», ωστόσο θα είναι ισχυρή χρονιά διότι αρκετές φαρμακευτικές δεν έχουν την πολυτέλεια να περιμένουν περισσότερο για να ενισχύσουν τα χαρτοφυλάκιά τους, καθώς αναμένεται να λήξουν πολλά διπλώματα ευρεσιτεχνίας, κάτι το οποίο θα οδηγήσει σε μείωση κατά περίπου 300 δισ. δολάρια τον κλάδο έως το 2030. Οι μεγάλες αγορές φέτος περιελάμβαναν την εξαγορά του συνεργάτη Arcellx από την Gilead Science, η οποία της έδωσε τον πλήρη έλεγχο της ερευνητικής θεραπείας CAR-T κυττάρων για το πολλαπλό μυέλωμα, επίσης τη συμφωνία της Eli Lilly με την Centessa Pharmaceuticals, η οποία επικεντρώνεται στο ΚΝΣ, την αγορά της Apellis Pharmaceuticals, η οποία επικεντρώνεται στο ανοσοποιητικό, από την Biogen, και την εξαγορά της Terns Pharmaceuticals από τη Merck & Co., συμπεριλαμβανομένου του ερευνητικού φαρμάκου της για τη χρόνια μυελογενή λευχαιμία με χρωμοσωμικά θετικά αποτελέσματα. Οι στόχοι εξαγορών μέχρι στιγμής φέτος ακολουθούν επίσης γνωστά μοτίβα. Η ογκολογία παραμένει ένας δημοφιλής τομέας το 2026 και ηγείται στην αξία των αρχικών συμφωνιών, ακολουθούμενη από τις ανοσολογικές ασθένειες, το ΚΝΣ, τις σπάνιες ασθένειες και τις συμφωνίες που στοχεύουν σε πολλαπλούς θεραπευτικούς τομείς.

Τα γενόσημα θα αλλάξουν τη δυναμική Εκτός του τομέα καινοτομίας, αλλαγές συντελούνται και στον κλάδο των γενοσήμων και των φαρμάκων που δεν καλύπτονται από δίπλωμα ευρεσιτεχνίας, με το 2026 να υπολογίζεται ως μια σημαντική μετασχηματιστική χρονιά. Όπως αναφέρει ο Γιώργος Σημαιοφορίδης, επικεφαλής Ανάπτυξης Χαρτοφυλακίου & Επιχειρήσεων, το 2025 απεδείχθη ότι η κλίμακα, η εξειδίκευση και η ανθεκτικότητα της προσφοράς είναι οι κινητήριες δυνάμεις που διαμορφώνουν το μέλλον των οικονομικά προσιτών φαρμάκων παγκοσμίως. Μεγάλες κινήσεις συγχωνεύσεων και εξαγορών καθορίζουν, όπως λέει, το μέλλον. Για παράδειγμα, η CapVest απέκτησε το πλειοψηφικό μερίδιο της STADA, με στόχο την ανάπτυξή της στα εξειδικευμένα και τα γενόσημα φάρμακα. Η GTCR σύναψε συμφωνία 4,1 δισ. ευρώ για την εξαγορά της Zentiva από την Advent International - μία από τις μεγαλύτερες συναλλαγές για γενόσημα φάρμακα στην Ευρώπη. Η Sun εξαγόρασε την Checkpoint Therapeutics, ενισχύοντας τον αγωγό ογκολογίας και εξειδικευμένων γενόσημων φαρμά-

18

ΥΓΕΙΑ • ΦΑΡΜΑΚΟ • ΙΔΙΩΤΙΚΗ ΑΣΦΑΛΙΣΗ

Το ενδιαφέρον για εταιρείες που παράγουν φάρμακα για το ανοσοποιητικό σύστημα έδειξε αξιοσημείωτη αύξηση, που συμπίπτει με τις πρόσφατες τάσεις στις επενδύσεις και τις κλινικές δοκιμές. Μια έκθεση της Citeline έδειξε ότι οι δοκιμές για αυτοάνοσα φάρμακα αυξήθηκαν κατά σχεδόν 15% το 2024. Αύξηση υπήρξε επίσης στις επενδύσεις για την ανοσολογία και τη φλεγμονή, συμπεριλαμβανομένων των φαρμάκων με πολυειδικά αντισώματα, τα οποία έχουν αύξηση στη δημοτικότητά τους λόγω των πολλά υποσχόμενων κλινικών αποτελεσμάτων και του προφίλ ασφαλείας τους. Μεταξύ των συμφωνιών του τρέχοντος έτους στον χώρο είναι η εξαγορά της Candid Therapeutics από την UCB, τον Μάιο, μιας εταιρείας που επικεντρώνεται σε φάρμακα για την επαναφορά του ανοσοποιητικού συστήματος, συμπεριλαμβανομένου του κύριου περιουσιακού της στοιχείου, ενός διειδικού αντισώματος σε πρώιμες δοκιμές για πολλαπλές αυτοάνοσες ασθένειες.

κων. Η ινδική Dr. Reddy’s πρόσθεσε την επωνυμία Stugeron από την Johnson & Johnson, ενισχύοντας τη στρατηγική της για επώνυμα γενόσημα σε πολλαπλές αγορές. Η Lupin απέκτησε τη Renascience Pharma με στόχο την είσοδό της σε σύνθετα γενόσημα φάρμακα. Η Aurobindo ενίσχυσε το μερίδιό της στην Tergene Biotech, ενώ σημαντική εξαγορά είναι της ADALVO από το EQT Fund, καθώς και η μεταφορά μεγάλου ποσοστού της Synthon από την BC Partners στην Goldman Sachs. Στο ερώτημα ποιες δυνάμεις θα διαμορφώσουν την παγκόσμια αγορά γενοσήμων στο άμεσο μέλλον, ο κ.

Σημαιοφορίδης μάς εξηγεί ότι η Κίνα έχει βάλει πλέον ψηλά τον πήχη στην κατασκευή φαρμάκων, με αυστηρότερα πρότυπα, επενδύοντας σε ποιοτικές δραστικές ουσίες και τελικές συνθέσεις. Επίσης, η Ινδία παραμένει ο κεντρικός κόμβος για την προσφορά όγκου, ενώ παράλληλα αναβαθμίζεται σταθερά. Σύμφωνα με τον ίδιο, η παλιά αντίληψη για τα γενόσημα ως έναν χώρο χαμηλού περιθωρίου κέρδους, αδιαφοροποίητου, εξασθενεί. Γίνονται στρατηγικός πυλώνας της παγκόσμιας υγειονομικής περίθαλψης, εξισορροπώντας την προσιτή τιμή με την καινοτομία στην κατασκευή και την ανάπτυξη

ΡΕΠΟΡΤΑΖ ●

32 Χρόνια Φαρμασέρβ-Λίλλυ: Η συνεργασία της επιτυχίας Διάθεση υψηλής ποιότητας θεραπευτικών λύσεων για ασθένειες όπως ο σακχαρώδης διαβήτης, η παχυσαρκία, κ.λπ.

ADVERTORIAL

Τ

20

ο 2026 σηματοδοτεί σημαντικές επετείους: 150 χρόνια από την ίδρυση της Lilly, 52 χρόνια συνεργασίας της οικογένειας Φιλιώτη με τη Lilly και 32 χρόνια της κοινοπραξίας Φαρμασέρβ-Λίλλυ. Η ιστορία της Lilly ξεκινά το 1876, αμέσως μετά το τέλος του Αμερικανικού Εμφυλίου Πολέμου, όταν ο συνταγματάρχης και φαρμακοποιός Eli Lilly, έχοντας βιώσει τη σκληρή πραγματικότητα του πολέμου και τις μεγάλες ανάγκες σε αξιόπιστα φάρμακα, ίδρυσε ένα φαρμακείο στο κέντρο της Ινδιανάπολης. Ο σκοπός του ήταν ξεκάθαρος: να προσφέρει φάρμακα υψηλής ποιότητας που θα βελτίωναν πραγματικά τη ζωή των ανθρώπων. Από εκείνη την αφετηρία γεννήθηκε ένας οργανισμός βασισμένος στην ποιότητα, την καινοτομία και τον σεβασμό προς τον άνθρωπο αρχές που οδήγησαν τη Lilly να εξελιχθεί σε ηγέτιδα δύναμη της φαρμακευτικής καινοτομίας. Η Φαρμασέρβ ιδρύθηκε στην Αθήνα το 1984 από τον φαρμακοποιό Διονύση Φιλιώτη, με στόχο τη διάθεση αξιόπιστων και αποτελεσματικών θεραπειών στους ασθενείς της χώρας μας. Κατά την πρώτη δεκαετία λειτουργίας της, εδραιώθηκε στην ελληνική αγορά και καθιερώθηκε ως αξιόπιστος συνεργάτης στον χώρο της Yγείας. Η δημιουργία της κοινοπραξίας Φαρμασέρβ-Λίλλυ την 1η Απριλίου 1994, ύστερα από δύο χρόνια διαπραγματεύσεων, υπήρξε ένα μεγάλο προσωπικό στοίχημα του κ. Φιλιώτη και η συνέχεια μιας επιτυχημένης συνεργασίας βασισμένης στην εμπιστοσύνη, στις κοινές αξίες και στη μακροπρόθεσμη προοπτική. Από τότε μέχρι σήμερα, στη Φαρμασέρβ-Λίλλυ πορευόμαστε με συνέπεια και ευθύνη, έχοντας κατακτήσει πρωτεύοντα ρόλο στην ανθρώπινη υγεία στη χώρα μας. Αξιοποιούμε την κορυφαία τεχνογνωσία της Lilly στην Έρευνα και Ανάπτυξη καινοτόμων θεραπειών, σε συνδυασμό με τη βαθιά γνώση της ελληνικής αγοράς. Δίνουμε καθημερινά ουσιαστικό περιεχόμενο στις αξίες της ακεραιότητας, της αριστείας και του σεβασμού προς τον άνθρωπο. Η μεγαλύτερη συνεισφορά μας είναι η διάθεση υψηλής ποιότητας θεραπευτικών λύσεων για ασθένειες όπως ο σακχαρώδης διαβήτης, η παχυσαρκία, το καρδιομεταβολικό σύνδρομο, ο καρκίνος, τα δερματικά και ρευματικά νοσήματα, νόσοι του κεντρικού νευρικού συστήματος και η νόσος Alzheimer. Θεραπείες που μετατρέπουν την ελπίδα σε δυνατότητα, βοηθώντας χιλιάδες συνανθρώπους μας να βελτιώσουν την ποιότητα ζωής τους. Η επένδυσή μας στην κλινική έρευνα αποτελεί βασική έκφραση της δέσμευσής μας για το μέλλον της Υγείας. Με ένα από τα πολυπληθέστερα Τμήματα Έρευνας και Ανάπτυξης στην Ελλάδα, με περισσότερα από 50 στελέχη, συμβάλλουμε σταθερά στην παραγωγή νέας γνώσης. Στα περίπου 30 χρόνια λειτουργίας του, το Τμήμα έχει συνεργαστεί με 3.000 γιατρούς-ερευνητές σε περισσότερα από 1.300 ερευνητικά κέντρα, συμμετέχοντας σε πάνω από 160 κλινικά προγράμματα με περισσότερους από 16.500 ασθενείς. Από το 1996, η συνολική επένδυση σε κλινικές μελέτες ξεπερνά τα 80 εκατ. ευρώ. Επενδύουμε επίσης συστηματικά στην ενημέρωση, την ευαι-

ΥΓΕΙΑ • ΦΑΡΜΑΚΟ • ΙΔΙΩΤΙΚΗ ΑΣΦΑΛΙΣΗ

Ο κ. Διονύσης Φιλιώτης, πρόεδρος της Φαρμασέρβ-Λίλλυ, άνοιξε την επετειακή εκδήλωση για τα 150 χρόνια της Lilly.

150 xρόνια Lilly. Το 1876 γεννήθηκε ένας οργανισμός βασισμένος στην ποιότητα, την καινοτομία και τον σεβασμό προς τον άνθρωπο.

σθητοποίηση και την υποστήριξη των ασθενών. Σε συνεργασία με ομοσπονδίες και συλλόγους ασθενών, επιστημονικές εταιρείες και άλλους οργανισμούς, υποστηρίζουμε κάθε χρόνο πρωτοβουλίες που εκτείνονται από εκπαιδευτικές δράσεις έως προγράμματα ψυχοκοινωνικής υποστήριξης. Στόχος μας είναι η διαμόρφωση ενός περιβάλλοντος όπου ενθαρρύνεται η πρόληψη και η έγκαιρη διάγνωση, το στίγμα υποχωρεί και οι άνθρωποι αισθάνονται ενδυναμωμένοι να αναζητήσουν φροντίδα και να διεκδικήσουν τα δικαιώματά τους. Η συνεχής συνεργασία μας με τους επιστήμονες υγείας, τους εταίρους του κλάδου και τις αρμόδιες αρχές διασφαλίζει την πρόσβαση των ασθενών στις θεραπείες που αλλάζουν ζωές. Καθοριστική είναι και η άριστη συνεργασία μας με τα συστήματα διανομής φαρμάκων, ώστε οι θεραπείες να φτάνουν με αξιοπιστία σε κάθε σημείο της Ελλάδας. Ιδιαίτερη σημασία έχει η προστασία των ασθενών από τα ψευδεπίγραφα φάρμακα: Το φαρμακείο παραμένει το μόνο ασφαλές και εγγυημένο σημείο προμήθειας γνήσιων φαρμάκων, καθώς η διάθεση από ηλεκτρονικά καταστήματα ή σημεία λιανικής εκτός φαρμακείων δεν επιτρέπεται. Δεν θεωρούμε ποτέ ότι όσα έχουν επιτευχθεί είναι αρκετά. Συνεχίζουμε να αναζητούμε νέες συνεργασίες, νέες ιδέες και νέους τρόπους σκέψης, με έναν κοινό στόχο: να κάνουμε τη ζωή των ανθρώπων καλύτερη.

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ●

Στο 1,8 δισ. ευρώ έως το 2028 το συνολικό πλάνο επενδύσεων της ελληνικής φαρμακοβιομηχανίας Ο πρόεδρος της Πανελλήνιας Ένωσης Φαρμακοβιομηχανίας και συνδιευθύνων σύμβουλος του Ομίλου ELPEN, Θεόδωρος Τρύφων, μιλά στη «Ν» για το μεγάλο επενδυτικό πλάνο των ελληνικών φαρμακοβιομηχανιών και τον αντίκτυπό του στην ελληνική κοινωνία Στην Ανθή Αγγελοπούλου aaggelopoulou@naftemporiki.gr

Η

Silicon Valley του φαρμάκου δημιουργείται τα τελευταία χρόνια στην περιοχή της Τρίπολης, τοποθετώντας την Ελλάδα ψηλά στον χάρτη της παραγωγής φαρμάκου στην Ευρώπη. Για το ύψος των επενδύσεων, που συνολικά ανέρχονται στο 1,8 δισ. ευρώ, καθώς και τη δυναμική της ελληνικής φαρμακοβιομηχανίας μάς μιλά ο πρόεδρος της Πανελλήνιας Ένωσης Φαρμακοβιομηχανίας και συνδιευθύνων σύμβουλος του Ομίλου ELPEN, Θεόδωρος Τρύφων. Κύριε Τρύφωνα, σε ποιο σημείο βρίσκονται αυτή τη στιγμή οι επενδύσεις των ελληνικών φαρμακοβιομηχανιών και τι αναμένουμε στο άμεσο μέλλον; «Οι επενδύσεις της ελληνικής φαρμακοβιομηχανίας βρίσκονται σε προχωρημένη φάση υλοποίησης και έχουν ήδη αρχίσει να αλλάζουν την παραγωγική φυσιογνωμία του κλάδου. Πρόκειται για ένα συγκροτημένο επενδυτικό πρόγραμμα, με νέα εργοστάσια, εκσυγχρονισμό γραμμών παραγωγής, ερευνητικές υποδομές και ανάπτυξη ανθρώπινου δυναμικού υψηλής εξειδίκευσης. Η σημασία του προγράμματος αποτυπώνεται και στο συνολικό αποτύπωμα του κλάδου. Οι ελληνικές φαρμακοβιομηχανίες, με μερίδιο μόλις 18% στη δημόσια φαρμακευτική χρηματοδότηση, αντιπροσωπεύουν το 65% της απασχόλησης, το 95% των επενδύσεων του φαρμακευτικού κλάδου και το 12,4% των εξαγωγών της εγχώριας μεταποίησης. Αυτή η σχέση δείχνει ότι η εγχώρια παραγωγή φαρμάκου έχει υψηλό αναπτυξιακό πολλαπλασιαστή και ουσιαστική συμβολή στην οικονομία. Στο άμεσο μέλλον αναμένουμε τη σταδιακή ολοκλήρωση σημαντικών έργων, την αύξηση της

22

ΥΓΕΙΑ • ΦΑΡΜΑΚΟ • ΙΔΙΩΤΙΚΗ ΑΣΦΑΛΙΣΗ

Θεόδωρος Τρύφων: Η ελληνική παραγωγή μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά και στην ευρωπαϊκή επάρκεια.

παραγωγικής δυναμικότητας, την περαιτέρω ενίσχυση της φαρμακευτικής επάρκειας και τη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας. Η χώρα αποκτά ισχυρότερη παραγωγική βάση σε έναν τομέα που συνδέεται άμεσα με τη δημόσια υγεία, την οικονομική ανάπτυξη και την ευρωπαϊκή στρατηγική αυτονομία στο φάρμακο». Ποιο είναι το ύψος της επένδυσης για τα επόμενα έτη; «Το συνολικό επενδυτικό πλάνο της ελληνικής φαρμακοβιομηχανίας ανέρχεται σε 1,8 δισ. ευρώ έως το 2028. Από το ποσό αυτό, 837 εκατ. ευρώ κατευ-

θύνονται στην παραγωγή και 963 εκατ. ευρώ στην έρευνα και ανάπτυξη. Για την περίοδο 2026-2028, οι επικείμενες επενδύσεις εκτιμώνται σε 600 εκατ. ευρώ, εκ των οποίων 280 εκατ. ευρώ αφορούν παραγωγικές επενδύσεις και 320 εκατ. ευρώ επενδύσεις σε Ε&Α. Το πρόγραμμα περιλαμβάνει συνολικά 10 νέες παραγωγικές μονάδες, 60 εκσυγχρονισμούς γραμμών παραγωγής και 14 νέα ερευνητικά κέντρα. Παράλληλα, αναμένεται να δημιουργηθούν περισσότερες από 5.500 νέες άμεσες θέσεις εργασίας, ενώ η συνολική επίδραση στην απασχόληση μπορεί να προσεγγίσει τις 22.000 νέες θέσεις. Η επένδυση αυτή έχει σαφή βιομηχανικό και αναπτυξιακό χαρακτήρα. Ενισχύει την παραγωγή στην Ελλάδα, αναβαθμίζει την τεχνογνωσία του κλάδου, διευρύνει τις δυνατότητες έρευνας και ανάπτυξης και δημιουργεί τις προϋποθέσεις για μεγαλύτερη συμμετοχή της χώρας στις ευρωπαϊκές αλυσίδες αξίας του φαρμάκου». Πότε αναμένουμε να παραδοθούν οι παραγωγικές μονάδες της Τρίπολης και τι θα αποφέρουν; «Η Τρίπολη αποτελεί κομβικό σημείο του επενδυτικού προγράμματος. Στην περιοχή αναπτύσσονται τέσσερα νέα εργοστάσια φαρμάκων και πρώτων υλών, τα οποία δημιουργούν έναν ισχυρό παραγωγικό κόμβο, με εθνικό και ευρωπαϊκό αποτύπωμα. Οι μονάδες αυτές θα περάσουν σταδιακά στη φάση λειτουργίας, ανάλογα με την ολοκλήρωση των τεχνικών εργασιών, τις δοκιμές, τις πιστοποιήσεις και τη βιομηχανική ωρίμανση κάθε εγκατάστασης. Η συμβολή τους αναμένεται να είναι ιδιαίτερα σημαντική σε κρίσιμες θεραπευτικές κατηγορίες και σε πεδία όπου η Ευρώπη επιδιώκει να μειώσει εξαρτήσεις από

Τα νέα εργοστάσια της Τρίπολης θα μπορούν να καλύψουν σχεδόν το 35% των ευρωπαϊκών αναγκών σε πενικιλινούχα αντιβιοτικά και το 30% των αναγκών σε ογκολογικά χημικά φάρμακα.

τρίτες χώρες. Ειδικά στα ογκολογικά φάρμακα, οι επενδύσεις στην Τρίπολη μπορούν να αυξήσουν την εγχώρια κάλυψη από περίπου 2% σήμερα σε ποσοστό άνω του 70%. Αυτό σημαίνει μεγαλύτερη ασφάλεια εφοδιασμού, καλύτερη δυνατότητα κάλυψης των αναγκών των Ελλήνων ασθενών, ενίσχυση των εξαγωγών και νέες θέσεις εργασίας υψηλής εξειδίκευσης στην περιφέρεια». Πότε ξεκίνησε το μεγάλο επενδυτικό πλάνο των ελληνικών φαρμακοβιομηχανιών και πόσες λαμβάνουν μέρος; «Το επενδυτικό πρόγραμμα της ελληνικής φαρμακοβιομηχανίας ξεκίνησε το 2019 και εκτείνεται έως το 2028. Σε αυτό συμμετέχουν 56 φαρμακευτικές επιχειρήσεις, με συνολικές επενδύσεις ύψους 1,8 δισ. ευρώ. Πρόκειται για ένα επενδυτικό πρόγραμμα δεκαετίας, το οποίο περιλαμβάνει παραγωγικές και ερευνητικές επενδύσεις, νέα εργοστάσια, εκσυγχρονισμό γραμμών παραγωγής, νέα ερευνητικά κέντρα και χιλιάδες νέες θέσεις εργασίας. Η σημασία των επενδύσεων αυτών γίνεται ακόμη μεγαλύτερη μέσα στο νέο ευρωπαϊκό περιβάλλον για το φάρμακο. Η νέα φαρμακευτική νομοθεσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η ευρωπαϊκή στρατηγική για το φάρμακο και το υπό διαμόρφωση Critical Medicines Act μετακινούν το κέντρο βάρους προς την επάρκεια, την ανθεκτικότητα των εφοδιαστικών αλυσίδων, την παραγωγή κρίσιμων φαρμάκων εντός Ευρώπης και τη μείωση στρατηγικών εξαρτήσεων. Αυτές οι προτεραιότητες συνδέονται άμεσα με τον επενδυτικό σχεδιασμό της ελληνικής φαρμακοβιομηχανίας. Η Ελλάδα διαθέτει ήδη ισχυρή παραγωγική βάση και καλύπτει σημαντικό μέρος των φαρμακευτικών

Δ Ι Ά Ρ Θ Ρ Ω Σ Η Ε Π Ε Ν ΔΎ Σ Ε Ω Ν Έ Ω Σ Τ Ο 2 0 2 8 (ποσά σε εκατ. ευρώ)

Παραγωγή

963

837

Έρευνα & ανάπτυξη

αναγκών της χώρας, ιδίως σε οικονομικά φάρμακα, χημικά μόρια για χρόνιες παθήσεις και αντιβιοτικά. Με την ολοκλήρωση των νέων επενδύσεων, η δυνατότητα κάλυψης μπορεί να αυξηθεί ακόμη περισσότερο, φτάνοντας σε ορισμένες κρίσιμες κατηγορίες σε επίπεδα άνω του 70%. Παράλληλα, η ελληνική παραγωγή μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά και στην ευρωπαϊκή επάρκεια, π.χ. τα νέα εργοστάσια της Τρίπολης θα μπορούν να καλύψουν σχεδόν το 35% των ευρωπαϊκών αναγκών σε πενικιλινούχα αντιβιοτικά και το 30% των αναγκών σε ογκολογικά χημικά φάρμακα. Για τον λόγο αυτό, το επενδυτικό πλάνο της ελληνικής φαρμακοβιομηχανίας θα πρέπει να θεωρείται όχι μόνο ως εθνική αναπτυξιακή πρωτοβουλία αλλά και ως μέρος της νέας ευρωπαϊκής βιομηχανικής πολιτικής για το φάρμακο. Εφόσον τα νέα ευρωπαϊκά εργαλεία συνοδευτούν από πραγματικά κίνητρα για παραγωγή, χρηματοδότηση στρατηγικών έργων, ταχύτερες

Το πρόγραμμα των επενδύσεων περιλαμβάνει συνολικά 10 νέες παραγωγικές μονάδες, 60 εκσυγχρονισμούς γραμμών παραγωγής και 14 νέα ερευνητικά κέντρα.

διαδικασίες και δημόσιες προμήθειες που λαμβάνουν υπόψη την ασφάλεια εφοδιασμού, η ελληνική φαρμακοβιομηχανία μπορεί να διαδραματίσει ακόμη ισχυρότερο ρόλο στην κάλυψη των αναγκών των Ελλήνων και Ευρωπαίων ασθενών».

Πόσο είναι το ύψος του επενδυτικού clawback και σε πόσες βιομηχανίες επιμερίζεται; «Το επενδυτικό clawback αποτελεί ένα κρίσιμο εργαλείο για τη σύνδεση της φαρμακευτικής πολιτικής με την αναπτυξιακή πολιτική, καθώς δίνει τη δυνατότητα μέρος των υποχρεωτικών επιστροφών να κατευθυνθεί σε παραγωγικές και ερευνητικές επενδύσεις, ενισχύοντας την εγχώρια βιομηχανική βάση, την απασχόληση και την τεχνολογική αναβάθμιση. Για την περίοδο 2026-2028, οι συνολικές αιτήσεις επενδύσεων αναμένεται να φτάσουν τα 500 εκατ. ευρώ, ενώ το εγκεκριμένο σήμερα ποσό του επενδυτικού clawback ανέρχεται σε 150 εκατ. ευρώ. Είναι δεδομένο ότι το ποσό αυτό αντιστοιχεί σε πολύ μικρό μέρος των συνολικών επιστροφών και δεν επαρκεί για να καλύψει το σύνολο των ώριμων επενδυτικών αιτήσεων. Για τον λόγο αυτό, θεωρούμε απαραίτητη την πρόσθετη χρηματοδότηση του κινήτρου, ώστε να μην καθυστερήσουν επενδύσεις με υψηλή προστιθέμενη αξία για την παραγωγή, την απασχόληση και τη φαρμακευτική επάρκεια». Έχουμε κάποιες συμφωνίες και εξαγορές από τις ελληνικές φαρμακοβιομηχανίες; «Τα τελευταία χρόνια καταγράφεται αυξημένη επιχειρηματική κινητικότητα από τις ελληνικές φαρμακοβιομηχανίες. Αυτή εκφράζεται μέσα από διεθνείς συνεργασίες, συμφωνίες παραγωγής, διεύρυνση χαρτοφυλακίων, εξαγωγικές συμπράξεις, επενδύσεις σε νέες τεχνολογίες και ενίσχυση της παρουσίας σε αγορές του εξωτερικού. Η κινητικότητα αυτή συνδέεται με τη σταδιακή μετάβαση των ελληνικών εταιρειών σε μεγαλύτερη παραγωγική κλίμακα και με την ενίσχυση της συμμετοχής τους στις ευρωπαϊκές και διεθνείς αλυσίδες αξίας. Οι ελληνικές φαρμακοβιομηχανίες επενδύουν σε τεχνογνωσία, σε ανθρώπινο δυναμικό, σε παραγωγικές δυνατότητες και σε εξαγωγικά δίκτυα, δημιουργώντας καλύτερες προϋποθέσεις για συνεργασίες με διεθνείς εταίρους».

ΥΓΕΙΑ • ΦΑΡΜΑΚΟ • ΙΔΙΩΤΙΚΗ ΑΣΦΑΛΙΣΗ

23

ΡΕΠΟΡΤΑΖ ●

ΠΌΛΟΣ ΈΛΞΗΣ ΔΙΣΕΚΑΤΟΜΜΥΡΊΩΝ Ο ΤΟΜΈΑΣ ΥΓΕΊΑΣ Οι τελευταίες επενδυτικές κινήσεις εγχώριων και διεθνών ομίλων στην Ελλάδα Της Ανθής Αγγελοπούλου aaggelopoulou@naftemporiki.gr

Η

Ελλάδα τα τελευταία χρόνια αναδεικνύεται σε επενδυτικό προορισμό για εταιρείες του τομέα Υγείας. Ξένοι όμιλοι συνάπτουν συνεργασίες με ελληνικές εταιρείες, ενώ ελληνικές βιομηχανίες επενδύουν εκατομμύρια με στόχο την επέκταση των εργασιών τους. Ισχυροί όμιλοι, όπως η CVC Capital Partners, έχουν πραγματοποιήσει στρατηγικές επενδύσεις αναδιαμορφώνοντας πλήρως τον χάρτη της ιδιωτικής ιατρικής στη χώρα, ενώ πολλές startups σημειώνουν αξιοσημείωτη δραστηριότητα, προσελκύοντας επενδυτικά κεφάλαια στον τομέα του HealthTech και της ιατρικής τεχνολογίας. Από την άλλη, ο τομέας κλινικής έρευνας παραμένει βασικός πόλος έλξης κεφαλαίων, παρά τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει. Επενδύσεις όμως κάνουν τα τελευταία έτη πολλές ελληνικές φαρμακοβιομηχανίες, ενώ και κάποιες πολυεθνικές συνάπτουν συνεργασίες προκειμένου να έχουν παρουσία στην ελληνική αγορά. Ελληνική Φαρμακοβιομηχανία Ψηλά στη λίστα επενδυτών φιγουράρει η Ελληνική Φαρμακοβιομηχανία. Με επενδύσεις €1,8 δισ. έως το 2028, και την κατασκευή 10 νέων εργοστασίων, 14 ερευνητικών κέντρων και 5.500 νέων θέσεων εργασίας υψηλής εξειδίκευσης, η Ελληνική Φαρμακοβιομηχανία αποτέλεσε το πιο επιτυχημένο παράδειγμα δημόσιας πολιτικής προσέλκυσης ιδιωτικών κεφαλαίων - μία «mini ΣΔΙΤ». Κομβικό άξονα αυτής της εθνικής προσπάθειας απο-

24

ΥΓΕΙΑ • ΦΑΡΜΑΚΟ • ΙΔΙΩΤΙΚΗ ΑΣΦΑΛΙΣΗ

τελούν επενδύσεις στην Τρίπολη, όπου αυτή τη στιγμή ετοιμάζεται μια Silicon Valley φαρμάκου και καινοτομίας από τις DEMO, Win Medica (Ομίλου ELPEN) και FARAN. Στην περιοχή δημιουργούνται 1.500 έμμεσες και άμεσες θέσεις εργασίας, ενώ οι παραγωγικές μονάδες θα μπορούν να καλύψουν έως και το 70% των αναγκών της χώρας σε φάρμακα πρώτης γραμμής και πάνω από το 30% των αναγκών των Ευρωπαίων πολιτών στις συγκεκριμένες θεραπευτικές κατηγορίες. Επίσης, για πρώτη φορά η Ελλάδα θα αποκτήσει εργοστάσιο πρώτων υλών, γεγονός που θα βοηθήσει στην ανεξαρτητοποίηση της Ευρώπης από τρίτες χώρες. Επιπλέον, στην περιοχή δημιουργήθηκε η πρώτη Ακαδημία Επαγγελματικής Κατάρτισης στη χώρα μας, η οποία προσφέρει μαθήματα στον χώρο του φαρμάκου και μετά την ψήφιση του νόμου άνοιξε τις πύλες της τον Φεβρουάριο. Η Πάτρα επίσης αποτελεί σημείο έλξης, με τη ΒΙΑΝΕΞ να συνεχίζει το πλάνο επενδύσεών της εγκαινιάζοντας εκεί το νέο Κέντρο Έρευνας και Κλινικών

“

Η Πάτρα είναι σημείο έλξης, με τη ΒΙΑΝΕΞ να συνεχίζει το πλάνο επενδύσεών της εγκαινιάζοντας εκεί το νέο Κέντρο Έρευνας και Κλινικών Μελετών, ύψους 12,5 εκατ. ευρώ.

Μελετών, ύψους 12,5 εκατ. ευρώ. Το Ερευνητικό Κέντρο σε ένα οικόπεδο 3.000 τ.μ. στελεχώθηκε με 21 εργαζόμενους, το 80% των οποίων είναι χημικοί, βιολόγοι και φαρμακοποιοί, και το υπόλοιπο 20% πτυχιούχοι διαφόρων ειδικοτήτων. Με τη βοήθεια των νέων τεχνολογιών στο Κέντρο θα αναπτύσσονται πολλαπλές φαρμακοτεχνικές μορφές, από στερεάς μορφής δισκία μέχρι κάψουλες και αλοιφές. Ήδη αναπτύσσονται περισσότερα από 20 νέα σκευάσματα, όπως αντιβιοτικά (κεφαλοσπορίνες) κ.ά. Επίσης, στο Κέντρο θα διεξάγονται κλινικές δοκιμές με τη βοήθεια της ΑΙ και μελέτες βιο-ισοδυναμίας. Να σημειωθεί ότι το 50% της επένδυσης προέρχεται από ίδια κεφάλαια και το υπόλοιπο 50% από το επενδυτικό clawback. Επέκταση του εργοστασίου Επενδύσεις όμως συνεχίζει να κάνει και ο γερμανικός κολοσσός Boehringer Ingelheim, επεκτείνοντας το εργοστάσιο που έχει στο Κορωπί από το 1975. Την περίοδο 2020 -2024 επένδυσε 100 εκατ. ευρώ για μετατροπή του εργοστασίου σε hub παραγωγής αντιδιαβητικών φαρμάκων αυξάνοντας τις θέσεις εργασίας, ενώ η πρόσφατη επένδυση των 130 εκατ. ευρώ αφορά την επέκταση των Μονάδων Παραγωγής για θεραπείες όπως η ιδιοπαθής πνευμονική ίνωση και τα καρδιομεταβολικά νοσήματα. Κέντρο Έρευνας & Καινοτομίας Κέντρο Έρευνας και Καινοτομίας ετοιμάζει και η

Κομβικό άξονα της εθνικής προσπάθειας στη φαρμακοβιομηχανία αποτελούν επενδύσεις στην Τρίπολη, όπου αυτή τη στιγμή ετοιμάζεται μια silicon valley φαρμάκου.

φαρμακοβιομηχανία UNI-PHARMA. Το έργο αφορά τον σχεδιασμό και την εγκατάσταση μιας τελευταίας τεχνολογίας (state-of-the-art) υποδομής, κατάλληλης για την έρευνα και ανάπτυξη βιοφαρμακευτικών διεργασιών, με τελικό στόχο την ανάπτυξη νέων βιοτεχνολογικών βιο-ομοειδών προϊόντων, για την επέκταση του χαρτοφυλακίου της σε νέες κατηγορίες προϊόντων και συγκεκριμένα μονοκλωνικών αντισωμάτων. Επίσης, θα περιλαμβάνει την έρευνα και ανάπτυξη νέων φαρμακευτικών προϊόντων, για τον εμπλουτισμό του φαρμακευτικού χαρτοφυλακίου της με νέες θεραπευτικές κατηγορίες και καινοτόμες μορφοποιήσεις/ formulations (ενέσιμων, εισπνεόμενων και διαδερμικών συστημάτων), καθώς επίσης και την ενσωμάτωση εφαρμογών και εξοπλισμού τεχνητής νοημοσύνης, με στόχο την τεχνολογική αναβάθμιση και επιτάχυνση των διεργασιών έρευνας και ανάπτυξης. Η ZEISS Medical Technology Παρουσία στον ελλαδικό χώρο θα έχει στο εξής και ο παγκόσμιος ηγέτης στον τομέα της οφθαλμολογίας και της μικροχειρουργικής ZEISS Medical Technology μέσω της εταιρείας ιατρικής τεχνολογίας KALTEQ. Το ολοκληρωμένο χαρτοφυλάκιο της ZEISS Medical Technology περιλαμβάνει υπερσύγχρονες οφθαλμολογικές συσκευές και χειρουργικά μικροσκόπια που υποστηρίζουν ένα ευρύ φάσμα ειδικοτήτων για την αντιμετώπιση π.χ. καταρράκτη, αμφιβληστροειδούς, γλαυκώματος, για διόρθωση όρασης με λέιζερ, βοη-

θούν σε νευροχειρουργική, ΩΡΛ, σπονδυλική στήλη και οδοντιατρικές επεμβάσεις. Στην Ελλάδα η URSAPHARM Επένδυση στην Ελλάδα κάνει και η γερμανική φαρμακοβιομηχανία URSAPHARM με τη λειτουργία θυγατρικής υπό τη διοίκηση του Managing Director Greece & Cyprus Ιωάννη Μπεσσή. Η URSAPHARM από την ίδρυσή της το 1974 έχει εξελιχθεί σε έναν παγκόσμιο λειτουργικό όμιλο εταιρειών με καινοτόμα προϊόντα και διπλώματα ευρεσιτεχνίας, προσφέροντας εργασία σε περισσότερους από 1.200 εργαζόμενους διεθνώς. Στην Ελλάδα τα πρώτα προϊόντα της είναι η σειρά οφθαλμικών HYLO και αναμένονται άμεσα και άλλα προϊόντα από το portfolio της εταιρείας, η οποία διαθέτει εκτός από σκευάσματα για την αντιμετώπιση των οφθαλμικών παθήσεων, προϊόντα γενικής ιατρικής για ρινικό βλεννογόνο, εποχικές αλλεργίες, συμπληρώματα διατροφής και δερμοκαλλυντικά.

Healthcare Park στο Ελληνικό Συνεχίζοντας τις επενδύσεις, ο Όμιλος Ιατρικού Αθηνών ανακοίνωσε πρόσφατα ότι μαζί με τη LAMDA Development θα δημιουργήσουν ένα υπερσύγχρονο και πρωτοποριακό Healthcare Park σε ένα κτιριακό συγκρότημα συνολικής επιφάνειας περίπου 6.000 τ.μ. στο Ελληνικό -η ολοκλήρωση του οποίου προβλέπεται έως το τέλος του 2028-, που θα εξασφαλίζει ολοκληρωμένες υπηρεσίες υγείας για κατοίκους, εργαζόμενους και επισκέπτες.

Έρευνες στην Κρήτη Τέλος, η Kos Biotechnology Partners, μια παγκόσμια εταιρεία επενδύσεων με έδρα τη Νέα Υόρκη και την Αθήνα, που γεφυρώνει το βιοφαρμακευτικό οικοσύστημα των ΗΠΑ με την Ευρώπη, ανακοίνωσε αύξηση στις συνολικές κεφαλαιακές δεσμεύσεις της στα 123 εκατομμύρια δολάρια (106 εκατομμύρια ευρώ, με τα 53 εκατ. ευρώ να είναι από την Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα Επενδύσεων), με στόχο τη χρηματοδότηση των επόμενων projects της που αφορούν το R&D. Σύμφωνα με πληροφορίες, η εταιρεία θα χρηματοδοτήσει έρευνες που θα γίνουν στην Κρήτη και συγκεκριμένα στο ΙΤΕ, με τη συνεργασία των Πανεπιστημίων Χάρβαρντ και Πρίνστον, η μία για τον καρκίνο και η άλλη για νευρολογικά νοσήματα. Επένδυση σε startups Με τη μορφή απονομής βραβείων σε διακριθείσες startups συνεχίζει τις επενδύσεις του το Κέντρο Ψηφιακής Καινοτομίας (CDI) της Pfizer στη Θεσσαλονίκη. Συγκεκριμένα, μέσω του προγράμματος Start4Health25 που υλοποιεί τα τελευταία χρόνια, δίνει τη δυνατότητα σε ελληνικές νεοφυείς επιχειρήσεις να αναπτύξουν και να παρουσιάσουν καινοτόμες λύσεις στον τομέα της Υγείας. Αξίζει να σημειωθεί ότι από την έναρξή του, το 2022, έως σήμερα, το πρόγραμμα έχει προσελκύσει περισσότερες από 100 αιτήσεις από startups, με 20 να λαμβάνουν ενεργή στήριξη

ΥΓΕΙΑ • ΦΑΡΜΑΚΟ • ΙΔΙΩΤΙΚΗ ΑΣΦΑΛΙΣΗ

25

ΡΕΠΟΡΤΑΖ ●

ΘΕΤΙΚΕΣ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΦΑΡΜΑΚΟΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ Παρουσιάζοντας υψηλές επιδόσεις τα τελευταία έτη, οι εγχώριες φαρμακευτικές επιχειρήσεις ακολουθούν την πορεία της ελληνικής οικονομίας, όπως αυτή αποτυπώνεται στο ΑΕΠ της χώρας, στοχεύοντας σε ακόμη υψηλότερα επίπεδα Της Ανθής Αγγελοπούλου aaggelopoulou@naftemporiki.gr

Ι

διαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η αγορά των φαρμακευτικών επιχειρήσεων (παραγωγικές, εισαγωγικές), με αύξηση κύκλου εργασιών και υπερδιπλασιασμό των καθαρών κερδών τους. Συγκεκριμένα, σύμφωνα με στοιχεία της μελέτης «Φαρμακευτικές επιχειρήσεις», που εκπόνησε η ΣΤΟΧΑΣΙΣ Σύμβουλοι Επιχειρήσεων Α.Ε., η αγορά των φαρμακευτικών επιχειρήσεων (παραγωγικές, εισαγωγικές) ακολουθεί την πορεία της ελληνικής οικονομίας, όπως αυτή αποτυπώνεται στο ΑΕΠ της χώρας (δείκτης ΑΕΠ σε τρέχουσες τιμές: 134,9), με εξαίρεση το 2020. Όπως εξηγεί ο πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος της ΣΤΟΧΑΣΙΣ, Βασίλης Ρεγκούζας, το συνολικό εγχώριο μέγεθος των φαρμακευτικών επιχειρήσεων ξεπέρασε τα 8 δισ. ευρώ το 2024, παρουσιάζοντας Μέσο Ετήσιο Ρυθμό Μεταβολής (MΕΡΜ) 5,9% τη χρονική περίοδο 2016-2024. Σημειώνεται η εξ ημισείας συμμετοχή τόσο των παραγωγικών όσο και των εισαγωγικών επιχειρήσεων στο συνολικό εγχώριο μέγεθος το 2024 (ΜΕΡΜ παραγωγικών επιχειρήσεων 2016-2024: 10,4% - ΜΕΡΜ εισαγωγικών επιχειρήσεων 2016-2024: 2,8%). Σχετικά με τον αθροιστικό βαθμό συγκέντρωσης της αγοράς, το 2024, οι δέκα μεγαλύτερες φαρμακευτικές επιχειρήσεις (παραγωγικές και εισαγωγικές) κατείχαν περίπου το 44% της συνολικής αγοράς, ενώ όσον αφορά το συνολικό μέγεθος (σε αξία) της αγοράς των φαρμακευτικών επιχειρήσεων για το 2025, εκτιμάται αύξηση της τάξης του 3% σε σχέση με το 2024. Τα μεγέθη των επιχειρήσεων Από πλευράς χρηματοοικονομικής ανάλυσης των επιχειρήσεων του κλάδου, η Κατερίνα

26

ΥΓΕΙΑ • ΦΑΡΜΑΚΟ • ΙΔΙΩΤΙΚΗ ΑΣΦΑΛΙΣΗ

Ματσούκα, Senior Consultant και υπεύθυνη των κλαδικών μελετών της ΣΤΟΧΑΣΙΣ, αναφέρει ότι από τα στοιχεία της έρευνας προκύπτει πως το EBITDA, ως ποσοστό επί των πωλήσεων των παραγωγικών επιχειρήσεων, διαμορφώνεται σε σχετικά ικανοποιητικά επίπεδα κατά τη χρονική περίοδο 2015-2024, ενώ έχει σταθεροποιητικές τάσεις την τριετία 2022-2024. Ωστόσο, διαμορφώνεται σε υψηλότερα επίπεδα έναντι των εισαγωγικών επιχειρήσεων την ίδια περίοδο. Η κεφαλαιακή διάρθρωση των παραγωγικών επιχειρήσεων δεν παρουσιάζει

ιδιαίτερες μεταβολές την τελευταία εξεταζόμενη τετραετία (2021-2024). Ο δείκτης Υποχρεώσεις/EBITDA των παραγωγικών επιχειρήσεων του κλάδου αποτυπώνει την προσπάθεια που γίνεται από τις εγχώριες φαρμακοβιομηχανίες όσον αφορά την εξυπηρέτηση των υποχρεώσεών τους. Την ίδια στιγμή, οι τιμές του δείκτη κάλυψης χρηματοοικονομικών δαπανών των επιχειρήσεων του κλάδου συνολικά την εξεταζόμενη δεκαετία δείχνουν ότι οι επιχειρήσεις έχουν τη δυνατότητα να αντιμετωπίσουν

150

E Ξ Ε Λ Ι Ξ Η Δ Ε Ι Κ Τ Η Μ Ε Γ Ε Θ Ο Υ Σ Α Γ Ο ΡΑ Σ Φ Α Ρ Μ Α Κ Ε Υ Τ Ι Κ Ω Ν Ε Π Ι Χ Ε Ι Ρ Η Σ Ε Ω Ν Κ Α Ι Α Ε Π (Έτος βάσης 2015=100)

110,7 100,0

99,1

100,7

102,6

100

105,2 97,1

98,6

2016

2017

102,2

50

2015

2018

2019

πιθανές αρνητικές μεταβολές του οικονομικού περιβάλλοντος. Η μελέτη καταγράφει ότι η μεγαλύτερη αύξηση του κύκλου εργασιών των παραγωγικών επιχειρήσεων του κλάδου, συγκριτικά με την αύξηση του λειτουργικού κόστους το 2024 σε σχέση με το 2015, είχε ως αποτέλεσμα τον υπερτριπλασιασμό των καθαρών κερδών τους, τα οποία διαμορφώθηκαν σε περίπου 235 εκατ. ευρώ το 2024, επισημαίνει η κ. Ματσούκα. Όπως προσθέτει, την ίδια σχεδόν συνθήκη με τις εγχώριες επιχειρήσεις

φαίνεται ότι παρουσιάζουν και οι εισαγωγικές επιχειρήσεις τα αντίστοιχα έτη, με αποτέλεσμα τον υπερδιπλασιασμό των καθαρών κερδών τους, τα οποία διαμορφώθηκαν σε περίπου 245 εκατ. ευρώ το 2024. Όλα αυτά αποτυπώνονται στα περιθώρια καθαρού κέρδους των παραγωγικών και εισαγωγικών επιχειρήσεων, τα αντίστοιχα έτη. Τέλος, αξίζει να σημειωθεί ότι το 2019 οι εν λόγω δείκτες είχαν επηρεα-

167,3 157,7

∆είκτης µεγέθους αγοράς φαρµακευτικών επιχειρήσεων

149,3

138,7

123,3

134,9 127,9 118,1

104,8 95,2

∆είκτης ΑΕΠ (σε τρέχουσες τιµές)

στεί αρνητικά από τις υψηλές ζημιές μεγάλης εισαγωγικής εταιρείας του κλάδου. Τα πλεονεκτήματα της αγοράς Σύμφωνα με την έρευνα, η ανάγκη για παραγωγή πρώτων υλών φαρμάκων (API) στην Ευρώπη και ο συμψηφισμός του clawback με ερευνητικές και επενδυτικές δαπάνες, σε συνδυασμό με τις αναδυόμενες τεχνολογίες, δημιουργούν θετικές προοπτικές για την ελληνική φαρμακοβιομηχανία. Παράλληλα, η συνεργασία μεταξύ φαρμακευτικών εταιρειών, ερευνητικών κέντρων και εκπαιδευτικών ιδρυμάτων, καθώς και η προσέλκυση εξειδικευμένου επιστημονικού προσωπικού και η ενσωμάτωση της ψηφιακής τεχνολογίας στην έρευνα και ανάπτυξη, αποτελούν βασικές προτεραιότητες για τις επιχειρήσεις του κλάδου. Τέλος, σύμφωνα με τον σύμμετρο δείκτη του εμπειρικά προσδιορισμένου συγκριτικού πλεονεκτήματος (Revealed Symmetric Comparative Advantage - RSCA) που χρησιμοποιείται για να προσδιοριστεί το εξαγωγικό συγκριτικό πλεονέκτημα και η εξέλιξη της διεθνούς ανταγωνιστικότητας του κάθε κλάδου, ο κλάδος των φαρμακευτικών επιχειρήσεων συνεχίζει να εμφανίζει συγκριτικό πλεονέκτημα στην εγχώρια αγορά, όσον αφορά τον εξαγωγικό προσανατολισμό του. Ειδικότερα, οι εξαγωγές των φαρμακευτικών προϊόντων παρουσίασαν ΜΕΡΜ 11,9% τη χρονική περίοδο 2016-2024

Βασίλης Ρεγκούζας: Το συνολικό εγχώριο μέγεθος των φαρμακευτικών επιχειρήσεων κατέγραψε μέσο ετήσιο ρυθμό μεταβολής 5,9% τη χρονική περίοδο 2016-2024.

“ 2020

2021

2022

2023

2024

Σύμφωνα με τη ΣΤΟΧΑΣΙΣ, το συνολικό εγχώριο μέγεθος των φαρμακευτικών επιχειρήσεων ξεπέρασε τα 8 δισ. ευρώ κατά τη χρήση του 2024. ΥΓΕΙΑ • ΦΑΡΜΑΚΟ • ΙΔΙΩΤΙΚΗ ΑΣΦΑΛΙΣΗ

27

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ●

Το αυξημένο clawback οδηγεί σε καθυστερήσεις εισαγωγής νέων θεραπειών Τους μύθους και τις αλήθειες που αφορούν τη δαπάνη του φαρμάκου στην Ελλάδα μάς εξηγεί ο Ιωάννης Μαργαρός, Access & Value Demonstration Lead, Greece, Cyprus & Malta Takeda και ιδρυτικό μέλος της ΕΛΕΜΑ Στην Ανθή Αγγελοπούλου aaggelopoulou@naftemporiki.gr

Η

στασιμότητα των δημόσιων επενδύσεων στο φάρμακο, το φαινόμενο των αποχωρήσεων φαρμάκων από την ελληνική αγορά, η αυξημένη δαπάνη του ΙΦΕΤ, αλλά και το μερίδιο αγοράς των ορφανών φαρμάκων αναλύθηκαν στη συζήτησή μας με τον Access & Value Demonstration Lead, Greece, Cyprus & Malta Takeda και ιδρυτικό μέλος της ΕΛΕΜΑ, Ιωάννη Μαργαρό. Κύριε Μαργαρέ, στο συνέδριο της ΕΛΕΜΑ αναφερθήκατε στη δαπάνη του φαρμάκου. Ποια είναι η αντίληψή σας για τη δαπάνη και ποιες είναι οι αγκυλώσεις; «Η συγκράτηση της φαρμακευτικής δαπάνης παρουσιάζεται συχνά ως βασικός στόχος πολιτικής στην Ελλάδα. Στην πράξη, όμως, σημαίνει διαχείριση της δαπάνης εντός κλειστών προϋπολογισμών, ανεξαρτήτως της εξέλιξης των πραγματικών υγειονομικών αναγκών. Σε αυτό το πλαίσιο αναδεικνύονται ορισμένες δομικές αγκυλώσεις, όπως για παράδειγμα ότι το σύστημα βασίζεται σε εργαλεία που σχεδιάστηκαν σε προηγούμενες συνθήκες, δηλαδή σε πολιτικές φαρμάκου που δεν ανταποκρίνονται στις σημερινές αλλά και μελλοντικές ανάγκες του πληθυσμού. Επίσης, η διαχείριση της δαπάνης παραμένει λογιστική, μέσω οριζόντιων μηχανισμών περιορισμού όπως το clawback, χωρίς επαρκή σύνδεση με τη ζήτηση και με την αξία της θεραπείας. Επίσης, η έλλειψη ολοκληρωμένων δεδομένων δυσχεραίνει τον στοχευμένο σχεδιασμό πολιτικών υγείας. Την ίδια στιγμή, είναι σημαντικό να αναγνωρίσουμε ότι η επένδυση του κράτους στο φάρμακο είναι αποτέλεσμα στάθμι-

28

ΥΓΕΙΑ • ΦΑΡΜΑΚΟ • ΙΔΙΩΤΙΚΗ ΑΣΦΑΛΙΣΗ

Ιωάννης Μαργαρός: Το ζητούμενο δεν είναι η διαχείριση του clawback ή απλώς του περιορισμού της δαπάνης, αλλά η επανεξέταση του ίδιου του πλαισίου και της κατεύθυνσης μέσα στην οποία καλείται να λειτουργήσει το σύστημα Υγείας.

