Ειδική Έκδοση 90ή ΔΕΘ: Ιαπωνία Τιμώμενη Χώρα

EΠIXEIΡΕΙΝ

90ήΔΕΘ ΙΑΠΩΝΙΑ T I Μ Ω Μ Ε Ν Η Χ Ω ΡΑ

ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2026

ΤΕΧΝΟΛΟΓΊΑ • ΝΑΥΠΗΓΕΙΑ ΑΥΤΟΚΊΝΗΣΗ • ΠΟΛΙΤΙΣΜΌΣ ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ

Ν-ΔΕΘ FORUM

ΟΙ ΝΈΟΙ ΚΑΤΑΛΎΤΕΣ ΤΗΣ ΑΝΆΠΤΥΞΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΕΞΩΣΤΡΈΦΕΙΑΣ

EΠIXEIΡΕΙΝ

E D I TO R I A L

ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2026

90ήΔΕΘ

Η πιο χρήσιμη «εξαγγελία»

ΙΑΠΩΝΙΑ

T I Μ Ω Μ Ε Ν Η Χ Ω ΡΑ

Ν-ΔΕΘ FORUM

ΟΊ ΝΕΟΊ ΚΑΤΑΛΥΤΕΣ ΤΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΑΊ ΤΗΣ ΕΞΩΣΤΡΕΦΕΊΑΣ

ΙΔΙΟΚΤΗΣΙΑ - ΕΚΔΟΣΗ

H ΝΑΥΤΕΜΠΟΡΙΚΗ ΕΚΔΟΤΗΣ-ΜΕΤΟΧΟΣ

Γιώργος Μελισσανίδης ΓΕΝΙΚΟΣ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ

EΠIXEIΡΕΙΝ

ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2026

ΤΕΧΝΟΛΟΓΊΑ • ΝΑΥΠΗΓΕΊΑ ΑΥΤΟΚΊΝΗΣΗ • ΠΟΛΊΤΊΣΜΟΣ ΕΠΕΝΔΥΣΕΊΣ

Η Διεθνής Έκθεση Θεσσαλονίκης αποτελεί εδώ και δεκαετίες ένα άτυπο βήμα επανεκκίνησης της οικονομίας και, ευρύτερα, της κυβερνητικής πολιτικής. Παραδοσιακά, ο πρωθυπουργός παρουσιάζει από το βήμα της τις προθέσεις και τις προτεραιότητες της κυβέρνησης για τον επόμενο χρόνο, ενώ τα κόμματα της αντιπολίτευσης διατυπώνουν τον πολιτικό τους αντίλογο. Φέτος, ωστόσο, το σκηνικό είναι διαφορετικό. Το βήμα της ΔΕΘ αποκτά έντονα προεκλογικά χαρακτηριστικά και, ως εκ τούτου, ιδιαίτερη πολιτική αξία. Οι κυβερνητικές εξαγγελίες και οι αντιπροτάσεις της αντιπολίτευσης λειτουργούν ως ένα πρώτο, κρίσιμο δείγμα των πολιτικών που θα διεκδικήσουν την ψήφο των πολιτών. Και εδώ ακριβώς βρίσκεται η μεγάλη παγίδα.

Σπύρος Κτενάς ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ

Χριστίνα Χαφουσίδου ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ

Πλάτων Τσούλος ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΣΥΝΤΑΞΗΣ

Αθανάσιος Αδαμόπουλος ΑΡΧΙΣΥΝΤΑΚΤΗΣ

Παναγιώτης Κακούρης ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ

Δημήτρης Νίκας ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΕΙΔΙΚΩΝ ΕΚΔΟΣΕΩΝ

Γιάννης Σαραντόπουλος ΣΥΝΤΑΞΗ ΥΛΗΣ

Άρης Ασσαργιωτάκης, Νίκος Γιαννάκης, Χρήστος Μαραβελίδης, Γιάννης Χιώτης ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΥΛΙΚΟ

Βασίλης Αγγελόπουλος, Ανθή Αγγελοπούλου, Δανάη Αλεξάκη, Βάσω Βεγίρη, Σταμάτης Ζησίμου, Φάνης Ζώης, Λέττα Καλαμαρά, Γιώργος Μουρμούρης, Γιώργος Παλαιτσάκης, Αντώνης Τσιμπλάκης, Πάρης Τσιριγώτης, Θάνος Τσίρος, Γιώργος Φωκιανός, Γεράσιμος Χιόνης, Χριστίνα Χρυσανθοπούλου ΔΙΟΡΘΩΣΗ

Διονύσης Μάρρας, Μυρτώ Σταμπόρη, Σωτηρία Τσολάκου ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ

Μαρία Μπαλικούρα

Tα ενυπόγραφα άρθρα δεν απηχούν απαραίτητα τις απόψεις της εφημερίδας

ΕΜΠΟΡΙΚO ΤΜΗΜΑ

Γκρατσιέλλα Κλάδη, Λίζα Γκεζέπογλου, Γιώργος Σακελλόπουλος, Ματίνα Γράψα, Τάνια Τραγέα, Ειρήνη Πολίτου, Αντονέλλα Τσιούλα AD OPERATIONS MANAGER

Πέννυ Χρήστου ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΑΤΕΛΙΕ

Μπέτυ Σπανού ΣΕΛΙΔΟΠΟΙΗΣΗ

Διότι, ανεξάρτητα από το ύψος των παροχών, το εύρος των φορολογικών ελαφρύνσεων και τον αριθμό των υποσχέσεων που θα δοθούν, υπάρχει μία βασική προϋπόθεση που οφείλουν να σεβαστούν όλοι: να κρατήσουν την οικονομία στο επίπεδο που της αξίζει και, κυρίως, να μην ακυρώσουν τις θυσίες των μνημονιακών χρόνων. Να διασφαλίσουν με τις προτάσεις τους ότι η οικονομία θα παραμείνει σε ανοδική πορεία και η υπόσχεση για ανάπτυξη δεν θα μετατραπεί σε έναν πλειοδοτικό διαγωνισμό για το ποιος θα μοιράσει περισσότερα, αλλά για το πώς θα κερδίζουν περισσότεροι. Γιατί το ζητούμενο δεν είναι μόνο να παράγεται υπεραξία, αλλά και να διαχέεται. Να συμμετέχουν περισσότεροι στην ανάπτυξη και να αισθάνονται ότι το οικονομικό αποτέλεσμα αφορά και τους ίδιους. Για να συμβεί αυτό απαιτείται απόλυτος προσανατολισμός στην πραγματική παραγωγή, στον πρωτογενή και τον δευτερογενή τομέα, όπου η Ελλάδα εξακολουθεί να διαθέτει σημαντικές ανεκμετάλλευτες δυνατότητες. Ιδιαίτερα ο δευτερογενής τομέας μπορεί να αποτελέσει μοχλό ανάπτυξης της περιφέρειας, η οποία επί χρόνια βλέπει τον πληθυσμό της να μειώνεται, τις παραγωγικές δραστηριότητες να περιορίζονται και τους νέους να αναζητούν ευκαιρίες αλλού. Η εγκατάλειψη δεν είναι μόνο δημογραφικό, αλλά και οικονομικό πρόβλημα. Ταυτόχρονα, η ελληνική οικονομία χρειάζεται περισσότερη εξωστρέφεια. Δεν μπορεί να στηρίζεται διαρκώς στην εσωτερική κατανάλωση και τη δημόσια δαπάνη. Χρειάζεται περισσότερη παραγωγή, περισσότερες εξαγωγές και ισχυρότερη σύνδεση των ελληνικών επιχειρήσεων με τις διεθνείς αγορές. Υπό αυτή την έννοια, η παρουσία της Ιαπωνίας ως τιμώμενης χώρας στη φετινή ΔΕΘ αποκτά ιδιαίτερη σημασία. Μια ισχυρή παγκόσμια οικονομία, με τεχνολογική τεχνογνωσία, βιομηχανική παράδοση και δυναμική εξαγωγική παρουσία, μπορεί να προσφέρει στην Ελλάδα πολλά που αξίζει να αξιοποιήσει: επενδύσεις, εμπειρία, καινοτομία, παραγωγικότητα και νέες επιχειρηματικές συνεργασίες. Η φετινή ΔΕΘ θα μπορούσε, λοιπόν, να αποτελέσει αφετηρία για την υποστήριξη ενός διακομματικού, διαφορετικού αναπτυξιακού σχεδίου, με ορίζοντα εφαρμογής μεγαλύτερο της επόμενης τετραετίας και στόχο τη διάχυση της ανάπτυξης σε ολόκληρη την επικράτεια. Αυτός είναι, εξάλλου, ο ρόλος της ΔΕΘ: να λειτουργεί κάθε χρόνο ως σημείο ανάδειξης ιδεών και πρωτοβουλιών για το πώς η Ελλάδα θα παράγει περισσότερο πλούτο, θα τον διαχέει δικαιότερα και θα ανοίγει περισσότερο την οικονομία της στον κόσμο.

Ελευθερία Κηρύκου, Κάτια Ρώτα ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΕΙΚΟΝΑΣ

Ελένη Κοντού, Χρήστος Μπουβής ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΚΟ ΑΡΧΕΙΟ

Ίσως πρόκειται για την πιο χρήσιμη «εξαγγελία» που επιβάλλεται να ακουστεί από το βήμα της Θεσσαλονίκης.

Κωνσταντίνα Παναγοπούλου ΕΞΥΠΗΡΈΤΗΣΗ ΣΥΝΔΡΟΜΗΤΏΝ

210 5198000 subscriptions@naftemporiki.gr ΚΕΝΤΡΙΚΑ ΓΡΑΦΕΙΑ

Ακτή Κονδύλη 10, Πειραιάς 185 45 τηλ.: 210 5198000 www.naftemporiki.gr info@naftemporiki.gr ΔΙΑΝΈΜΕΤΑΙ ΔΩΡΕΆΝ ΣΤΟΥΣ ΣΥΝΔΡΟΜΗΤΈΣ ΤΗΣ «N» EKTYΠΩΣΗ ΑΙΣΑΚΟΣ

Πλάτων Τσούλος

Νίκη Κεραμέως ..................................... 14 Υπουργός Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης

Βασίλης Κικίλιας ................................ 20 Υπουργός Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής

Κώστας Γκιουλέκας ......................... 30 Υφυπουργός Εσωτερικών για θέματα Μακεδονίας - Θράκης

Σταύρος Καλαφάτης ...................... 40 Υφυπουργός Ανάπτυξης, βουλευτής Α’ Θεσσαλονίκης

Αναστάσιος Μάνος ........................... 76 Πρόεδρος του Δ.Σ. του Συνδέσμου Επιχειρήσεων Τεχνητής Νοημοσύνης και Τεχνολογιών Πληροφορικής Ελλάδος (ΣΕΤΠΕ)

6

Με οδηγό τα 300 δισ. ΑΕΠ έως το 2030

10

Με ψηφιακή επανάσταση η Ελλάδα σβήνει το «κενό ΦΠΑ»

16

Απολιγνιτοποίηση: Ενισχύσεις για δίκαιη αναπτυξιακή μετάβαση

Αθηνά Αηδονά ........................................ 80 Περιφερειάρχης Κεντρικής Μακεδονίας

Στέλιος Αγγελούδης .................. 100 Δήμαρχος Θεσσαλονίκης

Γιώργος Καββαθάς ...................................................... 46

Σπύρος Πρωτοψάλτης ........... 114

Πρόεδρος της ΓΣΕΒΕΕ

Γενικός γραμματέας Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων

Χρήστος Τσεντεμεΐδης ............................................. 68

Αργυρώ Ζέρβα .................................. 116

Πρόεδρoς της ΔΕΘ-HELEXPO

Γενική γραμματέας Ενωσιακών Πόρων και Υποδομών

Αντώνης Φιλιππής ...................... 124 Γενικός γραμματέας Αγροτικής Πολιτικής και Διεθνών Σχέσεων

Δρ Χρήστος Νούνης .................. 134 Πρόεδρος Δ.Σ. της Ελληνικής Ένωσης Ταμείων Επαγγελματικής Ασφάλισης (ΕΛΕΤΕΑ) & Πρόεδρος Δ.Σ. του Ταμείου Επαγγελματικής Ασφάλισης Υπουργείου Οικονομικών (ΤΕΑ-ΥΠ.ΟΙΚ.)

22

32

36

42

«Έδεσαν» στο μέλλον οι ελληνικοί λιμένες

«Θρυαλλίδα» για το αύριο της χώρας το δημογραφικό

Λουκία Σαράντη ............................. 135 Πρόεδρος του Συνδέσμου Βιομηχανιών Ελλάδος

Θεμιστοκλής Σαρασίδης ..... 136 Πρόεδρος ΣΕΒΕ Συνδέσμου Εξαγωγέων

Μάριος Παπαδόπουλος ....... 137 Πρόεδρος του Βιοτεχνικού Επιμελητηρίου Θεσσαλονίκης

Ιωάννης Μασούτης .................... 138 Πρόεδρος Εμπορικού και Βιομηχανικού Επιμελητηρίου Θεσσαλονίκης

Κυριάκος Μερελής ..................... 139 Πρόεδρος του Επαγγελματικού Επιμελητηρίου Θεσσαλονίκης

Διατηρώντας ασφαλές... το ασφαλιστικό σύστημα

Βήματα ενίσχυσης των Συλλογικών Συμβάσεων Εργασίας

Ανδρέας Μαυρομμάτης ......................................... 72 Διευθύνων σύμβουλος της ΔΕΘ-HELEXPO

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2026

ΤΙΜΩΜΕΝΗ ΧΩΡΑ ● ΙΑΠΩΝΙΑ

50

52

56

58

Σε ρυθμούς «Team Japan»

Όταν το Τόκιο «συνάντησε» την Ξάνθη

70

Ανθούν οι διμερείς σχέσεις με «λίπασμα» την τεχνολογία

Koichi Ito

ΔΕΘ: 100 χρόνια ιστορίας, 90 διοργανώσεις

64

Αξιοπιστία σε 4 τροχούς made in Japan

Πρέσβης της Ιαπωνίας

66

To πνεύμα του Takumi

60

Το μεγάλο στοίχημα της αναζωογόνησης

74

Καλωσορίσατε στη ΔΕΘ του 2030

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2026

● ΒΟΡΕΙΑ ΕΛΛΑΔΑ

82

86

90

92

98

102

106

110

Με νέα ενεργειακή «φυσιογνωμία»

Επενδύσεις: Σε Μακεδονία Θράκη η μερίδα το λέοντος

Το χρυσοφόρο υπέδαφος της Βόρειας Ελλάδας

Με... άμυνα σε επιθετική ανάπτυξη

Φύσηξε... βοριάς 2,7 δισ.

«GPS» απασχόλησης

Έργα υποδομών που αλλάζουν τη Θεσσαλονίκη

Υγεία: Στην πρώτη θέση η Βόρεια Ελλάδα

130

Περισσότερα εισιτήρια «κόβει» η κρουαζιέρα

118

Οδηγός της αγροτικής οικονομίας ο Βορράς

126

Μεγάλο επενδυτικό μπαράζ στον τουρισμό

140 Επιχείρηση Βαλκάνια

ΡΕΠΟΡΤΑΖ ●

ΜΕ ΟΔΗΓΟ ΤΑ

300 ΔΙΣ. ΑΕΠ ΕΩΣ ΤΟ 2030

6

90ή ΔΕΘ

Η υπέρβαση των 300 δισ. στο ονομαστικό ΑΕΠ της Ελλάδας θα έρθει, αν επιβεβαιωθούν οι μακροπρόθεσμες προβλέψεις ξένων οίκων αλλά και της κυβέρνησης.

►

90ή ΔΕΘ

7

ΡΕΠΟΡΤΑΖ ●

ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

► Η Ελλάδα του 2030 μπορεί να έχει ονομαστικό ΑΕΠ άνω των 300 δισ. ευρώ

για πρώτη φορά στην ιστορία της, φορολογικά έσοδα αρκετά πάνω από 120 δισ. ευρώ και ετήσιους ρυθμούς ονομαστικής ανάπτυξης στην περιοχή του 4% - με πραγματική ανάπτυξη της τάξεως του 2% Του Θάνου Τσίρου thtsiros@naftemporiki.gr

Η

Ελλάδα μπορεί να έχει, επίσης, έναν πληθωρισμό κοντά στον καταστατικό στόχο της ΕΚΤ- και μια αναλογία χρέους προς ΑΕΠ κάτω από το 115%, ποσοστό που έχει να καταγραφεί στη χώρα από την προ-μνημονιακή περίοδο. Μπορεί να πάψει να είναι η χώρα με τη μεγαλύτερη αναλογία χρέους προς ΑΕΠ στην Ευρωζώνη, ξεπερνώντας δύο ή ακόμη και τρεις ευρωπαϊκές χώρες, να έχει κατώτατο μισθό στην περιοχή των 1.050-1.100 ευρώ τον μήνα, αλλά και έναν μέσο μισθό μεγαλύτερο ακόμη και από τα 1.750 ευρώ. Μπορεί, επίσης, να τύχει καλύτερης αξιολόγησης από τους διεθνείς οίκους, ανακτώντας το «κεκτημένο» της βαθμολογίας «Α» για τα ομόλογά της. Πού στηρίζονται όλα αυτά; Στο ότι θα τηρούνται οι δημοσιονομικοί κανόνες, θα διασφαλίζεται ένας ετήσιος ρυθμός ανάπτυξης μεγαλύτερος από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης -αυτό συνεπάγεται ότι θα συνεχιστούν οι επενδύσεις, με «καύσιμο» και τους ευρωπαϊκούς πόρους- και ότι θα δοθεί έμφαση στις μεταρρυθμίσεις, ώστε να αυξηθεί η παραγωγικότητα και να δημιουργηθεί περιθώριο για πραγματική βελτίωση μισθών και εισοδημάτων. Δεν θα είναι εύκολο και σίγουρα δεν μπορεί να θεωρηθεί ως δεδομένο. Η διαδρομή για την επίτευξη αυτών των στόχων είναι γεμάτη από προκλήσεις και εξωγενείς κινδύνους, ενώ τα δομικά προβλήματα και οι διαρθρωτικές αδυναμίες μπορούν να εκτροχιάσουν τις μακροοικονομικές προβλέψεις. Το ΑΕΠ και ο στόχος των 307 δισ. Η υπέρβαση του φράγματος των 300 δισ. ευρώ στο ονομαστικό ΑΕΠ θα έρθει, αν επιβεβαιωθούν οι μακροπρόθεσμες προβλέψεις ξένων οίκων αλλά και της ελληνικής κυβέρνησης για την πορεία της ελληνικής οικονομίας. Με σταθερό ετήσιο ρυθμό πραγματικής μεγέθυνσης πέριξ του 2% και υπεραπόδοση έναντι του αντίστοιχου ρυθμού της Ευρωζώνης, το ΑΕΠ αναμένεται να κινηθεί σταδιακά ως εξής: Το 2026, να ξεπεράσει για πρώτη φορά ιστορικά το φράγμα των 260 δισ. ευρώ. Ήδη από το 2025, η Ελλάδα κινείται σε νέα υψηλά -τελευταία που το καταφέρνει από όλες τις χώρες της Ε.Ε.-, καθώς από το 2008, όταν και «έπιασε» το προηγούμενο υψηλό των 238,7 δισ. ευρώ, ακολούθησαν μόνο μειώσεις, με «πάτο» τα 167,5 δισ. ευρώ της πανδημίας το 2020. Έκτοτε η πορεία ήταν ανοδική και ο στόχος είναι να φτάσουμε στα 273 δισ. ευρώ το 2027 (όπως θα φανεί και στο προσχέδιο του προϋπολογισμού για την επόμενη χρονιά), στα 284

8

90ή ΔΕΘ

δισ. ευρώ το 2028, στα 296 δισ. ευρώ το 2029 και στα 307 δισ. ευρώ το 2030. Οι παραπάνω μεταβολές αποτελούν τον συνδυασμό πραγματικής ανάπτυξης αλλά και ενός πληθωρισμού που συγκλίνει μεσοπρόθεσμα γύρω στο 2%, για να οδηγήσει σε ονομαστικό ρυθμό επέκτασης του προϊόντος κοντά στο 4%. Αυτό το 2% στον πληθωρισμό δεν θα είναι εύκολο και συνιστά μια από τις μεγαλύτερες προκλήσεις των επόμενων ετών. Αν δεν καταστεί εφικτή η συγκράτηση της ακρίβειας, αυτό θα χτυπήσει στην ιδιωτική κατανάλωση, άρα και στον πραγματικό ρυθμό ανάπτυξης. Σύγκλιση με Ε.Ε. σε όρους χρέους Ένας από τους πλέον κρίσιμους δείκτες της επόμενης πενταετίας είναι η υποχώρηση του λόγου του δημόσιου χρέους προς το ΑΕΠ. Από τα επίπεδα άνω του 150% της προηγούμενης περιόδου (την κορυφή την πιάσαμε το 2020, όταν, λόγω κάθετης υποχώρησης του ΑΕΠ, η αναλογία βρέθηκε στο 209,4%), οι προβλέψεις των θεσμών αλλά και της ελληνικής κυβέρνησης τοποθετούν τον δείκτη στην περιοχή του 113% έως το 2030 (με προοπτική περαιτέρω σύγκλισης χαμηλότερα, ανάλογα με την ταχύτητα αποπληρωμής). Αν το 2026 ο δείκτης κλείσει κοντά στο 136%, όπως διαφαίνεται, υπάρχει η δυνατότητα αποκλιμάκωσης στο 130% το 2027, στο 123% το 2028 και στο 117,6% το 2029, καθώς σε όλη αυτή την περίοδο η Ελλάδα έχει να αντιμετωπίσει περιορισμένη δαπάνη για τόκους εξυπηρέτησης του χρέους. Επίσης, μπορεί να επιτυγχάνει μείωση του χρέους και σε ονομαστικούς όρους, εκμεταλλευόμενη τα υψηλά πρωτογενή πλεονάσματα αλλά και τα ταμειακά διαθέσιμα. Το ελληνικό δημόσιο χρέος κορυφώθηκε το 2023, φτάνοντας στα 369,1 δισ. ευρώ. Έκτοτε, έχει ξεκινήσει η προσπάθεια σταθεροποίησης και αποκλιμάκωσης. Το 2026 αναμένεται να κλείσει στα 357,5 δισ. ευρώ, μετά και τις δρομολογημένες πρόωρες αποπληρωμές, ενώ ο στόχος είναι να πέσουμε στα 348 δισ. ευρώ έως το 2030. Για την ιστορία, το 2009, όταν η Ελλάδα μπήκε στην πολυετή οικονομική κρίση, το χρέος ήταν στα 301 δισ.

“

Το 2026, το δημόσιο χρέος αναμένεται να κλείσει στα 357,5 δισ., μετά και τις πρόωρες αποπληρωμές, ενώ ο στόχος είναι να πέσουμε στα 348 δισ. έως το 2030.

ευρώ, με αναλογία χρέους προς ΑΕΠ στο 128,5%. Την τότε «επίδοση» θα μας χρειαστούν 20 χρόνια για να την ξαναπιάσουμε. Η αποκλιμάκωση του χρέους και σε απόλυτο ποσό και σε όρους αναλογίας με το ΑΕΠ μπορεί να επιτευχθεί μέσω τριών παραγόντων:  Της σταθερής παραγωγής πρωτογενών πλεονασμάτων (άνω του 2% ετησίως).  Του φαινομένου της ονομαστικής μεγέθυνσης του ΑΕΠ με τον ρυθμό και τη διαδικασία που προαναφέρθηκε.  Των στρατηγικών πρόωρων αποπληρωμών ακριβών διμερών δανείων του πρώτου μνημονίου (GLF), οι οποίες περιορίζουν τις μελλοντικές μικτές χρηματοδοτικές ανάγκες του Δημοσίου. Στην εξίσωση θα αρχίσουν να μπαίνουν από το τέλος του χρόνου οι αποπληρωμές των δανείων και του δεύτερου μνημονίου (EFSF). Η πορεία αυτή επιτρέπει στην Ελλάδα να αποδεσμευτεί σταδιακά από την αρνητική «πρωτιά» του υψηλότερου χρέους στην Ευρωζώνη, ξεπερνώντας χώρες με επιδεινούμενα δημοσιονομικά ελλείμματα. Η πρώτη υποψήφια να καταλάβει την τελευταία θέση της Ευρωζώνης είναι η Ιταλία, καθώς, με την τροπή που έχουν πάρει τα πράγματα στις διεθνείς αγορές (οι

2027 θα αποδειχθεί πολύ πιο εύκολη σε σχέση με την πορεία του εισαγωγικού μισθού από το 2027 και μετά. Και αυτό, διότι δεν θα μπορεί να «επιβληθεί» με απόφαση του υπουργικού συμβουλίου αλλά θα πρέπει να δικαιολογείται από τους δείκτες καταγραφής της πραγματικής οικονομίας.

Ο στόχος για κατώτατο μισθό στα 1.050-1.100 ευρώ και μέσο μισθό άνω των 1.750 ευρώ έως το 2030 συναρτάται άμεσα με τις πιέσεις στην αγορά εργασίας.

αυξήσεις των αποδόσεων των κρατικών ομολόγων επιβαρύνουν χρέος με τεράστιο εκδοτικό πρόγραμμα, όπως η Ιταλία, το χρέος της οποίας έχει φτάσει στα 3,3 δισ. ευρώ) αναμένεται να κλείσει το 2026 με αναλογία στο 138,5%, ποσοστό υψηλότερο από το 136% της Ελλάδας. Μέχρι το 2030, η Ελλάδα μπορεί να βρεθεί κάτω και από τη Γαλλία (σήμερα είναι στο 118%) αλλά και το Βέλγιο. Τι σημασία θα έχει η Ελλάδα να πέσει 4η στην κατάταξη; Όταν Ιταλία, Γαλλία και Βέλγιο βαθμολογούνται με «Α» από τους οίκους αξιολόγησης, θεωρείται εφικτό η χώρα μας να ανακτήσει τη συγκεκριμένη βαθμολογία μέχρι το τέλος της 10ετίας. Στην πράξη, αυτό θα έφερνε μεγαλύτερη ζήτηση για τα ελληνικά ομόλογα (επενδυτές από τις μεγάλες ασιατικές οικονομίες δεν επενδύουν σε τίτλους που δεν κατατάσσονται στο πάνω μέρος της κατάταξης) άρα και χαμηλότερες αποδόσεις. Επομένως, και μικρότερο κόστος δανεισμού τόσο για την ίδια τη χώρα όσο και για τις τράπεζες και τις επιχειρήσεις.

εργασίας. Η αποκλιμάκωση της ανεργίας κάτω από το 8% και η εμφάνιση ελλείψεων εργατικού δυναμικού σε κρίσιμους κλάδους (όπως ο τουρισμός, οι κατασκευές και η τεχνολογία) δημιουργούν συνθήκες φυσικής ανόδου των αποδοχών. Ωστόσο, η βιωσιμότητα αυτής της μισθοδοτικής πολιτικής προϋποθέτει ανάλογη αύξηση της συνολικής παραγωγικότητας της εργασίας. Χωρίς επενδύσεις σε τεχνολογικό εξοπλισμό, αυτοματισμούς και αναβάθμιση δεξιοτήτων (upskilling), η αύξηση των ονομαστικών μισθών κινδυνεύει να εξανεμιστεί από τον πληθωρισμό ή να πλήξει την εξωτερική ανταγωνιστικότητα των ελληνικών επιχειρήσεων. Η εξέλιξη των μισθών θα είναι μία από τις μεγάλες προκλήσεις της επόμενης τετραετίας. Η αύξηση του κατώτατου μισθού από τα 650 ευρώ του 2019 στα 950 ευρώ του

Εισοδηματική πολιτική και παραγωγικότητα Ο στόχος για κατώτατο μισθό στην περιοχή των 1.0501.100 ευρώ και μέσο μισθό άνω των 1.750 ευρώ έως το 2030 συναρτάται άμεσα με τις πιέσεις στην αγορά

Η διεύρυνση της φορολογικής βάσης ενισχύεται από την ευρεία ψηφιοποίηση συναλλαγών (myDATA, διασύνδεση POS) και τον περιορισμό της φοροδιαφυγής.

“

Κίνδυνοι και προκλήσεις Παρά τις θετικές προβλέψεις, η επίτευξη των στόχων της επόμενης πενταετίας απειλείται από σημαντικούς ενδογενείς και εξωγενείς κινδύνους:  Γεωπολιτική αστάθεια και ενεργειακές κρίσεις: Ως ανοιχτή οικονομία, η Ελλάδα παραμένει ευάλωτη σε διακυμάνσεις των τιμών της ενέργειας και των πρώτων υλών. Νέοι γεωπολιτικοί κραδασμοί μπορούν να αυξήσουν το κόστος παραγωγής, να αναζωπυρώσουν τον πληθωρισμό και να περιορίσουν το πραγματικό διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών.  Το έλλειμμα του εξωτερικού ισοζυγίου: Το δομικό έλλειμμα στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών παραμένει υψηλό, τροφοδοτούμενο από την αυξημένη εισαγωγική εξάρτηση των επενδύσεων και της κατανάλωσης. Η αδυναμία ταχείας διεύρυνσης της εξαγωγικής βάσης σε προϊόντα υψηλής προστιθέμενης αξίας αποτελεί μακροπρόθεσμη τροχοπέδη.  Δημογραφική πίεση: Η γήρανση του πληθυσμού και η μείωση του εργατικού δυναμικού δημιουργούν αυξανόμενες πιέσεις στο ασφαλιστικό σύστημα και περιορίζουν τις μακροχρόνιες αναπτυξιακές δυνατότητες της χώρας, αν δεν αντιμετωπιστούν με στοχευμένες πολιτικές προσέλκυσης ταλέντων και ενίσχυσης της απασχόλησης γυναικών και νέων.  Απορρόφηση και λήξη των ευρωπαϊκών πόρων: Η πορεία της οικονομίας στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό στις εισροές του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (RRF) και του ΕΣΠΑ. Ο κίνδυνος καθυστερήσεων στην υλοποίηση των ορόσημων ή η επόμενη μέρα μετά την ολοκλήρωση των ευρωπαϊκών αυτών εργαλείων απαιτεί τη μετάβαση σε ένα μοντέλο αυτοδύναμων ιδιωτικών επενδύσεων.  Διαρθρωτικές υστερήσεις στη δικαιοσύνη και τη γραφειοκρατία: Η ταχύτητα απονομής της δικαιοσύνης και οι διοικητικές αγκυλώσεις συνεχίζουν να λειτουργούν ανασταλτικά για ορισμένες κατηγορίες άμεσων ξένων επενδύσεων, απαιτώντας επιτάχυνση των μεταρρυθμίσεων  Αντιμετώπιση φοροδιαφυγής: Η διεύρυνση της φορολογικής βάσης, η οποία ενισχύεται από την ευρεία ψηφιοποίηση των συναλλαγών (myDATA, διασύνδεση POS) και τον περιορισμό της φοροδιαφυγής, μπορεί να διασφαλίσει ότι τα κρατικά έσοδα θα σταθεροποιηθούν σε επίπεδα άνω των 120 δισ. ευρώ, επιτρέποντας τη διατήρηση υγιών πρωτογενών πλεονασμάτων, χωρίς την επιβολή νέων φορολογικών βαρών. Αυτό, όμως, προϋποθέτει πιο εντατικές προσπάθειες, καθώς πλέον εξαντλείται και το όπλο της αύξησης των φορολογικών εσόδων, λόγω της ταχείας μείωσης του λεγόμενου «κενού» στον ΦΠΑ. Πλέον, τα πρόσθετα έσοδα από τον περιορισμό της φοροδιαφυγής θα πρέπει να αναζητηθούν σε πιο δύσκολες δεξαμενές, όπως είναι ο φόρος στα εισοδήματα και στα ενοίκια

90ή ΔΕΘ

9

ΡΕΠΟΡΤΑΖ ●

2025-2026

ΣΥΝΟΛΙΚΆ ΚΑΘΑΡΆ ΈΣΟΔΑ ΦΠΑ ΣΕ ΤΑΜΕΙΑΚΉ ΒΆΣΗ

2023

19,8

21,0

(σε δισ. ευρώ) 2019

1 7, 4 2021

1 7, 6

2017

14,5

2020

15,0

ΜΕ ΨΗΦΙΑΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ Η ΕΛΛΑΔΑ ΣΒΗΝΕΙ ΤΟ «ΚΕΝΟ ΦΠΑ» Η καθολική διασύνδεση POS και ταμειακών μηχανών, η ψηφιακή πλατφόρμα myDATA, οι «κλειδωμένες» δηλώσεις ΦΠΑ, τα κίνητρα στους καταναλωτές και το App «Appodixi» αποτελούν τις διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις που συνέβαλαν στην πάταξη της φοροδιαφυγής Του Γιώργου Παλαιτσάκη gpalaitsakis@naftemporiki.gr

10

90ή ΔΕΘ

Η

ελληνική οικονομία βρίσκεται σε ένα κρίσιμο σημείο καμπής. Η χώρα αφήνει πίσω της τις παλιές παθογένειες. Μία από τις μεγαλύτερες επιτυχίες είναι η αντιμετώπιση της φοροδιαφυγής. Η πρόοδος αυτή αλλάζει τα δεδομένα για τα δημόσια έσοδα. Στην αντιμετώπιση της φοροδιαφυγής συνέβαλαν μεγάλες διαρθρωτικές αλλαγές στο φορολογικό σύστημα της χώρας. Το αποτέλεσμα των αλλαγών αυτών ήταν η ραγδαία μείωση του «κενού ΦΠΑ» (VAT Gap). Το κενό αυτό μετρά την απώλεια εσόδων για το κράτος. Η μείωσή του αποτελεί ένα πραγματικό αναπτυξιακό άλμα. Το «κενό ΦΠΑ» δείχνει τη διαφορά ανάμεσα στα προσδοκώμενα και τα πραγματικά έσοδα. Για δεκαετίες η Ελλάδα είχε αρνητική πρωτιά στην Ευρώπη. Η εικόνα αυτή πλέον έχει αλλάξει ριζικά. Τα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής δείχνουν μια εντυπωσιακή πορεία σύγκλισης.  2017: Το «κενό ΦΠΑ» βρισκόταν στο εφιαλτικό 29%. Σχεδόν ένα στα τρία ευρώ ΦΠΑ χανόταν στη μαύρη οικονομία.  2021: Το ποσοστό υποχώρησε στο 17,5% μέσα στην πανδημία. Η χρήση του πλαστικού χρήματος άρχισε να αποδίδει καρπούς.  2023: Το «κενό ΦΠΑ» μειώθηκε στο 11,4%. Τα συνολικά έσοδα ΦΠΑ έφτασαν τα 19,75 δισεκατομμύρια ευρώ.  Η πρόβλεψη για το 2025-2026: Οι προκαταρκτικές εκθέσεις δείχνουν μονοψήφιο νούμερο κοντά στο 9%. Η Ελλάδα πλέον προηγείται πολλών ευρωπαϊκών χωρών. Η μείωση αυτή μεταφράζεται σε δισεκατομμύρια ευρώ για τα κρατικά ταμεία. Τα χρήματα αυτά εισπράττονται χωρίς την επιβολή νέων φόρων. Προέρχονται αποκλειστικά από τον περιορισμό της φοροδιαφυγής και τη βελτίωση της συμμόρφωσης. Η επιτυχία αυτή δεν ήρθε τυχαία. Ήταν το αποτέλεσμα ενός οργανωμένου σχεδίου ψηφιοποίησης. Η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ) και το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας εφάρμοσαν ριζικές μεταρρυθμίσεις. Τέσσερα συγκεκριμένα μέτρα άλλαξαν το τοπίο: 1. Η καθολική διασύνδεση POS και ταμειακών μηχανών Το μέτρο αυτό αποτέλεσε τη μεγαλύτερη επιχειρησιακή πρόκληση των τελευταίων ετών. Κάθε πληρωμή με κάρτα συνδέθηκε άμεσα με την έκδοση απόδειξης. Το σύστημα δεν επιτρέπει πλέον τη χειροκίνητη παράκαμψη της ταμειακής.

2. Η ψηφιακή πλατφόρμα myDATA Η πλατφόρμα myDATA άλλαξε τον τρόπο λειτουργίας των επιχειρήσεων. Τα παραστατικά για τα έσοδα και τα έξοδα των επιχειρήσεων και των ελευθέρων επαγγελματιών διαβιβάζονται πλέον σε πραγματικό χρόνο στην ΑΑΔΕ, η οποία έχει πλήρη πρόσβαση στα οικο-

νομικά δεδομένα των επιχειρηματιών και των επαγγελματιών, όπως αυτά αποτυπώνονται στα βιβλία τους. Αυτό έβαλε τέλος στα πλαστά τιμολόγια και περιόρισε σημαντικά τα περιθώρια για τα εικονικά τιμολόγια.

3. Οι «κλειδωμένες» δηλώσεις ΦΠΑ Με το myDATA, η ΑΑΔΕ προχώρησε σταδιακά και στο κλείδωμα των κωδικών στις δηλώσεις ΦΠΑ. Από το 2025, οι επιχειρήσεις δεν μπορούν να δηλώσουν λιγότερα έσοδα από αυτά που προκύπτουν από τα ηλεκτρονικά βιβλία, όπως αυτά διαμορφώνονται στην πλατφόρμα myDATA. Επίσης, δεν μπορούν να φουσκώνουν τα έξοδά τους. Το μέτρο αυτό θωράκισε τα έσοδα του κράτους, καθώς εκμηδένισε τις εκ των υστέρων «διορθώσεις» που μείωναν τον οφειλόμενο ΦΠΑ και φόρο εισοδήματος.

4. Τα κίνητρα στους καταναλωτές και το App «Appodixi» Η παροχή κινήτρων για τη χρήση των ηλεκτρονικών πληρωμών και η επέκταση της υποχρεωτικής αποδοχής ηλεκτρονικών πληρωμών σε όλες τις επιχειρήσεις που πραγματοποιούν λιανικές συναλλαγές οδήγησαν στο να γίνει καθημερινή συνήθεια για τους πολίτες η εξόφληση μεγάλου ποσοστού καταναλωτικών δαπανών μέσω POS με πιστωτικές ή χρεωστικές ή προπληρωμένες κάρτες, μέσω e-banking ή μέσω IRIS. Αυτά σε συνδυασμό με την εφαρμογή του μέτρου της διασύνδεσης των POS με τα ταμειακά συστήματα των επιχειρήσεων και των ταμειακών συστημάτων με την πλατφόρμα myDΑΤΑ και τη συνακόλουθη άμεση διαβίβαση των δεδομένων των συναλλαγών στην ΑΑΔΕ οδήγησαν στη θεαματική αύξηση των δηλούμενων τζίρων των επιχειρήσεων και των αναλογούντων ποσών ΦΠΑ και φόρου εισοδήματος. Επιπλέον, η εφαρμογή «Appodixi» έδωσε τη δυνατότητα στους φορολογούμενους να ελέγχουν τη γνησιότητα των εκδιδόμενων αποδείξεων. Υπερβάσεις προβλέψεων Αποτέλεσμα όλων των παραπάνω παρεμβάσεων ήταν ο ΦΠΑ, ως ποσοστό της συνολικής κατανάλωσης, να αυξηθεί από το 8,7% στο 11,7%. Εξάλλου, η ψηφιακή παρακολούθηση και καταγραφή των συναλλαγών των επιχειρήσεων οδήγησε σε υπέρβαση των εισπραχθέντων φορολογικών εσόδων κατά 5,9 δισ. ευρώ έναντι των στόχων του προϋπολογισμού του 2024 και κατά 2,8 δισεκατομμύρια ευρώ έναντι των στόχων του προϋπολογισμού του 2025.