σης προτεραιοτήτων, καθώς άλλοι πυλώνες δαπανών έχουν αυξηθεί σημαντικά την τελευταία δεκαετία. Συνεπώς, η συζήτηση δεν πρέπει να περιορίζεται μόνο στο “πόσο δαπανούμε”, αλλά στο πώς επιλέγει το κράτος να κατανείμει τους πόρους, που παράγονται κατά κύριο λόγο από φόρους και εισφορές των πολιτών, τόσο στο φάρμακο όσο και συνολικά στην Υγεία. Και θα πρέπει να είμαστε σε θέση να συζητούμε υπό ποια δημοσιονομικά τεκμηριωμένη λογική διαδικα-

σία λήψης απόφασης προκρίνεται η τελική κατανομή των πόρων στους διάφορους πυλώνες και ποιο το κόστος-όφελος των επιλεγόμενων παρεμβάσεων αλλά και της ροής της χρηματοδότησης στους πυλώνες αυτούς. Ένα ακόμη παράδοξο του συστήματος Υγείας στην Ελλάδα αφορά αυτή καθαυτή την ίδια τη λογική αλλά και την αρχιτεκτονική της χρηματοδότησής του με την ταυτόχρονη επιλογή εφαρμογής οριζόντιων μέτρων περιορισμού του κόστους. Ζούμε σε ένα υγειονομικό περιβάλλον όπου η γήρανση του πληθυσμού, η αύξησης της νοσηρότητας, η είσοδος της καινοτομίας και άλλοι παράγοντες έχουν ως αποτέλεσμα την αύξηση των δαπανών υγείας για την προστασία της Δημόσιας Υγείας διεθνώς. Στην Ελλάδα, οι επιστημονικές μελέτες, αλλά και τα στοιχεία του ΟΟΣΑ δεν αναδεικνύουν θέματα σχετιζόμενα με υπερσυνταγοράφηση ή υπερβάλλουσα ζήτηση. Σε πολλές από αυτές αποδεικνύεται σύγκλιση της συνολικά παρατηρούμενης κατανάλωσης φαρμάκων στην Ελλάδα με τον μέσο όρο της Ε.Ε. Άρα ωφέλιμο είναι να στρέψουμε την προσοχή μας σε επιστημονικά τεκμηριωμένες μεθόδους για να κατανοήσουμε την κατανάλωση των φαρμάκων στη χώρα μας και να λάβουμε ορθολογικές αποφάσεις, όταν και όπου απαιτείται. Παρ’ όλα αυτά, η πολιτεία επιλέγει να διατηρεί ένα σταθερό προϋπολογισμό για το φάρμακο και για την περίοδο 2026-2030, και μάλιστα υπό τη θεσμοθετημένη προσδοκία μείωσης του clawback στα επίπεδα του 2020, δηλαδή περίπου στο 40%. Το γεγονός αυτό συνιστά μια εγγενή αντίφαση, αφού αναμένεται η μείωση της υπέρβασης της δαπάνης χωρίς να μεταβάλλονται επί της ουσίας οι βασικές παράμετροι που τροφοδοτούν την υπέρβαση και χωρίς να σταθμί-

Ο συνολικός αριθμός των φαρμακευτικών σκευασμάτων για τα οποία επήλθε οριστική διακοπή κυκλοφορίας ανέρχεται σε 398. Για 35 από αυτά τα 398 ως «Εναλλακτική Θεραπευτική Επιλογή» αναφέρεται η «Έκτακτη Εισαγωγή».

ζονται με τρόπο επιστημονικά δόκιμο οι πραγματικές ανάγκες του πληθυσμού. Συνεπώς το ζητούμενο δεν είναι η διαχείριση του clawback ή απλώς του περιορισμού της δαπάνης, αλλά η επανεξέταση του ίδιου του πλαισίου και της κατεύθυνσης μέσα στην οποία καλείται να λειτουργήσει το σύστημα Υγείας. Και αυτό δεν είναι κάτι που αφορά μόνο κάποιους εταίρους του χώρου της Υγείας, αλλά πρωτίστως την κοινωνία και τους πολίτες, εφόσον φυσικά αποδεχόμαστε και συνομολογούμε ότι η Υγεία και η πρόσβαση στο φάρμακο είναι ύψιστο αγαθό και μάλιστα υπό τη μέριμνα του κοινωνικού κράτους». Γίνεται πολύς λόγος για αποσύρσεις φαρμάκων από την ελληνική αγορά. Τι γνωρίζουμε ακριβώς γι’ αυτό; Είναι αλήθεια ή μύθος; «Το φαινόμενο των αποσύρσεων από την αγορά δεν είναι ούτε μύθος ούτε, όμως, απλό. Θα ήθελα να μοιραστώ μαζί σας κάποια δεδομένα που προκύπτουν από τις δύο πιο πρόσφατες σχετικές λίστες του ΕΟΦ (Λίστες Φαρμακευτικών Σκευασμάτων Οριστικής Διακοπής Κυκλοφορίας) που εκδόθηκαν το 2025. Από μελέτη των δύο αυτών λιστών προκύπτει ότι ο συνολικός αριθμός των φαρμακευτικών σκευασμάτων για τα οποία επήλθε οριστική διακοπή κυκλοφορίας ανέρχεται σε 398. Για 35 από αυτά τα 398 ως “Εναλλακτική Θεραπευτική Επιλογή” αναφέρεται η “Έκτακτη Εισαγωγή”. Αυτά είναι δεδομένα, δεν είναι μύθος. Λαμβάνοντας υπόψη ότι κάποια από αυτά τα σκευάσματα είναι μοναδικά ή ανήκουν σε πολύ ευαίσθητες κατηγορίες σκευασμάτων όπως τα παράγωγα πλάσματος, φρονώ πως τα δεδομένα αναδεικνύουν την κατάσταση.

Η διαχείριση της δαπάνης παραμένει λογιστική, μέσω οριζόντιων μηχανισμών περιορισμού όπως το clawback, χωρίς επαρκή σύνδεση με τη ζήτηση και με την αξία της θεραπείας.

Στην πράξη παρατηρείται όμως και μια ακόμα πιο σύνθετη εξέλιξη και όχι τόσο ευθέως ορατή. Υπό τις υψηλές οικονομικές επιβαρύνσεις, οι εταιρείες οδηγούνται σε καθυστερήσεις εισαγωγής νέων θεραπειών ή επανεξέταση της παρουσίας τους στην αγορά. Έτσι δεν πρόκειται απαραίτητα για άμεσες αποσύρσεις, αλλά για σταδιακή υπο-επένδυση στην υπάρχουσα αλλά και στην επερχόμενη καινοτομία, με άμεση επίπτωση στην πρόσβαση των ασθενών».

Το υπουργείο αλλά και οι φαρμακευτικές τονίζουν συνεχώς ότι έχει εκτοξευθεί η δαπάνη του Ινστιτούτου Φαρμακευτικής Έρευνας & Τεχνολογίας (ΙΦΕΤ). Ποια είναι η αλήθεια; «Η δημόσια συζήτηση τα τελευταία χρόνια δημιουργεί ορισμένες φορές την εντύπωση ότι η δαπάνη του ΙΦΕΤ αποτελεί βασικό παράγοντα στην αύξηση της συνολικής φαρμακευτικής δαπάνης. Τα στοιχεία, όμως, δείχνουν μια πιο ισορροπημένη και διαφορετική εικόνα. Με βάση τα επίσημα δημοσιευμένα στοιχεία σε επίπεδο μεγεθών, για το έτος 2024 το οποίο είναι το πιο πρόσφατο έτος για το οποίο έχουν δημοσιοποιηθεί πλήρη δεδομένα, προκύπτει ότι η δαπάνη του ΙΦΕΤ αντιστοιχεί σε περίπου 3,3% της συνολικής φαρμακευτικής δαπάνης της χώρας. Ενώ τα ορφανά φάρμακα

μέσω ΙΦΕΤ αντιστοιχούν σε περίπου 2,2% της συνολικής φαρμακευτικής δαπάνης. Αν εξετάσουμε τα στοιχεία για την πενταετία 20202024, προκύπτει ότι κατά μέσο όρο η δαπάνη του ΙΦΕΤ αντιστοιχεί σε περίπου 3,12% της συνολικής φαρμακευτικής δαπάνης και για ορφανά φάρμακα αντιστοιχεί σε περίπου 1,6% της συνολικής φαρμακευτικής δαπάνης. Παράλληλα, η αύξηση της συνολικής φαρμακευτικής δαπάνης στην Ελλάδα είναι πολλαπλάσια της αντίστοιχης αύξησης της δαπάνης του ΙΦΕΤ και συγκεκριμένα για το έτος 2024 σε σχέση με το έτος 2023 παρατηρήθηκε αύξηση της συνολικής φαρμακευτικής δαπάνης της χώρας η οποία ανήλθε σε €940 εκατ. και αύξηση της συνολικής φαρμακευτικής δαπάνης του ΙΦΕΤ η οποία ανήλθε σε €13,1 εκατ. Ωστόσο, το ΙΦΕΤ δεν είναι απλώς ένας ακόμη φορέας δαπάνης, αλλά τμήμα ενός μηχανισμού που ενεργοποιείται κατόπιν εντολών Εθνικών Αρχών όταν απαιτείται πρόσβαση των ασθενών σε θεραπείες που δεν είναι διαθέσιμες στη χώρα μας. Υπό αυτή την έννοια λειτουργεί ως ένας μηχανισμός “έκτακτης παρέμβασης” για κρίσιμες ανάγκες και ως μηχανισμός διασφάλισης της Δημόσιας Υγείας. Έρχεται να καλύψει κενά που δημιουργούνται από τις υφιστάμενες διαδικασίες πρόσβασης - είτε λόγω καθυστερήσεων εισόδου είτε λόγω περιορισμών του συστήματος. Έτσι, αντιμετωπίζονται στην πράξη διάφορες παθογένειες του συστήματος και διασφαλίζεται ότι οι ασθενείς δεν θα μείνουν χωρίς θεραπεία, εντός του πλαισίου των εφαρμοζόμενων πολιτικών υγείας. Ενδεχομένως η προμήθεια μέσω ΙΦΕΤ μπορεί να αποβαίνει ακριβότερη για το κράτος. Αυτό, όμως, δεν αποτελεί στρέβλωση, αλλά επιλογή για τη διασφάλιση ►

ΥΓΕΙΑ • ΦΑΡΜΑΚΟ • ΙΔΙΩΤΙΚΗ ΑΣΦΑΛΙΣΗ

29

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ●

ΜΑΡΓΑΡΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ

► της πρόσβασης. Και φυσικά δεν πρέπει να παραβλέπεται ότι οι προμήθειες μέσω ΙΦΕΤ γίνονται έπειτα από έγκριση ΕΟΦ ή ΕΟΠΥΥ και ΦΚΑ αφού εξεταστεί η αναγκαιότητα αποζημίωσης των προμηθευόμενων φαρμάκων μέσω του Συστήματος Ηλεκτρονικής Προέγκρισης (ΣΗΠ) και μέσω της Επιτροπής Ελέγχου του ΣΗΠ. Συνεπώς οι διαδικασίες είναι υπό την πλήρη εποπτεία και τον έλεγχο των σχετικών κρατικών φορέων. Συνολικά, λοιπόν, η συζήτηση δεν θα πρέπει να εστιάζει στο αν “αυξάνεται” η δαπάνη του ΙΦΕΤ, αλλά στα εξής: Γιατί ενεργοποιείται το ΙΦΕΤ και τι μας δείχνει αυτό για τα σημεία που χρειάζονται βελτίωση στο σύστημα πρόσβασης; Με απλά λόγια, το ΙΦΕΤ δεν είναι η αιτία του προβλήματος. Το ΙΦΕΤ αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο ενός μηχανισμού που ενεργοποιείται όταν το σύστημα δεν λειτουργεί πλήρως και πρέπει να διαφυλαχθεί ή να επιτευχθεί η πρόσβαση των ασθενών στη χώρα μας στις αναγκαίες -και κάποιες φορές κρίσιμες για τη ζωή- θεραπείες τους. Υπό αυτό το πρίσμα και έχοντας κατά νου ότι πρωταρχικό μέλημα όλων των εμπλεκόμενων φορέων και του συνόλου του φαρμακευτικού κλάδου οφείλει να είναι η επίτευξη της πρόσβασης των ασθενών στα αναγκαία φάρμακα, είναι ωφέλιμο η συζήτηση και οι απαραίτητες τεκμηριωμένες αναλύσεις να εστιάσουν πρωτίστως και κυρίαρχα στις αιτίες και στις παθογένειες που μας οδηγούν στα παρατηρούμενα φαινόμενα και όχι στα αποτελέσματα». Σημαντικό μερίδιο αγοράς αρχίζουν να λαμβάνουν τα ορφανά φάρμακα που αφορούν τις σπάνιες παθήσεις. Ποιο είναι το ύψος της δαπάνης για τα ορφανά φάρμακα; «Τα ορφανά φάρμακα είναι ίσως το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα όπου η δημόσια συζήτηση δεν ευθυγραμμίζεται πάντα με τα πραγματικά δεδομένα και οι εφαρμοζόμενες εθνικές πολιτικές αποκλίνουν από τις ενωσιακές επιταγές. Τα στοιχεία είναι σαφή. Παρά το αυξημένο κόστος που ενδέχεται να έχουν ανά ασθενή, τα ορφανά φάρμακα αντιπροσωπεύουν μικρό ποσοστό της συνολικής φαρμακευτικής δαπάνης. Σε ευρωπαϊκό επίπεδο εκτιμώνται περίπου στο 6%-7% της συνολικής δαπάνης, ενώ στην Ελλάδα η συμβολή τους είναι αντίστοιχα χαμηλή. Ειδικότερα για τα ορφανά φάρμακα μέσω ΙΦΕΤ, το ποσοστό αυτό ανέρχεται σε περίπου 2,2% για το έτος 2024, όπως αναφέρθηκε προηγουμένως. Ωστόσο, η ουσία της συζήτησης δεν είναι μόνο το ποσοστό. Τα ορφανά φάρμακα αποτελούν αφενός ανελαστική δαπάνη αλλά και αφετέρου έρχονται να καλύψουν ανικανοποίητες ιατρικές ανάγκες, καθώς αφορούν σοβαρές και συχνά απειλητικές για τη ζωή παθήσεις, χωρίς εναλλακτικές θεραπευτικές επιλογές. Προκύπτει όμως και κάτι ακόμη πιο κρίσιμο, η επιβολή πολύ υψηλών υποχρεωτικών επιστροφών μπορεί να φτάσει ακόμη και πάνω από 80% της αξίας των πωλήσεων, καθιστώντας συχνά μη βιώσιμη τη διάθεση αυτών των φαρμάκων. Αυτό έχει ήδη οδηγήσει σε καθυστερήσεις εισαγωγής νέων θεραπειών ή σε επανεξέταση της παρουσίας τους στην ελληνική αγορά.

30

ΥΓΕΙΑ • ΦΑΡΜΑΚΟ • ΙΔΙΩΤΙΚΗ ΑΣΦΑΛΙΣΗ

Τα ορφανά φάρμακα έχουν μικρή δημοσιονομική συμμετοχή, αλλά πολύ μεγάλο κλινικό και κοινωνικό αποτύπωμα.

Το πιο σημαντικό όμως είναι ότι η υπέρμετρη επιβάρυνση αυτών των φαρμάκων δεν διασφαλίζει πραγματική μείωση της δαπάνης. Αντιθέτως, υπάρχει ο κίνδυνος είτε Η κατά μ.ό. να περιοριστεί η διαθεσιμότητα δαπάνη του ΙΦΕΤ στην αγορά είτε να μεταφεραντιστοιχεί σε θεί η δαπάνη σε ακριβότερες περίπου 3,12% διαδικασίες (π.χ. μέσω ΙΦΕΤ), της συνολικής επιβαρύνοντας τελικά περισσόδαπάνης και για τερο το σύστημα. Με άλλα λόγια, τα ορφανά ορφανά φάρμαφάρμακα έχουν μικρή δημοσικα αντιστοιχεί ονομική συμμετοχή, αλλά πολύ σε περίπου 1,6% μεγάλο κλινικό και κοινωνικό της συνολικής αποτύπωμα. Εξάλλου πρέπει φαρμακευτικής να σημειωθεί ότι πριν από την δαπάνης. έγκριση κυκλοφορίας ενός ορφανού φαρμάκου, τεκμηριώνεται πλήρως με επιστημονικά και κλινικά δεδομένα ότι το φάρμακο αφορά πάθηση για την οποία υφίσταται ανικανοποίητη ιατρική ανάγκη, δηλαδή δεν υπάρχει ήδη ικανοποιητική μέθοδος θεραπείας για τη συγκεκριμένη σπάνια πάθηση, ή προσφέρει ουσιώδη πρόσθετη θεραπευτική αξία σε σχέση με τυχόν υπάρχουσες επιλογές εφόσον υπάρχουν. Αυτή η εξειδικευμένη αξιολόγηση καθιστά τις ρυθμιστικές προδιαγραφές ουσιωδώς αυστηρότερες για τις ορφανές θεραπείες, συγκριτικά με τη συνήθη διαδικασία που αφορά μη ορφανές θεραπείες. Είναι σημαντικό ότι η αναγνώριση της ανεκπλήρωτης ανάγκης και της προστιθέμενης θεραπευτικής αξίας είναι προϋπόθεση για τη διατήρηση του χαρακτηρι-

σμού “ορφανό” και μετά τη λήψη της κεντρικής άδειας κυκλοφορίας των φαρμάκων αυτών. Ταυτόχρονα όμως οι ενδογενείς δυσκολίες της Έρευνας & Ανάπτυξης των ορφανών φαρμάκων είναι ο λόγος που σε ευρωπαϊκό επίπεδο οδήγησε στη θέσπιση ειδικών κινήτρων μέσω του Κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 141/2000 όπου αναγνωρίζεται ότι “λόγω των μικρών πληθυσμών, της πολυπλοκότητας και του υψηλού ρίσκου που συνεπάγεται η ανάπτυξη φαρμάκων για σπάνιες παθήσεις, καθώς και της περιορισμένης εμπορικής βιωσιμότητάς τους, χωρίς ειδικά κίνητρα δεν θα αναπτύσσονταν επαρκώς νέες θεραπείες για τις παθήσεις αυτές”. Σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης, αποτελεί πάγια αρχή ότι τα κράτη-μέλη οφείλουν να εφαρμόζουν θετικές πολιτικές και ουσιαστικά κίνητρα για τη στήριξη των ορφανών φαρμάκων. Παρά ταύτα, στην Ελλάδα δεν έχει διαμορφωθεί μέχρι σήμερα ένα ουσιαστικά θεσμοθετημένο, ειδικό εθνικό πλαίσιο κινήτρων για τα φάρμακα σπάνιων παθήσεων, παρότι ο νομοθέτης έχει αναγνωρίσει και θεσμοθετήσει την ανάγκη για δράσεις προς υιοθέτηση κινήτρων που θα προάγουν τη διαθεσιμότητα των ορφανών φαρμάκων κατά τα ευρωπαϊκά πρότυπα ήδη από το 2014. Τέλος, θα πρέπει να θυμόμαστε ότι το Συμβούλιο της Επικρατείας με σειρά αποφάσεών του έχει επισημάνει την ανάγκη ξεχωριστού προϋπολογισμού για αυτές τις κατηγορίες φαρμάκων, ενώ και από την πολιτεία έχει αναγνωριστεί η ανάγκη διακριτής διαχείρισης και απαλλαγής από το clawback. Συνεπώς, η συζήτηση για τη δαπάνη τους πρέπει να μετατοπιστεί από το “πόσο κοστίζουν” στο “πώς διασφαλίζουμε βιώσιμη πρόσβαση για ασθενείς με τη μεγαλύτερη ανεκπλήρωτη ιατρική ανάγκη”».

ΡΕΠΟΡΤΑΖ ●

ΦΑΡΜΑΚΟ

ΑΝΤΙ ΑΝΑ ΠΤΥ ΞΙΑΚΟ ΕΡΓΑΛΕΙΟ ΤΟ CLAWBACK

Σε αδιέξοδο έχουν οδηγηθεί οι σχέσεις υπουργείου Υγείας και πολυεθνικών με αφορμή τις υπέρογκες υποχρεωτικές επιστροφές στο νοσοκομειακό φάρμακο, και τις αλλαγές στο νομοσχέδιο, που αναμένεται να επιφέρουν περαιτέρω καθυστερήσεις πρόσβασης σε νέα φάρμακα Της Ανθής Αγγελοπούλου aagelopoulou@naftemporiki.gr

32

ΥΓΕΙΑ • ΦΑΡΜΑΚΟ • ΙΔΙΩΤΙΚΗ ΑΣΦΑΛΙΣΗ

Α

πό τη μία ο ΕΟΠΥΥ, ο οποίος ζητά από τις εταιρείες να του πληρώσουν clawback α’ εξαμήνου του 2025 άνω του 80% επί των πωλήσεών τους, από την άλλη το νομοσχέδιο «σκούπα» του υπουργείου Υγείας, στο οποίο ο υπουργός άλλαξε το «καλάθι» των 11 χωρών από τις οποίες επέλεγε η Ελλάδα τις 5 χαμηλότερες σε τιμές για να καταθέσει φάκελο για τιμή, έχουν δημιουργήσει ένα χάσμα μεταξύ υπουργείου και φαρμακευτικών εταιρειών. Όλες οι συναντήσεις με τον υπουργό Υγείας Άδωνι Γεωργιάδη δεν έχουν αποφέρει καρπούς, ενώ και οι προσπάθειες για ένα πιθανό Μνημόνιο Συνεργασίας μεταξύ των δύο μερών έπεσαν «στο κενό», με το υπουργείο να ρίχνει τις ευθύνες για την αποτυχία επίτευξης συνεργασίας στους εκπροσώπους των εταιρειών. Το κλίμα μεταξύ τους είναι βαρύ. Σε όλα τα τελευταία συνέδρια οι φαρμακευτικές στράφηκαν κατά των εκπροσώπων του υπουργείου Υγείας, λέγοντας ότι η πρόσβαση των ασθενών στις νέες θεραπείες αλλά και η βιωσιμότητα των ήδη υπαρχουσών είναι δύσκολο έως απίθανο να επιτευχθούν. Στο πλαίσιο του 3ου ΣΦΕΕ Summit μάλιστα, ο πρόεδρος του Συνδέσμου Φαρμακευτικών Επιχειρήσεων Ελλάδος (ΣΦΕΕ) Ολύμπιος Παπαδημητρίου αναφέρθηκε στα σημειώματα του ΕΟΠΥΥ για το clawback του α’ εξαμήνου του 2025, λέγοντας ότι οι επιστροφές έφτασαν κατά μέσο όρο στο 80,6%, που σημαίνει ότι οι εταιρείες θα κληθούν να πληρώσουν υπέρογκα ποσά στο κράτος και αυτό θα επιφέρει σημαντικές καθυστερήσεις ή ακόμα και μειώσεις στην είσοδο νέων φαρμάκων στην Ελλάδα. Όπως είπε ο κ. Παπαδημητρίου, 3 στα 5 καινοτόμα φάρμακα οι εταιρείες δεν έχουν σκοπό να τα φέρουν στην Ελλάδα. Αξίζει εδώ να σημειωθεί ότι νέα μελέτη της IQVIA για το ΣΦΕΕ αποκάλυψε ότι από τα 214 νέα καινοτόμα φάρμακα που πήραν έγκριση ΕΜΑ το διάστημα 2022-2025, μόνο 42 (20%) είναι σήμερα διαθέσιμα στην ελληνική αγορά. Σύμφωνα με τα ευρήματα, ο Έλληνας ασθενής έχει απρόσκοπτη πρόσβαση μόνο σε 1 στα 5 καινοτόμα φάρμακα της τελευταίας τετραετίας, έχει περιορισμένη πρόσβαση σε 1 ακόμα στα 5 φάρμακα και δεν έχει καθόλου πρόσβαση σε 3 στα 5 νέα φάρμακα. Ο υπουργός Υγείας Άδωνις Γεωργιάδης απάντησε στον πρόεδρο του ΣΦΕΕ ότι η ραγδαία αύξηση χρήσης καινοτόμων και ακριβότερων θεραπειών αποτελεί πρόκληση για το σύστημα Υγείας και φέρνοντας ως παράδειγμα τα ακριβά αντικαρκινικά φάρμακα, είπε ότι η νοσοκομειακή δαπάνη αυξήθηκε κατά 21% από το 2024 στο 2025 και κατά ακόμη 20% το α’ τρίμηνο του 2026, καταγράφοντας συνολική αύξηση 40% μέσα σε

δύο χρόνια. Εντύπωση μάλιστα προκάλεσε η αναφορά του στις ακριβές καινοτόμες θεραπείες οι οποίες, κατά τη γνώμη του, αφορούν μια μειοψηφία ασθενών, περίπου το 25%, ενώ το υπόλοιπο 75% χρειάζεται καθιερωμένα, φθηνότερα φάρμακα, που πρέπει, όπως είπε, εξίσου να διασφαλιστούν, και συμπλήρωσε ότι δεν μπορεί να διαταραχθεί η λειτουργία της υπόλοιπης αγοράς για την κάλυψη περιορισμένου αριθμού σπάνιων ενδείξεων. Πάνω από 2 χρόνια αναμονή Θέμα συζήτησης αποτελεί και η αλλαγή του καλαθιού των 11 χωρών (Γερμανία, Αυστρία, Ιταλία, Ισπανία, Βέλγιο, Γαλλία, Ολλανδία, Πορτογαλία, Σουηδία, Φινλανδία, Αγγλία) από τις οποίες επέλεγε η Ελλάδα τις 5 χαμηλότερες σε τιμές για να καταθέσει φάκελο για τιμή. Στο νομοσχέδιο του υπουργείου Υγείας ο κ. Γεωργιάδης αντικατέστησε τις Γερμανία, Αυστρία, Ιταλία (που έχουν την πιο άμεση πρόσβαση ασθενών σε νέες θεραπείες) με τις Σλοβενία, Τσεχία και Πολωνία, που είναι οριακά καλύτερες από την Ελλάδα στην πρόσβαση των ασθενών (μ.ό. πρόσβασης σε 82 φάρμακα, όταν η Ελλάδα είχε πρόσβαση σε 69). Με απλά λόγια, από τις 14 Αυγούστου που θα ισχύσει το νομοσχέδιο, οι 21 μήνες που έκαναν να πάνε για τιμή τα νέα φάρμακα στην Ελλάδα, αναμένεται να παραταθούν σε 24 μήνες. Να σημειωθεί ότι οι τρεις πρώτες χώρες (Γερμανία, Αυστρία, Ιταλία) την περίοδο 20212024 είχαν την αμεσότερη πρόσβαση ασθενών σε καινοτόμα φάρμακα (μ.ό. 144 φάρμακα από τα 168) με χρόνο διαθεσιμότητας: Γερμανία 158 μέρες, Αυστρία 363, Ιταλία 441. Η Ελλάδα την ίδια περίοδο διέθεσε μόνο 69 φάρμακα και οι μέρες κυκλοφορίας το 2025 ήταν 641 (654 το 2024). Όλα αυτά έχουν επιφέρει μια αρνητική διάθεση από πλευράς εταιρειών να φέρουν τα νέα σκευάσματα στην Ελλάδα. Αναφορικά με την πρόθεση διάθεσης στην ελληνική αγορά των καινοτόμων φαρμάκων που έλαβαν έγκριση EMA από 1/1/22 έως 31/12/25, η έρευνα της IQVIA σε 27 εταιρείες-μέλη του ΣΦΕΕ και μέλη της EFPIA έδειξε ότι μόνο 2 από τα 41 τιμολογημένα καινοτόμα είναι βέβαιο ότι θα είναι διαθέσιμα στο μέλλον. Όπως αναφέρουν οι εταιρείες, 19 στα 41 τιμολογημένα καινοτόμα (αιματολογία, ανοσολογία, λοιμώδεις και μεταβολικές νόσοι, νευρολογία, ογκολογία) είναι απίθανο να έρθουν στην Ελλάδα, τα υπόλοιπα ίσως, ενώ 101 από τα 131 ατιμολόγητα είναι σίγουρο ότι δεν θα είναι διαθέσιμα στην Ελλάδα.

“

Στο νομοσχέδιο «σκούπα» του υπουργείου Υγείας συμπεριελήφθη ένα ευρύτερο πλέγμα σημαντικών παρεμβάσεων για τη φαρμακευτική πολιτική και το σύστημα Υγείας, μεταξύ αυτών και το Σύστημα Ηλεκτρονικής Προέγκρισης (ΣΗΠ).

Αναμένεται εκτόξευση της δαπάνης Πρόσφατες εκτιμήσεις, που κατέγραψε μελέτη της Deloitte, δείχνουν ότι η συνολική φαρμακευτική δαπάνη ενδέχε-

►

ΥΓΕΙΑ • ΦΑΡΜΑΚΟ • ΙΔΙΩΤΙΚΗ ΑΣΦΑΛΙΣΗ

33

ΡΕΠΟΡΤΑΖ ●

ΦΑΡΜΑΚΟ

► ται να φτάσει τα 10,5 δισ. ευρώ έως το 2028, με περαιτέρω σημαντική αύξηση των υποχρεωτικών επιστροφών από τη βιομηχανία, εφόσον δεν υπάρξει αναθεώρηση της χρηματοδοτικής πολιτικής. Η μελέτη έδειξε ότι το χρηματοδοτικό κενό μέχρι το 2028 θα φτάσει το 1,5 δισ. ευρώ. Από αυτό το ποσό, τα 800 εκατ. ευρώ μπορούν να καλυφθούν από πρόσθετη χρηματοδότηση και τα 700 εκατ. ευρώ από τα μέτρα ελέγχου της δαπάνης. Στη μελέτη της Deloitte επισημαίνεται, επίσης, ότι η φαρμακευτική δαπάνη το 2019 ήταν στα 5,3 δισ. ευρώ, με υποχρεωτικές επιστροφές κάτω από 40%, για να φτάσει το 2023 στα 7,3 δισ. ευρώ, με τις επιστροφές να έχουν ξεπεράσει το 50%, καταγράφοντας τα μεγαλύτερα επίπεδα επιστροφών στην Ευρώπη. Αναφερόμενη στο θέμα, στο 3ο ΣΦΕΕ Summit, η γενική γραμματέας Δημοσιονομικής Πολιτικής του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Παυλίνα Καρασιώτου, εξήγησε ότι από το 2019 έως το 2026 η δημόσια χρηματοδότηση του φαρμάκου αυξήθηκε κατά 852 εκατ. ευρώ, καταγράφοντας συνολική άνοδο 34%, ενώ υπογράμμισε ότι έχουν αξιοποιηθεί εργαλεία όπως το επενδυτικό clawback, εννοώντας ότι το μέτρο αυτό βοηθά επενδυτικά τις φαρμακευτικές. Ωστόσο, το επενδυτικό clawback αφορά ως επί το πλείστον την ελληνική φαρμακοβιομηχανία που κατασκευάζει παραγωγικές μονάδες και ερευνητικά κέντρα στη χώρα μας. Από τις πολυεθνικές μόνο η Boehringer Ingelheim διαθέτει παραγωγικές μονάδες στην Ελλάδα. Οι υπόλοιπες σε ένα ελάχιστο ποσοστό θα μπορούσαν να μπουν στο επενδυτικό clawback μέσω των κλινικών μελετών, αλλά και σε αυτό το κομμάτι υπάρχει το πρόβλημα της τιμολόγησης και το οποίο ακόμα δεν έχει λυθεί από το υπουργείο Οικονομικών. Οι πολυεθνικές θεωρούν ότι η πραγματική ανάγκη χρηματοδότησης ανέρχεται στα 5 δισ. ευρώ, ποσό που δεν μπορεί να επιτευχθεί με κανέναν τρόπο. Όπως αναφέρει κ. Ολύμπιος Παπαδημητρίου, αντ’ αυτού, ένα ρεαλιστικό σενάριο θα ήταν, κανένα φάρμακο να μη συνεισφέρει περισσότερο από το κράτος στη δαπάνη, για να υπάρξει ένα περιβάλλον βιωσιμότητας και να μειωθούν οι υποχρεωτικές επιστροφές στο 40% (που και πάλι είναι περισσότερο από όλη την Ευρώπη). Στην Κύπρο, για παράδειγμα,

34

ΥΓΕΙΑ • ΦΑΡΜΑΚΟ • ΙΔΙΩΤΙΚΗ ΑΣΦΑΛΙΣΗ

Το επενδυτικό clawback αφορά ως επί το πλείστον την ελληνική φαρμακοβιομηχανία που κατασκευάζει παραγωγικές

οι επιστροφές επιμερίζονται ως εξής: 5% πληρώνει το κράτος και 3% η φαρμακοβιομηχανία. Στο ίδιο μήκος κύματος και ο πρόεδρος της ΕΛΕΜΑ Government & Industrial Relations Director της Pharmaserv Lilly, Χρήστος Μαρτάκος, ο οποίος στο ετήσιο συνέδριο της ΕΛΕΜΑ τόνισε ότι τα κύρια μέτρα για τη φαρμακευτική δαπάνη παραμένουν τα rebate και clawback και πρότεινε στο υπουργείο να βρεθούν έξυπνα εργαλεία, ώστε η καινοτομία να μπαίνει γρηγορότερα στην Ελλάδα με βιώσιμο τρόπο. Το πρόβλημα, κατά τη γνώμη του, δεν είναι η καινοτομία, αλλά ότι εισέρχεται στη χώρα χωρίς αξιολόγηση, στόχευση και κατανομή του ρίσκου, επιρρίπτοντας εξίσου ευθύνες και στην πολιτεία και στη φαρμακοβιομηχανία. Όπως εξήγησε, η ανάγκη της χώρας για φαρμακευτική δαπάνη είναι διαφορετική για κάθε πλευρά, καθώς η φαρμακοβιομηχανία μιλάει για 9 δισ. ευρώ, γιατί

“

Ο Έλληνας ασθενής έχει απρόσκοπτη πρόσβαση μόνο σε 1 στα 5 καινοτόμα φάρμακα της τελευταίας τετραετίας, περιορισμένη πρόσβαση σε 1 στα 5 και δεν έχει καθόλου πρόσβαση σε 3 στα 5 νέα φάρμακα.

τόσα πληρώνει, ενώ η πολιτεία για 3 δισ. ευρώ, γιατί τόσα μπορεί να βάλει. Στα ύψη η δαπάνη ΙΦΕΤ Αυτό που έχει ενδιαφέρον, επίσης, είναι το πρόβλημα της αυξημένης δαπάνης του Ινστιτούτου Φαρμακευτικής Έρευνας & Τεχνολογίας - ΙΦΕΤ. Το ΙΦΕΤ είναι θυγατρική εταιρεία του Εθνικού Οργανισμού Φαρμάκων - ΕΟΦ και ο ρόλος του είναι να εξασφαλίζει την πρόσβαση των ασθενών σε φάρμακα κρίσιμης θεραπευτικής αξίας για αυτούς, τα οποία δεν διατίθενται εμπορικά στην Ελλάδα. Ο γενικός γραμματέας Στρατηγικού Σχεδιασμού του υπουργείου Υγείας Άρης Αγγελής ανέφερε, στο ετήσιο συνέδριο της ΕΛΕΜΑ, ότι φέτος το ΙΦΕΤ θα φτάσει τα 500 εκατ. ευρώ και πρέπει να ελεγχθεί άμεσα η δαπάνη του. Ωστόσο, σύμφωνα με παράγοντες της αγοράς, η δαπάνη του Ινστιτούτου αντιπροσωπεύει το 3,3% της συνολικής φαρμακευτικής δαπάνης στην Ελλάδα, δηλαδή περί τα 279 εκατ. ευρώ. Παρ’ όλα αυτά, το υπουργείο κάνει έναν αγώνα να μειωθεί η δαπάνη μέσω ΙΦΕΤ, ενώ οι εταιρείες υποστηρίζουν ότι το Ινστιτούτο έχει εξελιχθεί στη μεγαλύτερη φαρμακοβιομηχανία της χώρας. Λύση το Ταμείο Καινοτομίας Λύση για την πρόσβαση σε καινοτόμες θεραπείες αποτελεί, στα σχέδια του υπουργείου Υγείας, η σύ-

Clawback και για τα φάρμακα στα στρατιωτικά νοσοκομεία Υποχρεωτικές επιστροφές θα πληρώνουν στο εξής οι φαρμακευτικές και για τα φάρμακα των στρατιωτικών νοσοκομείων (Εθνικής Άμυνας και το νοσοκομείο ΝΙΜΙΤΣ), καθώς από την 1η Ιανουαρίου 2026 έχουν ενταχθεί και αυτά στον μηχανισμό αυτόματης επιστροφής (clawback). Το ανώτατο όριο του κλειστού προϋπολογισμού για τα νοσοκομεία του Εθνικής Άμυνας ορίσθηκε στα 23 εκατ.

από το υπουργείο Υγείας 9μελής επιτροπή ελέγχου. Ωστόσο, οι εκπρόσωποι των εταιρειών προτείνουν, για να είναι βιώσιμο, να έχει προϋπολογισμό 150 εκατ. ευρώ, κάτι αντίστοιχο με αυτό της Ιταλίας.

ευρώ και για το ΝΙΜΙΤΣ στα 2 εκατ. ευρώ. Όταν θα ξεπερνιέται αυτός ο προϋπολογισμός, θα πληρώνει η φαρμακοβιομηχανία clawback. Τι ισχύει στην Ε.Ε.

Σχετικά με τις υποχρεωτικές επιστροφές, τα υπόλοιπα ευρωπαϊκά κράτη έχουν υιοθετήσει πιο ευέλικτα συστήματα επιστροφών, δίνοντας σαφώς έναυσμα για επενδύσεις. Όπως

μονάδες και ερευνητικά κέντρα στη χώρα μας.

εξήγησε πρόσφατα ο γενικός διευθυντής της Cilead & European distributor market Σάββας Χαραλαμπίδης, στο Βέλγιο, για παράδειγμα, ακολουθείται το μοντέλο δυναμικού προϋ-

σταση του Ταμείου Μεταβατικής Αποζημίωσης ή αλλιώς Ταμείου Καινοτομίας. Συγκεκριμένα, στις αρχές Ιουνίου θεσμοθετήθηκε το νέο πλαίσιο και σύμφωνα με τον γενικό γραμματέα του υπουργείου Υγείας Άρη Αγγελή, για πρώτη φορά η χώρα αποκτά έναν οργανωμένο μηχανισμό μεταβατικής αποζημίωσης (Transitional Reimbursement Scheme), με αρχικό προϋπολογισμό 50 εκατ. ευρώ ετησίως, που θα επιτρέπει ταχύτερη αλλά και ελεγχόμενη πρόσβαση σε καινοτόμες θεραπείες με σημαντική πρόσθετη κλινική αξία - ιδίως για σοβαρά νοσήματα με περιορισμένες θεραπευτικές επιλογές. Συγκεκριμένα, στο νομοσχέδιο περιλαμβάνεται η σύσταση μιας διακριτής κατηγορίας φαρμακευτικής δαπάνης, η οποία ονομάζεται Ταμείο Καινοτομίας, με σκοπό τη διασφάλιση πρόσβασης των ασθενών σε φάρμακα προηγμένων θεραπειών (Advanced Medicinal Therapeutic Products, ATMPs) και φάρμακα του συστήματος προτεραιότητας του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Φαρμάκων (Priority Medicines - PRIME) με κριτήρια αξιολόγησης. Θα αφορά μόνο 23 προϊόντα με ειδικά κριτήρια επιλογής και υπολογίζεται να μπαίνουν 6-7 ετησίως. Επίσης, προβλέπει την τριετή παραμονή τους στο Ταμείο, ενώ όσο διάστημα θα είναι μέσα σε αυτό, δεν θα υπόκεινται σε αυτόματες επιστροφές (clawback) αλλά μόνο στις υποχρεωτικές εκπτώσεις. Το Ταμείο Καινοτομίας θα λαμβάνει κρατική χρηματοδότηση 50 εκατ. ευρώ, ενώ θα συσταθεί

πολογισμού στο φάρμακο και το clawback εφαρμόζεται σε περίπτωση υπέρβασης σε ποσοστό 4%. Στη Γαλλία υπάρχει μεταβλητή συνεισφορά και το 2023 έφτασε στο 6,6%, το ίδιο και στο Ηνωμένο Βασίλειο, όπου το 2023 ανήλθε στο 26,5%. Στην Ιταλία το πλαφόν δαπανών για το φάρμακο το 2024 ανήλθε στο 15,3% των δαπανών της Υγείας, ενώ το πλαφόν δαπανών για το φάρμακο στην Πολωνία έφτασε το 16,5% και στην πράξη ο μηχανισμός επιστροφών δεν έχει ενεργοποιηθεί. Τέλος, στη Ρουμανία το clawback κυμαίνεται στο 15%-25%, κάνοντας όμως θετικά βήματα εξορθολογι-

Σύστημα Ηλεκτρονικής Προέγκρισης Εκτός από τη σύσταση του Ταμείου Καινοτομίας, στο νομοσχέδιο «σκούπα» του υπουργείου Υγείας συμπεριελήφθη ένα ευρύτερο πλέγμα σημαντικών παρεμβάσεων για τη φαρμακευτική πολιτική και το σύστημα Υγείας, όπως η ενίσχυση των μηχανισμών ελέγχου και παρακολούθησης της φαρμακευτικής δαπάνης, παρεμβάσεις για μεγαλύτερη διαφάνεια και επάρκεια στην αγορά φαρμάκου, αξιοποίηση σύγχρονων τεχνολογικών εργαλείων και εφαρμογών τεχνητής νοημοσύνης στην Υγεία, νέα ψηφιακά εργαλεία για την καλύτερη παρακολούθηση και υποστήριξη ασθενών, ιδίως στην ογκολογία και αιματολογία, και βελτιώσεις στο Σύστημα Ηλεκτρονικής Προέγκρισης του ΕΟΠΥΥ. Το ενιαίο Σύστημα Ηλεκτρονικής Προέγκρισης (ΣΗΠ) αφορά τη διαχείριση και εξέταση των αιτημάτων αποζημίωσης Φαρμάκων Υψηλού Κόστους Ειδικών Παθήσεων και φαρμάκων που δεν αποζημιώνονται στην Ελλάδα αλλά αποζημιώνονται σε 5 από τις χώρες Βέλγιο, Γαλλία, Δανία, Ισπανία, Ολλανδία, Πολωνία, Πορτογαλία, Σλοβενία, Σουηδία, Τσεχία και Φινλανδία, για τη θεραπευτική ένδειξη για την οποία υποβάλλεται το αίτημα. Οι αλλαγές αυτές απλοποιούν τη διαδικασία εγκρίσεων και ενισχύουν την αποτελεσματικότητα για τους θεράποντες ιατρούς και τους ασθενείς

σμού του. Στην Ελλάδα το clawback για το 2024 εκτιμάται ότι θα αγγίξει το 75,5% στα νοσοκομειακά φάρμακα άνω των 30 ευρώ. Με λίγα λόγια, ο χάρτης της Ευρώπης στο θέμα του clawback αναδεικνύει τη χώρα μας ως αρνητικό πρωταθλητή. Ωστόσο, κάποιες ευρωπαϊκές χώρες αρχίζουν να αυξάνουν τα ποσοστά αυτά. Για παράδειγμα, το υπουργείο Υγείας στη Γερμανία συνέστησε την αύξηση του επιπέδου επιστροφής χρημάτων από 7% σε 14% το 2027, ενώ και το πάγωμα των τιμών που ισχύει από το 2010 στη χώρα θα παραταθεί.

ΥΓΕΙΑ • ΦΑΡΜΑΚΟ • ΙΔΙΩΤΙΚΗ ΑΣΦΑΛΙΣΗ

35

ΑΡΘΡΟ ●

Η Ελλάδα στον παγκόσμιο χάρτη των νέων τεχνολογιών υγείας Ένα μεγάλο στοίχημα είναι η Ελλάδα να αναδειχθεί σε φυτώριο νεοφυούς επιχειρηματικότητας, βιοεπιστημών και ανταλλαγής τεχνογνωσίας με άλλες χώρες, αξιοποιώντας το επιστημονικό της δυναμικό και ενισχύοντας τη διεθνή της παρουσία

Η Ιουλία Τσέτη Πρόεδρος & CEO του Ομίλου Φαρμακευτικών Επιχειρήσεων Τσέτη, φαρμακοποιός MSc, επίτιμη δρ Φαρμακευτικής του ΕΚΠΑ & του Παν. Πατρών

36

τεχνητή νοημοσύνη, οι βιοεπιστήμες και οι τεχνολογίες αιχμής διαμορφώνουν ήδη μία νέα εποχή για την Υγεία, μετασχηματίζοντας με πρωτόγνωρη ταχύτητα την έρευνα, την καινοτομία, την περίθαλψη και τελικά την ποιότητα ζωής. Η μετάβαση αυτή δημιουργεί νέες δυνατότητες για τους ασθενείς, την επιστήμη, αλλά και για τις οικονομίες που θα επενδύσουν εγκαίρως στη γνώση και στις νέες τεχνολογίες. Ανήκει πλέον στο παρελθόν η εικόνα μιας Ελλάδας που παρακολουθούσε από απόσταση τις μεγάλες επιστημονικές εξελίξεις ή ταυτιζόταν αποκλειστικά με δημοσιονομικές κρίσεις. Σήμερα, τα ερευνητικά μας ιδρύματα, τα πανεπιστήμια και η ακαδημαϊκή κοινότητα παράγουν σημαντικό έργο και εφαρμοσμένη έρευνα, η οποία μεταμορφώνεται σε υπηρεσίες και προϊόντα προστιθέμενης αξίας, που φθάνουν στον ασθενή και στον σύγχρονο άνθρωπο την ώρα της ανάγκης. Η χώρα μας διαθέτει μία εξαιρετική νέα γενιά επιστημόνων καθώς και startups, που ανοίγουν καινούργια ερευνητικά μονοπάτια, δημιουργώντας καινοτομία αιχμής. Αυτούς τους νέους επιστήμονες και τα νέα ταλέντα θα πρέπει με κάθε τρόπο να τους κρατήσουμε και προσελκύσουμε στην Ελλάδα, αφού δημιουργήσουμε τις κατάλληλες συνθήκες -οικονομικές, κοινωνικές και ηθικές-, ώστε, επιλέγοντας να παραμείνουν στον τόπο τους, να εργαστούν με ενθουσιασμό και απερίσπαστη αφοσίωση στην ερευνητική τους αποστολή. Ένα πολύ θετικό στοιχείο αναφορικά με το brain drain, το οποίο -έστω και αργά- μετασχηματίζεται σε brain gain, αποτυπώνεται σε πρόσφατη μελέτη του ΟΟΣΑ και του Εθνικού Κέντρου Τεκμηρίωσης. Σύμφωνα με τα στοιχεία, από το 2023 καταγράφεται θετικό ισοζύγιο επιστροφών, με τον επαναπατρισμό επαγγελματιών υψηλής εξειδίκευσης να αποτελεί κεντρική διαπίστωση. Η πρόκληση πλέον δεν είναι μόνο να επι-

ΥΓΕΙΑ • ΦΑΡΜΑΚΟ • ΙΔΙΩΤΙΚΗ ΑΣΦΑΛΙΣΗ

στρέψουν οι άνθρωποί μας. Είναι, επιστρέφοντας στην Ελλάδα, να χτίσουν εδώ το μέλλον τους, συμβάλλοντας στην παραγωγή γνώσης, στην καινοτομία και στη διεθνή ανταγωνιστικότητα της χώρας. Τα εκπαιδευτικά μας ιδρύματα που βρίσκονται στο παγκόσμιο ranking -10 ελληνικά πανεπιστήμια στα 1.500 διεθνώς- αλλά και το Μνημόνιο Συνεργασίας που υπέγραψαν πρόσφατα το ΕΚΠΑ με τον Σύλλογο Επιχειρήσεων Διεξαγωγής Κλινικών Μελετών Ελλάδας (HACRO), με στόχο τη σύνδεση της ακαδημαϊκής εκπαίδευσης με τις σύγχρονες ανάγκες της κλινικής έρευνας, αποτελούν απτές αποδείξεις ότι η διασύνδεση πανεπιστημιακής γνώσης, έρευνας και παραγωγής αποκτά πλέον ουσιαστικό περιεχόμενο στη χώρα μας. Φυσικά, πάντα θα επιμένω πως οι κλινικές μελέτες και η ιατρική έρευνα οφείλουν να περιλαμβάνουν περισσότερες γυναίκες - ασθενείς, καθώς μόνο το 1/3 των συμμετεχόντων σε κλινικές δοκιμές φάσης 1 είναι γυναίκες. Σύμφωνα με έκθεση του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ (WEF) και του Ινστιτούτου Υγείας McKinsey, το χάσμα αυτό δεν επηρεάζει μόνο την ποιότητα ζωής εκατομμυρίων γυναικών παγκοσμίως, αλλά κοστίζει και στην παγκόσμια οικονομία περίπου 1 τρισ. δολάρια ετησίως. Στο σημείο αυτό να αναφέρω ότι μέσα από τη διασύνδεση του Ομίλου Φαρμακευτικών Επιχειρήσεων Τσέτη με την ερευνητική κοινότητα, ο Όμιλος έχει αναπτύξει ένα χαρτοφυλάκιο άνω των 120 διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας, γεγονός που αποτυπώνει έμπρακτα τη διαχρονική μας επένδυση στην έρευνα και στην παραγωγή νέας γνώσης. Επιπλέον, εμείς

Το στοίχημα του Δημογραφικού είναι διαρκές και επιτακτικό και πρέπει να το κερδίσουμε, πρωτίστως για την κοινωνία και δευτερευόντως για την οικονομία.

που ηγούμαστε της βιομηχανικής παραγωγής έχουμε χρέος να στηρίξουμε τις προσπάθειες των νέων ανθρώπων μέσα από την ακόμη αποτελεσματικότερη συνέργεια πανεπιστημίων, ερευνητικών κέντρων και βιομηχανίας, αλλά και μέσα από τη διαρκή εκπαίδευση όλων των εμπλεκόμενων πλευρών. Μόνο έτσι η Ελλάδα μπορεί να αποκτήσει ακόμη ισχυρότερη βιομηχανική συνείδηση, ενισχύοντας παράλληλα την αυτάρκεια, την παραγωγική της βάση και την επάρκεια σε κρίσιμες πρώτες ύλες. Οι μεγάλες επιστημονικές εξελίξεις των τελευταίων ετών οδηγούν ήδη σε μία νέα γενιά θεραπειών και φαρμάκων. Η εξατομικευμένη ιατρική, οι βιολογικοί παράγοντες, οι κυτταρικές και γονιδιακές θεραπείες, οι ψηφιακές εφαρμογές υγείας και οι δυνατότητες που προσφέρουν τα εργαλεία της ΑΙ διαμορφώνουν ένα νέο επιστημονικό και θεραπευτικό περιβάλλον. Οι εξελίξεις αυτές δημιουργούν νέες προοπτικές για εκατομμύρια ασθενείς παγκοσμίως, αλλά ταυτόχρονα αναδεικνύουν την ανάγκη για ακόμη μεγαλύτερες επενδύσεις στην έρευνα και την καινοτομία. Οι χώρες που θα συμμετάσχουν ενεργά σε αυτή τη μετάβαση, θα αποκτήσουν εκτός από επιστημονικό κύρος, ισχυρό αναπτυξιακό, τεχνολογικό και ανταγωνιστικό πλεονέκτημα. Αναφορικά με την πρόκληση της μακροζωίας αλλά και του Δημογραφικού, εδώ το ζήτημα εστιάζει όχι μόνο στην επιστήμη, αλλά και στην οικονομία και στην κοινωνία. Γι’ αυτό η αντιμετώπισή του πρέπει να είναι διεπιστημονική. Η χώρα μας, διαθέτει σήμερα όλες τις προϋποθέσεις για να εξελιχθεί σε περιφερειακό κόμβο βιοεπιστημών, έρευνας και τεχνολογικής καινοτομίας. Το στοίχημα είναι να αξιοποιήσουμε αυτή τη συγκυρία με αυτοπεποίθηση, συνέργειες και μακροπρόθεσμο σχεδιασμό. Γιατί η επένδυση στη γνώση δεν αποτελεί μόνο αναπτυξιακή επιλογή, αλλά επένδυση στο μέλλον της χώρας και στις επόμενες γενιές. Ένα στοίχημα εθνικό, που πρέπει να κερδίσουμε.

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ●

Στόχος των παρεμβάσεων είναι η διασφάλιση της διαθεσιμότητας φαρμάκων Ο πρόεδρος της Επιτροπής Αξιολόγησης και Αποζημίωσης Φαρμάκων Ανθρώπινης Χρήσης - HTA και σύμβουλος του υπουργού Υγείας, Άρης Αγγελής, αναλύει το ηλεκτρονικό σύστημα παρακολούθησης φαρμάκων, την ευρωπαϊκή νομοθεσία για τα Critical Medicines Act και την ψηφιοποίηση των SPC φίλτρων στη συνταγογράφηση Στην Ανθή Αγγελοπούλου aaggelopoulou@naftemporiki.gr

Η

νέα διαλειτουργικότητα του συστήματος Υγείας με στόχο τον έλεγχο της επάρκειας φαρμάκων, το φαινόμενο των αποχωρήσεων σκευασμάτων από την αγορά, οι κοινές προμήθειες των κρατών-μελών απαραίτητων φαρμάκων, αλλά και η μεγάλη πρόκληση που έχει να αντιμετωπίσει το υπουργείο που είναι οι αποχωρήσεις σκευασμάτων ήταν μερικά από τα θέματα συζήτησης με τον πρόεδρο της επιτροπής HTA και σύμβουλο του υπουργού Υγείας, Άρη Αγγελή.

Κύριε Αγγελή, πού βρισκόμαστε αναφορικά με το ηλεκτρονικό σύστημα παρακολούθησης και διακίνησης φαρμάκων (ΗΣΠΑΔΙΦ); «Αναφορικά με το ΗΣΠΑΔΙΦ, προχωρούμε συστηματικά στην περαιτέρω ενίσχυση και αναβάθμισή του, ώστε να αποτελεί ένα ολοκληρωμένο εργαλείο πρόβλεψης, παρακολούθησης και διαχείρισης της φαρμακευτικής επάρκειας στη χώρα. Σε συνεργασία με την Ομάδα “Αρχιμήδης”, έχουμε ήδη αναπτύξει ένα προηγμένο προβλεπτικό μοντέλο για τη ζήτηση των φαρμάκων που περιλαμβάνονται στο ΗΣΠΑΔΙΦ, το οποίο μας επιτρέπει να εντοπίζουμε εγκαίρως πιθανές πιέσεις στην αγορά και να λαμβάνουμε προληπτικά μέτρα. Παράλληλα, βρίσκεται σε εξέλιξη η ανάπτυξη αντίστοιχου μοντέλου για την παρακολούθηση και πρόβλεψη της προσφοράς φαρμάκων (supply), τόσο σε εθνικό όσο και σε διεθνές επίπεδο. Ταυτόχρονα, προχωρά η σταδιακή ένταξη του συνόλου των συνταγογραφούμενων φαρμάκων στο σύστημα, διευρύνοντας σημαντικά το πεδίο παρακολούθησης και ενισχύοντας τη δυνατότητα έγκαιρης παρέμβασης όπου απαιτείται. Τέλος, ολοκληρώνονται και οι τεχνικές δοκιμές σε συνεργασία με την ΗΔYΚΑ για την ενσωμάτωση δεδομένων που αφορούν τις ακυρώσεις

38

ΥΓΕΙΑ • ΦΑΡΜΑΚΟ • ΙΔΙΩΤΙΚΗ ΑΣΦΑΛΙΣΗ

Άρης Αγγελής: Στόχος είναι να διατηρήσουμε μια ισορροπία μεταξύ της απρόσκοπτης και προσιτής πρόσβασης των ασθενών σε κλινικά αποτελεσματικές και οικονομικά αποδοτικές θεραπείες και της βιωσιμότητας του συστήματος.

εκτέλεσης συνταγών από τα ιδιωτικά φαρμακεία μέσω του συστήματος άυλης σειριοποίησης. Η νέα αυτή λειτουργικότητα θα ενισχύσει περαιτέρω την ακρίβεια και την πληρότητα της διαθέσιμης πληροφορίας, συμβάλλοντας στη βελτίωση της εποπτείας της φαρμακευτικής αγοράς και στη διασφάλιση της επάρκειας φαρμάκων για τους πολίτες». Γίνεται πολύς λόγος τελευταία για κύμα απόσυρσης φαρμάκων από την ελληνική αγορά. Ισχύει κάτι

τέτοιο; Και αν ναι, τι προϊόντα αποχωρούν και για ποιο λόγο; «Είναι γεγονός ότι κατά καιρούς βλέπουμε συγκεκριμένα προϊόντα να αποσύρονται από την ελληνική αγορά. Ωστόσο, δεν βρισκόμαστε σήμερα μπροστά σε ένα γενικευμένο κύμα αποχωρήσεων που να θέτει σε κίνδυνο τη συνολική πρόσβαση των ασθενών στις θεραπείες τους. Οι περιπτώσεις που καταγράφονται αφορούν διαφορετικές θεραπευτικές κατηγορίες και συνδέονται κυρίως με εμπορικές και οικονομικές παραμέτρους, καθώς και με τις ευρύτερες συνθήκες που διαμορφώνονται στις ευρωπαϊκές και παγκόσμιες αγορές φαρμάκου. Η Ελλάδα διαθέτει διαχρονικά από τις χαμηλότερες τιμές φαρμάκων στην Ευρώπη, ενώ παράλληλα το σύστημα φαρμακευτικής χρηματοδότησης έχει βρεθεί τα τελευταία χρόνια αντιμέτωπο με σημαντικές πιέσεις, λόγω των αυξητικών τάσεων της αγοράς, οι οποίες έχουν ως αποτέλεσμα το υψηλό επίπεδο των υποχρεωτικών επιστροφών. Πρόκειται για μια πρόκληση που η πολιτεία έχει αναγνωρίσει και αντιμετωπίζει συστηματικά, πρωτίστως μέσω της σημαντικής και συνεχόμενης αύξησης του ετήσιου προϋπολογισμού φαρμακευτικής περίθαλψης αλλά και μέσω στοχευμένων παρεμβάσεων που υλοποιούνται, σε στενή συνεργασία με τους αρμόδιους εποπτευόμενους φορείς και στρατηγικούς εταίρους. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελούν οι στοχευμένες ανατιμολογήσεις συγκεκριμένων φαρμάκων το 2024, οι οποίες πραγματοποιήθηκαν με πλήρη διαφάνεια, βάσει αυστηρών κριτηρίων και λαμβάνοντας υπόψη πέρα από τις τιμές των σκευασμάτων στις υπόλοιπες χώρες της Ευρωζώνης, τη θεραπευτική τους κρισιμότητα, βάσει των εναλλακτικών διαθέσιμων θεραπειών σε συνάρτηση με τα μερίδια αγοράς τους. Στόχος των παρεμβάσεων

αυτών ήταν να διασφαλιστεί η διαθεσιμότητα φαρμάκων και να αποφευχθούν φαινόμενα περιορισμένης διάθεσης και ελλείψεων, καθώς και η αύξηση της δημοσιονομικής επιβάρυνσης που θα προέκυπτε μέσω της αντικατάστασή τους από ακριβότερες θεραπείες. Παράλληλα, οι παρεμβάσεις μας εκτείνονται τόσο στην πλευρά της προσφοράς, μέσω των διαδικασιών τιμολόγησης, αξιολόγησης και αποζημίωσης, όσο και της ζήτησης, μέσω μέτρων ορθολογικής συνταγογράφησης και παρακολούθησης της διακίνησης των φαρμάκων, αξιοποιώντας παράλληλα εργαλεία όπως το ΙΦΕΤ, το Ταμείο Καινοτομίας και νέες ψηφιακές πλατφόρμες. Στόχος είναι να διατηρήσουμε μια ισορροπία μεταξύ της απρόσκοπτης και προσιτής πρόσβασης των ασθενών σε κλινικά αποτελεσματικές και οικονομικά αποδοτικές θεραπείες και της βιωσιμότητας του συστήματος». Όπως γνωρίζω, έχετε αναλάβει και το πολύπλοκο έργο της αναθεώρησης του καταλόγου των Φαρμάκων Υψηλού Κόστους. Σε τι στάδιο είναι αυτό; «Όσον αφορά τον κατάλογο των Φαρμάκων Υψηλού Κόστους (ΦΥΚ), η σχετική εργασία έχει ήδη ολοκληρωθεί. Συγκεκριμένα, η Ομάδα Εργασίας που συστάθηκε για τον σκοπό αυτό στο υπουργείο Υγείας ολοκλήρωσε το έργο της, καταλήγοντας σε ένα σαφές πλαίσιο κριτηρίων για την αξιολόγηση και την ένταξη νέων σκευασμάτων στον κατάλογο των ΦΥΚ. Στην παρούσα φάση εξετάζονται τα επόμενα βήματα για την εφαρμογή του νέου πλαισίου». Η ευρωπαϊκή νομοθεσία για τα Critical Medicines Act (CMA) θεσπίστηκε για την αντιμετώπιση ελλείψεων φαρμάκων πρώτης ανάγκης και τη μείωση της εξάρτησης της Ευρώπης από τρίτες χώρες. Στο τελευταίο νομοσχέδιο η Ελλάδα συμπεριέλαβε κομμάτι για τις κοινές προμήθειες, κάτι που για πρώτη φορά γνωρίσαμε εν μέσω πανδημίας. Αυτό έρχεται σε συνέχεια της απόφασης της Ευρώπης για τα critical medicines ή νομοθετούμε ώστε η χώρα να είναι προετοιμασμένη για παν ενδεχόμενο; «Η πρόβλεψη για τις κοινές προμήθειες που ενσωματώσαμε στο τελευταίο νομοσχέδιο κινείται στην ίδια ευρύτερη κατεύθυνση με τις νέες ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες για την ενίσχυση της φαρμακευτικής ασφάλειας και της στρατηγικής αυτονομίας της Ευρώπης, χωρίς όμως να αποτελεί άμεση συνέπεια του Critical Medicines Act (CMA). Κεντρικό ρόλο στο ευρωπαϊκό πλαίσιο ετοιμότητας διαδραματίζει η HERA (Health Emergency Preparedness and Response Authority), η οποία δημιουργήθηκε με στόχο την ενίσχυση της πρόληψης, της ετοιμότητας και της συντονισμένης αντιμετώπισης σοβαρών διασυνοριακών απειλών για τη δημόσια υγεία. Η HERA συντονίζει μηχανισμούς για την αποτελεσματικότερη προετοιμασία των κρατών-μελών απέναντι σε μελλοντικές κρίσεις, διευκολύνοντας, μεταξύ άλλων, τη συνεργασία σε θέματα προμηθειών στρατηγικής σημασίας και την εξασφάλιση πρόσβασης σε κρίσιμα προϊόντα υγείας όταν οι συνθήκες το απαιτούν. Με γνώμονα αυτήν τη λογική της ετοιμότητας και της πρόληψης, η χώρα μας προχώρησε προληπτικά

τερη ανθεκτικότητα απέναντι σε μελλοντικές κρίσεις. Η στρατηγική σημασία αυτής της συζήτησης αποτυπώθηκε και στο τελευταίο Συμβούλιο υπουργών Υγείας στο Λουξεμβούργο, στις 16 Ιουνίου, όπου εξετάστηκαν ευρύτερα ζητήματα που αφορούν τη φαρμακευτική ανθεκτικότητα της Ευρώπης, την ασφάλεια των εφοδιαστικών αλυσίδων και την ενίσχυση της ευρωπαϊκής παραγωγικής βάσης. Στο πλαίσιο αυτό, η Ελλάδα υποστήριξε την περαιτέρω ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ των κρατών-μελών και πρότεινε τα ζητήματα της φαρμακευτικής ασφάλειας και ανθεκτικότητας να αποτελέσουν αντικείμενο τακτικής συζήτησης στα επόμενα Συμβούλια υπουργών Υγείας, αναγνωρίζοντας τον αυξανόμενο στρατηγικό τους ρόλο για την ευρωπαϊκή ετοιμότητα και ασφάλεια».

Η ψηφιοποίηση των φύλλων οδηγιών των συνταγογραφούμενων φαρμάκων (Summary of Product Characteristics - SPCs) αποτελεί μια σημαντική μεταρρύθμιση που ενισχύει τόσο την ασφάλεια των ασθενών όσο και την ποιότητα της συνταγογράφησης.

στην ενσωμάτωση στο εθνικό δίκαιο της δυνατότητας συμμετοχής σε ευρωπαϊκούς μηχανισμούς κοινής προμήθειας, που αφορούν σοβαρές διασυνοριακές υγειονομικές απειλές. Για Η χώρα μας τον λόγο αυτό, με το άρθρο 52 προχώρησε του τελευταίου νομοσχεδίου του προληπτικά στην υπουργείου Υγείας θεσμοθετήενσωμάτωση θηκε η διαδικασία της συμμεστο εθνικό δίκαιο τοχής μας σε συμβάσεις κοινών της δυνατότητας προμηθειών ιατρικών αντιμέσυμμετοχής σε τρων μέσω της HERA, για την ευρωπαϊκούς μηέγκαιρη και αποτελεσματική χανισμούς κοινής διασφάλιση κρίσιμων προμηπρομήθειας, που θειών. Με τον τρόπο αυτό, η αφορούν σοβαΕλλάδα μπορεί να εξασφαλίζει έγκαιρη πρόσβαση σε προϊόντα ρές διασυνοριαστρατηγικής σημασίας και να κές υγειονομικές αξιοποιεί τη διαπραγματευτική απειλές. ισχύ της ευρωπαϊκής συνεργασίας, διαμορφώνοντας ένα συνεκτικό πλαίσιο πρόληψης και διαχείρισης μελλοντικών προκλήσεων. Το CMA αποτελεί, παράλληλα, μια εξίσου σημαντική ευρωπαϊκή πρωτοβουλία, η οποία αποσκοπεί στην αντιμετώπιση των ελλείψεων κρίσιμων φαρμάκων και στη μείωση της εξάρτησης της Ευρωπαϊκής Ένωσης από περιορισμένο αριθμό προμηθευτών και τρίτων χωρών για δραστικές ουσίες και βασικά φαρμακευτικά προϊόντα. Μέσα από το νέο αυτό πλαίσιο, καθώς και από άλλες ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες, η Ευρώπη επιδιώκει να ενισχύσει την παραγωγική της βάση, να διαφοροποιήσει τις εφοδιαστικές αλυσίδες και να δημιουργήσει μεγαλύ-

Η ψηφιοποίηση των SPC (Summary of Product Characteristics - Περίληψη των Χαρακτηριστικών του Προϊόντος) είναι ένα ακόμα έργο που έχετε αναλάβει. Οι πληροφορίες μας λένε ότι ήδη έχουν ψηφιοποιηθεί οι πρώτες 160 κατηγορίες, και ο τελικός στόχος είναι η κάλυψη περίπου 1.500 SPC… «Η ψηφιοποίηση των φύλλων οδηγιών των συνταγογραφούμενων φαρμάκων (Summary of Product Characteristics - SPCs) αποτελεί μια σημαντική μεταρρύθμιση που ενισχύει τόσο την ασφάλεια των ασθενών όσο και την ποιότητα της συνταγογράφησης. Για πρώτη φορά, κρίσιμες πληροφορίες που μέχρι σήμερα ήταν διαθέσιμες αλλά διάσπαρτες, ενσωματώνονται με δομημένο τρόπο στο Σύστημα Ηλεκτρονικής Συνταγογράφησης, ώστε να μπορούν να αξιοποιηθούν συστηματικά από τους επαγγελματίες υγείας και το υπουργείο Υγείας. Ως προς την εφαρμογή του μέτρου, αυτή κυλά σταδιακά και ανά θεραπευτική κατηγορία. Συγκεκριμένα, έχει ήδη ολοκληρωθεί η ψηφιοποίηση και παραμετροποίηση ιχνηλάτησης ενδείξεων για την κατηγορία ATC-L, που περιλαμβάνει περίπου 1.000 κωδικούς και αφορά ογκολογικά, αντινεοπλασματικά και ανοσοτροποποιητικά φάρμακα. Ακολουθούν οι κατηγορίες ATC-A (πεπτική οδός και μεταβολισμός) και ATC-C (καρδιαγγειακά φάρμακα), καλύπτοντας σταδιακά το μεγαλύτερο μέρος των αποζημιούμενων συνταγογραφούμενων φαρμάκων. Παράλληλα, στο πλαίσιο του Ταμείου Ανάκαμψης, η ψηφιοποίηση έχει ήδη ολοκληρωθεί για τα φάρμακα σοβαρών ασθενειών αποκλειστικά νοσοκομειακής χορήγησης, με τη συνολική ανάπτυξη του συστήματος να προχωρά σταδιακά και να αναμένεται να ολοκληρωθεί στο προσεχές διάστημα. Σε ό,τι αφορά την υλοποίηση του μέτρου, αυτή προχωρά σταδιακά και σε διακριτές φάσεις, με στόχο τη διασφάλιση της εύρυθμης και αξιόπιστης λειτουργίας του συστήματος. Στην πρώτη φάση, το σύστημα αποκτά, μέσω ειδικών δεικτών, τη δυνατότητα να “καταλαβαίνει” τι συνταγογραφείται και γιατί. Με αλλά λόγια, ελέγχει κατά πόσο το φάρμακο που επιλέγεται από τον ιατρό συνάδει με τις εγκεκριμένες ενδείξεις (ICD-10) και τη δοσολογία. Σε επόμενη φάση, το σύστημα θα μπορεί να αποτρέπει τη συνταγογράφηση όταν δεν πληρούνται συγκεκριμένα κριτήρια, με δυνατότητα περαιτέρω επέκτασης σε πιο σύνθετες παραμέτρους, όπως οι αλληλεπιδράσεις και άλλα κρίσιμα φίλτρα».

ΥΓΕΙΑ • ΦΑΡΜΑΚΟ • ΙΔΙΩΤΙΚΗ ΑΣΦΑΛΙΣΗ

39

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ●

Η Ελλάδα διαθέτει σήμερα ένα από τα πιο προηγμένα συστήματα επαλήθευσης φαρμάκων στην Ευρώπη Η γενική διευθύντρια του Ελληνικού Οργανισμού Επαλήθευσης Φαρμάκων (Hellenic Medicines Verification Organization - HMVO), Ιωάννα Κοντομανωλοπούλου, εξηγεί τη λειτουργία του Ελληνικού Συστήματος Επαλήθευσης Φαρμάκων και το όφελος στο σύστημα Υγείας Στην Ανθή Αγγελοπούλου aaggelopoulou@naftemporiki.gr

Μ

ε αφορμή τη συμπλήρωση ενός έτους λειτουργίας του Ελληνικού Συστήματος Επαλήθευσης Φαρμάκων (HMVS), η γενική διευθύντρια του Οργανισμού HMVO, Ιωάννα Κοντομανωλοπούλου, μας εξηγεί το όφελος για το σύστημα Υγείας, τους ασθενείς και την κοινωνία συνολικότερα. Το HMVS αποτελεί μέρος του ευρύτερου Ευρωπαϊκού Συστήματος Επαλήθευσης Φαρμάκων (EMVS) και έχει σχεδιαστεί για την παρακολούθηση συνταγογραφούμενων φαρμάκων και την αποτροπή της διανομής ψευδεπίγραφων, πλαστών ή ληγμένων φαρμάκων. Κυρία Κοντομανωλοπούλου, σύμφωνα με τα στοιχεία από τον ενάμιση χρόνο λειτουργίας του Ελληνικού Συστήματος Επαλήθευσης Φαρμάκων (Hellenic Medicines Verification System - HMVS) πόσα προϊόντα έχουν καταχωρηθεί και πόσα είναι διαθέσιμα στην ελληνική αγορά; «Από την έναρξη της πλήρους λειτουργίας του HMVO τον Φεβρουάριο του 2025 μέχρι σήμερα, έχουν καταχωρηθεί στο ευρωπαϊκό σύστημα 330.609 μοναδικοί κωδικοί συσκευασιών, εκ των όποιων 7.993 αφορούν προϊόντα τα οποία προορίζονται για την ελληνική αγορά. Από αυτούς, 5.073 κωδικοί βρίσκονται διαθέσιμοι στη φαρμακευτική αλυσίδα και ήδη κυκλοφορούν. Ο συνολικός όγκος των Serial Number’s που έχουν διακινηθεί μέσω του συστήματος ξεπερνά πλέον τα εκατοντάδες εκατομμύρια, γεγονός που αποδεικνύει ότι ο μηχανισμός επαλήθευσης λειτουργεί σε πλήρη κλίμακα και καλύπτει το σύνολο της νόμιμης αλυσίδας εφοδιασμού. Παράλληλα, κατά το ίδιο χρονικό διάστημα συνεχίζουν να κυκλοφορούν φαρμακευτικά προϊόντα που φέρουν το “παραδοσιακό” κουπόνι/ταινία γνησιό-

40

ΥΓΕΙΑ • ΦΑΡΜΑΚΟ • ΙΔΙΩΤΙΚΗ ΑΣΦΑΛΙΣΗ

Ιωάννα Κοντομανωλοπούλου: Το ελληνικό σύστημα επαλήθευσης λειτουργεί ως ένα ψηφιακό τείχος προστασίας που θωρακίζει τη δημόσια υγεία.

τητας του ΕΟΦ, τα οποία διατίθενται κανονικά μέχρι την εξάντληση των αποθεμάτων τους. Με τον τρόπο αυτό, η αγορά προσαρμόζεται σταδιακά στο νέο σύστημα, χωρίς να διαταράσσεται η ομαλή διάθεση των φαρμάκων». Ποιοι θεσμικοί φορείς συμμετέχουν και παρέχουν στοιχεία στον Οργανισμό; «Ο HMVO είναι ένας Οργανισμός που στηρίζεται στη συνεργασία όλων των κρίσιμων κρίκων της αλυσίδας του φαρμάκου, τόσο σε θεσμικό όσο και σε επιχειρησιακό επίπεδο. Σε θεσμικό επίπεδο, ο Οργανισμός ιδρύθηκε

από τους βασικούς φορείς που εκπροσωπούν το σύνολο της φαρμακευτικής αγοράς, όπως είναι ο Σύνδεσμος Φαρμακευτικών Επιχειρήσεων Ελλάδος (ΣΦΕΕ), η Πανελλήνια Ένωση Φαρμακοβιομηχανίας (ΠΕΦ), το PhRMA Innovation Forum (PIF), ο Σύλλογος Αντιπροσώπων Φαρμακευτικών Ειδών και Ειδικοτήτων (ΣΑΦΕΕ), καθώς και ο Πανελλήνιος Φαρμακευτικός Σύλλογος (ΠΦΣ). Αξίζει να σημειωθεί ότι το σύστημα χρηματοδοτείται αποκλειστικά από τις φαρμακευτικές εταιρείες, δηλαδή τους Κατόχους Άδειας Κυκλοφορίας (ΚΑΚ), όπως προβλέπει ο ευρωπαϊκός κανονισμός. Η συμβολή τους είναι καθοριστική, καθώς αναλαμβάνουν το σύνολο του κόστους λειτουργίας, συντήρησης και τεχνικής υποστήριξης του HMVS, διασφαλίζοντας ότι το σύστημα παραμένει βιώσιμο και τεχνολογικά εξελιγμένο. Καθοριστικός είναι ο ρόλος της ΗΔΥΚΑ ως connector στο σύστημά μας, καθώς η τεχνική της διασύνδεση διαφοροποίησε τον σχεδιασμό του ελληνικού συστήματος και το κατέστησε μοναδικό στην Ευρώπη. Στην Ελλάδα, η διαδικασία επαλήθευσης και απενεργοποίησης λειτουργεί σε άμεση συσχέτιση με τη διαδικασία της αποζημίωσης. Η συνεργασία μας με τον ΕΟΦ, ως ρυθμιστική αρχή, είναι συνεχής και παραγωγική, παρέχοντας εποπτεία και κρίσιμες κατευθύνσεις για την ορθή εφαρμογή του ευρωπαϊκού κανονισμού. Αντίστοιχα, ο ΕΟΠΥΥ συνέβαλε καθοριστικά στην ενσωμάτωση και λειτουργική αξιοποίηση του NHRN, του εθνικού κωδικού αποζημίωσης, ο οποίος αποτελεί βασικό στοιχείο της διαδικασίας. Σε επιχειρησιακό επίπεδο, η επιτυχία του HMVS βασίστηκε στη στενή συνεργασία με όλους τους εμπλεκόμενους φορείς που συνέβαλαν στην άμεση και ομαλή ένταξη των τελικών χρηστών στο σύστημα. Τα ιδιωτικά

Η πλήρης ένταξη όλων των χρηστών παραμένει στρατηγικός στόχος και η πρόοδος που έχει επιτευχθεί δείχνει ότι βρισκόμαστε πολύ κοντά στην ολοκληρωμένη κάλυψη σε εθνικό επίπεδο.

φαρμακεία εντάχθηκαν μέσω της συνεργασίας ΠΦΣ και ΗΔΥΚΑ, ενώ τα δημόσια νοσοκομεία συνδέθηκαν μόνο για τους εξωνοσοκομειακούς ασθενείς μέσω του υπουργείου Υγείας και της ΗΔΥΚΑ. Η Ομοσπονδία Συνεταιρισμών Φαρμακοποιών Ελλάδος (ΟΣΦΕ) και ο Πανελλήνιος Σύλλογος Φαρμακαποθηκών (ΠΣΦ) υποστήριξαν την ένταξη των φαρμακαποθηκών και των 3PLs, διασφαλίζοντας την πλήρη κάλυψη του χονδρεμπορίου. Αντίστοιχα, για την ένταξη των ιδιωτικών νοσηλευτικών μονάδων συνεργαστήκαμε στενά με τον Σύνδεσμο Ιδιωτικών Κλινικών Ελλάδος (ΣΙΚΕ), την Ένωση Ψυχιατρικών Κλινικών και τον Σύνδεσμο Εμπόρων Κλινικών (ΣΕΚ), εξασφαλίζοντας ότι το σύστημα εφαρμόζεται ομοιόμορφα σε όλο το φάσμα των ιδιωτικών θεραπευτηρίων. Σημαντικό ρόλο, όμως, διαδραμάτισαν και οι πάροχοι λογισμικού όλων των τελικών χρηστών. Με εβδομαδιαίες συναντήσεις, συνεχή τεχνική υποστήριξη και άμεση αντιμετώπιση ζητημάτων, συνέβαλαν καθοριστικά στη βελτιστοποίηση των διαδικασιών και στην ενίσχυση της συνολικής λειτουργικότητας του συστήματος. Η συμμετοχή όλων αυτών των φορέων διασφαλίζει ότι το HMVS λειτουργεί με ενιαία πρότυπα, υψηλή αξιοπιστία και πλήρη κάλυψη της νόμιμης αλυσίδας εφοδιασμού, όπως προβλέπει ο ευρωπαϊκός κανονισμός, ενισχύοντας την ασφάλεια των ασθενών και την ακεραιότητα της φαρμακευτικής αγοράς».

μενων πληροφοριακών υποδομών. Αυτές οι ανησυχίες ήταν απολύτως κατανοητές, καθώς η μετάβαση σε ένα νέο ευρωπαϊκό πλαίσιο ελέγχου απαιτεί χρόνο, πόρους και συντονισμό. Στην Ελλάδα, Σταδιακά, μέσα από συη διαδικασία στηματική συνεργασία μεταξύ επαλήθευσης του HMVO και των παρόχων και απενεργοποίλογισμικού των νοσοκομείησης λειτουργεί ων, έχει σημειωθεί σημαντική σε άμεση πρόοδος. Η πλειονότητα των συσχέτιση με νοσοκομειακών φαρμακείων έχει τη διαδικασία της ολοκληρώσει τη διασύνδεση με αποζημίωσης. το σύστημα, ενώ παρέχεται συνεχής τεχνική υποστήριξη ώστε να αντιμετωπίζονται άμεσα τυχόν δυσκολίες και να διασφαλίζεται η ομαλή λειτουργία. Σήμερα, η εικόνα είναι σαφώς πιο ώριμη, καθώς η συμμόρφωση αυξάνεται σταθερά και τα περισσότερα νοσοκομεία πραγματοποιούν κανονικά τις απαιτούμενες επαληθεύσεις και απενεργοποιήσεις, συμβάλλοντας ουσιαστικά στην ενίσχυση της ασφάλειας της εφοδιαστικής αλυσίδας. Η πλήρης, όμως, ένταξη όλων των χρηστών παραμένει στρατηγικός στόχος και η πρόοδος που έχει επιτευχθεί δείχνει ότι βρισκόμαστε πολύ κοντά στην ολοκληρωμένη επιχειρησιακή κάλυψη σε εθνικό επίπεδο».

Τι γίνεται με τα νοσοκομειακά φαρμακεία που αρχικά είχαν εκφράσει επιφυλάξεις; «Στην αρχική φάση εφαρμογής του συστήματος υπήρξαν ορισμένες εύλογες επιφυλάξεις από διάφορες κατηγορίες τελικών χρηστών, κυρίως λόγω των τεχνικών απαιτήσεων και της ανάγκης προσαρμογής των υφιστά-

Πόσο έχει συμβάλει η λειτουργία του HMVS στην αποτροπή εισόδου ψευδεπίγραφων φαρμάκων; «Η συμβολή του HMVS στην προστασία της νόμιμης αλυσίδας εφοδιασμού φαρμάκων είναι καθοριστική και απολύτως μετρήσιμη. Η Ελλάδα διαθέτει σήμερα ένα από τα πιο αυστηρά και τεχνολογικά προηγμένα

συστήματα επαλήθευσης στην Ευρώπη. Το ελληνικό σύστημα συνδυάζει την επαλήθευση των χαρακτηριστικών ασφαλείας με τη διαδικασία αποζημίωσης. Η αρχιτεκτονική αυτή, μοναδική σε ευρωπαϊκό επίπεδο, επιτρέπει την ακριβή παρακολούθηση κάθε ύποπτης ή μη έγκυρης σάρωσης και ενισχύει την ιχνηλασιμότητα σε όλα τα στάδια της αλυσίδας. Μέχρι σήμερα, δεν έχει καταγραφεί κανένα περιστατικό εισόδου ψευδεπίγραφου φαρμάκου στη νόμιμη ελληνική αγορά μετά την εφαρμογή του συστήματος. Αυτό επιβεβαιώνει ότι το HMVS λειτουργεί με υψηλά επίπεδα αξιοπιστίας και ότι η χώρα παραμένει ιδιαίτερα προστατευμένη απέναντι σε τέτοιου είδους απειλές. Είναι σημαντικό να τονίσουμε ότι διεθνώς τα ψευδεπίγραφα φάρμακα σπάνια εισέρχονται μέσω των νόμιμων καναλιών -όπως φαρμακεία, φαρμακαποθήκες και νοσοκομεία- τα οποία λειτουργούν υπό αυστηρό έλεγχο. Οι κύριες πηγές προμήθειας τέτοιων προϊόντων είναι παράνομες ιστοσελίδες και μη αδειοδοτημένοι προμηθευτές. Στην Ελλάδα, η απαγόρευση της διαδικτυακής πώλησης φαρμάκων έχει περιορίσει δραστικά τον κίνδυνο για τους ασθενείς. Ωστόσο, ο κίνδυνος παραμένει όταν κάποιος επιλέγει να αγοράσει φάρμακα από μη αξιόπιστες ή παράνομες διαδικτυακές πηγές. Για τον λόγο αυτό, η ενημέρωση του κοινού και η ενίσχυση της εμπιστοσύνης στα νόμιμα κανάλια διανομής αποτελούν βασικούς πυλώνες της στρατηγικής μας. Συνολικά, το ελληνικό σύστημα επαλήθευσης λειτουργεί ως ένα ψηφιακό τείχος προστασίας που θωρακίζει τη δημόσια υγεία. Η λειτουργία του ενισχύει την εμπιστοσύνη των ασθενών και των επαγγελματιών υγείας, διασφαλίζοντας ότι κάθε συσκευασία που φτάνει στον πολίτη είναι αυθεντική, ασφαλής και πλήρως ιχνηλατήσιμη».

ΥΓΕΙΑ • ΦΑΡΜΑΚΟ • ΙΔΙΩΤΙΚΗ ΑΣΦΑΛΙΣΗ

41

ΡΕΠΟΡΤΑΖ ●

ΑΥΤΟΦΡΟΝΤΙΔΑ Χ 6,7 6,7 ευρώ επιστρέφουν στο σύστημα Υγείας για κάθε ευρώ δαπάνης στην Αυτοφροντίδα - Στο τραπέζι, η μετατροπή συνταγογραφούμενων φαρμάκων σε μη συνταγογραφούμενα Της Ανθής Αγγελοπούλου aaggelopoulou@naftemporiki.gr

Η

μετατροπή συνταγογραφούμενων φαρμάκων σε μη συνταγογραφούμενα και το πόσο αυτά συμβάλλουν στην εξοικονόμηση πόρων, έπεσε στο τραπέζι των συζητήσεων στη γενική συνέλευση του Συνδέσμου Εταιρειών Φαρμάκων Ευρείας Χρήσης - ΕΦΕΧ. Αναφερόμενος στο θέμα, ο υπουργός Υγείας, Άδωνις Γεωργιάδης, επεσήμανε ότι η μετατροπή συνταγογραφούμενων φαρμάκων σε μη συνταγογραφούμενα συμβάλλει στην εξοικονόμηση πόρων. Όπως είπε χαρακτηριστικά, για κάθε 1 ευρώ που δαπανάται σε Αυτοφροντίδα επιστρέφουν 6,7 ευρώ στο σύστημα Υγείας. Σύμφωνα με τον υπουργό Υγείας, η πολιτεία αναγνωρίζει τη σημαντική συνεισφορά του κλάδου των Μη Συνταγογραφούμενων Φαρμάκων στη δημόσια υγεία, επισημαίνοντας ότι η μετατροπή φαρμάκων σε μη συνταγογραφούμενα μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά στην εξοικονόμηση πόρων, οι οποίοι μπορούν να επενδυθούν σε άλλους κρίσιμους τομείς της Υγείας. Όπως είπε, το φάρμακο αποτελεί ένα σύνθετο πεδίο άσκησης δημόσιας πολιτικής και απαιτεί συντονισμό και πιο προληπτική δράση. Τα οφέλη Για το θέμα, ο γενικός διευθυντής του ΕΦΕΧ, Θωμάς Δόκιος, εξήγησε ότι πάνω από 1 εκατ. Έλληνες χρησιμοποιούν καθημερινά προϊόντα Αυτοφροντίδας (OTC/ΜΗΣΥΦΑ) και για κάθε 1 ευρώ που δαπανάται σε Aυτοφροντίδα επιστρέφουν περίπου 6,7 ευρώ στο σύστημα Υγείας. Σύμφωνα μάλιστα με μελέτη της Εθνικής Σχολής Δημόσιας Υγείας (ΕΣΔΥ), ο εμπλουτισμός της λίστας των ΜΗΣΥΦΑ θα μπορούσε να δημιουργήσει οικονομικό όφελος ύψους 567 εκατ. ευρώ για το σύστημα Υγείας. Η αξία των ΜΗΣΥΦΑ, όπως είπε ο κ. Δόκιος, αποτυπώνεται και σε επίπεδο χρόνου και πόρων, καθώς, χωρίς προϊόντα Αυτοφροντίδας ένας πολίτης με ήπια συμπτώματα θα χρειαζόταν κατά μέσο όρο περίπου 106 λεπτά για μεταφορά, αναμονή και επίσκεψη σε γιατρό, ενώ οι γιατροί θα έπρεπε να αφιερώνουν περισσότερες από 2,4 ώρες καθημερινά επιπλέον για την αντιμετώπιση ήπιων καταστάσεων. Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, σύμφωνα με τον πρόεδρο του Συνδέσμου, Γρηγόρη Καρέλο, η απουσία Αυτο-

42

ΥΓΕΙΑ • ΦΑΡΜΑΚΟ • ΙΔΙΩΤΙΚΗ ΑΣΦΑΛΙΣΗ

φροντίδας θα σήμαινε ανάγκη για περισσότερους από 120.000 επιπλέον γιατρούς, μόνο για ήπιες καταστάσεις που σήμερα διαχειρίζονται υπεύθυνα οι πολίτες. Επίσης, για το 2026 προβλέπεται αύξηση της παγκόσμιας αγοράς Aυτοφροντίδας περίπου 6,8% σε ετήσια βάση.

Ένας πολίτης με ήπια συμπτώματα θα χρειαζόταν κατά μέσο όρο περίπου 106 λεπτά για μεταφορά, αναμονή και επίσκεψη σε γιατρό.

“

Ο εμπλουτισμός της λίστας των ΜΗΣΥΦΑ θα μπορούσε να δημιουργήσει οικονομικό όφελος ύψους 567 εκατ. ευρώ για το σύστημα Υγείας.

Οι προτάσεις Στο πλαίσιο της στρατηγικής του, ο ΕΦΕΧ έχει καταθέσει σειρά προτάσεων για την ενίσχυσης της Αυτοφροντίδας στην Ελλάδα, όπως είναι η δημιουργία νομοθετικού πλαισίου μετατροπής φαρμάκων σε ΜΗΣΥΦΑ (switches) για την επιτάχυνση της πρόσβασης των πολιτών σε ασφαλείς και αποτελεσματικές θεραπείες Αυτοφροντίδας, η θεσμοθέτηση πλαισίου για το umbrella branding για την αποτελεσματικότερη ενημέρωση των πολιτών και την ανάπτυξη καινοτόμων προϊόντων, και η διαμόρφωση ισορροπημένης προσέγγισης για την Ευρωπαϊκή Οδηγία σχετικά με τα αστικά λύματα

ΑΡΘΡΟ ●

Καινοτομία στη θεραπεία των αιμοσφαιρινοπαθειών Με τη μιταπιβάτη διαθέτουμε για πρώτη φορά μια, από του στόματος, τροποποιητική της νόσου θεραπεία για ευρύ φάσμα ασθενών με θαλασσαιμία, με ενθαρρυντική επέκταση και στη δρεπανοκυτταρική νόσο

Η Σοφία Ντελίκου Αιματολόγος, διευθύντρια ΕΣΥ, Μονάδα Μεσογειακής Αναιμίας και Δρεπανοκυτταρικής Νόσου, υπεύθυνη Κέντρου Εμπειρογνωμοσύνης Παρακολούθησης Αιμοσφαιρινοπαθειών και Επιπλοκών τους, Ιπποκράτειο Γενικό Νοσοκομείο Αθήνας

44

θαλασσαιμία, μαζί με τη δρεπανοκυτταρική νόσο, συγκαταλέγεται στις συχνότερες κληρονομικές αιμοσφαιρινοπάθειες παγκοσμίως και αποτελεί σημαντικό κεφάλαιο της δημόσιας υγείας στη χώρα μας. Για δεκαετίες, η αντιμετώπισή της στηριζόταν στις μεταγγίσεις, την αποσιδήρωση και, για επιλεγμένους ασθενείς, στη μεταμόσχευση αιμοποιητικών κυττάρων. Τα τελευταία χρόνια, ωστόσο, βιώνουμε μια πραγματική επανάσταση: από την υποστηρικτική διαχείριση περνάμε στην τροποποίηση της ίδιας της νόσου, με κορυφαία έκφραση αυτής της μετάβασης την πρώτη από του στόματος στοχευμένη θεραπεία. Μιταπιβάτη: η πρώτη από του στόματος τροποποιητική θεραπεία Η μιταπιβάτη σηματοδοτεί μια νέα εποχή. Αποτελεί την πρώτη καινοτόμο από του στόματος θεραπεία για τη θαλασσαιμία από την εποχή των πρώτων από του στόματος αποσιδηρωτικών παραγόντων στις αρχές της δεκαετίας του 2000 , μια ουσιαστική τομή για μια νόσο της οποίας οι θεραπευτικές επιλογές παρέμεναν επί χρόνια κατά βάση παρεντερικές. Πρόκειται για έναν ενεργοποιητή της πυροσταφυλικής κινάσης των ερυθροκυττάρων (PKR), του βασικού ενζύμου της γλυκόλυσης. Στις αιμοσφαιρινοπάθειες, το ερυθροκύτταρο λειτουργεί υπό μεταβολικό στρες και ενεργειακό έλλειμμα· ενεργοποιώντας την πυροσταφυλική κινάση, η μιταπιβάτη αυξάνει το ATP και μειώνει το 2,3-διφωσφογλυκερικό, ενισχύοντας την ακεραιότητα της μεμβράνης, την παραμορφωσιμότητα και την επιβίωση των ερυθρών. Έτσι περιορίζονται η αναποτελεσματική ερυθροποίηση και η αιμόλυση, με παρέμβαση στον ίδιο τον παθοφυσιολογικό μηχανισμό της νόσου. Η μηχανιστική «κοιτίδα» του φαρμάκου βρίσκεται στην ανεπάρκεια της πυροσταφυλικής κινάσης, την πιο συχνή ενζυμική

ΥΓΕΙΑ • ΦΑΡΜΑΚΟ • ΙΔΙΩΤΙΚΗ ΑΣΦΑΛΙΣΗ

διαταραχή της γλυκόλυσης που προκαλεί κληρονομική μη σφαιροκυτταρική αιμολυτική αναιμία. Σε αυτή την ένδειξη η μιταπιβάτη ήταν η πρώτη εγκεκριμένη στοχευμένη θεραπεία (ΗΠΑ και ΕΕ, 2022), επιδεικνύοντας αύξηση της αιμοσφαιρίνης και μείωση της αιμόλυσης και των μεταγγισιακών αναγκών. Η επιτυχία αυτή αποτέλεσε την απόδειξη της αρχής που άνοιξε τον δρόμο για την επέκταση στη θαλασσαιμία και τη δρεπανοκυτταρική νόσο. Στη θαλασσαιμία, η τεκμηρίωση προέρχεται από το πρόγραμμα μελετών φάσης 3 ENERGIZE και ENERGIZE-T, που αξιολόγησαν τη μιταπιβάτη σε μη μεταγγισιοεξαρτώμενη και σε μεταγγισιοεξαρτώμενη νόσο αντίστοιχα. Στις μη μεταγγισιοεξαρτώμενες μορφές καταγράφηκε ουσιαστική και διατηρήσιμη αύξηση της αιμοσφαιρίνης με βελτίωση της κόπωσης, ενώ στις μεταγγισιοεξαρτώμενες παρατηρήθηκε σημαντική μείωση του μεταγγισιακού φορτίου, με μερίδα ασθενών να επιτυγχάνει παρατεταμένα διαστήματα ανεξαρτησίας από μεταγγίσεις. Με βάση τα δεδομένα αυτά, η μιταπιβάτη έλαβε έγκριση στην Ευρωπαϊκή Ένωση το 2026 για ενηλίκους με α- ή β-θαλασσαιμία, τόσο μεταγγισιοεξαρτώμενη όσο και μη καθιστάμενη το πρώτο εγκεκριμένο από του στόματος φάρμακο που καλύπτει ολόκληρο

Καθοριστικό πλεονέκτημα για τη μιταπιβάτη είναι η ευκολία χορήγησης: μια καθημερινή, μη παρεντερική αγωγή που εντάσσεται στην καθημερινότητα του ασθενούς και επιτρέπει εξατομίκευση.

αυτό το φάσμα. Πέρα από την αποτελεσματικότητα, καθοριστικό πλεονέκτημα είναι η ευκολία χορήγησης: μια καθημερινή, μη παρεντερική αγωγή που εντάσσεται στην καθημερινότητα του ασθενούς και επιτρέπει εξατομίκευση. Απαιτείται τακτική παρακολούθηση της ηπατικής λειτουργίας. Η μιταπιβάτη εντάσσεται σε ένα ραγδαία εξελισσόμενο οπλοστάσιο. Η λουσπατερσέπτη έχει ήδη μειώσει τις μεταγγισιακές ανάγκες στους ασθενείς που ανταποκρίθηκαν , ενώ η γονιδιακή επεξεργασία exa-cel την πρώτη θεραπεία CRISPR/Cas9 που επανενεργοποιεί την εμβρυϊκή αιμοσφαιρίνη προσφέρει προοπτική ίασης σε επιλεγμένους ασθενείς. Ενθαρρυντικά αποτελέσματα και στη δρεπανοκυτταρική νόσο Στη δρεπανοκυτταρική νόσο, η μελέτη φάσης 3 RISE UP πέτυχε το πρωτεύον καταληκτικό της σημείο, με στατιστικά σημαντική βελτίωση της αιμοσφαιρίνης έναντι του εικονικού φαρμάκου και βελτίωση των δεικτών αιμόλυσης. Καταγράφηκαν επιπλέον μείωση του μεταγγισιακού φορτίου και, στους ανταποκριθέντες, βελτιώσεις σε δείκτες όπως οι αγγειοαποφρακτικές κρίσεις, ο πόνος και η σωματική λειτουργικότητα ευρήματα που οδήγησαν ήδη σε κατάθεση φακέλου έγκρισης στις αρμόδιες ρυθμιστικές αρχές. Με τη μιταπιβάτη διαθέτουμε για πρώτη φορά μια από του στόματος, τροποποιητική της νόσου θεραπεία για ευρύ φάσμα ασθενών με θαλασσαιμία, με ενθαρρυντική επέκταση και στη δρεπανοκυτταρική νόσο. Η πρόκληση πλέον μετατοπίζεται στην ισότιμη πρόσβαση, τη μακροχρόνια παρακολούθηση και την εξατομικευμένη επιλογή, μέσα από οργανωμένα κέντρα εμπειρογνωμοσύνης και διεπιστημονική φροντίδα ώστε η καινοτομία να μεταφράζεται σε απτό όφελος για κάθε ασθενή.

ΡΕΠΟΡΤΑΖ ●

ΥΠΕΡ-ΘΕΤΙΚΌΣ Ο ΑΝΤΊΚΤΥΠΟΣ ΤΩΝ ΕΠΕΝΔΎΣΕΩΝ ΣΤΗΝ ΚΑΙΝΟΤΟΜΊΑ Οικονομική μελέτη σχετικά με την επίδραση της φαρμακευτικής καινοτομίας στην Ευρώπη ενισχύει το επιχείρημα ότι η υποεπένδυση στην Υγεία δεν οδηγεί σε εξοικονόμηση πόρων, αλλά κοστίζει περισσότερο

Stefan Oelrich: Οι επιλογές που θα γίνουν σήμερα θα καθορίσουν εάν η Ευρώπη θα συνεχίσει να ηγείται στην ιατρική καινοτομία ή θα μείνει κι άλλο πίσω σε έναν από τους πιο στρατηγικά σημαντικούς τομείς στον κόσμο.

Της Ανθής Αγγελοπούλου aaggelopoulou@naftemporiki.gr

Μ

ια νέα ολοκληρωμένη μελέτη για την κοινωνική και οικονομική αξία της φαρμακευτικής καινοτομίας δημοσιεύθηκε στις αρχές Ιουλίου από την Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία Φαρμακευτικών Βιομηχανιών και Ενώσεων - EFPIA και δείχνει ότι μεταξύ 2014 και 2024 οι επενδύσεις της Ευρώπης, ύψους 11,67 δισεκατομμυρίων ευρώ, σε νέα φάρμακα απέδωσαν περισσότερο από 5 φορές σε κοινωνικές, οικονομικές και νοσοκομειακές εξοικονομήσεις - κάτι που ισοδυναμεί με συνολικά 66 δισεκατομμύρια ευρώ, συμπεριλαμβανομένων άνω των 9 δισεκατομμυρίων ευρώ σε άμεσες νοσοκομειακές εξοικονομήσεις. Η μελέτη εξετάζει τον αντίκτυπο στη θνησιμότητα και την αξιοποίηση των νοσοκομείων και ποσοτικοποιεί τις οικονομικές αποδόσεις με βάση τρεις κύριες περιοχές ασθενειών (καρκίνος, διαβήτης, αναπνευστικά) σε 29 ευρωπαϊκές χώρες μεταξύ 2014 και 2022. Σύμφωνα με τα βασικά ευρήματα, η χρήση πρόσφατα εγκεκριμένων φαρμάκων συνδέεται με αποτροπή 1,83 εκατομμυρίων χαμένων ετών ζωής πριν από την ηλικία των 85 ετών και με μείωση 20,9 εκατομμυρίων ημερών νοσηλείας σε 29 ευρωπαϊκές χώρες, που ισοδυναμεί με την απελευθέρωση περισσότερων από 57.000 νοσοκομειακών κλινών για ένα πλήρες έτος. Επίσης, η χρήση καινοτόμων φαρμάκων έχει αποδώσει έως και 6 φορές το κόστος, με συνολικό αντίκτυπο άνω των 66 δισεκατομμυρίων ευρώ σε όλη την Ευρώπη. Τα καινοτόμα φάρμακα έχουν δημιουργήσει 38 δισεκατομμύρια ευρώ σε παραγωγικότητα του εργατικού δυναμικού, 19 δισεκατομμύρια ευρώ εξοικονόμηση σε απλήρωτες εισφορές και 9 δισεκατομμύρια ευρώ σε εξοικονόμηση κόστους νοσοκομείων. Όσον αφορά την εξοικονόμηση νοσοκομείων, επέ-

46

ΥΓΕΙΑ • ΦΑΡΜΑΚΟ • ΙΔΙΩΤΙΚΗ ΑΣΦΑΛΙΣΗ

στρεψε 78 σεντ ανά 1 ευρώ που επενδύθηκε, πριν από την καταμέτρηση των κερδών παραγωγικότητας. Αναλυτικότερα, κάθε 1 ευρώ που επενδύθηκε σε φάρμακα για τον καρκίνο έχει επιστρέψει 6,80 ευρώ, στα φάρμακα για τον διαβήτη και τον μεταβολισμό 4,70 ευρώ και στα αναπνευστικά φάρμακα 3,80 ευρώ. Αναφορικά με τα νέα φάρμακα, οι Ευρωπαίοι περιμένουν επίσης 500 ημέρες, κατά μέσο όρο, για να έχουν πρόσβαση σε ένα πρόσφατα εγκεκριμένο φάρμακο, με απόκλιση 88% μεταξύ των χωρών. Το 2025, το 49% των θεραπειών δεν ήταν διαθέσιμο στους Ευρωπαίους ασθενείς στην Ευρώπη - από 46% που ήταν το 2019. Επίσης, το 17% ήταν διαθέσιμο υπό περιορισμένες συνθήκες (από 6% το 2019), ενώ το ποσοστό των φαρμάκων που ήταν πλήρως διαθέσιμα στους καταλόγους αποζημίωσης μειώθηκε στο 28%, από 42% που ήταν το 2019. Μακροπρόθεσμα οφέλη Η μελέτη δείχνει ότι η επένδυση στη φαρμακευτική καινοτομία και η έγκαιρη διαθεσιμότητα καινοτόμων φαρμάκων δημιουργούν σημαντικά οικονομικά και κοινωνικά οφέλη, καθώς και μετριασμό των περιορισμών στην ικανότητα του εργατικού δυναμικού στα συστήματα υγειονομικής περίθαλψης. Ωστόσο, αυτά τα οφέλη συχνά παρατηρούνται μακροπρόθεσμα ή

“

Οι Ευρωπαίοι περιμένουν 500 ημέρες, κατά μέσο όρο, για να έχουν πρόσβαση σε ένα πρόσφατα εγκεκριμένο φάρμακο, με απόκλιση 88% στην πρόσβαση μεταξύ των χωρών.

εμφανίζονται εκτός των προϋπολογισμών Υγείας ως μειωμένο κόστος κοινωνικής περίθαλψης, αυξημένα φορολογικά έσοδα και μειωμένα επιδόματα ασθένειας. Ως αποτέλεσμα, η Ευρώπη συνεχίζει να επιδιώκει βραχυπρόθεσμες στρατηγικές συγκράτησης του κόστους που αποσκοπούν στη μείωση των δαπανών για φάρμακα σε όλα τα κράτη-μέλη, αντί για μια επενδυτική στρατηγική που ωφελεί τους ασθενείς, τα συστήματα Υγείας και την οικονομία της Ευρώπης. Για παράδειγμα, η Ευρώπη δαπανά περίπου το 1% του ΑΕΠ της σε φαρμακευτικά προϊόντα σε σύγκριση με 2% στις ΗΠΑ και 1,8% στην Κίνα. Χωρίς δέσμευση για αυξημένες δαπάνες σε καινοτόμα φάρμακα, οι Ευρωπαίοι ασθενείς και τα συστήματα Υγείας θα αντιμετωπίσουν αυξανόμενες καθυστερήσεις στην πρόσβαση στις τελευταίες επιστημονικές ανακαλύψεις και το οικοσύστημα καινοτομίας θα συνεχίσει να επιδεινώνεται σε σύγκριση με την Ασία και τις ΗΠΑ. Η Ευρώπη συνεχίζει να δυσκολεύεται να ανταγωνιστεί για επενδύσεις σε σύγκριση με τους παγκόσμιους ομολόγους της: Έχει χάσει σχεδόν το ένα τέταρτο του παγκόσμιου μεριδίου της στις επενδύσεις σε φαρμακευτική έρευνα και ανάπτυξη σε διάστημα δύο δεκαετιών και το μερίδιό της στις κλινικές δοκιμές που χρηματοδοτούνται από τη βιομηχανία έχει σχεδόν μειωθεί στο μισό από το 2013. Οι αβεβαιότητες που δημιουργούνται από τις παγκόσμιες εμπορικές και τιμολογιακές πολιτικές είναι πιθανό να επιδεινώσουν τις τάσεις. Αξίζει να σημειωθεί ότι η έρευνα, η οποία διεξήχθη από το Ινστιτούτο WifOR και συντάχθηκε από κοινού με τον οικονομολόγο του πανεπιστημίου Κολούμπια, καθηγητή Frank R. Lichtenberg, ουσιαστικά αμφισβητεί την αντίληψη της υγειονομικής περίθαλψης

Κάθε 1 ευρώ που επενδύθηκε σε φάρμακα για τον καρκίνο έχει επιστρέψει 6,80 ευρώ, στα φάρμακα για τον διαβήτη και τον μεταβολισμό 4,70 ευρώ και στα αναπνευστικά φάρμακα 3,80 ευρώ.