“

Η απλοποίηση των συντελεστών αποτελεί το επόμενο μεγάλο βήμα για τη φορολογική δικαιοσύνη, σύμφωνα με το Tax Foundation και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

AI και Data Analytics Η μετάβαση της ΑΑΔΕ στη νέα ψηφιακή εποχή δεν στηρίζεται πλέον σε απλές διασταυρώσεις, αλλά σε τεχνολογίες αιχμής. Ο ελεγκτικός μηχανισμός χρησιμοποιεί πλέον εξελιγμένα συστήματα Ανάλυσης Δεδομένων (Data Analytics) και αλγόριθμους Τεχνητής Νοημοσύνης (AI). Τα εργαλεία αυτά «σαρώνουν» εκατομμύρια φορολογικές δηλώσεις, τραπεζικές κινήσεις και δεδομένα αγορών σε ελάχιστα δευτερόλεπτα. Το σύστημα δημιουργεί αυτόματα το «προφίλ κινδύνου» κάθε φορολογούμενου. Έτσι, εντοπίζει αμέσως τις ύποπτες συναλλαγές και τις αποκλίσεις ανάμεσα στα δηλωθέντα εισοδήματα και τις πραγματικές δαπάνες. Οι έλεγχοι γίνονται πλέον στοχευμένα εκεί όπου η πιθανότητα φοροδιαφυγής είναι υψηλή. Αυτό αυξάνει κατακόρυφα την αποτελεσματικότητα του κράτους και αφήνει ελάχιστα περιθώρια για κρυφά εισοδήματα. Το «κενό πολιτικής» Η μείωση της φοροδιαφυγής είναι αναμφισβήτητη. Ωστόσο, η έκθεση του Tax Foundation και οι αναλύσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής αναδεικνύουν μια άλλη παράμετρο. Αυτή είναι το «κενό πολιτικής» (Policy Gap). Το «κενό πολιτικής» στην Ελλάδα παραμένει υψηλό, κοντά στο 57%. Αυτό δεν οφείλεται σε κλοπή του φόρου. Οφείλεται στις επιλογές της ίδιας της νομοθεσίας. Οι αιτίες είναι συγκεκριμένες:  Ο πολύ υψηλός βασικός συντελεστής (24%).  Οι πολύ μειωμένοι συντελεστές (13% και 6%) και οι ειδικές φορολογικές απαλλαγές για συγκεκριμένα προϊόντα και υπηρεσίες.  Οι γεωγραφικές εξαιρέσεις που ισχύουν σε κάποιες περιοχές. Αυτό σημαίνει ότι, ενώ έχουν βελτιωθεί σημαντικά οι διαδικασίες βεβαίωσης και είσπραξης του ΦΠΑ, ο υψηλός βασικός συντελεστής (24%) σε συνδυασμό με τις πολλές εξαιρέσεις μειώνει τη συνολική απόδοση του συστήματος. Η απλοποίηση των συντελεστών αποτελεί το επόμενο μεγάλο βήμα για τη φορολογική δικαιοσύνη, σύμφωνα με τις διαπιστώσεις των δύο φορέων. Το «μέρισμα» στην κοινωνία Πάντως, με την πρόοδο που έχει σημειωθεί στην αντιμετώπιση της φοροδιαφυγής, τα χρήματα που χάνονταν στη μαύρη αγορά επιστρέφουν πλέον στους πολίτες. Το «δημοσιονομικό μέρισμα» από την πάταξη της φοροδιαφυγής στηρίζει την κοινωνία με τρεις τρόπους:  Μείωση άμεσων φόρων: Η αύξηση των εσόδων από τον ΦΠΑ επιτρέπει τη μόνιμη μείωση των ασφαλιστικών εισφορών και του φόρου εισοδήματος.  Ενίσχυση των ευάλωτων: Το κράτος αποκτά πόρους για τη στήριξη των χαμηλοσυνταξιούχων και των οικογενειών με παιδιά.  Δημόσιες επενδύσεις: Περισσότερα χρήματα κατευθύνονται στα νοσοκομεία, στα σχολεία και στις σύγχρονες υποδομές της χώρας

90ή ΔΕΘ

11

Europa: Ηγετική πορεία, καινοτομία και βιώσιμη ανάπτυξη στην ελληνική βιομηχανία Πρωταγωνιστικός ρόλος για πάνω από 50 χρόνια και ισχυρή θέση - Διαμορφώνει τις τάσεις στον κλάδο αλουμινίου

ADVERTORIAL

Σ

12

ε ένα περιβάλλον ραγδαίων γεωπολιτικών ανακατατάξεων, η παγκόσμια οικονομία επαναπροσδιορίζεται μέσα από την τεχνολογική πρόοδο, την ανθεκτικότητα και τη βιώσιμη ανάπτυξη. Σε αυτό το πλαίσιο, η βιομηχανία αλουμινίου συνεχίζει να διαδραματίζει πρωταγωνιστικό ρόλο και η Europa, για περισσότερα από 50 χρόνια, διατηρεί την ηγετική της θέση, διαμορφώνοντας τις τάσεις στον κλάδο και εστιάζοντας διαρκώς στην ανάπτυξή της. Με επενδύσεις σε υπερσύγχρονες εγκαταστάσεις 180.000 τ.μ., ολοκληρωμένη καθετοποιημένη παραγωγή στην Ελλάδα, ρομποτική αυτοματοποίηση και με κορυφαία ομάδα Έρευνας & Ανάπτυξης, η Europa εξελίσσεται διαρκώς, αξιοποιώντας ένα παραγωγικό μοντέλο που συνδυάζει τεχνογνωσία, ευελιξία και υψηλές επιδόσεις. Σήμερα, η εταιρεία διαθέτει περισσότερες από 50 πιστοποιημένες αρχιτεκτονικές λύσεις, τροφοδοτεί ένα δίκτυο 2.000 πιστοποιημένων συνεργατών στην Ελλάδα και έχει παρουσία σε 25 χώρες στο εξωτερικό. Παράλληλα με την υποστήριξη που παρέχει σε αρχιτέκτονες και κατασκευαστές, η Europa επενδύει συστηματικά στη μεταφορά τεχνογνωσίας και στην εκπαίδευση του οικοσυστήματός της, μέσα από πρωτοβουλίες όπως τα «Technical Experience Seminars» και το «Europa The Lab». Σε επίπεδο λειτουργίας, η υπευθυνότητα πηγάζει από το DΝΑ της εταιρείας. Η Europa ανακυκλώνει το σύνολο του σκραπ αλουμινίου που προκύπτει κατά την παραγωγή των συστημάτων της, έχει προχωρήσει σε πλήρη αντικατάσταση των φωτιστικών μέσων με αντίστοιχα τεχνολογίας LED, έχει επενδύσει σε φωτοβολταϊκά συστήματα παραγωγής πράσινης ενέργειας ισχύος 2,1 MW και διασφαλίζει την απόλυτη συμμόρφωση των προϊόντων της με πιστοποιήσεις EPD και HPD. Έτσι η βιωσιμότητα δεν αποτελεί μια παράλληλη δράση, αλλά τον τρόπο με τον οποίο η εταιρεία σχεδιάζει, παράγει και εξελίσσεται. Ωστόσο, η πραγματική δύναμη της Europa βρίσκεται στους ανθρώπους της. Μέσα από το πρόγραμμα Europa Care, η εταιρεία διατηρεί μια κουλτούρα πρόληψης και φροντίδας. Η πιστοποίηση ISO 45001:2018, η ομαδική ασφάλιση υγείας, τα σεμινάρια πρώτων βοηθειών, η εταιρική τράπεζα αίματος και τα κίνητρα για ετήσιους προληπτικούς ελέγχους, συνθέτουν μια καθημερινότητα που αντιμετωπίζει την ασφάλεια όχι ως υποχρέωση συμμόρφωσης, αλλά ως πράξη σεβασμού. Ταυτόχρονα, η Europa εφαρμόζει σύγχρονα μοντέλα εταιρικής διακυβέρνησης. Επενδύει στη διαρκή ανάπτυξη τεχνικών και προσωπικών δεξιοτήτων μέσω εκπαιδευτικών σεμιναρίων, workshops και forums που ενισχύουν τη συνεργασία και την ανταλλαγή ιδεών, ενώ καλλιεργεί ένα εργασιακό περιβάλλον που σέβεται την ισορροπία επαγγελματικής και προσωπικής ζωής, προσφέροντας ευέλικτα ωράρια, άδειες μητρότητας και πατρότητας, καθώς και προγράμματα ευεξίας με συμβουλευτική υποστήριξη. Η βιομηχανική αριστεία για τη Europa δεν αποτιμάται μόνο σε μερίδια αγοράς ή οικονομικούς δείκτες, αλλά επιτυγχάνεται όταν

90ή ΔΕΘ

Η Europa διαθέτει περισσότερες από 50 πιστοποιημένες αρχιτεκτονικές λύσεις, τροφοδοτεί ένα δίκτυο 2.000 πιστοποιημένων συνεργατών στην Ελλάδα και έχει παρουσία σε 25 χώρες στο εξωτερικό.

μια βιομηχανία μπορεί να καινοτομεί με συνέπεια, να επενδύει στο μέλλον και να δημιουργεί ένα περιβάλλον όπου οι άνθρωποί της αισθάνονται ασφαλείς, υπερήφανοι και ενεργό μέρος της εξέλιξής της, σε έναν ηγετικό πυλώνα καινοτομίας, γνώσης και βιώσιμης ανάπτυξης, που διαμορφώνει το νέο αφήγημα της ελληνικής βιομηχανίας.

ΑΡΘΡΟ ●

Στοχευμένες δράσεις για ενίσχυση του ασφαλιστικού συστήματος Η ενίσχυση του ελληνικού ασφαλιστικού συστήματος και της βιωσιμότητάς του μακροπρόθεσμα για τις μελλοντικές γενιές αποτελεί έναν από τους κεντρικούς άξονες της πολιτικής που ασκούμε στο υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης

Τ Νίκη Κεραμέως Υπουργός Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης

14

90ή ΔΕΘ

α τελευταία επτά χρόνια, κατά τη διάρκεια της διακυβέρνησης της Νέας Δημοκρατίας, με στοχευμένες ενέργειες έχουμε ενισχύσει σημαντικά τον πρώτο πυλώνα του ασφαλιστικού μας συστήματος, δηλαδή την υποχρεωτική ασφάλιση, με βασικούς φορείς τον e-ΕΦΚΑ και το ΤΕΚΑ, ενώ πρόσφατα ψηφίσαμε νόμο που ενισχύει τον δεύτερο πυλώνα, την επαγγελματική ασφάλιση, η οποία περιλαμβάνει τα Ταμεία Επαγγελματικής Ασφάλισης και ομαδικά επαγγελματικά συνταξιοδοτικά ασφαλιστικά συμβόλαια για την παροχή πρόσθετων συνταξιοδοτικών παροχών. Με τον νέο νόμο που εισαγάγαμε για την ενίσχυση της επαγγελματικής ασφάλισης, προχωρήσαμε σε τρεις σημαντικές αλλαγές: Α) Την εισαγωγή των Ανοιχτών Ταμείων Επαγγελματικής Ασφάλισης, ώστε να διευκολυνθεί η πρόσβαση μικρότερων επιχειρήσεων και ελεύθερων επαγγελματιών. Β) Τον εξορθολογισμό του φορολογικού πλαισίου. Βελτιώσαμε σημαντικά τα φορολογικά κίνητρα για επένδυση στην επαγγελματική ασφάλιση, ενώ παράλληλα καταργήσαμε τη φορολογική ποινή όσων εργαζομένων αποφασίζουν να εισέλθουν στην επαγγελματική ασφάλιση σε μεγαλύτερη ηλικία. Γ) Θεσπίσαμε πλήρη φορητότητα των δικαιωμάτων των ασφαλισμένων, ώστε να θωρακίζονται τα κατοχυρωμένα δικαιώματα. Στηριζόμενοι σε αυτές τις τρεις κεντρικές αλλαγές, με την ψήφιση του νέου νόμου ενισχύσαμε τα ΤΕΑ, δημιουργώντας ένα πιο σύγχρονο, πιο λειτουργικό και πιο αξιόπιστο πλαίσιο συμπληρωματικής συνταξιοδοτικής προστασίας. Παράλληλα, δίνουμε στους εργαζόμενους περισσότερες δυνατότητες να ενισχύσουν τη συνταξιοδοτική τους προοπτική, ενώ ταυτόχρονα παρέχουμε στις επιχειρήσεις ένα ισχυρότερο εργαλείο προσέλκυσης και διατήρησης ανθρώπινου δυναμικού. Οφέλη προκύπτουν συνολικά και για την ελληνική οικονομία, καθώς, συσσωρεύονται επενδυτικά κεφάλαια, ενισχύεται η μακροπρόθεσμη αποταμίευση των νοικοκυρι-

ών, ενώ δημιουργούνται και νέες θέσεις εργασίας. Η ενίσχυση της επαγγελματικής ασφάλισης αποτελεί την τελευταία, πιο πρόσφατη μεταρρύθμιση αυτής της κυβέρνησης στον τομέα της ασφάλισης. Επιταχύναμε σημαντικά την έκδοση κύριων συντάξεων. Ο μέσος χρόνος έκδοσης νέας κύριας σύνταξης είναι 42 ημέρες, έναντι 500 ημερών το 2019, ενώ πλέον εκδίδονται κατά μέσο όρο περισσότερες από 1.300 συντάξεις την ημέρα, σε σύγκριση με μόλις 500 το 2019. Με συντεταγμένες πρωτοβουλίες, αυξάνουμε το εισόδημα των συνταξιούχων. Οι συντάξεις έχουν αυξηθεί κατά 16,4% τα τελευταία τέσσερα χρόνια. Χορηγούμε ετήσιο επίδομα 300 ευρώ κάθε Νοέμβριο, αφορολόγητο και ακατάσχετο, μειώσαμε την Προσωπική Διαφορά κατά 50% το 2026 και έχει ήδη ψηφιστεί η πλήρης κατάργησή της για το 2027, αναθεωρήσαμε την εισφορά αλληλεγγύης των συνταξιούχων, καταργήσαμε την περικοπή των συντάξεων χηρείας του ν. Τσίπρα - Κατρούγκαλου. Πλέον, οι συμπολίτες μας με αναπηρία λαμβάνουν συντάξεις αναπηρίας, χωρίς να χρειάζεται να διακόψουν την απασχόλησή τους. Ενισχύσαμε τον πρώτο πυλώνα κοινωνικής ασφάλισης, τον e-ΕΦΚΑ, μέσω μίας συνεκτικής πολιτικής που διευρύνει τη βάση των ασφαλισμένων, αυξάνει τα έσοδα του ασφαλιστικού συστήματος και διασφαλίζει τη βιωσιμότητά του. Η σημαντική αύξηση της απασχόλησης κατά 563.000 εργαζομένους, η συμμετοχή περισσότερων εργαζόμενων συνταξιούχων στην αγορά εργασίας αλλά και η σταδιακή εφαρμογή της Ψηφιακής Κάρτας Εργασίας σε όλους τους κλάδους της οικονομίας οδηγούν συνολικά σε περισσότερες καταβληθείσες ασφαλιστικές εισφορές και ενισχύουν την εισπραξιμότητα του e-ΕΦΚΑ. Με γνώμονα τη διευκόλυνση και την

Δίνουμε στους εργαζόμενους περισσότερες δυνατότητες να ενισχύσουν τη συνταξιοδοτική τους προοπτική.

καλύτερη εξυπηρέτηση των συμπολιτών μας με αναπηρία, βελτιώσαμε τη λειτουργία των Κέντρων Πιστοποίησης Αναπηρίας (ΚΕΠΑ). Δημιουργήσαμε τρεις νέες, σύγχρονες και πλήρως προσβάσιμες κεντρικές εγκαταστάσεις ΚΕΠΑ (ΣΕΦ, Γαλάτσι και Κοζάνη), υπερδιπλασιάσαμε τον αριθμό των γιατρών με πρόσληψη 740 ατόμων και αυξήσαμε κατά 50% τις αποδοχές τους. Αυξήσαμε κατά σχεδόν 30% τη διαχειριστική ικανότητα των επιτροπών πιστοποίησης αναπηρίας και των συστημάτων ψηφιακής υποστήριξής τους. Από το καλοκαίρι του 2024, σημειώθηκε μείωση κατά 81% των εκκρεμών αιτημάτων προς προγραμματισμό ραντεβού για πιστοποίηση αναπηρίας. Παράλληλα, επεκτείναμε τον κατάλογο των μη αναστρέψιμων παθήσεων, δημιουργήσαμε εξυπηρέτηση «Booth» για συμπολίτες μας με προβλήματα ακοής, εισαγάγαμε τηλεδιερμηνεία στην ελληνική νοηματική γλώσσα, ενώ εγκαινιάσαμε και το πιλοτικό πρόγραμμα «Η Γωνιά των Παιδιών» σε εγκαταστάσεις ΚΕΠΑ στην Αττική. Τέλος, προχωρήσαμε για πρώτη φορά στην ένταξη στα βαρέα και ανθυγιεινά των νοσηλευτών - βοηθών νοσηλευτών, οδηγών και βοηθών ασθενοφόρων - διασωστών στα Νοσοκομεία, στα Κέντρα Υγείας του ΕΣΥ και στο ΕKAB. Εξομοιώθηκαν οι προϋποθέσεις συνταξιοδότησης με εκείνες που ισχύουν για αντίστοιχες ειδικότητες του πρώην ΙΚΑ-ΕΤΑΜ. Παρέχουμε πλέον δυνατότητα συνταξιοδότησης στο 62ο έτος, με τουλάχιστον 15 έτη ασφάλισης, εκ των οποίων 12 έτη στις συγκεκριμένες ειδικότητες. Ρυθμίσαμε την καταβολή πρόσθετων εισφορών ΒΑΕ για κύρια και επικουρική ασφάλιση, παρέχοντας παράλληλα τη δυνατότητα αναγνώρισης και εξαγοράς προηγούμενου χρόνου απασχόλησης. Ο αναγνωριζόμενος χρόνος λογίζεται ως πραγματικός χρόνος ασφάλισης. Η κυβέρνηση αφουγκράζεται τις ανάγκες των πολιτών και βρίσκεται στο πλευρό τους με πράξεις. Θα συνεχίσουμε στην ίδια κατεύθυνση για την περαιτέρω βελτίωση της καθημερινότητάς τους και την αύξηση του διαθέσιμου εισοδήματός τους.

ΡΕΠΟΡΤΑΖ ●

ΑΠΟΛΙΓΝΙΤΟ Οι ανοικτές δράσεις για την επιχορήγηση επιχειρηματικών επενδυτικών σχεδίων με στόχο την παραγωγική ανασυγκρότηση στη Δυτική Μακεδονία και σε περιοχές της Πελοποννήσου Του Σταμάτη Ζησίμου szisimou@naftemporiki.gr

16

90ή ΔΕΘ

ΠΟΙΗΣΗ

ΕΝΙΣΧΥΣΕΙΣ ΓΙΑ ΔΙΚΑΙΗ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΜΕΤΑΒΑΣΗ

►

90ή ΔΕΘ

17

ΡΕΠΟΡΤΑΖ ●

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΔΑΜ

Ο Ι Ο Ρ Ο Ι Κ Α Ι ΤΑ Π Ο Σ Α Χ Ρ Η Μ ΑΤ Ο Δ Ο Τ Η Σ Η Σ

►

18

1 40

40

12

70 %

60 %

50 %

εκατ. ευρώ η συνολική δημόσια δαπάνη των τεσσάρων ανοικτών δράσεων Δίκαιης Αναπτυξιακής Μετάβασης.

εκατ. ευρώ ο μέγιστος επιχορηγούμενος προϋπολογισμός επενδυτικών σχεδίων για τις μεγάλες επιχειρήσεις.

εκατ. ευρώ ο μέγιστος επιχορηγούμενος προϋπολογισμός επενδυτικών σχεδίων μικρομεσαίων επιχειρήσεων.

το ποσοστό ενίσχυσης για την εκτέλεση επενδυτικών σχεδίων από τις μικρές και πολύ μικρές επιχειρήσεις.

το ποσοστό ενίσχυσης επί του επιχορηγούμενου προϋπολογισμού για επενδύσεις από μεσαίες επιχειρήσεις.

το ποσοστό της ενίσχυσης αναφορικά με την υλοποίηση επενδυτικών σχεδίων από μεγάλες επιχειρήσεις.

Τ

έσσερις δράσεις, συνολικής δημόσιας δαπάνης 140 εκατ. ευρώ, με στόχο την ενίσχυση επενδυτικών σχεδίων υφιστάμενων, νέων και υπό σύσταση μικρομεσαίων και μεγάλων επιχειρήσεων στις ηπειρωτικές περιοχές Δίκαιης Αναπτυξιακής Μετάβασης (ΔΑΜ), θα είναι ενεργές για υποβολή αιτήσεων έως τις 30 Σεπτεμβρίου. Οι συγκεκριμένες δράσεις, που έχουν στόχο την παραγωγική ανασυγκρότηση των περιοχών που επηρεάζονται από την ενεργειακή μετάβαση, απευθύνονται σε επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στην Περιφέρεια Δυτικής Μακεδονίας, καθώς και στους Δήμους Μεγαλόπολης, Οιχαλίας, Γορτυνίας και Τρίπολης της Περιφέρειας Πελοποννήσου, μέσω της στήριξης επενδύσεων που συμβάλλουν στον τεχνολογικό εκσυγχρονισμό, στην αναβάθμιση της παραγωγικής δυναμικότητας και στη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας των επιχειρήσεων. Πιο αναλυτικά, οι δράσεις είναι οι εξής: 1. Ενίσχυση επενδυτικών σχεδίων νέων και υπό σύσταση ΜμΕ που υλοποιούνται στις ηπειρωτικές περιοχές ΕΣΔΙΜ.

2. Ενίσχυση επενδυτικών σχεδίων υφιστάμενων ΜμΕ που υλοποιούνται στις ηπειρωτικές περιοχές ΕΣΔΙΜ.

3. Ενίσχυση επενδυτικών σχεδίων παραγωγικών επενδύσεων υφιστάμενων μεγάλων επιχειρήσεων που υλοποιούνται στις ηπειρωτικές περιοχές ΕΣΔΙΜ.

4. Ενίσχυση επενδυτικών σχεδίων παραγωγικών επενδύσεων νέων και υπό σύσταση μεγάλων επιχειρήσεων που υλοποιούνται στις ηπειρωτικές περιοχές ΕΣΔΙΜ. Θα πρέπει να σημειωθεί ότι ως υπό σύσταση νοούνται οι επιχειρήσεις που θα συσταθούν μετά την ηλεκτρονική υποβολή της αίτησης χρηματοδότησης. Ως νέες νοούνται οι επιχειρήσεις που κατά την ημερομηνία έκδοσης της παρούσας πρόσκλησης δεν έχουν κλείσει πλήρη διαχειριστική χρήση, δηλαδή έχουν υποβάλει έναρξη εργασιών στην αρμόδια ΔΟΥ με ημερομηνία μεταγενέστερη της 1ης Ιανουαρίου 2025. Ως υφιστάμενες νοούνται οι επιχειρήσεις που κατά την ημερομηνία έκδοσης της πρόσκλησης έχουν τουλάχιστον μία πλήρη κλεισμένη διαχειριστική χρήση, δηλαδή έχουν ημερομηνία έναρξης πριν από την 1η Ιανουαρίου 2025.

90ή ΔΕΘ

Τι χρηματοδοτείται Οι αιτήσεις χρηματοδότησης αφορούν επενδυτικά σχέδια με επιχορηγούμενο προϋπολογισμό από 300 χιλ. έως 12 εκατ. ευρώ για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις (ΜμΕ) και από 5 εκατ. έως 40 εκατ. ευρώ για τις μεγάλες επιχειρήσεις. Το ποσοστό ενίσχυσης ανέρχεται σε: 50% για μεγάλες επιχειρήσεις, 60% για μεσαίες επιχειρήσεις και 70% για μικρές και πολύ μικρές επιχειρήσεις. Οι επιλέξιμες δαπάνες εντάσσονται ενδεικτικά στις κάτωθι κατηγορίες: Ενσώματα και άυλα στοιχεία ενεργητικού (άρθρο 14 ΓΑΚ):  Κτίρια, εγκαταστάσεις και περιβάλλων χώρος.  Αγορά κτιρίου.  Εξοπλισμός.  Λογισμικό.  Μεταφορικά μέσα φιλικά προς το περιβάλλον.  Πιστοποιήσεις προϊόντων και διαδικασιών.  Διπλώματα ευρεσιτεχνίας. Παραγωγή ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές (άρθρο 41 ΓΑΚ):  Επενδυτικές δαπάνες για την παραγωγή ενέργειας από ΑΠΕ, συμπεριλαμβανομένων των αντλιών θερμότητας, καθώς και συστήματα αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας για την κάλυψη των ιδίων αναγκών (ιδιοκατανάλωση)». Απασχόληση εργαζομένων με αναπηρία (άρθρο 33 ΓΑΚ). Οι αιτήσεις υποβάλλονται ηλεκτρονικά μέσω του Ολοκληρωμένου Πληροφοριακού Συστήματος Κρατικών Ενισχύσεων, από τη 15η Ιουλίου και ώρα 13:00 έως την 30ή Σεπτεμβρίου 2026 και ώρα 14:00. Ως ημερομηνία έναρξης επιλεξιμότητας δαπανών ορίζεται η ημερομηνία ηλεκτρονικής υποβολής της αίτησης χρηματοδότησης. Το επενδυτικό σχέδιο θα πρέπει να πληροί

“

Η διαδικασία της υποβολής αιτήσεων χρηματοδότησης από τους δυνητικούς δικαιούχους θα είναι ανοικτή έως τις 30 Σεπτεμβρίου.

τον χαρακτήρα κινήτρου και ως εκ τούτου δεν πρέπει να έχει γίνει έναρξη εργασιών για το επενδυτικό σχέδιο πριν από την υποβολή της αίτησης χρηματοδότησης. Σε περίπτωση που διαπιστωθεί έναρξη εργασιών του επενδυτικού σχεδίου πριν από την ημερομηνία ηλεκτρονικής υποβολής της αίτησης χρηματοδότησης, το σύνολο του επενδυτικού σχεδίου καθίσταται μη επιλέξιμο προς χρηματοδότηση. Όπως προαναφέρθηκε, στο πλαίσιο και των τεσσάρων δράσεων είναι επιλέξιμες επενδυτικές δαπάνες σε άυλα και ενσώματα στοιχεία ενεργητικού. Τα άυλα στοιχεία ενεργητικού είναι επιλέξιμα για τον υπολογισμό των επενδυτικών δαπανών, εφόσον πληρούν τις ακόλουθες προϋποθέσεις:  πρέπει να χρησιμοποιούνται αποκλειστικά στην επιχειρηματική εγκατάσταση που λαμβάνει την ενίσχυση,  πρέπει να είναι αποσβεστέα,  πρέπει να αγοράζονται σύμφωνα με τους όρους της αγοράς από τρίτους που δεν έχουν σχέση με τον αγοραστή και  πρέπει να περιλαμβάνονται στα στοιχεία ενεργητικού της επιχείρησης στην οποία χορηγείται η ενίσχυση και να παραμένουν συνδεδεμένα με το έργο για το οποίο χορηγείται η ενίσχυση επί τουλάχιστον τρία έτη στην περίπτωση των ΜμΕ. Τα αποκτώμενα στοιχεία ενεργητικού πρέπει να είναι καινούργια. Οι δαπάνες που σχετίζονται με τη μίσθωση ενσώματων στοιχείων ενεργητικού μπορούν να λαμβάνονται υπόψη υπό τις ακόλουθες προϋποθέσεις: α) Για τη γη και τα κτίρια, η μίσθωση πρέπει να συνεχίζεται για τουλάχιστον τρία έτη μετά την αναμενόμενη ημερομηνία ολοκλήρωσης της επένδυσης στην περίπτωση των ΜμΕ. β) Για τις μονάδες παραγωγής ή τα μηχανήματα, η μίσθωση πρέπει να λαμβάνει τη μορφή χρηματοδοτικής μίσθωσης και να περιλαμβάνει υποχρέωση αγοράς των στοιχείων ενεργητικού κατά τη λήξη της διάρκειας της μίσθωσης από τον δικαιούχο της ενίσχυσης. Δαπάνες εκτός περιφερειακών ενισχύσεων Επιπλέον των δαπανών που ενισχύονται σύμφωνα με το άρθρο 14 του Καν. 651/2014 (ΓΑΚ), κατά τη διαμόρφωση του προϋπολογισμού του επενδυτικού σχεδίου ο

δυνητικός δικαιούχος μπορεί να κάνει χρήση των κάτωθι δαπανών εκτός περιφερειακών ενισχύσεων:  Δαπάνες για συμβουλευτικές υπηρεσίες προς ΜμΕ.  Δαπάνες για συμμετοχή ΜμΕ σε εμπορικές εκθέσεις.  Δαπάνες για την απασχόληση εργαζομένων με αναπηρία υπό μορφή επιδότησης μισθού.  Δαπάνες για την προώθηση της παραγωγής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές, του ανανεώσιμου υδρογόνου και της συμπαραγωγής υψηλής απόδοσης, με εξαίρεση την ηλεκτρική ενέργεια που παράγεται από ανανεώσιμο υδρογόνο σύμφωνα με το άρθρο 41 «Επενδυτικές ενισχύσεις για την προώθηση της παραγωγής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές, του ανανεώσιμου υδρογόνου και της συμπαραγωγής υψηλής απόδοσης» του Κανονισμού Ε.Ε. 651/2014 (ΓΑΚ). Το εν λόγω άρθρο αφορά δαπάνες για εξοπλισμό για την εγκατάσταση φωτοβολταϊκών σταθμών και συστημάτων αποθήκευσης για παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας και κάλυψη των ιδίων αναγκών (αυτοπαραγωγή). Ειδικά για τις δαπάνες που ενισχύονται με το άρθρο 41, επισημαίνεται ότι:  Οι επενδυτικές ενισχύσεις για έργα αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας χορηγούνται σε συνδυασμένα έργα ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και αποθήκευσης (μη συνδεδεμένα με τον μετρητή), όταν αμφότερα τα στοιχεία αποτελούν συνιστώσες μιας ενιαίας επένδυσης ή όταν η αποθήκευση συνδέεται με υφιστάμενη εγκατάσταση παραγωγής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές. Η συνιστώσα της αποθήκευσης απορροφά τουλάχιστον το 75% της ενέργειάς της από άμεσα συνδεδεμένη εγκατάσταση παραγωγής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές, σε ετήσια βάση.  Όλες οι επενδυτικές συνιστώσες (παραγωγή και αποθήκευση) θεωρούνται ότι αποτελούν ένα ενιαίο ολοκληρωμένο έργο για σκοπούς επαλήθευσης της συμμόρφωσης με τα κατώτατα όρια. Οι ίδιοι κανόνες ισχύουν για την αποθήκευση θερμότητας που συνδέεται άμεσα με εγκατάσταση παραγωγής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές.  Οι επενδυτικές ενισχύσεις χορηγούνται σε πρόσφατα εγκατεστημένη ή ανακαινισμένη δυναμικότητα παραγωγής. Το ποσό της ενίσχυσης είναι ανεξάρτητο από την παραγωγή.

τικού σχεδίου (ενιαίο επενδυτικό), το μέγεθος της επιχείρησης (σε επίπεδο ομίλου), καθώς και από το καθεστώς ενίσχυσης των δαπανών σύμφωνα με το εφαρμοζόμενο άρθρο του Καν. (Ε.Ε.) 651/2014.

Εκτός από την παραγωγή ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές, τα προγράμματα Δίκαιης Αναπτυξιακής Μετάβασης αφορούν, μεταξύ άλλων, και την εγκατάσταση μονάδων ανανεώσιμου υδρογόνου.

Οι ενισχύσεις των δράσεων συνιστούν επιχορηγήσεις και θα διατεθούν στις επιχειρήσεις στο πλαίσιο του Κανονισμού (Ε.Ε.) 651/2014 (ΓΑΚ) για την κήρυξη ορισμένων κατηγοριών ενισχύσεων ως συμβατών με την εσωτερική αγορά. Το σύνολο των αιτούμενων δαπανών που υποβάλλονται από την επιχείρηση προς χρηματοδότηση από την παρούσα δράση αποτελεί τον συνολικό προϋπολογισμό του επενδυτικού σχεδίου. Ο επιχορηγούμενος προϋπολογισμός είναι το τμήμα του συνολικού προϋπολογισμού το οποίο μπορεί να επιχορηγηθεί σύμφωνα με τους όρους επιλεξιμότητας δαπανών, τα ανώτατα όρια, καθώς και τα ποσοστά και τα ποσά ενίσχυσης αυτών, στο πλαίσιο της παρούσας δράσης. Επισημαίνεται ότι σε περίπτωση που ο συνολικός προϋπολογισμός του επενδυτικού σχεδίου είναι μεγαλύτερος από τον επιχορηγούμενο προϋπολογισμό, το υπερβάλλον ποσό θα θεωρείται ιδιωτική συμμετοχή 100% για την υλοποίηση του σχεδίου. Στην περίπτωση αυτή, παρότι οι υπερβάλλουσες δαπάνες δεν επιχορηγούνται, αντικείμενο αξιολόγησης και παρακολούθησης - ελέγχου αποτελεί το σύνολο του επενδυτικού σχεδίου, συμπεριλαμβανομένου και του υπερβάλλοντος κόστους. Η ένταση ενίσχυσης εξαρτάται από το είδος του επενδυ-

“

Οι περιοχές της Πελοποννήσου τις οποίες αφορούν οι δράσεις ΔΑΜ είναι οι Δήμοι Μεγαλόπολης, Οιχαλίας, Γορτυνίας και Τρίπολης.

Η ιδιωτική συμμετοχή Η υλοποίηση του επενδυτικού σχεδίου καλύπτεται από τη δημόσια χρηματοδότηση και την ιδιωτική συμμετοχή. Για την κάλυψη της ιδιωτικής συμμετοχής στο συνολικό επιλέξιμο κόστος του επενδυτικού σχεδίου δύναται να χρησιμοποιηθούν ίδια κεφάλαια ή και εξωτερική χρηματοδότηση. Επισημαίνεται ότι κατά την υποβολή της αίτησης χρηματοδότησης θα πρέπει να αποδεικνύεται ότι η οικονομική συμμετοχή του δικαιούχου της ενίσχυσης:  Για τις δαπάνες που επιχορηγούνται βάσει του άρθρου 14 του Καν. (Ε.Ε.) 651/2014 ανέρχεται σε ποσοστό τουλάχιστον 25% μέσω ιδίων πόρων ή μέσω εξωτερικής χρηματοδότησης και με μορφή που δεν περιέχει στοιχεία κρατικής στήριξης, δημόσιας ενίσχυσης ή παροχής.  Ανέρχεται σε τουλάχιστον 25% του συνόλου των επιλέξιμων δαπανών, είτε μέσω ιδίων πόρων είτε μέσω εξωτερικής χρηματοδότησης, και ο δυνητικός δικαιούχος έχει υποβάλει τα σχετικά δικαιολογητικά τεκμηρίωσης. Η κάλυψη της ιδιωτικής συμμετοχής τεκμηριώνεται με τους ακόλουθους τρόπους: α) Αύξηση κεφαλαίου με νέες εισφορές. β) Αύξηση κεφαλαίου με κεφαλαιοποίηση φορολογηθέντων αποθεματικών και κερδών εις νέον. γ) Ανάλωση υφιστάμενων φορολογηθέντων αποθεματικών και κερδών εις νέον. δ) Προέγκριση/πρόθεση δανείου. Σημειώνεται ότι ο τραπεζικός δανεισμός δεν είναι υποχρεωτικός. Εάν χρησιμοποιηθεί, θα πρέπει να έχει τη μορφή τραπεζικού δανείου ή ομολογιακού δανείου εκδιδομένου σε δημόσια ή μη εγγραφή ή δανείου από άλλους χρηματοδοτικούς οργανισμούς, αποκλειόμενης της μορφής αλληλόχρεου λογαριασμού. Η κίνηση του παραπάνω δανείου επιτρέπεται να γίνεται και μέσω αλληλόχρεου λογαριασμού, εφόσον υπάρχει ξεχωριστή πράξη στον εν λόγω λογαριασμό, από την οποία να προκύπτει ότι το δάνειο προορίζεται για την υλοποίηση της επένδυσης, με σαφή αναφορά των όρων σύναψης του δανείου

90ή ΔΕΘ

19

ΑΡΘΡΟ ●

Οι προτεραιότητες για τον εθνικό μας πλούτο, τη Ναυτιλία Μια ναυτιλία πιο πράσινη, πιο σύγχρονη και πιο ασφαλής. Λιμένες σύγχρονοι κόμβοι. Πρόσβαση στα νησιά μας με χαμηλότερο κόστος. Επένδυση στην εκπαίδευση. Αυτές είναι οι βασικές προτεραιότητές μας για τη ναυτιλία, τον εθνικό μας πλούτο

Η Βασίλης Κικίλιας Υπουργός Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής

20

90ή ΔΕΘ

ελληνική ναυτιλία δεν είναι υπόθεση λίγων. Είναι εθνικός πλούτος και αφορά κάθε Ελληνίδα και κάθε Έλληνα. Αφορά την ενέργεια που φτάνει στη χώρα, τα προϊόντα στα ράφια, τις εξαγωγές μας, τις επενδύσεις, την απασχόληση και, τελικά, το εισόδημα και την ευημερία της μέσης ελληνικής οικογένειας. Η Ελλάδα, παρότι αντιπροσωπεύει περίπου το 2% του ΑΕΠ της Ε.Ε., έχει ελληνόκτητο στόλο που αντιστοιχεί στο 61% του ευρωπαϊκού στόλου και σχεδόν στο 20% του παγκόσμιου. Αυτή η δύναμη μας δίνει φωνή. Μας δημιουργεί όμως και μεγάλη ευθύνη: να μη στεκόμαστε θεατές στις εξελίξεις, αλλά να συνδιαμορφώνουμε τις αποφάσεις στην Ευρώπη και στον Διεθνή Ναυτιλιακό Οργανισμό. Η ελληνική κυβέρνηση συμμερίζεται πλήρως την ανάγκη να διαμορφώσουμε τα μέτρα και τις πολιτικές, έτσι ώστε η ναυτιλία να συνεχίσει απρόσκοπτα να προσφέρει στην παγκόσμια και εθνική οικονομία, διασφαλίζοντας παράλληλα τη μετάβαση σε ένα πιο βιώσιμο μέλλον. Ταυτόχρονα, τα λιμάνια μας έχουν να διαδραματίσουν κρίσιμο ρόλο, μέσω της επένδυσης σε σύγχρονες υποδομές, συμπεριλαμβανομένων εναλλακτικών καυσίμων και ηλεκτρικού ρεύματος και της παροχής βελτιωμένων υπηρεσιών σε πλοία. Σήμερα, η παγκόσμια ναυτιλία βρίσκεται μπροστά σε μεγάλες προκλήσεις. Πόλεμοι και γεωπολιτικές εντάσεις απειλούν πλοία και ναυτικούς, αλλάζουν τις θαλάσσιες οδούς και αυξάνουν το κόστος της ενέργειας και των μεταφορών. Παράλληλα, η ενεργειακή μετάβαση απαιτεί τεράστιες επενδύσεις, σε μια περίοδο κατά την οποία ούτε τα εναλλακτικά καύσιμα είναι διαθέσιμα στην αναγκαία κλίμακα ούτε οι τεχνολογικές λύσεις έχουν ωριμάσει επαρκώς. Η θέση μας είναι σαφής: Θέλουμε μια ναυτιλία πιο πράσινη, πιο σύγχρονη και πιο

ασφαλή. Με ρεαλιστικό όμως σχέδιο, διεθνείς κανόνες και ισότιμους όρους ανταγωνισμού. Όχι με επιλογές που θα μεταφέρουν το κόστος στον Ευρωπαίο πολίτη ή θα επιβαρύνουν δυσανάλογα την ευρωπαϊκή ναυτιλία. Για αυτό πιστεύουμε και στηρίζουμε τον ΙΜΟ, αξιοποιούμε τη διαπραγματευτική ισχύ του ελληνικού στόλου και χτίζουμε συμμαχίες με μεγάλες ναυτιλιακές χώρες. Η Ελλάδα δεν ακολουθεί απλώς τις εξελίξεις. Τις συνδιαμορφώνει. Δεύτερη μεγάλη προτεραιότητά μας είναι τα λιμάνια. Δεν τα βλέπουμε ως απλούς χώρους επιβίβασης και εκφόρτωσης. Τα θέλουμε σύγχρονους κόμβους μεταφορών, εμπορίου, ενέργειας, logistics, ναυπηγοεπισκευής, κρουαζιέρας και θαλάσσιου τουρισμού. Αυτή είναι η «γαλάζια οικονομία» στην πράξη. Κάθε λιμενικό έργο πρέπει να μεταφράζεται σε επενδύσεις, καλύτερα αμειβόμενες δουλειές και νέο εισόδημα για την τοπική κοινωνία. Σε αυτό το πλαίσιο, στηρίζουμε όλες τις προσπάθειες και επενδύσεις που γίνονται στον τομέα της ναυπηγοεπισκευής, όπου πραγματικά τα τελευταία έτη βιώνουμε μία συντονισμένη προσπάθεια αναγέννησης του κλάδου με μεγάλες επενδύσεις και συνεργασίες με μεγάλους διεθνείς ομίλους. Η Θεσσαλονίκη είναι χαρακτηριστικό παράδειγμα. Η επένδυση των 200 εκατ. ευρώ για την επέκταση του 6ου Προβλήτα, σε συνδυασμό με την ανάπτυξη της κρουαζιέρας, ενισχύει τον ρόλο της πόλης ως πύλης της Νοτιοανατολικής Ευρώπης. Με μεγαλύτερα πλοία, αυξημένη δυναμικότητα και ισχυρότερη

Η Ελλάδα έχει ελληνόκτητο στόλο που αντιστοιχεί στο 61% του ευρωπαϊκού στόλου και σχεδόν στο 20% του παγκόσμιου.