ως απλώς ενός κόστους που πρέπει να περιοριστεί και υποστηρίζει αντ’ αυτού ότι οι πολιτικές θα πρέπει να αντικατοπτρίζουν την αξία που προσφέρει η καινοτομία στα συστήματα Υγείας και την κοινωνία. Υπεραξία και ευημερία Όπως επισημαίνει ο πρόεδρος της EFPIA Stefan Oelrich, εάν η Ευρώπη θέλει να παραμείνει παγκόσμιος ηγέτης στις βιοεπιστήμες, πρέπει να δημιουργήσει ένα περιβάλλον όπου η καινοτομία μπορεί να ευδοκιμήσει και όπου οι ασθενείς μπορούν να επωφεληθούν από τις επιστημονικές ανακαλύψεις χωρίς περιττές καθυστερήσεις. Σύμφωνα με τον ίδιο, οι επιλογές που θα γίνουν σήμερα θα καθορίσουν εάν η Ευρώπη θα συνεχίσει να ηγείται στην ιατρική καινοτομία ή θα μείνει κι άλλο πίσω σε έναν από τους πιο στρατηγικά σημαντικούς τομείς στον κόσμο. Η EFPIA με αφορμή τη νέα μελέτη κατέγραψε μια σειρά συστάσεων πολιτικής που πρέπει να ακολουθήσουν τα 29 κράτη και αφορά πρωτίστως την αναγνώριση της φαρμακευτικής καινοτομίας ως οικονομικής επένδυσης και όχι ως κόστους. Οι αποδόσεις των φαρμάκων, όπως λέει, είναι υψηλές και πιθανώς υποτιμημένες, ενώ τα πλαίσια πολιτικής θα πρέπει να αντικατοπτρίζουν την πλήρη οικονομική αξία της καινοτομίας, συμπεριλαμβανομένων των κερδών παραγωγικότητας και της μειωμένης επιβάρυνσης της υγειονομικής περίθαλψης. Επίσης, είναι απαραίτητη η διασφάλιση έγκαιρης και ισότιμης πρόσβασης των ασθενών σε καινοτόμα φάρμακα σε όλη την Ευρώπη. Οι καθυστερήσεις στην πρόσβαση μεταφράζονται άμεσα σε απώλειες υγείας που μπορούν να αποφευχθούν και διαφυγόντα οικονομικά οφέλη. Ως εκ τούτου, ο εξορθολογισμός των οδών έγκρισης, αποζημίωσης και απορρόφησης πρέπει να αποτελεί κοινή προτεραιότητα σε όλα τα κράτη-μέλη. Και τέλος, πρέπει να ενισχυθεί το οικοσύστημα των βιοεπιστημών της Ευρώπης μέσω μιας συντονισμένης πολιτικής δράσης. Σύμφωνα με την EFPIA, το γεωπολιτικό και κανονιστικό περιβάλλον κινδυνεύει να καταστήσει την Ευρώπη λιγότερο ανταγωνιστική ως προορισμό για φαρμακευτικές επενδύσεις. Τα κράτη-μέλη και τα θεσμικά όργανα της Ε.Ε. πρέπει να αντιμετωπίζουν την καινοτομία, την πρόσβαση και την ανταγωνιστικότητα ως διασυνδεδεμένες, όχι απομονωμένες, πολιτικές ατζέντες. Αναφερόμενη στις προτάσεις αυτές, η Nathalie Moll, γενική διευθύντρια της EFPIA, εξήγησε ότι οι δαπάνες στην υγειονομική περίθαλψη δημιουργούν σημαντικά μεγαλύτερη αξία από ό,τι κοστίζουν στην κοινωνία. «Η υποτίμηση των προϋπολογισμών για την Υγεία και τα φάρμακα είναι μια πολιτική επιλογή που δεν είναι μόνο ένα στρατηγικό λάθος, αλλά μια οικονομικά αυτοκαταστροφική απόφαση που θυσιάζει τη μακροπρόθεσμη ευημερία για βραχυπρόθεσμα οφέλη. Πολλά έθνη αναγνωρίζουν πλέον τη σημασία μιας υγιούς κοινωνίας ως κλειδιού για μια οικονομία υψηλών επιδόσεων. Η Ευρώπη θα πρέπει να ακολουθήσει το παράδειγμα» επισημαίνει η κ. Moll

ΥΓΕΙΑ • ΦΑΡΜΑΚΟ • ΙΔΙΩΤΙΚΗ ΑΣΦΑΛΙΣΗ

47

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ●

Μετρήσιμος ο αντίκτυπος του RRF στην Υγεία, αλλά με σημαντικές επιφυλάξεις Η διευθύντρια Ερευνών της διαΝΕΟσις, δρ Φαίη Μακαντάση, μιλάει στη «Ν» για τις επενδύσεις στην πρωτοβάθμια Υγεία, επισημαίνοντας ότι η Ελλάδα μπορεί να υλοποιεί μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις με υψηλό αποτύπωμα στην παραγωγικότητα, αλλά υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις Στην Ανθή Αγγελοπούλου aaggelopoulou@naftemporiki.gr

Σ

τον αντίκτυπο του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (RRF) στον τομέα της Υγείας αναφέρεται σε συνέντευξή της στη «Ν» η διευθύντρια Ερευνών διαΝΕΟσις, δρ Φαίη Μακαντάση, επισημαίνοντας ότι η Ελλάδα επένδυσε στην πρωτοβάθμια Υγεία, ωστόσο η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, σε έκθεση που εκπόνησε, υποστηρίζει ότι απαιτούνται περαιτέρω προσπάθειες για την εξασφάλιση λειτουργίας της μεταρρύθμισης του συστήματος Υγείας. Κυρία Μακαντάση, η Ελλάδα ήταν ένας από τους μεγαλύτερους δικαιούχους του RRF και μία από τις πρώτες χώρες που υιοθέτησε πράσινες και ψηφιακές μεταρρυθμίσεις. Ποιος ήταν ο αντίκτυπος του προγράμματος στον τομέα της Υγείας; «Το RRF είχε μετρήσιμο αντίκτυπο στην Υγεία, αλλά με σημαντικές επιφυλάξεις ως προς τη φύση και τη βιωσιμότητα των παρεμβάσεων. Σε επίπεδο Ε.Ε., ο πυλώνας “Υγεία, οικονομική, κοινωνική και θεσμική ανθεκτικότητα” είναι εκείνος με την υψηλότερη πρόοδο. Από τους 2.473 στόχους, οι 1.494, δηλαδή ένα ποσοστό 60%, έχουν εκπληρωθεί ή αναφερθεί ως ολοκληρωμένοι. Παραδείγματα από άλλα κράτη-μέλη περιλαμβάνουν την Ιρλανδία, η οποία ολοκλήρωσε 96 κοινοτικά δίκτυα πρωτοβάθμιας φροντίδας, τη Λιθουανία, που δημιούργησε νόμο για τα ασθενοφόρα με εθνικά πρότυπα, τη Γαλλία, η οποία έφτιαξε ηλεκτρονικούς φακέλους υγείας για 40 εκατ. πολίτες, καθώς και το Λουξεμβούργο, που ολοκλήρωσε ένα ψηφιακό μητρώο επαγγελμάτων υγείας. Για την Ελλάδα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναγνωρίζει ότι το RRF επένδυσε στη μετάβαση προς ένα σύστημα Υγείας βασισμένο στην

48

ΥΓΕΙΑ • ΦΑΡΜΑΚΟ • ΙΔΙΩΤΙΚΗ ΑΣΦΑΛΙΣΗ

ψηφιακός μετασχηματισμός της Υγείας απαιτεί αύξηση της ψηφιακής υγειονομικής εγγραμματοσύνης για να αξιοποιηθούν τα εργαλεία e-health. Το κρίσιμο ζήτημα για την Ελλάδα είναι ότι μέρος των υγειονομικών δαπανών του RRF, όπως η χρηματοδότηση εκκρεμών χειρουργείων και απογευματινών επεμβάσεων, αντιμετωπίστηκε ως επενδυτική δαπάνη, ενώ στην πραγματικότητα ήταν κάλυψη ενός αποθέματος ανικανοποίητων λειτουργικών αναγκών που είχε συσσωρευτεί. Αυτό δεν αυξάνει το παραγωγικό κεφάλαιο του συστήματος Υγείας, απλώς μειώνει προσωρινά τις λίστες αναμονής. Ως εκ τούτου, η βιωσιμότητα αυτών των αποτελεσμάτων μετά τη λήξη του RRF παραμένει αβέβαιη, εφόσον δεν συνοδεύτηκαν από διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις χρηματοδότησης και οργάνωσης του συστήματος».

Δρ Φαίη Μακαντάση: Η Ελλάδα μπορεί να υλοποιεί μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις υψηλού αντίκτυπου, αλλά μόνο εφόσον αυτές είναι ώριμες, καλά σχεδιασμένες και εμπροσθοβαρείς.

πρωτοβάθμια φροντίδα. Ωστόσο, η ίδια η Επιτροπή, σε μια τελευταία έκθεσή της (Country Report 2026), επισημαίνει ότι απαιτούνται περαιτέρω προσπάθειες για την εξασφάλιση λειτουργίας της μεταρρύθμισης του προσωπικού ιατρού και του συστήματος παραπομπών, την αντιμετώπιση ελλείψεων νοσηλευτών και γενικών ιατρών και των γεωγραφικών ανισοτήτων τους, αλλά και τη μείωση των out-of-pocket πληρωμών, καθώς η Ελλάδα εξακολουθεί να έχει το υψηλότερο ποσοστό τέτοιων πληρωμών στην Ε.Ε. Επίσης, ο

Τι λειτούργησε και τι όχι στην κατανομή του προγράμματος; «Η Ελλάδα ήταν ο μεγαλύτερος δικαιούχος του RRF ως ποσοστό ΑΕΠ στην Ε.Ε. Το πρόγραμμά μας αντιστοιχεί σε περίπου 19,6% του ΑΕΠ του 2019 ή 16% του ΑΕΠ του 2024, τιμές που αποτελούν την υψηλότερη αναλογία στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Από το σύνολο των σχεδόν 36 δισ. ευρώ, έχουμε ήδη λάβει 24,6 δισ. (68,5% της συνολικής κατανομής), έχοντας εκπληρώσει το 53% των ορόσημων και των στόχων (Ιούνιος 2026). Θα πρέπει να πούμε ότι η χώρα μας ήταν από τις πρώτες που υπέβαλαν Εθνικό Σχέδιο (Απρίλιος 2021) και έλαβαν προχρηματοδότηση (Αύγουστος 2021). Η στρατηγική επιλογή να κατευθυνθούν οι δανειακοί πόροι αποκλειστικά σε μόχλευση ιδιωτικών πρωτοβουλιών -αντί να χρησιμοποιηθούν για άμεση δημόσια δαπάνη- ήταν ιδιαίτερα

ενώ η έμφαση στο RRF συνέβαλε σε καθυστερήσεις στην υλοποίηση των χρηματοδοτούμενων έργων του ΕΣΠΑ».

Σύμφωνα με την κ. Μακαντάση, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επισημαίνει ότι απαιτούνται περαιτέρω προσπάθειες για την αντιμετώπιση ελλείψεων νοσηλευτών και γενικών ιατρών στην Ελλάδα, αλλά και τη μείωση των out-of-pocket πληρωμών.

εύστοχη, καθώς το crowding-out (ας το μεταφράσουμε ως “παραγκωνισμό”) των ιδιωτικών επενδύσεων διατήρησε τα ιδιωτικά κίνητρα ευθυγραμμισμένα και μεταβίβασε την αξιολόγηση επιχειρηματικών σχεδίων στα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, τα οποία είναι πολύ πιο ικανά να το κάνουν αποτελεσματικά από οποιονδήποτε κρατικό οργανισμό. Επίσης, η ψηφιοποίηση της φορολογικής και της τελωνειακής διοίκησης συνέβαλε σε σημαντική μείωση του χάσματος συμμόρφωσης ΦΠΑ. Στον τομέα της πράσινης μετάβασης, επενδύσεις στο δίκτυο ηλεκτρισμού αύξησαν την ικανότητα υποδοχής Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας, ενώ το Εθνικό Σχέδιο Αναδάσωσης ωφέλησε περισσότερους από 1 εκατ. πολίτες. Όμως, ένα σημαντικό μέρος των πόρων δεν κατευθύνθηκε σε δράσεις με ισχυρό παραγωγικό - αναπτυξιακό αποτύπωμα. Χαρακτηριστικά παραδείγματα είναι η χρηματοδότηση εκκρεμών χειρουργείων (συμπεριλαμβανομένων απογευματινών επεμβάσεων σε ιδιωτικές δομές), το “Σπίτι μου ΙΙ” (περίπου 1 δισ. ευρώ για δάνεια αγοράς κατοικίας, όχι κατασκευής), μεγάλα προγράμματα reskilling σε τουρισμό και οριζόντιες δαπάνες τεχνικής βοήθειας. Αυτές οι χρήσεις μπορεί να είχαν κοινωνική λογική, αλλά δεν συνιστούν επενδύσεις που επαυξάνουν το παραγωγικό κεφάλαιο της χώρας. Επίσης, υιοθετήθηκε λογική οριζόντιας

διασποράς πόρων, ιδίως στον ψηφιακό άξονα: vouchers, CRM Δημοσίου, ψηφιοποιήσεις αρχείων, οριζόντιες υποστηρικτικές δομές. Έτσι, αντί να επιδιωχθεί μια κρίσιμη μάζα Ο ψηφιακός επενδύσεων σε τομείς-στόμετασχηματιχους που θα μπορούσαν να σμός της Υγείας αναδείξουν συγκριτικά πλεονεαπαιτεί αύξηση κτήματα, το RRF λειτούργησε ως μηχανισμός γενικευμένης της ψηφιακής τόνωσης δαπανών. Και τέλος, η υγειονομικής εγποιότητα υλοποίησης δεν απογραμματοσύνης δείχθηκε αντάξια του ιστορικού για να αξιοποιηδιακυβεύματος. Η Ευρωπαϊκή θούν τα εργαλεία Επιτροπή έχει προσδιορίσει e-health. ως κύρια εμπόδια τις μακρές δικαστικές διαδικασίες σε προσφυγές δημοσίων συμβάσεων, τη βραδύτητα στη μεταβίβαση δικαιωμάτων ιδιοκτησίας, τον ασθενή συντονισμό μεταξύ υπουργείων και τα σημεία συμφόρησης (bottlenecks) στις διαδικασίες αδειοδότησης. Στην αναθεώρηση του ελληνικού σχεδίου, οκτώ μέτρα κρίθηκαν μη επιτεύξιμα λόγω απρόβλεπτων καθυστερήσεων στις δημόσιες προμήθειες. Υπήρξαν, επίσης, φαινόμενα υποκατάστασης με την πολιτική συνοχής,

Ωστόσο, μπορεί η Ελλάδα να υλοποιεί μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις με υψηλό αντίκτυπο στην παραγωγικότητα; «Η απάντηση είναι “ναι”, αλλά με σοβαρές επιφυλάξεις και υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις. Το χάσμα παραγωγικότητας είναι βαθύ και διαρθρωτικό. Η παραγωγικότητα εργασίας ανά ώρα στην Ελλάδα είναι η χαμηλότερη στην Ε.Ε. (54,6% του μέσου όρου το 2025), ενώ η παραγωγικότητα ανά εργαζόμενο είναι η δεύτερη χαμηλότερη (67,3%). Μεταξύ 2005 και 2024, η πραγματική παραγωγικότητα ανά απασχολούμενο μειώθηκε στην Ελλάδα - μία από τις ελάχιστες χώρες της Ε.Ε. με καθαρή οπισθοχώρηση. Το ΑΕΠ ανά κάτοικο σε Ισοδυναμία Αγοραστικών Δυνάμεων βρίσκεται στο 68% του μέσου όρου της Ε.Ε. (2025), στην τελευταία θέση, μαζί με τη Βουλγαρία. Η αιτιολογία είναι γνωστή:  αναντιστοιχίες δεξιοτήτων, τα λεγόμενα skills mismatches (20,9% έναντι 19,2% στην Ε.Ε.),  overqualification, δηλαδή εργαζόμενοι με περισσότερα προσόντα από όσα απαιτούν οι θέσεις εργασίας τους (33% των εργαζομένων με μεταδευτεροβάθμια εκπαίδευση κατείχαν θέσεις που δεν απαιτούν αυτό το επίπεδο),  χαμηλές ιδιωτικές δαπάνες Ε&Α,  μεγάλο μερίδιο μικρών, χαμηλής παραγωγικότητας επιχειρήσεων και  έντονη γεωγραφική συγκέντρωση (Αττική στο 71% της Ε.Ε., υπόλοιπες Περιφέρειες στο 40%-50%). Η Ελλάδα απέδειξε ότι μπορεί να κινητοποιήσει μεγάλους πόρους και να εκπληρώσει ένα σημαντικό μέρος των οραμάτων/στόχων της. Η ψηφιοποίηση της φορολογικής διοίκησης, η μεταρρύθμιση του προσωπικού ιατρού, η ανάπτυξη αστικών σχεδίων μέσω RRF και οι επενδύσεις στο ενεργειακό δίκτυο είναι παραδείγματα παρεμβάσεων με δυνητικά υψηλό αντίκτυπο στην παραγωγικότητα. Ωστόσο, η διοικητική ικανότητα λειτούργησε ως περιοριστικός παράγοντας με μακρές δικαστικές διαδικασίες, αδύναμο συντονισμό και αργή αδειοδότηση. Άρα ναι, η Ελλάδα μπορεί να υλοποιεί μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις υψηλού αντίκτυπου, αλλά μόνο εφόσον αυτές είναι ώριμες, καλά σχεδιασμένες και εμπροσθοβαρείς. Η εμπειρία του RRF δείχνει ότι ο κίνδυνος δεν είναι η έλλειψη χρηματοδότησης, αλλά η κατεύθυνση των πόρων σε δράσεις χαμηλού παραγωγικού αντίκτυπου και η αδυναμία του κράτους να διαχειριστεί αποτελεσματικά ένα τόσο μεγάλο πρόγραμμα. Τα μεγάλα στοιχήματα, όμως, παραμένουν μπροστά και αφορούν τη μετάβαση σε νέο παραγωγικό μοντέλο, πιο καινοτόμο, πιο εντατικό σε γνώση και τεχνολογία και σίγουρα πιο εξωστρεφές. Και αυτό απαιτεί ακριβώς τις μεταρρυθμίσεις που η Επιτροπή συνεχίζει να ζητά και η Ελλάδα συνεχίζει να καθυστερεί. Και αυτές αφορούν: δικαιοσύνη, αδειοδότηση, κτηματολόγιο, ανταγωνισμό, πρόσβαση σε χρηματοδότηση για startups και scale-ups».

ΥΓΕΙΑ • ΦΑΡΜΑΚΟ • ΙΔΙΩΤΙΚΗ ΑΣΦΑΛΙΣΗ

49

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ●

Ενεργειακά και «κανονιστικά» κόστη πλήγμα στο χονδρεμπόριο φαρμάκων Ο πρόεδρος του Πανελλήνιου Συλλόγου Φαρμακαποθηκάριων & διευθύνων σύμβουλος του Ομίλου ΠΡΟΦΑΡΜ, Θεόδωρος Σκυλακάκης, επισημαίνει πως οι συγχωνεύσεις και οι εξαγορές θα αποτελέσουν λύση για την επιβίωση των φαρμακαποθηκών στην Ελλάδα Στην Ανθή Αγγελοπούλου aaggelopoulou@naftemporiki.gr

Η

έλλειψη χρηματοδότησης στο φάρμακο, η διάθεση των Φαρμάκων Υψηλού Κόστους από κανάλια διανομής εκτός ΕΟΠΥΥ, αλλά και το μέλλον του χονδρεμπορίου στην Ελλάδα, είναι μερικά από τα θέματα που μας αναλύει ο πρόεδρος του Πανελλήνιου Συλλόγου Φαρμακαποθηκάριων & διευθύνων σύμβουλος του Ομίλου ΠΡΟΦΑΡΜ, Θεόδωρος Σκυλακάκης. Κύριε Σκυλακάκη, σύμφωνα με στοιχεία της ΣΤΟΧΑΣΙΣ, η αγορά των φαρμακαποθηκών παρουσιάζει σημαντικό ενδιαφέρον τα τελευταία έτη, καθώς έχει ανοδική πορεία, ξεπερνώντας τις συνέπειες μείωσης της δημόσιας φαρμακευτικής δαπάνης. Ποια είναι η γνώμη σας; «Η αλήθεια είναι ότι η αγορά δείχνει κάποια σημεία ανάκαμψης, αλλά είμαστε ακόμα μακριά από τα προ κρίσης επίπεδα. Μεγάλο κομμάτι της “ύλης” των φαρμακαποθηκών έχει χαθεί με τον Νόμο 3816, ενώ παράλληλα τα κόστη λόγω ενέργειας αλλά και νέων κανονιστικών διατάξεων έχουν εκτοξευθεί. Κατά την άποψή μου, η συγκέντρωση (consolidation) είναι μονόδρομος για τον κλάδο, καθώς μόνο μεγάλα σχήματα μπορούν μέσα από τις οικονομίες κλίμακος να αντεπεξέλθουν στις σημερνές συνθήκες». Συνεργασίες και συγχωνεύσεις γίνονται στην αγορά αυτή; Και αν ναι, κατά πόσο έχουν συμβάλει στην αναμόρφωση του πεδίου; «Δυστυχώς η κουλτούρα των συνεργασιών δεν μας χαρακτηρίζει ως έθνος. Ωστόσο, συγχωνεύσεις γίνονται μέσω εξαγορών και όπως προανέφερα είναι μονόδρομος. Θεωρώ ότι στο εγγύς μέλλον οι πέντε μεγάλοι όμιλοι θα καλύπτουν άνω του 60% της αγοράς. Προ δεκαετίας το ποσοστό αυτό ήταν στο 30%. Σε έναν πιο μακροπρόθεσμο ορίζοντα, δηλαδή σε 10 με 15 χρόνια, νομίζω ότι θα πάμε σε ένα τοπίο 6-7 ομίλων πανελλαδικά με market share 90% μαζί με κάποιους πολύ μικρούς, αυστηρά τοπικούς όμως “παίκτες”». Ποια είναι τα προβλήματα που εξακολουθεί να αντιμετωπίζει η αγορά και ποιες οι προσδοκίες σας για ένα καλύτερο επιχειρηματικό μέλλον; «Το βασικότερο πρόβλημα είναι τα υπερβολικά κόστη. Το φάρμακο είναι διατιμημένο, όπως γνωρίζετε, και οι

50

ΥΓΕΙΑ • ΦΑΡΜΑΚΟ • ΙΔΙΩΤΙΚΗ ΑΣΦΑΛΙΣΗ

από ιδιωτική εταιρεία, σας έχει συμπεριλάβει; «Ναι μεν, αλλά… Αφενός, το πλαίσιο κατά την κρίση μας είναι λανθασμένο και ασύμφορο. Αφετέρου, παρά τη νομοθετική πρόβλεψη συμπερίληψής μας, η εφαρμογή ακόμη δεν έχει επιτευχθεί. Επαναλαμβάνω, για πολλοστή φορά, κινδυνεύοντας να γίνω γραφικός, ότι τα ΦΥΚ είναι φάρμακα και πρέπει να πωλούνται από τις φαρμακαποθήκες στα φαρμακεία και από τα φαρμακεία στους ασθενείς. Δεν είναι ταχυμεταφορείς οι φαρμακαποθήκες ούτε θυρίδες παραλαβής τα φαρμακεία. Θεωρώ ότι ο τρόπος διανομής των ΦΥΚ είναι αναχρονιστικός, αναποτελεσματικός και -δυνάμει- επικίνδυνος και δεν εξυπηρετεί κανέναν, πέρα από κάποιες πολυεθνικές φαρμακευτικές. Για τον λόγο αυτό, ως Πανελλήνιος Σύλλογος Φαρμακαποθηκάριων θα συνεχίσουμε να εργαζόμαστε για να αλλάξει το μέτρο».

Θεόδωρος Σκυλακάκης: Μόνο μεγάλα σχήματα μπορούν μέσα από τις οικονομίες κλίμακος να αντεπεξέλθουν στις σημερινές συνθήκες.

αυξήσεις κόστους στην παραγωγή ή/και τη διανομή του δεν μετακυλίονται στον καταναλωτή, αλλά πρέπει να απορροφώνται από τις επιχειρήσεις. Παράλληλα, η παντελής έλλειψη προΘεωρώ ότι στο γραμμάτων χρηματοδότησης του εγγύς μέλλον οι κλάδου από την πολιτεία αποτεπέντε μεγάλοι λεί άλλο ένα σοβαρό πρόβλημα. όμιλοι θα καλύΦανταστείτε ότι τα logistics φαρπτουν άνω του μάκου δεν συμπεριλήφθηκαν σε 60% της αγοράς. κανέναν αναπτυξιακό νόμο από το 2004 και μετά. Σε ό,τι αφορά τις προσδοκίες μου, προτιμώ να τις κρατώ περιορισμένες, καθώς το παγκόσμιο γίγνεσθαι είναι ιδιαίτερα ασταθές και η οποιαδήποτε αναταραχή σίγουρα θα επηρεάσει και το επιχειρείν. Οπότε, “χαμηλά την μπάλα” που λένε και οι προπονητές». Η διάθεση των Φαρμάκων Υψηλού Κόστους - ΦΥΚ από άλλα σημεία εκτός των φαρμακείων του ΕΟΠΥΥ, όπως η διανομή για παράδειγμα κατ’ οίκον

Κύριε Σκυλακάκη, αναφορικά με τον Ελληνικό Οργανισμό Επαλήθευσης Φαρμάκων (Hellenic Medicines Verification Organization - HMVO), η θέση των φαρμακεμπόρων εξακολουθεί να είναι ανύπαρκτη στο τραπέζι των αποφάσεων; «Άλλη μια θλιβερή πρωτιά της χώρας μας. Η Ελλάδα είναι η μόνη χώρα που με δικαστική απόφαση πλέον αποστέρησε από τις φαρμακαποθήκες το νόμιμο δικαίωμά τους να συμμετέχουν. Δυστυχώς λοιπόν δεν συμμετέχουμε και αυτό συνέβη για έναν και μόνο λόγο, επειδή τολμήσαμε να ζητήσουμε την ισότιμη συμμετοχή μας στο HMVO και δεν δεχτήκαμε το καπέλωμα από τη βιομηχανία. Ειλικρινά, είναι τόσο θλιβερό όλο αυτό το κεφάλαιο, που δεν θέλω να επεκταθώ στα σχόλιά μου. Άλλωστε, δεν είμαι πολιτικός ώστε να απολαμβάνω ασυλία, οπότε, το να σχολιάσω περαιτέρω ίσως αποβεί και ανθυγιεινό για μένα. Αντί επίλογου θα πω μόνο “Αιδώς Αργείοι”». *Να σημειωθεί ότι ο HMVO θα μπει κάτω από την ομπρέλα του EMVO (Ευρωπαϊκού Οργανισμού Επαλήθευσης Φαρμάκων) και θα σαρώνει ηλεκτρονικά όλα τα φάρμακα που διακινούνται στην ελληνική αγορά, με στόχο τη μείωση του κινδύνου ψευδεπίγραφων φαρμάκων. Το Δ.Σ. του HMVO το απαρτίζουν οι: Σύνδεσμος Φαρμακευτικών Επιχειρήσεων Ελλάδος (ΣΦΕΕ), Πανελλήνια Ένωση Φαρμακοβιομηχανίας (ΠΕΦ), Πανελλήνιος Φαρμακευτικός Σύλλογος (ΠΦΣ), PhRMA Innovation Forum (PIF), Σύλλογος Αντιπροσώπων Ειδών και Ειδικοτήτων (ΣΑΦΕΕ) χωρίς την παρουσία των χονδρεμπόρων (Ιδιωτικές και Συνεταιριστικές Φαρμακαποθήκες), κάτι που δεν συμβαίνει σε όλα τα υπόλοιπα κράτη.

ΑΡΘΡΟ ●

Παχυσαρκία: Η εμπειρία στη Δανία, αφορμή για μια νέα πολιτική υγείας Η παχυσαρκία απαιτεί πολιτικές που συνδέουν την πρόληψη με τη θεραπεία, την καινοτομία με την πρόσβαση, και την επιστήμη με την κοινωνική ευαισθησία

Η Χρύσα Παναγοπούλου Ass. Director Market Access & External Affairs, Novo Nordisk Ελλάδας & Κύπρου

52

είδηση ότι τα ποσοστά παχυσαρκίας στη Δανία φαίνεται να σταθεροποιούνται, μετά από χρόνια συνεχούς αύξησης, δεν είναι απλώς μια στατιστική παρατήρηση. Είναι μια υπενθύμιση ότι μεγάλα ζητήματα δημόσιας υγείας μπορούν να καταστούν διαχειρίσιμα, όταν η επιστήμη, η πρόληψη, η ενημέρωση, η κλινική πρακτική και η πολιτική υγείας ευθυγραμμίζονται γύρω από έναν κοινό στόχο. Σύμφωνα με δημοσιευμένα στοιχεία για το National Health Profile 2025 της Δανίας, το ποσοστό των ενηλίκων και μεγαλύτερων εφήβων που ζουν με παχυσαρκία παρέμεινε στο 18,5% το 2025, αμετάβλητο σε σχέση με το 2021, έπειτα από σημαντική αύξηση από το 2010. Τα δεδομένα δεν αποδεικνύουν ότι μία συγκεκριμένη παρέμβαση οδήγησε στη σταθεροποίηση. Δημιουργούν όμως έναν ουσιαστικό προβληματισμό: Τι σημαίνει στην πράξη ένα σύστημα Υγείας που αρχίζει να αντιμετωπίζει την παχυσαρκία πιο οργανωμένα; Η συζήτηση για την παχυσαρκία συχνά παραμένει εγκλωβισμένη σε στερεότυπα. Αντιμετωπίζεται ως θέμα τρόπου ζωής, αυτοπειθαρχίας ή εμφάνισης. Αυτή η οπτική δεν είναι μόνο επιστημονικά ανακριβής, αλλά και κοινωνικά επιβλαβής. Η παχυσαρκία είναι χρόνια, πολύπλοκη και υποτροπιάζουσα νόσος, που επηρεάζεται από βιολογικούς, γενετικούς, ψυχολογικούς, περιβαλλοντικούς και κοινωνικοοικονομικούς παράγοντες. Οι επιπτώσεις της υπερβαίνουν κατά πολύ το σωματικό βάρος. Συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο για διαβήτη τύπου 2, καρδιαγγειακά νοσήματα, υπέρταση, ορισμένους τύπους καρκίνου, ηπατική νόσο, προβλήματα κινητικότητας και επιβάρυνση της ψυχικής υγείας. Για τα άτομα που ζουν με παχυσαρκία, η νόσος συχνά συνοδεύεται από καθημερινές δυσκολίες, κοινωνικό στιγματισμό και εμπόδια στην πρόσβαση σε φροντίδα. Η αναγνώριση της παχυσαρκίας ως

ΥΓΕΙΑ • ΦΑΡΜΑΚΟ • ΙΔΙΩΤΙΚΗ ΑΣΦΑΛΙΣΗ

χρόνιας νόσου αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο πρέπει να σχεδιάζεται η πολιτική υγείας. Αν αντιμετωπίζεται αποκλειστικά ως ατομική επιλογή, η απάντηση περιορίζεται σε γενικές συστάσεις. Αν όμως αναγνωρίζεται ως νόσος, απαιτείται οργανωμένη φροντίδα: πρόληψη, έγκαιρη διάγνωση, κλινική αξιολόγηση, θεραπευτικές επιλογές, παρακολούθηση και μακροχρόνια υποστήριξη. Αυτό δεν μειώνει τον ρόλο της διατροφής, της φυσικής δραστηριότητας ή της προσωπικής προσπάθειας. Σημαίνει όμως ότι οι παράγοντες αυτοί δεν μπορούν να απομονωθούν από το περιβάλλον στο οποίο ζουν οι άνθρωποι: την εργασία, την εκπαίδευση, την οικονομική δυνατότητα, την πρόσβαση σε υγιεινές επιλογές και τη δυνατότητα έγκαιρης επαφής με το σύστημα Υγείας. Για την Ελλάδα, η εμπειρία της Δανίας δεν πρέπει να ιδωθεί ως απλή σύγκριση αριθμών. Κάθε χώρα έχει διαφορετικές κοινωνικές, οικονομικές και υγειονομικές συνθήκες. Μπορεί όμως να λειτουργήσει ως αφορμή για μια πιο ώριμη συζήτηση: Πώς περνάμε από την αποσπασματική αντιμετώπιση της παχυσαρκίας σε ένα ολοκληρωμένο μοντέλο φροντίδας; Η απάντηση ξεκινά από τα δεδομένα. Χωρίς συστηματική καταγραφή, μητρώα, δείκτες ποιότητας και αξιολόγηση αποτελεσμάτων, η πολιτική υγείας κινδυνεύει να παραμένει αποσπασματική. Η παχυσαρκία χρειάζεται να ενταχθεί σε μακροπρόθεσμο σχεδιασμό, με σαφείς στόχους, μετρήσιμα αποτελέσματα και συνεργασία μεταξύ πολιτείας, επιστη-

Όταν τα δεδομένα παρακολουθούνται, όταν η επιστήμη αξιοποιείται και όταν η πολιτική υγείας σχεδιάζεται με συνέπεια, η πορεία μπορεί να αλλάξει.

μονικής κοινότητας, επαγγελματιών υγείας, συλλόγων ασθενών και κοινωνίας των πολιτών. Τα τελευταία χρόνια, η επιστημονική πρόοδος έχει αλλάξει το τοπίο στη διαχείριση της παχυσαρκίας. Νέες θεραπευτικές προσεγγίσεις, καλύτερη κατανόηση των μηχανισμών της νόσου και μεγαλύτερη ευαισθητοποίηση των επαγγελματιών υγείας δημιουργούν νέες δυνατότητες. Ωστόσο, η καινοτομία δεν έχει πραγματική αξία για τη δημόσια υγεία αν παραμένει προνόμιο λίγων. Η ισότιμη και υπεύθυνη πρόσβαση πρέπει να βασίζεται σε κλινικά κριτήρια, ιατρική ανάγκη και σαφείς θεραπευτικές διαδρομές. Παράλληλα, χρειάζεται εκπαίδευση των επαγγελματιών υγείας, ώστε η παχυσαρκία να αναγνωρίζεται και να αντιμετωπίζεται έγκαιρα, επιστημονικά και χωρίς προκαταλήψεις. Σε ένα τόσο σύνθετο πεδίο, η επικοινωνία δεν είναι δευτερεύουσα. Ο τρόπος με τον οποίο μιλάμε για την παχυσαρκία μπορεί είτε να ενισχύσει το στίγμα είτε να ανοίξει δρόμους φροντίδας. Οι λέξεις έχουν σημασία. Η δημόσια συζήτηση πρέπει να μετακινηθεί από την ενοχοποίηση προς την κατανόηση, από τα στερεότυπα προς την επιστήμη και από τη σιωπή προς την αναζήτηση βοήθειας. Η σταθεροποίηση των ποσοστών παχυσαρκίας σε μια χώρα δεν σημαίνει ότι η πρόκληση έχει αντιμετωπιστεί. Σημαίνει, όμως, ότι αξίζει να εξετάσουμε τι λειτουργεί, πού υπάρχουν κενά και πώς μπορούμε να επιταχύνουμε την αλλαγή. Η εμπειρία της Δανίας δεν προσφέρει έτοιμες απαντήσεις. Προσφέρει όμως ένα σημαντικό μήνυμα: Όταν τα δεδομένα παρακολουθούνται, η επιστήμη αξιοποιείται και η πολιτική υγείας σχεδιάζεται με συνέπεια, η πορεία μπορεί να αλλάξει. Το επόμενο βήμα είναι να μετατρέψουμε αυτό το μήνυμα σε πράξη - με σχέδιο, συνεργασία και σεβασμό προς κάθε άνθρωπο που ζει με παχυσαρκία.

ΡΕΠΟΡΤΑΖ ●

ΣΕ ΑΝΟΔΙΚΗ ΠΟΡΕΙΑ ΤΗΝ ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΟΚΤΑΕΤΙΑ ΟΙ ΦΑΡΜΑΚΑΠΟΘΗΚΕΣ Θετικές επιδόσεις καταγράφουν οι πωλήσεις του κλάδου από το 2018 έως σήμερα, ξεπερνώντας τις συνέπειες της μείωσης της δημόσιας φαρμακευτικής δαπάνης στο πλαίσιο της διαρθρωτικής προσαρμογής των δαπανών υγείας στις συνθήκες οικονομικής κρίσης Της Ανθής Αγγελοπούλου aaggelopoulou@naftemporiki.gr

Ε

νδιαφέρον παρουσιάζει η αγορά των φαρμακαποθηκών (ιδιωτικές φαρμακαποθήκες και συνεταιρισμοί φαρμακοποιών), σύμφωνα με τη νέα κλαδική μελέτη που εκπόνησε η ΣΤΟΧΑΣΙΣ Σύμβουλοι Επιχειρήσεων Α.Ε., στο πλαίσιο της σειράς μελετών αγοράς που φέρουν τη διακριτική ονομασία «Κλαδικές Στοχεύσεις». Σύμφωνα με τον Βασίλη Ρεγκούζα, πρόεδρο και διευθύνοντα σύμβουλο της ΣΤΟΧΑΣΙΣ, το συνολικό μέγεθος της αγοράς των φαρμακαποθηκών ξεπέρασε τα 4 δισ. ευρώ το 2024, παρουσιάζοντας Μέσο Ετήσιο Ρυθμό Μεταβολής (ΜΕΡΜ) 3,3% τη χρονική περίοδο 2016-2024. Σημειώνεται ότι από το 2018 και έπειτα η εν λόγω αγορά παρουσιάζει ανοδική πορεία, ξεπερνώντας τις συνέπειες της μείωσης της δημόσιας φαρμακευτικής δαπάνης στο πλαίσιο της διαρθρωτικής προσαρμογής των δαπανών υγείας στις συνθήκες οικονομικής κρίσης (ΜΕΡΜ 2018-2024: 4,4%). Ειδικότερα, όπως αναφέρει ο Κωνσταντίνος Κωλέτσης, Consultant της ΣΤΟΧΑΣΙΣ, το μέγεθος της αγοράς των ιδιωτικών φαρμακαποθηκών προσέγγισε τα 2,5 δισ. ευρώ το 2024, παρουσιάζοντας Μέσο Ετήσιο Ρυθμό Μεταβολής 3,6% την περίοδο 2016-2024. Το μέγεθος της αγοράς των συνεταιρισμών φαρμακοποιών εκτιμάται σε 1,6 δισ. ευρώ το 2024, παρουσιάζοντας Μέσο Ετήσιο Ρυθμό Μεταβολής 2,8% την περίοδο 2016-2024. Σχετικά με τον αθροιστικό βαθμό συγκέντρωσης, το 2024, οι δέκα μεγαλύτερες φαρμακαποθήκες (ιδιωτικές και συνεταιρισμοί φαρμακοποιών) κατείχαν περίπου το 42% της συνολικής αγοράς. Όσον αφορά το 2025, η συνολική αγορά φαρμα-

54

ΥΓΕΙΑ • ΦΑΡΜΑΚΟ • ΙΔΙΩΤΙΚΗ ΑΣΦΑΛΙΣΗ

Κωνσταντίνος Κωλέτσης: Tο μέγεθος των ιδιωτικών φαρμακαποθηκών προσέγγισε τα 2,5 δισ. ευρώ το 2024, παρουσιάζοντας Μέσο Ετήσιο Ρυθμό Μεταβολής 3,6% την περίοδο 2016-2024.

καποθηκών (ιδιωτικές εταιρείες και συνεταιρισμοί φαρμακοποιών) εκτιμάται ότι παρουσίασε άνοδο της τάξης του 3,5% σε αξία συγκριτικά με το αμέσως προηγούμενο έτος, δηλαδή περίπου το ήμισυ της αύξησης του 2024. Από πλευράς χρηματοοικονομικής ανάλυσης των επιχειρήσεων του κλάδου, η Senior Consultant και υπεύθυνη των κλαδικών μελετών της ΣΤΟΧΑΣΙΣ, Κατερίνα Ματσούκα, εξηγεί ότι το ΕBITDA, ως ποσοστό επί των πωλήσεων, τόσο για τις ιδιωτικές φαρμακαποθήκες όσο και για τους συνεταιρισμούς, κινείται διαχρονικά σε σταθερά και χαμηλά επίπεδα, ενώ ο δείκτης Υποχρεώσεις/EBITDA τονίζει την προσοχή που πρέπει να δοθεί, τόσο από τις ιδιωτικές φαρμακαποθήκες όσο και από τους συνεταιρισμούς, στην εξυπηρέτηση των υποχρεώσεών τους. Ειδικότερα, ο εν λόγω δείκτης για τους συνεταιρισμούς κινείται σε υψηλότερα επίπεδα έναντι των ιδιωτικών φαρμακαποθηκών την εξεταζόμενη περίοδο. Επιπρόσθετα, η τιμή του δείκτη κάλυψης χρημα-

τοοικονομικών δαπανών των ιδιωτικών φαρμακαποθηκών το 2024, για πρώτη φορά στην εξεταζόμενη περίοδο, διαμορφώνεται σε υψηλότερα επίπεδα έναντι των συνεταιρισμών φαρμακοποιών, δείχνοντας ότι δεν είναι πλέον τόσο ευπρόσβλητες σε πιθανές αλλαγές του οικονομικού περιβάλλοντος. Δεδομένου ότι υπάρχει καθορισμένο περιθώριο κέρδους στον εξεταζόμενο κλάδο, οι προσπάθειες, τόσο για τις ιδιωτικές φαρμακαποθήκες όσο και για τους συνεταιρισμούς φαρμακοποιών, εστιάζονται στην αύξηση του κύκλου εργασιών τους, με σκοπό τη βελτίωση της κερδοφορίας τους. Σημειώνεται η μείωση των περιθωρίων λειτουργικού και καθαρού κέρδους των συνεταιρισμών φαρμακοποιών τη διετία 2023-2024, τα οποία διαμορφώθηκαν στα χαμηλότερα επίπεδα της εξεταζόμενης χρονικής περιόδου. Αντίθετα, στις ιδιωτικές φαρμακαποθήκες τα περιθώρια λειτουργικού και καθαρού κέρδους επανέκαμψαν το 2024 και επανήλθαν στα επίπεδα του 2021. Τέλος, όσον αφορά την ευρωπαϊκή αγορά, σύμφωνα με την έρευνα της PGEU «Medicine Shortages Report 2025», που διεξήχθη στο χρονικό διάστημα 15 Ιανουαρίου - 15 Φεβρουαρίου του 2026, προκύπτει ότι το 96% των χωρών αντιμετώπισε ελλείψεις φαρμάκων στα κοινοτικά φαρμακεία το 2025, γεγονός που παρατηρείται από το 2019. Το 37% των χωρών αντιμετώπισε ελλείψεις σε περισσότερα από 600 φάρμακα, με την πλειονότητα των χωρών να αναφέρει ότι η κατάσταση παρέμεινε η ίδια (70%) σε σύγκριση με το 2024, ενώ το 11% παρατήρησε βελτίωση

Ι Δ Ι Ω Τ Ι Κ Ε Σ Φ Α Ρ Μ Α Κ Α Π Ο Θ Η Κ Ε Σ ( Ε ΤΑ Ι Ρ Ε Ι Ε Σ )

Σ Υ Ν Ε ΤΑ Ι Ρ Ι Σ Μ Ο Ι Φ Α Ρ Μ Α Κ Ο Π Ο Ι Ω Ν

ΙΕΔΒ Ι ΩΤ DΤ AΙ Κ( % Ε Σ) Φ Α Ρ Μ Α Κ Α Π Ο Θ Η Κ Ε Σ ( Ε Τ Α Ι Ρ Ε Ι Ε Σ ) - EBITDA (%)

ΣΕ ΒΥ ΙΝΤ ΕD ΤA Α( Ι% Ρ )Ι Σ Μ Ο Ι Φ Α Ρ Μ Α Κ Ο Π Ο Ι Ω Ν - EBITDA (%)

2,59

1,34 2,19 1,96

2015

2016

2017

1,82

2018

1,84

2019

1,96

2,03 1,66

2020

2021

2022

1,18

1,14

2,02

2023

2024

2015

2016

2017

2,46

2,31

0,98

2018

2019

2020

2021

2022

2023

0,87

2024

ΣΚ ΥΑ ΛΥ Ν ΕΨΤ ΗΑ ΙΧΡΡΙΗΣΜ ΜΑΤ Ο ΙΟ ΟΦΙΑΚ ΡΟ Ν ΜΟΑΜΚ ΙΟΚΠΩ ΟΝ Ι ΔΩΑΝΠ Α Ν Ω Ν ΚΑΛΥΨΗ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ∆ΑΠΑΝΩΝ 5,95

3,71 2,98

1,04

0,79

ΚΑΛΥΨΗ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ∆ΑΠΑΝΩΝ

2,64

1,03

1,44

ΙΚΔΑΙΛΥ Ω ΤΨΙΗΚ ΕΧ ΣΡ ΗΦΜΑΑΤ ΡΜ Θ ΗΙ ΚΚΩΕΝΣ Δ(ΑΕΠΤΑΑΝΙ ΩΡ ΝΕ Ι Ε Σ ) Ο ΟΑΙ Κ ΟΑ ΝΠ Ο Μ

3,03

1,11

0,94

5,27 3,00

4,50

4,57

4,71 4,28

2,59

2,52

4,36

4,08

1,60 1,70

2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

21,96

ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ ΕΒΙΤDA

2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

2022

2023

1,93

2024

ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ ΕΒΙΤDA 32,71

16,91 14,90

15,38

15,17

28,65

14,05 13,92

25,15

12,34 13,82

9,96

23,85 24,42 25,50 20,61

19,91

21,90

17,19

2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

6,92

6,70

6,45

2016

2017

2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

4,14

4,17

0,27

0,34

2023

2024

ΣΠ ΥΕ ΡΝΙΕΘΤΩΑΡΙΙ ΡΟ Ι ΚΣ ΕΜΡΔΟ ΟΙ ΥΦΣ Α Ρ Μ Α Κ Ο Π Ο Ι Ω Ν

ΙΠΔΕΙΡΩΙ ΘΤ ΩΙ ΚΡ ΕΙ ΟΣ ΚΦΕ ΑΡΔΡ ΟΜΥΑΣ Κ Α Π Ο Θ Η Κ Ε Σ ( Ε Τ Α Ι Ρ Ε Ι Ε Σ ) 6,80

2015

Μικτό (%) 6,11

6,13

6,15

5,88

5,59

6,06

4,44

4,40

4,44

4,44

4,32

4,19

4,18

4,23

0,72

0,89

0,80

0,69

0,65

0,58

2021

2022

Μικτό (%)

Καθαρό (%) 1,65

1,28

1,25

1,19

0,70

1,07

1,39

1,34 0,85

1,00

0,86

0,53

Καθαρό (%) 2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

2015

2016

2017

2018

2019

2020

ΥΓΕΙΑ • ΦΑΡΜΑΚΟ • ΙΔΙΩΤΙΚΗ ΑΣΦΑΛΙΣΗ

55

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ●

Λιγότερες εταιρείες, αλλά ισχυρότεροι «παίκτες» στο χονδρεμπόριο φαρμάκου Ο γενικός διευθυντής του Ομίλου ΠΕΙΦΑΣΥΝ, Θανάσης Μουχτής, αναφέρει ότι το χονδρεμπόριο φαρμάκων μεγαλώνει και ωριμάζει ταυτόχρονα. Θα δούμε εξόδους, εξαγορές, αναδιαρθρώσεις. Δεν είναι καταστροφή, είναι αναγκαία ωρίμανση, σημειώνει χαρακτηριστικά Στην Ανθή Αγγελοπούλου aaggelopoulou@naftemporiki.gr

Σ

τις τάσεις που θα διαμορφώσουν τον κλάδο των φαρμακαποθηκών τα επόμενα χρόνια αναφέρθηκε ο γενικός διευθυντής του ΠΕΙΦΑΣΥΝ, Θανάσης Μουχτής, εξηγώντας ότι για να επιβιώσουν οι εταιρείες είναι απαραίτητη η αλληλεξάρτηση, η συγκέντρωση επιχειρήσεων, οι επενδύσεις και η τεχνολογία με πρακτική αξία. Η μαθηματική λογική οδηγεί αναπόφευκτα, όπως λέει, σε συρρίκνωση. Και αυτό δεν είναι αποτυχία διοίκησης, αλλά αναγκαία ωρίμανση. Ήδη τους τελευταίους 18 μήνες καταγράφηκαν αρκετές αναγκαστικές έξοδοι από την αγορά. Κύριε Μουχτή, σύμφωνα με στοιχεία της ΣΤΟΧΑΣΙΣ, η αγορά των φαρμακαποθηκών -συνεταιριστικών και ιδιωτικών- παρουσιάζει ανοδική πορεία, ξεπερνώντας τις συνέπειες μείωσης της δημόσιας φαρμακευτικής δαπάνης. Ποια είναι η γνώμη σας; «Η φαρμακευτική αγορά δεν ακολουθεί τη δημόσια δαπάνη αλλά τη βιολογική. Η δημόσια δαπάνη πιέζει τις τιμές αποζημίωσης και συμπιέζει τα περιθώρια κέρδους, ενώ δεν αναστέλλει τον όγκο. Ο ασθενής με χρόνια νόσο δεν αναβάλλει τη θεραπεία επειδή ο ΕΟΠΥΥ έκοψε ποσοστά. Αυτή η ανελαστικότητα, σε συνδυασμό με τον γηράσκοντα πληθυσμό -23,3% άνω 65 ετών σήμερα, 33,8% έως το 2050 (Eurostat μέσω ΣΤΟΧΑΣΙΣ)- και τις νέες υψηλοαξιακές θεραπευτικές κατηγορίες, εξηγεί γιατί βλέπουμε €4,05 δισ. αγορά το 2024 (αύξηση 6,9%). Πίσω από αυτόν τον αριθμό υπάρχουν τρεις δομικοί παράγοντες που λειτουργούν ανεξάρτητα από τη δημόσια δαπάνη. Είναι η γήρανση που δημιουργεί αυτόματη αύξηση ζήτησης χρόνιας θεραπευτικής αγωγής, η διεύρυνση κατηγοριών υψηλής αξίας

56

ΥΓΕΙΑ • ΦΑΡΜΑΚΟ • ΙΔΙΩΤΙΚΗ ΑΣΦΑΛΙΣΗ

κτικής διανομής) γίνονται ολοένα και πιο αυστηρές, με αποτέλεσμα τα κόστη αποθήκευσης και διανομής να εκτοξεύονται και τα περιθώρια κέρδους να παραμένουν κλασματικά. Η πρόβλεψη για το 2025 είναι ~3,5%, το μισό του 2024. Ουσιαστικά ο κλάδος μεγαλώνει και ωριμάζει ταυτόχρονα. Αυτό σημαίνει λιγότερες εταιρείες, ισχυρότεροι παίκτες, μεγαλύτερη ανάγκη για πειθαρχία. Δεν είναι αρκετό να υπάρχεις στη σωστή αγορά, πρέπει να είσαι ανθεκτικός μέσα σε αυτήν».

Θανάσης Μουχτής: Η Ελλάδα δεν είναι αρκετά ελκυστική αγορά για πλήρη διαθεσιμότητα και η φαρμακαποθήκη διαχειρίζεται ελλείψεις που δεν δημιούργησε, με νομική υποχρέωση εφοδιασμού.

(βιολογικά, φάρμακα παχυσαρκίας, ογκολογικά) που αυξάνει τη συνολική αξία ανεξάρτητα του αριθμού συσκευασιών και η ανελαστικότητα της ζήτησης, καθώς η φαρμακευτική κατανάλωση δεν ακολουθεί τον οικονομικό κύκλο. Οι ιδιωτικές φαρμακαποθήκες έφτασαν τα €2,44 δισ. (+7,5%) και οι συνεταιρισμοί το €1,61 δισ. (+5,9%), με ΜΕΡΜ 4,4% για την περίοδο 2018-2024. Αλλά ανάπτυξη κύκλου εργασιών δεν σημαίνει ευημερία κλάδου. Οι απαιτήσεις για GDP (ορθής πρα-

Ποια είναι τα προβλήματα που εξακολουθεί να αντιμετωπίζει η αγορά σας; «Πρωτίστως οι ελλείψεις φαρμάκων. Ένα στα δύο φάρμακα έχει περιορισμένη διαθεσιμότητα στην Ελλάδα. Ο χρόνος πρόσβασης σε καινοτόμα φάρμακα επιδεινώθηκε κατά 67 ημέρες μέσα σε έναν χρόνο (EFPIA, 2024 μέσω ΣΤΟΧΑΣΙΣ) και η αιτία δεν είναι τα logistics αλλά η πολιτική τιμών. Η Ελλάδα δεν είναι αρκετά ελκυστική αγορά για πλήρη διαθεσιμότητα και η φαρμακαποθήκη διαχειρίζεται ελλείψεις που δεν δημιούργησε, με νομική υποχρέωση εφοδιασμού. Επίσης, υπάρχει δομική πίεση στο κεφάλαιο κίνησης, αφού χρηματοδοτούμε άτυπα την αλυσίδα, καθώς εισπράττουμε αργά παρότι εξοφλούμε γρήγορα. Η αναντιστοιχία δεσμεύει εκατοντάδες εκατομμύρια κεφαλαίου σε επίπεδο κλάδου χωρίς αντίκρισμα. Άλλο ένα κομμάτι είναι τα ασφυκτικά χαμηλά περιθώρια κέρδους. Δουλεύουμε για ένα 5% της λιανικής τιμής του φαρμάκου στην Ευρώπη και μέσα σε αυτό το 5% έχουμε logistics, GDP compliance, ρίσκο, επενδύσεις και τόκους. Το μικτό περιθώριο κέρδους κυμαίνεται

πριν γίνουν πρόβλημα; Ποια σκευάσματα βρίσκονται σε κίνδυνο έλλειψης τον επόμενο μήνα; Αυτά μετράνε σε ημέρες αποθεμάτων, ποσοστά εκπλήρωσης παραγγελιών, κόστος κεφαλαίου κίνησης. Ο οργανισμός που θα αξιοποιήσει τα εργαλεία αυτά πρώτος θα έχει πραγματικό ανταγωνιστικό πλεονέκτημα».

Ο φαρμακοποιός που δεν διαχειρίζεται αβεβαιότητα εφοδιασμού ή αχρείαστα αποθέματα, έχει χρόνο και πόρους να εστιάζει στο κυρίαρχο αντικείμενό του, τη φαρμακευτική φροντίδα, την παρακολούθηση θεραπευτικής αγωγής, τη συμβουλευτική υπηρεσία και τον πλήρη επιστημονικό ρόλο για τον οποίο εκπαιδεύτηκε.

από ~4,2% για τους συνεταιρισμούς έως ~6,1% για τις ιδιωτικές εταιρείες, με καθαρά κέρδη σε κλασματικά επίπεδα. Και τέλος, είναι η αδιέξοδη κλαδική διάρθρωση. Έχουμε πάνω από 140 εταιρείες για μια αγορά €4 δισ., με καθαρά περιθώρια κέρδους κάτω του 1% για την πλειονότητα. Ένας κύκλος €20 εκατ. με περιθώριο κέρδους 1% αποδίδει €200.000 καθαρό ετησίως, που είναι ανεπαρκές για επένδυση σε logistics, νέες τεχνολογίες, αναβάθμιση του ανθρώπινου κεφαλαίου. Η μαθηματική λογική οδηγεί αναπόφευκτα σε συρρίκνωση. Και αυτό δεν είναι αποτυχία διοίκησης, αλλά αναγκαία ωρίμανση. Τους τελευταίους 18 μήνες είδαμε αρκετές αναγκαστικές εξόδους από την αγορά». Ποιες οι προσδοκίες σας για το μέλλον; «Η αγορά δεν ρωτά πλέον αν θα αναπτυχθεί, ρωτά ποιοι θα αναπτυχθούν μαζί της. Μελέτη της ΣΤΟΧΑΣΙΣ εκτιμά αύξηση ~3,5% για το 2025, περίπου το ήμισυ του ρυθμού του 2024. Αυτή η επιβράδυνση δεν είναι έκπληξη. Το 2024 ήταν χρονιά αποκατάστασης. Η αγορά δεν συρρικνώνεται, ωριμάζει. Και στην ωρίμανση αυτού του κλάδου, το ερώτημα δεν είναι πόση ανάπτυξη θα δούμε, είναι ποιοι θα είναι σε θέση να την αξιοποιήσουν. Προσωπικά βλέπω τρεις τάσεις που θα διαμορφώσουν τον κλάδο τα επόμενα χρόνια. Πρώτη και η πιο σημαντική είναι η αλληλεξάρτηση βιωσιμότητας. Η απάντηση δεν είναι κυρίως τεχνολογική, είναι σχεσιακή. Η βιωσιμότητα της φαρμακαποθήκης και η βιωσιμότητα των φαρμακείων είναι το ίδιο πρόβλημα. Όταν ένα φαρμακείο έχει δυσκολίες ρευστότητας,

αυτές εμφανίζονται στον δικό μας ισολογισμό ως DSO και επισφάλεια. Όταν ένα φαρμακείο σε απομακρυσμένη περιοχή κλείνει, ο ασθενής χάνει πρόσβαση σε φάρμακα. Αυτή η Η αγορά δεν αλληλεξάρτηση δεν είναι ρητοσυρρικνώνεται, ρική, είναι αριθμητική. ωριμάζει. Και Αυτό αλλάζει το επιχειρηστην ωρίμανση ματικό ερώτημα. Δεν ρωτάμε αυτού του κλά“πόσο να πουλήσουμε σήμερα δου, το ερώτημα στο φαρμακείο”, ρωτάμε “πόσο δεν είναι πόση μπορεί να αντέξει το φαρμαανάπτυξη κείο ώστε να είναι βιώσιμος θα δούμε, είναι αντισυμβαλλόμενος για τα ποιοι θα είναι επόμενα χρόνια”. Αυτή είναι σε θέση να την πολύ διαφορετική λογική, που θα χωρίσει τους επιζώντες του αξιοποιήσουν. κλάδου από τους υπόλοιπους. Δεύτερη είναι η περαιτέρω συγκέντρωση. Ο αριθμός επιχειρήσεων δεν είναι βιώσιμος με τα σημερινά margins. Θα δούμε εξόδους, εξαγορές, αναδιαρθρώσεις. Δεν είναι καταστροφή, είναι αναγκαία ωρίμανση. Αυτό που μετράει δεν είναι πόσες εταιρείες υπάρχουν, αλλά ποιες θα βγουν ισχυρότερες. Και η ισχύς δεν θα έρθει από μέγεθος μόνο, θα έρθει από χρηματοοικονομική πειθαρχία, επιχειρησιακή αποτελεσματικότητα και μακροπρόθεσμη ανθεκτικότητα. Και τρίτη είναι οι επενδύσεις και η τεχνολογία με πρακτική αξία. Ρωτάμε πού η τεχνολογία δίνει μετρήσιμο αποτέλεσμα, όχι ποια επένδυση φαίνεται εντυπωσιακή. Πόσες ημέρες αποθεμάτων δεσμεύουμε χωρίς λόγο; Ποια φαρμακεία εμφανίζουν αποκλίσεις

Η τεχνητή νοημοσύνη παρουσιάζεται ως καταλύτης παραγωγικότητας για κάθε κλάδο. Πού βρίσκεται σήμερα το φαρμακευτικό χονδρεμπόριο στη διαδρομή του ψηφιακού μετασχηματισμού, και πώς βλέπει ο ΠΕΙΦΑΣΥΝ την εφαρμογή της τεχνητής νοημοσύνης στις εργασίες του; «Στη φαρμακαποθήκη, η ερώτηση δεν είναι αν θα υιοθετήσουμε τεχνητή νοημοσύνη, αλλά σε ποια από τα προβλήματά μας η Τ.Ν. δίνει μετρήσιμο αποτέλεσμα. Αυτή η διάκριση δεν είναι σημασιολογική. Είναι η διαφορά μεταξύ επένδυσης και πειράματος. Το πλαίσιο είναι σαφές. Σύμφωνα με την Εθνική Τράπεζα (ΜμΕ Α' Εξ. 2025, KANTAR), ήδη 1 στις 3 ελληνικές ΜμΕ έχει έρθει σε επαφή με εργαλεία Τ.Ν. Στον κλάδο υπηρεσιών, όπου ανήκει η φαρμακαποθήκη, το ποσοστό φτάνει το 40%. Η Ε.Ε. στοχεύει το 75% επιχειρήσεων να χρησιμοποιεί Τ.Ν. έως το 2030. Αυτά τα νούμερα δείχνουν κινητοποίηση, αλλά αυτό που με ενδιαφέρει δεν είναι η γενική εικόνα. Ο ΠΕΙΦΑΣΥΝ δουλεύει με συγκεκριμένες επιχειρησιακές ερωτήσεις: Πόσες ημέρες αποθέματος δεσμεύουμε χωρίς λόγο και πού ακριβώς; Ποια φαρμακεία εμφανίζουν αποκλίσεις στις εισπράξεις πριν αυτές γίνουν πρόβλημα DSO; Ποια σκευάσματα βρίσκονται σε κίνδυνο έλλειψης τον επόμενο μήνα, όχι αυτόν που πέρασε; Τα δεδομένα υπάρχουν ήδη στα συστήματά μας. Η Τ.Ν. δεν τα δημιουργεί, τα κάνει αξιοποιήσιμα σε πραγματικό χρόνο. Αυτή είναι η μόνη χρήση που αξιολογούμε. Αλλά η αξία δεν περιορίζεται στα εσωτερικά αποτελέσματα. Ένα σύστημα που βελτιστοποιεί τον εφοδιασμό και προβλέπει έγκαιρα τη ζήτηση, αποδεσμεύει χρόνο και κεφάλαιο κίνησης από κάθε φαρμακείο. Ο φαρμακοποιός που δεν διαχειρίζεται αβεβαιότητα εφοδιασμού ή αχρείαστα αποθέματα, έχει χρόνο και πόρους να εστιάζει στο κυρίαρχο αντικείμενό του, τη φαρμακευτική φροντίδα, την παρακολούθηση θεραπευτικής αγωγής, τη συμβουλευτική υπηρεσία και τον πλήρη επιστημονικό ρόλο για τον οποίο εκπαιδεύτηκε. Αυτό είναι το βαθύτερο domino effect της τεχνολογίας στην αλυσίδα αξίας. Η επιχειρησιακή βελτιστοποίηση στη φαρμακαποθήκη μεταφράζεται σε υψηλότερη ποιότητα υπηρεσιών προς τον ασθενή μέσω του φαρμακείου που λειτουργεί με λιγότερες τριβές και περισσότερη εστίαση. Η ίδια η έρευνα της ΕΤΕ δείχνει ότι ο κύριος λόγος μη χρήσης Τ.Ν. στις ελληνικές επιχειρήσεις δεν είναι κόστος ή ρύθμιση, είναι “δεν με αφορά”. Αυτό δεν είναι τεχνολογικό εμπόδιο, είναι γνωσιακό και στον κλάδο μας αυτό το κενό θα δημιουργήσει ανταγωνιστική απόκλιση εντός της επόμενης τριετίας».

ΥΓΕΙΑ • ΦΑΡΜΑΚΟ • ΙΔΙΩΤΙΚΗ ΑΣΦΑΛΙΣΗ

57

ΑΡΘΡΟ ●

Πολλαπλή σκλήρυνση: Μια ασθένεια, χίλιες μορφές Η πολλαπλή σκλήρυνση έχει πάρα πολλές μορφές, και κάθε μορφή έχει πάρα πολλές ιδιομορφίες - Πρακτικά κάθε ασθενής έχει τη δική του πολλαπλή σκλήρυνση

Η Δήμος-Δημήτριος Μητσικώστας Καθηγητής Νευρολογίας ΕΚΠΑ, Αιγινήτειο Νοσοκομείο

58

πολλαπλή σκλήρυνση ή σκλήρυνση κατά πλάκας, όπως οι περισσότεροι τη γνωρίζουν ενδεχομένως, είναι μια ασθένεια η οποία έχει πέντε βασικά χαρακτηριστικά. Πρώτον, είναι επίκτητη, δηλαδή την αποκτούμε στη διάρκεια της ζωής μας, δεν γεννιόμαστε μ’ αυτήν. Δεύτερον, είναι μια ασθένεια του ανοσοποιητικού συστήματος. Αυτό σημαίνει ότι ο βασικός μηχανισμός ξεκινά από το ανοσιακό σύστημα, το οποίο βρίσκεται διάσπαρτο σε όλο το κορμί μας, κυρίως όμως στα λευκά αιμοσφαίρια του αίματος. Το τρίτο βασικό χαρακτηριστικό της πάθησης αφορά την εντόπισή της. Όλες οι βλάβες βρίσκονται μέσα στο κεντρικό νευρικό σύστημα, δηλαδή στο κομμάτι εκείνο του νευρικού συστήματος που περικλείεται από τις μήνιγγες. Αυτό περιλαμβάνει δύο μεγάλα όργανα, τον εγκέφαλο και τον νωτιαίο μυελό. Αξίζει να σημειωθεί εδώ παρενθετικά, ότι ο νωτιαίος μυελός είναι κομμάτι του νευρικού συστήματος, ενώ ο μυελός των οστών είναι κομμάτι του αιμοποιητικού συστήματος, όπου και ένα μεγάλο μέρος του ανοσιακού συστήματος φωλιάζει επίσης. Το τέταρτο βασικό χαρακτηριστικό της πολλαπλής σκλήρυνσης αφορά την απομυελίνωση. Η μυελίνη των νεύρων του κεντρικού νευρικού συστήματος είναι ο στόχος της ανοσιακής εκτροπής, με αποτέλεσμα την απώλειά της. Η μυελίνη περιβάλλει τους άξονες των νευρικών κυττάρων και αυξάνει πάρα πολύ την ταχύτητα με την οποία τρέχουν τα μηνύματα και μεταδίδεται η πληροφορία από κύτταρο σε κύτταρο (νευρώνα εν προκειμένω, που είναι το βασικό κύτταρο του νευρικού συστήματος). Η απώλειά της, η απομυελίνωση δηλαδή, προκαλεί σημαντική μείωση στην ταχύτητα των σημάτων, που πρακτικά σημαίνει διακοπή επικοινωνίας μεταξύ των νευρώνων. Έτσι, μια πληροφορία δεν μεταδίδεται και προκαλείται θάμπωμα

ΥΓΕΙΑ • ΦΑΡΜΑΚΟ • ΙΔΙΩΤΙΚΗ ΑΣΦΑΛΙΣΗ

στην όραση, ή μούδιασμα στο πόδι και στο χέρι, ή αδυναμία, γιατί η διαταγή από τον εγκέφαλο δεν φθάνει στους μυς και αντίστροφα, η αίσθηση από το δέρμα ή τα μάτια δεν φθάνει στον εγκέφαλο. Η πέμπτη εικόνα της πολλαπλής σκλήρυνσης είναι ότι στην κλασική της μορφή εμφανίζεται με υφέσεις και εξάρσεις. Διάφορα νευρολογικά συμπτώματα εμφανίζονται σχεδόν ξαφνικά, ή μέσα σε μερικές ημέρες, όπως αδυναμία, θάμπωμα στα μάτια, μούδιασμα, αδυναμία, αστάθεια, τα οποία μετά περνούν από μόνα τους, αφού παραμείνουν για 2-3 εβδομάδες ή και μήνες. Συχνά όμως αφήνουν κάποιο υπόλειμμα. Μετά από μερικά χρόνια έχουμε μια νέα εμφάνιση από τέτοια συμπτώματα, τα οποία δεν είναι απαραίτητα τα ίδια. Έτσι, πολλές υποτροπές χτίζουν μια αναπηρία η οποία σιγά-σιγά γίνεται ορατή. Άλλες πάλι φορές η πρώτη εμφάνιση είναι δραματική και αφήνει ορατή αναπηρία. Η πολλαπλή σκλήρυνση έχει πάρα πολλές μορφές, και κάθε μορφή έχει πάρα πολλές ιδιομορφίες, πρακτικά κάθε ασθενής έχει τη δική του πολλαπλή σκλήρυνση, γι’ αυτό λέμε ότι πρόκειται για μια αρρώστια με 1.000 μορφές. Όπως σε όλες τις παθήσεις στην Ιατρι-

Όλες οι θεραπείες που έχουμε διαθέσιμες για την τροποποίηση της πολλαπλής σκλήρυνσης επηρεάζουν μελλοντικές υποτροπές και όχι ήδη υπάρχοντα συμπτώματα.

κή, σημασία δεν έχει το όνομά της, αλλά η έντασή της. Αν πρόκειται, δηλαδή, για μια ήπια μορφή η οποία κάνει την εμφάνισή της και με μία θεραπεία παραμένει ανενεργή, χωρίς να εξελίσσεται και χωρίς να προκαλεί ορατά συμπτώματα στον ασθενή, ή αν είναι μία κεραυνοβόλος, η καλπάζουσα πολλαπλή σκλήρυνση. Στη δεύτερη περίπτωση, η εξέλιξη είναι πολύ γρήγορη και αφήνει τα συμπτώματα στον ασθενή, γι’ αυτό θα πρέπει ευθύς εξαρχής η θεραπεία να είναι εξαιρετικά επιθετική, ώστε να μειωθούν τα συμπτώματα και ο ασθενής να επανέλθει στην πριν από την εμφάνιση της αρρώστιας γενική του κατάσταση. Αυτό απαιτεί άμεση αντίδραση απ’ την πλευρά του ιατρού, επαναλαμβανόμενες θεραπείες με κορτιζόνη με πλασμαφαίρεση, μέχρι την πλήρη εξάλειψη των συμπτωμάτων της υποτροπής. Μετά την ολοκλήρωση αυτής της θεραπείας των συμπτωμάτων (συμπτωματική θεραπεία), θα πρέπει να σχεδιαστεί από κοινού μαζί με τον ασθενή και τον γιατρό μια θεραπεία η οποία στοχεύει στη μείωση της εξέλιξης της αρρώστιας. Όλες οι θεραπείες που έχουμε διαθέσιμες για την τροποποίηση της πολλαπλής σκλήρυνσης επηρεάζουν μελλοντικές υποτροπές και όχι ήδη υπάρχοντα συμπτώματα. Αυτές μπορεί να χωρίζονται στις θεραπείες από του στόματος (ένα ή δύο χάπια κάθε μέρα) και στις ενέσιμες (υποδόριες ή ενδοφλέβιες, κάθε μήνα ή κάθε 6 μήνες). Αυτές οι νέες θεραπείες που τροποποιούν την εξέλιξη της πολλαπλής σκλήρυνσης έχουν επιφέρει μια δραστική αλλαγή στον χώρο της ασθένειας και ολοένα και πολύ σπανιότερα βλέπουμε πια ασθενείς με πολλαπλή σκλήρυνση οι οποίοι έχουν ορατή αναπηρία. Η επιστημονική έρευνα, όμως, συνεχίζεται αμείωτη και πολλές νέες θεραπείες δοκιμάζονται σε κλινικές μελέτες, ούτως ώστε ο κάθε ασθενής να έχει την πιο εξατομικευμένη θεραπεία που μπορεί να υπάρχει.

ΡΕΠΟΡΤΑΖ ●

ΠΑΝΩ ΑΠΟ 7 ΔΙΣ. ΟΙ ΕΤΗΣΙΕΣ ΠΩΛΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΦΑΡΜΑΚΕΙΩΝ Αυξητικές παραμένουν οι τάσεις για φαρμακευτικά και παραφαρμακευτικά προϊόντα, με τον κλάδο να παρουσιάζει μέσο ετήσιο ρυθμό μεταβολής 3,7% τη χρονική περίοδο 2017-2025, σύμφωνα με κλαδική μελέτη της ΣΤΟΧΑΣΙΣ Της Ανθής Αγγελοπούλου aaggelopoulou@naftemporiki.gr

ΕΞΕΛΙΞΗ ΔΕΙΚΤΗ ΜΕΓΕΘΟΥΣ ΑΓΟΡΑΣ ΦΑΡΜΑΚΕΙΩΝ ΚΑΙ ΑΕΠ (ΕΤΟΣ ΒΑΣΗΣ 2016=100)

135,7 139,2

128,8

∆είκτης µεγέθους εγχώριας αγοράς φαρµακείων

130

142,3

133,3 121,6 127,5

120

Α

ύξηση των πωλήσεων κατέγραψαν τα ιδιωτικά φαρμακεία το 2025, με το 73% να αφορά φάρμακα και το 27% παραφαρμακευτικά προϊόντα, ενώ για το 2026 οι εκτιμήσεις προβλέπουν την ίδια αυξητική πορεία. Συγκεκριμένα, όπως προκύπτει από την κλαδική μελέτη «Φαρμακεία», που εκπόνησε η ΣΤΟΧΑΣΙΣ Σύμβουλοι Επιχειρήσεων Α.Ε., η εγχώρια αγορά των φαρμακείων (φάρμακα και παραφαρμακευτικά προϊόντα) ξεπέρασε τα 7 δισ. ευρώ (σε τιμές λιανικής) το 2025, παρουσιάζοντας Μέσο Ετήσιο Ρυθμό Μεταβολής (ΜΕΡΜ) 3,7% τη χρονική περίοδο 2017-2025. Σύμφωνα με τον Βασίλη Ρεγκούζα, πρόεδρο και διευθύνοντα σύμβουλο της ΣΤΟΧΑΣΙΣ, για το 2025 εκτιμάται ότι το 73% των πωλήσεων των φαρμακείων αφορά φάρμακα και το 27% παραφαρμακευτικά προϊόντα. Όσον αφορά τα Μη Συνταγογραφούμενα Φάρμακα (ΜΗΣΥΦΑ), έχουν αυξήσει το ποσοστό συμμετοχής τους στις πωλήσεις των μη αποζημιούμενων φαρμάκων στα φαρμακεία, από 58% το 2014, σε 72% το 2025. Το μέγεθος αγοράς, σε αξία, των ΜΗΣΥΦΑ εκτιμάται σε περίπου 1 δισ. ευρώ το 2025, παρουσιάζοντας αύξηση κατά περίπου 3% σε σχέση με το 2024. Σημειώνεται ότι τα αναλγητικά φάρμακα και τα φάρμακα για κρυολόγημα-βήχα κατέχουν ποσοστό μεγαλύτερο από το ήμισυ της αγοράς των ΜΗΣΥΦΑ, σε αξία. Η κίνηση των γενοσήμων Όπως εξηγεί η Senior Consultant και υπεύθυνη των κλαδικών μελετών της ΣΤΟΧΑΣΙΣ, Κατερίνα

60

ΥΓΕΙΑ • ΦΑΡΜΑΚΟ • ΙΔΙΩΤΙΚΗ ΑΣΦΑΛΙΣΗ

113,7

115,7 118,6

109,8 110

100,0

101,7

103,9 103,5

100

105,8

106,1

100,0

∆είκτης ΑΕΠ (σε τρέχουσες τιµές)

96,0

90

2016

2017

2018

2019

2020

Σύμφωνα με τη Senior Consultant της ΣΤΟΧΑΣΙΣ, Κατερίνα Ματσούκα, η αγορά των γενόσημων φαρμάκων που διακινούνται στα φαρμακεία παρουσίασε μέσο ετήσιο ρυθμό μεταβολής 7% σε αξία και 3% σε ποσότητα το διάστημα 2017-2025.

Ματσούκα, η αγορά των γενόσημων φαρμάκων που διακινούνται στα φαρμακεία παρουσιάζει και αυτή αυξητική πορεία, με Μέσο Ετήσιο Ρυθμό Μεταβολής (ΜΕΡΜ) 7% σε αξία και 3% σε ποσότητα την περίοδο 2017-2025. Οι έρευνες της ΣΤΟΧΑΣΙΣ δείχνουν επίσης για την αγοραστική συμπεριφορά των πελατών ενός φαρμακείου, ότι πρώτη πηγή ενημέρωσης για τα γενόσημα φάρμακα είναι ο γιατρός και ακολουθεί ο φαρμακοποιός.

2021

2022

2023

2024

2025

Εκτίμηση κίνησης του 2026 Όσον αφορά την πορεία της εξεταζόμενης αγοράς για το 2026, εκτιμάται ότι θα παρουσιάσει αύξηση της τάξης του 2,5% σε σχέση με το 2025. Ειδικότερα, τα ποσοστά συμμετοχής των φαρμάκων και των παραφαρμακευτικών προϊόντων στο συνολικό μέγεθος της εξεταζόμενης αγοράς εκτιμάται ότι θα παραμείνουν στα ίδια επίπεδα σε σχέση με το 2025 (27% και 73% αντίστοιχα). Επίσης, εκτιμάται ότι η εγχώρια αγορά των ΜΗΣΥΦΑ, σε αξία θα παρουσιάσει αύξηση της τάξης του 2,5% το 2026 σε σχέση με το 2025. Την ίδια στιγμή η ετήσια έρευνα του ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ «Εισόδημα - Δαπάνες διαβίωσης νοικοκυριών 2025» τον Φεβρουάριο του 2026 έδειξε ότι σχεδόν ένα στα δύο ελληνικά νοικοκυριά (48,2%) δήλωσε ότι αύξησε τις δαπάνες του για την κατηγορία «υγεία-φάρμακα» το 2025 σε σχέση με το 2024. Ηλεκτρονικό εμπόριο Παράλληλα, η ανάπτυξη του ηλεκτρονικού εμπορίου δρα προς όφελος των φαρμακείων ως εναλλακτικού

Το μέγεθος των μη συνταγογραφούμενων φαρμάκων υπολογίστηκε σε περίπου 1 δισ. ευρώ το 2025 επί της συνολικής αξίας πωλήσεων στα φαρμακεία.

καναλιού προμήθειας παραφαρμακευτικών προϊόντων έναντι του καναλιού ευρείας διανομής. Σημειώνεται ότι αρκετά φαρμακεία αξιοποιούν και διαδικτυακές πλατφόρμες (π.χ. wolt, efood) για τη διανομή παραφαρμακευτικών προϊόντων, με στόχο τη μεγιστοποίηση των πωλήσεών τους. Τέλος, ο ανταγωνισμός εντοπίζεται κυρίως μεταξύ φαρμακείων τοπικού (γεωγραφικά γειτονικού) επιπέδου και διαμορφώνεται από τις διαπροσωπικές σχέσεις φαρμακοποιού-καταναλωτή, την ποιότητα των υπηρεσιών, την ποικιλία παραφαρμακευτικών προϊόντων, τη γεωγραφική συγκέντρωση και το ωράριο λειτουργίας. Γενικότερα, ο εκσυγχρονισμός των φαρμακείων τα τελευταία έτη έχει αυξήσει περαιτέρω τον ανταγωνισμό μεταξύ τους, κυρίως μεταξύ των ίσης δυναμικότητας και μεγέθους, σε τοπικό επίπεδο. Η δυναμική της Ελλάδας σε φαρμακεία Έρευνα της German Pharmacies αναφέρει ότι ο συνολικός αριθμός φαρμακείων στην Ε.Ε.-27 εκτιμάται σε

ΔΙΆΡΘΡΩΣΗ ΣΥΝΟΛΙΚΏΝ ΠΩΛΉΣΕΩΝ Φ Α Ρ Μ Α Κ Ε Ί Ω Ν Τ Ο 2 0 2 5 (σε αξία) Παραφαρμακευτικά προϊόντα

27%

73% Φάρμακα

140.569 το 2024, σημειώνοντας μείωση κατά 0,6% σε σχέση με το 2023. Η Ελλάδα εκτιμάται ότι κατείχε την πρώτη θέση με σημαντική διαφορά, όσον αφορά την πυκνότητα φαρμακείων ανά 100.000 κατοίκους στην

Ε.Ε.-27 το 2024. O μέσος όρος για την Ε.Ε.-27 ήταν 31 φαρμακεία ανά 100.000 κατοίκους το 2024, ενώ η Ελλάδα, κατά το ίδιο έτος, είχε 101 φαρμακεία ανά 100.000 κατοίκους. Το μέλλον των φαρμακείων Λαμβάνοντας υπόψη όλα αυτά τα στοιχεία, καταλαβαίνουμε ότι ο φαρμακοποιός έχει πλέον έναν διττό ρόλο, αυτόν του επιστήμονα αλλά και του επιχειρηματία. Και μέσα από αυτούς τους δύο ρόλους και τη σχέση εμπιστοσύνης που έχει χτίσει με τον πελάτη - ασθενή, έχει αναβαθμίσει και διευρύνει το γνωστικό του αντικείμενο σε θέματα που αφορούν την επιστήμη του αλλά και σε θέματα μάρκετινγκ. Σήμερα, καθώς η ψηφιακή τεχνολογία έχει συμβάλει καθοριστικά στην ευρύτερη μετεξέλιξη του τομέα της Υγείας, ο φαρμακοποιός καλείται να επενδύσει σε αυτήν αξιοποιώντας τις δυνατότητες των big data και της τεχνητής νοημοσύνης, προκειμένου να δημιουργήσει αναβαθμισμένες υπηρεσίες για την προσωποποιημένη εξυπηρέτηση των πελατών - ασθενών

ΥΓΕΙΑ • ΦΑΡΜΑΚΟ • ΙΔΙΩΤΙΚΗ ΑΣΦΑΛΙΣΗ

61

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ●

Κόμβος υπηρεσιών το φαρμακείο Για το φαρμακείο του μέλλοντος με υπηρεσίες πρόληψης, εμβολιασμών, συμβουλευτικής και υποστήριξης της αγωγής, μιλάει ο πρόεδρος του Πανελλήνιου Φαρμακευτικού Συλλόγου - ΠΦΣ, Απόστολος Βαλτάς, ενώ τονίζει πως η λειτουργία του HMVO μπορεί να συμβάλει στην καλύτερη εποπτεία της αγοράς Στην Ανθή Αγγελοπούλου aaggelopoulou@naftemporiki.gr

Γ

ια το πόσο επηρεάζεται η φαρμακευτική αγορά από τις διεθνείς εξελίξεις και το αυξημένο κόστος παραγωγής, ενέργειας και μεταφορών, το πώς λειτουργεί το νέο εγχείρημα που αφορά τη διάθεση των Φαρμάκων Υψηλού Κόστους από τα ιδιωτικά φαρμακεία, αλλά και για το αν τίθεται θέμα ανταγωνισμού μεταξύ ηλεκτρονικού φαρμακείου και του φαρμακείου της γειτονιάς μάς μιλά ο πρόεδρος του Πανελλήνιου Φαρμακευτικού Συλλόγου - ΠΦΣ, Απόστολος Βαλτάς. Κύριε Βαλτά, ποιες είναι οι προσλαμβάνουσες από τη μέχρι στιγμής διάθεση των Φαρμάκων Υψηλού Κόστους από τα ιδιωτικά φαρμακεία; «Η εικόνα είναι θετική και εξελίσσεται με ρυθμό άνω των 1.200 αιτημάτων εβδομαδιαίως. Οι ασθενείς αγκαλιάζουν τη δυνατότητα παραλαβής των Φαρμάκων Υψηλού Κόστους από τα ιδιωτικά φαρμακεία, καθώς με αυτόν τον τρόπο αποκτούν πρόσβαση σε ένα δίκτυο άνω των 9.750 σημείων πανελλαδικά, αποδεικνύοντας ότι το ελληνικό φαρμακείο μπορεί να υποστηρίξει με ασφάλεια, έλεγχο και αξιοπιστία ακόμη και τις πιο απαιτητικές θεραπείες. Βεβαίως, υπάρχουν τεχνικές και λειτουργικές βελτιώσεις στην υποβολή αιτημάτων γιατί είναι δύσχρηστο για ηλικιωμένους ασθενείς. Πρέπει να δοθεί η δυνατότητα στα φαρμακεία να κάνουν τη διαδικασία της παραγγελίας προς διευκόλυνση των ασθενών. Όμως η βασική κατεύθυνση είναι σωστή και πρέπει να συνεχιστεί με σταθερά βήματα, όπως και η διεύρυνση των θεραπευτικών κατηγοριών». Με αφορμή τις γεωπολιτικές εξελίξεις και τις οικονομικές πιέσεις που δέχονται οι φαρμακευτικές, παρατηρούνται σημαντικές αλλαγές τιμών των προϊόντων… «Η φαρμακευτική αγορά επηρεάζεται από τις διεθνείς εξελίξεις και το αυξημένο κόστος παραγωγής, ενέργειας και μεταφορών. Στην Ελλάδα, όμως, οι τιμές των συνταγογραφούμενων φαρμάκων καθορίζονται από ένα αυστηρά ρυθμιζόμενο σύστημα τιμολόγησης. Οι διεθνείς γεωπολιτικές εξελίξεις ασκούν σημαντικές πιέσεις στην παγκόσμια εφοδιαστική αλυσίδα, επηρεάζοντας τη διαθεσιμότητα δραστικών ουσιών, εκδόχων και υλικών συσκευασίας και οδηγώντας σε αναπροσαρμογές των παραγγελιών, των χρόνων παράδοσης και των προτεραιοτήτων παραγωγής των φαρμακευτικών σκευασμάτων. Το μεγαλύτερο ζήτημα είναι η διασφάλιση της επάρ-

62

ΥΓΕΙΑ • ΦΑΡΜΑΚΟ • ΙΔΙΩΤΙΚΗ ΑΣΦΑΛΙΣΗ

κατάλληλα τα στοιχεία που παράγει από τις αρμόδιες ρυθμιστικές αρχές».

Απόστολος Βαλτάς: Το φαρμακείο αποτελεί αναντικατάστατο πυλώνα της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας.

Το μεγαλύτερο ζήτημα σήμερα είναι η διασφάλιση της επάρκειας της αγοράς.

κειας της αγοράς. Οι χαμηλές τιμές λειτουργούν ως κίνητρο για εξαγωγές, γεγονός που επηρεάζει τη διαθεσιμότητα συγκεκριμένων σκευασμάτων για τους Έλληνες ασθενείς, σε συνδυασμό με την εμπορική πολιτική των φαρμακευτικών εταιρειών, που μειώνουν τις ποσότητες υπό τον φόβο των εξαγωγών».

Οι έλεγχοι μέσω του Ελληνικού Οργανισμού Επαλήθευσης Φαρμάκων (Hellenic Medicines Verification Organization HMVO) μείωσαν τις ελλείψεις φαρμάκων; «Το HMVO δεν δημιουργήθηκε για να αντιμετωπίσει τις ελλείψεις, αλλά για να προστατεύσει τους πολίτες από τα παραποιημένα φάρμακα και να διασφαλίσει την αυθεντικότητα κάθε συσκευασίας. Οι ελλείψεις οφείλονται κυρίως σε προβλήματα παραγωγής, στην παγκόσμια ζήτηση, στις παράλληλες εξαγωγές, στην άνιση κατανομή των φαρμάκων και στη μη τήρηση επαρκών αποθεμάτων. Ο HMVO, όμως, μπορεί να συνεισφέρει πολύτιμα δεδομένα ιχνηλασιμότητας και μπορεί να συμβάλει στην καλύτερη εποπτεία της αγοράς, εφόσον αξιοποιηθούν

Υπάρχει ανταγωνισμός μεταξύ του φαρμακείου της γειτονιάς και των ηλεκτρονικών φαρμακείων; Δημιουργούνται προβλήματα από τις μεγάλες προσφορές; «Το ηλεκτρονικό εμπόριο αποτελεί πλέον μια πραγματικότητα και κάθε νόμιμα λειτουργούν φυσικό φαρμακείο έχει τη δυνατότητα να αναπτύξει και ηλεκτρονικό κατάστημα. Ωστόσο, το φαρμακείο ως φυσικό σημείο παρέχει επιστημονική συμβουλή, φαρμακευτική φροντίδα, παρακολούθηση της θεραπείας και άμεση υποστήριξη των ασθενών, ενώ παράλληλα σηκώνει το βάρος σημαντικών υπηρεσιών δημόσιας υγείας, όπως οι εμβολιασμοί, οι δράσεις πρόληψης και η αντιμετώπιση υγειονομικών κρίσεων. Έχουμε επανειλημμένα επισημάνει την ανάγκη διαφάνειας, περιορισμών και αυστηρού ελέγχου της νομιμότητας των ηλεκτρονικών πωλήσεων. Η τεχνολογία και το ηλεκτρονικό εμπόριο είναι χρήσιμα εργαλεία, αρκεί να λειτουργούν συμπληρωματικά προς τη φαρμακευτική φροντίδα και όχι σε βάρος της βιωσιμότητας του φυσικού φαρμακείου». Κλείνοντας, να εστιάσουμε λίγο στη μετατροπή του φαρμακείου σε πυλώνα της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας και να μας πείτε τι προϋποθέτει αυτό; «Το φαρμακείο αναγνωρίζεται από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας ως σημείο παροχής υπηρεσιών Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας, ενώ και η ελληνική πολιτεία το έχει αναγνωρίσει μέσα από τη νομοθεσία και τις υπηρεσίες προς τους πολίτες. Η συμβολή του έχει αποδειχθεί στην πράξη, τόσο κατά την πανδημία όσο και μέσα από τους εμβολιασμούς, τα προγράμματα πρόληψης, τη διαχείριση χρόνιων ασθενών και τη διάθεση των Φαρμάκων Υψηλού Κόστους μέσω των ιδιωτικών φαρμακείων. Το επόμενο βήμα προϋποθέτει την περαιτέρω ανάπτυξη των φαρμακευτικών υπηρεσιών, την αξιοποίηση των ψηφιακών εργαλείων υγείας, τη συνεχή εκπαίδευση και πιστοποίηση όπου απαιτείται, καθώς και την αποζημίωση υπηρεσιών που προσφέρουν μετρήσιμο όφελος στους ασθενείς και στο σύστημα Υγείας. Το φαρμακείο του μέλλοντος θα επεκτείνεται πολύ πιο πέρα από τη διάθεση φαρμάκων και θα αποτελεί έναν σύγχρονο κόμβο παροχής υπηρεσιών πρόληψης, εμβολιασμών, συμβουλευτικής και υποστήριξης της φαρμακευτικής αγωγής, πλήρως ενταγμένο στον σχεδιασμό της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας».

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ●

Επιτυχημένο «ανθρωπιστικό» εγχείρημα Για το επιτυχημένο πρόγραμμα διανομής των Φαρμάκων Υψηλού Κόστους κατ’ οίκον μιλά ο διευθύνων σύμβουλος της UNILOG, Στέλιος Λιναρδάκης, επισημαίνοντας ότι ο δείκτης ικανοποίησης των ευπαθών δικαιούχων έσπασε το φράγμα του 99,97% Στην Ανθή Αγγελοπούλου aaggelopoulou@naftemporiki.gr

«Σ

τις 450.000, περίπου, συνταγές που έχουμε εκτελέσει το 1ο έτος λειτουργίας του προγράμματος κατ’ οίκον διανομής ΦΥΚ, δεν υπήρξε κανένα σφάλμα που να αφορά παράδοση φαρμάκου σε λάθος δικαιούχο ή διαφορετικού φαρμάκου από το συνταγογραφηθέν» επισημαίνει ο διευθύνων σύμβουλος της UNILOG, Στέλιος Λιναρδάκης. Με αφορμή την απόφαση του υπουργείου για την κατ’ οίκον διάθεση των Φαρμάκων Υψηλού Κόστους - ΦΥΚ, κύριε Λιναρδάκη, θα θέλαμε να μας πείτε ποιες είναι οι προσλαμβάνουσες από τη μέχρι στιγμής διάθεση των ΦΥΚ και αν θεωρείτε ότι είναι επιτυχές το εγχείρημα ή πρέπει να αλλάξει κάτι ακόμα... «Κάνοντας τον απολογισμό ενός έτους από την έναρξη του προγράμματος “κατ’ οίκον διανομής Φαρμάκων Υψηλού Κόστους”, μπορώ να πω με απόλυτη βεβαιότητα, αλλά και με ιδιαίτερη ικανοποίηση, πως το συγκεκριμένο πρόγραμμα απεδείχθη ένα εξαιρετικά επιτυχημένο “ανθρωπιστικό” εγχείρημα, με αποκορύφωση τις αυθημερόν παραδόσεις στα πιο απομακρυσμένα σημεία της Ελλάδος οσάκις χρειάστηκε να παραδώσουμε ΦΥΚ σε ασθενείς που δεν διέθεταν την επόμενη δόση της φαρμακευτικής τους αγωγής. Και αυτό, διότι οι ευαίσθητες αυτές κοινωνικές ομάδες, ιδίως οι ασθενείς που διαβιούν σε δύσβατες περιοχές ή σε περιοχές που στερούνται φαρμακείου, λαμβάνουν πλέον την καίρια για τη ζωή τους φαρμακευτική αγωγή, με τη δέουσα αξιοπρέπεια και σεβασμό. Μια αξιοπρέπεια που για πάρα πολλά χρόνια είχαν στερηθεί, όχι από υπαιτιότητά τους αλλά εξαιτίας των δημοσιονομικών συνθηκών. Το έργο κάλυψε πραγματικές ανάγκες συγκεκριμένων κατηγοριών δικαιούχων, οι οποίοι αγκάλιασαν, ως μάννα εξ ουρανού, αυτή την κοινωνική παροχή, καθώς πλέον το πολύτιμο φάρμακό τους φτάνει στην πόρτα τους χωρίς -κυριολεκτικά- να κουνήσουν το δαχτυλάκι τους - και μάλιστα μέσω ελεγχόμενων θερμοκρασιών. Παρά τις αναμενόμενες δυσκολίες προσαρμογής που αντιμετωπίσαμε τους δύο πρώτους μήνες εφαρμογής του προγράμματος, καταφέραμε σύντομα να ανταποκριθούμε με ποιότητα και ταχύτητα, ακόμη και στα πιο απαιτητικά και ιδιαίτερα αιτήματα ορισμένων δικαιούχων. Σίγουρα μέσα στα πλαίσια που επιτρέπει η σύμβασή μας με την Αναθέτουσα Αρχή, θέλουμε,

64

ΥΓΕΙΑ • ΦΑΡΜΑΚΟ • ΙΔΙΩΤΙΚΗ ΑΣΦΑΛΙΣΗ

κε έτι περαιτέρω, με την ένταξη των φαρμακείων της γειτονιάς που εξυπηρετούνται από 25ετίας μέσω του δικτύου μας για τη διάθεση ΦΥΚ».

Στέλιος Λιναρδάκης: Το πρώτο έτος λειτουργίας του προγράμματος έχουμε διαχειριστεί, μέσω του δικού μας εφοδιαστικού δικτύου, πλέον των 3.000 κωδικών φαρμάκων υψηλού κόστους.

μπορούμε και καθημερινά εργαζόμαστε, αξιοποιώντας τη βαθιά τεχνογνωσία μας, προκειμένου να αναβαθμίσουμε ακόμη περισσότερο το ήδη υψηλό επίπεδο εξυπηρέτησης των ασθενών. Κατέχοντας πλέον τα απόλυτα δεδομένα και όλες τις παραμέτρους του προγράμματος “κατ’ οίκον”, επιχειρούμε για τη βελτιστοποίησή του, ώστε να προσφέρουμε στους δικαιούχους τη μέγιστη δυνατή προστιθεμένη αξία». Πόσα σκευάσματα διατίθενται μέσω του δικού σας εφοδιαστικού δικτύου; «Κατά το πρώτο έτος λειτουργίας του προγράμματος έχουμε διαχειριστεί μέσω του δικού μας εφοδιαστικού δικτύου πλέον των 3.000 κωδικών φαρμάκων υψηλού κόστους, με το 70% εξ αυτών να ανήκει στην κατηγορία της ψυχρής αλυσίδας (cold chain). Σήμερα, μέσω του δικτύου μας διαχειριζόμαστε μηνιαίως 75.000 φαρμακευτικά σκευάσματα, τα οποία αφορούν την εκτέλεση 50.000 συνταγών, για την παράδοση σε 45 χιλ. δικαιούχους κάθε μήνα. Τα παραπάνω αποτελέσματα είναι ο καρπός της διαρκώς αυξανόμενης εμπιστοσύνης και της σαφούς προτίμησης των δικαιούχων για το πρόγραμμα της κατ’ οίκον παράδοσης, το οποίο πρόσφατα ενισχύθη-

Τελικά, κύριε Λιναρδάκη, ποιο είναι το feedback που έχετε από τους δικαιούχους του προγράμματος; «Το feedback της εμπειρίας μας από τον πρώτο χρόνο λειτουργίας του προγράμματος κατ’ οίκον είναι ιδιαίτερα εντυπωσιακό. Ο δείκτης ικανοποίησης των ευπαθών δικαιούχων (που επί σειρά ετών αναγκάζονταν να ταλαιπωρούνται μία φορά μηνιαίως στις ουρές των φαρμακείων του ΕΟΠΥΥ, που λειτουργούσαν δεκάδες αν όχι εκατοντάδες χιλιόμετρα από τον τόπο κατοικίας τους) έσπασε το φράγμα του 99,97%, ενώ η απόκλιση του 0,03% από το 100% αφορά αποκλειστικά άλλου είδους ανυπαίτια σφάλματα (errors), όπως π.χ. σε επαναδρομολόγηση για την εξυπηρέτηση κάποιων δικαιούχων ή λόγω ελλιπών πιστοποιητικών μιας συνταγής κ.λπ. Το πιο εντυπωσιακό, πάντως, είναι πως στις περίπου 450.000 συνταγές που έχουμε εκτελέσει στον πρώτο χρόνο λειτουργίας του προγράμματος δεν υπήρξε κανένα σφάλμα που να αφορά παράδοση φαρμάκου σε λάθος δικαιούχο ή διαφορετικού φαρμάκου από το συνταγογραφηθέν. Σε αυτή τη συνισταμένη η απόκλισή μας από το 100% είναι μηδενική. Κατά τα λοιπά, δεν θέλω να περιοριστώ στις σχετικά αναμενόμενες ευχαριστίες που έχουμε δεχθεί οι συνεργάτες μου και εγώ από πολυάριθμους ικανοποιημένους δικαιούχους της δωρεάν αυτής υπηρεσίας, ως αποτέλεσμα της ανθρωποκεντρικής κουλτούρας που διέπει τον οργανισμό μας, αλλά αξίζει να αναφερθώ ιδιαίτερα τόσο στη βαθύτατη ικανοποίηση όλων ημών στη UNILOG A.E., κάθε φορά που κάποιος δικαιούχος ή ο φροντιστής του μας αγκαλιάζει κλαίγοντας από χαρά, ιδίως σε περιπτώσεις αυθημερόν κάλυψης κατεπείγουσας φαρμακευτικής αγωγής (όπως π.χ. όταν κινητοποιηθήκαμε για να καλύψουμε την έκτακτη ανάγκη φαρμακευτικής αγωγής ανήλικου σε δύσβατη περιοχή της επικράτειας), όσο και όταν δικαιούχοι με καλούν στο κινητό μου τηλέφωνο απλά για μια καλημέρα, εκφράζοντας την ευγνωμοσύνη και την αγωνία τους να είμαι εγώ καλά, προκειμένου να είναι και εκείνοι καλά. Αισθάνομαι πολύ ολοκληρωμένος ως άνθρωπος και ως επαγγελματίας μετά την απολύτως επιτυχή έκβαση ενός καινοτόμου κοινωνικού έργου».

Κοσμοιατρική: Νέος, υπερσύγχρονος αξονικός τομογράφος για έγκυρη & ταχεία διάγνωση Τα διαγνωστικά κέντρα με τα πλέον σύγχρονα επιστημονικά επιτεύγματα στην υπηρεσία των πολιτών

O

Υπερσύγχρονος Πολυτομικός Αξονικός Τομογράφος SOMATOM Pro.Pulse (δυνατότητα ανασύνθεσης 768 τομών) της Κοσμοιατρικής βρίσκεται στη Διαγνωστική Μονάδα Σεπολίων και αποτελεί τον πλέον σύγχρονο αξονικό της εταιρείας, καθώς έχει τη δυνατότητα εκτέλεσης εξετάσεων σε ολόκληρο το σώμα, σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα και με υψηλή διαγνωστική ακρίβεια, χρησιμοποιώντας πρωτόκολλα ανασύνθεσης εικόνων σ’ όλα τα επίπεδα και τρισδιάστατων απεικονίσεων. Είναι τελευταίας τεχνολογίας σύστημα, όπου, με την εξαιρετική ταχύτητα σάρωσης και την υψηλή διακριτική ικανότητα που διαθέτει, μειώνεται το ποσοστό της ακτινοβολίας για τον εξεταζόμενο, προσφέροντας προηγμένη διάγνωση ακόμη και στις πιο απαιτητικές εξετάσεις, με άνεση και ακρίβεια. Στο Panel των εξετάσεων που πραγματοποιούνται περιλαμβάνονται αυτές του εγκεφάλου, του σπλαγχνικού κρανίου, των λιθοειδών, της άνω και κάτω γνάθου, του τραχήλου, του θώρακα, της άνω και κάτω κοιλιάς, της σπονδυλικής στήλης (αυχενικής, θωρακικής και οσφυϊκής μοίρας), των ισχίων, των άνω και κάτω άκρων με δυνατότητα απεικόνισης των παρεγχυματικών οργάνων στις διάφορες φάσεις πρόσληψης του σκιαγραφικού και ακολούθως πιο διαφοροποιημένη διάγνωση τυχόντων παθολογιών. Επίσης, πραγματοποιούνται αρθρογραφίες, αξονικές αγγειογραφίες όλων των αρτηριών και φλεβών του σώματος, αξονική στεφανιογραφία και εικονική κολονοσκόπηση. Μέγιστη ασφάλεια και ελαχιστοποίηση ακτινοβολίας Η εξέλιξη της τεχνολογίας έχει καταστήσει την αξονική τομογραφία μια εξαιρετικά ασφαλή εξέταση. Τα σύγχρονα ψηφιακά συστήματα είναι σχεδιασμένα να λειτουργούν με τη μίνιμουμ δόση ακτινοβολίας, διατηρώντας παράλληλα την υψηλή ποιότητα της εικόνας. Χάρη στους νέους αλγορίθμους επεξεργασίας, η δόση προσαρμόζεται πλέον με ακρίβεια στις ανάγκες του κάθε ασθενούς, διασφαλίζοντας το μέγιστο διαγνωστικό όφελος με τη μικρότερη δυνατή επιβάρυνση.

ADVERTORIAL

Αυστηρά πρωτόκολλα ελέγχου Στην Κοσμοιατρική ακολουθούνται αυστηρά πρωτόκολλα ασφαλείας, που περιλαμβάνουν τη λήψη αναλυτικού ιστορικού και τον έλεγχο της καταλληλότητας του ασθενούς πριν από την εξέταση. Η διαδικασία πραγματοποιείται υπό τη συνεχή επίβλεψη εξειδικευμένου προσωπικού, διασφαλίζοντας ένα απόλυτα ελεγχόμενο και ασφαλές περιβάλλον. Αποτελέσματα χωρίς αναμονή Με δεδομένο ότι η έγκαιρη διάγνωση είναι συχνά καθοριστική για την έκβαση της θεραπείας, η ροή εργασιών στο τμήμα έχει βελτιστοποιηθεί. Χάρη στην ψηφιακή διαχείριση των δεδομένων, η επεξεργασία των εικόνων ολοκληρώνεται ταχύτατα. Έτσι, ο εξεταζόμενος είναι σε θέση να λάβει τις εικόνες της εξέτασης σε ψηφιακή μορφή πολύ σύντομα μετά την ολοκλήρωσή της. Το επίσημο ιατρικό πόρισμα παραδί-

Ο νέος αξονικός τομογράφος της Κοσμοιατρικής έχει τη δυνατότητα ανασύνθεσης 768 τομών.

δεται σε σύντομο χρονικό διάστημα , ενώ σε επείγουσες περιπτώσεις η γνωμάτευση εκδίδεται κατά προτεραιότητα, για την άμεση και έγκυρη ενημέρωση του θεράποντος ιατρού. Ο αναντικατάστατος ρόλος του ακτινοδιαγνώστη Παρά την αλματώδη εξέλιξη της τεχνολογίας, ο ανθρώπινος παράγοντας παραμένει αναντικατάστατος. Ο εξειδικευμένος ακτινοδιαγνώστης δεν είναι απλώς ένας «αναγνώστης» εικόνων, αλλά ο ιατρικός σύμβουλος που συνθέτει τα απεικονιστικά ευρήματα με το κλινικό ιστορικό του ασθενούς. Η εμπειρία του ιατρού επιτρέπει τη διάκριση λεπτών παθολογικών αλλοιώσεων που μπορεί να διαφύγουν από ένα αυτοματοποιημένο σύστημα, διασφαλίζοντας την εγκυρότητα της τελικής διάγνωσης.

Γιώτα Τριανταφύλλου Κλινικός Βιοχημικός & CEO της Κοσμοιατρικής

Η φιλοσοφία της Κοσμοιατρικής Η Κοσμοιατρική επενδύει συστηματικά στην ποιοτική αναβάθμιση της πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας. Σταθερός στόχος παραμένει η διαρκής εξέλιξη των υποδομών και των υπηρεσιών της, ώστε να ανταποκρίνεται με αξιοπιστία και υψηλά πρότυπα στις σύγχρονες ανάγκες των ασθενών. Όπως δηλώνει η CEO, Γιώτα Τριαντάφυλλου: «Η ραγδαία εξέλιξη της ιατρικής επιστήμης συνεπάγεται για εμάς μια θεμελιώδη ευθύνη απέναντι στην κοινωνία: να θέτουμε τα πλέον σύγχρονα επιστημονικά επιτεύγματα στην υπηρεσία των πολιτών που μας εμπιστεύονται. Η ενσωμάτωση τεχνολογιών αυτού του βεληνεκούς αποκτά ουσιαστικό περιεχόμενο μόνο όταν μετουσιώνεται σε έγκυρη και ταχεία διάγνωση, θωρακίζοντας την υγεία του ασθενούς και περιορίζοντας την έκθεση στην ακτινοβολία. Σταθερή επιδίωξη στην Κοσμοιατρική είναι να συμβαδίζουμε με την τεχνολογία αιχμής, αναγνωρίζοντας πάντα την ανάγκη κάθε εξεταζόμενου για φροντίδα και ασφάλεια». * Ενημερωθείτε για τα Διαγνωστικά Κέντρα της Κοσμοιατρικής στο kosmoiatriki.com

ΥΓΕΙΑ • ΦΑΡΜΑΚΟ • ΙΔΙΩΤΙΚΗ ΑΣΦΑΛΙΣΗ

65

ΡΕΠΟΡΤΑΖ ●

ΚΟΣΜΟ Smartphones, εφαρμογές και wearables, Big Data, ευκολία πρόσβασης δεδομένων υγείας μέσω του Cloud Computing, ασφάλεια δεδομένων, τηλεϊατρική, 3d printing οργάνων είναι μερικές από τις τεχνολογίες που φέρνουν στον τομέα Υγείας επιστημονικές ομάδες και startups Της Ανθής Αγγελοπούλου aaggelopoulou@naftemporiki.gr

66

ΥΓΕΙΑ • ΦΑΡΜΑΚΟ • ΙΔΙΩΤΙΚΗ ΑΣΦΑΛΙΣΗ

ΓΟΝΙΑ! Επιστημονικές ομάδες & startups

►

ΥΓΕΙΑ • ΦΑΡΜΑΚΟ • ΙΔΙΩΤΙΚΗ ΑΣΦΑΛΙΣΗ

67

ΡΕΠΟΡΤΑΖ ●

►

ΝΕΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ

Σ

ύμφωνα με τους ειδικούς, η δύναμη των νέων τεχνολογιών θα παίξει σημαντικό ρόλο στις υπηρεσίες Υγείας, ωστόσο οι λύσεις που προσφέρουν οι εταιρείες που κατασκευάζουν αυτές τις τεχνολογίες δεν θα είναι εποικοδομητικές αν δεν αγκαλιαστούν από την επιστημονική κοινότητα και δεν χρηματοδοτηθούν επαρκώς από την πολιτεία.