σύνδεση με τα Βαλκάνια, το λιμάνι μπορεί να αλλάξει τις αναπτυξιακές προοπτικές ολόκληρης της Βόρειας Ελλάδας. Το ίδιο σχέδιο υπηρετούμε σε όλη τη χώρα: με ώριμα master plans, σύγχρονες υποδομές και συνεργασία με οργανισμούς λιμένων, περιφέρειες, δήμους και ιδιώτες επενδυτές. Από την Πάτρα και τη Σύρο μέχρι τα μικρότερα περιφερειακά λιμάνια, στόχος μας είναι τα λιμάνια μας να λειτουργούν ως ενιαίο δίκτυο λιμενικών υποδομών και όχι ως άθροισμα αποσπασματικών εγκαταστάσεων, και ως πυρήνες ανάπτυξης, προκειμένου να κινηθεί η οικονομία παντού και να καρπωθεί η χώρα ολοένα και μεγαλύτερο ποσοστό ναυτιλιακής υπεραξίας. Η τρίτη μας προτεραιότητα είναι η νησιωτικότητα. Για εμάς, το πλοίο είναι μαζικό λαϊκό μέσο. Η πρόσβαση στα νησιά δεν είναι πολυτέλεια· είναι δικαίωμα των νησιωτών και ανάγκη της ελληνικής οικογένειας. Γι’ αυτό στηρίζουμε τις ακτοπλοϊκές συνδέσεις με μακρόπνοο σχεδιασμό, παρεμβαίνουμε ουσιαστικά για τη συγκράτηση των τιμών και ενισχύουμε τον ανταγωνισμό, ώστε να υπάρχουν περισσότερες επιλογές και χαμηλότερο κόστος. Ταυτόχρονα, επενδύουμε σε λιμενικές υποδομές, ύδρευση και αφαλατώσεις. Γιατί νησιωτική πολιτική σημαίνει ασφάλεια, συνδεσιμότητα και αξιοπρεπής καθημερινότητα. Πάνω από όλα, όμως, επενδύουμε στους ανθρώπους. Αυξάνουμε κατά 25%, με επιπλέον 90 εκατ. ευρώ, για την επόμενη επταετία, τους πόρους για τη ναυτική εκπαίδευση. Θέλουμε οι ελληνικές οικογένειες να συζητήσουν ξανά με τα παιδιά τους για τα επαγγέλματα της θάλασσας: στο πλοίο, στα ναυπηγεία, στα λιμάνια, στα logistics, στην τεχνολογία και στις ναυτιλιακές υπηρεσίες. Εκεί υπάρχουν δυνατότητες για πραγματικά καλές απολαβές και κοινωνική ανέλιξη. Κάθε προσπάθεια ανάπτυξης, όμως, έχει ένα προαπαιτούμενο: την ασφάλεια. Ενισχύουμε το Λιμενικό Σώμα με προσωπικό, νέα σκάφη, οχήματα, drones, σύγχρονα συστήματα επιτήρησης και νέο ψηφιακό κέντρο επιχειρήσεων. Για να προστατεύουμε ανθρώπινες ζωές, τα θαλάσσια σύνορα, τα λιμάνια, το περιβάλλον και τις κρίσιμες υποδομές της χώρας. Στην ασφάλεια εκπτώσεις δεν υπάρχουν. Ο ναυτιλιακός μας τομέας έχει αναδειχθεί σε έναν από τους πιο εύρωστους και πολλά υποσχόμενους κλάδους της ελληνικής οικονομίας. Η θάλασσα ανέκαθεν αποτελούσε πηγή ζωής, ευημερίας και ισχύος για την Ελλάδα. Το δικό μας καθήκον είναι αυτή η δύναμη να επιφέρει ακόμα μεγαλύτερη ανάπτυξη, περισσότερες επενδύσεις και καλύτερα αμειβόμενες θέσεις εργασίας για το σύνολο των εργαζομένων, για τη μέση ελληνική οικογένεια, για όλη την ελληνική κοινωνία. Με ρεαλισμό, σχέδιο και δουλειά. Γιατί στο τέλος θα κριθούμε όχι από αυτά που λέμε, αλλά από αυτά που κάνουμε.

ΡΕΠΟΡΤΑΖ ●

Τα εν εξελίξει επενδυτικά σχέδια για την αναβάθμιση των υποδομών καλύπτουν σχεδόν ολόκληρο το λιμενικό τόξο της χώρας.

22

90ή ΔΕΘ

«ΕΔΕΣΑΝ» ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΟΙ ΕΛΛΗΝΙΚΟΙ ΛΙΜΕΝΕΣ Η συνεπής και ταχεία υλοποίηση των επενδυτικών προγραμμάτων που βρίσκονται σε εξέλιξη αποτελεί το μεγαλύτερο «στοίχημα» στην πορεία εκσυγχρονισμού της λιμενικής βιομηχανίας Του Πάρη Τσιριγώτη ptsirigotis@naftemporiki.gr

Σ

ε μία από τις πλέον κρίσιμες περιόδους για τη μελλοντική θέση της χώρας στον διεθνή χάρτη των μεταφορών εισέρχεται το ελληνικό λιμενικό σύστημα, με το 2026 να διαμορφώνεται ως έτος καμπής για την υλοποίηση έργων, την αναβάθμιση των υποδομών και την ενίσχυση της ασφάλειας των λιμένων. Μεγάλα επενδυτικά προγράμματα βρίσκονται σε εξέλιξη, νέα master plans ωριμάζουν και διαγωνιστικές διαδικασίες παραμένουν ανοικτές, ενώ η μεγάλη πρόκληση είναι πλέον οι σχεδιασμοί να μετατραπούν σε λειτουργικές υποδομές, αυξημένες εμπορευματικές και επιβατικές ροές και μετρήσιμο οικονομικό αποτέλεσμα. Στην προσπάθεια αυτή εντάσσεται και ο σχεδιαζόμενος μηχανισμός επιστροφής των πόρων που απώλεσαν τα λιμενικά Ταμεία και οι οργανισμοί λιμένων από τη μείωση κατά 50% των λιμενικών τελών που καταβάλλουν οι ακτοπλοϊκές εταιρείες. Το υπουργείο Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής επεξεργάζεται, σε συνεργασία με το Πράσινο Ταμείο, ειδικό πρόγραμμα, μέσω του οποίου τα αντίστοιχα ποσά θα κατευθυνθούν εκ νέου στους λιμένες, όχι απλώς ως κάλυψη των διαφυγόντων εσόδων, αλλά ως χρηματοδοτικό εργαλείο για στοχευμένες παρεμβάσεις. Σύμφωνα με τον σχεδιασμό, οι πόροι θα αξιοποιηθούν για την ανάπτυξη και αναβάθμιση των λιμενικών υποδομών, καθώς και για την ενίσχυση της ασφάλειας των λιμανιών που εξυπηρετούν την ακτοπλοΐα. Η συγκεκριμένη πρωτοβουλία αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε μια περίοδο κατά την οποία το ελληνικό

λιμενικό σύστημα καλείται να προσαρμοστεί σε αυξημένες λειτουργικές, περιβαλλοντικές και γεωπολιτικές απαιτήσεις, χωρίς ταυτόχρονα να διαθέτουν όλοι οι φορείς διαχείρισης την ίδια οικονομική και τεχνική δυνατότητα. Ένα σύνθετο λιμενικό τοπίο Η εικόνα του ελληνικού λιμενικού συστήματος παραμένει σύνθετη. Από τη μία πλευρά καταγράφεται ένα ευρύ επενδυτικό πρόγραμμα, με έργα σε φάση υλοποίησης ή ωρίμανσης, χωρίς να συνυπολογίζονται τα μεγαλύτερα προγράμματα του Πειραιά και της Θεσσαλονίκης. Από την άλλη, εξακολουθούν να καταγράφονται χρόνιες αδυναμίες, όπως οι καθυστερήσεις στις αδειοδοτήσεις και στις εγκρίσεις, οι δικαστικές εμπλοκές και οι ελλιπείς οδικές ή σιδηροδρομικές συνδέσεις, οι οποίες συχνά περιορίζουν την πραγματική απόδοση των επενδύσεων. Στο χαρτοφυλάκιο αξιοποίησης του Υπερταμείου έχουν ενταχθεί δέκα οργανισμοί λιμένων: Αλεξανδρούπολης, Ελευσίνας, Λαυρίου, Ραφήνας, Ηγουμενίτσας, Κέρκυρας, Καβάλας, Βόλου, Πάτρας και Ηρακλείου. Παράλληλα, περίπου 60 δημοτικά και διαδημοτικά λιμενικά ταμεία διαχειρίζονται εκατοντάδες μικρότερους λιμένες, μαρίνες και αλιευτικά καταφύγια, συνθέτοντας ένα ιδιαίτερα εκτεταμένο και πολυεπίπεδο δίκτυο. Το δίκτυο αυτό καλείται να εξυπηρετήσει διαφορετικές και συχνά ταυτόχρονες ανάγκες: το εμπόριο, την ακτοπλοΐα, την κρουαζιέρα, την ενέργεια, την αλιεία, την άμυνα και την περιφερειακή ανάπτυξη. ►

90ή ΔΕΘ

23

ΡΕΠΟΡΤΑΖ ●

ΛΙΜΑΝΙΑ

► Πειραιάς: Ανθεκτικότητα και επενδύσεις Ο Πειραιάς παραμένει η «βαριά μηχανή» του ελληνικού λιμενικού συστήματος. Παρά τις γεωπολιτικές πιέσεις, τις αναταράξεις στις διεθνείς θαλάσσιες μεταφορές και την αυξημένη αβεβαιότητα στο παγκόσμιο εμπόριο, ο Οργανισμός Λιμένος Πειραιώς διατήρησε το 2025 ισχυρή αναπτυξιακή πορεία. Τα συνολικά έσοδα ανήλθαν σε 250,8 εκατ. ευρώ, από 230,9 εκατ. ευρώ το 2024. Η κρουαζιέρα ενισχύθηκε στα 37,9 εκατ. ευρώ, έναντι 30,4 εκατ. ευρώ, επιβεβαιώνοντας την εδραίωση του Πειραιά ως βασικού homeport στην Ανατολική Μεσόγειο. Η παραχώρηση των Προβλητών ΙΙ και ΙΙΙ παρέμεινε ο μεγαλύτερος πυλώνας εσόδων, ύψους 90,5 εκατ. ευρώ, από 81,7 εκατ. ευρώ, ενώ ο Σταθμός Εμπορευματοκιβωτίων αύξησε τα έσοδά του στα 58,5 εκατ. ευρώ, από 50 εκατ. ευρώ. Η ακτοπλοΐα υποχώρησε στα 9 εκατ. ευρώ, από 12,5 εκατ. ευρώ, ενώ χαμηλότερα κινήθηκαν η διακίνηση αυτοκινήτων και η ναυπηγοεπισκευή. Ωστόσο, η συνολική εικόνα επιβεβαιώνει την ανθεκτικότητα του λιμανιού και τη δυνατότητά του να αντλεί έσοδα από ένα ευρύ φάσμα δραστηριοτήτων. Το μεγαλύτερο βάρος πέφτει πλέον στην εκτέλεση του επενδυτικού προγράμματος. Το συμβασιοποιημένο ποσό είχε φθάσει έως το τέλος του 2025 τα 380,7 εκατ. ευρώ, ενώ οι πραγματικές επενδύσεις ανέρχονταν σε 320 εκατ. ευρώ. Ειδικότερα, μέχρι το τέλος της περσινής χρονιάς είχαν ολοκληρωθεί έργα 96,2 εκατ. ευρώ και βρίσκονταν σε εξέλιξη παρεμβάσεις 210 εκατ. ευρώ. Εμβληματικό έργο αποτελεί η επέκταση του επιβατικού λιμένα και ο νέος σταθμός κρουαζιέρας, προϋπολογισμού 136,28 εκατ. ευρώ. Παράλληλα, προχωρά η αναβάθμιση της ναυπηγοεπισκευαστικής ζώνης, ύψους 55 εκατ. ευρώ, μαζί με την ανάπτυξη logistics center, την προμήθεια νέου εξοπλισμού και τις βυθοκορήσεις, οι οποίες αναμένεται να ολοκληρωθούν εντός της φετινής χρονιάς. Με 1.058 εργαζομένους και διαρκή διεύρυνση των δραστηριοτήτων του, ο Πειραιάς επιχειρεί να ενισχύσει ακόμη περισσότερο τη θέση του ως διεθνούς hub μεταφορών, logistics και κρουαζιέρας. Θεσσαλονίκη: Ο Προβλήτας 6 αλλάζει την κλίμακα Σε τροχιά γεωοικονομικής αναβάθμισης κινείται και το λιμάνι της Θεσσαλονίκης. Τα έσοδα του ΟΛΘ για το 2025 ανήλθαν σε επίπεδο-ρεκόρ, στα 107,4 εκατ. ευρώ, αυξημένα κατά 6,7%. Τα EBITDA ενισχύθηκαν κατά 13,1%, στα 48,2 εκατ. ευρώ, και τα καθαρά κέρδη διαμορφώθηκαν στα 30,8 εκατ. ευρώ, σημειώνοντας άνοδο 9,7%. Η διακίνηση εμπορευματοκιβωτίων έφθασε στα 617.000 TEUs, αυξημένη κατά 51.000 TEUs ή 9,1% σε σχέση με το 2024. Αντίθετα, ο συμβατικός τομέας υποχώρησε κατά 12,5%, στους 2,8 εκατ. τόνους, αντανακλώντας τις πιέσεις στην αγορά συμβατικού φορτίου στη Βαλκανική. Το έργο που θα καθορίσει την επόμενη μέρα είναι η επέκταση του Προβλήτα 6. Πρόκειται για τη μεγαλύτερη επένδυση στην ιστορία του λιμένα, η οποία, σύμφωνα με τη διοίκηση, προχωράει βάσει σχεδιασμού και αναμένεται να ολοκληρωθεί σε 37 έως 39 μήνες. Με την ολοκλήρωσή της, η τεχνική δυναμικότητα του λιμανιού μπορεί να φθάσει έως το 1,5 εκατ. TEUs, επιτρέποντας την εξυπηρέτηση πλοίων νέας γενιάς και αναβαθμίζοντας τη Θεσσαλονίκη σε λιμένα χαρακτηριστικών deep-sea port. Η μεγάλη πρόκληση, ωστόσο, βρίσκεται έξω από

24

90ή ΔΕΘ

Με συνεχείς επενδύσεις, ο λιμένας του Πειραιά επιχειρεί να ενισχύσει έτι περαιτέρω τη θέση του ως διεθνούς hub μεταφορών, logistics και κρουαζιέρας.

Η Ελευσίνα, ο τρίτος μεγαλύτερος εμπορικός λιμένας της χώρας, προορίζεται να λειτουργήσει ως συμπληρωματικός πόλος του λιμένα Πειραιά.

Η υλοποίηση του νέου master plan φιλοδοξεί να μετατρέψει τον λιμένα του Ηρακλείου σε πολυλειτουργικό κόμβο της Ανατολικής Μεσογείου.

τις πύλες του λιμανιού. Η ελλιπής οδική σύνδεση με τον ΠΑΘΕ και οι καθυστερήσεις στη σιδηροδρομική διασύνδεση περιορίζουν τη δυνατότητα πλήρους αξιοποίησης της νέας δυναμικότητας. Χωρίς αποτελεσματική σύνδεση με τα Βαλκάνια και την Κεντρική Ευρώπη, ακόμη και η σημαντικότερη λιμενική επένδυση δεν μπορεί να μετατραπεί αυτομάτως σε αντίστοιχη αύξηση φορτίων. Παράλληλα, ο ΟΛΘ επενδύει σε τεχνολογίες Smart Port, πράσινες υποδομές και κρουαζιέρα, επιδιώκοντας να καθιερώσει τη Θεσσαλονίκη και ως προορισμό homeporting. Η συνύπαρξη λιμανιού, διεθνούς αεροδρομίου, ξενοδοχειακής υποδομής και αναπτυσσόμενων συνδέσεων δημιουργεί ισχυρές προϋποθέσεις, αλλά το τελικό αποτέλεσμα θα κριθεί από τον συγχρονισμό των δημόσιων και ιδιωτικών έργων.

ρωπαϊκού προγράμματος ALFION ωριμάζει η ανάπτυξη υποδομών cold ironing, με στόχο την ολοκλήρωση του έργου έως τα μέσα του 2027. Η εγκατάσταση θα μπορεί να ηλεκτροδοτεί ταυτόχρονα δύο πλοία διεθνούς ακτοπλοΐας μήκους έως 240 μέτρων, με ισχύ 3,5 MW ανά πλοίο, καθώς και ένα πλοίο εσωτερικής ακτοπλοΐας με ισχύ 680 kW. Στο λιμάνι έχουν ήδη εγκατασταθεί φωτοβολταϊκά ισχύος 1,5 MW, τα οποία εκτιμάται ότι μειώνουν τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα κατά περίπου 480 τόνους ετησίως. Προωθούνται, επίσης, η αντικατάσταση του στόλου οχημάτων με ηλεκτρικά και η δημιουργία μονάδας αφαλάτωσης, καθώς οι ανάγκες υδροδότησης των πλοίων φθάνουν έως τα 600 κυβικά μέτρα ημερησίως. Η ολοκλήρωση του Τερματικού Σταθμού 3, το νέο terminal εκτός Σένγκεν, ο σχεδιαζόμενος σταθμός κρουαζιέρας και η Γ1 φάση του Νέου Λιμένα διευρύνουν σημαντικά τις δυνατότητες εξυπηρέτησης. Το 2025 διακινήθηκαν περίπου 2 εκατ. επιβάτες προς Κέρκυρα, 1 εκατ. επιβάτες στις διεθνείς γραμμές, 750.000 οχήματα και 250.000 φορτηγά. Η Ηγουμενίτσα εδραιώνεται έτσι ως βασική δυτική πύλη της χώρας, με ιδιαίτερη σημασία για την ακτοπλοΐα, τα φορτία και τις συνδέσεις με την Αδριατική.

Ηγουμενίτσα: Σε ρότα μετασχηματισμού Στην Ηγουμενίτσα, ο μετασχηματισμός έχει σαφή ενεργειακή και επιχειρησιακή κατεύθυνση. Μέσω του ευ-

“

Μέσω του Πράσινου Ταμείου σχεδιάζεται η επιστροφή των εσόδων που απώλεσαν τα λιμενικά Ταμεία από τη μείωση κατά 50% των τελών στην ακτοπλοΐα.

Αλεξανδρούπολη: Γεωστρατηγικός κόμβος Η Αλεξανδρούπολη ενισχύει τον ρόλο της μέσα από έργα εκβάθυνσης, οδικής σύνδεσης και αναβάθμισης

►

ΡΕΠΟΡΤΑΖ ●

ΛΙΜΑΝΙΑ

► των υποδομών της. Οι εργασίες στη λιμενολεκάνη και στον δίαυλο ναυσιπλοΐας ολοκληρώθηκαν, αυξάνοντας το βάθος στα 12 έως 12,5 μέτρα, ενώ προχωρά η νέα σύνδεση του εμπορικού προβλήτα με την Περιφερειακή Οδό. Το βασικό έργο, προϋπολογισμού 18,45 εκατ. ευρώ, χρηματοδοτήθηκε από το Ταμείο Ανάκαμψης και το NextGenerationEU. Εκτός από τις εκβαθύνσεις, περιλαμβάνει οδική σύνδεση μήκους περίπου 1.500 μέτρων. Παράλληλα, ολοκληρώθηκε έργο ηλεκτροφωτισμού, αξίας σχεδόν 1 εκατ. ευρώ. Μετά τη ματαίωση της ιδιωτικοποίησης και τη διατήρηση του λιμένα υπό δημόσιο έλεγχο, η Αλεξανδρούπολη απέκτησε αναβαθμισμένη γεωπολιτική σημασία. Το λιμάνι λειτουργεί ως κόμβος μεταφοράς στρατιωτικού εξοπλισμού προς την Ανατολική Ευρώπη, ενώ συνδέεται όλο και περισσότερο με ενεργειακές υποδομές, το FSRU, τους αγωγούς φυσικού αερίου και τη νέα μονάδα ηλεκτροπαραγωγής ισχύος 840 MW. Η πιθανή ένταξή του σε ευρύτερους διεθνείς διαδρόμους, όπως ο IMEC, ενισχύει ακόμη περισσότερο τις προοπτικές του ως πύλης εμπορίου, ενέργειας και logistics. Ηράκλειο: Πολυλειτουργικό λιμάνι νέας γενιάς Το νέο master plan του λιμένα Ηρακλείου φιλοδοξεί να μετατρέψει το μεγαλύτερο λιμάνι της Κρήτης σε πολυλειτουργικό κόμβο της Ανατολικής Μεσογείου. Ο σχεδιασμός της κοινοπραξίας Grimaldi - Μινωικές Γραμμές προβλέπει νέο επιβατικό σταθμό 3.000 τ.μ., terminal κρουαζιέρας 5.000 τ.μ., αποθήκες logistics 20.000 τ.μ., ξενοδοχειακή μονάδα, συνεδριακό κέντρο, επέκταση του Προβλήτα 6, car terminal και ελεύθερη ζώνη. Το λιμάνι οργανώνεται σε εξειδικευμένες ζώνες για ακτοπλοΐα, κρουαζιέρα, εμπορευματοκιβώτια, logistics, ναυπηγοεπισκευή, γενικό και χύδην ξηρό φορτίο, εναλλακτικά καύσιμα και project cargo. Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στην πράσινη ενέργεια, με φωτοβολταϊκά άνω του 1,5 MW και εκτιμώμενη ετήσια παραγωγή 2,13 εκατ. kWh, καθώς και με εννέα ανεμογεννήτριες ισχύος 100 kW η καθεμία. Το cold ironing αποτελεί κεντρικό άξονα, καθώς οι ενεργειακές ανάγκες των πλοίων υπολογίζονται σε 22 εκατ. kWh ετησίως. Προβλέπεται, επίσης, μονάδα αφαλάτωσης με χρήση υφάλμυρου νερού, ώστε να μειωθεί η κατανάλωση ενέργειας και να ενισχυθεί η υδατική αυτονομία. Η σύνδεση του λιμανιού με το νέο αεροδρόμιο στο Καστέλι και τον Βόρειο Οδικό Άξονα Κρήτης δημιουργεί σημαντικές αναπτυξιακές δυνατότητες. Ωστόσο, όπως προειδοποιεί η διοίκηση του ΟΛΗ, οι μικροί και μεσαίοι ευρωπαϊκοί λιμένες κινδυνεύουν να βρεθούν σε ένα σύστημα δύο ταχυτήτων, καθώς καλούνται να υλοποιήσουν την ίδια πράσινη και ψηφιακή ατζέντα με τους μεγάλους λιμένες, αλλά με σαφώς περιορισμένους πόρους. Οι εκκρεμότητες σε Ελευσίνα, Βόλο και Λαύριο Η Ελευσίνα προορίζεται να λειτουργήσει ως συμπληρωματικός εμπορευματικός πόλος του Πειραιά. Για το τρίτο μεγαλύτερο εμπορικό λιμάνι της χώρας εκπονείται νέο business plan, ενώ αναμένεται διεθνής διαγωνιστική διαδικασία για την προσέλκυση επενδυτών. Στο Βόλο η υπόθεση αφορά τον διαγωνισμό για την πώληση του πλειοψηφικού πακέτου του Οργανισμού Λιμένος Βόλου (ΟΛΒ). Η ΟΛΘ Α.Ε., που διαχειρίζεται το λιμάνι της Θεσσαλονίκης, είχε προσφέρει 51 εκατ.

26

90ή ΔΕΘ

Με την ολοκλήρωση της επέκτασης του Προβλήτα 6, η τεχνική δυναμικότητα του λιμένα της Θεσσαλονίκης δύναται να φθάσει έως το 1,5 εκατ. TEUs.

Μέσω του μετασχηματισμού του σε ενεργειακό και επιχειρησιακό επίπεδο, ο λιμένας της Ηγουμενίτσας εδραιώνεται ως βασική δυτική πύλη της χώρας.

Μετά τη ματαίωση της ιδιωτικοποίησης και τη διατήρηση του λιμένα υπό δημόσιο έλεγχο, η Αλεξανδρούπολη απέκτησε αναβαθμισμένη γεωπολιτική σημασία.

ευρώ και είχε αναδειχθεί προτιμητέος επενδυτής. Πριν όμως ολοκληρωθεί η διαδικασία, το Υπερταμείο αποφάσισε να ματαιώσει τον διαγωνισμό, επικαλούμενο λόγους δημοσίου συμφέροντος και αλλαγή του σχεδιασμού για την αξιοποίηση του λιμανιού. Η ΟΛΘ προσέφυγε κατά της ματαίωσης και η υπόθεση έφθασε στο Συμβούλιο της Επικρατείας, το οποίο άνοιξε τον δρόμο ώστε να εξεταστεί επί της ουσίας από την Ενιαία Αρχή Δημοσίων Συμβάσεων (ΕΑΔΗΣΥ). Η ΕΑΔΗΣΥ δικαίωσε την ΟΛΘ, ακυρώνοντας την απόφαση του Υπερταμείου για τη ματαίωση του διαγωνισμού και δίνοντάς του προθεσμία έως τις 31 Αυγούστου για να συμμορφωθεί. Η υπόθεση, ωστόσο, δεν έχει τελειώσει. Σύμφωνα με πληροφορίες της «Ν», το Υπερταμείο προτίθεται να προσφύγει δικαστικά κατά της απόφασης της ΕΑΔΗΣΥ, ζητώντας την ανατροπή της. Επομένως, η τελική τύχη του διαγωνισμού και το αν η ΟΛΘ θα προχωρήσει τελικά στην απόκτηση του λιμανιού του Βόλου παραμένουν ανοιχτά. Στο Λαύριο, ο διαγωνισμός για το 51% του Οργανι-

σμού Λιμένος παραμένει σε εξέλιξη, αλλά ουσιαστικά σε εκκρεμότητα. Πέντε δεσμευτικές προσφορές είχαν υποβληθεί, χωρίς να έχει ανακοινωθεί αποσφράγιση οικονομικών προσφορών ή προτιμητέος επενδυτής. Παράλληλα, στην Πάτρα, το εγκεκριμένο master plan ανοίγει τον δρόμο για νέο εμπορευματικό προβλήτα, βάση υποστήριξης δραστηριοτήτων υδρογονανθράκων, φωτοβολταϊκά και έξι θέσεις cold ironing, ενώ εξελίσσονται διαδικασίες παραχώρησης δραστηριοτήτων κρουαζιέρας σε Πάτρα, Κατάκολο και Καβάλα.

“

Η επέκταση του Προβλήτα 6, που αναμένεται να ολοκληρωθεί σε 37-39 μήνες, θα αναβαθμίσει τη Θεσσαλονίκη σε λιμένα χαρακτηριστικών deep-sea port.

Το πραγματικό στοίχημα Το κρίσιμο ερώτημα για το 2026 δεν είναι εάν υπάρχουν επενδυτικά σχέδια. Υπάρχουν, είναι πολλά και καλύπτουν σχεδόν ολόκληρο το λιμενικό τόξο της χώρας. Το πραγματικό ζητούμενο είναι εάν θα υλοποιηθούν με ταχύτητα, θεσμική συνέπεια και επιχειρησιακή συνοχή. Τα ελληνικά λιμάνια έχουν μπροστά τους μια ιστορική ευκαιρία να ενισχύσουν τον ρόλο της χώρας στα logistics, στην ενέργεια, στον τουρισμό, στη ναυπηγοεπισκευή και στο διαμετακομιστικό εμπόριο. Η γεωγραφία προσφέρει το πλεονέκτημα και το επενδυτικό ενδιαφέρον είναι υπαρκτό. Η τελική επιτυχία, όμως, θα κριθεί από την ικανότητα της πολιτείας, των διοικήσεων και των επενδυτών να μετατρέψουν τα master plans, τις συμβάσεις και τις εξαγγελίες σε υποδομές που λειτουργούν, συνδέονται με τα διεθνή δίκτυα και παράγουν πραγματική αξία για την οικονομία και τις τοπικές κοινωνίες

ΡΕΠΟΡΤΑΖ ●

Energean: Η πρώτη θαλάσσια ερευνητική γεώτρηση έπειτα από 40 χρόνια στην Ελλάδα Από τον μύθο του Ασωπού, στην αναζήτηση για κοίτασμα υδρογονανθράκων

ADVERTORIAL

H

28

Ελλάδα βρίσκεται μπροστά σε ένα μοναδικό ορόσημο, στην πρώτη θαλάσσια ερευνητική γεώτρηση για τον εντοπισμό υδρογονανθράκων εδώ και 40 χρόνια! Η «Ασωπός 1» στο Block 2, στο Βορειοδυτικό Ιόνιο, προγραμματίζεται για το 1ο τρίμηνο του 2027, εφόσον ληφθούν εγκαίρως όλες οι απαιτούμενες άδειες. Η Energean έχει υποβάλει προς δημόσια διαβούλευση τη σχετική Μελέτη Περιβαλλοντικών και Κοινωνικών Επιπτώσεων, ενώ έχει υπογράψει συμφωνία με τη Stena Drilling για τη μίσθωση του γεωτρύπανου Stena DrillMAX που θα εκτελέσει την ερευνητική γεώτρηση. Ως χερσαία βάση υποστήριξης της γεώτρησης θα Η αρχική χρησιμοποιηθεί εκτίμηση (Gas ο λιμένας της Initially In Place) Ηγουμενίτσας, ενώ η για το δυναμικό μεταφορά προσωπικού προς το γεωτρύπανο φυσικού αερίου θα πραγματοποιείται στην περιοχή με ελικόπτερα από κινείται στα το αεροδρόμιο της 270 δισ. κυβικά Κέρκυρας. μέτρα (9,5 τριΗ τελετή σεκατομμύρια υπογραφής έλαβε κυβικά μέτρα χώρα στις 15 αερίου). Απριλίου στην Αθήνα στο Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας. Στη διάρκεια της παρουσίασής του ο κ. Μαθιός Ρήγας, Διευθύνων Σύμβουλος του ομίλου Energean, ανέφερε ότι η αρχική εκτίμηση (Gas Initially In Place) για το δυναμικό φυσικού αερίου στην περιοχή κινείται στα 270 δισ. κυβικά μέτρα (9,5 τρισεκατομμύρια κυβικά μέτρα αερίου). Το βάθος της γεώτρησης, η οποία θα εκτελεστεί 44 χιλιόμετρα μακριά από το πλησιέστερο ελληνικό έδαφος και 3 χιλιόμετρα μακριά από το όριο των ΑΟΖ της Ελλάδας και της Ιταλίας, θα φθάσει έως τα 4.622 μέτρα. Αν η γεώτρηση αποδειχθεί επιτυχής, θα χρειαστούν πρόσθετες επενδύσεις ύψους 5

90ή ΔΕΘ

Η δομή «Ασωπός» και η θέση της ερευνητικής γεώτρησης.

Τo γεωτρύπανο Stena DrillMAX που θα εκτελέσει τη γεώτρηση «Ασωπός 1».

δισ. ευρώ για την ανάπτυξη του κοιτάσματος το οποίο θα συνδεθεί μέσω πλωτής μονάδας τόσο με την Ελλάδα όσο και με την Ιταλία. Στο καλό σενάριο της επιτυχούς γεώτρησης, που συγκεντρώνει πιθανότητες της τάξης του 16%, τα έσοδα για το Ελληνικό Δημόσιο (με τις σημερινές τιμές του φυσικού αερίου) σε βάθος 20 ετών θα

φθάσουν στα 10 δισ. ευρώ. Πολλαπλάσιο, προφανώς, θα είναι το όφελος στο επίπεδο της ενεργειακής ασφάλειας και της αναβάθμισης του γεωστρατηγικού ρόλου της χώρας, αφού είναι χαρακτηριστικό ότι η Ελλάδα καταναλώνει ετησίως μεταξύ 6 και 7 δισ. κυβικά μέτρα φυσικού αερίου. Σημαντικά, επίσης, θα είναι τα αναπτυξιακά

Από την ιστορική υπογραφή της συμφωνίας για είσοδο της ExxonMobil στο Block 2.

Η γεωλογία της δομής «Ασωπός».

οφέλη (προοπτικές απασχόλησης, τεχνογνωσία, εκπαιδευτικό αντικείμενο κ.α.) για την ευρύτερη περιοχή της Δυτικής Ελλάδας.

H είσοδος της ExxonMobil και η παράταση του σταδίου ερευνών Τον Μάρτιο του 2026 η κοινοπραξία

Energean - ExxonMobil - HelleniQ Energy εισήλθε και επίσημα στη β΄φάση του σταδίου ερευνών που περιλαμβάνει την προετοιμασία και εκτέλεση της ερευνητικής γεώτρησης «Ασωπός 1». Είχε προηγηθεί, τον Νοέμβριο του 2025, η υπογραφή της συμφωνίας για την είσοδο της ExxonMobil στην κοινοπραξία με ποσοστό 60%, ενώ η

Energean συμμετέχει πλέον με 30% και η HelleniQ Energy με 10%. Σε μία εξέλιξη που καταδεικνύει τη διεθνή αναγνώριση της τεχνογνωσίας που έχει αναπτυχθεί από τους γεωλόγους και μηχανικούς της Energean, συμφωνήθηκε να παραμείνει διαχειριστής της κοινοπραξίας για την προετοιμασία και την εκτέλεση της ερευνητικής γεώτρησης η εταιρεία που ξεκίνησε την άκρως επιτυχημένη πορεία της στην Ανατολική Μεσόγειο από την Ελλάδα. Συνολικά, η επένδυση στην Η πλατφόρμα ερευνητική Smart Cities παρέγεώτρηση είναι της τάξης των 70 εκατ. ευρώ, εκ των οποίων περί ταχει10σειρά εκατ.εφαρμοευρώ θα επενδυθούν στην εθνικήγών και και τις προϊόντων τοπικές και απευθύνεται οικονομίες. πόλεις, κοινόΣτην κοινοπραξία έχουν σε συνολικά χορηγηθεί πέντε έτη για τηντητες, ολοκλήρωση οικισμούς που μπορούν να του σταδίου ερευνών, με την προϋπόθεση ενσωματώσουν της εκτέλεσης της ερευνητικής γεώτρησης είτε όλη την γκάμα εντός 18μήνου. των ερευνών, παρεχόμενων Ενόψει της δεύτερης φάσης υπηρεσιών η κοινοπραξία αποδέσμευσε μέρος τηςείτε μέρος αυτών. παραχώρησης. Η τρισδιάστατη σεισμική έρευνα που οδήγησε στον στόχο «Ασωπός» Για να ανοίξει ο δρόμος για την ερευνητική γέωτρηση, η Energean είχε πραγματοποιήσει τον Νοέμβριο του 2022 τρισδιάστατη γεωφυσική έρευνα χωρίς οποιοδήποτε περιβαλλοντικό ή άλλο πρόβλημα, σε μία έκταση της τάξης των 2.000 τετραγωνικών χιλιομέτρων. Η επεξεργασία και ερμηνεία των δεδομένων που αντλήθηκαν, οδήγησαν στον εντοπισμό της δομής «Ασωπός», η οποία ανήκει σε μια μέχρι σήμερα ανεξερεύνητη γεωλογική ζώνη, την προ-Απούλια. Η δομή του «Ασωπού» είναι ένα κλειστό ανθρακικό αντίκλινο, που συνιστά στόχο υψηλού ρίσκου αλλά και υψηλής πιθανής ανταμοιβής. Το βασικό γεωλογικό ρίσκο αφορά το αν η μετανάστευση των υδρογονανθράκων έγινε πριν ή μετά τη δημιουργία της γεωλογικής δομής ώστε να «παγιδευτούν» στο κοίτασμα. Όπως είχε παγιδεύσει ο θεός Ποσειδώνας την Κόρκυρα, κόρη του ποτάμιου θεού Ασωπού και της νύμφης Μετώπης και την είχε φέρει στο πανέμορφο νησί του Ιονίου, στο οποίο έδωσε μετέπειτα το όνομά της...

90ή ΔΕΘ

29

ΑΡΘΡΟ ●

Η ΔΕΘ, βασικός πυλώνας ανάπτυξης για όλη την Ελλάδα Στόχος, να καταστούν η Μακεδονία και η Θράκη, με επίκεντρο τη Θεσσαλονίκη, κέντρα Διαμετακομιστικού Εμπορίου, Παιδείας και Πολιτισμού, χώροι προσέλκυσης στρατηγικών επενδύσεων, τουριστικοί και θρησκευτικοί προορισμοί, καθώς και χρηματοοικονομικά κέντρα για ολόκληρη τη Χερσόνησο του Αίμου

Η Κώστας Γκιουλέκας Υφυπουργός Εσωτερικών για θέματα Μακεδονίας - Θράκης

30

90ή ΔΕΘ

Διεθνής Έκθεση Θεσσαλονίκης είναι βασικός πυλώνας ανάπτυξης όχι μόνο για την πόλη και τη Μακεδονία αλλά για ολόκληρη την Ελλάδα, αφού αποτελεί τον μοναδικό εθνικό εκθεσιακό φορέα στην πατρίδα μας. Ειδικότερα, αποτελεί ένα πολύτιμο «εργαλείο» εξωστρέφειας και οικονομικής προόδου και ανάπτυξης, καθώς η ΔΕΘ έχει διεθνή εμβέλεια. Για τους παραπάνω οικονομικούς αλλά, κυρίως, εθνικούς λόγους αποτελεί επιταγή η αναβάθμισή της, ώστε να συνεχίσει να έχει πρωτεύοντα ρόλο στα πεδία της τεχνολογίας, της ανάπτυξης, της καινοτομίας και της πρωτοπορίας. Σίγουρα, όμως, πέρα από το εθνικό επίπεδο προσφέρει πολύ σημαντικά οφέλη στη Μακεδονία και τη Θράκη, καθιερώνοντας τη Θεσσαλονίκη και στον εκθεσιακό τομέα ως πρωταγωνίστρια πόλη στη ΝΑ Ευρώπη. Η ανάπλαση της ΔΕΘ με τα δύο υπερσύγχρονα κτίρια που θα γίνουν έως το 2030, μετά τον διεθνή αρχιτεκτονικό διαγωνισμό που προηγήθηκε -που, μαζί με τα παλαιά κτίρια που θα διατηρηθούν, θα καλύπτουν συνολική επιφάνεια 40.500 τ.μ., στο βόρειο τμήμα της ΔΕΘ, μαζί με τα υπόγεια πάρκινγκ που θα γίνουν σε αυτά τα νέα κτίρια- θα της δώσει την ευκαιρία να αλλάξει σελίδα, να αποκτήσει ένα εντελώς σύγχρονο και πρωτοποριακό εκθεσιακό κέντρο στην καρδιά της Θεσσαλονίκης. Παράλληλα, με την ανάπλαση των εκθεσιακών χώρων, η Θεσσαλονίκη θα αποκτήσει ένα μεγάλο

μητροπολιτικό πάρκο - πνεύμονα πρασίνου, που θα μεταμορφώσει την πόλη με τις προδιαγραφές των αντίστοιχων σύγχρονων ευρωπαϊκών μεγαλουπόλεων. Σε όλα αυτά, το υπουργείο Εσωτερικών (Μακεδονίας-Θράκης) διαδραματίζει έναν σημαντικό, συντονιστικό ρόλο, σε απόλυτη και άμεση συνεργασία με τα υπόλοιπα συναρμόδια υπουργεία της κυβέρνησης, τη νέα διοίκηση της ΔΕΘ και τους εμπλεκόμενους φορείς της πόλης. Η Διεθνής Έκθεση Θεσσαλονίκης, μαζί με τα λιμάνια, τα Πανεπιστήμιά μας, τους σπουδαίους αρχαιολογικούς χώρους που διαθέτουμε στην περιοχή μας (όπως η Βεργίνα, το Δίον, η Μαρώνεια, τα Άβδηρα, τα Στάγειρα, η Αμφίπολη, οι Φίλιπποι, το Αρχαιολογικό Μουσείο Φλώρινας), την Εγνατία Οδό με τις κάθετες συνδέσεις που ενώνουν ηπείρους και πολιτισμούς, το Άγιον Όρος με την παγκόσμια μοναδικότητά του, αποτελούν τα συγκριτικά πλεονεκτήματα προκειμένου να καταστήσουμε τη Βόρειο Ελλάδα, με επίκεντρο τη Θεσσαλονίκη, το πιο σημαντικό σημείο αναφοράς για τα Βαλκάνια και την Ανατολική Μεσόγειο. Να αναδείξουμε, δηλαδή, τη Μακεδονία και τη Θράκη, με επίκεντρο τη Θεσσαλονίκη, σε κέντρα Διαμετακομιστικού Εμπορίου, Παιδείας και Πολιτισμού, χώρους προσέλκυσης στρατηγικών επενδύσεων, τουριστικούς και θρησκευτικούς προορισμούς, καθώς και χρηματοοικονομικά κέντρα για ολόκληρη τη Χερσόνησο του Αίμου. ΔΕΘ, Θεσσαλονίκη και Βόρεια Ελλάδα προχωρούν μαζί στο μέλλον, διαμορφώνοντας τις κατάλληλες συνθήκες ώστε ο θε-

Τις προηγούμενες δεκαετίες χάσαμε πολύτιμο χρόνο για τις υποδομές, τα μεγάλα έργα, αλλά και τις ευκαιρίες που θα έπρεπε να έχει η Θεσσαλονίκη.

σμός της Έκθεσης να συνεχίσει να πορεύεται με ισχυρή ταυτότητα, αντάξια της ιστορίας του, αποτελώντας ένα πολυδιάστατο κέντρο εθνικού, διεθνούς, οικονομικού, επιχειρηματικού, αλλά και τουριστικού ενδιαφέροντος, με διεθνή ακτινοβολία. Φυσικά, η ανάπλαση της ΔΕΘ δεν μπορεί από μόνη της να αποτελέσει την κινητήρια δύναμη για τη συνολική ανάπτυξη του βορειοελλαδικού χώρου. Η Θεσσαλονίκη, ως μια σύγχρονη ευρωπαϊκή μεγαλούπολη, αλλάζει σελίδα με τις νέες υποδομές που αποκτά, όπως η βασική γραμμή του Μετρό που παραδόθηκε εδώ και ενάμιση χρόνο στην κοινή χρήση και ο νέος κλάδος προς την Καλαμαριά, που θα διευκολύνει εξαιρετικά τις μετακινήσεις από και προς το κέντρο και την ανατολική πλευρά της πόλης και θα ανακουφίσει σημαντικά τις κυκλοφοριακές συνθήκες. Επιπρόσθετα, η παράδοση της υπερυψωμένης λεωφόρου -Flyover- στην Περιφερειακή Οδό της Θεσσαλονίκης (παραδίδεται την άνοιξη του 2027), το Νέο Παιδιατρικό Νοσοκομείο, το οποίο θα είναι το μεγαλύτερο των Βαλκανίων (παραδίδεται και αυτό την άνοιξη του 2027), οι οδικοί άξονες που ολοκληρώνονται, η επέκταση του 6ου Προβλήτα στο λιμάνι της Θεσσαλονίκης και ο σχεδιασμός για την κατασκευή του Μετρό στη δυτική πλευρά της πόλης, αλλάζουν ουσιαστικά τη μορφή, τον ρόλο και τις δυνατότητες που έχει πλέον η πρωτεύουσα της Μακεδονίας. Τις προηγούμενες δεκαετίες χάσαμε πολύτιμο χρόνο και υπήρξαν τραγικές καθυστε-

ρήσεις και στις υποδομές, τα μεγάλα έργα, αλλά και στις ευκαιρίες που θα έπρεπε να έχει η Θεσσαλονίκη. Αυτόν τον χαμένο χρόνο προσπαθούμε να κερδίσουμε και εργαζόμαστε με εντατικούς ρυθμούς, ώστε να μη μιλάμε για έργα που θα παραδοθούν αλλά για έργα που παραδόθηκαν ή παραδίδονται μέσα στα χρονοδιαγράμματά τους, κάτι που αντιλαμβάνονται στην καθημερινότητά τους οι Θεσσαλονικείς και οι επισκέπτες της πόλης. Έχουμε πολλή δουλειά ακόμη και υπάρχουν και άλλα έργα που είναι απαραίτητο να ολοκληρωθούν το συντομότερο δυνατόν. Ο εκσυγχρονισμός του αεροδρομίου «ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ», η σύνδεση του λιμανιού με την ΠΑΘΕ και η αναβάθμιση του σιδηροδρομικού δικτύου τόσο από και προς το λιμάνι της Θεσσαλονίκης όσο και στην υπόλοιπη Βόρειο Ελλάδα, η ολοκλήρωση των έργων σε βασικούς οδικούς άξονες, ο εκσυγχρονισμός των εισόδων - εξόδων προς τη χώρα μας από τους βασικούς συνοριακούς σταθμούς και μια σειρά από άλλα έργα είναι απαραίτητα για να ανεβάσουμε πιο ψηλά τη Μακεδονία και τη Θράκη. Η ειδοποιός διαφορά μεταξύ άλλων περιόδων και άλλων κυβερνήσεων με τη δική μας κυβέρνηση είναι ότι όλα τα βασικά έργα προχωρούν με εντατικούς ρυθμούς και οι απαραίτητες υποδομές βρίσκονται στην απόλυτη προτεραιότητά μας. Σήμερα, υπάρχει η πολιτική βούληση να προχωρήσει

Νέες υποδομές αλλάζουν τον ρόλο της Θεσσαλονίκης  Σύγχρονο και πρωτοποριακό εκθεσιακό κέντρο

 Μεγάλο μητροπολιτικό πάρκο - πνεύμονας πρασίνου

 Βασική γραμμή του Μετρό  Γραμμή Μετρό προς την Καλαμαριά  Υπερυψωμένη λεωφόρος -Flyoverστην Περιφερειακή Οδό της Θεσσαλονίκης

 Νέο Παιδιατρικό Νοσοκομείο, το μεγαλύτερο των Βαλκανίων

 Επέκταση του 6ου Προβλήτα στον ΟΛΘ  Σχεδιασμός γραμμής Μετρό στη δυτική πλευρά της πόλης

με πολύ γρήγορους ρυθμούς η ανάπτυξη στη Μακεδονία και τη Θράκη, υπάρχει το προσωπικό ενδιαφέρον του ίδιου του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη προς αυτήν την κατεύθυνση. Το υπουργείο Εσωτερικών Μακεδονίας - Θράκης ουσιαστικά έχει έναν συντονιστικό ρόλο σε όλα αυτά και οι πρωτοβουλίες που λάβαμε με την περιοδεία εξωστρέφειας στις πρωτεύουσες των βαλκανικών κρατών -Σόφια, Βελιγράδι, Βουκουρέστι-, η οποία συνεχίζεται και στα υπόλοιπα βαλκανικά κράτη, αποφέρουν ήδη σημαντικές συνεργασίες σε διάφορους τομείς. Παράλληλα, το Συντονιστικό Συμβούλιο της Θεσσαλονίκης, που θεσπίσαμε και λειτουργούμε στο ΥΜΑΘ, συγκεντρώνει στο ίδιο τραπέζι όλους τους εκπροσώπους των φορέων της πρωτεύουσας της Μακεδονίας και δίνει λύσεις σε σημαντικά καθημερινά προβλήματα και της πόλης αλλά και του βορειοελλαδικού χώρου. Τέλος, οι περιοδείες σε κάθε νομό ξεχωριστά της Βορείου Ελλάδος που πραγματοποιούμε έχουν ως στόχο την τόνωση της τοπικής επιχειρηματικότητας, την εκμετάλλευση των προοπτικών και των δυνατοτήτων των τοπικών αγορών σε κάθε νομό και την εξεύρεση λύσεων σε βασικά προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι συμπατριώτες μας σε κάθε πλευρά της Μακεδονίας και της Θράκης.

Η Θεσσαλονίκη, ως μια σύγχρονη ευρωπαϊκή μεγαλούπολη, αλλάζει σελίδα με τις νέες υποδομές που αποκτά.

90ή ΔΕΘ

31

ΡΕΠΟΡΤΑΖ ●

Η

Ευρώπη γερνάει, αλλά η Ελλάδα φαίνεται πως γερνάει γρηγορότερα, μιας και η αρνητική επίδραση που προκαλεί το δημογραφικό πρόβλημα είναι αισθητά πιο μεγάλη στη χώρα μας. Η δημογραφική κρίση απειλεί συνολικά το ευρωπαϊκό οικοδόμημα και η επίδραση γίνεται εμφανής όχι μόνο στο ασφαλιστικό σύστημα ή στην αγορά εργασίας, αλλά και στην ευρύτερη λειτουργία της οικονομίας. Η ανάγκη για άμεση λήψη μέτρων, ώστε να στηριχθούν (άρα να αυξηθούν) οι γεννήσεις, κρίνεται απαραίτητη. Εξίσου σημαντική όμως είναι και η βοήθεια προς τα πιο ηλικιωμένα άτομα, τα οποία συνεχώς αυξάνονται και αναζητούν ποιότητα ζωής και στήριξη από τρίτους, αφού οι δικές τους δυνάμεις τους εγκαταλείπουν. Πρόκειται για μια κρίσιμη αντίφαση: Από τη μία το προσδόκιμο ζωής αυξάνεται διαρκώς, όπως και η ανάγκη για παροχή προστασίας προς τους πιο ηλικιωμένους. Την ίδια στιγμή όμως προκύπτουν σημαντικές απώλειες στην αγορά εργασίας, αφού οι νέοι εργαζόμενοι ολοένα και λιγοστεύουν. Πρόσφατη έρευνα της Eurostat, που αφορά το 2025, ανέδειξε ένα σημαντικό τμήμα του προβλήματος. Μόνο το ένα στα πέντε νοικοκυριά στην Ευρώπη (23,4%) έχει παιδιά! Από αυτά, μόλις το 12,2% έχει τρία ή περισσότερα παιδιά, άρα πρόκειται για πολύτεκνη οικογένεια. Το 76,6% δεν έχει κανένα παιδί.

«ΘΡΥΑΛΛΙΔΑ» ΙΑ ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ Γ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ ΤΟ ΔΗΜΟΓΡΑΦΙΚΟ Όλα τα στοιχεία συγκλίνουν στο ότι η Ελλάδα γερνά με ρυθμούς πιο ταχείς από την υπόλοιπη Ευρώπη και σε συνδυασμό με τη στεγαστική κρίση το γεγονός αυτό αναδεικνύεται σε μείζον πρόβλημα Του Βασίλη Αγγελόπουλου vaggelopoulos@naftemporiki.gr

32

90ή ΔΕΘ

Η Ελλάδα, με 26,2% των νοικοκυριών με παιδί, βρίσκεται 2,8 ποσοστιαίες μονάδες πάνω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Όμως, η τάση στη χώρα μας είναι ξεκάθαρα πτωτική, με συνέπεια το πρόβλημα να γίνει ακόμα πιο έντονο τα αμέσως επόμενα έτη. Δεν είναι τυχαίο ότι στην ΕΕ., με στοιχεία του 2024, η γονιμότητα κυμάνθηκε στο 1,34 παιδί ανά γυναίκα. Πρόκειται για το χαμηλότερο επίπεδο που έχει καταγραφεί και είναι αισθητά κάτω από το όριο διατήρησης του πληθυσμού στα ίδια επίπεδα, που είναι τα 2,1 παιδιά ανά γυναίκα. Ως αποτέλεσμα, στην Ε.Ε. το 2024 γεννήθηκαν 3,55 εκατ. παιδιά. Όμως ο συγκεκριμένος αριθμός δεν μπορεί να συγκριθεί με τα 6,8 εκατ. γεννήσεις που είχαν καταγραφεί το 1964. Δείκτης γονιμότητας Στην Ελλάδα η εικόνα είναι σαφώς χειρότερη: Ο δείκτης γονιμότητας στη χώρα μας ήταν το 2024 μόλις 1,23 παιδί ανά γυναίκα. Γι’ αυτό και οι γεννήσεις έχουν υποχωρήσει δραματικά, από τις 117,6 χιλιάδες ετησίως την περίοδο 2008-2009, στις περίπου 65.000 το 2025, αριθμός που εκτιμάται ότι θα είναι στα ίδια ή και χαμηλότερα επίπεδα και φέτος. Το Κοινό Κέντρο Ερευνών (JRC) της Ε.Ε. εκτίμησε ότι σε αυτή τη φάση η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει 450,6 εκατ. κατοίκους. Η τάση θα είναι ανοδική για λίγο ακόμα, έως το 2029, που υπολογίζεται ότι θα ανέλθουν στα 453,3 εκατ. Όμως στη συνέχεια θα ξεκινήσει μια σταθερά καθοδική πορεία, που θα οδηγήσει στα 445 εκατ. κατοίκους το 2050 και στα 398,8 εκατ. κατοίκους το 2100. Αν επιβεβαιωθούν οι ανωτέρω προβλέψεις, τότε αυτό σημαίνει ότι θα προκύψει μείωση 11,8% και ο πληθυσμός της Ευρώπης θα επιστρέψει στα επίπεδα που ήταν το δεύτερο μισό του 1970. Η πτωτική πορεία του συνόλου του πληθυσμού της Ευρώπης όμως θα συνοδευτεί από αύξηση στο προσδόκιμο ζωής. Άρα, οι Ευρωπαίοι πολίτες μπορεί να είναι λιγότεροι, αλλά θα ζουν περισσότερο. Ήδη το 2024 ο σχετικός δείκτης υπολογίστηκε στα 81,5 έτη (84,1 για τις γυναίκες και 78,9 για τους άνδρες). Όμως αν συνεχιστεί η ανοδική πορεία, το 2100 εκτιμάται ότι πανευρωπαϊκά το προσδόκιμο ζωής μπορεί να υπερ-

“

βεί τα 90 έτη για τις γυναίκες και τα 86 έτη για τους άνδρες. Ουσιαστικά, οδεύουμε προς μια κοινωνία μακροζωίας, αν δεν υπάρξουν σημαντικές ανατροπές (π.χ. πανδημίες, πόλεμοι). Αποτέλεσμα της αύξησης του προσδόκιμου ζωής είναι και η γήρανση του πληθυσμού. Συνολικά, στα κράτη-μέλη εκτιμάται ότι μέχρι το 2050 το 1/3 των πολιτών (από το 1/5 που είναι σήμερα) θα έχει ηλικία άνω των 65 ετών. Μάλιστα, οι πολίτες που θα είναι άνω των 80 ετών, από μόλις 6% που είναι σήμερα, θα υπερβούν το 15% μέχρι το 2100. Σήμερα, ο δείκτης εξάρτησης ηλικιωμένων είναι 34 ανά 100 άτομα εργάσιμης ηλικίας. Το 2050 υπολογίζεται ότι θα ξεπεράσει τα 50, σε τουλάχιστον 13 κράτη-μέλη. Την ίδια στιγμή, όμως, αρνητική αναμένεται να είναι η πορεία στην αγορά εργασίας. Υπολογίζεται ότι μέχρι το 2050, κάθε χρόνο η Ε.Ε. θα χάνει 1,2 εκατ. άτομα εργάσιμης ηλικίας, κατά μέσο όρο. Αν μάλιστα δεν υπήρχε η στήριξη από την πλευρά της μετανάστευσης, τότε οι απώλειες θα ήταν διπλάσιες. Όλα αυτά που προκαλεί η δημογραφική κρίση έχουν αρνητική επίδραση και στις νεότερες γενιές. Σύμφωνα με την Ε.Ε., περίπου οι μισοί νέοι ηλικίας 18-34 ετών, το 2024 εξακολουθούσαν να ζουν στο πατρικό τους. Μεταξύ 2007 και 2024 η ιδιοκατοίκηση μειώθηκε κατά 16,3% στην ηλικιακή ομάδα 25 έως 35 ετών. Τα συγκεκριμένα στοιχεία επιβεβαιώνονται πλήρως από το ποσοστό φτώχειας, που στους νέους ηλικίας 25-29 ετών έχει ανέλθει στο 22,3% για όσους γεννήθηκαν τη δεκαετία του ’90, σχεδόν διπλάσιο από το 11,2% που είχε καταγραφεί 30 χρόνια -δηλαδή μια γενιά- νωρίτερα. Ουσιαστικά, η νέα γενιά καλείται να εργαστεί περισσότερο, με χαμηλές αποδοχές, αντιμετωπίζοντας ξεκάθαρο πρόβλημα εύρεσης στέγης, ενώ γνωρίζει ότι είναι τόσο χαμηλά τα ποσοστά αναπλήρωσης, ώστε στο μέλλον οι συντάξεις που θα λάβει θα είναι αισθητά πιο χαμηλές από εκείνες που καταβάλλονται σήμερα. Μάλιστα, τις σημερινές (υψηλότερες) συντάξεις η συγκεκριμένη γενιά τις στηρίζει, μέσω των ασφαλιστικών εισφορών που καταβάλλει, σε ένα ευρύτερα αναδιανεμητικό ασφαλιστικό σύστημα. ►

Στα κράτη-μέλη της Ε.Ε. εκτιμάται ότι μέχρι το 2050 το 1/3 των πολιτών (από το 1/5 που είναι σήμερα) θα έχει ηλικία άνω των 65 ετών. Οι πολίτες που θα είναι άνω των 80 ετών, από μόλις 6% που είναι σήμερα, θα υπερβούν το 15% μέχρι το 2100.

Τα ηλικιωμένα άτομα αυξάνονται στη χώρα μας, την ώρα που ο δείκτης γονιμότητας το 2024 ήταν μόλις 1,23 παιδί ανά γυναίκα.

90ή ΔΕΘ

33

ΡΕΠΟΡΤΑΖ ●

ΔΗΜΟΓΡΑΦΙΚΟ

ΕΞΕΛΙΞΗ ΓΕΝΝΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΘΑΝΑΤΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

143.904

140

ΘΑΝΑΤΟΙ ΣΥΝΟΛΟ= 1.966.096 124.495

120

122.914

114.766 111.794

109.084 100

94.134 88.553 85.346

80

ΓΕΝΝΗΣΕΙΣ ΣΥΝΟΛΟ= 1.404.001 66.532

60 2010

2011

2012

2013

2014

2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

2025

ΦΥΣΙΚΗ ΜΕΤΑΒΟΛΗ 5.682

-4.671

-16.297

-17.660

-21.939

-29.336

-25.890

-35.942

-33.851

-41.198

-46.261

–58.558

–64.697

–56.646

–58.449

–56.382

Πηγή: ΕΝΥΠΕΚΚ

►

Αυξάνεται και στην Ελλάδα η μέση ηλικία απόκτησης παιδιών Η ανωτέρω εικόνα, που δημιουργείται από το δημογραφικό πρόβλημα πανευρωπαϊκά, φαίνεται ότι αντικατοπτρίζεται σε πολύ μεγάλο βαθμό στην Ελλάδα. Δεν είναι μόνο η κατάρρευση των γεννήσεων κατά τις δύο τελευταίες δεκαετίες (μείωση κατά 44%, από 117,6 χιλ. το 2008, σε 65 χιλ. το 2025). Εξίσου σημαντικό είναι και το στοιχείο ότι αυξάνεται η μέση ηλικία για την απόκτηση παιδιών. Σύμφωνα με στοιχεία του Ινστιτούτου Δημογραφικών Ερευνών και Μελετών (ΙΔΕΜ), το 2008 ήταν τα 30,2 έτη η συγκεκριμένη μέση ηλικία. Μετά από δεκαεπτά χρόνια, το εν λόγω όριο αυξήθηκε στα 32,2 έτη (2025), ενώ η εκτίμηση για το 2026 είναι ότι θα κινηθεί και άλλο ανοδικά, φτάνοντας στα 32,3 έτη. Έτσι, τώρα πια, μόλις το 30% των νέων μητέρων είναι κάτω από 30 ετών, άρα έχουν πιο αναπαραγωγική ηλικία. Το 2008 το αντίστοιχο ποσοστό ήταν 48% και το 1980 ήταν 78%! Ακριβώς αντίθετη πορεία καταγράφει το ποσοστό των γυναικών που γίνονται μητέρες στην Ελλάδα και είναι άνω των 40 ετών. Από μόλις 1,8% που ήταν το 1980, αυξήθηκε στο 4,5% την περίοδο 2008-2009 για να φτάσει στο 11,2% το 2025. Το στοιχείο αυτό δικαιολογεί γιατί προκύπτει μείωση της γονιμότητας των γυναικών, που έχουν γεννηθεί από το 1960 και μετά. Είναι χαρακτηριστικό ότι όσες γυναίκες είχαν γεννηθεί μέχρι τα τέλη του 1950, αποκτούσαν, κατά

34

ΣΥΝΟΛΟ= -562.095

90ή ΔΕΘ

μέσο όρο, 2 παιδιά. Αντίθετα, ο συγκεκριμένος μέσος όρος έχει υποχωρήσει στο 1,5 παιδί για όσες γυναίκες έχουν γεννηθεί κοντά στο 1985. Πρόβλημα όμως δημιουργεί και η μείωση του πλήθους των γυναικών που βρίσκονται σε αναπαραγωγική ηλικία, στοιχείο που δείχνει τις λιγότερες γεννήσεις που πραγματοποιούνται από το 1980 και μετά, αλλά και τη μετανάστευση μεγάλου πλήθους πολιτών για το εξωτερικό, την τελευταία δεκαπενταετία, λόγω διαδοχικών κρίσεων (οικονομική, υγείας, ενέργειας, πληθωρισμού και ακρίβειας προϊόντων). Διαπιστώνεται μείωση κατά 480 χιλ. των γυναικών ηλικίας 25-44 ετών, από το 2008 έως το 2025. Από όλα τα ανωτέρω στοιχεία για την Ελλάδα, δεν προκαλεί εντύπωση που η χώρα είχε τη μεγαλύτερη ποσοστιαία μείωση γεννήσεων ανάμεσα σε όλα τα κράτη-μέλη της Ε.Ε. των 27, που ήταν 20% την περίο-

“

Η Ελλάδα είχε τη μεγαλύτερη ποσοστιαία μείωση γεννήσεων ανάμεσα σε όλα τα κράτη-μέλη της Ε.Ε. των 27, που ήταν 20% την περίοδο από το 1980 μέχρι το 2008 και έφτασε το 45% από το 2009 έως και το 2025.

δο από το 1980 μέχρι το 2008 και έφτασε το 45% από το 2009 έως και το 2025. Εκτός από τη μείωση της γονιμότητας από γενιά σε γενιά, την αύξηση της ηλικίας απόκτησης παιδιών, αλλά και τη μαζική μετανάστευση από το 2010 και μετά, υπάρχει μια σειρά από πρόσθετους παράγοντες που λειτουργούν επιβαρυντικά στο ήδη διογκωμένο δημογραφικό πρόβλημα. Σε αυτή την κατηγορία συγκαταλέγεται η απουσία ενός ευνοϊκού περιβάλλοντος για να αποκτήσουν παιδιά οι νεότερες γενιές που βρίσκονται σε ηλικία δημιουργίας οικογένειας. Η αύξηση της ανεργίας κατά τα προηγούμενα έτη διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο, όπως και οι δυσκολίες σταθερής ένταξης στην αγορά εργασίας, συνδυαστικά με τη μείωση των πραγματικών εισοδημάτων. Παρά την αντιστροφή της αρνητικής πορείας κατά τα τελευταία έτη, η επίδραση στις νεότερες γενιές ήταν πολύ μικρή, λόγω πληθωρισμού, άρα και ακρίβειας των προϊόντων. Από το 2020 και μετά, ιδιαίτερα στα μεγάλα αστικά κέντρα, εντοπίζεται σημαντικό πρόβλημα εύρεσης στέγης, ιδιαίτερα για τα νέα ζευγάρια. Η στεγαστική κρίση έχει δημιουργήσει ακόμα μεγαλύτερο αίσθημα ανασφάλειας, στοιχείο που επιδρά αρνητικά στην προοπτική για δημιουργία οικογένειας, άρα και στην απόκτηση πολλών παιδιών

ΡΕΠΟΡΤΑΖ ●

ΔΙΑΤΗΡΩΝΤΑΣ...

ΑΣΦΑΛΕΣ ΤΟ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ

Η μείωση της ανεργίας που συντελέστηκε κατά τα τελευταία έτη και οδήγησε σε μονοψήφιο ποσοστό τον σχετικό δείκτη, από τη μία, και η αύξηση της απασχόλησης, από την άλλη, πρόσφεραν πολύτιμο «οξυγόνο» στο συνταξιοδοτικό σύστημα της χώρας, που βάλλεται, όμως, από το δημογραφικό πρόβλημα Του Βασίλη Αγγελόπουλου vaggelopoulos@naftemporiki.gr

Ο

ι μεταρρυθμίσεις του παρελθόντος έχουν επιφέρει μια σημαντική ισορροπία, που, όμως, για να διατηρηθεί, χρειάζεται επαγρύπνηση και, αν χρειαστεί, λήψη μέτρων προκαταβολικά και όχι με καθυστέρηση, όπως στα χρόνια της οικονομικής κρίσης. Τα όρια ηλικίας σε συνδυασμό με το ύψος των συντάξεων πάντα διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο για την πορεία του όποιου ασφαλιστικού συστήματος. Πόσο μάλλον στην Ελλάδα, που έχει υποστεί, την τελευταία δεκαπενταετία, δραματικές περικοπές στις συντάξεις (κύριες και επικουρικές), σε συνδυασμό με σκληρή αύξηση των ορίων ηλικίας συνταξιοδότησης. Σε κάθε περίπτωση, διατηρείται το σύστημα των τριών πυλώνων ασφάλισης, που όμως χρειάζονται ειδική προστασία και έλεγχο. Ο πρώτος πυλώνας είναι ένα υποχρεωτικό δημόσιο σύστημα καθορισμένων παροχών, όπου οι εισφορές των εργαζομένων χρηματοδοτούν τις παροχές των σημερινών συνταξιούχων. Ο δεύτερος πυλώνας συμπληρώνει τις παροχές του πρώτου, μέσω ενός πλήρους κεφαλαιοποιητικού συστήματος καθορισμένων εισφορών, όπου οι εισφορές εργοδοτών και εργαζομένων επενδύονται σε ατομικούς λογαριασμούς, για να χρηματοδοτήσουν τις μελλοντικές παροχές των ιδίων εργαζομένων, όταν συνταξιοδοτηθούν με τη σειρά τους. Συνήθως, οι εισφορές είναι υποχρεωτικές και τη διαχείριση των κεφαλαίων αναλαμβάνουν τα όποια επαγγελματικά Ταμεία ή ασφαλιστικές επιχειρήσεις δημιουργούνται γι’ αυτό τον σκοπό. Μόνο τυχαίο δεν είναι ότι η κυβέρνηση προώθησε σχέδιο νόμου εν μέσω θέρους, για να αναμορφώσει τον β’ πυλώνα ασφάλισης. Η αύξηση των Ταμείων Επαγγελματικής Ασφάλισης (ΤΕΑ), άρα και των κεφαλαίων που υπάρχουν εκεί, προς επένδυση, αποτελεί κομβικής σημασίας στόχευση. Δεν είναι τυχαίο ότι η Ελλάδα, με συμμετοχή μόλις 1%

36

90ή ΔΕΘ

του ΑΕΠ στα ΤΕΑ, κατατάσσεται ουραγός. Με βάση τα στοιχεία της Ελληνικής Ένωσης Ταμείων Επαγγελματικής Ασφάλισης (ΕΛΕΤΕΑ), στις 31.12.2025, τα περιουσιακά στοιχεία του συνόλου των ΤΕΑ, προαιρετικής και υποχρεωτικής ασφάλισης, ανήλθαν στα 2,83 δισ. ευρώ (ετήσια αύξηση 12,3%). Όσον αφορά την αξία του Ενεργητικού των 29 ΤΕΑ προαιρετικής ασφάλισης, την ίδια περίοδο, τα περιουσιακά τους στοιχεία ανήλθαν σε 621 εκατ. ευρώ (ετήσια αύξηση 33,5%). Ο τρίτος πυλώνας περιλαμβάνει προαιρετικές ατομικές επιλογές συνταξιοδότησης, μέσω συνταξιοδοτικής αποταμίευσης (ασφάλειες ζωής). Αφορά, όμως, όλους όσοι έχουν την οικονομική δυνατότητα να καταβάλλουν πρόσθετες εισφορές, από εκείνες που προβλέπονται από το κράτος. Το τελευταίο περιορίζεται στην εποπτεία, έτσι ώστε να μπορεί να διασφαλιστεί η προστασία των επενδυτών, ανά περίπτωση. Σύμφωνα με την Παγκόσμια Τράπεζα, υπάρχει και ο «μηδενικός πυλώνας»: Πρόκειται για μία μη ανταποδοτική «κοινωνική σύνταξη», που χρηματοδοτείται από τα φορολογικά έσοδα και στοχεύει στο να παρέχει ένα βασικό επίπεδο προστασίας των ηλικιωμένων. Στην Ελλάδα, ο συγκεκριμένος χαρακτηρισμός αντιστοιχεί στην «εθνική σύνταξη». Στη χώρα μας, σήμερα, το 95% των συνταξιοδοτικών παροχών χορηγείται από το κράτος και μόλις το 5% από τον 2ο (Επαγγελματική Ασφάλιση) και από τον 3ο (Ιδιωτική Ασφάλιση) πυλώνα ασφάλισης. Η ευρωπαϊκή στρατηγική Η Ε.Ε. έχει ήδη χαράξει μια στρατηγική για την Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων (SIU). Μόλις στις 20 Νοεμβρίου 2025, εγκρίθηκε δέσμη μέτρων για να ενισχυθούν οι συμπληρωματικές, κεφαλαιοποιητικές συντάξεις, με στόχο να δοθούν στα νοικοκυριά περισσό-

Ο πληθυσμός που θα βρίσκεται σε ηλικία εργασίας προβλέπεται ότι μπορεί να μειωθεί, τα επόμενα 40 χρόνια, περισσότερο από 30% στην Ελλάδα, έναντι 13% στις 38 χώρες - μέλη του ΟΟΣΑ.

τερες ευκαιρίες, για να εξασφαλίσουν επαρκές εισόδημα κατά τη συνταξιοδότηση. Τα μέτρα έχουν ως στόχο να αυξηθεί η συνταξιοδοτική αποταμίευση, μέσω των κεφαλαιαγορών, και ταυτόχρονα να υπάρξουν νέες μορφές χρηματοδότησης για τις επιχειρήσεις, έτσι ώστε να τονωθεί η οικονομική ανάπτυξη και η ανταγωνιστικότητα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Με τον τρόπο αυτόν, προειδοποιούνται τα κράτη - μέλη για τον κίνδυνο ανεπάρκειας των σημερινών συντάξεων. Έτσι, αναπτύσσεται ένα σύστημα για τη μέτρηση της προόδου των κρατών - μελών, όσον αφορά την επάρκεια και τη βιωσιμότητα των συντάξεων. Η Ε.Ε. συστήνει στα κράτη - μέλη να λάβουν μέτρα για τη χρηματοοικονομική εκπαίδευση, να αναπτύξουν συστήματα παρακολούθησης των συντάξεων για τα φυσικά πρόσωπα και να στηρίξουν την εισαγωγή συστημάτων αυτόματης ένταξης σε ταμεία του 2ου πυλώνα, για τη διασφάλιση της επάρκειας της συνταξιοδοτικής κάλυψης. Πρακτικά, αυτό σημαίνει ότι ένα ποσοστό των εισφορών των ασφαλισμένων θα διοχετεύεται υποχρεωτικά σε ταμεία του 2ου πυλώνα, αντί για το κρατικό - διανεμητικό σύστημα του 1ου πυλώνα. Όσον αφορά την αύξηση της διαφάνειας, η Ε.Ε. συστήνει την ανάπτυξη Εθνικού Συστήματος Παρακολούθησης Συντάξεων. Πρόκειται για ένα ψηφιακό εργαλείο που θα παρέχει στους πολίτες την πλήρη εικόνα των δικαιωμάτων που έχουν από όλους τους πυλώνες ασφάλισης και, ιδανικά, των προβλεπόμενων συνταξιοδοτικών παροχών από όλες τις πηγές. Χωρίς το Ταμείο Ανάκαμψης Όλα αυτά την ώρα που ολοκληρώνεται η όποια επενδυτική ώθηση δόθηκε από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανάπτυξης και Ανθεκτικότητας (ΤΑΑ), αφού η συγκεκριμένη στήριξη λήγει στο τέλος της τρέχουσας χρονιάς. Το Μεσοπρόθεσμο Πρόγραμμα 2026 - 2029 παραδέχεται ότι οι ρυθμοί ανάπτυξης της ελληνικής οικονομίας θα ►

90ή ΔΕΘ

37

ΡΕΠΟΡΤΑΖ ●

ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ

► είναι μικρότεροι την επόμενη τετραετία, άρα είναι πιθανό να μειωθεί και η δυνατότητα κρατικής χρηματοδότησης του ασφαλιστικού συστήματος. Άρα αποτελεί ζητούμενο, εάν προκύψει μείωση των μεταβιβάσεων από τον κρατικό προϋπολογισμό προς τον ΕΦΚΑ, να μην προκαλέσει ανάλογη μείωση και των συντάξεων. Με κίνδυνο το ασφαλιστικό σύστημα να βρεθεί σε οριακή κατάσταση, τα στοιχεία δείχνουν ότι η Ελλάδα βρίσκεται στη χαμηλότερη θέση της κατάταξης ως προς το ύψος της συνταξιοδοτικής αποταμίευσης, που το 2024 ήταν 14,4 δισ. ευρώ ή 6,1% του ΑΕΠ. Από αυτά, τα 2,5 δισ. ευρώ προήλθαν από τα Επαγγελματικά Ταμεία (1,1% του ΑΕΠ), τα 2,2 δισ. ευρώ (0,9% του ΑΕΠ) από Ομαδικά Ασφαλιστικά Συμβόλαια (2ος πυλώνας) και τα υπόλοιπα 9,7 δισ. ευρώ (4,1% του ΑΕΠ) από Ατομικά Ασφαλιστικά Συμβόλαια (3ος πυλώνας). Ξεχωριστό ρόλο, ως προς το να αποκτήσει κάποια «δικλίδα ασφαλείας» το ασφαλιστικό σύστημα της χώρας, διαδραματίζει το ΤΕΚΑ. Το Ταμείο Επικουρικής Κεφαλαιοποιητικής Ασφάλισης υφίσταται από το 2022 και δέχεται στις τάξεις του όλους τους νεοεισερχόμενους στην αγορά εργασίας. Εκτιμάται ότι, έως τώρα, έχει πάνω από 500.000 ασφαλισμένους και έχει συγκεντρώσει κεφάλαια άνω των 300 εκατ. ευρώ, από τις εισφορές που εισπράττει. Από την απόδοση των κεφαλαίων που θα ξεκινήσει η επένδυσή τους μετά τα πέντε πρώτα έτη λειτουργίας, θα φανεί εάν το ΤΕΚΑ θα επιτελέσει τον μακροπρόθεσμο ρόλο του, που είναι να προσφέρει διασφάλιση στις μελλοντικές επικουρικές συντάξεις. Τα όρια ηλικίας Σε ό,τι αφορά τα όρια ηλικίας συνταξιοδότησης, με τον «νόμο Κατρούγκαλου» (ν. 4387/16) υποκαταστάθηκε ο πρώτος μνημονιακός νόμος, που σχετιζόταν με το Ασφαλιστικό, γνωστός και ως «νόμος Λοβέρδου» (ν.

3863/10). Εκεί, είχε προβλεφθεί για πρώτη φορά η σύνδεση των ορίων ηλικίας συνταξιοδότησης με το προσδόκιμο ζωής. Οι σχετικές αναπροσαρμογές θα πρέπει να γίνονται -αν χρειάζεται- ανά τριετία. Η πρώτη εφαρμογή της διάταξης επρόκειτο να γίνει το 2024. Κάτι τέτοιο, όμως, δεν συνέβη, αφού διαπιστώθηκε ότι το προσδόκιμο της επιβίωσης για τους άνω των 65 ετών δεν είχε μεταβληθεί. Η επόμενη εφαρμογή της διάταξης έχει προγραμματιστεί για το 2027. Ήδη, όμως, το υπουργείο Εργασίας έχει ανακοινώσει ότι δεν πρόκειται να γίνει χρήση της εν λόγω διάταξης, ούτε τότε. Αιτία είναι ότι πάλι δεν προκύπτει λόγος περαιτέρω ελέγχου του ασφαλιστικού συστήματος για ενδεχόμενη αύξηση των ορίων ηλικίας. Άρα η συγκεκριμένη διάταξη ακόμα δεν έχει εφαρμοστεί, κάτι που αναμένεται να γίνει πια το 2030, όταν και θα εκτιμηθεί εκ νέου το προσδόκιμο ζωής στα 65 έτη και άνω. Πάντως, το μέτρο εφαρμόζεται σε πολλά ευρωπαϊκά κράτη και σχετίζεται με τη βιωσιμότητα των ασφαλιστικών συστημάτων. Υπενθυμίζεται ότι, το 2024, στην τελευταία έκθεση της Ε.Ε. «Ageing Report» προβλέπεται αύξηση του προσδόκιμου ζωής κατά 1,5 έτος έως το 2030 για την Ελλάδα. Με τον τρόπο αυτόν, όμως, είναι σαν να υποδεικνύεται ανάλογη αύξηση στο γενικό όριο ηλικίας συνταξιοδότησης, δηλαδή κατά 1,5 έτος, επίσης κατά το 2030. Σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο, το γενικό όριο θα αυξηθεί στα 68,5 έτη, από 67 έτη που είναι σήμερα,

38

90ή ΔΕΘ

Πολύ περιορισμένη χαρακτηρίζει ο ΟΟΣΑ τη συμμετοχή των συνταξιούχων στην αγορά εργασίας.