Εθνικό Δίκτυο Τηλεϊατρικής Το Εθνικό Δίκτυο Τηλεϊατρικής (ΕΔΙΤ) παρου-

Νέα δεδομένα Σύμφωνα με τους ειδικούς, η Τεχνητή Νοημοσύνη (Τ.Ν.) αναδεικνύεται σήμερα ως το πιο δυναμικό και πολυσυζητημένο πεδίο της σύγχρονης επιστήμης. Καταξιωμένοι ερευνητές και επιστήμονες επιχειρούν να αποτυπώσουν τις διαστάσεις του φαινομένου. Τα συστήματα Τ.Ν. και οι καινοφανείς προκλήσεις που αυτά δημιουργούν, οι τρόποι με τους οποίους μετασχηματίζουν διαφορετικά επιστημονικά πεδία, αλλά και τα ηθικά διλήμματα που συνεπάγεται η χρήση τους μπαίνουν για πρώτη φορά στο τραπέζι των συζητήσεων. Οι νέες τεχνολογίες μετασχηματίζουν την κλινική πράξη, από τον προεγχειρητικό σχεδιασμό και τη ρομποτική χειρουργική έως τα μεγάλα γλωσσικά μοντέλα και τα ψηφιακά εργαλεία υγείας. Στο Medical Innovation Forum, που διοργάνωσε το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, οι ειδικοί επιχείρησαν να φωτίσουν τα κρίσιμα ζητήματα που ανακύπτουν γύρω από τη χρήση αλγορίθμων, τη διαχείριση ιατρικών δεδομένων, την ισότητα πρόσβασης στις θεραπείες και τη σχέση ανθρώπου - μηχανής στο μέλλον της περίθαλψης. Όπως εξήγησαν, οι νέες τεχνολογίες έχουν φέρει τις υπηρεσίες καινοτομίας στην παιδιατρική και την ανάπτυξη νέων φαρμάκων, εξελίξεις στη ρομποτική χειρουργική, νέες θεραπευτικές προσεγγίσεις στην καρδιακή ανεπάρκεια, τη γονιδιακή θεραπεία και τις μεταμοσχεύσεις, καθώς και καινοτομίες στα εμβόλια και τη δημόσια υγεία. Σύμφωνα με τον αντιπρόεδρο του Τμήματος Ιατρικής και μέλος της Οργανωτικής Επιτροπής του AIF, καθηγητή Γιώργο Τσουλφά, σε μια εποχή όπου η Τεχνητή Νοημοσύνη και οι ψηφιακές τεχνολογίες μετασχηματίζουν ραγδαία την Υγεία, η ακαδημαϊκή κοινότητα οφείλει να πρωτοστατήσει όχι μόνο στην παραγωγή γνώσης, αλλά και στη διαμόρφωση ενός ανθρωποκεντρικού πλαισίου αξιοποίησης αυτών των εξελίξεων. Μέσα από τη συνεργασία επιστημόνων, ερευνητών, κλινικών ιατρών και φορέων της βιομηχανίας, στόχος είναι η καινοτομία να μεταφράζεται σε πραγματικό όφελος για τον ασθενή, σε καλύτερες υπηρεσίες υγείας και σε ένα βιώσιμο μέλλον για τα συστήματα περίθαλψης διεθνώς. ΑΙ και ιατρική επιστήμη Η Τεχνητή Νοημοσύνη υπόσχεται να επαναπροσδιορίσει τη διάγνωση, την πρόληψη και τη θεραπεία ασθενειών. Όπως χαρακτηριστικά ανέφερε η κ. Πέγκυ Αντωνάκου, Regional General Manager της Google για τη Νοτιοανατολική Ευρώπη, στο Δελφοί Φόρουμ, η βαθιά μετασχηματιστική δύναμη της Τεχνητής Νοημοσύνης είναι το πιο εξελιγμένο εργαλείο που έχει δημιουργήσει ποτέ το ανθρώπινο είδος. Η αξία της δεν

68

ΥΓΕΙΑ • ΦΑΡΜΑΚΟ • ΙΔΙΩΤΙΚΗ ΑΣΦΑΛΙΣΗ

σιάστηκε μέσα στον Ιούνιο από το υπουργείο Υγείας και αφορά τον καθοριστικό ρόλο που καλείται να διαδραματίσει η τηλεϊατρική στον ψηφιακό μετασχηματισμό της δημόσιας υγείας στη χώρα μας. Σύμφωνα με τους ειδικούς, δεν πρόκειται απλώς για μια τεχνολογική αναβάθμιση, αλλά για ένα ολοκληρωμένο, ανθρωποκεντρικό εργαλείο που εγγυάται την ισότιμη πρόσβαση όλων των πολιτών σε υπηρεσίες υγείας υψηλού επιπέδου, ανεξάρτητα από τον τόπο διαμονής τους - από το πιο απομακρυσμένο ακριτικό νησί έως το κέντρο των αστικών ιστών. Στόχος του, επίσης, η δραστική μείωση των άσκοπων μετακινήσεων των ασθενών, η αποσυμφόρηση του

δραστικά τη γνώση και την κατανόηση της ασθένειας, ανοίγοντας τον δρόμο για ταχύτερη ανάπτυξη θεραπειών και πιο στοχευμένες παρεμβάσεις. Παράλληλα, η ευρύτερη πρόσβαση σε τέτοιες τεχνολογίες μπορεί να οδηγήσει σε πιο ισότιμα και αποτελεσματικά συστήματα Υγείας. Στο ίδιο συνέδριο, ο ομότιμος καθηγητής Παιδιατρικής και Ενδοκρινολογίας της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ, Γιώργος Χρούσος, επεσήμανε ότι η Ιατρική πλέον δεν μπορεί να κάνει χωρίς την Τεχνητή Νοημοσύνη. Όπως εξήγησε, η ανάλυση μεγάλων δεδομένων και η συστημική προσέγγιση αλλάζουν ριζικά τον τρόπο με τον οποίο προσεγγίζονται η διάγνωση και η πρόληψη. Κατά τον ίδιο, είμαστε στην αρχή του χρυσού αιώνα της επιστήμης και της τεχνολογίας, όπου οι σύγχρονοι αλγόριθμοι μπορούν να «προβλέψουν με πολύ μεγάλη ακρίβεια τι θα συμβεί», επιτρέποντας την ανάπτυξη πολυπαραγοντικών μοντέλων για την κατανόηση της υγείας και της νόσου. Όπως εκτίμησε, ακόμη και η αντιμετώπιση του καρκίνου αποτελεί πλέον έναν ρεαλιστικό στόχο σε μεσοπρόθεσμο ορίζοντα - «ίσως και πιο γρήγορα από όσο πιστεύαμε».

Εθνικού Συστήματος Υγείας και η ενίσχυση της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας. Επίσης, είναι ένα σημαντικό δίκτυο στη θωράκιση γιατρών και νοσηλευτών μέσω προηγμένων υπηρεσιών τηλεσυμβουλευτικής και τηλεκπαίδευσης. Όπως εξήγησε ο διευθύνων σύμβουλος της Κοινωνίας της Πληροφορίας ΜΑΕ, Σταύρος Ασθενίδης, δεν αποτελεί απλώς μια ακόμη ψηφιακή υποδομή, αλλά ένα ουσιαστικό βήμα προς ένα πιο δίκαιο, πιο προσβάσιμο και πιο σύγχρονο σύστημα Υγείας για όλους. Σχεδιάστηκε και υλοποιήθηκε με υψηλές τεχνικές και λειτουργικές προδιαγραφές. Ενσωματώνει σύγχρονες υποδομές, διαλειτουργικότητα και ασφάλεια δεδομένων και παραδίδεται πλήρως λειτουργικό και έτοιμο να εξυπηρετήσει πολίτες και επαγγελματίες υγείας σε όλη την Ελλάδα.

έγκειται στην τεχνολογία καθαυτή, αλλά στον τρόπο αξιοποίησής της ως εργαλείο που μπορεί να επιταχύνει την επιστημονική πρόοδο και να βελτιώσει ουσιαστικά την ανθρώπινη ευημερία. Ιδιαίτερη αναφορά έκανε σε εφαρμογές αιχμής όπως το AlphaFold και το Isomorphic Labs, που αλλάζουν τα δεδομένα στη βιοϊατρική έρευνα. Μέσα από την ανάλυση τεράστιων όγκων δεδομένων και την πρόβλεψη βιολογικών δομών, η Τ.Ν. επιταχύνει

“

Οι σύγχρονοι αλγόριθμοι μπορούν να «προβλέψουν με πολύ μεγάλη ακρίβεια τι θα συμβεί», επιτρέποντας την ανάπτυξη μοντέλων για την κατανόηση της υγείας και της νόσου.

Ιατρείο Διαταραχών Μνήμης Ένα νέο εξειδικευμένο Ιατρείο Διαταραχών Μνήμης λειτουργεί το ΙΑΣΩ, ενισχύοντας τις υπηρεσίες πρόληψης, διάγνωσης και παρακολούθησης ασθενών με γνωσιακές διαταραχές. Το ιατρείο συνδυάζει τη νευρολογική αξιολόγηση με σύγχρονες τεχνολογίες και εργαλεία Τεχνητής Νοημοσύνης (Τ.Ν.), με στόχο την έγκαιρη και αξιόπιστη διάγνωση διαταραχών μνήμης και άλλων γνωσιακών διαταραχών. Ο διαγνωστικός έλεγχος εκτός της νευρολογικής εκτίμησης γίνεται με την πρωτοποριακή εξέταση της εταιρείας LANGaware, η οποία αξιοποιεί τεχνολογίες Τεχνητής Νοημοσύνης και μηχανικής μάθησης για την ανάλυση φωνής και γλωσσικών μοτίβων (speech & language biomarkers), προσφέροντας αξιόπιστη και έγκαιρη ανίχνευση της ήπιας γνωσιακής διαταραχής, της άνοιας και της κατάθλιψης. Η εξέταση της LANGaware είναι κλινικά επικυρωμένη και βασίζεται σε πατενταρισμένη τεχνολογία Τεχνητής Νοημοσύνης στις Ηνωμένες Πολιτείες, αξιοποιώντας μεθόδους μηχανικής μάθησης για την εξαγωγή πιθανών ενδείξεων γνωσιακής διαταραχής. Επαναχρησιμοποίηση φαρμάκων Με την Τεχνητή Νοημοσύνη πλέον ικανή να αναλύει δεδομένα δεκαετιών, ο FDA πιέζει τις φαρμακευτικές εταιρείες να αξιοποιήσουν την «τεράστια, ανεκμετάλλευτη αξία» τους επαναχρησιμοποιώντας φάρμακα. Όπως αναφέρει το pharmavoice, μερικά από τα πιο γνωστά φάρμακα στην ιστορία έχουν αναδυθεί μέσω επαναχρησιμοποίησης, από την ασπιρίνη της Bayer, η οποία αρχικά πωλούνταν ως παυσίπονο και αντιπυρετικό και αργότερα ως καρδιαγγειακό φάρμακο, μέχρι το Viagra της Pfizer. Τώρα, ο FDA στοχεύει να αναπαραγάγει αυτές τις επιτυχίες, εξετάζοντας πιο προσεκτικά πώς οι θεραπείες που ήδη κυκλοφορούν στην αγορά μπορούν να επαναχρησιμοποιηθούν για πιθανές νέες χρήσεις, ►

ΡΕΠΟΡΤΑΖ ●

ΝΕΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ

► ειδικά σε περιοχές όπου οι ασθενείς αντιμετωπίζουν περιορισμένες επιλογές θεραπείας. Αυτά είναι καλά νέα για τις περισσότερες φαρμακευτικές εταιρείες που έχουν ήδη τεράστιους όγκους υποχρησιμοποιημένων δεδομένων από όλο το φάσμα των κλινικών δοκιμών, καθώς μία μόνο δοκιμή φάσης 3 από μόνη της μπορεί να παραγάγει πάνω από 6 εκατομμύρια σημεία δεδομένων. Η Τεχνητή Νοημοσύνη μπορεί να βοηθήσει στην αποκάλυψη υποπληθυσμών ασθενών που ανταποκρίθηκαν διαφορετικά από το αναμενόμενο. Η τεχνολογία που βασίζεται στην Τεχνητή Νοημοσύνη μπορεί επίσης να βρει συσχετίσεις βιοδεικτών, διαχρονικά πρότυπα θεραπείας ή νέες υποθέσεις με βάση τα αποτελέσματα του πραγματικού κόσμου. Ογκολογική φροντίδα Οι δυνατότητες του νέου ψηφιακού οικοσυστήματος για την ογκολογική και αιματολογική φροντίδα στη χώρα βρέθηκαν πρόσφατα στο επίκεντρο ημερίδας. Το νέο Ολοκληρωμένο Ψηφιακό Σύστημα Φροντίδας Ογκολογικών και Αιματολογικών Ασθενών υλοποιείται από την ΗΔΥΚΑ ΜΑΕ σε συνεργασία με την ένωση εταιρειών NOVA-NOVA ICT. Το σύστημα έχει σχεδιαστεί σύμφωνα με τις προδιαγραφές του European Network of Cancer Registries (ENCR) και διασυνδέεται με το Ευρωπαϊκό Πληροφοριακό Σύστημα για τον Καρκίνο (ECIS), επιτρέποντας την αποστολή δεδομένων σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Παράλληλα, υποστηρίζει την αυτόματη διαβίβαση δομημένων δεδομένων και παθολογοανατομικών αναφορών μέσω τυποποιημένου reporting και την αντιστοίχιση ασθενών με κλινικές μελέτες, ενισχύοντας την ποιότητα και την αξιοποίηση των δεδομένων στην κλινική πράξη, στη δημόσια υγεία και στην έρευνα. Στο πλαίσιο του έργου παρουσιάστηκε και η mobile εφαρμογή ασθενών, μέσω της οποίας οι ασθενείς θα μπορούν να έχουν πρόσβαση στο θεραπευτικό τους πλάνο, στα αποτελέσματα εξετάσεων και στα ιατρικά τους ραντεβού, καθώς και να επικοινωνούν απομακρυσμένα με τον θεράποντα ιατρό τους. Η εφαρμογή δίνει επίσης τη δυνατότητα καταγραφής συμπτωμάτων και παρενεργειών σε πραγματικό χρόνο, ενισχύοντας τη συνεχή παρακολούθηση της πορείας των ασθενών και συμβάλλοντας στην πιο άμεση και αποτελεσματική διαχείριση της θεραπείας τους. Με αφορμή την παρουσίαση του έργου, ο υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης, Δημήτρης Παπαστεργίου, επεσήμανε: «Για έναν άνθρωπο που δίνει καθημερινά μάχη με τον καρκίνο ή μια σοβαρή αιματολογική νόσο, κάθε καθυστέρηση και κάθε περιττή μετακίνηση είναι πολύτιμος χρόνος που χάνεται. Στόχος μας είναι να αξιοποιούμε την τεχνολογία για να αφαιρούμε εμπόδια και να κάνουμε τη διαδρομή του ασθενούς πιο αποτελεσματική. Το Ολοκληρωμένο Σύστημα Φροντίδας Ογκολογικών και Αιματολογικών Ασθενών αποτελεί ένα σημαντικό βήμα προς αυτή την κατεύθυνση. Με το Εθνικό Μητρώο Νεοπλασματικών Ασθενειών, στο οποίο έχουν ήδη καταγραφεί περισσότεροι από 21.000 ασθενείς, αποκτούμε για πρώτη φορά μια ολοκληρωμένη εικόνα που θα μας βοηθήσει να σχεδιάζουμε καλύτερες πολιτικές υγείας».

70

ΥΓΕΙΑ • ΦΑΡΜΑΚΟ • ΙΔΙΩΤΙΚΗ ΑΣΦΑΛΙΣΗ

Οι νέες τεχνολογίες μετασχηματίζουν την κλινική πράξη, από τον προεγχειρητικό σχεδιασμό και τη ρομποτική χειρουργική έως τα μεγάλα γλωσσικά μοντέλα και τα ψηφιακά εργαλεία υγείας.

Ευρωπαϊκή χρηματοδότηση σε έξι startups Έξι ελληνικές startups επελέγησαν από το European Innovation Council για το πιλοτικό πρόγραμμα EIC Pre-Accelerator, το οποίο λαμβάνει χρηματοδότηση μέσω του πυλώνα Horizon Europe WIDERA. Συγκεκριμένα, 70 startups βαθιάς τεχνολογίας (από τις συνολικά 1.083 που έκαναν αιτήσεις), από τις χώρες του προγράμματος Widening, επέλεξε το European Innovation Council (EIC) για το πρώτο πιλοτικό πρόγραμμα EIC Pre-Accelerator που χρηματοδοτείται μέσω του πυλώνα Horizon Europe WIDERA (Widening Participation and Strengthening the European Research Area). Ανάμεσα σε αυτές τις 70 είναι 6 ελληνικές, με τις 4 εξ αυτών να δραστηριοποιούνται στην Κρήτη και σύμφωνα με πληροφορίες αποτελούν περιπτώσεις μετάφρασης της βασικής έρευνας καθηγητών και ερευνητών στο ΙΤΕ, στο Πανεπιστήμιο και στο Πολυτεχνείο Κρήτης. Οι 4 αυτές εταιρείες έχουν την δυνατότητα, μετά τα δύο χρόνια του προγράμματος pre-accelerator, να χρηματοδοτηθούν με επιπλέον 1 εκατ. ευρώ για την περαιτέρω επιτάχυνση της ανάπτυξής τους. Ωστόσο, να σημειώσουμε ότι το συνολικό διαθέσιμο κονδύλι της πρόσκλησης ήταν 20 εκατ. ευρώ και κάθε επιλεγμένη startup λαμβάνει

“

Για έναν άνθρωπο που δίνει καθημερινά μάχη με τον καρκίνο ή με μια σοβαρή αιματολογική νόσο, κάθε καθυστέρηση και κάθε περιττή μετακίνηση είναι πολύτιμος χρόνος που χάνεται.

300.000-500.000 ευρώ ως επιχορήγηση, η οποία καλύπτει έως 70% του κόστους του έργου, ενώ το υπόλοιπο 30% καλύπτεται από ίδιους πόρους. Η διάρκεια των έργων μπορεί να φτάσει έως 24 μήνες. Οι 6 ελληνικές που μπήκαν στο πρόγραμμα χρηματοδότησης είναι οι:  ReNeuroCell Therapeutics. Δραστηριοποιείται στην ανάπτυξη νευροεμφυτευμάτων για την αναστροφή της παράλυσης σε ασθενείς με βλάβες του νωτιαίου μυελού με θεραπευτικά τρισδιάστατα ικριώματα προωθημένων βιουλικών που φιλοξενούν ανθρώπινα νευρικά βλαστικά κύτταρα.  Ulisense. Αναπτύσσει έξυπνη τεχνολογία ελέγχου και βελτιστοποίησης βιομηχανικών διεργασιών σκλήρυνσης (curing).  Kymatonics. Αναπτύσσει οπτικά συστήματα υψηλής ακρίβειας διαμόρφωσης φωτεινού πεδίου στη μικροσκοπία και προηγμένη απεικόνιση.  Tethys Consulting. Δραστηριοποιείται στα υδρο-πληροφοριακά συστήματα, στη διαχείριση υδάτινων πόρων και δικτύων ύδρευσης και στα AI μοντέλα πρόβλεψης πλημμυρών.  Sense Space Informatics. Δραστηριοποιείται στην ανάπτυξη διαδραστικών εκπαιδευτικών περιβαλλοντικών εργαλείων για ενίσχυση της χωρικής νοημοσύνης και λύσεων για προσβάσιμη και εξατομικευμένη εκπαίδευση και συστημάτων που χρησιμοποιούν γεωπληροφορική και AI.  Synoesis Therapeutics. Δραστηριοποιείται στην ανάπτυξη νέων θεραπειών στη νόσο Parkinson και άλλες νευροεκφυλιστικές παθήσεις, με την ανάπτυξη μικρών μορίων που στοχεύουν στον κυτταρικό πυρηνικό υποδοχέα Nurr1 / RXRα

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ●

Θα επιβιώσουν μόνο οι υγιείς εταιρείες Ο Σωκράτης Γουρλής, μέλος της διοίκησης του Ομίλου ΙΑΤΡΟΠΟΛΙΣ, μιλάει για την επόμενη μέρα στον τομέα της διάγνωσης μετά και το εθνικό πρόγραμμα πρόληψης με τις δωρεάν εξετάσεις από το Ταμείο Ανάκαμψης Στην Ανθή Αγγελοπούλου aaggelopoulou@naftemporiki.gr

Σ

το μέλλον των διαγνωστικών κέντρων και την ανάγκη για επενδύσεις που θα συμβαδίζουν με τη σύγχρονη εποχή, ώστε να καταστούν επιχειρηματικά βιώσιμα, αναφέρεται ο κ. Γουρλής, επισημαίνοντας ότι τα επόμενα χρόνια «θα επιβιώσουν μόνο οι υγιείς εταιρείες στον τομέα διάγνωσης». Εστιάζει, επίσης, στη συνεργασία με τον δημόσιο τομέα, ο οποίος πρέπει να προχωρήσει σε μεταρρυθμίσεις, προκειμένου να βελτιωθεί το οικονομικό περιβάλλον για τον κλάδο, καθώς και στη μεγάλη επένδυση του ομίλου, στη δημιουργία της πρώτης Μονάδας Ημερήσιας Νοσηλείας για Χημειοθεραπείες και Ανοσοθεραπείες.

72

Το ΙΑΤΡΟΠΟΛΙΣ είναι από τους κορυφαίους ομίλους στην παροχή υπηρεσιών υγείας και διάγνωσης, με επενδύσεις και συνεχή εξέλιξη. Πιστεύετε ότι σήμερα το οικονομικό περιβάλλον είναι ευνοϊκό για περαιτέρω επενδύσεις; «Οι συνθήκες μέσα στις οποίες δραστηριοποιούνται οι επιχειρήσεις του τομέα της Υγείας διαφοροποιούνται χρόνο με τον χρόνο. Πολλοί παράγοντες δυσκολεύουν το επιχειρείν του κλάδου. Πλέον, υπάρχει ιδιαίτερα αυξημένο λειτουργικό κόστος σε σχέση με το παρελθόν, ενώ ταυτόχρονα υπάρχει ανάγκη για συνεχείς επενδύσεις, ώστε να διαθέτει μία επιχείρηση τον πιο σύγχρονο ιατροτεχνολογικό εξοπλισμό και να συμβαδίζει με την εποχή. Άλλωστε και οι απαιτήσεις των πολιτών είναι πλέον πολύ αυξημένες, καθώς ζητούν αναβαθμισμένες και ποιοτικές υπηρεσίες υγείας, ώστε να λαμβάνουν έγκαιρα και με ασφάλεια τα καλύτερα αποτελέσματα. Δεν είναι τυχαίο ότι εμείς στο ΙΑΤΡΟΠΟΛΙΣ κάθε χρόνο επενδύουμε εκατομμύρια ευρώ για την ενίσχυση του εξοπλισμού μας και για την αγορά νέων, υπερσύγχρονων μηχανημάτων, ώστε οι παρεχόμενες υπηρεσίες να είναι υψηλότατου επιπέδου. Η ισορροπία αυτή όμως συχνά είναι πάρα πολύ δύσκολη. Να διαθέτει δηλαδή μία αλυσίδα διαγνωστικών κέντρων τον πιο σύγχρονο εξοπλισμό με ποιοτικές υπηρεσίες και από την άλλη να πρέπει να αντεπεξέλθει και στα υψηλά οικονομικά βάρη».

Και αυτό διότι με το clawback μια εταιρεία δεν μπορεί να υπολογίσει τα οικονομικά της αποτελέσματα ή να προχωρήσει σε επιχειρηματικούς σχεδιασμούς, αφού δεν γνωρίζει στο Με το clawback τέλος του έτους τι περικοπές θα μια εταιρεία δεν γίνουν στα έσοδά της. Συνεμπορεί να υπολοπώς, είναι δύσκολο να σχεδιάγίσει τα οικονοσει το επόμενο βήμα της ώστε να προχωρήσει σε ανάπτυξη, μικά της αποπου θα επιφέρει καλύτερες τελέσματα ή να υπηρεσίες και θα δημιουργήσει προχωρήσει σε και νέες θέσεις εργασίας. Γι’ επιχειρηματικούς αυτό επιμένουμε ως κλάδος σχεδιασμούς. εδώ και χρόνια ότι θα πρέπει να δημιουργηθεί ένα σύστημα πιο βιώσιμο, προβλέψιμο και πιο δίκαιο ως προς τη χρηματοδότηση».

Μέσα στις δυσκολίες είναι υποθέτω και το clawback στις διαγνωστικές εξετάσεις. «Το clawback, οι υποχρεωτικές επιστροφές όταν υπάρχει υπέρβαση της προϋπολογισθείσας δαπάνης από τον ΕΟΠΥΥ, παραμένει ένα χρόνιο πρόβλημα.

Παρ’ όλα τα εμπόδια που αναφέρατε, εξακολουθείτε και επενδύετε. Προσφάτως μάλιστα δημιουργήσατε την πρώτη Μονάδα Ημερήσιας Νοσηλείας με χημειοθεραπείες και ανοσοθεραπείες. «Για πρώτη φορά ο όμιλος έκανε ένα βήμα πιο

ΥΓΕΙΑ • ΦΑΡΜΑΚΟ • ΙΔΙΩΤΙΚΗ ΑΣΦΑΛΙΣΗ

Σωκράτης Γουρλής: Κάθε χρόνο επενδύουμε εκατομμύρια ευρώ για την ενίσχυση του εξοπλισμού μας και για την αγορά νέων, υπερσύγχρονων μηχανημάτων.

μπροστά, δημιουργώντας την πρώτη Μονάδα Ημερήσιας Νοσηλείας στην Αργυρούπολη, την OncoTherapy, ένα υπερσύγχρονο κέντρο με ολοκληρωμένες υπηρεσίες χημειοθεραπείας, ανοσοθεραπείας και στοχευμένων ογκολογικών θεραπειών. Πρόκειται για ένα κέντρο για τη φαρμακευτική αντιμετώπιση των ογκολογικών ασθενών, με τις πιο καινοτόμες θεραπείες. Η επένδυση αυτή δεν έγινε τυχαία. Ήρθε να καλύψει ένα κενό στον τομέα της θεραπείας των ογκολογικών ασθενών, αφού η νέα μονάδα διαθέτει τις πιο εξελιγμένες εγκαταστάσεις με βάση τα διεθνή πρότυπα. Λειτουργούμε σε ένα περιβάλλον άνεσης και ασφάλειας, ενώ οι μελετημένες θέσεις νοσηλείας προσφέρουν στους ασθενείς τις πιο ιδανικές συνθήκες για θεραπεία. Παράλληλα, τα προηγμένα συστήματα ιατρικής παρακολούθησης σε συνδυασμό με το προσωπικό υψηλού επιπέδου συμβάλλουν στην αντιμετώπιση της νόσου σε απολύτως ιδανικές συνθήκες». Πώς κρίνετε ότι θα εξελιχθεί στο μέλλον η Διάγνωση στην Ελλάδα από τον ιδιωτικό τομέα; «Ο τομέας της ιδιωτικής διάγνωσης για να μπορέσει να εξελιχθεί περαιτέρω απαιτούνται άμεσα μεταρρυθμίσεις από την πολιτεία. Οι επιχειρήσεις που παρέχουν υπηρεσίες Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας θα πρέπει αναγκαστικά να συμβαδίζουν με τη σύγχρονη τεχνολογία και με το νέο επιχειρηματικό μοντέλο που ενσωματώνει και την ΑΙ, διαφορετικά δεν θα μπορούν να επιβιώσουν. Ιδιαίτερα μάλιστα σε μία εποχή όπου οι πολίτες αρχίζουν και αντιλαμβάνονται την αξία της πρόληψης λόγω των δωρεάν εξετάσεων που έγιναν με κονδύλια από το Ταμείο Ανάκαμψης. Στο πλαίσιο αυτό, θα πρέπει η πολιτεία να προσαρμόσει άμεσα τους παράγοντες συνεργασίας με τον ιδιωτικό τομέα. Άλλωστε, με βάση τις καταγραφές, 9 στους 10 πολίτες επισκέπτονται τον ιδιωτικό τομέα για τις διαγνωστικές τους εξετάσεις. Κάτι που αποδεικνύει ότι οι Συμπράξεις του Δημοσίου με τον Ιδιωτικό Τομέα είναι αναπόφευκτες σε μία περίοδο εξέλιξης για τον ιδιωτικό τομέα με νέα ψηφιακά συστήματα, τεχνητή νοημοσύνη και υψηλού επιπέδου διαγνωστικά μηχανήματα. Συνεπώς, μία ισχυρή Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας του ιδιωτικού τομέα θα συμβάλει και στη μείωση των νοσηλειών στα δημόσια νοσοκομεία και συνολικά στη μείωση του κόστους για το δημόσιο σύστημα».

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ●

Η τεχνητή νοημοσύνη ως βασικός παράγοντας μετασχηματισμού της Υγείας Ο Partner, Life Sciences & Health Care Industry Leader της Deloitte Ελλάδος, Γιώργος Φράγκος, αναλύει στη «Ν» τον ρόλο της ΑΙ τόσο στην εξέλιξη των μοντέλων παροχής φροντίδας στους ασθενείς, όσο και στην υποστήριξη των διοικητικών υπηρεσιών και του ανθρώπινου δυναμικού στις υγειονομικές δομές Στην Ανθή Αγγελοπούλου aaggelopoulou@naftemporiki.gr

Σ

τα ευρήματα της έκθεσης «2026 Global Health Care Outlook», τα οποία αναδεικνύουν τις βασικές προτεραιότητες που διαμορφώνουν το μέλλον των οργανισμών υγείας διεθνώς, αναφέρεται ο Partner, Life Sciences & Health Care Industry Leader της Deloitte Ελλάδος, Γιώργος Φράγκος. Όπως εξηγεί, στην κορυφή βρίσκεται η οικονομική βιωσιμότητα και ο μετασχηματισμός των μοντέλων παροχής φροντίδας, ενώ έμφαση δίνεται στο ανθρώπινο δυναμικό, καθώς η προσέλκυση, η διατήρηση και η ανάπτυξη ταλέντου παραμένουν κρίσιμοι παράγοντες επιτυχίας. Και φυσικά, η κυβερνοασφάλεια, η οποία αποτελεί επίσης στρατηγική προτεραιότητα, καθώς οι οργανισμοί διαχειρίζονται ολοένα και μεγαλύτερο όγκο ευαίσθητων δεδομένων. Κύριε Φράγκο, ποιες είναι κατά τη γνώμη σας οι προκλήσεις που θα κληθεί να αντιμετωπίσει η αγορά της Υγείας με τη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης, καθώς αυτή εισέρχεται δυναμικά στο προσκήνιο; «Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να μεταμορφώσει την Υγεία, αλλά η υιοθέτησή της συνοδεύεται από σημαντικές προκλήσεις. Πρώτα απ’ όλα, απαιτείται ένα σαφές κανονιστικό πλαίσιο, που να εγγυάται την ασφάλεια, τη διαφάνεια και τη συμμόρφωση με τις ευρωπαϊκές απαιτήσεις. Εξίσου σημαντική είναι η επεξηγησιμότητα των αλγορίθμων, ώστε οι επαγγελματίες υγείας να μπορούν να κατανοούν και να εμπιστεύονται τις προτάσεις των συστημάτων αυτών. Ωστόσο, σημαντικό κομμάτι αποτελούν η ποιότητα και η διαλειτουργικότητα των δεδομένων, παραμένοντας κρίσιμοι παράγοντες επιτυχίας, ιδιαίτερα σε ένα περιβάλλον όπου οι πληροφορίες συχνά είναι κατακερματισμένες.

74

ΥΓΕΙΑ • ΦΑΡΜΑΚΟ • ΙΔΙΩΤΙΚΗ ΑΣΦΑΛΙΣΗ

θέση να ακολουθήσουν τις εξελίξεις; «Η αλήθεια είναι ότι, παρότι το ενδιαφέρον για την τεχνητή νοημοσύνη αυξάνεται, η αγορά Υγείας στην Ελλάδα δεν διαθέτει ακόμη το απαιτούμενο επίπεδο γνώσης και εξοικείωσης. Πολλά στελέχη αντιλαμβάνονται τη σημασία της τεχνολογίας, αλλά συχνά λείπει η πρακτική κατανόηση των δυνατοτήτων και των περιορισμών της. Για να καλυφθεί αυτό το κενό, απαιτούνται στοχευμένα προγράμματα εκπαίδευσης, στις ιατρικές και διοικητικές σπουδές, και συνεχιζόμενη επαγγελματική κατάρτιση. Παράλληλα, η υλοποίηση πιλοτικών έργων μπορεί να βοηθήσει τους οργανισμούς να αποκτήσουν εμπειρία σε πραγματικές συνθήκες. Το ζητούμενο δεν είναι μόνο η τεχνολογική γνώση, αλλά η ανάπτυξη μιας κουλτούρας καινοτομίας που θα επιτρέψει στα στελέχη να αξιοποιήσουν αποτελεσματικά τις νέες δυνατότητες». Γιώργος Φράγκος: Η εφαρμογή της ΑΙ σε λειτουργίες όπως η ανάλυση δεδομένων και η υποστήριξη κλινικών αποφάσεων αναμένεται να ενισχυθεί σταδιακά τα επόμενα χρόνια.

Παρ’ όλα αυτά, το πιο σημαντικό ίσως είναι η αλλαγή νοοτροπίας. Αυτό που πρέπει να γίνει κατανοητό, είναι ότι η τεχνητή νοημοσύνη δεν αντικαθιστά τον άνθρωπο. Αντίθετα, λειτουργεί ως εργαλείο που ενισχύει τη λήψη αποφάσεων και βελτιώνει την ποιότητα της φροντίδας». Θεωρείτε ότι είναι αρκετά εκπαιδευμένα τα στελέχη στην αγοράς Υγείας στην Ελλάδα ως προς τις ανάγκες χρήσης και ενσωμάτωσης της τεχνητής νοημοσύνης και αν όχι, τι πρέπει να γίνει για να είναι σε

Η Deloitte δημοσίευσε την έκθεση «2026 Global Health Care Outlook» για τις βασικές προτεραιότητες των οργανισμών υγείας. Τι ακριβώς αποτύπωσε η έκθεση αυτή; «Η έκθεση “2026 Global Health Care Outlook” αποτύπωσε τις βασικές προτεραιότητες των οργανισμών υγείας για τη φετινή χρονιά. Να σας πω ότι η μελέτη για την έκθεση βασίστηκε στην ετήσια παγκόσμια έρευνα που πραγματοποιήθηκε τον Αύγουστο και τον Σεπτέμβριο του 2025, με τη συμμετοχή 180 στελεχών C-suite από μεγάλους οργανισμούς υγείας παγκοσμίως. Σύμφωνα με τα ευρήματα, λοιπόν, οι κορυφαίοι οργανισμοί υγείας εμφανίζονται συγκρατημένα αισιόδοξοι για το έτος που διανύουμε. Οι στρατηγικές τους επηρεάζονται κυρίως από τις οικονομικές πιέσεις και τον μετασχηματισμό των μοντέλων φροντίδας, τις προκλήσεις που

Η τεχνητή νοημοσύνη δεν αντικαθιστά τον άνθρωπο. Αντίθετα, λειτουργεί ως εργαλείο που ενισχύει τη λήψη αποφάσεων και βελτιώνει την ποιότητα της φροντίδας.

αφορούν το ανθρώπινο δυναμικό και την παραγωγικότητα και φυσικά τους κινδύνους κυβερνοασφάλειας. Επίσης, αν και το Generative AI, όπως και το Agentic AI, έχουν σημαντική επιρροή, οι περισσότεροι οργανισμοί δηλώνουν ότι οι τεχνολογίες αυτές δεν προβλέπεται να ενταχθούν καθοριστικά στη στρατηγική τους για το 2026. Στο κομμάτι της αυτοματοποίησης και της τεχνητής νοημοσύνης διαπιστώθηκε ότι αποτελούν βασικό παράγοντα για την ενίσχυση των εσόδων και τον μετασχηματισμό του τρόπου παροχής φροντίδας. Στο πλαίσιο αυτό, οι οργανισμοί υγείας αναμένεται να επενδύσουν σε βασικές επιχειρησιακές τεχνολογίες, ψηφιακές υπηρεσίες και εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης, με στόχο τη βελτίωση της αποδοτικότητας και της εμπειρίας των ασθενών. Παράλληλα, αναμένεται να επεκτείνουν τις υπηρεσίες εξωτερικής περίθαλψης και να αξιοποιήσουν λύσεις απομακρυσμένης παρακολούθησης, συμβάλλοντας έτσι στον μετασχηματισμό του μοντέλου φροντίδας. Οι μεγάλες προκλήσεις, όμως, σχετίζονται με το ανθρώπινο δυναμικό και αυτό είναι ένα από τα κρισιμότερα ζητήματα για τους οργανισμούς υγείας. Συγκεκριμένα, η έλλειψη προσωπικού και η ανάγκη προσέλκυσης και διατήρησης των επαγγελματιών υγείας επηρεάζουν τη λειτουργία των οργανισμών υγείας διεθνώς. Συνεπώς, για την αντιμετώπιση αυτών των προκλήσεων, θα πρέπει οι οργανισμοί να εστιάζουν

Παρότι το ενδιαφέρον για την τεχνητή νοημοσύνη αυξάνεται, η αγορά Υγείας στην Ελλάδα δεν διαθέτει ακόμη το απαιτούμενο επίπεδο γνώσης και εξοικείωσης.

στη βελτίωση της παραγωγικότητας και της εμπειρίας των εργαζομένων, καθώς και στην ενίσχυση των δεξιοτήτων τους. Επίσης, είναι ιδιαίτερα σημαντική η αξιοποίηση ψηφιακών εργαλείων και τεχνολογιών αυτοματοποίησης, προκειμένου να μειωθεί ο διοικητικός φόρτος εργασίας και να ενισχυθεί η αποτελεσματικότητα των ομάδων υγείας».

Ποιες άλλες προκλήσεις θεωρείτε ότι έχουν να αντιμετωπίσουν οι οργανισμοί υγείας σχετικά με την εφαρμογή της τεχνητής νοημοσύνης; «Πέραν των παραπάνω, η προστασία των δεδομένων των ασθενών και η ενίσχυση της κυβερνοασφάλειας αναδεικνύονται ως κρίσιμες προτεραιότητες για τον κλάδο της υγείας. Τα ευαίσθητα δεδομένα που διαχειρίζονται αποτελούν συχνά στόχο κυβερνοεπιθέσεων. Αυτό το γεγονός καθιστά απαραίτητη την ενίσχυση των τεχνολογικών υποδομών και των μηχανισμών προστασίας. Για να ανταποκριθούν στις προκλήσεις,

οι οργανισμοί σχεδιάζουν αυξημένες επενδύσεις σε εργαλεία κυβερνοασφάλειας και σε διαδικασίες διαχείρισης κινδύνου, με στόχο τη διασφάλιση της εμπιστοσύνης ασθενών και συνεργατών. Ένα ακόμα σημείο που εστίασε η έκθεση “2026 Global Health Care Outlook” είναι ο ρόλος της τεχνητής νοημοσύνης και ιδιαίτερα του Generative AI στον κλάδο της υγείας γενικότερα. Και ο λόγος είναι ότι, παρότι η τεχνολογία αναγνωρίζεται ως σημαντικός παράγοντας μελλοντικού μετασχηματισμού, οι περισσότεροι οργανισμοί βρίσκονται ακόμη σε πρώιμο στάδιο υιοθέτησης και αξιολόγησης των σχετικών επενδύσεων. Η εφαρμογή της τεχνητής νοημοσύνης σε λειτουργίες όπως η ανάλυση δεδομένων, η υποστήριξη κλινικών αποφάσεων και η αυτοματοποίηση διοικητικών διαδικασιών αναμένεται να ενισχυθεί σταδιακά τα επόμενα χρόνια. Τέλος, να πούμε ότι η έκθεση υπογραμμίζει την ανάγκη ευθυγράμμισης της τεχνολογικής καινοτομίας με τις κανονιστικές απαιτήσεις, τις οργανωτικές δομές και τις δεξιότητες του ανθρώπινου δυναμικού. Οι οργανισμοί υγείας καλούνται να αναπτύξουν ολοκληρωμένες στρατηγικές που θα επιτρέπουν την ασφαλή και αποτελεσματική ενσωμάτωση νέων τεχνολογιών, ενώ παράλληλα θα υποστηρίζουν τη βιωσιμότητα των επιχειρησιακών μοντέλων και τη βελτίωση των αποτελεσμάτων για τους ασθενείς».

ΥΓΕΙΑ • ΦΑΡΜΑΚΟ • ΙΔΙΩΤΙΚΗ ΑΣΦΑΛΙΣΗ

75

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ●

Διευρύνεται η χρήση της τεχνητής νοημοσύνης στα διαγνωστικά Ο διευθύνων σύμβουλος και εταίρος του Boston Consulting Group του τμήματος Υγειονομικής Περίθαλψης για Ιταλία, Ελλάδα, Τουρκία και Ισραήλ, Stefano Cazzaniga, μιλά για τον νευραλγικό τομέα των διαγνωστικών και τη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης Στην Ανθή Αγγελοπούλου aaggelopoulou@naftemporiki.gr

Τ

ο πώς αναμένεται να μεταμορφώσει η χρήση της τεχνητής νοημοσύνης τον τομέα των διαγνωστικών εργαλείων μάς εξηγεί ο διευθύνων σύμβουλος και εταίρος του Boston Consulting Group του τμήματος Υγειονομικής Περίθαλψης για Ιταλία, Ελλάδα, Τουρκία και Ισραήλ, Stefano Cazzaniga. Ο κ. Cazzaniga επισημαίνει ότι η Ελλάδα διαθέτει περισσότερους γιατρούς και διαγνωστικό εξοπλισμό ανά κάτοικο από τις περισσότερες χώρες του ΟΟΣΑ, αλλά λιγότερους νοσηλευτές σχεδόν από οποιονδήποτε άλλον και σε αυτή την κατεύθυνση πρέπει να κινηθεί η μεταρρύθμιση. Κύριε Cazzaniga, πού βρισκόμαστε αυτή τη στιγμή στο διαγνωστικό τοπίο; «Ο τομέας των διαγνωστικών τεχνολογιών, τόσο στα in vitro διαγνωστικά (IVD) όσο και στην ψηφιακή απεικόνιση, σημείωνε πάντοτε μεγάλη πρόοδο και καινοτομούσε συνεχώς, προκειμένου να προσφέρει καλύτερη διαγνωστική ακρίβεια και βιωσιμότητα. Πέρα από αυτό, πιθανότατα βρισκόμαστε σήμερα μπροστά στη μεγαλύτερη μεταμόρφωση που έχει γνωρίσει ποτέ αυτός ο τομέας, επιταχυνόμενη από την τεχνητή νοημοσύνη, τις αποκεντρωμένες πλατφόρμες και τη σταδιακή μετάβαση από την αντιδραστική εξέταση στην πρόληψη και την εξατομίκευση της φροντίδας. Η εισαγωγή της τεχνητής νοημοσύνης υποστηρίζει τους κλινικούς γιατρούς, ενισχύοντας τις δυνατότητές τους, παρέχοντας, για παράδειγμα, επιπλέον πληροφορίες για το ιατρικό ιστορικό του ασθενούς, συγκρίνοντας εκατομμύρια εικόνες ή αριθμούς για τον εντοπισμό ανωμαλιών και βλέποντας συσχετίσεις που το ανθρώπινο μάτι δεν μπορεί να διακρίνει. Ανάλογα με τις εκτιμήσεις, η αγορά της “τεχνητής

76

ΥΓΕΙΑ • ΦΑΡΜΑΚΟ • ΙΔΙΩΤΙΚΗ ΑΣΦΑΛΙΣΗ

να συμπιέζονται χρονικά. Αυτό που δεν έχει ακόμη “ξεκλειδωθεί” είναι η επόμενη φάση, που αφορά τις κλινικές δοκιμές και τη ρυθμιστική έγκριση, οι οποίες εξακολουθούν να λειτουργούν με λογικές προ τεχνητής νοημοσύνης. Αυτό που βλέπουμε επίσης να αναδύεται είναι τα Δεδομένα Πραγματικού Κόσμου (Real World Data) και η χρήση agents για την εκτέλεση ερευνητικών εργασιών πολλαπλών σταδίων. Με μία λέξη, η αρχική ανακάλυψη επηρεάζεται ξεκάθαρα, η συνολική αλυσίδα αξίας όχι ακόμη σημαντικά, όμως οι προοπτικές είναι θετικές».

Stefano Cazzaniga: Η αγορά της «τεχνητής νοημοσύνης στα διαγνωστικά» αναμένεται να αναπτυχθεί εκθετικά τα επόμενα χρόνια, με ρυθμούς από 20% έως και άνω του 40% ετησίως.

νοημοσύνης στα διαγνωστικά” αναμένεται να αναπτυχθεί εκθετικά τα επόμενα χρόνια, με ρυθμούς από 20% έως και άνω του 40% ετησίως, γεγονός που αποτυπώνει την εμπιστοσύνη όλων των εμπλεκομένων στην υιοθέτηση αυτής της τεχνολογίας». Πόσο έχει βοηθήσει η τεχνητή νοημοσύνη σε επίπεδο έρευνας; Έχουμε επιτάχυνση της καινοτομίας; «Εννοείται. Η ανακάλυψη φαρμάκων μετασχηματίζεται ριζικά, με τους κύκλους Έρευνας & Ανάπτυξης

Πώς μπορεί να βελτιωθεί ή και να μειωθεί η παραμονή των ασθενών στα νοσοκομεία για μεγάλο χρονικό διάστημα; «Η βελτιστοποίηση της διάρκειας νοσηλείας αποτελεί κρίσιμη παράμετρο για όλα τα συστήματα υγείας. Η μείωσή της δημιουργεί χώρο για τη θεραπεία νέων ασθενών (βελτιώνοντας την πρόσβαση), αυξάνει την εναλλαγή των κλινών (βελτιώνοντας τη βιωσιμότητα) και μειώνει τον κλινικό κίνδυνο της νοσηλείας. Οι εξελίξεις στον κλινικό τομέα έχουν ήδη προσφέρει σημαντική βελτιστοποίηση. Για παράδειγμα, πολλές διαδικασίες πραγματοποιούνται πλέον σε ημερήσια βάση, ενώ πριν από μόλις 20-30 χρόνια απαιτούσαν νοσηλεία. Το ίδιο συμβαίνει και με τις χειρουργικές επεμβάσεις χαμηλής πολυπλοκότητας. Υπάρχουν επίσης προγράμματα “fast track”, όπως για παράδειγμα στις επεμβάσεις αντικατάστασης ισχίου, που ήδη μειώνουν σημαντικά την ανάγκη για ημέρες νοσηλείας, διατηρώντας ή και βελτιώνοντας τα κλινικά αποτελέσματα. Ένα ακόμη παράδειγμα είναι τα προγράμματα Enhanced Recovery After Surgery.

μένα διαγνωστικά, χειρουργικές αίθουσες) και σύνθετες επεμβάσεις (π.χ., καρδιοχειρουργική) που δεν μπορούν να πραγματοποιηθούν “στο σπίτι” με τις σημερινές τεχνολογίες - και όλοι βιώσαμε ποιοτική φροντίδα κοντά στον ασθενή κατά τη διάρκεια και μετά την Covid. Τα νοσοκομεία είναι υπερβολικά ακριβά για την πρωτοβάθμια (και τις περισσότερες φορές και για τη δευτεροβάθμια) φροντίδα. Αντιλαμβάνομαι ότι αυτό μοιάζει περισσότερο με φιλοδοξία παρά με απάντηση, οπότε να σας δώσω κάποια παραδείγματα διαγνωστικών εργαλείων για έλεγχο του ασθενή από το σπίτι. Σκεφτείτε προστατευμένες διαδρομές εξόδου προς το σπίτι με τη βοήθεια remote patient monitoring ή companion devices που ήδη υπάρχουν για τη διαχείριση του διαβήτη. Και pointof-care diagnostics, “hospital-at-home”, μοντέλα χρόνιας φροντίδας για αρρυθμίες, καρδιακή ανεπάρκεια, ΧΑΠ και άλλες χρόνιες παθήσεις».

Αυτό που βλέπουμε να αναδύεται είναι τα Δεδομένα Πραγματικού Κόσμου και η χρήση agents για την εκτέλεση ερευνητικών εργασιών πολλαπλών σταδίων.

Με λίγα λόγια, ας ξεχάσουμε τον κλασικό τρόπο βελτιστοποίησης της διάρκειας νοσηλείας με το να βγάζουμε τους ασθενείς πιο γρήγορα από το νοσοκομείο και ας υιοθετήσουμε έναν επανασχεδιασμό των κλινικών ροών εργασίας με predictive analytics και πολυεπιστημονικό σχεδιασμό εξιτηρίων. Φυσικά, αυτό απαιτεί ένα μετανοσοκομειακό σύστημα (downstream), το οποίο σε ορισμένες χώρες θα πρέπει να ενισχυθεί μέσω καλύτερου συντονισμού της φροντίδας και επενδύσεων σε δυναμικότητα όπου χρειάζεται. Η αξία που παράγεται -τόσο σε επίπεδο εμπειρίας ασθενούς όσο και κλινικών αποτελεσμάτων και βιωσιμότητας των συστημάτων Υγείας- αξίζει σίγουρα την επένδυση». Η ψηφιοποίηση των νοσοκομείων θα αποφέρει καρπούς ως προς την καλύτερη ποιότητα υπηρεσιών υγείας στον ασθενή και την επίδοση των νοσηλευτικών ιδρυμάτων στις παροχές τους, αλλά και στη διοικητική λήψη αποφάσεων; «Ίσως είμαι υπερβολικά ρομαντικός λόγω του νοσοκομειακού μου υπόβαθρου (λατρεύω τα νοσοκομεία!), αλλά είμαι αρκετά βέβαιος ότι η ψηφιοποίηση θα αποφέρει καρπούς - και στην πραγματικότητα ήδη αποφέρει! Η λεπτή διαφοροποίηση είναι ότι η υιοθέτηση της τεχνολογίας από μόνη της δεν είναι αρκετή. Τα περισσότερα νοσοκομεία που γνωρίζω έχουν εισαγάγει κάποια μορφή τεχνητής νοημοσύνης, συνήθως με τη μορφή πιλοτικών προγραμμάτων, στις βασικές τους διαδικασίες. Όμως, εκείνα που καταγράφουν μετρήσιμα αποτελέσματα είναι λίγα. Αυτό που βλέπουμε να λείπει είναι ένας οδικός χάρτης για την ιεράρχηση των περιπτώσεων χρήσης και τη στόχευση των σχετικών επενδύσεων. Δεν υπάρχουν Βασικοί Δείκτες Απόδοσης για την παρακολούθηση των

αποτελεσμάτων και την απόδοση ευθυνών και φυσικά του τρόπου με τον οποίο υλοποιείται και διακυβερνάται η τεχνητή νοημοσύνη. Όταν αυτά τα τρία στοιχεία υπάρχουν, ο αντίκτυπος Η value-based είναι ουσιαστικός, καθώς θα care, δηλαδή αποφέρουν μειωμένη συχνότητα η αποζημίωση επανεισαγωγής ασθενών χάρη βάσει αποτελεστον καλύτερο προγραμματισμάτων και όχι σμό και scheduling και ιατρικά όγκου υπηρεσιscribes που απελευθερώνουν ών, είναι ίσως χρόνο από τους γιατρούς για η πιο συναρπααλληλεπίδραση με τους ασθενείς στική έννοια για αντί για διοικητική γραφειοκρατους ασφαλιστιτία και AI-assisted follow-up σε κούς φορείς. όλη τη διάρκεια της κλινικής διαδρομής, ώστε να διασφαλίζεται ο συντονισμός της φροντίδας μεταξύ διαφορετικών κλινικών δομών». Στη νέα εποχή που διανύουμε μπορούμε να πούμε ότι οι υπηρεσίες Υγείας έρχονται ακόμα πιο κοντά στον ασθενή; «Κατά τη γνώμη μου, αυτή είναι η πιο ενδιαφέρουσα προέκταση και το προσωπικό μου όνειρο. Να φέρουμε τις υπηρεσίες στους ασθενείς αντί να φέρνουμε τους ασθενείς στα νοσοκομεία (εκτός φυσικά αν είναι απαραίτητο για πιο σύνθετες διαγνωστικές και θεραπευτικές παρεμβάσεις). Αυτό γίνεται κάθε μέρα όλο και πιο εφικτό και ωφέλιμο για όλους τους εμπλεκομένους. Η αποκέντρωση της φροντίδας ήδη συμβαίνει. Ωστόσο, θα υπάρχουν πάντα κεφαλαιουχικά απαιτητικά τμήματα του οικοσυστήματος Υγείας (π.χ., προηγ-

Εκτός από τον μετασχηματισμό των νοσοκομείων, τι μεταρρυθμίσεις έχουμε στο κομμάτι της ασφάλισης Υγείας; «Γυρίζοντας το νόμισμα από την άλλη πλευρά, οι ασφαλιστικοί φορείς ενδιαφέρονται ξεκάθαρα τόσο για το κύμα ψηφιοποίησης όσο και για την εξέλιξη του μοντέλου αποζημίωσης. Η value-based care, δηλαδή η αποζημίωση βάσει αποτελεσμάτων και όχι όγκου υπηρεσιών, είναι ίσως η πιο συναρπαστική έννοια. Η επέκταση της κάλυψης πέρα από την οξεία φροντίδα προς την πρόληψη, βοηθώντας τους πελάτες να παραμένουν υγιείς αντί απλώς να καλύπτονται τα ιατρικά τους έξοδα, είναι μία ακόμη σημαντική τάση. Η ασφάλιση έχει επιτέλους αρχίσει να πληρώνει για αποτελέσματα και όχι για όγκους υπηρεσιών. Αυτή και μόνο η μετατόπιση ξαναγράφει τους κανόνες της Υγείας. Τέλος, σε επιχειρησιακό επίπεδο, υπάρχει η ψηφιοποίηση της κρίσιμης διασύνδεσης με τους παρόχους υπηρεσιών υγείας, η οποία σήμερα παρουσιάζει πολλά σημεία τριβής τόσο για τις δύο πλευρές όσο και για τους πελάτες/ασθενείς». Πού εστιάζονται κατά τη γνώμη σας οι διαφορές της Ελλάδας με άλλες χώρες; «Αν τη συγκρίνουμε με άλλες χώρες του ΟΟΣΑ, βλέπουμε ότι η Ελλάδα αποδίδει καλύτερα σε επίπεδο προσδόκιμου ζωής, διαθεσιμότητας γιατρών σε σχέση με τον πληθυσμό και διαθεσιμότητας διαγνωστικού εξοπλισμού. Έχετε επιστήμονες, έχετε εγκαταστάσεις και εξοπλισμό, έχετε επενδυτές που ενδιαφέρονται για τη χώρα. Την ίδια στιγμή, βλέπουμε πιθανές προκλήσεις στις ιδιωτικές δαπάνες υγείας, στην έλλειψη νοσηλευτών (κάτι που είναι κοινό σε όλες τις χώρες), στη δυναμικότητα της πρωτοβάθμιας φροντίδας και στη χαμηλότερη διείσδυση των γενόσημων φαρμάκων, ζητήματα που πρέπει να αντιμετωπιστούν στις επερχόμενες μεταρρυθμίσεις Υγείας. Πιστεύω ότι η Ελλάδα βρίσκεται σε ένα σημείο καμπής. Έχει περισσότερους γιατρούς και περισσότερο διαγνωστικό εξοπλισμό ανά κάτοικο από τις περισσότερες χώρες του ΟΟΣΑ, αλλά λιγότερους νοσηλευτές σχεδόν από οποιονδήποτε άλλον. Αυτό μας δείχνει ακριβώς προς ποια κατεύθυνση πρέπει να κινηθεί η μεταρρύθμιση».