δισ. ευρώ η συνταξιοδοτική αποταμίευση στην Ελλάδα το 2024

χιλ. οι ασφαλισμένοι του Ταμείου Επικουρικής Κεφαλαιοποιητικής Ασφάλισης

των συνταξιούχων στην Ελλάδα συνεχίζει να εργάζεται

ή για πρόωρη συνταξιοδότηση στα 63,5 έτη, από 62 που είναι σήμερα. Άλλωστε, η πρόσφατη έκθεση του ΟΟΣΑ (2025) κατατάσσει ήδη την Ελλάδα μεταξύ των πιο «γερασμένων» χωρών - μελών του Οργανισμού, με την αναλογία των ατόμων άνω των 65 ετών, προς τον πληθυσμό εργάσιμης ηλικίας, να αυξάνεται ταχύτατα έως το 2050. Στην ενδέκατη έκδοση του «Pensions at a Glance» και στο ειδικό κεφάλαιο όπου σχετίζεται ο ρυθμός της γήρανσης του πληθυσμού με τις πρόσφατες συνταξιοδοτικές μεταρρυθμίσεις, τονίζεται ότι ο λόγος των ηλικιωμένων (άνω των 65 ετών) προς τα άτομα παραγωγικής ηλικίας αυξήθηκε κατά περίπου 15 μονάδες την περίοδο από το 1994 έως και το 2024. Κατά τη συγκεκριμένη τριακονταετία, από το 25,5% ανήλθε στο 41,6% το εν λόγω ποσοστό. Εκτιμάται δε ότι θα υπάρξει ραγδαία αύξηση, που μπορεί να φτάσει έως και το 70,7% στα επόμενα 30 χρόνια, δηλαδή έως το 2054. Αντιστρόφως, ο πληθυσμός που θα βρίσκεται σε ηλικία εργασίας προβλέπεται ότι μπορεί να μειωθεί, τα επόμενα 40 χρόνια, περισσότερο από 30% στην Ελλάδα, έναντι 13% στις 38 χώρες - μέλη του ΟΟΣΑ. Ο Οργανισμός επισημαίνει ότι η ηλικία συνταξιοδότησης με πλήρη σύνταξη στην Ελλάδα στα 62 χρόνια είναι από τις χαμηλότερες στον κόσμο. Επίσης, μόνο το 10% των συνταξιούχων συνεχίζει να εργάζεται, ποσοστό που εκτιμάται ότι δείχνει πως είναι πολύ περιορισμένη η συμμετοχή των συνταξιούχων στην αγορά εργασίας. Την ίδια στιγμή, η ανεργία των νέων κάτω των 25 ετών βρίσκεται στο 18,8%, έναντι 14,4% στην Ευρωζώνη. Τα ποσοστά στη γυναικεία ανεργία είναι 10,9%, έναντι 6,5%, αντίστοιχα. Ο ΟΟΣΑ επισημαίνει ότι στην Ελλάδα τα περιουσιακά στοιχεία που προορίζονται για την παροχή των συντάξεων βρίσκονται κάτω από το 5% ως ποσοστό του ΑΕΠ, όταν υπερβαίνουν το 100%, σε χώρες όπως η Δανία, η Ολλανδία, το Ην. Βασίλειο και ο Καναδάς

ΑΡΘΡΟ ●

Η Βόρεια Ελλάδα, ψηφιακός λιμένας της ΝΑ Ευρώπης Ένα ολιστικό σχέδιο, που συνδέει τα μεγάλα έργα με την καινοτομία αιχμής, δημιουργεί ένα νέο παραγωγικό υπόδειγμα, το οποίο μετεξελίσσει τη Θεσσαλονίκη και την ευρύτερη περιοχή της Βόρειας Ελλάδας

Η Σταύρος Καλαφάτης Υφυπουργός Ανάπτυξης, βουλευτής Α’ Θεσσαλονίκης

40

90ή ΔΕΘ

Θεσσαλονίκη και η ευρύτερη περιφέρεια της Βόρειας Ελλάδας διανύουν την πιο δυναμική περίοδο μετασχηματισμού στη σύγχρονη ιστορία τους. Μακριά από εξαγγελίες χωρίς αντίκρισμα του παρελθόντος, η περιοχή μας μετεξελίσσεται σε «Ψηφιακό Λιμένα της Νοτιοανατολικής Ευρώπης» με απτά και μετρήσιμα αποτελέσματα. Η σύζευξη των 30 μεγάλων έργων υποδομής της Ατζέντας «Θεσσαλονίκη 2030» -που καταρτίσαμε με προτροπή του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη- με την οικονομία της γνώσης δημιουργεί ήδη ένα νέο παραγωγικό υπόδειγμα. Σ’ αυτό η τεχνολογική πρόοδος μεταφράζεται σε ποιοτικές θέσεις εργασίας, αντιστροφή του brain drain και ουσιαστική κοινωνική ευημερία. Η Ελλάδα κατέγραψε ιστορικό ρεκόρ στις συνολικές δαπάνες Έρευνας και Ανάπτυξης, ξεπερνώντας τα 3,655 δισ. ευρώ (1,54% του ΑΕΠ, αυξημένες κατά 68% σε σχέση με το 2018). Παράλληλα, η χώρα αναδείχθηκε 1η στην Ευρώπη το 2025 σε ρυθμό αύξησης επενδύσεων Venture Capital, σύμφωνα με την PitchBook, ενώ οι Άμεσες Ξένες Επενδύσεις ξεπέρασαν τα 8 δισ. ευρώ. Στην καρδιά αυτής της επιτυχίας, η Θεσσαλονίκη πέτυχε δεκαπλασιασμό των εργαζομένων υψηλής εξειδίκευσης και τριπλασιασμό των τεχνολογικών επιχειρήσεων, με οικονομική δραστηριότητα άνω των 700 εκατ. ευρώ. Σήμερα, περισσότεροι από 3.000 μηχανικοί λογισμικού στελεχώνουν τα διεθνή hubs κολοσσών που επενδύουν

δυναμικά στην πόλη, ενώ το οικοσύστημα καινοτομίας ωριμάζει ταχύτατα με 44 ενεργές spin-offs και 17 υπό ίδρυση, με το 56% των τοπικών startups να εστιάζει στην Τεχνητή Νοημοσύνη. Η νέα εποχή θεμελιώνεται σε στρατηγικές, χρηματοδοτημένες υποδομές:  ThessINTEC: Το Τεχνολογικό Πάρκο 4ης γενιάς διασφάλισε εθνική χρηματοδότηση πάνω από 30,3 εκατ. ευρώ από το Πρόγραμμα Ανάπτυξης του υπουργείου Ανάπτυξης, ενώ αναμένεται να κινητοποιηθούν επενδύσεις περίπου 500 εκατ. ευρώ και να δημιουργηθούν περισσότερες από 7.000 νέες θέσεις εργασίας υψηλής εξειδίκευσης.  Ερευνητικό Οικοσύστημα («ΕΚΕΤΑ 2.0»): Εγκαινιάσαμε στις εγκαταστάσεις του ΕΚΕΤΑ στη Θέρμη το νέο κέντρο Τεχνητής Νοημοσύνης «AI Nucleus», το Συνεδριακό Κέντρο Συνεργατικότητας, το Πιλοτικό Έξυπνο Θερμοκήπιο, τη νέα κτιριακή υποδομή «The Factory» στο Λάκκωμα Χαλκιδικής, καθώς και το νέο παράρτημα του ΕΚΕΤΑ στη Νάουσα για την αγροδιατροφή.  Υπολογιστικό Πλέγμα Τ.Ν.: Η ανάγκη για Τεχνητή Νοημοσύνη υπηρετείται από ένα πλέγμα υποδομών που αλληλοσυμπληρώνονται. Διασυνδέουμε τις εθνικές υποδομές, τον υπερυπολογιστή «Δαίδαλο», τον νέο AI-υπερυπολογιστή στη Δυτική Μακεδονία, το AI Factory «Pharos» και το AI Nucleus, δημιουργώντας έναν στρατηγικό κόμβο για την Ελλάδα και τη ΝΑ Ευρώπη. Παράλληλα, το σχέδιο για το Mega Data Center της ΔΕΗ στην Κοζάνη (επένδυση που μπορεί να ξεπεράσει τα 2 δισ. €) καθιστά την περιοχή πόλο έλξης για διεθνείς hyperscalers. Η έρευνα αποκτά πραγματική αξία όταν

Η Ελλάδα κατέγραψε ιστορικό ρεκόρ στις συνολικές δαπάνες Έρευνας και Ανάπτυξης, ξεπερνώντας τα 3,655 δισ.

βελτιώνει την καθημερινότητα των πολιτών. Αυτό αποτυπώνεται έμπρακτα στη συνεργασία του ΕΚΕΤΑ με την ΕΥΑΘ για την ποιότητα του νερού, στις ψηφιακές λύσεις προς τους δήμους, στη διαχείριση κυκλοφορίας του Flyover μέσω του ΙΜΕΤ/ΕΚΕΤΑ, αλλά και στις συμπράξεις με το Επαγγελματικό και το Βιοτεχνικό Επιμελητήριο Θεσσαλονίκης για τη μεταφορά τεχνογνωσίας και εργαλείων AI στις ΜμΕ. Παράλληλα, τα ισχυρά κίνητρα, όπως η υπερέκπτωση δαπανών R&D έως 315% και η ενίσχυση των Γραφείων Μεταφοράς Τεχνολογίας με 40 εκατ. ευρώ συνολικά αλλά και ο νέος Αναπτυξιακός Νόμος άνω των 2 δισ. ευρώ, όπου το 50% των πόρων κατευθύνεται στη Βόρεια Ελλάδα, οδηγούν στο μεγαλύτερο εθνικό κέρδος: το 86% των νέων διδακτόρων επιλέγει πλέον να μείνει και να δημιουργήσει στην πατρίδα μας. Όλα αυτά συνθέτουν ένα ολιστικό σχέδιο. Οι σκληρές υποδομές, όπως η λειτουργία του Μετρό και η επέκταση της Καλαμαριάς, το Flyover, ο Δυτικός Προαστιακός, ο 6ος Προβλήτας του ΟΛΘ, το logistics hub στο Στρατόπεδο Γκόνου, η ανάπλαση της Διεθνούς Έκθεσης Θεσσαλονίκης, το Παιδιατρικό Νοσοκομείο στο Φίλυρο και το νέο Ογκολογικό Νοσοκομείο, αποτελούν τα γερά θεμέλια πάνω στα οποία χτίζεται η νέα οικονομία της γνώσης. Συνδέοντας τα μεγάλα έργα με την καινοτομία αιχμής, η Θεσσαλονίκη αλλάζει οριστικά πίστα και εξελίσσεται σε μια σύγχρονη ευρωπαϊκή μητρόπολη προοπτικής.

ΡΕΠΟΡΤΑΖ ●

Το σχέδιο δράσης του υπουργείου Εργασίας και των κοινωνικών εταίρων για την αύξηση του ποσοστού κάλυψης των εργαζομένων σε κλαδικό επίπεδο και τη διευκόλυνση των μισθολογικών διαπραγματεύσεων Του Βασίλη Αγγελόπουλου vaggelopoulos@naftemporiki.gr

Σ

ημαντική αλλαγή, ως προς το ποσοστό κάλυψης των εργαζομένων από Συλλογικές Συμβάσεις Εργασίας (ΣΣΕ), έχει ήδη τεθεί σε ισχύ από τις αρχές του 2026 και βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη. Με την ψήφιση του σχετικού νόμου (5278/26) -που αφορά την ενίσχυση των ΣΣΕ- και την εφαρμογή του από τον περασμένο Μάρτιο, εμφανίζονται τα πρώτα αποτελέσματα. Ήδη, δύο νέες, πανελλαδικές, κλαδικές συλλογικές συμβάσεις συνυπογράφηκαν από τη Γενική Συνομοσπονδία Εργατών Ελλάδας (ΓΣΕΕ) στον κλάδο των επισιτιστικών επαγγελμάτων στις 19 Μαρτίου 2026 και στα ζαχαρώδη προϊόντα των βιομηχανικών-βιοτεχνικών επιχειρήσεων στις 27 Απριλίου 2026 και κηρύχθηκαν από τον Μάιο του 2026 γενικά υποχρεωτικές. Εκτιμάται ότι αυτές οι συμβάσεις προσθέτουν περίπου 417.000 μισθωτούς στην κάλυψη από γενικά υποχρεωτικές ΣΣΕ, δηλαδή περίπου 17 ποσοστιαίες μονάδες επί του συνόλου των μισθωτών. Ως εκκίνηση της νέας διαδικασίας μπορεί να θεωρηθεί ότι είναι η ψήφιση του νόμου 5163/2024 για την ενσωμάτωση της Οδηγίας (Ε.Ε.) 2022/2041 σχετικά με τους επαρκείς κατώτατους μισθούς στην Ευρωπαϊκή Ένωση στο εθνικό δίκαιο. Με αφορμή τη συγκεκριμένη Οδηγία, αναλήφθηκαν περαιτέρω πρωτοβουλίες για την ενίσχυση των συλλογικών διαπραγματεύσεων. Ειδικότερα, το άρθρο 4 της Οδηγίας προβλέπει ότι τα κράτη-μέλη στα οποία η κάλυψη από συλλογικές διαπραγματεύσεις υπολείπεται του 80% των εργαζομένων, όπως η Ελλάδα, οφείλουν να θεσπίσουν πλαίσιο που να διασφαλίζει τους αναγκαίους και πρόσφορους όρους για την προώθηση των συλλογικών διαπραγματεύσεων, καθώς και να καταρτίσουν σχετικό σχέδιο δράσης. Υπενθυμίζεται ότι η Ελλάδα το 2025 είχε ποσοστό κάλυψης που δεν υπερέβαινε το 25%, στο καλύτερο σενάριο. Η Κοινωνική Συμφωνία Στο πλαίσιο αυτό, η διαδικασία διαβούλευσης μεταξύ του υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης και των εθνικών κοινωνικών εταίρων, δηλαδή της ΓΣΕΕ, του Συνδέσμου Επιχειρήσεων και Βιομηχανιών (ΣΕΒ), της Γενικής Συνομοσπονδίας Επαγγελματιών Βιοτεχνών Εμπόρων Ελλάδας (ΓΣΕΒΕΕ), της Ελληνικής Συνομοσπονδίας Εμπορίου και Επιχειρηματικότητας (ΕΣΕΕ), του Συνδέσμου Ελληνικών και Τουριστικών Επιχειρήσεων (ΣΕΤΕ) και του Συνδέσμου Βιομηχανιών Ελλάδος (ΣΒΕ), που διήρκεσε επτά μήνες, από τον Μάιο έως τον Νοέμβριο του 2025, κατέληξε στην υπογραφή της «Εθνικής Κοινωνικής Συμφωνίας για την Ενίσχυση των Συλλογικών Συμβάσεων Εργασίας». Η θεσμοθέτηση της

42

90ή ΔΕΘ

ΒΗΜΑΤΑ

ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ

ΤΩΝ ΣΥΛΛΟΓΙΚΩΝ ΣΥΜΒΑΣΕΩΝ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

συγκεκριμένης Συμφωνίας έγινε τον Φεβρουάριο του 2026, με τον νόμο 5278/2026. Κεντρικός στόχος της Συμφωνίας ήταν η αύξηση του ποσοστού κάλυψης των εργαζομένων από ΣΣΕ και η διευκόλυνση των μισθολογικών διαπραγματεύσεων. Έτσι, εκτός από τα επισιτιστικά επαγγέλματα και τα ζαχαρώδη, προέκυψαν νέες ΣΣΕ στα αρτοποιεία και στους τεχνολόγους τροφίμων. Με τον τρόπο αυτόν, το υπουργείο Εργασίας εκτιμά ότι ανήλθαν στους 500.000 οι εργαζόμενοι που καλύφθηκαν (έως τώρα) από ΣΣΕ και έχουν την ευκαιρία να λάβουν αυξημένες αποδοχές, αλλά και να τύχουν βελτιωμένων όρων εργασίας. Μάλιστα, σε κάποιες περιπτώσεις, όπως είναι των τεχνολόγων τροφίμων, είχαν παρέλθει περισσότερα από 12 έτη χωρίς νέα ΣΣΕ στον κλάδο.

Οι νέοι άξονες Σύμφωνα με την Κοινωνική Συμφωνία, δημιουργήθηκαν οι εξής νέοι άξονες, στους οποίους θα στηρίζονται εφεξής οι διαπραγματεύσεις μεταξύ εκπροσώπων εργοδοτών και εργαζομένων, για να συναφθούν περισσότερες ΣΣΕ:

1

Πιο εύκολη επέκταση των Συλλογικών Συμβάσεων Εργασίας (ΣΣΕ): Μειώνεται το απαιτούμενο ποσοστό κάλυψης. Μέχρι την έναρξη ισχύος της Κοινωνικής Συμφωνίας, η επέκταση μίας ΣΣΕ ήταν δυνατή μόνο εφόσον δέσμευε εργοδότες που απασχολούσαν ποσοστό μεγαλύτερο του 50% των εργαζομένων του

κλάδου ή του επαγγέλματος. Ως αποτέλεσμα, υπήρχαν πολλές συλλογικές συμβάσεις που δεν μπορούσαν να επεκταθούν στο σύνολο των επιχειρήσεων ενός κλάδου, κάτι που αναδεικνύεται και από τα στοιχεία του 2025. Εφεξής, το ανωτέρω ποσοστό μειώνεται από 50% σε 40%. Ταυτόχρονα, δημιουργείται μια νέα δυνατότητα για την επέκταση Συλλογικών Συμβάσεων Εργασίας. Το ποσοτικό κριτήριο του 40% δεν θα εξετάζεται καθόλου όταν τη ΣΣΕ συνυπογράφουν Εθνικοί Κοινωνικοί Εταίροι. Η ΓΣΕΕ θα μπορεί να συνυπογράφει κλαδικές ΣΣΕ επικουρικά, εφόσον προσκληθεί από αρμόδιο πρωτοβάθμιο ή δευτεροβάθμιο σωματείο να το κάνει, ώστε να εφαρμόζεται η νέα δυνατότητα της επέκτασης. Επίσης, προσδιορίζεται με μεγαλύτερη σαφήνεια η εφαρμογή των ΣΣΕ. Έτσι, στο κείμενο των κλαδικών συμβάσεων θα αναφέρονται οι ΚΑΔ και τυχόν άλλα στοιχεία που προσδιορίζουν τον εκάστοτε κλάδο. Για τον εντοπισμό του ποσοστού κάλυψης, γίνονται πιο λειτουργικά τα μητρώα οργανώσεων, εργοδοτών και εργαζομένων (ΓΕΜΗΣΟΕ και ΓΕΜΗΟΕ). Τυχόν μη εγγραφή στα σχετικά μητρώα, δεν θα επιφέρει αναστολή

στα δικαιώματα που απορρέουν από τη συνδικαλιστική δράση, όπως γινόταν από το 2021. Εφεξής είναι απαραίτητο να γίνεται εγγραφή στα σχετικά μητρώα, όταν αυτό θα κρίνει την επέκταση μιας ΣΣΕ, αλλά και για να υπάρξει προσφυγή στον Οργανισμό Μεσολάβησης και Διαιτησίας. Σε περίπτωση συνδικαλιστικών εκλογών, εφεξής τα εκλογικά έγγραφα που θα προκύπτουν δεν θα παραδίδονται στο σχετικό Μητρώο από τις συνδικαλιστικές οργανώσεις, αλλά θα καταλήγουν στο Πρωτοδικείο.

2

Πλήρης προστασία των εργαζομένων μετά τη λήξη των Συλλογικών Συμβάσεων Εργασίας: Όλοι οι όροι μίας ΣΣΕ που αφορούν τους εργαζομένους εξακολουθούν να ισχύουν και μετά τη λήξη της, για τρεις μήνες. Μετά την πάροδο του τριμήνου, εξακολουθούν να ισχύουν όλοι οι όροι της ΣΣΕ μέχρι τη σύναψη νέας συλλογικής ή ατομικής σύμβασης εργασίας (πλήρης μετενέργεια). Έτσι, καταργήθηκε η μνημονιακή ρύθμιση για τη μερική μετενέργεια που ίσχυε από το 2012 και επανήλθε το προμνημονιακό καθεστώς της πλήρους μετενέργειας. Μόνο που η συγκεκριμένη παρέμβαση αφορά τις νέες ΣΣΕ που θα προκύπτουν. Ταυτόχρονα, προστατεύονται οι νεοπροσλαμβανόμενοι, καθώς καλύπτονται από τη ΣΣΕ και όσοι εργαζόμενοι προσλαμβάνονται κατά την τρίμηνη παράτασή της.

3

Επιτάχυνση διαδικασιών σε περίπτωση διαφωνίας εργαζομένων και εργοδοτών: Δημιουργήθηκε μηχανισμός προελέγχου των μονομερών αιτήσεων προσφυγής στη Μεσολάβηση και στη Διαιτησία, με τη σύσταση και λειτουργία τριμελούς επιτροπής στον ΟΜΕΔ. Η συγκεκριμένη επιτροπή θα ελέγχει αυστηρά και μόνο τις νόμιμες προϋποθέσεις για μεσολάβηση και μονομερή προσφυγή. Μέλη της Επιτροπής Ελέγχου Παραδεκτού είναι ένας καθηγητής Νομικής Σχολής Εργατικού Δικαίου, ένας καθηγητής Οικονομικών και ένας δικαστής ανώτατου δικαστηρίου. Η επιλογή των μελών της Επιτροπής γίνεται από το διοικητικό συμβούλιο του ΟΜΕΔ. Ταυτόχρονα, καταργείται ο δεύτερος βαθμός διαιτησίας του ΟΜΕΔ για την ταχύτερη επίλυση διαφορών. Διατηρείται, όμως, η δυνατότητα δικαστικής προσβολής της διαιτητικής απόφασης.

►

90ή ΔΕΘ

43

ΡΕΠΟΡΤΑΖ ●

ΣΥΛΛΟΓΙΚΕΣ ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ

► Η περίοδος 2010-2025 τατέθηκαν εντός του έτους εκτιμάται ότι καλύπτουν δυνηΗ ΕΙΚΟΝΑ ΤΩΝ ΣΣΕ Στο μεταξύ, τα επίσημα στοιχεία δείχνουν ότι υπάρχει τικά περίπου 466.000 μισθωτούς, οι οποίοι αντιστοιχούν ΤΗ ΔΙΕΤΙΑ 2025-2026 αποδυνάμωση των ΣΣΕ την τελευταία δεκαπενταετία. στο 19% του συνόλου των μισθωτών εργαζομένων, που Σύμφωνα με την ανάλυση που έχει πραγματοποιήσει υπολογίζονται σε 2.460.720 άτομα. Τα δεδομένα αυτά το Ινστιτούτο Εργασίας (ΙΝΕ) της ΓΣΕΕ στην ετήσια προκύπτουν κατά προσέγγιση από τα στοιχεία που έκθεση για την Ελληνική Οικονομία και την Απασχόχορηγήθηκαν από τα συνδικάτα και τους εκπροσώπους ληση στη χώρα, καταγράφεται ότι το 2010, πριν από την των συνδικαλιστικών οργανώσεων, σε συνδυασμό με τον οικονομική κρίση, η κάλυψη των εργαζομένων από ΣΣΕ αριθμό των μισθωτών του ιδιωτικού τομέα, όπως έχει προσέγγιζε το 100%, σύμφωνα και με τον Οργανισμό αποτυπωθεί στο Πληροφοριακό Σύστημα «ΕΡΓΑΝΗ» Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ). του έτους 2025. Παρατηρώντας την ετήσια διαχρονική εξέλιξη των ΣΣΕ οι κλαδικές και ομοιοεπαγγελματικές ΣΣΕ που ίσχυσαν από το 2010 έως και το 2025, διαπιστώνεται ότι για Μόνο 10 οι υποχρεωτικές ή υπογράφηκαν/κατατέθηκαν εντός της περσινής χρονιάς περισσότερο από μία δεκαετία ο θεσμός των ελεύθερων Ωστόσο, είναι κρίσιμο να επισημανθεί ότι το πραγματικό στη χώρα μας συλλογικών διαπραγματεύσεων παραμένει αποδυναποσοστό κάλυψης των εργαζομένων από κλαδικές και μωμένος, με μικρό αριθμό ΣΣΕ. Ειδικότερα, κατά το ομοιοεπαγγελματικές ΣΣΕ είναι χαμηλότερο. Ως προς 2025 υπογράφηκαν και κυρώθηκαν από το υπουργείο αυτό, πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι από το σύνολο των Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης 33 ΣΣΕ κλαδικού 51 ΣΣΕ μόνο 10 έχουν κηρυχθεί γενικά υποχρεωτικές, ή ομοιοεπαγγελματικού, εθνικού ή τοπικού χαρακτήρα. δηλαδή υποχρεωτικά εφαρμοστέες σε όλους τους εργαΕξ αυτών οι 20 είναι εθνικές κλαδικές και ομοιοεζομένους και σε όλες τις επιχειρήσεις του αντίστοιχου παγγελματικές ΣΣΕ και οι 13 είναι τοπικές κλαδικές και κλάδου ή επαγγέλματος. ομοιοεπαγγελματικές ΣΣΕ. Για το ίδιο έτος (2025) έχει Σε αυτήν ακριβώς τη «δυστοκία» επέκτασης των ΣΣΕ υπογραφεί και η Εθνική Γενική Συλλογική Σύμβαση παρεμβαίνει πια η Κοινωνική Συμφωνία, που στοχεύει Εργασίας (ΕΓΣΣΕ) μεταξύ των εθνικών κοινωνικών να μπορεί πιο εύκολα να ολοκληρωθεί η διαδικασία. Σε εταίρων, καθώς και 203 επιχειρησιακές ΣΣΕ. κάθε περίπτωση, από τις ΣΣΕ του 2025, κηρύχθηκαν χιλιάδες οι μισθωτοί που καλύπτονται μέσω των Επιπρόσθετα, για τα πληρώματα πλοίων και τα ως γενικώς υποχρεωτικές μόνο εκείνες που αφορούσαν συγκεκριμένων ΣΣΕ, ήτοι ποσοστό 19% επί του συνόλου των μισθωτών εργαζομένων ναυτικά επαγγέλματα, για τα οποία εφαρμόζονται ειδικές κυρίως τα ξενοδοχεία, την ιδιωτική ασφάλιση και τα διατάξεις, κατά το 2025 ισχύουν έξι ομοιοεπαγγελματικές ναυτικά επαγγέλματα και καλύπτουν περίπου 175.700 συμβάσεις υποχρεωτικού χαρακτήρα που υπογράφηεργαζομένους, δηλαδή περίπου το 7% του συνόλου των καν την περίοδο 2023-2025 και οι οποίες καλύπτουν το μισθωτών εργαζομένων. σύνολο των ναυτικών εργαζομένων (περίπου 18.080). Στις 10 αυτές ΣΣΕ περιλαμβάνονται και οι δύο Σημειώνεται ότι οι συμβάσεις αυτές κατατίθενται και τοπικές ΣΣΕ, των ξενοδοχοϋπαλλήλων Λασιθίου και επικυρώνονται από τον υπουργό Ναυτιλίας και ΝησιωτιΗρακλείου, οι οποίες δεν προσμετρώνται επιπλέον, κακής Πολιτικής. θώς οι εργαζόμενοι που καλύπτονται συνυπολογίζονται Ως προς την κάλυψη των εργαζομένων από ΣΣΕ σε στο σύνολο των ξενοδοχοϋπαλλήλων. επιχειρησιακό επίπεδο, με βάση τις μηνιαίες εκθέσεις Οι υπόλοιπες συλλογικές συμβάσεις είναι υποχρετου συστήματος «ΕΡΓΑΝΗ» του έτους 2025, μέχρι και ωτικές μόνο για τα μέλη των συμβαλλόμενων μερών οι νέες ΣΣΕ που κηρύχθηκαν τον Δεκέμβριο της περσινής χρονιάς υπογράφηκαν 203 (εργοδοτών και εργαζομένων). υποχρεωτικές τον φετινό Μάιο νέες επιχειρησιακές ΣΣΕ, οι οποίες καλύπτουν 130.669 Όπως τονίζεται στη σχετική έκθεση του ΙΝΕ-ΓΣΕΕ, μισθωτούς, σημειώνοντας μείωση σε σχέση με το 2024. κάτι τέτοιο δεν μπορεί να ελεγχθεί, εάν ληφθεί υπόψη Από αυτές η πλειονότητα -123 επιχειρησιακές συμβάσεις ότι δεν παρακολουθείται, και επιπλέον είναι συνήθης η (ποσοστό 61%), οι οποίες καλύπτουν 93.544 μισθωτούς πρακτική πολλών επιχειρήσεων να δηλώνουν ότι δεν εργαζομένους (ποσοστό 72%)- διατηρεί αμετάβλητες τις είναι μέλη των εργοδοτικών οργανώσεων, με σκοπό να αποδοχές και οι υπόλοιπες 80 επιχειρησιακές συμβάσεις αποφύγουν την εφαρμογή των συλλογικών συμβάσεων. (ποσοστό 39%) προβλέπουν μισθολογικές αυξήσεις και Πάντως, στην εικόνα των κλαδικών και ομοιοεπαγγελαφορούν μόλις 37.125 μισθωτούς συνολικά (ποσοστό ματικών ΣΣΕ που ίσχυσαν το 2025 περιλαμβάνονται 28%). επίσης κλάδοι και επαγγέλματα στα οποία επανήλθε Σε κλαδικό και ομοιοεπαγγελματικό επίπεδο, θα συλλογική ρύθμιση ύστερα από πολλά χρόνια, όπως πρέπει να σημειωθεί ότι κατά τη διάρκεια του 2025 οι ιατρικοί επισκέπτες, οι χειριστές τεχνικών έργων, η χιλιάδες οι εργαζόμενοι που καλύπτονται βρίσκονταν σε ισχύ συνολικά 45 κλαδικές και ομοιοσιδηροβιομηχανία και οι κλινικές υγείας. Ορισμένες από από τις δύο νέες ΣΣΕ του 2026, δηλαδή περίπου επαγγελματικές ΣΣΕ. Δηλαδή, εκτός από τις 33 νέες αυτές τις ΣΣΕ έχουν αναδρομική ισχύ από το 2024 17% επί του συνόλου των μισθωτών κλαδικές και ομοιοεπαγγελματικές ΣΣΕ που υπογράφηκαν το 2025, βρίσκονταν σε ισχύ επιπλέον 12 συλλογικές συμβάσεις παρελθόντων ετών (λόγω της δυνατότητας υπογραφής ΣΣΕ έως και τριετούς διάρκειας), οι οποίες είχαν συναφθεί τα έτη 2023 και 2024 και εξακολουθούν να ισχύουν. Επιπρόσθετα, εάν συνυπολογιστούν και οι έξι ΣΣΕ των ναυτικών επαγγελμάτων, οι οποίες διέπονται από ιδιαίτερο νομοθετικό καθεστώς, ανήλθαν σε 51 οι ΣΣΕ της περσινής χρονιάς. Οι 51 κλαδικές και ομοιοεπαγγελματικές ΣΣΕ που άτομα το σύνολο των μισθωτών εργαζομένων στην Ελλάδα, σύμφωνα ίσχυσαν κατά τη διάρκεια του 2025 ή υπογράφηκαν/κα- με τα στοιχεία του συστήματος «ΕΡΓΑΝΗ» έως τον Δεκέμβριο του 2025

44

90ή ΔΕΘ

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ●

Τα προβλήματα των ΜμΕ απαιτούν εξορθολογισμό της οικονομικής πολιτικής Ο πρόεδρος της ΓΣΕΒΕΕ, Γιώργος Καββαθάς, μιλάει στη «Ν» για τις μεγάλες προκλήσεις που αντιμετωπίζει η μικρομεσαία επιχειρηματικότητα στην Ελλάδα και καταθέτει τις προτάσεις της Συνομοσπονδίας για ένα ολοκληρωμένο σχέδιο για την ελληνική οικονομία, με επίκεντρο τις πολύ μικρές και μικρές επιχειρήσεις Στον Φάνη Ζώη fzois@naftemporiki.gr

Σ

ε μια περίοδο κατά την οποία η ελληνική μικρομεσαία επιχειρηματικότητα βρίσκεται αντιμέτωπη με διαδοχικές προκλήσεις, από την ακρίβεια, το αυξημένο ενεργειακό κόστος και τη φορολογική επιβάρυνση, έως τη δυσκολία εξεύρεσης προσωπικού και την περιορισμένη πρόσβαση στη χρηματοδότηση, οι αντοχές των μικρών επιχειρήσεων δοκιμάζονται καθημερινά. Ιδιαίτερα στην ελληνική περιφέρεια, όπου η αγορά στηρίζεται κυρίως στις οικογενειακές επιχειρήσεις, η διατήρηση της βιωσιμότητας για ισόρροπη γεωγραφική και πληθυσμιακή κατανομή του πλούτου αποτελεί πλέον ένα σύνθετο στοίχημα. Ο πρόεδρος της Γενικής Συνομοσπονδίας Επαγγελματιών Βιοτεχνών Εμπόρων Ελλάδος, Γιώργος Καββαθάς, ένας άνθρωπος που γνωρίζει την αγορά τόσο μέσα από τη δική του επιχειρηματική διαδρομή όσο και από τη θεσμική παρουσία του στην προεδρία της κορυφαίας Συνομοσπονδίας των επαγγελματιών, βιοτεχνών και εμπόρων της χώρας από το 2013, παραχώρησε, επ’ ευκαιρία της 90ής Διεθνούς Έκθεσης Θεσσαλονίκης, συνέντευξη στη «Ν». Μιλά για τις μεγάλες προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις (ΜμΕ), καταθέτει τις προτάσεις της ΓΣΕΒΕΕ για ένα ολοκληρωμένο σχέδιο για την ελληνική οικονομία με επίκεντρο τις πολύ μικρές και μικρές επιχειρήσεις, με στοχευμένη πρόσβαση σε χρηματοδοτικά εργαλεία, φορολογικά κίνητρα για δικτύωση και συγχωνεύσεις, αποκέντρωση των επενδύσεων μέσω της περιφερειακής ανάπτυξης και ψηφιακό εκσυγχρονισμό και όχι ψηφιοποίηση της γραφειοκρατίας, ενώ σχολιάζει και τα ιδιαίτερα προβλήματα της περιφέρειας. Παράλληλα, αναφέρεται στις προοπτικές του τουρισμού, στην ανάγκη να αξιοποιηθεί το ανθρώπινο δυναμικό της χώρας και στον

46

90ή ΔΕΘ

χωρίς λόγο, ένα ανταγωνιστικό μειονέκτημα στις ελληνικές πολύ μικρές και μικρές επιχειρήσεις. Η θέση μας είναι ότι αυτό το όριο οφείλει να επεκταθεί για τη χώρα μας στις 30.000 ευρώ, ώστε να απαλλαγούν πολλές πολύ μικρές και μικρές επιχειρήσεις από το διοικητικό βάρος και κόστος που συνεπάγεται η διαδικασία είσπραξης και απόδοσης ΦΠΑ, να προκύψουν έτσι περιθώρια ανταγωνισμού γι’ αυτές τις επιχειρήσεις και να μπορέσουν, χτίζοντας μια βάση στην Ελλάδα, να αναπτύξουν και εξωστρεφείς δραστηριότητες. Η τεχνολογία προσφέρει σήμερα πολλές δυνατότητες απλοποίησης της γραφειοκρατίας, η οποία αποτελεί βάρος για την ανάπτυξη της επιχειρηματικότητας. Είναι άλλο η απλοποίηση και άλλο η ψηφιοποίηση της γραφειοκρατίας, που αποτελεί πλέον εμπόδιο για το επιχειρείν».

Γιώργος Καββαθάς: Η λύση για την αντιμετώπιση του ενεργειακού κόστους είναι η μείωση των έμμεσων φόρων μέχρι το τελικό κόστος να επιστρέψει στα επίπεδα του 2019 και του 2020. Οτιδήποτε άλλο είναι ημίμετρο και όχι λύση.

σημαντικό ρόλο που διαδραματίζουν οι εκπρόσωποι της περιφέρειας στη διαμόρφωση των θέσεων της Συνομοσπονδίας. Ποια είναι η θέση της ΓΣΕΒΕΕ σχετικά με τις νέες ευρωπαϊκές οδηγίες για τον ΦΠΑ και ποιες απλοποιήσεις κρίνονται απαραίτητες για τη βιωσιμότητα του εμπορίου; «Ο περιορισμός της δυνατότητας απαλλαγής για εγχώριες συναλλαγές έως 10.000 ευρώ δημιουργεί,

Πώς μπορεί να στηριχθεί η μετάβαση των μικρών επιχειρήσεων στην «πράσινη» και ψηφιακή εποχή χωρίς να επιβαρυνθούν με δυσβάσταχτο κόστος; «Η μετάβαση μπορεί να επιτευχθεί μέσω δημοσίων επενδύσεων. Η διάθεση ευρωπαϊκών πόρων, κυρίως όμως η στόχευση στην κάλυψη των αναγκών των πολύ μικρών και μικρών επιχειρήσεων, ώστε να προκύψουν οφέλη γι’ αυτές, είναι το κλειδί όχι απλώς για τη μετάβαση, αλλά για την ουσιαστική παραγωγική ανασυγκρότηση της χώρας. Οριζόντιες πολιτικές και σύνδεση χρηματοδοτικών εργαλείων με το χρηματοπιστωτικό σύστημα έχουν αποτύχει στην πράξη. Η λογική επιτάσσει τη στρατηγική ολοκληρωμένης μετάβασης, η οποία μπορεί να σχεδιαστεί και να υλοποιηθεί μέσα από τους θεσμούς εκπροσώπησης των επιχειρήσεων, μεταξύ των οποίων είναι η ΓΣΕΒΕΕ, οι Ομοσπονδίες και τα Επιμελητήρια που έχουν την τεχνογνωσία της κλαδικής και

εξατομικευμένης διάγνωσης αναγκών και προσφοράς στοχευμένων λύσεων». Οι επιχειρήσεις στη Βόρεια Ελλάδα -ιδίως σε Φλώρινα, Κιλκίς, Σέρρες, Δράμα, Έβρο- υφίστανται τεράστια πίεση από τη «μετανάστευση» καταναλωτών προς τη Βουλγαρία και τη Βόρεια Μακεδονία για φθηνότερα καύσιμα, προϊόντα και υπηρεσίες. Ποια συγκεκριμένα μέτρα ή φορολογικά κίνητρα προτείνει η ΓΣΕΒΕΕ για τη θωράκιση των ελληνικών παραμεθόριων επιχειρήσεων; «Τα προβλήματα είναι κοινά σε όλη τη χώρα και οφείλουν να αντιμετωπιστούν μέσω του εξορθολογισμού της οικονομικής πολιτικής. Η μείωση των έμμεσων φόρων (ΦΠΑ και ΕΦΚ) είναι μια παρέμβαση που μπορεί να διευκολύνει άμεσα την αγορά και να τονώσει την αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών. Ο βαθύτερος σχεδιασμός, όμως, οφείλει να περιλαμβάνει μια νέα οργάνωση της οικονομίας και της παραγωγής, με αξιοποίηση του συνόλου των πλουτοπαραγωγικών πηγών της χώρας. Οι παραμεθόριες περιοχές της Βόρειας Ελλάδας, για παράδειγμα, πρέπει να αναγεννηθούν μέσω επενδύσεων στην οικονομία και στο κοινωνικό κράτος, μέσω σύγχρονων υποδομών σύνδεσης με τη χώρα και την Ευρώπη, μέσω ειδικών πολιτικών δημογραφικής αναγέννησης. Αντίστοιχες παρεμβάσεις οφείλουν να γίνουν και σε μη παραμεθόριες περιοχές, οι οποίες, ακόμη και αν δεν έχουν εναλλακτικές κατανάλωσης σε φθηνότερες χώρες, αντιμετωπίζουν την οικονομική και πληθυσμιακή συρρίκνωση. Η ΓΣΕΒΕΕ καταθέτει στον δημόσιο διάλογο ολοκληρωμένο σχέδιο οργάνωσης της ελληνικής οικονομίας και των παραγωγικών δυνάμεων με επίκεντρο την ανάπτυξη και μεγέθυνση των πολύ μικρών και μικρών επιχειρήσεων, ώστε να παραχθεί μεγαλύτερος πλούτος και να διανεμηθεί γεωγραφικά και πληθυσμιακά με δίκαιο τρόπο. Η μείωση, σε όλη την επικράτεια, των φορολογικών συντελεστών, άμεσων και έμμεσων, είναι τμήμα της συνολικής πολιτικής που έχει ανάγκη η χώρα». Στη Βόρεια Ελλάδα οι χειμερινές συνθήκες είναι σαφώς πιο παρατεταμένες και δυσμενείς. Έχει ζητήσει η ΓΣΕΒΕΕ κάποια γεωγραφικά κριτήρια ή επιπλέον επιδότηση για το κόστος θέρμανσης και λειτουργίας των τοπικών βιοτεχνιών και επιχειρήσεων εστίασης; «Η εκτίναξη του ενεργειακού κόστους στην Ελλάδα αποτελεί συνολικό πρόβλημα για την οικονομία. Με βάση στοιχεία του ΑΔΜΗΕ, η μεσοσταθμική τιμή αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας στο διασυνδεδεμένο σύστημα για το πρώτο εξάμηνο του 2026 ήταν κατά μέσο όρο 113,7 ευρώ/MWh. Την ίδια χρονική περίοδο το 2019 ήταν 74,8 ευρώ και 50,6 ευρώ/MWh το 2020. Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή και τα προβλήματα στην εφοδιαστική αλυσίδα έχουν εκτοξεύσει και το κόστος των καυσίμων. Το κόστος θέρμανσης στη Βόρεια και ορεινή Ελλάδα και το κόστος ψύξης στη Νότια και πεδινή Ελλάδα αποτελεί πρόβλημα που δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται μέσω περιστασιακών επιδοτήσεων. Απαιτείται μια συνολική πολιτική μείωσης του κόστους ενέργειας, ρεύματος και καυσίμων, ώστε να μπορεί να ανταποκριθεί κάθε επιχείρηση και κάθε νοι-

αναγκάσει την πολιτεία να επενδύσει σε πραγματικές αναπτυξιακές ανάγκες και όχι απλώς να καταναλώνει πόρους».

«Για να αναγεννηθεί η Βόρεια Ελλάδα απαιτείται μια νέα παραγωγική συμμαχία που θα προσανατολιστεί στα Βαλκάνια και την Ευρώπη», επισημαίνει ο κ. Καββαθάς.

κοκυριό στις σημερινές ενεργειακές ανάγκες. Σε ό,τι αφορά τη βιοτεχνία και τη μεταποίηση, είναι σαφές ότι το ανταγωνιστικό μειονέκτημα κόστους στερεί δυνατότητες εξαγωγών. Στην εστίαση, το ενεργειακό κόστος προκαλεί αδιέξοδο, δεδομένου ότι το λειτουργικό κόστος δεν μπορεί να απορροφηθεί και η κατανάλωση αναγκαστικά μειώνεται λόγω της μείωσης της αγοραστικής δύναμης των καταναλωτών. Η λύση είναι ο ανασχεδιασμός της τιμολογιακής πολιτικής και η μείωση των έμμεσων φόρων μέχρι το τελικό κόστος να επιστρέψει στα επίπεδα του 2019 και του 2020. Οτιδήποτε άλλο είναι ημίμετρο και όχι λύση». Η Θεσσαλονίκη και η ευρύτερη περιοχή αποτελούν πύλη των Βαλκανίων, όμως οι υποδομές στις Βιομηχανικές Περιοχές (ΒΙΠΕ) και τα επιχειρηματικά πάρκα συχνά υστερούν. Ποιες είναι οι κύριες διεκδικήσεις σας για την ενίσχυση της μικρής μεταποίησης στη Βόρεια Ελλάδα; «Η εθνική οικονομία υστερεί λόγω οργανωτικών παθογενειών. Δυστυχώς, η οικονομία των μεταφορών, μεταξύ άλλων, δεν αποτελεί αναπόσπαστο στοιχείο των αναπτυξιακών πολιτικών. Η χωροθέτηση ΒΙΠΕ σε περιοχές εκτός ή σε μεγάλη απόσταση από το σιδηροδρομικό δίκτυο και τα λιμάνια, η μη διασύνδεση λιμενικών εγκαταστάσεων και η λειτουργία τους χωρίς στρατηγικό βάθος, ο καχεκτικός σιδηρόδρομος και η μονοδιάστατη ανάπτυξη οδικών μεταφορών υποβαθμίζουν τη σημασία της Βόρειας Ελλάδας, της Θεσσαλονίκης, και όχι μόνο, στην οικονομία της χώρας. Για να αναγεννηθεί η Βόρεια Ελλάδα απαιτείται η στρατηγική αναδιοργάνωση της παραγωγικής δυναμικής της, μια νέα παραγωγική συμμαχία αναγέννησης που θα προσανατολιστεί στα Βαλκάνια και την Ευρώπη και θα

Η σύνδεση της μεταποίησης και του εμπορίου με την τοπική αγροτική παραγωγή πλήττεται από το αυξημένο κόστος μεταφορών και διοδίων. Υπάρχει πρόβλεψη ή πρόταση από τη ΓΣΕΒΕΕ για τη δημιουργία τοπικών συνεργατικών σχηματισμών (clusters) που θα μείωναν αυτό το κόστος; «Οι συνέργειες είναι αναγκαίες, όπως και η ανάπτυξη της μικρής βιοτεχνίας τυποποίησης και μεταποίησης αγροτικών προϊόντων. Η ανάπτυξη υποστηρικτικών υπηρεσιών οφείλει να γίνεται σε επίπεδο cluster, για να συγκρατείται το κόστος. Τα logistics, επίσης, πρέπει να είναι κοινή δραστηριότητα για τον πρωτογενή και δευτερογενή τομέα. Η ανάπτυξη υποδομών, όμως, για μεταφορές μεγάλου όγκου σε μεγάλες αποστάσεις με μικρό κόστος, με παράλληλη ανάπτυξη των τοπικών οδικών συγκοινωνιών σε διαμορφωμένα κέντρα συγκέντρωσης αγαθών προς διακίνηση, αποτελεί μέρος της αναγκαίας αναδιοργάνωσης της εθνικής οικονομίας. Τα τοπικά επιμελητήρια, οι συνεταιρισμοί, οι ομοσπονδίες και τα σωματεία μπορούν να αναλάβουν πρωταγωνιστικό ρόλο για τη διαμόρφωση των όρων αναγέννησης και συλλογικής ευημερίας της χώρας». Ποιες είναι οι κινήσεις της Συνομοσπονδίας για το ζήτημα των κόκκινων δανείων και των εξωδικαστικών μηχανισμών, προκειμένου να προστατευθούν οι μικρές επιχειρήσεις; Τι πρωτοβουλίες αναλαμβάνονται για την ουσιαστική πρόσβαση των πολύ μικρών επιχειρήσεων στο τραπεζικό σύστημα και στα ευρωπαϊκά προγράμματα; «Η υπερχρέωση των επιχειρήσεων μπορεί να αντιμετωπιστεί μόνο μέσα από την υιοθέτηση ρύθμισης χρεών σε 120 δόσεις, με ελάχιστο επιτόκιο και διαγραφή προστίμων και προσαυξήσεων που έχουν εκτοξεύσει τις αρχικές οφειλές σε μη εξυπηρετούμενα επίπεδα. Οι ρυθμίσεις που έχουν θεσπιστεί μέχρι σήμερα χαρακτηρίζονται από τους επαγγελματίες προσωρινές, διότι όσοι εντάσσονται σε αυτές γνωρίζουν ότι δεν θα μπορέσουν να ξεχρεώσουν. Το άθροισμα εξυπηρέτησης χρεών και τρεχουσών οφειλών πρέπει να είναι τέτοιο, ώστε η επιχείρηση να μπορεί να ανταποκριθεί σε οποιεσδήποτε συνθήκες. Αυτό μπορεί να γίνει μόνο με 120 δόσεις και μείωση του ύψους των χρεών, όπως περιέγραψα. Το τραπεζικό σύστημα και τα ευρωπαϊκά προγράμματα είναι αυτή τη στιγμή αλληλένδετα, με τις τράπεζες να έχουν αναπτύξει συστήματα αξιολόγησης που θέτουν εκτός την επιχειρηματικότητα μικρής κλίμακας από χρηματοδοτικά εργαλεία ή καθιστούν την πρόσβαση ασύμφορη. Διέξοδος είναι η υιοθέτηση των προτάσεών μας για μετατροπή της Ελληνικής Αναπτυξιακής Τράπεζας σε πραγματική τράπεζα, με όρους πρόσβασης στη χρηματοδότηση που θα επιτρέπουν στις μικρές επιχειρήσεις να αξιοποιήσουν ευρωπαϊκούς πόρους. Τέλος, αναγκαία είναι η δέσμευση συγκεκριμένου ποσοστού από τους ευρωπαϊκούς και εθνικούς πόρους αποκλειστικά για πολύ μικρές και μικρές επιχειρήσεις. Η αποσύνδεση ευρωπαϊκών χρηματοδοτήσεων από το χρηματοπιστωτικό σύστημα αποτελεί προϋπόθεση για την οικονομική ανάπτυξη της χώρας».

90ή ΔΕΘ

47

90ήΔΕΘ ΙΑΠΩΝΙΑ ΟΛΙΚ Η ΕΠΑ ΝΑΦΟΡΑ

ΙΑΠΩΝΙΑ ●

ΤΙΜΩΜΕΝΗ ΧΩΡΑ

Δυναμικό «παρών» από την ιαπωνική συμμετοχή, με έμφαση στους τομείς ναυτιλίας, αυτοκίνησης, τεχνολογίας, εκπαίδευσης και πολιτισμού Της Βάσως Βεγίρη vvegiri@naftemporiki.gr

Η “

Σε εκθεσιακό χώρο 3.200 τ.μ., στο Περίπτερο 13 της ΔΕΘ, αναπτύσσεται η ιαπωνική συμμετοχή.

Ιαπωνία είναι μία από τις χώρες που έδωσαν το «παρών» στη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης από τις πρώτες ακόμα διοργανώσεις στη δεκαετία του 1920. Συγκεκριμένα, η παρθενική της συμμετοχή στη ΔΕΘ με επίσημο κρατικό περίπτερο έγινε το 1929, στην 4η ΔΕΘ, η οποία φέτος γιορτάζει τα 100 χρόνια και τις 90 διοργανώσεις της από την 1η Γενική Έκθεση στο Πεδίον του Άρεως στο μακρινό 1926. Η επίσημη κρατική συμμετοχή της Ιαπωνίας επαναλήφθηκε στην 5η ΔΕΘ του 1930, ενώ στην 8η ΔΕΘ του 1933 υπήρχαν συμμετοχές ιαπωνικών επιχειρήσεων. Προπολεμικά οι ιαπωνικές συμμετοχές αφορούσαν κυρίως παρουσίαση βαριάς βιομηχανίας και πρωτοποριακών αγροτικών μηχανημάτων για τις ανάγκες της ελληνικής αγοράς. Η φετινή επίτιμη συμμετοχή της «χώρας του ανατέλλοντος ηλίου» στην επετειακή 90ή ΔΕΘ έχει σχεδιαστεί με στόχο να αναδειχθεί όλο το ειδικό βάρος της οικονομίας αλλά και του πολιτισμού της, όπως και των ανεπτυγμένων σχέσεων οικονομικής συνεργασίας με τη χώρα μας, ιδιαίτερα στον τομέα της ναυτιλίας και ναυπηγικής και όχι μόνο. Η πρεσβεία της Ιαπωνίας στην Ελλάδα, με αφορμή τη συμμετοχή της Ιαπωνίας ως Τιμώμενης Χώρας στην 90ή Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης (ΔΕΘ), προσκαλεί το κοινό να γνωρίσει από κοντά την καινοτομία, την τεχνολογία και τον πολιτισμό της μέσα από ένα μοναδικό πρόγραμμα εκδηλώσεων, διάρκειας εννέα ημερών. Από τις 5 έως τις 13 Σεπτεμβρίου, στο Εκθεσιακό και Συνεδριακό Κέντρο της ΔΕΘ-HELEXPO, η «Team Japan», όπως είναι η επωνυμία της επίσημης ιαπωνικής συμμετοχής, θα παρουσιάσει ένα πλούσιο πρόγραμμα δράσεων και εκδηλώσεων, φιλοδοξώντας να συμβάλει στην προσέλκυση του μεγαλύτερου αριθμού επισκεπτών στην εκατοντάχρονη ιστορία της Έκθεσης. Η επιχειρηματική «ομάδα» Η ιαπωνική συμμετοχή, που αναπτύσσεται σε εκθεσιακό χώρο 3.200 τ.μ. στο Περίπτερο 13 της ΔΕΘ, θα προσφέρει στο ελληνικό κοινό μια μοναδική ευκαιρία να γνωρίσει από κοντά την τεχνολογία αιχμής και το καινοτόμο πνεύμα της χώρας. Στο ιαπωνικό Περίπτερο θα συμμετέχουν περί τις 20 κορυφαίες ιαπωνικές εταιρείες, καθώς και οι Έλληνες αντιπρόσωποί τους, παρουσιάζοντας προηγμένες τεχνολογίες, καινοτόμα προϊόντα και επιχειρηματικές συνεργασίες: Astellas Pharmaceuticals A.E.B.E., Daiichi Sankyo Greece Single Member S.A., Daikin Greece S.A., Fujifilm Hellas S.A., H.I.S. Dream Travel Business Group Ltd, Interwater (Toray), JTI Hellas, Efthymiadis Agrotechnologies, Konica Minolta Business Solutions Greece S.A., Mitsubishi Electric Europe B.V., Moro Technology Cooperation (MTC), Nic. J. Theocarakis S.A. (Nissan / Suzuki Marine), Petros Petropoulos Group (ISUZU), Saracakis Group of Companies (Honda), Syngelidis Group - Autoone S.A. (Mazda), Takeda Hellas S.A., Toyota Hellas (Toyota / Lexus) και Weathernews Inc. Μεταξύ άλλων, στην κατηγορία των αυτοκινήτων, η Honda θα παρουσιάσει τα μοντέλα Prelude,

50

90ή ΔΕΘ

Σ Ε Ρ Υ Θ Μ Ο Υ Σ

HR-V και Civic, αναδεικνύοντας την προηγμένη υβριδική τεχνολογία e:HEV. Παράλληλα, θα συμμετέχουν το Ιαπωνικό Προξενείο στη Θεσσαλονίκη, ο Εθνικός Οργανισμός Τουρισμού της Ιαπωνίας (JNTO), καθώς και η Japan-Greece Society, μέλη της οποίας θα ταξιδέψουν από την Ιαπωνία ειδικά για τη διοργάνωση.

« T E A M J A P A N »

Ισχυροί δεσμοί Το πρόγραμμα της ιαπωνικής συμμετοχής είναι σχεδιασμένο ώστε να αναδείξει τους ισχυρούς δεσμούς μεταξύ Ιαπωνίας και Ελλάδας, συνδυάζοντας την επιχειρηματική δραστηριότητα με την πλούσια πολιτιστική κληρονομιά των δύο χωρών. Η αυλαία ανοίγει το Σάββατο 5 Σεπτεμβρίου με μια σειρά συζητήσεων σε ανώτατο επίπεδο, με επίκεντρο την ενίσχυση των οικονομικών σχέσεων και της διμερούς συνεργασίας μεταξύ Ιαπωνίας και Ελλάδας. Την ίδια ημέρα αναμένεται -μεταξύ άλλων- να πραγματοποιηθεί και ανοιχτή κοινή συνέντευξη Τύπου του Έλληνα υπουργού Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής, Βασίλη Κικίλια, του προέδρου του Ιαπωνο-Ελληνικού Συνδέσμου (Japan-Greece Society), ανώτατου συμβούλου της Mitsui Sumimoto Insurance Co. και πρώην προέδρου του διοικητικού συμβουλίου της MS&AD Insurance Group Holdings, Inc., Yasuyoshi Karasawa, και δημοσιογράφου της ιαπωνικής Kaiji Press. Την Κυριακή 6 Σεπτεμβρίου, το πρόγραμμα εμπλουτίζεται με πολιτιστικές εκδηλώσεις, που περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, μουσικές παραστάσεις με παραδοσιακά ιαπωνικά τύμπανα taiko και έγχορδα shamisen. Θεματικές ημέρες Κάθε ημέρα της εβδομάδας θα είναι αφιερωμένη σε μία διαφορετική θεματική ενότητα, αναδεικνύοντας τομείς κοινού ενδιαφέροντος και συνεργασίας μεταξύ Ιαπωνίας και Ελλάδας. Πιο αναλυτικά, έχουν προγραμματιστεί οι ακόλουθες θεματικές ημέρες, με ενδιαφέρουσες διαλέξεις, συζητήσεις και εργαστήρια:  Δευτέρα 7 Σεπτεμβρίου: Εκπαίδευση  Τρίτη 8 Σεπτεμβρίου: Ναυτιλία  Τετάρτη 9 Σεπτεμβρίου: Manga και Anime  Πέμπτη 10 Σεπτεμβρίου: Αθλητισμός  Παρασκευή 11 Σεπτεμβρίου: Επιχειρηματική Φιλοσοφία Το Σαββατοκύριακο λήξης της 90ής ΔΕΘ (12 και 13 Σεπτεμβρίου) είναι αφιερωμένο στο «Takumi», την κεντρική θεματική του Περιπτέρου, η οποία εκφράζει τη διαχρονική ιαπωνική φιλοσοφία της δεξιοτεχνίας και αναδεικνύει μία από τις βασικές κινητήριες δυνάμεις της οικονομικής καινοτομίας της χώρας. Οι επισκέπτες θα έχουν την ευκαιρία να γνωρίσουν τη φιλοσοφία του «Takumi» μέσα από ζωντανές επιδείξεις ιαπωνικής καλλιγραφίας και παρουσιάσεις παραδοσιακών ιαπωνικών kimono.

“

Στην επίτευξη ρεκόρ επισκεπτών στη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης φιλοδοξεί να συμβάλει η «Team Japan».

Παράλληλες εκδηλώσεις Το πρόγραμμα των παράλληλων εκδηλώσεων περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, παραστάσεις του ταϊκοϊστή Τακούγια (παραδοσιακά ιαπωνικά τύμπανα taiko), παράσταση μουσικής Shamisen από το ντουέτο Κazama Mitsune, παρέλαση cosplay το βράδυ της Τετάρτης 9 Σεπτεμβρίου και επίδειξη ιαπωνικών παραδοσιακών χορών από την Τσιχόκο Γιανάγκι το Σάββατο 12 και την Κυριακή 13 Σεπτεμβρίου στις 20:30. Η ιαπωνική συμμετοχή στο Περίπτερο 13 της ΔΕΘ θα λειτουργεί από τις 10:00 έως τις 22:00 τα Σαββατοκύριακα και από τις 16:00 έως τις 22:00 τις καθημερινές. Η πρεσβεία της Ιαπωνίας προσκαλεί όλους τους επισκέπτες να γνωρίσουν από κοντά το πνεύμα του «Takumi» και να γιορτάσουν τη μακροχρόνια φιλία μεταξύ της Ιαπωνίας και της Ελλάδας. Πλατινένιος χορηγός του Ιαπωνικού Περιπτέρου είναι η M/Maritime, και Χρυσοί χορηγοί η JTI Hellas, η Toyota Hellas και η ABC Hellas

90ή ΔΕΘ

51

ΙΑΠΩΝΙΑ ●

ΤΙΜΩΜΕΝΗ ΧΩΡΑ ● ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ

ΑΝΘΟΎΝ ΟΙ ΔΙΜΕΡΕΊΣ ΣΧΈΣΕΙΣ, ΜΕ «ΛΊΠΑΣΜΑ» ΤΗΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΊΑ Μακραίωνη σχέση με πολλά περιθώρια εμβάθυνσης - Θετικό το momentum για επέκταση των συνεργασιών των δύο χωρών σε σύγχρονους τομείς της οικονομίας Της Λέττας Καλαμαρά lkalamara@naftemporiki.gr

H

καινοτομία, η τεχνολογία, αλλά και o πολιτισμός της Ιαπωνίας βρίσκονται στο επίκεντρο της φετινής ΔΕΘ, γεγονός που επιβεβαιώνει τη μακραίωνη σχέση της Ελλάδας με την Ιαπωνία. Σύμφωνα με τα ιστορικά στοιχεία, στις 20 Μαΐου 1899 υπογράφηκε στην Αθήνα η «Συνθήκη Φιλίας, Εμπορίου και Ναυτιλίας» μεταξύ Ελλάδας και Ιαπωνίας, η οποία εγκαινίασε επίσημα τις διπλωματικές σχέσεις των δύο χωρών. Εν έτει 2026 οι δύο χώρες ανανεώνουν τη σχέση τους, με τις διμερείς επαφές να βασίζονται στη στρατηγική εστίασης σε σύγχρονους τομείς της οικονομίας και ειδικότερα σε ημιαγωγούς, κρίσιμες πρώτες ύλες, Διάστημα, τεχνητή νοημοσύνη, πράσινη μετάβαση, ναυπηγοεπισκευή, κυβερνοασφάλεια, τεχνολογίες πληροφορικής. Θετικό τεχνολογικό momentum Είναι σημαντικός ο αριθμός των ιαπωνικών επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται στη χώρα μας σε διάφορους τομείς και ειδικότερα στην τεχνολογία και στον ευρύτερο τομέα της καινοτομίας. Βάσει διαθέσιμων στοιχείων (ετήσια οικονομική έκθεση για την Ιαπωνία), στην Ελλάδα έχουν εγκατασταθεί 40 ιαπωνικές εταιρείες (ενδεικτικά, μεταξύ άλ-

52

90ή ΔΕΘ

λων, Japan Tabacco International, Mitsubishi, Tosoh, Takeda, Canon, Marubeni, Itochu, Sojitz, Nippon Kaiji Kyokai, ΝΤΤ), οι οποίες δραστηριοποιούνται σε διάφορους κλάδους (αυτοκινητοβιομηχανία, ναυτιλία, καπνοβιομηχανία, πληροφορική, χημικά μπαταριών, ηλεκτρικές/ηλεκτρονικές συσκευές, αγροχημικά, φαρμακευτικά, αξεσουάρ ένδυσης, ταξιδιωτικές υπηρεσίες, εργαλεία/εξοπλισμός), ενώ, πάντως, η πλειονότητα αυτών των εταιρειών ασκεί εμπορικές κυρίως δραστηριότητες, προώθησης/υποστήριξης εισαγόμενων στη χώρα μας ιαπωνικών προϊόντων (ιδίως για αυτοκινητοβιομηχανία, ναυτιλία, ηλεκτρικές συσκευές οικιακής χρήσης, ηλεκτρονικές συσκευές κλάδου πληροφορικής κ.λπ.). Ειδικότερα, ως προς τον κλάδο πληροφορικής (ΙΤ), στην Ελλάδα έχουν εγκατασταθεί με θυγατρικές τους οι μεγάλοι ιαπωνικοί όμιλοι (πολυεθνικές) NTT Data και Dentsu, αξιοποιώντας το σχετικό συγκριτικό

“

Στην Ελλάδα έχουν εγκατασταθεί 40 ιαπωνικές εταιρείες, οι οποίες δραστηριοποιούνται σε διάφορους κλάδους της οικονομίας.

πλεονέκτημα της ύπαρξης ανθρώπινου δυναμικού υψηλής εξειδίκευσης σε καλύτερες τιμές έναντι άλλων ευρωπαϊκών χωρών. Ως προς τις υποδομές, σημειώνεται η συμμετοχή της Hitachi (υπό το σχήμα ΑΚΤΩΡ- WEBUILD HITACHI) στην κατασκευή του Μετρό της Θεσσαλονίκης (το οποίο εγκαινιάστηκε στις 30.11.2024). Βάσει σχετικής σύμβασης προμήθειας υλικού, στο πλαίσιο του έργου η Hitachi Rail παρέδωσε στο Μετρό Θεσσαλονίκης σύστημα σηματοδότησης CBTC και 18 αυτόματους συρμούς νέας γενιάς. Επιπλέον, εντός του 2026 θα ολοκληρωθεί η προμήθεια επιπλέον 15 συρμών (επέκταση γραμμής Καλαμαριάς), ανεβάζοντας τον συνολικό στόλο σε 33 συρμούς. Επιχειρηματικές αποστολές Ως προς τους τομείς ενέργειας, τεχνολογίας, βιομηχανίας, σημειώνεται η τακτική συνεργασία του Γραφείου ΟΕΥ Τόκιο με τον εδώ φορέα EU-JAPAN Centre for Industrial Cooperation, σε πλαίσιο ενωσιακού συντονισμού κ-μ της Ε.Ε., και μέσω της εδώ Αντιπροσωπείας της Ε.Ε. (EUDEL), ο οποίος διοργανώνει τακτικά επιχειρηματικές αποστολές στην Ιαπωνία, και σε πλαίσιο εδώ διεθνών εκθέσεων, με συχνές συμμετοχές μεμονωμένων ελληνικών επιχειρήσεων. Εν προκειμένω, κατά

το 2025 και μέχρι στιγμής φέτος (α’ εξάμηνο 2026), υλοποιήθηκαν συμμετοχές σε ευρωπαϊκές επιχειρηματικές αποστολές σε διεθνείς εκθέσεις της Ιαπωνίας, όπως «Smart Energy Week» (2/2025) «Defense Business Mission» στη μεγάλη αμυντική έκθεση DSEI Japan (5/2025), «Get Ready for Japan» (10/2025), και «Space Business Mission in Japan» (1/2026). Στις αρχές του 2026 πραγματοποιήθηκε στην Ελλάδα συνάντηση με εκπροσώπους του Ιαπωνικού Ινστιτούτου Επενδύσεων Εξωτερικού (JOI / Japan Institute for Overseas Investment), για προβολή του επενδυτικού περιβάλλοντος της χώρας μας. Το Ινστιτούτο JOI ιδρύθηκε το 1991, ως πρωτοβουλία της ιαπωνικής τράπεζας διεθνούς συνεργασίας JBIC / Japan Bank for International Cooperation, με σκοπό την υποστήριξη των ιαπωνικών ΑΞΕ στο εξωτερικό. Τα μέλη του ανέρχονται σε 250, συμπεριλαμβανομένων πολλών κορυφαίων ιαπωνικών εταιρειών. Βιομηχανική ρομποτική Στοχευμένες B2B επαφές με ιαπωνικές και διεθνείς εταιρείες, αυξημένο επενδυτικό ενδιαφέρον σε τομείς αιχμής όπως η βιομηχανική ρομποτική και η τεχνητή νοημοσύνη, καθώς και ο βιομηχανικός μετασχηματισμός, συνθέτουν τον απολογισμό της συμμετοχής

της Enterprise Greece στη Factory Innovation Week 2026 στο Τόκιο της Ιαπωνίας, επίσης στις αρχές του τρέχοντος έτους. Η παρουσία αυτή εντάσσεται σε ένα ευρύτερο momentum, όπου η εγκατάσταση και επέκταση μεγάλων διεθνών τεχνολογικών ομίλων στη χώρα τα τελευταία χρόνια δημιουργεί τις προϋποθέσεις για την προσέλκυση επενδύσεων υψηλής προστιθέμενης αξίας και ισχυρού πολλαπλασιαστικού αποτελέσματος σε ολόκληρη την παραγωγική αλυσίδα. Η ψηφιοποίηση και αυτοματοποίηση παραγωγικών διαδικασιών, η ενσωμάτωση τεχνητής νοημοσύνης, ρομποτικής και βιομηχανικού IoT, καθώς και η αξιοποίηση δεδομένων σε πραγματικό χρόνο, συγκροτούν ένα αναπτυσσόμενο και επιχειρησιακά ώριμο οικοσύστημα. Στο πλαίσιο της έκθεσης, η Enterprise Greece πραγματοποίησε 21 στοχευμένες B2B συναντήσεις με ιαπωνικές και διεθνείς επιχειρήσεις που δραστηριο-

“

Έχει γίνει πρόταση ελληνικής συμμετοχής στη διεθνή έκθεση BioJapan 2026, τη μακροβιότερη έκθεση βιοτεχνολογίας (1986).

ποιούνται σε κρίσιμους τομείς, όπως η βιομηχανική ρομποτική και αυτοματοποίηση, η τεχνητή νοημοσύνη και η βιομηχανική ανάλυση δεδομένων, τα ψηφιακά δίδυμα και οι προσομοιώσεις παραγωγικών διαδικασιών, το βιομηχανικό IoT και η συνδεσιμότητα, τα έξυπνα δίκτυα και οι ενεργειακές λύσεις, το λογισμικό για έξυπνα εργοστάσια και εφοδιαστικές αλυσίδες, καθώς και οι τεχνολογίες υγείας (HealthTech), συμπεριλαμβανομένων ψηφιακών λύσεων υγείας, ιατρικού λογισμικού και εφαρμογών ανάλυσης δεδομένων. Κατά τις επαφές αυτές καταγράφηκε ενεργό ενδιαφέρον, με περαιτέρω επενδυτική προοπτική σε τομείς όπως η προηγμένη και συνεργατική ρομποτική (Cobots), η τεχνητή νοημοσύνη και η μηχανική όραση για έξυπνη παραγωγή, καθώς και ιδιόκτητες ψηφιακές πλατφόρμες SaaS με εφαρμογές στη μεταποίηση και τις κατασκευές. Σε αυτό το πλαίσιο, έχει γίνει πρόταση ελληνικής συμμετοχής σε επιχειρηματική αποστολή για την Biotech Business Mission 2026, καθώς και, παράλληλα, στη διεθνή έκθεση BioJapan 2026, που είναι η μακροβιότερη διεθνής έκθεση βιοτεχνολογίας (από το 1986) και στο πλαίσιό της διεξάγονται, παράλληλα, σεμινάρια/παρουσιάσεις, καθώς και συναντήσεις Β2Β ► μεταξύ συμμετεχόντων και δυνητικών συνεργατών.

90ή ΔΕΘ

53

ΙΑΠΩΝΙΑ ●

►

ΤΙΜΩΜΕΝΗ ΧΩΡΑ ● ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ

Πρωτιές στα καπνικά προϊόντα και την αυτοκίνηση Αναφορικά με τον όγκο διμερούς εμπορίου Ελλάδας-Ιαπωνίας, σημειώνεται ότι το σύνολο των εμπορικών συναλλαγών βρίσκεται σε σχετικά χαμηλό επίπεδο, λαμβανομένων υπόψη των δυνατοτήτων των δύο χωρών. Βάσει στοιχείων της ΕΛΣΤΑΤ για την τελευταία 5ετία, κατά το διάστημα 2021-2022 το εμπορικό ισοζύγιο ήταν πλεονασματικό για τη χώρα μας (+79,7 εκατ. ευρώ και +42,8 εκατ. αντίστοιχα), ενώ κατά το διάστημα 2023-2024 ελλειμματικό (-66 εκατ. ευρώ το 2023 και -81,8 εκατ. για το 2024), αλλά εκ νέου πλεονασματικό κατά το 2025 (+38,8 εκατ. ευρώ). Ειδικότερα, κατά το 2025 οι ελληνικές εξαγωγές προς την Ιαπωνία εμφάνισαν ετήσια αύξηση 41,82%, ενώ, αντίθετα, οι ελληνικές εισαγωγές εμφάνισαν μείωση κατά 8,76%. Αναφορικά με τη σύνθεση των ελληνικών εξαγωγών στην Ιαπωνία, τα καπνικά προϊόντα και βιομηχανοποιημένα υποκατάστατα καπνού (δλδ. θερμαινόμενα προϊόντα HTPs / Heated Tobacco Products) κατέχουν την πρώτη θέση (όπως και την τετραετία 2021-2024), με ποσοστό 81,7% επί του συνόλου των ελληνικών εξαγωγών (από μερίδια 80% το 2024, και 90% το 2023), σε ποσό 83 εκατ. ευρώ,

και εμφανίζοντας ετήσια αύξηση 46,97% ως προς το 2024. Αναφορικά με τη σύνθεση των ελληνικών εισαγωγών από την Ιαπωνία, σημειώνεται ότι κατά το 2025 (όπως και κατά την προηγούμενη διετία 2023-2024), το μεγαλύτερο μέρος των ελληνικών εισαγωγών από την Ιαπωνία αφορά αυτοκίνητα/οχήματα (δασμολογική κατηγ. 87), σε ποσοστό 57,24% (εμφανίζοντας ετήσια μείωση τάξης 12,7% ως προς το προηγούμενο έτος, κατά το οποίο είχε μάλιστα καταγραφεί ετήσια αύξηση 42% ως προς το 2023). Ακολουθούν οι εισαγωγές μηχανημάτων/συσκευών για τεχνολογική/ βιομηχανική χρήση (κατηγ. 84), με μερίδιο 15,14% επί του συνόλου (από μερίδιο 19% κατά το 2024, εμφανίζοντας επίσης ετήσια μείωση κατά 27,74%). Με βάση τα διαθέσιμα στοιχεία ΟΟΣΑ (έως και 2024), το εμπορικό ισοζύγιο υπηρεσιών Ελλάδας-Ιαπωνίας διατηρείται σταθερά πλεονασματικό υπέρ της χώρας μας καθ’ όλη τη διάρκεια της 5ετούς περιόδου 2020-2024. Ειδικότερα, κατά το 2024 το σύνολο των ε/εισπράξεων από την Ιαπωνία (957,72 εκατ. δολ.) αντιστοιχεί σε περίπου 1,5% του παγκόσμιου συνόλου ε/εξαγωγών υπηρεσιών (63,736 δισ. δολ.)

Αustriacard και Dai Nippon Printing Στα κορυφαία διμερή επιχειρηματικά deals ανήκει η συμφωνία μεταξύ Αustriacard Holdings και Dai Nippon Printing Co., Ltd. Έπειτα από 129 χρόνια παρουσίας της οικογένειας Λύκος στο τιμόνι της πάλαι ποτέ Inform Lykos που μετεξελίχθηκε σε Austriacard Holdings το 2008, η πλειοψηφία του μετοχικού κεφαλαίου της εταιρείας περνά στα χέρια της ιαπωνικής πολυεθνικής Dai Nippon Company Ltd. O κ. Νικόλαος Λύκος, ο μεγαλύτερος μέτοχος της Αustriacard και μέλος του Εποπτικού Συμβουλίου, ανέλαβε προς την DNP ανέκκλητη δέσμευση να αποδεχθεί την Πρόταση για όλο το μετοχικό ποσοστό του, που ανέρχεται σε περίπου 74,6%. Το προσφερόμενο τίμημα της DNP προς την Αustriacard γίνεται στην τιμή των 10 ευρώ ανά μετοχή σε μετρητά για την απόκτηση του 75% της ελληνικής εταιρείας που είναι εισηγμένη σε δύο χρηματιστήρια, της Αθήνας και της Βιέννης, και αντιπροσωπεύει premium περίπου 20%-24% επί της τελευταίας τιμής κλεισίματος των μετοχών της Αustriacard στο Χρηματιστήριο της Βιέννης και περίπου 43%-46% επί του μέσου σταθμισμένου όρου βάσει όγκου συναλλαγών στη χρηματιστηριακή τιμή των μετοχών της Αustriacard τους τελευταίους έξι (6) μήνες πριν. Με βάση το υφιστάμενο μετοχικό κεφάλαιο της εταιρίας που διαιρείται σε 36.353.868 μετοχές, η Πρόταση αποτιμά την Αustriacard σε περίπου 364 εκατ. ευρώ. Το ενδιαφέρον είναι πως και οι δύο εταιρείες ξεκίνησαν την πορεία τους τον ίδιο αιώνα, η Λύκος στην Ελλάδα το 1897, η Dai Nippon Printing Co. Ltd. (DNP) στην Ιαπωνία τo 1876, με συναφή δραστηριότητα στην εκτύπωση και κατόπιν στην ψηφιακή διαχείριση πληροφοριών, εκτύπωση και επικοινωνίες. Δύο εταιρείες, ελληνική και ιαπωνική, που ξεκίνησαν την πορεία τους τον 19ο αιώνα και συναντιούνται επιχειρηματικά στον 21ο αιώνα. Η DNP είναι ένας παγκόσμιος όμιλος τεχνολογίας και παραγωγής με έδρα το Τόκιο, 36.000 υπαλλήλους, με ένα ευρύ τεχνολογικό και βιομηχανικό χαρτοφυλάκιο που καλύπτει τομείς, όπως οι εκτυπώσεις, η ασφάλεια πληροφοριών, οι έξυπνες κάρτες, η ταυτοποίηση, οι λύσεις ασφαλών δεδομένων και συναφείς ψηφιακές τεχνολογίες. Η Αustriacard Holdings μετρά 2.400 υπαλλήλους, διαθέτει 7 παραγωγικές μονάδες, υποδομές προσωποποίησης καρτών σε Ευρώπη και Αμερική, λύσεις cybersecurity, ενώ καταγράφεται πρόσφατη συνεργασία με την Dell στο Αgentic AI. H εταιρεία έχει μετεξελιχθεί σε διεθνή όμιλο εφαρμοσμένης τεχνολογίας, με ιδιαίτερη έμφαση και προτεραιότητα στον τραπεζικό τομέα. Το γεωγραφικό της αποτύπωμα εκτείνεται σε Ευρώπη, Μέση Ανατολή, Αφρική, αλλά και στις ΗΠΑ. Από το 2019 μέχρι και σήμερα η εταιρεία έχει επενδύσει κεφάλαια ύψους 60 εκατ. ευρώ σε εξαγορές

Η DNP είναι ένας παγκόσμιος όμιλος τεχνολογίας και παραγωγής με έδρα το Τόκιο, 36.000 υπαλλήλους και ένα ευρύ τεχνολογικό και βιομηχανικό χαρτοφυλάκιο.

54

90ή ΔΕΘ

ΙΑΠΩΝΙΑ ●

ΤΙΜΩΜΕΝΗ ΧΩΡΑ ● ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ

ΟΤΑΝ ΤΟ ΤΟΚΙΟ «ΣΥΝΑΝΤΗΣΕ» ΤΗΝ ΞΑΝΘΗ Η JTI Hellas, μέσω της λειτουργίας της στο εργοστάσιο της ΣΕΚΑΠ στη Βόρεια Ελλάδα, στηρίζει συστηματικά περίπου 2.000 ντόπιους καπνοπαραγωγούς Της Βάσως Βεγίρη vvegiri@naftemporiki.gr

Ξ

επερνούν τα 47 εκατ. δολάρια οι επενδύσεις που έχει υλοποιήσει ο ιαπωνικός κολοσσός JTI στη χώρα μας, μέσω της θυγατρικής του JTI Hellas στο εργοστάσιο της ΣΕΚΑΠ στην Ξάνθη, αποτελώντας τη σημαντικότερη ιαπωνική επένδυση στην Ελλάδα. Ούσα η μοναδική διεθνής εταιρεία παραγωγής συμβατικών προϊόντων καπνού στην Ελλάδα και διαθέτοντας τόσο παραγωγική όσο και εξαγωγική δραστηριότητα με τη ΣΕΚΑΠ, η JTI Hellas έχει εισέλθει επίσης από τον Οκτώβριο του 2023 και στην κατηγορία των προϊόντων τεχνολογίας θερμαινόμενου καπνού με τη διεθνή μάρκα της Ploom. Η νέα αυτή επένδυση της εταιρείας στην Ελλάδα αποτελεί μέρος της συνολικής επένδυσης του Ομίλου JTI παγκοσμίως για τα προϊόντα δυνητικά μειωμένου κινδύνου, ύψους 450 δισ. γιεν για το διάστημα 2024-2026, η οποία εστιάζει κυρίως στα προϊόντα θερμαινόμενου καπνού. Η JTI Hellas στηρίζει, εξάλλου, μέσω της λειτουργίας της συστηματικά περίπου 2.000 ντόπιους καπνοπαραγωγούς, αγοράζοντας καπνά από την Ελλάδα, η αξία των οποίων ξεπερνά τα 45 εκατ. ευρώ ετησίως. Το προσωπικό της στην Ελλάδα ξεπερνά πλέον τα 300 άτομα, ενώ αναδεικνύεται επί 13 έτη ως κορυφαίος εργοδότης, σύμφωνα με το Top Employers Institute, καθώς έχει διαμορφώσει ένα εργασιακό περιβάλλον πλήρως εναρμονισμένο με τα υψηλότερα διεθνή πρότυπα. Και μπόνους Τον φετινό Μάρτιο, εξάλλου, η εταιρεία κατέβαλε στους εργαζομένους της τα ετήσια μπόνους για το 2025, τα οποία έφτασαν, για μια ακόμη χρονιά, έως και τους τρεις επιπλέον μισθούς, πέραν των τακτικών αποδοχών και των προβλεπόμενων επιδομάτων, ενώ τον φετινό Ιούνιο έλαβε το Σήμα Διαφορετικότητας από το υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένει-

Το εργοστάσιο στην Ξάνθη, όπως αναμορφώθηκε μετά την επένδυση της JTI.

ας, κατόπιν αξιολόγησης επιχειρήσεων του ιδιωτικού τομέα σε ζητήματα διαφορετικότητας, αποτελώντας τη μοναδική εταιρεία του κλάδου της που τιμήθηκε με τη συγκεκριμένη διάκριση. Επίσης, το 2025 και στο πλαίσιο της επέκτασης των επενδύσεών της στην Ελλάδα, η JTI δημιούργησε ένα διεθνές Κέντρο Εξυπηρέτησης Πελατών που καλύπτει 17 χώρες, με ετήσιο ύψος επένδυσης 9,4 εκατ. ευρώ. Με τις επιχειρηματικές της δραστηριότητες, η JTI συνεισφέρει ετησίως πάνω από το 2% των συνολικών φορολογικών εσόδων της Ελλάδας, από την απόδοση ΕΦΚ και ΦΠΑ καπνού, ενώ προμηθεύεται συστη-

“

Το 2025 η JTI δημιούργησε ένα διεθνές Κέντρο Εξυπηρέτησης Πελατών που καλύπτει 17 χώρες, με ετήσιο ύψος επένδυσης 9,4 εκατ. ευρώ.