ΥΓΕΙΑ • ΦΑΡΜΑΚΟ • ΙΔΙΩΤΙΚΗ ΑΣΦΑΛΙΣΗ

77

ΡΕΠΟΡΤΑΖ ●

Η ΥΓΕΙΑ «ΤΡΕΧΕΙ» ΜΕ... ΚΑΥΣΙΜΟ ΤΗΝ Τ.Ν. Αλλαγές εκ βάθρων δρομολογεί η τεχνητή νοημοσύνη στον χώρο της Υγείας, επιτυγχάνοντας εξατομικευμένες θεραπείες με την ιατρική ακριβείας, την τηλεϊατρική, αλλά και με τη διάγνωση μέσω αλγορίθμων και χρήσης εξειδικευμένων εικόνων από τους επιστήμονες Της Ανθής Αγγελοπούλου aaggelopoulou@naftemporiki.gr

Η

τεχνητή νοημοσύνη έχει μπει για τα καλά στον χώρο της Έρευνας και Καινοτομίας στην Υγεία. Οι επιστήμονες υποστηρίζουν ότι η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να προσφέρει ουσιαστική αξία μόνον όταν αξιοποιείται με συγκεκριμένο επιχειρησιακό στόχο και όχι απλώς ως ένα ακόμη τεχνολογικό εργαλείο, ενώ οι επιχειρήσεις Υγείας στρέφονται όλο και πιο ουσιαστικά στην τεχνητή νοημοσύνη, -την οποία μέχρι πρότινος χρησιμοποιούσαν μόνο για λόγους προβολής-, καθώς, όπως παρατηρήθηκε, μέσω αυτής μπορεί να αυξηθεί η παραγωγικότητα, να μειωθεί το κόστος και να επιλυθούν πραγματικά επιχειρησιακά προβλήματα.

Η Πέγκυ Αντωνάκου, Regional General Manager της Google για τη Νοτιοανατολική Ευρώπη, στάθηκε στη βαθιά μετασχηματιστική δύναμη της τεχνητής νοημοσύνης, χαρακτηρίζοντάς την «το πιο εξελιγμένο εργαλείο που έχει δημιουργήσει ποτέ το ανθρώπινο είδος». Όπως τόνισε, η αξία της δεν έγκειται στην τεχνολογία καθαυτή, αλλά στον τρόπο αξιοποίησής της: ως εργαλείο που μπορεί να επιταχύνει την επιστημονική πρόοδο και να βελτιώσει ουσιαστικά την ανθρώπινη ευημερία. Ιδιαίτερη αναφορά έκανε σε εφαρμογές αιχμής όπως το AlphaFold και το Isomorphic Labs, που αλλάζουν τα δεδομένα στη βιοϊατρική έρευνα. Μέσα από την

Εργαλείο της επιστήμης Στο σημείο τομής της τεχνολογίας και της ιατρικής επιστήμης βρέθηκε η συζήτηση για την τεχνητή νοημοσύνη στο πλαίσιο του 11ου Οικονομικού Φόρουμ των Δελφών, αναδεικνύοντας τη δυναμική ενός πεδίου που υπόσχεται να επαναπροσδιορίσει τη διάγνωση, την πρόληψη και τη θεραπεία ασθενειών.

Μέσα από την ανάλυση τεράστιων όγκων δεδομένων, η τεχνητή νοημοσύνη επιταχύνει δραστικά τη γνώση και την κατανόηση της ασθένειας.

78

ΥΓΕΙΑ • ΦΑΡΜΑΚΟ • ΙΔΙΩΤΙΚΗ ΑΣΦΑΛΙΣΗ

ανάλυση τεράστιων όγκων δεδομένων και την πρόβλεψη βιολογικών δομών, η τεχνητή νοημοσύνη, όπως είπε, «επιταχύνει δραστικά τη γνώση και την κατανόηση της ασθένειας», ανοίγοντας τον δρόμο για ταχύτερη ανάπτυξη θεραπειών και πιο στοχευμένες παρεμβάσεις. Παράλληλα, υπογράμμισε ότι η ευρύτερη πρόσβαση σε τέτοιες τεχνολογίες μπορεί να οδηγήσει σε πιο ισότιμα και αποτελεσματικά συστήματα Υγείας. Στο ίδιο μήκος κύματος, ο ομότιμος καθηγητής Παιδιατρικής και Ενδοκρινολογίας της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ, Γιώργος Χρούσος, υποστήριξε ότι η ιατρική κοινότητα πλέον δεν μπορεί να κάνει χωρίς την τεχνητή νοημοσύνη, επισημαίνοντας ότι η ανάλυση μεγάλων δεδομένων και η συστημική προσέγγιση αλλάζουν ριζικά τον τρόπο με τον οποίο προσεγγίζονται η διάγνωση και η πρόληψη. «Είμαστε στην αρχή του χρυσού αιώνα της επιστήμης και της τεχνολογίας», σημείωσε χαρακτηριστικά, εξηγώντας ότι οι σύγχρονοι αλγόριθμοι μπορούν να προβλέψουν με πολύ μεγάλη ακρίβεια τι θα συμβεί, επιτρέποντας την ανάπτυξη πολυπαραγοντικών μοντέλων για την κατανόηση της υγείας και της νόσου, συμπληρώνοντας ότι ακόμη και η αντιμετώπιση του καρκίνου αποτελεί πλέον έναν ρεαλιστικό στόχο σε μεσοπρόθεσμο ορίζοντα, «ίσως και πιο γρήγορα από όσο πιστεύαμε». Έρευνα και καινοτομία Η τεχνητή νοημοσύνη αλλάζει ριζικά τον τρόπο διαχείρισης των ασθενών, μέσω της γενετικής και εξατομικευμένης θεραπείας, της ιατρικής ακριβείας, της τηλεϊατρικής, της διάγνωσης μέσω αλγορίθμων και της χρήσης εικόνων. Στον απεικονιστικό τομέα, για παράδειγμα, πριν από λίγο καιρό ήρθε στην Ελλάδα από τη Y-Logimed

το καινοτόμο σύστημα Οπτικής Συνεκτικής Τομογραφίας OPTIS™ με λογισμικό τεχνητής νοημοσύνης ULTREON™ 2.0 της Abbott Medical, εισάγοντας μια νέα εποχή στην ενδοστεφανιαία απεικόνιση και στην επεμβατική καρδιολογία. Η εγκατάσταση του συστήματος έγινε στο Αιμοδυναμικό Τμήμα του ΥΓΕΙΑ, ενισχύοντας τις δυνατότητες διάγνωσης και θεραπευτικής αντιμετώπισης σύνθετων και υψηλού κινδύνου καρδιαγγειακών παθήσεων. Τη βοήθεια της τεχνητής νοημοσύνης έχει αξιοποιήσει και η BAT Hellas για την επαλήθευση της ηλικίας των αγοραστών στις πλατφόρμες ηλεκτρονικών αγορών της εταιρείας στην Ελλάδα, με στόχο τον περιορισμό της πρόσβασης των ανηλίκων σε προϊόντα καπνού ή νικοτίνης. Η εν λόγω τεχνολογία αποτελεί ένα παγκοσμίως αναγνωρισμένο σύστημα που επιτρέπει την ασφαλή και αξιόπιστη ταυτοποίηση της ηλικίας του επισκέπτη σε πραγματικό χρόνο και με υψηλή ακρίβεια πριν από την ολοκλήρωση της αγοράς. Η εξακρίβωση γίνεται μέσω της ανάλυσης βιομετρικών δεδομένων (αλγόριθμος ανάλυσης προσώπου), χωρίς να παραβιάζονται η ιδιωτικότητα και τα προσωπικά δεδομένα. Και εκτός από τις ηλεκτρονικές πλατφόρμες, η τεχνολογία αυτή μπορεί να εφαρμοστεί και σε φυσικά καταστήματα. Τέλος, με τη χρήση της τεχνολογίας τεχνητής νοημοσύνης StrokeViewer, το Mediterraneo Hospital, σε συνεργασία με τις Nicolab και Philips, έχει φέρει στην Ελλάδα το πρώτο online δίκτυο αντιμετώπισης εγκεφαλικών επεισοδίων. Το δίκτυο αυτό διασυνδέει το νοσοκομείο με τα Πολυϊατρεία Mediterraneo First Care στη Σαντορίνη και την Πάρο, μειώνοντας δραστικά τον χρόνο διάγνωσης και παρέμβασης σε περιστατικά εγκεφαλικού επεισοδίου - μια καινοτομία με ιδιαίτερη σημασία

“

Η ευρύτερη πρόσβαση σε τεχνολογίες αιχμής με τη χρήση Τ.Ν. μπορεί να οδηγήσει σε πιο ισότιμα και αποτελεσματικά συστήματα Υγείας.

για τα νησιά, ιδίως κατά την τουριστική περίοδο. Ωστόσο, η χρήση της τεχνητής νοημοσύνης έχει μπει και στην έρευνα για τα νέα εμβόλια. Πρόσφατα, ερευνητές από το Πανεπιστήμιο του Cambridge χρησιμοποίησαν τεχνητή νοημοσύνη για να αναπτύξουν έναν θεμελιωδώς νέου τύπου εμβόλιο, το οποίο είναι σχεδιασμένο να προστατεύει από ολόκληρες οικογένειες ιών και όχι από μεμονωμένα στελέχη. Συγκεκριμένα, το εμβόλιο στοχεύει όλους τους κορονοϊούς, συμπεριλαμβανομένων όλων των παραλλαγών του Covid και των ζωικών ιών με πανδημικό δυναμικό. Να σημειωθεί ότι είναι η πρώτη φορά που ένα συστατικό εμβολίου σχεδιασμένο με τη βοήθεια της τεχνητής νοημοσύνης έχει δοκιμαστεί σε ανθρώπους. Σύμφωνα με τους επιστήμονες, το πρόβλημα με πολλά εμβόλια είναι ότι οι ιοί μεταλλάσσονται, καθιστώντας τα γρήγορα ξεπερασμένα, εξ ου και η ανάγκη για ετήσια ενισχυτικά Covid και γρίπης. Στη μελέτη αυτή, η ομάδα του Cambridge τροφοδότησε γενετικές αλληλουχίες από ένα ευρύ φάσμα κορονοϊών σε μια πλατφόρμα τεχνητής νοημοσύνης, η οποία στη συνέχεια δημιούργησε ένα «υπερ-αντιγόνο» ικανό να εκπαιδεύσει το ανοσοποιητικό σύστημα να αναγνωρίζει ολόκληρη την οικογένεια κορονοϊών, ακόμη και καθώς εξελίσσεται. Η έρευνα βρίσκεται σε πρώιμο στάδιο, αλλά η ερευνητική ομάδα εφαρμόζει ήδη την ίδια προσέγγιση στα εμβόλια γρίπης και Έμπολα. Σημαντικό κομμάτι όμως αποτελεί μια ανακοίνωση του FDA, ότι η τεχνητή νοημοσύνη θα μπορούσε να βοηθήσει στην επαναχρησιμοποίηση φαρμάκων. Με την τεχνητή νοημοσύνη πλέον ικανή να αναλύει δεδομένα δεκαετιών, ο FDA πιέζει τις φαρμακευτικές εταιρείες να αξιοποιήσουν την τεράστια, ανεκμετάλλευτη αξία τους επαναχρησιμοποιώντας φάρμακα. Σύμφωνα με το pharmavoice, μερικά από τα πιο γνωστά φάρμακα στην ιστορία έχουν αναδυθεί μέσω επαναχρησιμοποίησης, από την ασπιρίνη της Bayer, η οποία αρχικά πωλούνταν ως παυσίπονο και αντιπυρετικό και αργότερα ως καρδιαγγειακό φάρμακο, μέχρι το Viagra της Pfizer. Τώρα, ο FDA στοχεύει να αναπαραγάγει αυτές τις επιτυχίες, εξετάζοντας πιο προσεκτικά πώς οι θεραπείες που ήδη ►

ΥΓΕΙΑ • ΦΑΡΜΑΚΟ • ΙΔΙΩΤΙΚΗ ΑΣΦΑΛΙΣΗ

79

ΡΕΠΟΡΤΑΖ ●

ΤΕΧΝΗΤΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ

► κυκλοφορούν στην αγορά μπορούν να επαναχρησιμοποιηθούν για πιθανές νέες χρήσεις, ειδικά σε περιοχές όπου οι ασθενείς αντιμετωπίζουν περιορισμένες επιλογές θεραπείας. Για παράδειγμα, η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να βοηθήσει στην αποκάλυψη υποπληθυσμών ασθενών που ανταποκρίθηκαν διαφορετικά από το αναμενόμενο. Μπορεί επίσης να βρει συσχετίσεις βιοδεικτών, διαχρονικά πρότυπα θεραπείας ή νέες υποθέσεις με βάση τα αποτελέσματα του πραγματικού κόσμου. Σύμφωνα με τους ειδικούς, πολλές εταιρείες έχουν χρόνια δεδομένων που δεν έχουν αναλυθεί ποτέ με τις σημερινές δυνατότητες τεχνητής νοημοσύνης και μηχανικής μάθησης και για τις μεγάλες εταιρείες με παλαιότερα φάρμακα στα χαρτοφυλάκιά τους, θα μπορούσε να υπάρχει «τεράστια, ανεκμετάλλευτη αξία».

6 στους 10 Έλληνες κάνουν χρήση ΑΙ Το πώς αντιμετωπίζουν όμως οι Έλληνες τη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης κατέγραψε η νέα δημοσκοπική έρευνα της διαΝΕΟσις, η οποία αναδεικνύει μια εικόνα αξιοσημείωτης ανησυχίας του ελληνικού πληθυσμού γύρω από τους κινδύνους της ΑΙ, καθώς και την ανάγκη για αποτελεσματική ρύθμιση. Σε έρευνα της Metron Analysis, τον Οκτώβριο του 2025, το ποσοστό όσων δήλωναν ότι χρησιμοποιούν εφαρμογές ΑΙ ήταν στο 47%. Σε παρόμοια έρευνα τον Ιανουάριο του 2026, από τη διαΝΕΟσις, για την ΑΙ, το ποσοστό αυτό έφτασε στο 65%, ενώ τον Μάιο του 2026, στη 2η έρευνα της διαΝΕΟσις, αυξήθηκε στο 69%. Σύμφωνα με τους ερευνητές, πρόκειται για μια αισθητή διαφορά τεσσάρων μονάδων από τον Ιανουάριο στον Μάιο, αλλά όχι τόσο εντυπωσιακή όσο η προηγούμενη, των 18 μονάδων, μεταξύ Οκτωβρίου και Ιανουαρίου. Φαίνεται ότι ακόμη προστίθενται Έλληνες χρήστες στις αντίστοιχες εφαρμογές, όμως ο ρυθμός είναι πιο αργός. Περίπου 6 στους 10 Έλληνες (δηλαδή 58% των χρηστών) λένε ότι χρησιμοποιούν εφαρμογές ΑΙ τουλάχιστον κάποιες φορές την εβδομάδα. Σχεδόν 1 στους 4 (37% των χρηστών) δηλώνει ότι χρησιμοποιεί την ΑΙ καθημερινά. Και από αυτή τη σκοπιά, η υιοθέτηση της νέας αυτής τεχνολογίας είναι εντυπωσιακή. Κάτι που ήταν σχετικά άγνωστο πέντε χρόνια πριν, πλέον έχει μπει στην καθημερινότητα της πλειοψηφίας. Επιπλέον, 1 στους 5 χρήστες λέει ότι χρησιμοποιεί τουλάχιστον κάποιες εφαρμογές ΑΙ με συνδρομή (μόνο 5% βεβαίως χρησιμοποιούν ΑΙ αποκλειστικά επί πληρωμή). Το στοιχείο αυτό παρουσιάζει ενδιαφέρον, όχι μόνο επειδή η πληρωμή μιας συνδρομής

80

ΥΓΕΙΑ • ΦΑΡΜΑΚΟ • ΙΔΙΩΤΙΚΗ ΑΣΦΑΛΙΣΗ

φανερώνει βαθύτερη σύνδεση με τις σχετικές εφαρμογές, αλλά και γιατί, σε πολλές περιπτώσεις, οι υπηρεσίες ΑΙ επί πληρωμή παρέχουν μια πολύ διαφορετική εμπειρία στον χρήστη. Θέματα δεοντολογίας και ρύθμισης Είναι ενδιαφέρον ότι μια μεγάλη πλειονότητα δεν φαίνεται να είναι αρνητικά προκατειλημμένη. 8 στους 10 από όσους γνωρίζουν ή έχουν ακούσει για την ΑΙ πιστεύουν ότι οι επιπτώσεις της χρήσης της στη ζωή μας θα είναι ουδέτερες ή θετικές. Μάλιστα, οι απαντήσεις για τις θετικές επιπτώσεις είναι υπερδιπλάσιες από αυτές για τις αρνητικές: 49% έναντι 20%. Ωστόσο, όσο κάποιος διαβάζει την έρευνα, η εικόνα της αισιοδοξίας τελειώνει μάλλον πρόωρα. Ο ελληνικός πληθυσμός ανησυχεί πολύ -ή τουλάχιστον αυτό δηλώνει- για τους κινδύνους από τη χρήση της ΑΙ. Η διάχυτη αυτή ανησυχία φαίνεται καθαρά όταν η έρευνα

και των Ελλήνων απέναντι στα ηθικά και κοινωνικά ζητήματα που εγείρει η νέα τεχνολογία. Στο πρώτο μέρος της έρευνας, τον Ιανουάριο του 2026, φάνηκε μια αρκετά θετική προδιάθεση του ελληνικού πληθυσμού σχετικά με το πώς η τεχνητή νοημοσύνη θα συμβάλει στην πρόοδο της Ιατρικής και ευρύτερα της επιστήμης. Στο δεύτερο μέρος όμως, τον Μάιο του 2026, το 48% του πληθυσμού ζητά την πλήρη απαγόρευση ιατρικής διάγνωσης και θεραπείας μέσω ΑΙ αντί ιατρού και το 45% ζητάει «χρήση υπό προϋποθέσεις». Αναλυτικά τα ευρήματα της έρευνας:  1 στους 2 από όσους έχουν έστω ακουστά την ΑΙ ζητά την πλήρη απαγόρευση της χρήσης της στην «ιατρική διάγνωση και θεραπεία, αντί ιατρού».  Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα ευρήματα ήταν το πολύ μεγάλο ποσοστό, 9 στους 10, που ζητά να θεσπιστούν κανόνες για τη χρήση της ΑΙ.  2 στους 3 ζητούν περιορισμούς στη χρήση προσωπικών δεδομένων, ακόμη και σε βάρος της αξιοπιστίας των αποτελεσμάτων.  8 στους 10 προκρίνουν την αυστηρότερη ρύθμιση της ΑΙ, προκειμένου να προστατευτούν οι πολίτες από ανεπιθύμητες επιπτώσεις.  3 στους 4 συμφωνούν ότι επείγει να προστατευτούν οι θέσεις εργασίας, ακόμη και αν δεν αξιοποιηθούν πλήρως οι δυνατότητες της ΑΙ.  8 στους 10 συμφωνούν με το να μπορεί η αστυνομία να χρησιμοποιεί την ΑI για αναγνώριση προσώπων

Τα νευροεμφυτεύματα δείχνουν το μέλλον Στην αγορά εργασίας, νέα έρευνα της IWG έδειξε το πώς η τεχνητή νοημοσύνη, τα νευροεμφυτεύματα και η εικονική πραγματικότητα θα μεταμορφώσουν το μέλλον μας. Συγκεκριμένα, τα νευροεμφυτεύματα, τα οποία συνδέουν τον ανθρώπινο εγκέφαλο με εξωτερικές συσκευές, αποτελούν την κορυφαία τεχνολογία που αναμένουν οι εργαζόμενοι παγκοσμίως να δουν στους χώρους εργασίας τους έως το 2050. Σύμφωνα με την έρευνα, την προσδοκία αυτή συμμερίζονται τόσο τα στελέχη Ανθρώπινου Δυναμικού (33%) όσο και οι ίδιοι οι εργαζόμενοι (26%). Επίσης, το 70% των στελεχών HR και το 69% των εργαζομένων παγκοσμίως εκτιμούν ότι η εικονική και επαυξημένη πραγματικότητα θα αντικαταστήσουν πολλές παραδοσιακές μορφές εσωτερικής επικοινωνίας στον χώρο εργασίας, συμπεριλαμβανομένων και των διά ζώσης συναντήσεων. Ακόμη, το 69% των στελεχών HR προβλέπει ότι οι χρονοβόρες καθημερινές μετακινήσεις και το παραδοσιακό οκτάωρο θα έχουν εκλείψει εντός των επόμενων 25 ετών.

ζητά από τους συμμετέχοντες να συγκρίνουν την τεχνητή νοημοσύνη με προηγούμενες τεχνολογικές αλλαγές. 2 στους 3 από όσους γνωρίζουν ή έχουν ακουστά την ΑΙ θεωρούν ότι οι κίνδυνοι αυτή τη φορά είναι μεγαλύτεροι. Πέρα από τη συχνότητα χρήσης και την εξοικείωση με τις εφαρμογές ΑΙ, η έρευνα διερευνά τις αντιλήψεις, τις ανησυχίες και τις προσδοκίες των Ελληνίδων

“

Η Α.Ι. μπορεί να βρει συσχετίσεις βιοδεικτών, διαχρονικά πρότυπα θεραπείας ή νέες υποθέσεις, με βάση τα αποτελέσματα του πραγματικού κόσμου.

μόνο σε σοβαρά εγκλήματα.  9 στους 10 συμφωνούν ότι είναι αναγκαία η καλύτερη εκπαίδευση των πολιτών στη χρήση ΑΙ.  7 στους 10 συμφωνούν με την απαγόρευση της χρήσης ΑΙ σε άτομα μικρής ηλικίας. Βεβαίως, οι ειδικοί επισημαίνουν ότι δεν φταίει η τεχνολογία, αλλά ο τρόπος που οι άνθρωποι τη χρησιμοποιούν. Όπως εξήγησε η Δανάη Δεληγεώργη, ψυχοπαιδαγωγός, Γνωστική, Συναισθηματική & Κοινωνική Καθοδήγηση με Εξειδίκευση στην Υποστήριξη Νευροαποκλίνοντων Ανθρώπων, στο φόρουμ των Δελφών, οι άνθρωποι που κάνουν χρήση της τεχνολογίας, ουσιαστικά επιβεβαιώνουν τον εαυτό τους και έχουν περισσότερο επαφή με την οθόνη παρά με τις ανθρώπινες σχέσεις. Αυτό διαταράσσει τη σχέση που έχουν οι άνθρωποι με την πολυπλοκότητα

ΡΕΠΟΡΤΑΖ ●

ΤΟ ΑΠΟΤΥΠΩΜΑ ΤΟΥ ΚΛΑΔΟΥ Μ Ε Μ Ι Α Μ ΑΤ Ι Α

2 ,1

ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΣΤΑΘΕΡΟΤΗΤΑ ΓΙΑ ΤΙΣ ΙΔΙΩΤΙΚΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΥΓΕΙΑΣ

δισ. ευρώ το μέγεθος της αγοράς ιδιωτικών υπηρεσιών υγείας το 2024

4,5% ο μέσος ετήσιος ρυθμός μεταβολής του κλάδου την περίοδο 2016-2024

Η βελτίωση των EBITDA ως ποσοστό επί των πωλήσεων και οι θετικές συνθήκες ρευστότητας οδήγησαν σε μικρή αύξηση των κερδών του κλάδου το 2024, όπως προκύπτει από τη μελέτη που εκπόνησε η ΣΤΟΧΑΣΙΣ Της Ανθής Αγγελοπούλου aaggelopoulou@naftemporiki.gr

73,5% των ιδιωτικών κλινικών εδρεύουν σε Αττική, Κ. Μακεδονία και Θεσσαλία

Ο

κλάδος των ιδιωτικών υπηρεσιών υγείας διαδραματίζει πολλαπλό ρόλο στην οικονομική δραστηριότητα της χώρας. Η φύση των υπηρεσιών του κλάδου αποτελεί αναντικατάστατο αγαθό, παρουσιάζοντας αναπτυξιακή σταθερότητα. Από την κλαδική μελέτη που εκπόνησε η ΣΤΟΧΑΣΙΣ Σύμβουλοι Επιχειρήσεων Α.Ε. για τις γενικές κλινικές, τις ψυχιατρικές κλινικές, τις μαιευτικές κλινικές, τα διαγνωστικά κέντρα και τα κέντρα αποκατάστασης και αποθεραπείας, προκύπτει ότι ο κλάδος ταυτίζεται με την πορεία του ΑΕΠ από το 2017 και έπειτα, με εξαίρεση το 2020. Και όπως αναφέρει ο πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος της ΣΤΟΧΑΣΙΣ, Βασίλης Ρεγκούζας, το συνολικό μέγεθος της εγχώριας αγοράς των Ιδιωτικών Υπηρεσιών Υγείας ανήλθε σε 2,1 δισ. ευρώ το 2024, παρουσιάζοντας Μέσο Ετήσιο Ρυθμό Μεταβολής (ΜΕΡΜ) 4,5% την περίοδο 2016-2024. Ειδικότερα, οι γενικές κλινικές, παρουσιάζοντας ΜΕΡΜ 4,7% τη χρονική περίοδο 2016-2024, κάλυψαν το 56,8% της συνολικής εξεταζόμενης αγοράς το 2024. Τα διαγνωστικά κέντρα είναι η δεύτερη μεγαλύτερη εξεταζόμενη κατηγορία, η οποία καλύπτει το 23,8% της συνολικής εξεταζόμενης αγοράς το 2024,

82

ΥΓΕΙΑ • ΦΑΡΜΑΚΟ • ΙΔΙΩΤΙΚΗ ΑΣΦΑΛΙΣΗ

Π Ο Σ Ο Σ Τ Ι ΑΊΑ Δ Ι Ά Ρ Θ Ρ Ω Σ Η ( % ) Τ Η Σ Σ Υ Ν Ο Λ Ι Κ Ή Σ Α Γ Ο ΡΆ Σ Α Ν Ά Κ ΑΤ Η Γ Ο Ρ ΊΑ (βάσει αξίας το 2024)

Γενικές κλινικές

56,8

23,8

Διαγνωστικά κέντρα

12,7 Μαιευτικές κλινικές

4 ,1 2,6 Ψυχιατρικές κλινικές

“

Κέντρα αποκατάστασης και αποθεραπείας

Οι έξι μεγαλύτερες γενικές ιδιωτικές κλινικές κατείχαν το 63% επί του συνόλου της κατηγορίας τους το 2024.

παρουσιάζοντας ΜΕΡΜ 4,9% την περίοδο 20162024. Οι μαιευτικές κλινικές παρουσίασαν ΜΕΡΜ 3,8% την περίοδο 2016-2024 και κάλυψαν το 12,7% της συνολικής εξεταζόμενης αγοράς το 2024. Τέλος, τα κέντρα αποκατάστασης και αποθεραπείας, καθώς και οι ψυχιατρικές κλινικές, παρουσιάζοντας ΜΕΡΜ 4,1% και 1% αντίστοιχα κατά τη χρονική περίοδο 2016-2024, κάλυψαν το 4,1% και 2,6% αντίστοιχα της συνολικής εξεταζόμενης αγοράς το 2024. Ο βαθμός συγκέντρωσης Όσον αφορά τον αθροιστικό βαθμό συγκέντρωσης της αγοράς, για το 2024 εκτιμάται ότι οι έξι μεγαλύτερες γενικές κλινικές κατέχουν το 63% επί του συνόλου της αγοράς των γενικών κλινικών, οι έξι μεγαλύτερες ψυχιατρικές κλινικές κατέχουν το 38% της αγοράς των ψυχιατρικών κλινικών και οι τέσσερις μεγαλύτερες μαιευτικές κλινικές κατέχουν το 91% της αγοράς των μαιευτικών κλινικών. Επίσης, εκτιμάται ότι τα έξι μεγαλύτερα διαγνωστικά κέντρα κατέχουν το 43% της συνολικής αγοράς διαγνωστικών κέντρων, ενώ τα έξι μεγαλύτερα κέντρα αποκατάστασης και αποθεραπείας κατέχουν το 46% της αγοράς των κέντρων αποκατάστασης και αποθεραπείας.

Κατά τη χρονική περίοδο 2016-2024, τα διαγνωστικά κέντρα στην εγχώρια αγορά ιδιωτικών υπηρεσιών υγείας παρουσίασαν μέσο ετήσιο ρυθμό μεταβολής 4,9%, έναντι 4,7% των γενικών κλινικών, 4,1% των κέντρων αποκατάστασης και αποθεραπείας, 3,8% των μαιευτικών κλινικών και 1% των ψυχιατρικών κλινικών.

Όσον αφορά τις προοπτικές των επιμέρους εξεταζόμενων κατηγοριών των Ιδιωτικών Υπηρεσιών Υγείας την τριετία 2025-2027, εκτιμάται ότι θα παρουσιάσουν αύξηση, η οποία θα κυμανθεί από 2% έως 5,3%, με τις μεγαλύτερες αυξήσεις να σημειώνονται στα διαγνωστικά κέντρα και στις γενικές κλινικές. Όπως εξηγεί η υπεύθυνη των κλαδικών μελετών της ΣΤΟΧΑΣΙΣ, Κατερίνα Ματσούκα, το EBITDA, ως ποσοστό επί των πωλήσεων του κλάδου, παρουσιάζει βελτίωση τη διετία 2023-2024. Ειδικότερα, το ποσοστό EBITDA στις μαιευτικές κλινικές και στα διαγνωστικά κέντρα διαμορφώνεται σε αρκετά ικανοποιητικά επίπεδα, σε όλη την εξεταζόμενη χρονική περίοδο και ιδιαίτερα το 2021, παρά τις αυξομειώσεις του. Την ίδια σχεδόν πορεία ακολουθούν οι γενικές κλινικές, αλλά σε χαμηλότερα επίπεδα. Όσον αφορά τα κέντρα αποκατάστασης και αποθεραπείας, ο εν λόγω δείκτης, από το 2020 και έπειτα, κινείται σε σχετικά ικανοποιητικά επίπεδα, παρουσιάζοντας όμως μείωση τη διετία 2023-2024. Τέλος, στις ψυχιατρικές κλινικές το ποσοστό EBITDA βελτιώνεται το 2024, επανερχόμενο στα επίπεδα του 2019.

Όσον αφορά τον δείκτη κάλυψης των χρηματοοικονομικών δαπανών, η τιμή του δείκτη των διαγνωστικών κέντρων παρουσιάζει διακυμάνσεις την εξεταζόμενη περίοδο και το 2024 λαμβάνει τη χαμηλότερη τιμή της. Ωστόσο, συγκριτικά με τις υπόλοιπες κατηγορίες, ο εν λόγω δείκτης στα διαγνωστικά κέντρα διαμορφώνεται σε καλύτερα επίπεδα, δείχνοντας ότι δεν είναι ευπρόσβλητα σε πιθανές αρνητικές μεταβολές του οικονομικού περιβάλλοντος. Σε γενικές γραμμές, η οικονομική κατάσταση των εξεταζόμενων κατηγοριών κατά την τριετία 2022-2024 εμφανίζει θετικές συνθήκες ρευστότητας, ενώ οι μαιευτικές κλινικές βελτίωσαν την ταμειακή τους ρευστότητα το 2024, σε αντίθεση με τις υπόλοιπες τέσσερις εξεταζόμενες κατηγορίες.

“

Η αύξηση των μεγεθών στις επιμέρους κατηγορίες του κλάδου εκτιμάται από 2% έως 5,3% την τριετία 2025-2027.

Τα περιθώρια κέρδους Αναφορικά με τα περιθώρια κέρδους, η μεγαλύτερη μείωση του λειτουργικού κόστους του κλάδου συνολικά, σε σύγκριση με τη μείωση των συνολικών πωλήσεων το 2024 σε σχέση με το 2023, είχε ως αποτέλεσμα τη μικρή αύξηση των κερδών του κλάδου το 2024, γεγονός που οφείλεται κυρίως στην κατηγορία των γενικών κλινικών. Τα παραπάνω αποτυπώνονται στα περιθώρια κέρδους. Τέλος, σύμφωνα με επεξεργασμένα στοιχεία του υπουργείου Υγείας και της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής (ΕΛΣΤΑΤ), το 2025 σημειώνεται αναλογία περίπου 49 κλινών ανά 10.000 κατοίκους, στο σύνολο των κλινών, ενώ το ίδιο έτος οι Περιφέρειες Αττικής, Θεσσαλίας και Κεντρικής Μακεδονίας συγκεντρώνουν το 73,5% των ιδιωτικών κλινικών στην Ελλάδα (2024: 73,6%), με την Περιφέρεια Αττικής να βρίσκεται στην πρώτη θέση. Σημειώνεται ότι η κατανομή του πλήθους των ιδιωτικών κλινικών ανά Περιφέρεια είναι σχετικά ανάλογη της κατανομής του πληθυσμού και του ΑΕΠ, εξαιρουμένης της Θεσσαλίας. Σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ, το 2023, το 64% των ιατρών στην Ελλάδα είχαν έδρα στις Περιφέρειες Αττικής και Κεντρικής Μακεδονίας

ΥΓΕΙΑ • ΦΑΡΜΑΚΟ • ΙΔΙΩΤΙΚΗ ΑΣΦΑΛΙΣΗ

83

“

ΡΕΠΟΡΤΑΖ ●

Ο ρόλος του δείκτη παραμένει συμβουλευτικός και καθοδηγητικός προς την αγορά και όχι δεσμευτικός.

ΔΕΊΚΤΗΣ ΕΝΊΣΧΥΣΗΣ ΤΗΣ ΔΙΑΦΆΝΕΙΑΣ ΣΤΑ ΑΣΦΆΛΙΣΤΡΑ

Σ

ε πιο ελεγχόμενη τροχιά αναμένεται να κινηθούν οι ανατιμήσεις στα ασφάλιστρα υγείας, μετά τη δημοσιοποίηση από την Ελληνική Στατιστική Αρχή (ΕΛΣΤΑΤ) του νέου Ετήσιου Δείκτη Αναπροσαρμογής Μακροχρόνιων Ασφαλίσεων Υγείας. Ο δείκτης φιλοδοξεί να αποτελέσει σημείο αναφοράς για τις ασφαλιστικές εταιρείες κατά τον καθορισμό των ασφαλίστρων, οδηγώντας σε πιο συγκρατημένες αυξήσεις και ενισχύοντας τη διαφάνεια στις σχέσεις τους με τους ασφαλισμένους. Βασικός στόχος της πρωτοβουλίας είναι η διαμόρφωση ενός πιο διαφανούς και αντικειμενικού πλαισίου τιμολόγησης των ασφαλιστικών υπηρεσιών, ώστε οι ασφαλισμένοι να μην επιβαρύνονται με υπέρμετρες αυξήσεις, ιδιαίτερα στα ισόβια ή μακροχρόνια προγράμματα ασφάλισης υγείας, όπου οι αναπροσαρμογές των ασφαλίστρων τα τελευταία χρόνια έχουν προκαλέσει έντονες αντιδράσεις. Αντίστοιχη επίδραση αναμένεται να έχει ο δείκτης και στα ετησίως ανανεούμενα ασφαλιστήρια συμβόλαια, καθώς η ΕΛΣΤΑΤ δημοσιεύει πλέον και για αυτά σχετικό δείκτη αναπροσαρμογής. Ωστόσο, ο ρόλος του παραμένει συμβουλευτικός και καθοδηγητικός προς την αγορά και όχι δεσμευτικός, καθώς η τελική διαμόρφωση των ασφαλίστρων εξακολουθεί να αποτελεί εμπορική απόφαση των ασφαλιστικών εταιρειών. Στην παρούσα φάση, η ΕΛΣΤΑΤ δημοσιοποίησε στοιχεία που βασίζονται στα δεδομένα του 2024. Ως εκ τούτου, οι συγκεκριμένοι δείκτες δεν επηρεάζουν στην πράξη τις αναπροσαρμογές που έχουν ήδη πραγματοποιηθεί στα ασφάλιστρα του 2026, ενώ δεν αναμένεται να αποτελέσουν και τη βάση για τις τιμολογήσεις του 2027. Εκτιμάται, ωστόσο, ότι μέσα στους επόμενους μήνες η Στατιστική Αρχή θα προχωρήσει στην επικαιροποίηση των στοιχείων της με νεότερα δεδομένα, τα οποία θα αποτυπώνουν καλύτερα τις εξελίξεις στο κόστος των υπηρεσιών υγείας. Οι νέοι δείκτες αναμένεται να αποτελέσουν έναν πιο αξιόπιστο οδηγό για τις ασφαλιστικές εταιρείες, συμβάλλοντας σε πιο λελογισμένες και τεκμηριωμένες αναπροσαρμογές των ασφαλίστρων. Τι έδειξαν τα πρώτα στοιχεία Η ακτινογραφία των στοιχείων για το 2024 αποκαλύπτει μια διπλή πραγματικότητα για την ασφαλιστική αγορά, απομονώνοντας τον παράγοντα της ηλικιακής ωρίμανσης από τον καθαρό «ιατρικό πληθωρισμό». Σύμφωνα με τα επίσημα δεδομένα της ΕΛΣΤΑΤ, ο γενικός μικτός δείκτης που περιλαμβάνει την επίδραση της ηλικίας κατέγραψε ετήσια αύξηση 6,24%. Ωστόσο, όταν αφαιρεθεί η επίδραση της γήρανσης των ασφαλισμένων, ο δείκτης περιορίζεται σε μια οριακή άνοδο μόλις 1,25%. Προκύπτει δηλαδή ότι το μεγαλύτερο

μέρος των επιβαρύνσεων που βλέπουν οι πολίτες οφείλεται στον παράγοντα «γήρανση». Οι παλαιότερες, μακροχρόνιες συμβάσεις -τα λεγόμενα ισόβια προγράμματα- δέχονται τις ισχυρότερες πιέσεις, εμφανίζοντας για το 2024 ετήσια αύξηση 7,23% με την επίδραση της ηλικίας και 1,76% χωρίς αυτήν. Η τάση αυτή εξηγείται από τη σταδιακή συρρίκνωση του αριθμού των ασφαλισμένων σε αυτά τα προγράμματα -καθώς οι ασφαλισμένοι μειώθηκαν από τις 272 χιλιάδες το 2022 στις 240 χιλιάδες το 2024-, γεγονός που ωθεί το εναπομείναν χαρτοφυλάκιο σε ταχύτερη γήρανση και αυξάνει το μέσο κόστος ζημιάς κοντά στα 5.000 ευρώ ανά περιστατικό. Στον αντίποδα, τα ετησίως ανανεούμενα συμβόλαια εμφανίζουν μια σαφώς πιο συγκρατημένη εικόνα, με την ετήσια αύξηση για το 2024 να διαμορφώνεται στο 5,36% με την ηλικία και στο εξαιρετικά χαμηλό 0,79% χωρίς αυτήν. Εδώ καταγράφεται το ακριβώς αντίθετο φαινόμενο: μια μαζική εισροή νέων ασφαλισμένων, οι οποίοι από 554 χιλιάδες το 2022 ξεπέρασαν τις 707 χιλιάδες το 2024. Η ανανέωση αυτή του πληθυσμού λειτουργεί ως ανάχωμα, κρατώντας το μέσο κόστος νοσηλείας σε χαμηλότερα επίπεδα, πέριξ των 3.500 ευρώ. Μέσα σε μία τριετία, ο γενικός ΕΔΑ με την επίδραση της ηλικίας έχει κάνει σωρευτικό άλμα 28,04%, κινούμενος από το 113,47 το 2022 και το 120,52 το 2023, για να κλειδώσει στο 128,04 το 2024. Αντίθετα, η σωρευτική αύξηση χωρίς την ηλικία στην τριετία περιορίζεται στο 10,22%. Η πιο δραματική επιβάρυνση εντοπίζεται σωρευτικά στα «ισόβια» προγράμματα, όπου ο δείκτης με την επίδραση της ηλικίας εκτινάχθηκε από το 114,07 το 2022 στο 130,83 το 2023, για να φτάσει το 2024 στο εντυπωσιακό 140,29. Αυτό μεταφράζεται σε μια σωρευτική αύξηση του κόστους κάλυψης κατά 40,29% μέσα σε τρία χρόνια για τη συγκεκριμένη κατηγορία. Στον αντίποδα, οι ετησίως ανανεούμενες συμβάσεις κατέγραψαν μια πιο ομαλή σωρευτική πορεία στο 117,64 με την επίδραση της ηλικίας, ενώ χωρίς αυτήν παρέμειναν ουσιαστικά στάσιμες, με τριετή σωρευτική μεταβολή μόλις 1,98%, επωφελούμενες και από τη σημαντική μείωση κατά 5,60% που είχε καταγραφεί το 2023. Για την εξαγωγή αυτών των συμπερασμάτων, η ΕΛΣΤΑΤ έθεσε υπό αυστηρό στατιστικό έλεγχο έναν τεράστιο όγκο δεδομένων, αναλύοντας εκατομμύρια εγγραφές καλύψεων και εκατοντάδες χιλιάδες περιστατικά νοσηλειών σε ιδιωτικές κλινικές. Η ετήσια έκδοση αυτού του δείκτη κάθε Ιούνιο καθιερώνει πλέον ένα νέο καθεστώς διαφάνειας, υποχρεώνοντας την ασφαλιστική αγορά να ευθυγραμμίζεται με τα δεδομένα του

Διαμόρφωση ενός πιο αντικειμενικού πλαισίου τιμολόγησης των ασφαλιστικών υπηρεσιών

84

ΥΓΕΙΑ • ΦΑΡΜΑΚΟ • ΙΔΙΩΤΙΚΗ ΑΣΦΑΛΙΣΗ

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ●

H εφαρμογή των DRGs αλλάζει τον τρόπο κοστολόγησης των νοσοκομειακών υπηρεσιών Στην ορθολογική διαχείριση των δαπανών υγείας, τον μετασχηματισμό της ιδιωτικής ασφάλισης υγείας και τη σταθεροποίηση των ασφαλίστρων με την εφαρμογή των DRGs αναφέρεται η Ευγενία Τρίμμη, επικεφαλής της Accurate an IQVIA business, αντιπρόεδρος Δ.Σ. Στην Ανθή Αγγελοπούλου aaggelopoulou@naftemporiki.gr

Γ

ια τις έντονες πιέσεις και τις συνεχείς ανατιμολογήσεις των ιδιωτικών κλινικών, μέρος των οποίων μετακυλίεται στους πολίτες μέσω αυξημένων ασφαλίστρων, αλλά και για το πώς η εισαγωγή των DRGs (Diagnosis Related Groups - Διαγνωστικά Ομοιογενείς Ομάδες) και η συστηματική αξιολόγηση της ιατρικής πρακτικής και των αποτελεσμάτων αλλάζουν ριζικά αυτή την εξίσωση και οδηγούν σε ουσιαστικό περιορισμό της σπατάλης, μας μιλά η επικεφαλής της Accurate, an IQVIA business, αντιπρόεδρος Δ.Σ., Ευγενία Τρίμμη. Κυρία Τρίμμη, με αφορμή τον ολοκληρωτικό μετασχηματισμό του συστήματος Υγείας στην Ελλάδα θα θέλαμε να μας εξηγήσετε αν o κλινικός έλεγχος και η χρήση των DRGs θα αποτελέσουν καταλύτες βιωσιμότητας και διαφάνειας. Τα DRGs είναι τελικά μια τολμηρή μεταρρύθμιση με πολλαπλασιαστική αξία; «Σε μια περίοδο όπου τα συστήματα Υγείας σε όλη την Ευρώπη δοκιμάζονται από αυξανόμενες ανάγκες, δημοσιονομικούς περιορισμούς και έντονη πίεση κόστους, η Ελλάδα βρίσκεται σε ένα κομβικό σημείο μετάβασης. Η αξιοποίηση δεδομένων, τεχνολογίας και σύγχρονων μεθόδων διαχείρισης δεν αποτελεί πλέον επιλογή, αλλά προϋπόθεση για ένα βιώσιμο και αποτελεσματικό σύστημα Υγείας. Σε αυτό το πλαίσιο, η IQVIA, παγκόσμια εταιρεία στον χώρο των δεδομένων υγείας, των προηγμένων αναλύσεων, της τεχνητής νοημοσύνης και των κλινικών μελετών, έχει επενδύσει στρατηγικά στην ελληνική αγορά, ενσωματώνοντας στο οικοσύστημά της την Accurate. Πρόκειται για μια εξειδικευμένη εταιρεία στον τομέα του Clinical Audit και της διαχείρισης ια-

86

ΥΓΕΙΑ • ΦΑΡΜΑΚΟ • ΙΔΙΩΤΙΚΗ ΑΣΦΑΛΙΣΗ

Ευγενία Τρίμμη: Το σύστημα των DRGs είναι σχεδιασμένο για διαφάνεια, αποδοτικότητα και συγκρισιμότητα.

τροασφαλιστικών απαιτήσεων, η οποία εδώ και χρόνια διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στην ορθολογική διαχείριση των δαπανών υγείας. Ο κλινικός έλεγχος αποτελεί σήμερα ένα από τα πιο αποτελεσματικά εργαλεία βελτίωσης της ποιότητας των παρεχόμενων υπηρεσιών, διασφαλίζοντας την ιατρική αναγκαιότητα και την καταλληλότητα των παρεμβάσεων. Μέσα από συστηματική αξιολόγηση της ιατρικής πρακτικής και των αποτελεσμάτων, οδηγεί σε ουσιαστικό περιορισμό της σπατάλης, χωρίς έκπτωση στην ποιότητα, συμβάλλοντας παράλληλα στη δημιουργία ενός πιο αποδοτικού συστήματος Υγείας.

Τα αποτελέσματα είναι ήδη μετρήσιμα. Στον ιδιωτικό τομέα, η εφαρμογή του κλινικού ελέγχου στην Ελλάδα συνδέεται με μείωση κόστους νοσηλείας έως και 20% και με σημαντική μείωση της διάρκειας νοσηλείας, ενώ αντίστοιχες εξοικονομήσεις στον δημόσιο τομέα απελευθερώνουν πόρους που μπορούν να επαναεπενδυθούν σε κρίσιμες ανάγκες του συστήματος. Παράλληλα, η χώρα προχωρά στην υλοποίηση μιας από τις πιο ουσιαστικές διαρθρωτικές παρεμβάσεις των τελευταίων ετών, που είναι η καθολική εφαρμογή του συστήματος αποζημίωσης με DRGs (Diagnosis Related Groups). Πρόκειται για μια μεταρρύθμιση που φιλοδοξεί να αλλάξει εκ θεμελίων τον τρόπο με τον οποίο αποζημιώνονται τα νοσοκομεία (δημόσια και ιδιωτικά), εισάγοντας διαφάνεια, προβλεψιμότητα και ευθυγράμμιση κινήτρων με τα πραγματικά αποτελέσματα της φροντίδας. Η πρόοδος είναι ήδη σημαντική, καθώς τα δημόσια νοσοκομεία έχουν ήδη υλοποιήσει τη μεταρρύθμιση, βασίζοντας για δεύτερη συνεχή χρονιά τον προϋπολογισμό τους σε αυτό το μοντέλο κοστολόγησης, ενώ η συντριπτική πλειονότητα (περίπου το 80%) των ιδιωτικών κλινικών έχουν ολοκληρώσει την πιλοτική κωδικοποίηση και την υποβολή δεδομένων στο ΚΕΤΕΚΝΥ, στη μεγάλη τους πλειοψηφία με την υποστήριξη εξειδικευμένων οργανισμών όπως η IQVIA, γεγονός που αποδεικνύει την ετοιμότητα της αγοράς να υιοθετήσει το νέο πλαίσιο». Ποιες είναι οι προκλήσεις που θα κληθούν να αντιμετωπίσουν οι πάροχοι υγείας; «Όντως, η μετάβαση συνοδεύεται από συγκεκριμένες προκλήσεις για τους παρόχους υγείας, όπως για παράδειγμα οι δημοσιονομικοί περιορισμοί, καθώς

Η μετάβαση από την αποζημίωση ανά ημέρα σε αποζημίωση ανά περιστατικό εξαλείφει τα κίνητρα για αδικαιολόγητη παράταση νοσηλείας και περιορίζει την υπερκατανάλωση διαγνωστικών και ιατρικών πράξεων.

ο προϋπολογισμός του ΕΟΠΥΥ για τις ιδιωτικές κλινικές παραμένει περιορισμένος και επιβαρύνεται με ΦΠΑ 24%. Επίσης, η ανάγκη εκπαίδευσης, ιδιαίτερα για ιατρούς και στελέχη κοστολόγησης, σε ένα περιβάλλον όπου μεγάλο μέρος των ιατρών λειτουργεί ως εξωτερικός συνεργάτης. Και φυσικά η ψηφιακή και λειτουργική προσαρμογή, που αφορά τόσο τον ηλεκτρονικό φάκελο ασθενούς όσο και τη διαλειτουργικότητα των πληροφοριακών συστημάτων με ΚΕΤΕΚΝΥ και ΕΟΠΥΥ. Οι προκλήσεις αυτές, αν δεν αντιμετωπιστούν συστηματικά, ενέχουν τον κίνδυνο μη ορθής κωδικοποίησης των περιστατικών, με άμεση επίπτωση στα έσοδα των παρόχων». Ποιο είναι το σημείο καμπής για την ιδιωτική ασφάλιση υγείας; «Εκεί που η εφαρμογή των DRGs αναμένεται να επιφέρει ουσιαστικό μετασχηματισμό είναι στον κλάδο της ιδιωτικής ασφάλισης υγείας. Σήμερα, η αγορά αντιμετωπίζει έντονες πιέσεις λόγω του λεγόμενου “ιατρικού πληθωρισμού” και των συνεχών ανατιμολογήσεων από τις ιδιωτικές κλινικές, μέρος των οποίων μετακυλίεται στους πολίτες μέσω αυξημένων ασφαλίστρων. Το ισχύον μοντέλο “fee-for-service” δημιουργεί εγγενή αβεβαιότητα κόστους και περιορισμένη διαφάνεια. Η εισαγωγή των DRGs αλλάζει ριζικά αυτή την εξίσωση, καθώς πρόκειται για ένα σύστημα σχεδιασμένο για διαφάνεια, αποδοτικότητα και συγκρισιμότητα.