56

90ή ΔΕΘ

ματικά τα εξαιρετικής ποιότητας ελληνικά καπνά για τα προϊόντα της διεθνώς. Εκτός δε από την εγχώρια αγορά, η JTI Hellas έχει και την ευθύνη των αγορών της Κύπρου, της Μάλτας και του Ισραήλ. Το οικονομικό έτος 2024, ο μικτός κύκλος εργασιών της JTI Hellas ανήλθε στα 834,95 εκατ. ευρώ, καταγράφοντας αύξηση 2,5% από τα 814,83 εκατ. ευρώ του 2023, ενώ τα κέρδη μετά φόρων διαμορφώθηκαν στα 958.053 ευρώ, τα ταμειακά διαθέσιμα έφτασαν τα 29 εκατ. ευρώ και η συνεισφορά στα δημόσια ταμεία ανήλθε σε 734,91 εκατ. ευρώ (λόγω υψηλής φορολόγησης στα καπνικά προϊόντα)

ΙΑΠΩΝΙΑ ●

ΤΙΜΩΜΕΝΗ ΧΩΡΑ ● ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ

Το ιαπωνικό επενδυτικό ενδιαφέρον για την Ελλάδα αυξάνεται σταθερά Οι σχέσεις Ιαπωνίας και Ελλάδας εισέρχονται σε μια νέα εποχή και το ιαπωνικό επενδυτικό ενδιαφέρον για τη χώρα μας αυξάνεται σταθερά, τονίζει στη «Ν» ο πρέσβης της Ιαπωνίας, Koichi Ito. Επισημαίνει ότι η Ιαπωνία και η Ελλάδα μοιράζονται μια μακρά ναυτική παράδοση και συνεργασία στον τομέα της ναυτιλίας Στη Βάσω Βεγίρη vvegiri@naftemporiki.gr

Ν

α αφηγηθούν στο ιαπωνικό κοινό με αυτοπεποίθηση τη σύγχρονη εικόνα της Ελλάδας καλεί τις ελληνικές επιχειρήσεις ο πρέσβης της Ιαπωνίας-Τιμώμενης Χώρας στη φετινή 90ή ΔΕΘ, Koichi Ito, και να προσεγγίσουν τους Ιάπωνες συνομιλητές τους ως μακροπρόθεσμους στρατηγικούς εταίρους. Οι σχέσεις Ιαπωνίας και Ελλάδας εισέρχονται, όπως τονίζει, σε μια νέα, ιδιαίτερα ελπιδοφόρα εποχή και το ιαπωνικό επενδυτικό ενδιαφέρον για τη χώρα μας αυξάνεται σταθερά. Παράλληλα, επισημαίνει την κοινή προσήλωση Ιαπωνίας και Ελλάδας στην ενίσχυση της ναυπηγικής και ευρύτερα της ναυτιλιακής βιομηχανίας και την κοινή θέση των δύο χωρών υπέρ της ασφάλειας της ναυσιπλοΐας και της αξιοποίησης κάθε διπλωματικής οδού για την επίτευξη σταθερότητας στα Στενά του Ορμούζ. Κύριε πρέσβη, τόσο η Ελλάδα όσο και η Ιαπωνία συγκαταλέγονται στις μεγαλύτερες ναυτιλιακές δυνάμεις του κόσμου. Η χώρα σας υλοποιεί σήμερα ένα γιγαντιαίο πρόγραμμα, ύψους 6 δισ. ευρώ, για την ενίσχυση της ναυπηγικής της βιομηχανίας, ενώ και η Ελλάδα προχωρά σε επενδύσεις, ύψους 1,35 δισ. ευρώ, για την αναζωογόνηση της ναυπηγικής δραστηριότητας στην Ελευσίνα, σε συνεργασία με τις ΗΠΑ και τη Νότια Κορέα. Παράλληλα, πολλοί Έλληνες πλοιοκτήτες επιλέγουν ιαπωνικά ναυπηγεία για την κατασκευή των νέων πλοίων τους. Πώς βλέπετε τις προοπτικές περαιτέρω συνεργασίας μεταξύ των δύο χωρών μας στον τομέα της ναυτιλίας, τα επόμενα χρόνια; «Η Ιαπωνία και η Ελλάδα μοιράζονται μια μακρά και περήφανη ναυτική παράδοση και η συνεργασία μας στον τομέα της ναυτιλίας αποτελεί έναν από τους πλέον

58

90ή ΔΕΘ

ουσιαστικούς πυλώνες των διμερών μας σχέσεων. Οι Έλληνες πλοιοκτήτες ελέγχουν περίπου το 20%-25% του παγκόσμιου εμπορικού στόλου, ενώ περίπου το ένα τρίτο των πλοίων αυτών Η ανάκαμψη έχει ναυπηγηθεί στην Ιαπωνία της Ελλάδας - γεγονός που καταδεικνύει το αποτελεί μια βάθος και τη διαχρονική ισχύ της ιστορία ανθεσυνεργασίας μας. Στο πλαίσιο κτικότητας που του σχεδίου αναζωογόνησης της αξίζει να γίνει ιαπωνικής ναυπηγικής βιομηχαευρύτερα νίας, το κράτος και ο ιδιωτικός τομέας σκοπεύουν να επενδύγνωστή σουν από κοινού περίπου 6 δισ. στην Ιαπωνία. ευρώ κατά την επόμενη δεκαετία, με στόχο τον διπλασιασμό της παραγωγικής δυναμικότητας. Χαιρετίζουμε εξίσου την ελληνική επένδυση, ύψους 1,35 δισ. ευρώ στην Ελευσίνα, η οποία αποδεικνύει έμπρακτα την κοινή μας προσήλωση στην ενίσχυση της ναυπηγικής και, ευρύτερα, της ναυτιλιακής βιομηχανίας. Σε μια περίοδο αυξανόμενης γεωπολιτικής αστάθειας, η Ιαπωνία και η Ευρώπη -και ειδικότερα η Ιαπωνία και η Ελλάδα-, ενωμένες από κοινές οικουμενικές αξίες, όπως η δημοκρατία και το κράτος δικαίου, θεωρούν πιο επιτακτικό από ποτέ να ενεργούν από κοινού για την προάσπιση της ακεραιότητας του διεθνούς Δικαίου, συμπεριλαμβανομένης της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας, καθώς και για τη διασφάλιση μιας ανοικτής, συμπεριληπτικής και βασισμένης σε κανόνες διεθνούς τάξης. Κατά τη συνάντησή τους τον Ιούλιο, οι υπουργοί Εξωτερικών Μοτέγκι και Γεραπετρίτης επαναβεβαίωσαν τη σημασία του Ελεύθερου και Ανοικτού Ινδο-Ειρηνικού (Free and

Open Indo-Pacific - FOIP), καθώς και τη δέσμευσή τους στην υπεράσπιση της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας. Η περιοχή του Ινδο-Ειρηνικού αντιπροσωπεύει τα δύο τρίτα του παγκόσμιου ΑΕΠ και το 60% του παγκόσμιου θαλάσσιου εμπορίου, γεγονός που καθιστά τη σταθερότητά της ζήτημα παγκόσμιας σημασίας για ολόκληρη τη διεθνή ναυτιλιακή κοινότητα». Δεδομένων των ιδιαίτερα δύσκολων συνθηκών που έχει προκαλέσει ο πόλεμος μεταξύ των ΗΠΑ και του Ιράν στα Στενά του Ορμούζ για τη διεθνή ναυσιπλοΐα, τι πιστεύετε ότι μπορεί και πρέπει να γίνει ώστε να διασφαλιστεί η ασφάλεια των θαλάσσιων μεταφορών και της διεθνούς εφοδιαστικής αλυσίδας; «Η διατάραξη της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ αποτελεί ζήτημα μείζονος ανησυχίας για την παγκόσμια οικονομία. Τα πλοία πρέπει να μπορούν να διέρχονται από τα Στενά ελεύθερα και χωρίς παρεμβάσεις. Η Ιαπωνία προτρέπει μετ' επιτάσεως όλα τα εμπλεκόμενα μέρη να σημειώσουν πρόοδο προς την επίτευξη μιας συνολικής συμφωνίας για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν. Η πρωθυπουργός Τακαΐτσι έθεσε το ζήτημα απευθείας στον πρόεδρο Τραμπ κατά την επίσκεψή της στις Ηνωμένες Πολιτείες στις 20 Μαρτίου και πραγματοποίησε αρκετές απευθείας τηλεφωνικές συνομιλίες με τον πρόεδρο του Ιράν. Ο υπουργός Εξωτερικών Μοτέγκι είχε πολλαπλές συναντήσεις με τους ομολόγους του από το Ιράν, τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ, ενώ παράλληλα συντόνισε τις σχετικές προσπάθειες στο πλαίσιο της G7, του ΟΗΕ και του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας (IAEA). Η Ιαπωνία προσχώρησε, μαζί με την Ελλάδα και άλλες

Ιαπωνία επιδιώκει να αναζωογονήσει την οικονομική της παρουσία στην Ευρώπη. Οι δύο αυτές παράλληλες εξελίξεις δημιουργούν μια μοναδική και επίκαιρη ευκαιρία για την περαιτέρω ενίσχυση της οικονομικής συνεργασίας μεταξύ των χωρών μας. Η συμμετοχή της Ιαπωνίας ως Τιμώμενης Χώρας στη φετινή Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης δεν αποτελεί αυτοσκοπό, αλλά την απαρχή ενός νέου και ιδιαίτερα ελπιδοφόρου κεφαλαίου στις οικονομικές μας σχέσεις».

Koichi Ito: Η συμμετοχή της Ιαπωνίας ως Τιμώμενης Χώρας στη φετινή ΔΕΘ αποτελεί την απαρχή ενός νέου και ιδιαίτερα ελπιδοφόρου κεφαλαίου στις οικονομικές μας σχέσεις.

χώρες που συμμερίζονται τις ίδιες αρχές και αξίες, στην κοινή δήλωση για την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας και παραμένει προσηλωμένη στην αξιοποίηση κάθε διπλωματικής οδού για την επίτευξη διαρκούς σταθερότητας στην περιοχή». Γνωρίζουμε ότι η Ναυτιλία, καθώς και η Εκπαίδευση, η Τεχνητή Νοημοσύνη και η Αυτοκινητοβιομηχανία, θα αποτελέσουν βασικούς πυλώνες της φετινής συμμετοχής της Ιαπωνίας στη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης (ΔΕΘ), όπου η χώρα σας είναι η Τιμώμενη Χώρα. Τι θα πρέπει να περιμένουμε να δούμε στο Ιαπωνικό Περίπτερο και ποιες είναι οι προσδοκίες σας από τη ΔΕΘ όσον αφορά την ανάπτυξη νέων συνεργασιών μεταξύ των δύο χωρών μας; «Αποτελεί ιδιαίτερη τιμή και πηγή υπερηφάνειας για την Ιαπωνία η επιλογή της ως Τιμώμενης Χώρας στη φετινή Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης. Περίπου 20 κορυφαίες ιαπωνικές εταιρείες θα συμμετάσχουν με κοινό παρονομαστή το πνεύμα του ‘‘TAKUMI’’ (δεξιοτεχνία), μιας βαθιά ριζωμένης ιαπωνικής παράδοσης που εκφράζει τη διαρκή επιδίωξη της απλότητας, της αισθητικής και της τελειότητας, μέσα από την αφοσίωση και την υψηλή τεχνική κατάρτιση. Το εκθεσιακό περίπτερο θα διαρθρώνεται σε τρεις θεματικές ζώνες, καθεμία από τις οποίες αναδεικνύει μια διαφορετική διάσταση του κεντρικού θέματος: τη ‘‘Σοφία’’ (Wisdom), αφιερωμένη στην ψηφιακή υγεία και την τεχνητή νοημοσύνη· την ‘‘Ενσυναίσθηση’’ (Compassion), με έμφαση στις βιώσιμες υποδομές και τη γεωργία· και την ‘‘Κινητήρια Δύναμη’’ (Drive), που αναδεικνύει τη δυναμική η οποία τροφοδοτεί τη συνεχή καινοτομία στους τομείς της αυτοκίνησης, της κινητικότητας και του τουρισμού του μέλλοντος. Παράλληλα,

η Ναυτιλία -τομέας κομβικής σημασίας και για τις δύο χώρες μας- θα κατέχει εξέχουσα θέση, καθώς η συμμετοχή μας κατέστη δυνατή χάρη στον κύριο χορηγό μας, την ‘‘M/Maritime’’, η οποία, Αποτελεί ιδιαίτεμε ισχυρή βούληση, επιθυμεί να ρη τιμή και πηγή αναδείξει τους βαθείς ναυτιλιυπερηφάνειας ακούς δεσμούς και τις κοινές για την Ιαπωνία αξίες που ενώνουν την Ιαπωνία η επιλογή της και την Ελλάδα. Οι επισκέπτες ως Τιμώμενης θα έχουν επίσης την ευκαιρία Χώρας να γνωρίσουν από κοντά τον στη φετινή ΔΕΘ. ιαπωνικό πολιτισμό, μέσα από παραστάσεις με taiko (ιαπωνικά παραδοσιακά τύμπανα), συναυλίες με shamisen (παραδοσιακό τρίχορδο έγχορδο όργανο), καθώς και εργαστήρια ένδυσης με ‘‘κιμονό’’ και ιαπωνικής καλλιγραφίας. Ειλικρινής μου ευχή είναι η Διεθνής Έκθεση Θεσσαλονίκης να αποτελέσει όχι μόνο μια βιτρίνα προβολής της Ιαπωνίας, αλλά και έναν ουσιαστικό καταλύτη για τη δημιουργία μακροχρόνιων συνεργασιών μεταξύ Ιαπωνίας και Ελλάδας στον επιχειρηματικό, ακαδημαϊκό και ευρύτερο κοινωνικό χώρο». Πώς αξιολογείτε μέχρι σήμερα τη συνεργασία των χωρών μας στον τομέα του εμπορίου και ποιες θεωρείτε ότι είναι οι προοπτικές της για το μέλλον; «Η ανάκαμψη της Ελλάδας, η οποία σήμερα καταγράφει έναν από τους υψηλότερους ρυθμούς ανάπτυξης στην Ευρωπαϊκή Ένωση, έπειτα από μία από τις σοβαρότερες κρίσεις στη σύγχρονη ευρωπαϊκή ιστορία, αποτελεί μια ιστορία ανθεκτικότητας που αξίζει να γίνει ευρύτερα γνωστή στην Ιαπωνία. Την ίδια στιγμή, η

Υπάρχουν πληροφορίες που θα μπορούσατε να μοιραστείτε μαζί μας σχετικά με μια ενδεχόμενη νέα άμεση ξένη επένδυση (Foreign Direct Investment - FDI) της Ιαπωνίας στην Ελλάδα; Επίσης, πώς αξιολογείτε μέχρι σήμερα την πορεία των υφιστάμενων ιαπωνικών επενδύσεων στη χώρα μας, όπως της JTI, της NTT DATA και άλλων; «Το ενδιαφέρον των ιαπωνικών επιχειρήσεων για την Ελλάδα ως επενδυτικό προορισμό αυξάνεται σταθερά. Οι εταιρείες JTI και NTT DATA έχουν αποδείξει έμπρακτα ότι η Ιαπωνία και η Ελλάδα μπορούν να αποτελέσουν εξαιρετικά αποτελεσματικούς επιχειρηματικούς εταίρους, ενώ η επιτυχία τους λειτουργεί ως ισχυρό μήνυμα προς άλλες ιαπωνικές επιχειρήσεις. Η Συμφωνία Οικονομικής Εταιρικής Σχέσης Ιαπωνίας-Ευρωπαϊκής Ένωσης (Japan-EU EPA), καθώς και η διμερής σύμβαση για την αποφυγή της διπλής φορολογίας, παρέχουν ένα ισχυρό θεσμικό πλαίσιο για την περαιτέρω ανάπτυξη των επενδύσεων. Παράλληλα, το αυξανόμενο ενδιαφέρον για τομείς όπως η ενέργεια, η φαρμακευτική βιομηχανία και οι προηγμένες τεχνολογίες είναι ιδιαίτερα ενθαρρυντικό. Παρότι οι τελικές επενδυτικές αποφάσεις ανήκουν πάντοτε στις ίδιες τις εταιρείες, είμαι βέβαιος ότι η θετική δυναμική που διαμορφώνεται σήμερα θα συνεχίσει να ενισχύεται και τα επόμενα χρόνια». Ποιο μήνυμα θα θέλατε να απευθύνετε στις ελληνικές επιχειρήσεις μέσω της «Ναυτεμπορικής» αλλά και με αφορμή τη συμμετοχή της Ιαπωνίας ως Τιμώμενης Χώρας στη φετινή Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης; «Το μήνυμά μου προς τις ελληνικές επιχειρήσεις είναι ένα μήνυμα αισιοδοξίας και αυτοπεποίθησης: έχει έρθει η στιγμή να αφηγηθείτε τη δική σας ιστορία με μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση. Η σημερινή Ελλάδα -ανθεκτική, προσηλωμένη στις μεταρρυθμίσεις και στρατηγικά τοποθετημένη στο σταυροδρόμι της Ευρώπης, της Ασίας και της Αφρικής- έχει ελάχιστη σχέση με την Ελλάδα των χρόνων της κρίσης. Ωστόσο, αυτή η νέα πραγματικότητα δεν είναι ακόμη επαρκώς γνωστή στην Ιαπωνία. Θα ήθελα να παροτρύνω θερμά τις ελληνικές επιχειρήσεις να αξιοποιήσουν κάθε ευκαιρία, συμπεριλαμβανομένης της Διεθνούς Έκθεσης Θεσσαλονίκης, για να παρουσιάσουν στο ιαπωνικό κοινό τη σύγχρονη εικόνα της Ελλάδας και να προσεγγίσουν τους Ιάπωνες συνομιλητές τους ως μακροπρόθεσμους στρατηγικούς εταίρους. Κατά τη συνάντησή τους τον Ιούλιο, οι υπουργοί Εξωτερικών Μοτέγκι και Γεραπετρίτης επαναβεβαίωσαν την κοινή μας προσήλωση στο κράτος Δικαίου και συμφώνησαν να ενισχύσουν περαιτέρω τις διμερείς σχέσεις στους τομείς της οικονομικής ασφάλειας, της άμυνας και των ανταλλαγών μεταξύ των λαών μας».

90ή ΔΕΘ

59

ΙΑΠΩΝΙΑ ●

ΤΙΜΩΜΕΝΗ ΧΩΡΑ ● ΝΑΥΠΗΓΙΚΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ

ΤΟ ΜΕΓΆΛΟ ΣΤΟΊΧΗΜΑ 60

90ή ΔΕΘ

Το σχέδιο βαθύτερης αναδιάρθρωσης στην ιαπωνική ναυπηγική βιομηχανία συνοδεύεται από συγκεκριμένο επενδυτικό πλάνο ύψους περίπου ενός τρισεκατομμυρίου γιεν, με συνδυασμό δημόσιων και ιδιωτικών κεφαλαίων Του Αντώνη Τσιμπλάκη atsimplakis@naftemporiki.gr

ΤΗΣ ΑΝΑΖΩΟΓΌΝΗΣΗΣ 90ή ΔΕΘ

►

61

ΙΑΠΩΝΙΑ ●

►

ΤΙΜΩΜΕΝΗ ΧΩΡΑ ● ΝΑΥΠΗΓΙΚΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ

Η

ναυπηγική βιομηχανία της Ιαπωνίας δεν είναι ένας τυχαίος κλάδος στην οικονομική ιστορία της χώρας. Οικοδομήθηκε μεθοδικά τις δεκαετίες μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, μετατρέποντας μια κατεστραμμένη βιομηχανική βάση σε παγκόσμιο πρότυπο ποιότητας, οργάνωσης παραγωγής και τεχνολογικής καινοτομίας. Στη δεκαετία του 1990 η Ιαπωνία έλεγχε σχεδόν το 40% της παγκόσμιας ναυπηγικής αγοράς σε όρους χωρητικότητας, αποτελώντας τον αδιαφιλονίκητο ηγέτη του κλάδου παγκοσμίως. Ήταν μια βιομηχανία που έθεσε τα πρότυπα για τη μαζική, τυποποιημένη ναυπήγηση φορτηγών πλοίων, ενώ παράλληλα διατηρούσε ισχυρή παρουσία σε πιο εξειδικευμένες κατηγορίες πλοίων. Τις επόμενες δεκαετίες, ωστόσο, το τοπίο άλλαξε. Καθώς άλλες χώρες ανέπτυξαν ναυπηγεία τεράστιας κλίμακας και επένδυσαν σε επιθετικά μοντέλα κόστους, η ανταγωνιστικότητα της Ιαπωνίας υποχώρησε σταδιακά, τόσο σε επίπεδο τιμών όσο και κυρίως σε επίπεδο νέων κλινών. Σήμερα, με βάση τα πιο πρόσφατα στοιχεία, το μερίδιο της χώρας στις παραγγελίες νέων πλοίων διαμορφώνεται περίπου στο 11%, το οποίο ωστόσο τη διατηρεί στην τρίτη θέση παγκοσμίως στη ναυπηγική βιομηχανία. Το Τόκιο φαίνεται πλέον αποφασισμένο να καλύψει αυτή την απόσταση μέσα από ένα φιλόδοξο σχέδιο αναζωογόνησης, που συνδυάζει κρατική χρηματοδότηση, βιομηχανική αναδιάρθρωση και τεχνολογική στόχευση. Ένα σχέδιο με χρονοδιάγραμμα Ο δημόσιος και ο ιδιωτικός τομέας της Ιαπωνίας έχουν εντείνει τις κοινές τους προσπάθειες γύρω από έναν σαφή, μετρήσιμο στόχο: το υπουργείο Μεταφορών έχει καταρτίσει έναν οδικό χάρτη που προβλέπει διπλασιασμό της ναυπηγικής παραγωγής έως το 2035, σε σύγκριση με τα επίπεδα του 2024. Το σχέδιο συνοδεύεται από συγκεκριμένο επενδυτικό πλάνο ύψους περίπου 1 τρισεκατομμυρίου γιεν, με συνδυασμό δημόσιων και ιδιωτικών κεφαλαίων. Το ενδιαφέρον στοιχείο είναι ότι ο οδικός χάρτης δεν σταματά στην κεφαλαιουχική επένδυση. Επιδιώκει μια βαθύτερη αναδιάρθρωση ολόκληρου του κλάδου. Ενίσχυση της παραγωγικότητας μέσω ρομποτικής και τεχνητής νοημοσύνης, ανάπτυξη ανθρώπινου δυναμικού, καθώς και εκσυγχρονισμό των εγκαταστάσεων παραγωγής. Η Ιαπωνία έχει ήδη δεσμεύσει 120 δισεκατομμύρια γιεν για τη σύσταση ειδικού ταμείου, το οποίο θα χρησιμοποιηθεί για την επιδότηση της αναβάθμισης παραγωγικών εγκαταστάσεων, επενδύσεων σε αυτοματοποίηση και έργων έρευνας και ανάπτυξης. Μέρος της χρηματοδότησης, τόσο δημόσιας όσο και ιδιωτικής, θα προέλθει από την έκδοση ομολόγων πράσινης οικονομικής μετάβασης (GX bonds). «Δεν μπορούμε να επιβιώσουμε από τον σκληρό ανταγωνισμό με άλλες χώρες εάν δεν συνεργαστούμε όλοι μαζί, σε μια προσπάθεια που θα αφορά ολόκληρη την Ιαπωνία», δήλωσε ο Yukito Higaki, πρόεδρος της Ένωσης Ναυπηγών της Ιαπωνίας και επικεφαλής της Imabari Shipbuilding. Η δήλωση αυτή περιγράφει τον χαρακτήρα της επιχείρησης σε βάθος δεκαετίας. Συντονισμένη εθνική στρατηγική, με τη συμμετοχή

62

90ή ΔΕΘ

Το σχέδιο αναδιάρθρωσης των ναυπηγείων προβλέπει, μεταξύ άλλων, την ενίσχυση της παραγωγικότητας μέσω ρομποτικής και

κράτους, ναυπηγείων, χαλυβουργιών και κατασκευαστών εξοπλισμού. Πού στοχεύουν τα κεφάλαια Οι επενδύσεις δεν κατανέμονται αδιακρίτως, αλλά επικεντρώνονται σε βασικές κατηγορίες πλοίων, όπως πλοία μεταφοράς χύδην ξηρού φορτίου, δεξαμενόπλοια, πλοία μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων, καθώς και πλοία μεταφοράς αυτοκινήτων, ένας τομέας όπου η Ιαπωνία διατηρεί ανταγωνιστικό προβάδισμα. Μια νέα, αξιοσημείωτη προσθήκη στη λίστα είναι τα πλοία μεταφοράς

“

Σήμερα, με βάση τα πιο πρόσφατα στοιχεία, το μερίδιο της χώρας στις παραγγελίες νέων πλοίων παγκοσμίως διαμορφώνεται περίπου στο 11%, με το Τόκιο να σχεδιάζει τη μεγέθυνσή του.

υγροποιημένου διοξειδίου του άνθρακα (LCO₂ carriers), μια αγορά που βρίσκεται ακόμη σε πρώιμο στάδιο, αλλά αναμένεται να αναπτυχθεί παράλληλα με τα διεθνή έργα δέσμευσης άνθρακα. Ιδιαίτερο βάρος δίνεται στα πλοία επόμενης γενιάς, μια κατηγορία όπου η ιαπωνική βιομηχανία επιδιώκει να χτίσει τεχνολογικό προβάδισμα πριν αυτή η αγορά ωριμάσει πλήρως. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το πλοίο μεταφοράς μεσαίας κατηγορίας αερίων με καύσιμο αμμωνία που ετοιμάζουν η Nippon Yusen και συνεργαζόμενες εταιρείες, με ορόσημο ολοκλήρωσης τον Νοέμβριο. Όπως σημειώνει ο Shinichiro Otsubo, ειδικά διορισμένος ερευνητής στο Japan Transport and Tourism Research Institute, η αγορά αυτή δεν είναι ακόμη μεγάλη σε όγκο, αλλά μια πετυχημένη ιαπωνική παρουσία θα μπορούσε να λειτουργήσει σαν επιταχυντής για τις δυνατότητες της χώρας και σε άλλες κατηγορίες πλοίων. Οι προκλήσεις που καλείται να λύσει το σχέδιο Το σχέδιο απαντά σε συγκεκριμένα προβλήματα που

Δ Ι Ά Ρ Θ Ρ Ω Σ Η Ν ΑΥ Π Η Γ Ή Σ Ε Ω Ν (ιαπωνικές κλίνες έως το 2029) Πλοία χύδην ξηρού φορτίου

73% 10%

17% Containerships και γενικού φορτίου Δεξαμενόπλοια, πλοία αερίου

τεχνητής νοημοσύνης, την ανάπτυξη ανθρώπινου δυναμικού και τον εκσυγχρονισμό των εγκαταστάσεων παραγωγής.

αντιμετωπίζει ο κλάδος στη χώρα του Ανατέλλοντος Ηλίου. Το κόστος ναυπήγησης στην Ιαπωνία παραμένει σημαντικά υψηλότερο απ’ ό,τι σε ανταγωνιστικές αγορές. Παράλληλα, η έλλειψη εργατικού δυναμικού παραμένει ίσως το πιο δύσκολο διαρθρωτικό ζήτημα. Η συνολική απασχόληση στον κλάδο υποχώρησε από πάνω από 90.000 εργαζομένους το 2016 σε 70.300 το 2023, με τους αλλοδαπούς εργαζομένους, κυρίως από Φιλιππίνες, Ινδονησία και Βιετνάμ, να καλύπτουν πλέον 5%-10% του συνόλου, χωρίς ωστόσο αυτό να αναπληρώνει πλήρως τη μείωση των Ιαπώνων εργαζομένων. Για να αντιμετωπιστούν αυτές οι πιέσεις, ναυπηγικές επιχειρήσεις και χαλυβουργίες συγκρότησαν ανώτατο συμβούλιο συνεργασίας για τη ναυπηγική, τη ναυτιλία, τον εξοπλισμό και τον χάλυβα, το οποίο πραγματοποίησε την πρώτη του συνεδρίαση τον περασμένο Μάρτιο. Ο οδικός χάρτης προτείνει επίσης μέτρα όπως η ανάπτυξη εξειδικευμένου προσωπικού σε συνεργασία με τοπικές κοινότητες και εκπαιδευτικά

ιδρύματα, η βελτίωση των συνθηκών εργασίας, ακόμη και η εισαγωγή ρομπότ τελευταίας τεχνολογίας στην παραγωγική διαδικασία. Τα δεδομένα Το 2025 ήταν μια πολύ καλή χρονιά για την παγκόσμια ναυπηγική βιομηχανία γενικότερα. Οι παγκόσμιες παραγγελίες νεότευκτων πλοίων παρέμειναν σε ζωηρά επίπεδα, ξεπερνώντας τους 100 εκατομμύρια κόρους ολικής χωρητικότητας, ενώ οι παραδόσεις πλοίων παγκοσμίως αυξήθηκαν κατά 2,8% σε ετή-

“

Η απασχόληση στον κλάδο υποχώρησε από πάνω από 90.000 εργαζομένους το 2016 σε 70.300 το 2023, με τους αλλοδαπούς εργαζομένους να καλύπτουν πλέον 5%-10% του συνόλου.

σια βάση, φτάνοντας τα 72,3 εκατομμύρια GT. Το παγκόσμιο χαρτοφυλάκιο εκκρεμών παραγγελιών ενισχύθηκε κατά 5,7% σε σχέση με το προηγούμενο έτος, φτάνοντας τα 313,4 εκατομμύρια GT στο τέλος Δεκεμβρίου 2025, μια ένδειξη ότι η αγορά συνολικά παρέμεινε δυναμική, παρά τη γεωπολιτική αστάθεια που επικράτησε (από την Ουκρανία έως την Ερυθρά Θάλασσα) και την αβεβαιότητα γύρω από τα ρυθμιστικά μέτρα του Διεθνούς Ναυτιλιακού Οργανισμού. Μέσα σε αυτό το κλίμα, τα ιαπωνικά ναυπηγεία κατάφεραν να εξασφαλίσουν μεγάλους όγκους ναυπήγησης έως το 2029, με ελάχιστο ελεύθερο χώρο στις ναυπηγικές κλίνες, σύμφωνα με την Ιαπωνική Ένωση Εξαγωγέων Πλοίων (JSEA). Το μεγαλύτερο μέρος αυτού του φορτίου αφορά φορτηγά πλοία χύδην ξηρού φορτίου (73% της χωρητικότητας), με τα πλοία μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων και γενικού φορτίου να ακολουθούν με 17% και τα δεξαμενόπλοια/ πλοία αερίου με 10%. Το κεφάλαιο που η Ιαπωνία δεν έχει χάσει Παρά τη μακροχρόνια συρρίκνωση του μεριδίου αγοράς, η ιαπωνική βιομηχανία διατηρεί κάτι που δεν αγοράζεται εύκολα. Τη φήμη της στην ποιότητα κατασκευής. Τα ναυπηγεία της χώρας κρατούν ισχυρή θέση σε πλοία υψηλής αξίας, πλοία με καύσιμο LNG, πλοία έτοιμα για μεθανόλη, πλοία με υβριδικά συστήματα πρόωσης, αξιοποιώντας την τεχνική κατάρτιση και τα αυστηρά πρότυπα που παραδοσιακά τη διακρίνουν. Στη βιομηχανία ναυτιλιακού εξοπλισμού η εικόνα είναι ακόμη πιο ενθαρρυντική. Με εγχώρια ενσωμάτωση περίπου 92% και παραγωγή αξίας 470 δισεκατομμυρίων γιεν το 2024, εκ των οποίων 264 δισεκατομμύρια αφορούσαν αποκλειστικά πετρελαιοκινητήρες, ο τομέας παραμένει βασικός πυλώνας βιομηχανικής ανταγωνιστικότητας, με ισχυρή εξαγωγική παρουσία σε ΗΠΑ, Νοτιοανατολική Ασία και Ευρώπη. Η υποχώρηση της ισοτιμίας του γιεν τα τελευταία χρόνια επίσης έχει λειτουργήσει θετικά, όσον αφορά την ανταγωνιστικότητα. Στοίχημα για το μέλλον Η εικόνα που προκύπτει είναι αυτή μιας βιομηχανίας που δεν επιδιώκει απλώς να επιστρέψει δυναμικά, αλλά να χτίσει εκ νέου ανταγωνιστικό πλεονέκτημα σε πιο εξειδικευμένους, υψηλής αξίας τομείς. Πρόκειται για στρατηγική που απαιτεί συντονισμό κράτους, ναυπηγείων, βιομηχανίας εξοπλισμού και εκπαιδευτικού συστήματος, μια πολυεπίπεδη προσπάθεια, που, όπως τόνισε ο Hitoshi Nagasawa, πρόεδρος της Japanese Shipowners' Association και της Nippon Yusen, θεωρείται κρίσιμη για μια νησιωτική χώρα που δεν έχει την πολυτέλεια να χάσει ούτε όσους κατασκευάζουν τα πλοία της ούτε όσους τα λειτουργούν. Με «γεμάτο» το βιβλίο παραγγελιών έως το 2029, ενεργή κρατική στήριξη και σαφή στρατηγική εστίαση στις τεχνολογίες του μέλλοντος, η ιαπωνική ναυπηγική βιομηχανία μπαίνει σε μια περίοδο κρίσιμη για το αν η σημερινή της θέση μπορεί να αποτελέσει τη βάση για μια ακόμη πιο ισχυρή παρουσία στο μέλλον

90ή ΔΕΘ

63

ΙΑΠΩΝΙΑ ●

ΤΙΜΩΜΕΝΗ ΧΩΡΑ ● ΑΥΤΟΚΙΝΗΣΗ

ΑΞΙΟΠΙΣΤΊΑ ΣΕ 4 ΤΡΟΧΟΎΣ MADE IN JAPAN Η πορεία της ιαπωνικής αυτοκινητοβιομηχανίας προς τη δημιουργία μιας παγκόσμιας αυτοκρατορίας - Η παρουσία της στην Ελλάδα Του Φάνη Ζώη fzois@naftemporiki.gr

Η

ιαπωνική αυτοκινητοβιομηχανία κατέχει εξέχουσα παγκόσμια θέση, έχοντας καθιερωθεί για την υψηλή αξιοπιστία, την οικονομία καυσίμου και την πρωτοπορία σε υβριδικά συστήματα. Οι Ιάπωνες κατασκευαστές εξάγουν εκατομμύρια οχήματα και διαθέτουν εργοστάσια σε ολόκληρο τον πλανήτη. Μάλιστα, προ δεκαετιών, η ιστορία της συνδέθηκε στενά με την Ελλάδα και την οικογένεια Θεοχαράκη, η οποία ίδρυσε το μοναδικό πρότυπο εργοστάσιο συναρμολόγησης ιαπωνικών αυτοκινήτων στη χώρα και συγκεκριμένα στον Βόλο. Η ιαπωνική αυτοκινητοβιομηχανία ξεκίνησε στις αρχές του 20ού αιώνα, πέρασε την περίοδο καταστροφής του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου και εξελίχθηκε σε παγκόσμιο κολοσσό χάρη στην αξιοπιστία και την οικονομία καυσίμου των οχημάτων της. Τα πρώτα βήματα πραγματοποιήθηκαν την περίοδο 1900-1930, με το 1907 να κατασκευάζεται το Takuri, το πρώτο αυτοκίνητο με κινητήρα βενζίνης εξ ολοκλήρου ιαπωνικής κατασκευής, από τον Komanosuke Uchiyama. Το 1914 ο Masujiro Hashimoto σχεδιάζει το «Dat Car», το οποίο αργότερα εξελίχθηκε στη γνωστή μάρκα Datsun και αποτέλεσε τον πρόδρομο της Nissan. To 1917 η Mitsubishi παρουσιάζει το Model A, το πρώτο μαζικής παραγωγής ιαπωνικό αυτοκίνητο (βασισμένο σε σχέδιο της Fiat). Ωστόσο, η κυριαρχία των Ιαπώνων ήρθε μεταπολεμικά και συγκεκριμένα τη δεκαετία του 1960, με την παραγωγή να στρέφεται σε μικρά, οικονομικά αυτοκίνητα, όπως το Toyota Corona και το Nissan Sunny, τα οποία αποκτούν τεράστια εξαγωγική επιτυχία στη Δύση κατά τη διάρκεια της κρίσης καυσίμων του 1970. To 1982 η Toyota Motor -εταιρεία παραγωγής- και η Toyota Motor Sales -εταιρεία πωλήσεων- συγχωνεύτηκαν, με την Toyota να ενισχύει τη θέση της παγκοσμίως, ιδρύοντας αργότερα (1989) την πολυτελή μάρκα Lexus. Πλέον, η ιαπωνική φίρμα αντιπροσωπεύει την επιτομή της αξιοπιστίας, είναι η εταιρεία που σύστησε την ηλεκτροκίνηση σε όλο τον κόσμο μέσα από τις υβριδικές της προτάσεις και φυσικά ο Νο1 κατασκευ-

64

90ή ΔΕΘ

αστής σε παγκόσμιο επίπεδο την τελευταία εξαετία. Αξίζει να αναφερθεί ότι οι πωλήσεις της είναι ιδιαίτερα μεγάλες και μόνο το 2025 τα καθαρά κέρδη της ξεπέρασαν τα 24 δισ. δολάρια. Η Nissan στον Βόλο Σε ό,τι αφορά την Ελλάδα, η ιστορία της ιαπωνικής αυτοκινητοβιομηχανίας στη χώρα μας συνδέθηκε στενά με τη Nissan και την οικογένεια Θεοχαράκη, η οποία στις δεκαετίες ’80 και ’90 είχε μία μονάδα παραγωγής που ακόμη και οι ίδιοι οι Ιάπωνες της Nissan τη θεωρούσαν πρότυπη. Βέβαια, τα πρώτα βήματα είχαν γίνει πολύ νωρίτερα, με τη Νικ. Ι. Θεοχαράκης Α.Ε. το 1961 να αναλαμβάνει επίσημα την αποκλειστική εισαγωγή και εκπροσώπηση της Nissan (τότε γνωστή και ως Datsun) στην Ελλάδα, αποτελώντας την πρώτη συνεργασία της συγκεκριμένης μάρκας στην Ευρώπη εκτός Ιαπωνίας. Το 1976, ιδρύεται η ΤΕΟΚΑΡ ΕΠΕ στο Αιγάλεω, αρχικά για την κατασκευή κιβωταμαξών στα ελαφρά φορτηγά Datsun Pick-Up, με τη χρυσή εποχή να έρχεται το 1980, όπου ξεκινά η λειτουργία της μεγάλης μονάδας συναρμολόγησης στη Βιομηχανική Περιοχή του Βόλου, με την παραγωγή του θρυλικού Datsun Pick-Up 1600 και στη συνέχεια του επιβατηγού Datsun Cherry (και αργότερα του Nissan Sunny). Ο Βόλος τότε επιλέχθηκε λόγω του λιμανιού και της θέσης του για εξαγωγές στην Ευρώπη. Τα ιαπωνικά οχήματα κυριάρχησαν στην ελληνική αγορά, κάνοντας τη Nissan πρώτη σε πωλήσεις στην Ελλάδα

για 14 συνεχόμενα χρόνια. Η μονάδα στον Βόλο ήταν η δεύτερη μετά τη Steyr ΕΛΒΟ όσον αφορά την έκταση των εγκαταστάσεων και τον τεχνολογικό εξοπλισμό, αλλά ήταν ταχύτερη στη συναρμολόγηση και, ως εκ τούτου, παραγωγικότερη. Ωστόσο, η λειτουργία του εργοστασίου στον Βόλο διακόπηκε οριστικά τον Μάιο του 1995, αφού είχαν παραχθεί συνολικά περίπου 170.000 οχήματα. Οι αλλαγές στην εγχώρια αγορά, τα γραφειοκρατικά εμπόδια και η στροφή της Nissan σε μεγάλες κεντρικές μονάδες στην Ευρώπη (όπως στο Σάντερλαντ της Αγγλίας) οδήγησαν στο «λουκέτο» της τελευταίας μεγάλης προσπάθειας μαζικής παραγωγής αυτοκινήτου στην Ελλάδα. Η καταγραφή της ιστορίας της ΤΕΟΚΑΡ ΑΒΕΕ θα μπορούσε κάλλιστα, αναφέρουν παράγοντες της αγοράς αυτοκινήτου, να είναι η καταγραφή της παθογένειας του κράτους και της γραφειοκρατίας στην Ελλάδα, αλλά συγχρόνως και οι λόγοι που οδήγησαν στην αποβιομηχάνιση της χώρας. Παραμένει στην κορυφή Σήμερα, η ιαπωνική βιομηχανία παραμένει ο κορυφαίος εξαγωγέας αυτοκινήτων στον κόσμο, με την Κίνα να βρίσκεται πλέον στη δεύτερη θέση, καθώς

πέρασε τη Νότια Κορέα και τη Γερμανία. Πάντως, σε κάθε περίπτωση, η βιομηχανία της Ιαπωνίας υπογραμμίζει τη συμβολή της στην οικονομία των ΗΠΑ ως κορυφαίος επενδυτής στην αυτοκινητοβιομηχανία και την αλυσίδα εφοδιασμού τους. Η Ιαπωνία είναι ο μεγαλύτερος άμεσος ξένος επενδυτής των ΗΠΑ και μακροχρόνιος πολιτικός και στρατιωτικός σύμμαχος. Από το 1982, όταν η Honda έγινε η πρώτη αυτοκινητοβιομηχανία από την Ιαπωνία που κατασκεύασε αυτοκίνητα στις ΗΠΑ, οι ιαπωνικές αυτοκινητοβιομηχανίες έχουν επενδύσει περίπου 61 δισ. δολάρια στην τοπική παραγωγή εκεί. Σήμερα, κατασκευάζουν περίπου 3,2 εκατομμύρια οχήματα ετησίως και απασχολούν άμεσα 110.000 άτομα. Έμμεσα, οι ιαπωνικές μάρκες υποστηρίζουν 2,2 εκατομμύρια θέσεις εργασίας στις ΗΠΑ. Στο εσωτερικό, η αυτοκινητοβιομηχανία της Ιαπωνίας είναι η ραχοκοκαλιά της εθνικής οικονομίας, απασχολώντας περίπου 5,5 εκατομμύρια ανθρώπους. Με τα χρόνια, ωστόσο, έχει μειώσει τις εξαγωγές της. Οι αποστολές της στις ΗΠΑ έχουν μειωθεί σταδιακά, καθώς οι αυτοκινητοβιομηχανίες της κατασκευάζουν όλο και περισσότερα εργοστάσια στη Βόρεια Αμερική. Το 2006, η Ιαπωνία εξήγαγε περίπου 2,3 εκατομμύρια οχήματα στις ΗΠΑ. Το 2023, έστειλε μόλις 1,5 εκατομμύριο.