Συγκεκριμένα, θα υπάρξει προκαθορισμένο και ελεγχόμενο κόστος. Δηλαδή, με την καθιέρωση κλειστού νοσηλίου ανά περιστατικό, το κόστος γίνεται εκ των προτέρων γνωστό Στον ιδιωτικό τοκαι οι ασφαλιστικές εταιρείες μέα, η εφαρμογή αποκτούν σαφή εικόνα του του κλινικού κόστους κάθε περίπτωσης, ανεελέγχου στην ξάρτητα από τον αριθμό εξετάΕλλάδα συνδέσεων ή τη διάρκεια νοσηλείας. εται με μείωση Επίσης, θα έχουμε περιορικόστους νοσηλείσμό των υπερχρεώσεων και της ας έως και 20% προκλητής ζήτησης. Δηλαδή, η και με σημαντική μετάβαση από την αποζημίωση μείωση της διάρανά ημέρα σε αποζημίωση ανά κειας νοσηλείας. περιστατικό εξαλείφει τα κίνητρα για αδικαιολόγητη παράταση νοσηλείας και περιορίζει την υπερκατανάλωση διαγνωστικών και ιατρικών πράξεων. Το τρίτο σημείο είναι η διαφάνεια και η συγκρισιμότητα. Η υιοθέτηση ενιαίου συστήματος κωδικοποίησης επιτρέπει στις ασφαλιστικές να συγκρίνουν άμεσα την αποδοτικότητα και το κόστος μεταξύ διαφορετικών παρόχων, ενισχύοντας τη διαπραγματευτική τους θέση και επιτρέποντας τη δημιουργία πιο ανταγωνιστικών δικτύων συνεργασίας. Και τέλος, θα υπάρχει σταθεροποίηση και βιωσιμότητα των ασφαλίστρων. Με τον καλύτερο έλεγχο

του κόστους, δημιουργούνται οι προϋποθέσεις για πιο σταθερά, προβλέψιμα και προσιτά ασφαλιστικά προϊόντα, προς όφελος των ασφαλισμένων». Ποιο ρόλο θα παίξει σε όλο αυτό το εγχείρημα η τεχνολογία και η εξειδίκευση; «Η επιτυχία αυτής της μετάβασης δεν είναι δεδομένη. Απαιτεί συνδυασμό τεχνογνωσίας, εκπαίδευσης και τεχνολογικής υποστήριξης. Σε αυτό το πεδίο, η IQVIA διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο, παρέχοντας εξειδικευμένες υπηρεσίες εκπαίδευσης, clinical audit και ελέγχου ορθής κωδικοποίησης DRG, αλλά και αξιοποιώντας προηγμένα εργαλεία data analytics και τεχνητής νοημοσύνης για τη βελτίωση της ακρίβειας και της αποδοτικότητας των διαδικασιών». Βαδίζουμε θα λέγατε προς ένα νέο, πιο ώριμο οικοσύστημα υγείας; «Η μετάβαση στον κλινικό έλεγχο και τα DRGs δεν αποτελεί απλώς μια τεχνική αλλαγή. Είναι μια μεταρρύθμιση που επανακαθορίζει τον τρόπο με τον οποίο αποζημιώνεται, αξιολογείται και τελικά παρέχεται η φροντίδα υγείας στη χώρα. Παρά τις προκλήσεις, δημιουργεί τις συνθήκες για ένα πιο διαφανές, αποδοτικό και βιώσιμο σύστημα, ένα σύστημα όπου οι πόροι αξιοποιούνται ορθολογικά, οι ασθενείς λαμβάνουν ποιοτικές υπηρεσίες και οι πάροχοι -δημόσιοι και ιδιωτικοί- λειτουργούν σε ένα περιβάλλον σαφών κανόνων και κινήτρων».

ΥΓΕΙΑ • ΦΑΡΜΑΚΟ • ΙΔΙΩΤΙΚΗ ΑΣΦΑΛΙΣΗ

87

ΡΕΠΟΡΤΑΖ ●

ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΥΓΕΙΑΣ

ΕΘΝΙΚΉΣ ΣΗΜΑΣΊΑΣ ΟΙ ΕΠΕΝΔΎΣΕΙΣ ΣΕ ΈΝΑΝ ΤΑΧΎΤΑΤΑ ΑΝΑΠΤΥΣΣΌΜΕΝΟ ΚΛΆΔΟ Ο Τουρισμός Υγείας, σύμφωνα και με τη διακήρυξη του Αμάν, περιλαμβάνει τομείς όπως ο ιατρικός τουρισμός, ο οδοντιατρικός τουρισμός, ο τουρισμός ευεξίας, η θαλασσοθεραπεία, ο ιαματικός τουρισμός και ο αθλητικός τουρισμός Της Ανθής Αγγελοπούλου aaggelopoulou@naftemporiki.gr

Ο

Τουρισμός Υγείας είναι από τις ταχύτερα αναπτυσσόμενες μορφές τουρισμού, με ετήσιο ρυθμό ανάπτυξης 15%-25%, προσφέροντας 100 εκατ. θέσεις εργασίας και το 9% του παγκόσμιου ΑΕΠ. Η παγκόσμια αγορά εκτιμάται μεταξύ 45,5-72 δισ. δολαρίων, με την Ευρώπη να κατέχει το 25% αυτής. Η Ελλάδα, με στοιχεία του 2015, προσέλκυσε περίπου 85.000 ιατρικούς τουρίστες, όταν η γειτονική Τουρκία ξεπέρασε τους 600.000. Τα νούμερα για την Ελλάδα δεν έχουν αλλάξει έκτοτε, ενώ η Τουρκία κατέγραψε αξία 2,5 δισ. δολ. το 2020, παρά την παγκόσμια τουριστική κρίση. Σύμφωνα, ωστόσο, με εκτιμήσεις, η Ελλάδα θα μπορούσε να αποκομίσει έως 27 δισ. ευρώ από τον Τουρισμό Υγείας και τρίτης ηλικίας, εάν επενδύσει στρατηγικά. Πανελλαδική μελέτη Με στόχο να κατανοηθεί στη χώρα μας το πώς οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις στον τομέα του Τουρισμού Υγείας και Ευεξίας προσαρμόζονται στις νέες τάσεις, ποιες προκλήσεις αντιμετωπίζουν και ποιες στρατηγικές ανάπτυξης ακολουθούν, το Ελληνικό Συμβούλιο Τουρισμού Υγείας (ΕΛΙΤΟΥΡ), με επιδότηση από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης (EBRD) και επιστημονική - συμβουλευτική υποστήριξη από τη Revival Consulting Services AE, εκπόνησε την πληρέστερη πανελλαδική μελέτη που έχει γίνει μέχρι σήμερα για τον Τουρισμό Υγείας και Ευεξίας στην Ελλάδα. Η έρευνα αποτυπώνει με τεκμηριωμένο τρόπο τη σημερινή εικόνα της ελληνικής αγοράς στον ιατρικό τουρισμό και τον τουρισμό ευεξίας, αναδεικνύοντας τόσο τα ισχυρά συγκριτικά πλεονεκτήματα της χώρας

88

ΥΓΕΙΑ • ΦΑΡΜΑΚΟ • ΙΔΙΩΤΙΚΗ ΑΣΦΑΛΙΣΗ

όσο και τις προκλήσεις που πρέπει να αντιμετωπιστούν προκειμένου η Ελλάδα να κατακτήσει ηγετική θέση διεθνώς. Το δείγμα της έρευνας ήταν εντυπωσιακά μεγάλο, καθώς συμμετείχαν αρκετοί πάροχοι υγείας από όλη την Ελλάδα, αλλά και ξενοδοχειακές μονάδες, wellness retreats και τουριστικά γραφεία, επιχειρήσεις από Κρήτη, Κυκλάδες, Πελοπόννησο, Αττική και άλλους τουριστικούς πυλώνες. Επίσης, αναλύει τόσο τον ιατρικό τουρισμό όσο και τον τουρισμό ευεξίας, δύο κλάδους που συχνά συγχέονται, αλλά απευθύνονται σε διαφορετικές ανάγκες: Ο πρώτος αφορά ταξιδιώτες που αναζητούν ιατρικές υπηρεσίες υψηλής ποιότητας, από επεμβάσεις έως εξειδικευμένες θεραπείες. Ο δεύτερος αφορά ταξιδιώτες που επιζητούν ολιστική ευεξία, χαλάρωση, ψυχική ηρεμία και αναζωογόνηση. Και στις δύο περιπτώσεις, η Ελλάδα διαθέτει ισχυρά συγκριτικά πλεονεκτήματα, τα οποία τώρα αρχίζουμε να αξιοποιούμε με συστηματικό τρόπο. Επένδυση στον ιατρικό τουρισμό σημαίνει ανάπτυξη για τη χώρα μας και brain gain Οι άνθρωποι της αγοράς του ιατρικού τουρισμού θεωρούν ότι η έρευνα αυτή αποτελεί έναν οδικό χάρτη ανάπτυξης και ένα ισχυρό εργαλείο για την πολιτεία, την τοπική αυτοδιοίκηση και την επιχειρηματικότητα, ώστε να μετατρέψει η χώρα μας το συγκριτικό της πλεονέκτημα σε εθνικό αναπτυξιακό μοχλό. Σύμφωνα με τον πρόεδρο του Ιατρικού Συλλόγου Αθηνών - ΙΣΑ & πρόεδρο της ΕΛΙΤΟΥΡ, Γιώργο Πατούλη, η Ελλάδα βρίσκεται σήμερα μπροστά σε μια ιστορική ευκαιρία. Ο συνδυασμός ιατρικής αριστείας, φυσικού πλούτου και αυθεντικής φιλοξενίας μάς

δίνει τη δυνατότητα να μετατρέψουμε τη χώρα μας σε διεθνή κόμβο υγείας και ευεξίας. Τουρισμός Υγείας Κύριες υποκατηγορίες ιατρικού τουρισμού με σημαντική μελλοντική δυναμική για την Ελλάδα είναι ο οδοντιατρικός τουρισμός, η οφθαλμολογία, η εξωσωματική και υποβοηθούμενη αναπαραγωγή (με μεγάλη ζήτηση από το εξωτερικό), η αποκατάσταση και γηριατρική φροντίδα, η πλαστική χειρουργική κ.λπ. Στη μελέτη, ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στον τομέα της υποβοηθούμενης αναπαραγωγής (IVF), όπου η Ελλάδα καταγράφει πάνω από 20.000 κύκλους ετησίως, με 7.000-8.000 γεννήσεις κάθε χρόνο και περισσότερα από 150.000 παιδιά συνολικά να έχουν γεννηθεί μέσω IVF στη χώρα μας. Ισχυρή δυναμική όμως εμφανίζουν και οι μονάδες αιμοκάθαρσης, τα κέντρα αποκατάστασης, τα οφθαλμολογικά και οδοντιατρικά κέντρα. Σύμφωνα με την έρευνα, τα ατυχήματα και τα καρδιαγγειακά νοσήματα αποτελούν τις συχνότερες αιτίες θανάτου στα διεθνή ταξίδια. Αναλυτικότερα, στις ηλικίες 60-69 την πρώτη αιτία θανάτου κατέχουν τα καρδιαγγειακά επεισόδια (69%), ενώ η αμέσως επόμενη αιτία είναι τα ατυχήματα (21%). Στις ηλικίες 25-44 η θνησιμότητα από τραυματισμό είναι 2-3 φορές συχνότερη κατά τη διάρκεια ταξιδιού από τη συχνότητα τραυματισμού στην ίδια ηλικιακή ομάδα στη χώρα διαμονής (ανεπτυγμένες χώρες). Επιπλέον, οι ταξιδιώτες βρίσκονται σε πρόσθετο κίνδυνο, καθώς όταν επισκέπτονται μια ξένη χώρα καταναλώνουν τροφές και ποτά που πολλές φορές είναι αγνώστου προελεύσεως και παρασκευάζονται

Γιώργος Πατούλης: Ο συνδυασμός ιατρικής αριστείας, φυσικού πλούτου και αυθεντικής φιλοξενίας μάς δίνει τη δυνατότητα να μετατρέψουμε την Ελλάδα σε διεθνή κόμβο υγείας και ευεξίας.

υπό αμφίβολες συνθήκες υγιεινής. Ως αποτέλεσμα, διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο νόσησης από μια πλειάδα νοσημάτων, που κυμαίνονται από τη συχνότερη και συνήθως ήπια διάρροια των ταξιδιωτών έως την ηπατίτιδα Α, τον τυφοειδή πυρετό και άλλα συστηματικά νοσήματα (στοιχεία του ΚΕΕΛΠΝΟ). Επιπροσθέτως, υπάρχουν και σημαντικές ομάδες ασθενών με χρόνιες παθήσεις, όπως νεφροπαθείς, καρκινοπαθείς, καρδιοπαθείς, άτομα με αιματολογικά νοσήματα, άτομα τρίτης ηλικίας που χρήζουν συστηματικής ιατρικής και φαρμακευτικής παρακολούθησης, που χρειάζονται ιατρικές υπηρεσίες του ιατρικού τουρισμού ανάγκης. Η Ελλάδα διαθέτει σύνολο εξειδικευμένων υποδομών που μπορούν να εξυπηρετήσουν τους τουρίστες που χρειάζονται άμεση ιατρική βοήθεια, αλλά και αυτούς που πάσχουν από χρόνια νοσήματα. Αγορές-στόχοι είναι ευρωπαϊκές τις Ε.Ε., όπως η Γαλλία, η Ιταλία, η Γερμανία και η Σκανδιναβία, αραβικές χώρες, όπως το Κατάρ, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, η Σαουδική Αραβία, και η αγορά της Ρωσίας. Αρκετοί είναι οι ασθενείς που επισκέπτονται την Ελλάδα για ιατρικό τουρισμό προερχόμενοι από χώρες της Βόρειας Ευρώπης, την Αγγλία, την Ιταλία, τη Γερμανία. Το γεγονός, μάλιστα, ότι σε κάποιες χώρες λόγω θρησκεύματος ή αυστηρών κανόνων νομοθεσίας δεν επιτρέπονται κάποιου είδους επεμβάσεις, όπως η εξωσωματική γονιμοποίηση, οδηγεί όλο και περισσότερους ασθενείς να αναζητήσουν λύσεις σε άλλα κράτη. Τουρισμός Ευεξίας Η παγκόσμια αγορά ευεξίας ξεπερνά ήδη τα 6,3 τρισ.

δολάρια, ενώ ο τουρισμός ευεξίας αναμένεται να αγγίξει το 1,4 τρισ. δολάρια μέσα στα επόμενα τρία χρόνια. Η Ευρώπη είναι η δεύτερη μεγαλύτερη αγορά, μετά την Ασία. Η συνολική αγορά της Ευρώπης εκτιμάται σε 130 εκατομμύρια επισκέπτες και 180 δισ. ευρώ σε δαπάνη. Το μερίδιο της Ελλάδας παραμένει κάτω του 5% της ευρωπαϊκής αγοράς, με σημαντικά περιθώρια ανάπτυξης όταν μπορεί να διεκδικήσει το 5% της αγοράς αυτής, δηλαδή 3,9 εκατ. ξένους επισκέπτες και 5,4 δισ. ευρώ δαπάνη. Σημειώνεται, ωστόσο, ότι δεν υπάρχουν στοιχεία σχετικά με το μερίδιο που ήδη έχει η Ελλάδα στον τομέα της ευεξίας. Όμως, με περισσότερες από 750 ιαματικές πηγές, ήπιο κλίμα, μοναδικό φυσικό περιβάλλον, μεσογειακή διατροφή και ισχυρό πολιτιστικό απόθεμα, αξιοποιεί σήμερα λιγότερο από το 30% του πραγματικού της δυναμικού στον τομέα αυτό. Εκτιμάται ότι περίπου 20%-25% των διεθνών επισκεπτών στην Ελ-

“

Η παγκόσμια αγορά του Τουρισμού Υγείας εκτιμάται μεταξύ 45,5-72 δισ. δολαρίων, με την Ευρώπη να κατέχει το 25% αυτής.

λάδα αναζητούν εμπειρίες ευεξίας ή/και χαλάρωσης. Σημαντικοί προορισμοί ιαματικού τουρισμού είναι η Αιδηψός, τα Καμένα Βούρλα, τα Λουτρά Πόζαρ, τα Κρητικά Θερμά Λουτρά. Με βάση τους πολλαπλασιαστές που εκτιμά το Κέντρο Προγραμματισμού και Οικονομικών Ερευνών (ΚΕΠΕ) για τον τουρισμό γενικά, η επίδραση στο ΑΕΠ μπορεί να είναι 13,5 δισ. ευρώ περίπου σε πέντε έτη. Αναλύεται σε:  7,2 δισ. ευρώ εισοδήματα στις επιχειρήσεις τουρισμού ευεξίας (άμεση επίδραση).  1,2 δισ. ευρώ σε κλάδους που προμηθεύουν τους παρόχους των υπηρεσιών (έμμεση επίδραση).  5,1 δισ. ευρώ από τη δαπάνη των εισοδημάτων των παραπάνω κλάδων στην οικονομία γενικά (προκαλούμενη επίδραση). Στην απασχόληση, η επίδραση είναι 171 χιλιάδες θέσεις εργασίας. Αναλύεται σε:  102 χιλιάδες στις επιχειρήσεις τουρισμού ευεξίας (άμεση επίδραση).  16 χιλιάδες σε κλάδους που προμηθεύουν τους ►

ΥΓΕΙΑ • ΦΑΡΜΑΚΟ • ΙΔΙΩΤΙΚΗ ΑΣΦΑΛΙΣΗ

89

ΡΕΠΟΡΤΑΖ ●

ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΥΓΕΙΑΣ

► παρόχους των υπηρεσιών (έμμεση επίδραση).  53 χιλιάδες στην ευρύτερη οικονομία (προκαλούμενη επίδραση). Αγορά Ιαματικού Τουρισμού - Θερμαλισμού Η συνολική αγορά της Ευρώπης εκτιμάται σε 16 εκατομμύρια επισκέπτες και 16 δισ. ευρώ. Αν γίνουν στην Ελλάδα οι κατάλληλες βελτιωτικές επενδύσεις στις υποδομές των ιαματικών λουτρών, εκτιμάται ότι, με ορίζοντα δεκαετίας, είναι ρεαλιστικός ο στόχος η Ελλάδα να διεκδικήσει το 5% της αγοράς αυτής, δηλαδή 800 χιλιάδες ξένους επισκέπτες και 800 εκατ. ευρώ δαπάνη. Με βάση τους πολλαπλασιαστές που εκτιμά το ΚΕΠΕ (για τον τουρισμό γενικά), η επίδραση στο ΑΕΠ θα είναι αύξηση περίπου 2 δισ. ευρώ (σε δέκα έτη). Το παραπάνω ποσό αναλύεται σε:  1 δισ. ευρώ εισοδήματα στις επιχειρήσεις ιαματικού τουρισμού (άμεση επίδραση).  170 εκατ. ευρώ σε κλάδους που προμηθεύουν τους παρόχους των υπηρεσιών (έμμεση επίδραση).  760 εκατ. ευρώ από τη δαπάνη των εισοδημάτων των παραπάνω κλάδων στην οικονομία γενικά (προκαλούμενη επίδραση). Στην απασχόληση, η επίδραση θα είναι 25,6 χιλιάδες περισσότερες θέσεις εργασίας. O πρόεδρος της Revival Consulting Services, Γιώργος Αντύπας, εξήγησε, με αφορμή την έρευνα αυτή, πως ο τουρισμός ευεξίας αποτελεί μια αγορά 10 φορές πάνω από τον ιατρικό τουρισμό, ωστόσο οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις δυσκολεύονται να αξιοποιήσουν τα διαθέσιμα χρηματοδοτικά εργαλεία. Επίσης, ο σύμβουλος του τομέα Υγείας και Ευεξίας, Νίκος Κουρεμένος, ανέφερε ότι τα μεγέθη σε ολόκληρο τον κόσμο είναι τεράστια και ότι ο ιατρικός τουρισμός θεωρείται το 1/10 του τουρισμού ευεξίας, προσθέτοντας ότι ο τουρίστας ευεξίας καταναλώνει 50%-150% πάνω από τον μέσο τουρίστα. (Σύμφωνα με το GWI, ο διεθνής τουρίστας ευεξίας δαπανά κατά μέσο όρο 1.500 δολ. ανά ταξίδι, ποσό αυξημένο κατά 50% σε σχέση με τον μέσο διεθνή τουρίστα.) Δυνατά και αδύνατα σημεία της Ελλάδας Η μελέτη αυτή ουσιαστικά επιβεβαιώνει ότι ο Τουρισμός Υγείας και Ευεξίας μπορεί να αποτελέσει έναν από τους ισχυρότερους πυλώνες βιώσιμης ανάπτυξης της ελληνικής οικονομίας για τα επόμενα χρόνια, ενισχύοντας την εξωστρέφεια, τις επενδύσεις και τη δημιουργία ποιοτικών θέσεων εργασίας. Τα δυνατά σημεία της χώρας μας είναι ο ανεξάντλητος φυσικός πλούτος για wellness, οι υψηλής ποιότητας υπηρεσίες υγείας & η Ιατρική Αριστεία, το brand «Greece» που είναι ήδη διεθνώς ισχυρό και η σχέση ποιότητας - κόστους, η οποία είναι εξαιρετικά ανταγωνιστική. Ωστόσο, υπάρχουν και σημαντικές αδυναμίες, που πρέπει να αντιμετωπίσουμε ως χώρα, και αφορούν την απουσία εθνικής στρατηγικής και ενιαίου brand, τη γραφειοκρατία, την έλλειψη ευελιξίας και αδειοδοτήσεων, την περιορισμένη ψηφιακή παρουσία πολλών επιχειρήσεων, την έλλειψη εξειδικευμένου προσωπικού σε επίπεδο spa & wellness, την ανεπαρκή διασύνδεση μεταξύ ιατρικών κέντρων και τουριστικών

90

ΥΓΕΙΑ • ΦΑΡΜΑΚΟ • ΙΔΙΩΤΙΚΗ ΑΣΦΑΛΙΣΗ

Το μερίδιο της Ελλάδας στον τουρισμό ευεξίας είναι πολύ χαμηλό, όταν η χώρα μπορεί να διεκδικήσει το 5% της ευρωπαϊκής αγοράς, δηλαδή 3,9 εκατ. ξένους επισκέπτες και 5,4 δισ. ευρώ δαπάνη.

Στον τομέα της υποβοηθούμενης αναπαραγωγής (IVF) η Ελλάδα καταγράφει πάνω από 20.000 κύκλους ετησίως, με 7.000-8.000 γεννήσεις κάθε χρόνο και περισσότερα από 150.000 παιδιά συνολικά να έχουν γεννηθεί μέσω IVF στη χώρα μας.

επιχειρήσεων και τη χαμηλή αξιοποίηση τεχνολογιών για κράτηση υπηρεσιών και marketing. Ευκαιρίες και απειλές Την ίδια στιγμή όμως, οι ευκαιρίες μάς «χτυπούν την πόρτα», καθώς η παγκόσμια ζήτηση για υπηρεσίες ιατρικού τουρισμού και τουρισμού ευεξίας αυξάνονται θεαματικά. Σύμφωνα με τους ειδικούς, η αγορά παγκοσμίως μεγαλώνει λόγω της στροφής των καταναλωτών προς την ευεξία. Οι συνέργειες με ιατρικά κέντρα και πανεπιστήμια ενισχύονται με προγράμματα για ιατρικό τουρισμό υψηλού επιπέδου. Υπάρχει ανάπτυξη θεματικών προϊόντων (Detox retreats, ψηφιακή αποτοξίνωση, θεραπευτικά προγράμματα με βάση τη μεσογειακή διατροφή κ.ά.), καθώς και μεγάλη αξιοποίηση ευρωπαϊκών κονδυλίων (ΕΣΠΑ, προγράμματα ανάπτυξης για βιώσιμες τουριστικές επενδύσεις). Και, τέλος, ο ψηφιακός μετασχηματισμός, δηλαδή οι οnline πλατφόρμες κρατήσεων, η τηλεϊατρική, τα virtual wellness retreats μπαίνουν δυναμικά στην καθημερινότητά μας. Εν ολίγοις, οι επιπλέον τομείς που η Ελλάδα μπο-

ρεί να επενδύσει, προσφέροντας διεθνώς ανταγωνιστικές υπηρεσίες, είναι:  Ο επιλεκτικός ιατρικός τουρισμός για εξειδικευμένες ιατρικές παρεμβάσεις από τα Τριτοβάθμια Νοσοκομεία του ιδιωτικού τομέα (κυρίως σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη, αλλά και στα Πανεπιστημιακά Νοσοκομεία σε άλλες πόλεις).  Ο αποκαταστατικός και γηριατρικός τουρισμός, με συνεργασία Κέντρων Αποκατάστασης με ξενώνες και ξενοδοχεία για προώθηση πακέτων τουρισμού με έμφαση την αποκατάσταση (κυρίως στη Θεσσαλία και Μακεδονία).  Ο ιατρικός τουρισμός εξωσωματικής και υποβοηθούμενης γονιμοποίησης: συνεργασία Κέντρων με ξενοδοχειακές μονάδες σε όλη την Ελλάδα - διεθνής προβολή (σε Αθήνα, Θεσσαλονίκη, Πάτρα, Κρήτη).  Ξενοδοχεία και ξενώνες συνεργαζόμενα με Κέντρα αιμοκάθαρσης: προβολή των συνεργασιών προκειμένου τα ξενοδοχεία να απευθύνονται σε ένα επιπλέον target group και να διαφημίζονται σε διευρυμένες κατηγορίες πελατών (σε Αθήνα, Θεσ/νίκη, Κρήτη, Ρόδο).  Λουτροπόλεις - Κέντρα αποκατάστασης - Προσκείμενες υποδομές φιλοξενίας για τουρισμό ομάδων ειδικών κατηγοριών: άτομα με μυοσκελετικές παθήσεις, άτομα με νευρολογικές παθήσεις, άτομα τρίτης ηλικίας κ.λπ.  Οφθαλμολογία - Αισθητική Δερματολογία και Πλαστική Χειρουργική, σε επίπεδο One- Day/ Secondary Care Clinic. Μέσα σε όλο αυτό το πεδίο όμως υπάρχουν και κάποιες απειλές. Για παράδειγμα, ο ισχυρός ανταγωνισμός από γειτονικές χώρες (Τουρκία, Ισπανία, Ιταλία και Κροατία) οι οποίες έχουν ήδη ανεπτυγμένα προγράμματα ιατρικού τουρισμού. Η οικονομική αστάθεια και οι διεθνείς κρίσεις που μπορούν να επηρεάσουν τη ροή τουριστών όπως και τα προβλήματα στις μεταφορές και τις υποδομές λόγω εποχικότητας αεροπορικών συνδέσεων, της ανάγκης για αναβαθμίσεις μεταφορών και οδικών δικτύων κ.ά. Άλλη μεγάλη απειλή είναι η κλιματική αλλαγή, τα ακραία καιρικά φαινόμενα που μπορεί να επηρεάσουν τις τουριστικές δραστηριότητες, τα οποία δυστυχώς είναι συχνότερα τα τελευταία χρόνια. Και, τέλος, οι υγειονομικές κρίσεις, όπως κάποιες μελλοντικές πανδημίες ή κρίσεις υγείας που μπορούν να πλήξουν τον τουριστικό κλάδο.

4 άξονες για εθνική στρατηγική Η μελέτη προτείνει 4 βασικούς άξονες για την εθνική στρατηγική που πρέπει να χαραχθεί στον Τουρισμό Υγείας και Ευεξίας: Δημιουργία ενός ενιαίου εθνικού brand, σημαντικές επενδύσεις σε σύγχρονες υποδομές, εστίαση στην εκπαίδευση και πιστοποίηση εξειδικευμένου προσωπικού, και βαρύτητα στη δημιουργία δικτύων συνεργασίας μεταξύ κλινικών, ξενοδοχείων, ασφαλιστικών και τουριστικών φορέων. Σύμφωνα με τον Γιώργο Κακουλίδη, μέλος του Δ.Σ. της ΕΛΙΤΟΥΡ, η Ελλάδα χρειάζεται ανάπτυξη εθνικής στρατηγικής και branding, μέσω στοχευμένου marketing, ώστε να προσελκύσει μικρομεσαίες επιχειρήσεις, ενεργοποιώντας τα ενδιαφερόμενα μέρη και τις αντίστοιχες συνεργασίες

. Στην πόρτα σας από τις 7 το πρωί Εγγραφείτε συνδρομητής και απολαύστε τα αποκλειστικά προνόμια και τις premium υπηρεσίες του naftemporiki.gr

Τηλεφωνήστε τώρα στα 210 5198296, 210 5198000 ή επισκεφθείτε το www.naftemporiki.gr/sub

ΡΕΠΟΡΤΑΖ ●

ΕΚΣΤΡΑΤΕΊΑ ΠΡΌΛΗΨΗΣ ΣΤΑ ΝΗΣΙΆ ΤΟΥ ΑΡΓΟΣΑΡΩΝΙΚΟΎ Χρυσός χορηγός του προγράμματος «Με οδηγό τον Διαβήτη» η Βoehringer Ingelheim Hellas Της Ανθής Αγγελοπούλου aaggelopoulou@naftemporiki.gr

Τ

ην 11η εκστρατεία της ΑΜΚΕ «Με Οδηγό τον Διαβήτη» υποστήριξε και φέτος ως χρυσός χορηγός η Boehringer Ingelheim, με στόχο την πρόληψη των πολιτών για σοβαρές παθήσεις όπως ο σακχαρώδης διαβήτης εστιάζοντας στη συνύπαρξή του με την παχυσαρκία και τα καρδιαγγειακά νοσήματα, καθώς και στις σημαντικές επιπτώσεις στην υγεία των νεφρών και των αγγείων. Σύμφωνα με τους ειδικούς, η πολυπαραγοντική αυτή αλληλεπίδραση αναγνωρίζεται πλέον ως καρδιο‑νεφρο‑μεταβολικό σύνδρομο και αποτελεί μία από τις πλέον σύγχρονες και κρίσιμες προκλήσεις για τη δημόσια υγεία. Στο πλαίσιο της δράσης, οι κάτοικοι των νησιών είχαν πρόσβαση σε μια σειρά από δωρεάν προληπτικές ιατρικές εξετάσεις. Μέρος του διαγνωστικού πλαισίου της εκστρατείας περιλάμβανε για πρώτη φορά δύο ιδιαίτερα σημαντικές εξετάσεις. Συγκεκριμένα, τον προσδιορισμό της αλβουμινουρίας μέσω της εξέτασης ούρων (uACR), η οποία αποτελεί τον πλέον αξιόπιστο δείκτη πρώιμης νεφρικής βλάβης και έναν από τους ισχυρότερους προγνωστικούς παράγοντες καρδιαγγειακού κινδύνου, καθώς και τη μέτρηση της κρεατινίνης με ταυτόχρονο υπολογισμό του eGFR για την ακριβή εκτίμηση της νεφρικής λειτουργίας. Τα ευρήματα Σημαντική αποκάλυψη αποτέλεσαν τα αδιάγνωστα περιστατικά που ανιχνεύθηκαν χάρη στις προληπτικές αυτές εξετάσεις. Συγκεκριμένα, σύμφωνα με τα ευρήματα, 13 άτομα διαγνώστηκαν με σακχαρώδη διαβήτη τύπου ΣΔτ2 που δεν το γνώριζαν και 12 άτομα διαγνώστηκαν με νεφρική βλάβη, ως επιπλοκή του σακχαρώδους διαβήτη τύπου 2, οι οποίοι επίσης δεν το γνώριζαν. Επίσης, εντοπίστηκαν από την ομάδα της ΑΜΚΕ «Με Οδηγό τον Διαβήτη» δεκάδες ακόμα περιπτώσεις αρρύθμιστου διαβήτη σε κατοίκους των νησιών του Αργοσαρωνικού παρότι τα νησιά αυτά βρίσκονται τόσο κοντά στην Αθήνα, αλλά τόσο μακριά από εξειδικευμένες δομές και υπηρεσίες υγείας. Με αφορμή την εκστρατεία, ο πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος της Boehringer Ingelheim Ελλάδος, Δημήτρης Αναγνωστάκης, επεσήμανε ότι η πρόληψη αποτελεί τον πιο ουσιαστικό τρόπο για να προστατευτεί η υγεία των ανθρώπων και να μειωθούν οι επιπτώσεις σοβαρών χρόνιων παθήσεων.

92

ΥΓΕΙΑ • ΦΑΡΜΑΚΟ • ΙΔΙΩΤΙΚΗ ΑΣΦΑΛΙΣΗ

Από τις 23 έως τις 30 Μαΐου, το σκάφος της ΑΜΚΕ «Με Οδηγό τον Διαβήτη» έδεσε σε πέντε νησιά του Αργοσαρωνικού και πρόσφερε δωρεάν υπηρεσίες υγείας και ενημέρωση για την πρόληψη και την αντιμετώπιση του σακχαρώδους διαβήτη σε κατοίκους έως και 92 ετών.

«Η συμμετοχή μας στην εκστρατεία “Με Οδηγό τον Διαβήτη” αντανακλά τη δέσμευσή μας να στηρίζουμε τις τοπικές κοινωνίες και να συμβάλλουμε σε μια πιο ισότιμη και αποτελεσματική δημόσια υγεία» τόνισε ο κ. Αναγνωστάκης, συμπληρώνοντας ότι η Boehringer Ingelheim Hellas θα συνεχίσει να στηρίζει δράσεις που προάγουν την πρόληψη, την ενημέρωση και την έγκαιρη διάγνωση, συμβάλλοντας στη μείωση των επιπτώσεων του καρδιο-νεφρο-μεταβολικού συνδρόμου και στη βελτίωση της δημόσιας υγείας.

“

H δράση περιλάμβανε για πρώτη φορά μία σημαντική εξέταση για τον προσδιορισμό της αλβουμινουρίας μέσω της εξέτασης ούρων (uACR), η οποία αποτελεί τον πλέον αξιόπιστο δείκτη πρώιμης νεφρικής βλάβης.

Να σημειωθεί ότι από τις 23 έως τις 30 Μαΐου, το σκάφος της ΑΜΚΕ «Με Οδηγό τον Διαβήτη» έδεσε σε πέντε νησιά του Αργοσαρωνικού και πρόσφερε δωρεάν υπηρεσίες υγείας και ενημέρωση για την πρόληψη και την αντιμετώπιση του σακχαρώδους διαβήτη σε κατοίκους έως και 92 ετών. Η εκστρατεία πραγματοποιήθηκε και φέτος υπό την αιγίδα της Ελληνικής Καρδιολογικής Εταιρείας και την επιστημονική υποστήριξη της Ελληνικής Διαβητολογικής Εταιρείας. Τέλος, οι εξετάσεις που διεξάγονται κατά τη διάρκεια της εκστρατείας αυτής ενδείκνυνται για άτομα υψηλού καρδιο‑νεφρο‑μεταβολικού κινδύνου, όπως ασθενείς με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2, αρτηριακή υπέρταση, παχυσαρκία, δυσλιπιδαιμία ή/και ιστορικό καρδιαγγειακής νόσου. Επίσης, ο συστηματικός έλεγχος των συγκεκριμένων βιοδεικτών επιτρέπει την έγκαιρη ανίχνευση της χρόνιας νεφρικής νόσου σε υποκλινικά στάδια και συμβάλλει ουσιαστικά στη μείωση της νοσηρότητας και την πρόληψη των επιπλοκών

ΡΕΠΟΡΤΑΖ ●

Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΩΝ ΣΤΟ «ΜΙΚΡΟΣΚΟΠΙΟ» ΤΩΝ ΚΛΙΝΙΚΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ Οι παρεμβάσεις για τον εκσυγχρονισμό του ισχύοντος θεσμικού πλαισίου στη χώρα μας και οι προκλήσεις για ακόμα ισχυρότερο αποτύπωμα σε ασθενείς, ιατρική κοινότητα και εθνική οικονομία Της Ανθής Αγγελοπούλου aaggelopoulou@naftemporiki.gr

94

ΥΓΕΙΑ • ΦΑΡΜΑΚΟ • ΙΔΙΩΤΙΚΗ ΑΣΦΑΛΙΣΗ

από τις αιτήσεις που υποβλήθηκαν το 2025 τελούν υπό αξιολόγηση

Η

κλινική έρευνα αναγνωρίζεται πλέον ως θεμέλιο της σύγχρονης Ιατρικής και ως τρόπος με τον οποίο η επιστήμη μετατρέπεται σε θεραπείες για τον άνθρωπο. Οι χώρες επενδύουν στρατηγικά, ενισχύοντας έτσι το σύστημά τους Υγείας, προσελκύοντας διεθνείς επενδύσεις, δημιουργώντας εξειδικευμένες θέσεις εργασίας και αναβαθμίζοντας το επιστημονικό και ερευνητικό τους αποτύπωμα. Σύμφωνα με τον υπουργό Υγείας, Άδωνι Γεωργιάδη, οι κλινικές μελέτες εξασφαλίζουν γρηγορότερη πρόσβαση σε καινοτόμες θεραπείες για τους ασθενείς, βοηθούν πολύ την εξέλιξη της επιστημονικής κοινότητας με την ώσμωσή τους και τη συμμετοχή τους σε τέτοια διεθνή μεγάλα ερευνητικά προγράμματα και σε διεθνείς ερευνητικές ομάδες, και αποτελούν σημαντικά επενδυτικά εργαλεία, προσφέροντας θέσεις εργασίας και χρήματα που έρχονται στη χώρα. Η νέα δυναμική της Ελλάδας Στην Ευρώπη, κάθε χρόνο εγκρίνονται περισσότερες από 4.000 κλινικές μελέτες και επενδύονται ετησίως πάνω από 47 δισ. ευρώ σε Έρευνα και Ανάπτυξη. Πού βρίσκεται, όμως, η Ελλάδα στον ευρωπαϊκό χάρτη των κλινικών μελετών; Στο ερώτημα μας απαντά η πρόεδρος του Συλλόγου Επιχειρήσεων Διεξαγωγής Κλινικών Μελετών Ελλάδας (HACRO), Ευαγγελία Κοράκη, λέγοντας ότι η μετάβαση στην ψηφιακή εποχή της ευρωπαϊκής κλινικής έρευνας, με την καθολική εφαρμογή του Κανονισμού (Ε.Ε.) 536/2014 και τη δεσμευτική χρήση του Clinical Trials Information System (CTIS) από τις αρχές του 2025, επέβαλε σημαντικές εθνικές προσαρμογές. Σε αυτό το πλαίσιο, δύο αναμενόμενες παρεμβάσεις που ξεχωρίζουν ως καθοριστικής σημασίας για τη διαμόρφωση ενός πιο αποτελεσματικού και διεθνώς ελκυστικού περιβάλλοντος είναι η νέα Κοινή Υπουργική Απόφαση (ΚΥΑ) για τις κλινικές μελέτες και η ανάπτυξη του Εθνικού Μητρώου Βιοϊατρικής Έρευνας. Οι πρόσφατες μεταρρυθμίσεις, όπως λέει η κ. Κοράκη, δημιούργησαν ένα πιο σταθερό περιβάλλον, φέρνοντας τη χώρα μας στη 14η θέση μεταξύ των ευρωπαϊκών χωρών σε αριθμό κλινικών μελετών. Για το 2025, από τις 294 αιτήσεις που κατατέθηκαν συνολικά, έχουν εγκριθεί οι 173 και 92 τελούν υπό αξιολόγηση (οι υπόλοιπες απορρίφθηκαν ή αποσύρθηκαν), ενώ το πρώτο τρίμηνο του 2026 κατατέθηκαν 74 νέες αιτήσεις, δείχνοντας μια θετική προοπτική για υπέρβαση των επιπέδων του 2025. Στο αν αποτελούν οι κλινικές μελέτες προτεραιότητα για την υγεία και την οικονομία, η κ. Κοράκη επισημαίνει: «Οι κλινικές μελέτες είναι αναγκαίο να αποτελούν εθνική προτεραιότητα. Σε μια εποχή όπου η καινοτομία

οι αιτήσεις για κλινικές μελέτες που εγκρίθηκαν πέρυσι στη χώρα μας

οι αιτήσεις για κλινικές μελέτες που κατατέθηκαν στην Ελλάδα το 2025

δισ. ευρώ επενδύονται ετησίως στην Ευρώπη για Έρευνα και Ανάπτυξη

ο αριθμός των αιτήσεων για κλινικές μελέτες το α’ τρίμηνο του 2026

“

Η Ελλάδα καταλαμβάνει τη 14η θέση μεταξύ των ευρωπαϊκών χωρών όσον αφορά την κατάταξη με τον συνολικό αριθμό κλινικών μελετών.

καθορίζει την ποιότητα των υπηρεσιών υγείας, την ανταγωνιστικότητα των οικονομιών και την προσέλκυση επενδύσεων, οι χώρες που επενδύουν συστηματικά στην κλινική έρευνα διαμορφώνουν το μέλλον της Ιατρικής και της ανάπτυξής τους. Για την Ελλάδα, η ενίσχυση των κλινικών μελετών αποτελεί στρατηγική επιλογή με πολλαπλασιαστικό αποτύπωμα. Από τη μία πλευρά, εξασφαλίζει στους ασθενείς πρόσβαση στις πιο σύγχρονες θεραπευτικές εξελίξεις και συμβάλλει στη συνεχή αναβάθμιση των νοσοκομείων και των επαγγελματιών υγείας. Από την άλλη, προσελκύει επενδύσεις υψηλής προστιθέμενης αξίας, δημιουργεί εξειδικευμένες θέσεις εργασίας και ενισχύει το επιστημονικό και παραγωγικό κεφάλαιο της χώρας». Σύμφωνα με την ίδια, η Ευρώπη επενδύει δεκάδες δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως στην έρευνα και ανάπτυξη. Το πραγματικό ερώτημα, επομένως, δεν είναι αν η Ελλάδα μπορεί να συμμετέχει σε αυτή τη δυναμική, αλλά αν μπορεί να διεκδικήσει μεγαλύτερο μερίδιο από αυτήν. Οι κλινικές μελέτες, όπως σημειώνει η πρόεδρος του HACRO, αποτελούν έναν από τους ελάχιστους τομείς όπου η βελτίωση του συστήματος Υγείας, η επιστημονική πρόοδος και η οικονομική ανάπτυξη συγκλίνουν με τόσο άμεσο και μετρήσιμο τρόπο. Γι’ αυτό και η περαιτέρω ανάπτυξή τους πρέπει να αντιμετωπίζεται ως διαρκής εθνική προτεραιότητα και όχι ως μια αποσπασματική πολιτική επιλογή. Η συνεισφορά του ΕΟΦ Από πλευράς Εθνικού Οργανισμού Φαρμάκων (ΕΟΦ) έχει γίνει μια σειρά σημαντικών ενεργειών μέσα στο 2026. Όπως εξηγεί ο πρόεδρος του Οργανισμού, Σπύρος Σαπουνάς, με στόχο την επιτάχυνση των εγκριτικών διαδικασιών, ενισχύθηκε η στελέχωση της Εθνικής Επιτροπής Ηθικής και Δεοντολογίας, ενώ τέθηκε σε λειτουργία το Εθνικό Μητρώο Βιοϊατρικής Έρευνας, το οποίο περιλαμβάνει πλέον τις κλινικές δοκιμές για το σύνολο των προϊόντων αρμοδιότητας ΕΟΦ: από φάρμακα και ιατροτεχνολογικά προϊόντα μέχρι και καλλυντικά. Επίσης, ο ΕΟΦ συμμετέχει πλέον στις τρεις ευρωπαϊκές δράσεις FAST EU, FACT EU και SUPPORT NCS, ενισχύοντας τη θέση της χώρας στο ευρωπαϊκό οικοσύστημα κλινικής έρευνας. Η πρωτοβουλία FAST EU αφορά την επιτάχυνση των διαδικασιών έγκρισης κλινικών δοκιμών με μείωση των χρόνων αξιολόγησης από τις 120 στις 90 και από τις 90 στις 60 ημέρες. Η δράση FACT EU παρέχει κίνητρα και ενισχύει τις επιθεωρήσεις κλινικών δοκιμών, παρέχοντας στον ΕΟΦ τη δυνατότητα να αποκτήσει τεχνογνωσία και να αυξήσει την επιθεωρητική του ικανότητα, ενώ η δράση SUPPORT NCS προάγει τις μη εμπορικές κλινικές ► δοκιμές.

ΥΓΕΙΑ • ΦΑΡΜΑΚΟ • ΙΔΙΩΤΙΚΗ ΑΣΦΑΛΙΣΗ

95

ΡΕΠΟΡΤΑΖ ●

ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΜΕΛΕΤΕΣ

► Η νέα πρόκληση Η επόμενη μεγάλη πρόκληση για τη χώρα δεν είναι η θέσπιση νέων μεταρρυθμίσεων, αλλά η αποτελεσματική εφαρμογή όσων έχουν ήδη δρομολογηθεί, όπως μας εξηγεί η κ. Κοράκη. Τα τελευταία χρόνια, όπως λέει, έχουν γίνει σημαντικά βήματα προς τη σωστή κατεύθυνση, με θεσμικές παρεμβάσεις που εκσυγχρονίζουν το πλαίσιο διεξαγωγής των κλινικών μελετών και το ευθυγραμμίζουν με τις ευρωπαϊκές απαιτήσεις. «Πλέον, όμως, το ζητούμενο είναι οι μεταρρυθμίσεις αυτές να μεταφραστούν σε μετρήσιμα αποτελέσματα στην πράξη. Η λειτουργία των Αυτοτελών Τμημάτων Κλινικών Μελετών, η αξιοποίηση του Εθνικού Μητρώου Βιοϊατρικής Έρευνας, η ομοιόμορφη εφαρμογή των διαδικασιών σε όλα τα ερευνητικά κέντρα και η διατήρηση ταχέων και προβλέψιμων χρονοδιαγραμμάτων αποτελούν κρίσιμες προϋποθέσεις για την περαιτέρω ανάπτυξη του τομέα», επισημαίνει η η πρόεδρος του Συλλόγου Επιχειρήσεων Διεξαγωγής Κλινικών Μελετών Ελλάδας και συμπληρώνει: «Σε ένα ιδιαίτερα ανταγωνιστικό ευρωπαϊκό περιβάλλον, οι επενδυτές δεν αξιολογούν μόνο το θεσμικό πλαίσιο, αλλά κυρίως το πόσο αποτελεσματικά αυτό λειτουργεί στην καθημερινότητα. Η πραγματική δοκιμασία, επομένως, είναι να διασφαλίσουμε ότι οι θετικές αλλαγές θα έχουν διάρκεια, συνέπεια και απτά αποτελέσματα για τους ασθενείς, τα νοσοκομεία και την εθνική οικονομία. Αν πετύχουμε αυτή τη μετάβαση από τη θεσμική μεταρρύθμιση στην επιχειρησιακή εφαρμογή, η Ελλάδα μπορεί να εξελιχθεί σε μια χώρα που διεκδικεί σταθερά πρωταγωνιστικό ρόλο στον ευρωπαϊκό χάρτη της κλινικής έρευνας».

Ευαγγελία Κοράκη, πρόεδρος Συλλόγου Επιχειρήσεων Διεξαγωγής Κλινικών Μελετών Ελλάδας: Η ενίσχυση των κλινικών μελετών αποτελεί στρατηγική επιλογή με πολλαπλασιαστικό αποτύπωμα.

Ελευθέριος Θηραίος, πρόεδρος Ιατρικής Εταιρείας Αθηνών: Οι κλινικές μελέτες αποτελούν το κύριο μέσο, μέσα από το οποίο η βασική επιστημονική έρευνα μεταφράζεται σε καινοτόμες θεραπείες.

Σπύρος Σαπουνάς, πρόεδρος Εθνικού Οργανισμού Φαρμάκων: Η συμμετοχή στις δράσεις FAST EU, FACT EU και SUPPORT NCS ενισχύει τη θέση μας στο ευρωπαϊκό οικοσύστημα κλινικής έρευνας.

Κατερίνα Κουτσογιάννη, α’ αντιπρόεδρος Ένωσης Ασθενών Ελλάδας: Χωρίς ενημερωμένους και ενεργούς ασθενείς, δεν μπορεί να υπάρξει εύρωστο οικοσύστημα κλινικής έρευνας στην Ελλάδα.

Η οπτική των επιστημόνων Προσεγγίζοντας την αξία της κλινικής έρευνας από την οπτική των κλινικών ιατρών, ο Ελευθέριος Θηραίος, πρόεδρος της Ιατρικής Εταιρείας Αθηνών, εξηγεί ότι οι κλινικές μελέτες αποτελούν το κύριο μέσο, μέσα από το οποίο η βασική επιστημονική έρευνα μεταφράζεται σε καινοτόμες ιατρικές θεραπείες, οι οποίες συντελούν στη διαμόρφωση των θεραπευτικών οδηγιών της κλινικής πρακτικής, καθώς και στην πολιτική της υγείας γενικότερα. Επιπλέον, όπως λέει, ένα ακόμη πιο σημαντικό θέμα είναι η σχέση εμπιστοσύνης μεταξύ ιατρού και ασθενούς, η οποία μπορεί να ενισχύσει τη συμμετοχή των ασθενών σε κλινικές μελέτες, παρέχοντας ενημέρωση για την αξία των κλινικών μελετών, αλλά και αποσαφηνίζοντας μύθους και παρανοήσεις. Εκστρατεία ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης Ωστόσο, η συμμετοχή των ασθενών είναι καθοριστικός παράγοντας επιτυχίας. Για τον λόγο αυτό, το υπουργείο Υγείας, με τη συμμετοχή όλων των εμπλεκόμενων μερών, δηλαδή του Εθνικού Οργανισμού Φαρμάκων, των ιατρών, της Ένωσης Ασθενών Ελλάδας και της HACRO, ξεκίνη-

96

ΥΓΕΙΑ • ΦΑΡΜΑΚΟ • ΙΔΙΩΤΙΚΗ ΑΣΦΑΛΙΣΗ

“

Το Εθνικό Μητρώο Βιοϊατρικής Έρευνας που τέθηκε σε λειτουργία φέτος, περιλαμβάνει τις κλινικές δοκιμές για το σύνολο των προϊόντων αρμοδιότητας του ΕΟΦ.

σε μια πρωτοποριακή πανευρωπαϊκή πρωτοβουλία ευαισθητοποίησης και ενημέρωσης του κοινού για τις κλινικές μελέτες με τίτλο «Συμμετέχω γιατί έχω… Γνώση - Όφελος - Εμπιστοσύνη». Πρόκειται για μια εκστρατεία ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης των πολιτών για την αξία των κλινικών μελετών, η οποία κρίθηκε απαραίτητη όχι μόνο για να αυξηθούν οι κλινικές μελέτες στη χώρα μας, αλλά και για να είναι ενημερωμένοι με ασφάλεια οι πολίτες και να καταρριφθούν οι μύθοι που ακολουθούν τις κλινικές μελέτες χρόνια τώρα. Προώθηση της αξίας των κλινικών μελετών Αναφερόμενη στη «Συμμαχία για την Προώθηση της Αξίας των Κλινικών Μελετών», η γενική γραμματέας Υπηρεσιών Υγείας του υπουργείου Υγείας, Λίλιαν Βενετία Βιλδιρίδη, υπεύθυνη για το έργο των κλινικών μελετών, επισημαίνει ότι θα βοηθήσει ουσιαστικά στο να διεκδικήσει η χώρα μας έναν πιο ουσιαστικό ρόλο στον ευρωπαϊκό χάρτη των κλινικών μελετών. Όπως υπογραμμίζει, η ανάπτυξη των κλινικών μελετών αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους δείκτες επιστημονικής, οικονομικής και κοινωνικής προόδου μιας χώρας διότι συνδέεται με ανεκτίμητα οφέλη για τον ασθενή, την επιστημονική κοινότητα, τα συστήματα Υγείας αλλά και την εθνική οικονομία. Η ματιά των ασθενών Με το τρίπτυχο «Γνώση - Όφελος - Εμπιστοσύνη» απαντούν οι ασθενείς. Όπως αναφέρει η α’ αντιπρόεδρος της Ένωσης Ασθενών Ελλάδας, Κατερίνα Κουτσογιάννη, το τρίπτυχο αυτό επιλέχθηκε για να υπογραμμίσει ένα πολύ σημαντικό μήνυμα: ότι η απόφαση ενός ασθενούς να συμμετάσχει σε μια κλινική μελέτη προϋποθέτει ότι γνωρίζει ποια ακριβώς διαδικασία θα ακολουθηθεί, κατανοεί τα πιθανά οφέλη και εμπιστεύεται τη διαφάνεια και την αξιοπιστία της διαδικασίας. Στόχος, όπως τονίζει η κ. Κουτσογιάννη, είναι να προσφέρει εύληπτη και τεκμηριωμένη πληροφόρηση για τις κλινικές μελέτες, να ενισχύσει την εμπιστοσύνη των πολιτών σε αυτές, ώστε μακροπρόθεσμα να αυξηθεί η συμμετοχή και ο αριθμός των κλινικών μελετών που διενεργούνται στην Ελλάδα, καθώς και να καταρρίψει τους μύθους που ακολουθούν τις κλινικές μελέτες. «Στο επίκεντρο της εκστρατείας βρίσκεται η ανάγκη ενδυνάμωσης των ασθενών μέσα από την πληροφόρηση, ώστε να μπορούν να αναλαμβάνουν ενεργό ρόλο στην υγεία τους και να εξετάζουν τη συμμετοχή σε μια κλινική μελέτη ως μια συνειδητή επιλογή. Διότι χωρίς ενημερωμένους και ενεργούς ασθενείς, δεν μπορεί να υπάρξει ένα εύρωστο οικοσύστημα κλινικής έρευνας στην Ελλάδα», επισημαίνει η κ. Κουτσογιάννη