Ωστόσο, η εγχώρια οικονομία της Ιαπωνίας είναι εξαιρετικά ευαίσθητη στη διαταραχή του εμπορίου. Οι εξαγωγές αυτοκινήτων αντιπροσωπεύουν περίπου το 30% των συνολικών εξαγωγών της προς τις ΗΠΑ. Πάντως η ευπάθεια των ιαπωνικών αυτοκινητοβιομηχανιών στους δασμούς των ΗΠΑ ποικίλλει. Η Subaru είναι μεγάλος εξαγωγέας στις ΗΠΑ, έχοντας στείλει πάνω από 328.064 οχήματα το 2024, το μισό της συνολικής της παραγωγής. Η Mazda έστειλε 235.738 οχήματα από την Ιαπωνία, αριθμός που αντιπροσωπεύει το 55% των πωλήσεών της στις ΗΠΑ. Η Toyota, η μεγαλύτερη αυτοκινητοβιομηχανία στην Ιαπωνία και τον κόσμο, εξήγαγε 538.685 οχήματα στις ΗΠΑ από την Ιαπωνία το 2024, δηλαδή το 23% των πωλήσεών της στις ΗΠΑ. Αλλά το 2019, το αντίστοιχο νούμερο ήταν σχεδόν 750.000. Η Nissan εξήγαγε από την Ιαπωνία στις ΗΠΑ μόνο 131.800 οχήματα το 2024, το 14% των δραστηριοτήτων της στις ΗΠΑ. Τέλος, η Honda δήλωσε ότι εξήγαγε μόλις 5.379 οχήματα από την Ιαπωνία στις ΗΠΑ, από το 1,4 εκατομμύριο οχήματα που πωλήθηκαν εκεί το 2024. Η Mitsubishi, η μοναδική ιαπωνική αυτοκινητοβιομηχανία στις ΗΠΑ χωρίς τοπικό εργοστάσιο, είναι και η πιο εκτεθειμένη. Εξάγει κάθε όχημα που πωλείται στις ΗΠΑ.

Ιαπωνικό το 26,3% των νέων Ι.Χ. στην Ελλάδα Ιδιαίτερα υψηλές πτήσεις συνεχίζει να καταγράφει, με μικρή εξαίρεση τον Ιούλιο, η ελληνική αγορά αυτοκινήτου το 2026, με τις ταξινομήσεις καινούργιων Ι.Χ. να συνιστούν νέο ρεκόρ 16ετίας. Στην κορυφή της ελληνικής αγοράς βρίσκεται η ιαπωνική αυτοκινητοβιομηχανία, καθώς στη λίστα με τα δέκα πρώτα μοντέλα σε πωλήσεις στην Ελλάδα συναντάμε τέσσερα ιαπωνικά αυτοκίνητα. Οι Ιάπωνες κατασκευαστές παραμένουν σταθερά στο προσκήνιο της αγοράς, με μοντέλα που ξεχωρίζουν για την αξιοπιστία, την τεχνολογία και την προσαρμογή τους στις σύγχρονες ανάγκες, καταλαμβάνοντας το 26,3% της αγοράς αυτοκινήτου στην Ελλάδα. Το 2026 διαμορφώνεται ως μια χρονιά με ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς αρκετά ιαπωνικά αυτοκίνητα διεκδικούν πρωταγωνιστικό ρόλο σε βασικές κατηγορίες. Οι εταιρείες που πρωταγωνιστούν στην Ελλάδα, σύμφωνα με τα στοιχεία του Συνδέσμου Εισαγωγέων Αντιπροσώπων Αυτοκινήτων (ΣΕΑΑ), οι οποίες στο πρώτο εξάμηνο του έτους έχουν πουλήσει 22.070 αυτοκίνητα σε σύνολο 83.965, είναι η Toyota, η μεγαλύτερη αυτοκινητοβιομηχανία παγκοσμίως, διάσημη για τα Yaris, RAV4, η Honda, γνωστή για την αξιοπιστία, τους αποδοτικούς κινητήρες και μοντέλα όπως το Civic και το HR-V, η Nissan, με μεγάλη γκάμα σε SUV και crossover, όπως το Qashqai και το Juke, η Mazda, που ξεχωρίζει για τον οδηγοκεντρικό χαρακτήρα, την κομψή σχεδίαση και τους κινητήρες SkyActiv, η Suzuki, που εξειδικεύεται σε μικρά αυτοκίνητα πόλης και αξιόπιστα τετρακίνητα SUV, όπως το Vitara και το Ignis, η Subaru που φημίζεται για την τεχνολογία τετρακίνησης (AWD) και τους κινητήρες boxer, η Mitsubishi, γνωστή για τα ανθεκτικά SUV και pick-up επαγγελματικά οχήματα. Αντίστοιχα, στα πολυτελή οχήματα ξεχωρίζουν η Lexus, η πολυτελής θυγατρική της Toyota με έμφαση στην πολυτέλεια και τα υβριδικά/ηλεκτρικά συστήματα, και η Infiniti, η πολυτελής μάρκα της Nissan. Ειδικότερα, το πρώτο επτάμηνο, best-seller ήταν το Toyota Yaris Cross με 4.675 ταξινομήσεις, χτίζοντας διαφορά ασφαλείας από το δεύτερο. Την πρώτη τριάδα συμπλήρωσε το Toyota Yaris, από τα κορυφαία supermini σε προτιμήσεις, με 3.282 ταξινομήσεις, ενώ το Suzuki Vitara, ένα από τα πιο διαχρονικά και προσιτά SUV της αγοράς, βρίσκεται στην 6η θέση. Τη δεκάδα κλείνει το Suzuki Swift. Στο έτος, η Toyota έχει χτίσει μια μεγάλη διαφορά έναντι των ανταγωνιστών της και βρίσκεται αυτή τη στιγμή στην πρώτη θέση των πωλήσεων με 13.161 αυτοκίνητα, ενώ την πρώτη τριάδα κλείνει η Suzuki με 5.642 πωλήσεις. Στη 15η θέση βρίσκεται η Nissan με 2.245 πωλήσεις, ακολουθούν στην 28η θέση η Mazda με 371 πωλήσεις, στην 29η η Lexus με 323 πωλήσεις, στην 33η η Honda με 194 πωλήσεις, στην 42η θέση η Mitsubishi με 64 πωλήσεις, στην 46η η ΝΙΟ με 40 πωλήσεις και στην 47η η Subaru με 36 πωλήσεις. Η κατάταξη του πρώτου επταμήνου επιβεβαιώνει ότι η ελληνική αγορά αυτοκινήτου στρέφεται κυρίως σε supermini και μικρά SUV. Η οικονομία καυσίμου, η ευκολία κίνησης μέσα στην πόλη και οι τιμές κάτω από το όριο των 25.000 ευρώ αποτελούν τα βασικά κριτήρια επιλογής

90ή ΔΕΘ

65

ΤΙΜΩΜΕΝΗ ΧΩΡΑ ● ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

Τ

ο kanji 匠 (Takumi) απεικονίζει κυριολεκτικά μια εργαλειοθήκη και ένα τσεκούρι. Από αυτή την απλή εικόνα του ξυλουργού γεννήθηκε μια φιλοσοφία, που ξεπερνά κατά πολύ την τεχνική δεξιότητα. Ο Takumi δεν είναι απλώς ένας ικανός τεχνίτης. Είναι εκείνος που αφιερώνει δεκαετίες -σύμφωνα με την ιαπωνική παράδοση, περίπου 60.000 ώρες, δηλαδή τριάντα χρόνια καθημερινής, πειθαρχημένης άσκησης- για να φτάσει σε ένα επίπεδο όπου η κίνηση γίνεται σχεδόν ασυνείδητη. Το κλειδί βρίσκεται στην έννοια του kodawari: την απόλυτη, σχεδόν εμμονική αφοσίωση στη λεπτομέρεια. Ο Takumi δεν δημιουργεί ένα αντικείμενο. Το εμποτίζει με την ψυχή του (tamashii). Η

ΤΟ ΠΝΕΎΜΑ ΤΟΥ TAKUMI

ΙΑΠΩΝΙΑ ●

Η ΤΕΧΝΗ ΤΗΣ ΤΕΛΕΙΌΤΗΤΑΣ Με αφορμή τη συμμετοχή της Χώρας του Ανατέλλοντος Ηλίου ως τιμώμενης στην 90ή ΔΕΘ, έχουμε μια σπάνια ευκαιρία να κοιτάξουμε πέρα από τα προϊόντα και τις τεχνολογίες Της Χριστίνας Χρυσανθοπούλου cchrisanthopoulou@naftemporiki.gr

μοποιήθηκαν σε θρησκευτικές τελετές, σε μάχες για να εμψυχώσουν στρατεύματα και σε αγροτικές τελετές για να καλέσουν τη βροχή. Από τη δεκαετία του 1950, με την αναβίωση του kumidaiko, τα τύμπανα έγιναν χορογραφική παράσταση, όπου το σώμα, ο ρυθμός και η αναπνοή ενώνονται σε μια σχεδόν τελετουργική εμπειρία. Το Shamisen, το τρίχορδο λαούτο που έφτασε στην Ιαπωνία τον 16ο αιώνα μέσω της Οκινάουα (από το κινεζικό sanxian), έγινε γρήγορα η φωνή της λαϊκής και θεατρικής παράδοσης. Χρησιμοποιείται στο καμπούκι, στο κουκλοθέατρο μπουνράκου και στις παραστάσεις των γκεϊσών. Ο ήχος του, ταυτόχρονα κρουστός και μελωδικός,

“

Το κιμονό δείχνει με τον πιο απτό τρόπο ότι η τελειότητα στην ιαπωνική σκέψη δεν βρίσκεται στην επίδειξη, αλλά στην ακρίβεια, στη μετάδοση της γνώσης και στον σεβασμό προς το υλικό. διαδικασία έχει την ίδια αξία με το αποτέλεσμα. Στην ιαπωνική σκέψη, αυτή η στάση συνδέεται με το mushin (το «κενό μυαλό» των πολεμικών τεχνών), όπου ο τεχνίτης ξεπερνά τη συνειδητή προσπάθεια και αφήνει την πράξη να ρέει από μόνη της. Σήμερα, η ίδια λογική εφαρμόζεται όχι μόνο στους παραδοσιακούς τεχνίτες, αλλά και σε σύγχρονους μηχανικούς, σεφ και σχεδιαστές, δείχνοντας ότι το Takumi δεν είναι μουσειακό κατάλοιπο αλλά ζωντανή κινητήρια δύναμη. Η μουσική Τα τύμπανα Taiko είναι κρουστά και στην ιαπωνική μυθολογία ο ήχος τους συνδέεται με την προσπάθεια των θεών να βγάλουν την Αματεράσου από το σπήλαιο όπου είχε κρυφτεί, επαναφέροντας το φως στον κόσμο. Ιστορικά, χρησι-

66

90ή ΔΕΘ

Το Shamisen, το τρίχορδο λαούτο, δεν είναι όργανο επίδειξης. Είναι όργανο αφήγησης και συναισθήματος.

Η γαστρονομία ως σεβασμός στη φύση

παράγεται με μεγάλο πλήκτρο (bachi) και απαιτεί ακρίβεια, που μόνο χρόνια εξάσκησης μπορούν να χαρίσουν. Δεν είναι όργανο επίδειξης. Είναι όργανο αφήγησης και συναισθήματος. Η τέχνη της σιωπής και της γραμμής Το οριγκάμι φαίνεται απλό: δίπλωμα χαρτιού χωρίς κόλλα ή ψαλίδι. Στην πραγματικότητα είναι άσκηση υπομονής και συγκέντρωσης. Κάθε δίπλωμα είναι μη αναστρέψιμο. Η πράξη αυτή διδάσκει ότι η ομορφιά γεννιέται από περιορισμούς και από απόλυτη προσοχή στη στιγμή. Η καλλιγραφία (Shodo) πηγαίνει ακόμα πιο βαθιά. Είναι «ο δρόμος της γραφής». Σε αντίθεση με τη δυτική καλλιγραφία, όπου μπορεί κανείς να διορθώσει, στο Shodo κάθε πινελιά είναι οριστική. Αντικατοπτρίζει άμεσα την εσωτερική κατάσταση του καλλιγράφου. Η παράδοση τη συνδέει με τον Ζεν: ο νους πρέπει να είναι καθαρός τη στιγμή που το πινέλο αγγίζει το χαρτί. Το αποτέλεσμα δεν είναι απλώς γράμματα. Είναι ίχνος στιγμής. Το Ikebana (ή Kado, ο δρόμος των λουλουδιών) δεν είναι διακόσμηση. Είναι φιλοσοφική πράξη που γεννήθηκε από τις βουδιστικές προσφορές στους ναούς. Οι τρεις βασικές γραμμές -ουρανός, άνθρωπος, γη- δημιουργούν μια ασύμμετρη αρμονία. Ο κενός χώρος (ma) έχει την ίδια σημασία με τα ίδια τα άνθη. Το Ikebana διδάσκει τον σεβασμό στην παροδικότητα: τα λουλούδια θα μαραθούν και ακριβώς γι’ αυτό η ομορφιά τους είναι πολύτιμη. Το κιμονό Το κιμονό αποτελεί μία από τις πιο ολοκληρωμένες εκφράσεις του πνεύματος του Takumi. Ξεπερνώντας την έννοια του παραδοσιακού ενδύματος, γίνεται φορητή τέχνη που κουβαλά αιώνες τεχνικής γνώσης. Κατασκευάζεται από ένα ενιαίο κομμάτι υφάσματος και η αξία του βρίσκεται σχεδόν εξ ολοκλήρου στην επιφάνεια: στα χρώματα, στα μοτίβα και στις εξαιρετικά απαιτητικές τεχνικές βαφής και ύφανσης. Το yuzen,

Το Washoku, αναγνωρισμένο από την UNESCO το 2013 ως άυλη πολιτιστική κληρονομιά, αποτελεί κοινωνική πρακτική βασισμένη στον σεβασμό προς τη φύση. Τα τέσσερα χαρακτηριστικά του είναι: η ποικιλία και η φρεσκάδα των υλικών με σεβασμό στη φυσική τους γεύση, η εξαιρετική διατροφική

Τα τύμπανα Taiko, η τέχνη της τελετουργίας του τσαγιού, οι βεντάλιες (τμήμα του κιμονό) και το ελεφαντάκι (οριγκάμι) είναι συνυφασμένα με τη φιλοσοφία του Τakumi.

ισορροπία (το κλασικό σχήμα «μία σούπα, τρία συνοδευτικά»), η έκφραση της ομορφιάς των εποχών και η σύνδεση με τις ετήσιες τελετές. Το umami, η πέμπτη γεύση, επιτρέπει πλούσιες γεύσεις, χωρίς υπερβολικά λίπη.

η βαφή με το χέρι που επιτρέπει σχεδόν ζωγραφική λεπτομέρεια, το shibori, η τεχνική του δεσίματος και του στριψίματος του υφάσματος πριν από τη βαφή, και η λεπτεπίλεπτη κεντητική απαιτούν χρόνια αφοσίωσης και συχνά αναγνωρίζονται ως εθνικοί θησαυροί. Κάθε χρώμα και κάθε μοτίβο έχει νόημα: δηλώνει ηλικία, οικογενειακή κατάσταση, εποχή του χρόνου και βαθμό επισημότητας. Ο γερανός συμβολίζει τη μακροζωία, ενώ ορισμένα χρώματα θεωρείται ότι μεταφέρουν

“

Σε έναν κόσμο που επιβραβεύει την ταχύτητα και την ποσότητα, το Takumi δεν ζητά την τελειότητα ως αποτέλεσμα. Ζητά την τελειότητα ως στάση ζωής. ακόμη και τις προστατευτικές ιδιότητες των φυτών από τα οποία προέρχονται οι βαφές. Η ίδια η διαδικασία ένδυσης είναι τελετουργία. Το κιμονό δείχνει με τον πιο απτό τρόπο ότι η τελειότητα στην ιαπωνική σκέψη δεν βρίσκεται στην επίδειξη, αλλά στην ακρίβεια, στη μετάδοση της γνώσης και στον σεβασμό προς το υλικό. Η ίδια λογική της συγκρατημένης τελειότητας εμφανίζεται και στον παραδοσιακό χορό. Κάθε κίνηση, κάθε κλίση

του κεφαλιού ή τοποθέτηση του ποδιού έχει συμβολικό βάρος. Ο ιαπωνικός χορός λειτουργεί σαν κινητική καλλιγραφία: η ομορφιά προκύπτει από τον έλεγχο και όχι από την υπερβολή. Παράλληλα, η σύγχρονη pop κουλτούρα -τα manga, τα anime και το cosplayαποδεικνύει ότι το πνεύμα του Takumi δεν έχει μείνει φυλακισμένο στο παρελθόν. Η εμμονική προσοχή στη λεπτομέρεια, ο σεβασμός στο πρωτότυπο και η μετατροπή της φαντασίας σε υλική πραγματικότητα συνεχίζουν να ζουν σε νέες μορφές, δείχνοντας ότι η ιαπωνική δεξιοτεχνία ξέρει να εξελίσσεται χωρίς να χάνει την ουσία της.

Η μακροζωία των Ιαπώνων και τα χαμηλά ποσοστά παχυσαρκίας θεωρούνται άμεσα συνδεδεμένα με αυτή τη λογική. Το σούσι, το ράμεν ή το σάκε, που συναντά κανείς σε μια ιαπωνική παρουσία, μετατρέπονται στην εφαρμογή του Takumi στην καθημερινότητα: απόλυτη προσοχή στην πρώτη ύλη, σεβασμός στην εποχικότητα, αισθητική που δεν φωνάζει αλλά ψιθυρίζει. Διαχρονικό μάθημα Όλα αυτά -ο ρυθμός των τυμπάνων, η σιωπή του τσαγιού, η γραμμή του πινέλου, η αρμονία των λουλουδιών, η λεπτότητα ενός πιάτου, η τελειότητα ενός κιμονό- ενώνονται κάτω από την ίδια αρχή. Το Takumi δεν ζητά τελειότητα ως αποτέλεσμα. Ζητά τελειότητα

Η τελετή του τσαγιού Η Chado (ο δρόμος του τσαγιού) συμπυκνώνει την ιαπωνική αισθητική σε τέσσερις αρχές, που καθιέρωσε τον 16ο αιώνα ο Σεν νο Ρικγιού: Wa (αρμονία), Kei (σεβασμός), Sei (καθαρότητα) και Jaku (ηρεμία). Η τελετή δεν αφορά μόνο την παρασκευή του matcha. Είναι μικρογραφία του κόσμου. Ο οικοδεσπότης καθαρίζει τα σκεύη όχι μόνο για λόγους υγιεινής, αλλά για να καθαρίσει το μυαλό του. Ο επισκέπτης σκύβει για να μπει στον χώρο, ισοπεδώνοντας κάθε κοινωνική ιεραρχία. Κάθε συνάντηση είναι μοναδική (ichigo ichie - μια φορά, μια συνάντηση). Δεν θα επαναληφθεί ποτέ με τον ίδιο τρόπο.

ως στάση. Σε έναν κόσμο που επιβραβεύει την ταχύτητα και την ποσότητα, η ιαπωνική παράδοση υπενθυμίζει ότι η πραγματική αξία βρίσκεται στη διάρκεια της αφοσίωσης και στον σεβασμό προς αυτό που φτιάχνουμε είτε είναι ένα τύμπανο είτε ένα λουλούδι, ένα γράμμα, ένα ρούχο ή ένα γεύμα. Αυτή η στάση δεν ανήκει μόνο στην Ιαπωνία. Ανήκει σε όποιον αποφασίζει να κοιτάξει λίγο πιο προσεκτικά, να δουλέψει λίγο πιο αργά και να αφήσει την ψυχή του να περάσει μέσα από τα χέρια του

90ή ΔΕΘ

67

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ●

«Στόχος, να γίνουμε το κέντρο εκθέσεων και συνεδρίων της ΝΑ Ευρώπης» Η ΔΕΘ-HELEXPO εκπονεί ένα πενταετές στρατηγικό πλάνο, το οποίο -όπως δηλώνει ο πρόεδρός της, Χρήστος Τσεντεμεΐδης- θα απογειωθεί με τις νέες, σύγχρονες, βιοκλιματικές εκθεσιακές και συνεδριακές υποδομές που θα έχει στη διάθεσή της σε λίγα χρόνια Στη Βάσω Βεγίρη vveg@naftemporiki.gr

Ε

ναρξη των κατασκευαστικών εργασιών εντός του 2027 και ολοκλήρωση της ανάπλασης μέχρι το τέλος του 2030 προαναγγέλλει ο νέος πρόεδρος της ΔΕΘ-Helexpo, Χρήστος Τσεντεμεΐδης. Παράλληλα η νέα διοίκηση του εθνικού εκθεσιακού φορέα βάζει ψηλά τον πήχη για τα επόμενα χρόνια, με στόχο η ΔΕΘ-Helexpo να διεκδικήσει πρωταγωνιστικό ρόλο στη ΝΑ Ευρώπη. Κύριε Τσεντεμεΐδη, ποιο χρονοδιάγραμμα έναρξης και ολοκλήρωσης του έργου της ανάπλασης θεωρείτε ρεαλιστικό, δεδομένου ότι ήδη από την υιοθέτηση του νέου σχεδίου μέχρι την προκήρυξη του διαγωνισμού πέρασε ένας ολόκληρος χρόνος; Και ποιοι θα είναι οι πρώτοι χρονικοί σταθμοίορόσημα; «Μπορεί να πέρασε ένας χρόνος, πρέπει να λάβετε όμως υπόψη σας πως σε αυτό το διάστημα είχαμε και πολλές αλλαγές: άλλαξε η διοίκηση της ΔΕΘHELEXPO, τροποποιήθηκε το σχέδιο της ανάπλασης και έπρεπε να αναθεωρηθούν οι προμελέτες. Παρά ταύτα καταφέραμε ο διεθνής διαγωνισμός για την ανάπλαση της έκτασης της ΔΕΘ-HELEXPO να βγει στον αέρα εν μέσω καλοκαιριού. Δεν πρέπει λοιπόν να παραγνωρίσουμε ότι έγινε μια ιδιαίτερα συστηματική και προσεκτική δουλειά για να φτάσουμε σε αυτό το σημείο, με τη Μονάδα Στρατηγικών Συμβάσεων (PPF) του Εθνικού Αναπτυξιακού Ταμείου να έχει λειτουργήσει ως ο βασικός επιταχυντής της διαδικασίας. Και βέβαια μια ομάδα αποτελούμενη από στελέχη της ΔΕΘ-HELEXPO, του PPF και του Εθνικού Αναπτυξιακού Ταμείου έπαιξε καταλυτικό ρόλο στη διαχείριση και στον συντονισμό του όλου project.

68

90ή ΔΕΘ

της εταιρείας και η εκθεσιακή και συνεδριακή μας δραστηριότητα να συνεχιστεί απρόσκοπτα. Είμαστε πιο κοντά από ποτέ στην υλοποίηση ενός εμβληματικού έργου για τη Θεσσαλονίκη, που συνδυάζει την οικονομική και περιβαλλοντική ανάπτυξη της πόλης και θα αποτελέσει πολύτιμη “προίκα” για τις επόμενες γενιές».

Χρήστος Τσεντεμεΐδης: Γιορτάζουμε τη συμπλήρωση 100 ετών από την πρώτη διοργάνωση της Έκθεσης του 1926. Όμως δεν θέλουμε να τιμήσουμε μόνο το παρελθόν του θεσμού, αλλά και την προοπτική του στο μέλλον, για την οποία και εργαζόμαστε με όλες τις δυνάμεις μας.

Επόμενο βήμα, μετά την προκήρυξη του διαγωνισμού, είναι η υποδοχή προσφορών, ώστε μέχρι το τέλος του τρέχοντος έτους -ενδεχομένως και νωρίτερα κατά την εκτίμησή μου- να έχει επιλεγεί ο ανάδοχος. Ο σχεδιασμός προβλέπει την έναρξη των κατασκευαστικών εργασιών εντός του 2027, με στόχο την ολοκλήρωση της ανάπλασης μέχρι το τέλος του 2030. Το έργο θα παραδίδεται τμηματικά, ώστε να μην παρακωλυθεί σε καμία περίπτωση η λειτουργία

Ο Δήμος Θεσσαλονίκης, ο οποίος διαδραμάτισε καίριο ρόλο στη ματαίωση του προηγούμενου σχεδίου ανάπλασης, έχει ζητήσει με επιστολή του προς εσάς, στις αρχές Ιουλίου, όχι απλά ενημέρωση για την πορεία των διαδικασιών της ανάπλασης αλλά και ασφαλιστικές έγγραφες δικλίδες για το τι ακριβώς θα γίνει όσον αφορά το Μητροπολιτικό Πάρκο κοκ. Πώς βλέπετε, γενικότερα, τη σχέση της ΔΕΘ με τον Δήμο Θεσσαλονίκης και ευρύτερα με την πόλη εν όψει της ανάπλασης αλλά και μετά από αυτήν; «Η ανάπλαση της έκτασης της ΔΕΘ-HELEXPO είναι ένα έργο που ενώνει την πόλη. Όλο το προηγούμενο διάστημα έπρεπε δέκα φορείς να ευθυγραμμιστούν σε έναν κοινό στόχο και είναι μεγάλη επιτυχία ότι καταφέραμε να εξασφαλίσουμε τη συναίνεση. Μεταξύ των φορέων αυτών ήταν και ο Δήμος Θεσσαλονίκης, με τον οποίο μάλιστα υπήρχε η εκκρεμότητα της παραχώρησης των 7 ακινήτων ιδιοκτησίας του που βρίσκονται μέσα στην έκταση της ΔΕΘ-HELEXPO, η οποία και διευθετήθηκε με την έγκριση της σχετικής σύμβασης από το δημοτικό συμβούλιο. Τέθηκαν κάποιοι όροι τους οποίους κι εμείς οι ίδιοι θέλαμε να υλοποιήσουμε και μετά από εκτενή διαπραγμάτευση και αρμονική συνεργασία με τον δήμο η έκβαση ήταν αίσια.

Ευρύτατο θα είναι και φέτος το πρόγραμμα των παράλληλων εκδηλώσεων της διοργάνωσης, καθώς, όπως τονίζει ο πρόεδρος της ΔΕΘ-HELEXPO, δεν ξεχνούμε ότι η έκθεση είναι για την πόλη μια γιορτή.

Το μέτωπο είναι αρραγές, το όραμα ίδιο και ο στόχος κοινός: το καλό της Θεσσαλονίκης μέσα από την ανάπτυξη του εκθεσιακού φορέα και τη δημιουργία ενός «πνεύμονα» πρασίνου στο κέντρο της πόλης. Η σχέση μας με τον δήμο είναι αρμονική και η αλληλεπίδρασή μας ιδιαίτερα εποικοδομητική, όπως απέδειξε και το τελικό σχέδιο της ανάπλασης που παρουσιάσαμε πριν από λίγο καιρό. Όσο για τη σχέση της ΔΕΘ-HELEXPO γενικότερα με την πόλη είναι διαχρονικά στενή και εκτιμώ ότι με την ανάπλαση θα γίνει ακόμα στενότερη, αφού οι πολίτες θα αντιληφθούν τα οφέλη του έργου και θα συμπορευτούν στη μεγάλη αυτή αναπτυξιακή προσπάθεια». Ποιες είναι οι προτεραιότητες και οι στόχοι της νέας διοίκησης όσον αφορά τη διεθνοποίηση του εθνικού εκθεσιακού φορέα και την τόνωση του εκθεσιακού τουρισμού στην πόλη; «Αυτή την περίοδο η ΔΕΘ-HELEXPO εκπονεί ένα πενταετές στρατηγικό πλάνο που θα αναδείξει τους άξονες γύρω από τους οποίους θα κινηθεί η ανάπτυξη της εταιρείας τα επόμενα χρόνια, αλλά και τους τομείς στους οποίους πρέπει να επενδύσουμε. Αυτό που μπορώ να σας πω είναι ότι έχουμε θέσει τον στόχο να γίνουμε το κέντρο εκθεσιακής και συνεδριακής δραστηριότητας της Νοτιοανατολικής Ευρώπης και να παίξουμε πρωταγωνιστικό ρόλο. Παράλληλα, σχεδιάζουμε να αξιοποιήσουμε την όλο και μεγαλύτερη τάση που διαπιστώνεται διεθνώς στην εκθεσιακή βιομηχανία και η οποία αναδεικνύει ως ιδιαίτερα σημαντικό τον συνδυασμό της συμμετοχής σε εκθέσεις με την εμπειρία του επισκέπτη στον εκθεσιακό του προορισμό. Φανταστείτε πώς αυτή η

Ο σχεδιασμός για την ανάπλαση της έκτασης της ΔΕΘ-HELEXPO προβλέπει την έναρξη των κατασκευαστικών εργασιών εντός του 2027, με στόχο την ολοκλήρωση της ανάπλασης μέχρι το τέλος του 2030.

εμπειρία θα απογειωθεί στις νέες, σύγχρονες, βιοκλιματικές εκθεσιακές και συνεδριακές υποδομές που θα έχει στη διάθεσή της η ΔΕΘHELEXPO σε λίγα χρόνια, αλλά και στο 120 στρεμμάτων πάρκο της. Θα έχουμε πετύχει έναν ιδανικό συνδυασμό του εκθεσιακού/συνεδριακού σκέλους με το πράσινο περιβάλλον των υποδομών, ο οποίος δεν θα περνά απαρατήρητος από εκθέτες και επισκέπτες».

Πώς εκτιμάτε ότι θα κλείσει το 2026 όσον αφορά τις εργασίες και τα οικονομικά αποτελέσματα της ΔΕΘHELEXPO A.E., ποιοι οι σχετικοί στόχοι σας για το 2027 και ποια τα σχέδιά σας όσον αφορά την τιμολογιακή πολιτική της εταιρείας έναντι των εκθετών; «Είμαστε αισιόδοξοι ότι θα πετύχουμε τους οικονομικούς στόχους που έχουμε θέσει για τη χρήση του 2026. Όσο για το 2027, οι στόχοι θα διαμορφωθούν στο τελευταίο τρίμηνο του τρέχοντος έτους, στο πλαίσιο του ετήσιου business planning». Ποιο θα είναι το στίγμα της φετινής επετειακής ΔΕΘ, που συμπληρώνει 100 χρόνια ιστορίας και συνεισφοράς στην εξωστρέφεια των ελληνικών

επιχειρήσεων και έχει Τιμώμενη Χώρα την Ιαπωνία, και ποιο μήνυμα θα θέλατε ίσως να απευθύνετε για τα επόμενα 100 χρόνια; «Στη φετινή επετειακή 90ή ΔΕΘ γιορτάζουμε τη συμπλήρωση 100 ετών από την πρώτη διοργάνωση του 1926. Όμως δεν θέλουμε να τιμήσουμε μόνο το παρελθόν του θεσμού, αλλά και την προοπτική του στο μέλλον, για την οποία και εργαζόμαστε με όλες τις δυνάμεις μας. Είναι μεγάλη τιμή για μας ότι στη φετινή διοργάνωση Τιμώμενη Χώρα είναι η Ιαπωνία -μια επιτυχία της προηγούμενης διοίκησης-, μια τόσο σημαντική οικονομικά και πολιτισμικά δύναμη, που θα προσδώσει την υπεραξία της στην 90ή ΔΕΘ και θα εντυπωσιάσει με όσα θα παρουσιάσει, ανοίγοντας νέους διαύλους επικοινωνίας στο επιχειρείν και στον πολιτισμό για τις δύο χώρες. Το ελληνικό και διεθνές κοινό της φετινής ΔΕΘ θα έχει την ευκαιρία να εξερευνήσει το ιδιαίτερο ιαπωνικό σύμπαν μέσα από τη φιλοσοφία του Takumi (Τα-κού-μι στα ιαπωνικά σημαίνει μάστορας ή τεχνίτης) που εμπεριέχει τις έννοιες της σοφίας, της ενσυναίσθησης και της κινητήριας δύναμης, οι οποίες μεταδίδονται από γενιά σε γενιά. Το Takumi εστιάζει στη διαχρονική αφοσίωση για την τελειοποίηση μιας τέχνης και βασίζεται στη δεξιοτεχνία, την ακρίβεια, τη λεπτομέρεια και τον ανθρωποκεντρικό σχεδιασμό, αξίες που αποτελούν θεμέλιο της ιαπωνικής κουλτούρας και έχουν αναγνωριστεί διεθνώς ως πρότυπο ποιότητας και αρτιότητας. Πλούσιο θα είναι και το πρόγραμμα των παράλληλων εκδηλώσεων στο πλαίσιο της ιαπωνικής συμμετοχής. Παράλληλα, όλες οι θεματικές ενότητες της 90ής ΔΕΘ έχουν εμπλουτισθεί, 11 τον αριθμό, ενώ εγκαινιάζουμε, μεταξύ αυτών, και μια νέα, τη θεματική ενότητα “Οικονομία”, η οποία στοχεύει στην προσέλκυση ιδιωτικών επιχειρήσεων, δίνοντας έμφαση στην οικονομική διακυβέρνηση, τη φορολογική συμμόρφωση και τη διαφάνεια. Ευρύτατο θα είναι και το πρόγραμμα των παράλληλων εκδηλώσεων της φετινής διοργάνωσης, καθώς δεν ξεχνούμε ότι η ΔΕΘ είναι για την πόλη μια γιορτή. Ο εορτασμός της επετείου των 100 χρόνων της ΔΕΘ που συμπίπτει με τη φετινή διοργάνωση και σε μεγάλο βαθμό θα δώσει το στίγμα του στην 90ή ΔΕΘ έχει προγραμματιστεί υπό το πρίσμα της έναρξης ενός νέου κύκλου για τη ΔΕΘ-HELEXPO και όχι ως το τέλος ενός ιστορικού κεφαλαίου. Η ΔΕΘ-HELEXPO της επόμενης εκατονταετίας έχει όλες τις δυνατότητες, με συστηματική και στοχευμένη δουλειά και σύμμαχο τις υπερσύγχρονες εκθεσιακές και συνεδριακές υποδομές της, να αποτελέσει έναν ισχυρό αναπτυξιακό επιταχυντή για τη Θεσσαλονίκη, τη Βόρεια Ελλάδα και τη χώρα. Θα χτίσουμε πάνω στο brand ΔΕΘ, εστιάζοντας στην εξωστρέφεια, στην καινοτομία, στην επιχειρηματικότητα και στη διεθνή δικτύωση, ώστε να γίνουμε το κέντρο της εκθεσιακής και συνεδριακής δραστηριότητας στη Νοτιοανατολική Ευρώπη. Η ιστορική παρακαταθήκη της εταιρείας δίνει πλέον τη σκυτάλη στο στρατηγικό όραμα για το μέλλον, που περνά μέσα από την εμπορική ανάπτυξή της και την αναβάθμιση των υποδομών της».

90ή ΔΕΘ

69

70

90ή ΔΕΘ

Της Βάσως Βεγίρη vvegiri@naftemporiki.gr

Ά

Η ιδέα της δημιουργίας μιας «διεθνούς ετησίας εμποροπανηγύρεως» στην πρωτεύουσα της Βόρειας Ελλάδας, που κατέληξε στον δεύτερο σημαντικότερο πυλώνα της τοπικής οικονομίας, μετά το λιμάνι

ΔΕΘ

100 ΧΡΟΝΙΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ, 90 ΔΙΟΡΓΑΝΩΣΕΙΣ

ΡΕΠΟΡΤΑΖ ● ραγε είχε προβλέψει ο Νικόλαος Γερμανός, εμπνευστής και δημιουργός της ΔΕΘ πριν από έναν ολόκληρο αιώνα, τον κομβικό ρόλο στην οικονομική, πολιτική, κοινωνική και πολιτιστική ζωή της χώρας που θα διαδραμάτιζε το δημιούργημά του μετά από 100 χρόνια; Αν ναι, βέβαια, σίγουρα δεν θα ένιωθε ευτυχής για την «Οδύσσεια» που έχει περάσει το project της ανάπλασης του Διεθνούς Εκθεσιακού Κέντρου Θεσσαλονίκης εδώ και πάνω από δύο δεκαετίες. Μάλιστα, η ανάγκη ριζικής αλλαγής (ή ακόμα και μετεγκατάστασης της ΔΕΘ με προτάσεις τότε για τη Σίνδο), λόγω της πίεσης που δεχόταν το κέντρο της Θεσσαλονίκης και του ανταγωνισμού από νεότερα εκθεσιακά κέντρα, ακούστηκε για πρώτη φορά τη δεκαετία του 1990. Οι συζητήσεις συνεχίστηκαν τη δεκαετία του 2000 και το 2008 εξετάζεται επίσημα το σχέδιο μεταφοράς στη Σίνδο, αλλά δεν προχωρά η υλοποίησή του. Στη συνέχεια, τη δεκαετία του 2010, συγκεκριμένα από το 2012 και εξής, εγκαταλείπεται το σενάριο της μετεγκατάστασης εκτός αστικού ιστού λόγω υψηλού κόστους και οικονομικής κρίσης και ξεκινά ο σχεδιασμός για το τρέχον project ανάπλασης, το οποίο προβλέπει τη ριζική ανάπλαση της ΔΕΘ στον ιστορικό της χώρο, με τη δημιουργία ενός σύγχρονου βιοκλιματικού εκθεσιακού κέντρου με δύο μεγάλα βιοκλιματικά Περίπτερα, επέκταση-αναβάθμιση του Συνεδριακού Κέντρου «Ιωάννης Βελλίδης» και ενός μεγάλου μητροπολιτικού πάρκου με δημόσια χρηματοδότηση (165 εκατ. ευρώ χωρίς ΦΠΑ, 204,6 εκατ. με ΦΠΑ). Αρχικά είχε προωθηθεί ένα μεγαλύτερης κλίμακας project, με τη μορφή ΣΔΙΤ, το οποίο όμως, λόγω των έντονων σχεδίων real estate, απορρίφθηκε από την τοπική κοινωνία και τη δημοτική αρχή. Πριν από έναν αιώνα, πάντως, η ιδέα της δημιουργίας μιας «διεθνούς ετησίας εμποροπανηγύρεως» στην πρωτεύουσα της Βόρειας Ελλάδας γεννήθηκε αλλά και έγινε πράξη από τον καθηγητή Ζωολογίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης και (αντιβενιζελικό) βουλευτή Νικόλαο Γερμανό (1864-1935) και υποστηρίχθηκε από τοπικούς φορείς και επιχειρηματίες. Μια ιδέα ρηξικέλευθη για την εποχή της, που έμελλε να δώσει στη Θεσσα-

Αφίσα της πρώτης ΔΕΘ (εικονίζεται έφιππος ο πολιούχος Άγιος Δημήτριος) με ένα τυπογραφικό λάθος. Η Έκθεση δεν άνοιξε τελικά την 1η αλλά στις 3 Οκτωβρίου 1926 και διήρκεσε μέχρι τις 17.

λονίκη τον δεύτερο σημαντικότερο πυλώνα της τοπικής οικονομίας, μετά το λιμάνι. Τα εγκαίνια της 1ης ΔΕΘ έγιναν την Κυριακή 3 Οκτωβρίου 1926 σε χώρο 38 στρεμμάτων που παραχώρησε το Γ’ Σώμα Στρατού στο τότε Πεδίο του Άρεως (σημερινή πλατεία Βέμπο). Εκεί έγιναν οι 14 από τις 15 προπολεμικές Εκθέσεις. Η πρώτη ΔΕΘ κάλυψε χώρο 7.000 τ.μ., είχε 600 εκθέτες (310 από το εξωτερικό), δύο επίσημες ξένες κρατικές συμμετο-

χές (Σοβιετική Ένωση και Ουγγαρία) και την επισκέφθηκαν πάνω 150.000 άνθρωποι, αριθμός σημαντικός για την εποχή. Η Έκθεση χρόνο με το χρόνο μεγαλώνει και ο εν λόγω χώρος δεν επαρκεί πλέον για τη διεξαγωγή της. Στα μέσα της δεκαετίας του ’30 κρίνεται απαραίτητη η μεταφορά της σε έκταση στο κέντρο της πόλης, που ανήκε στην Υπηρεσία Ανταλλαξίμων και χρησιμοποιούνταν ως γήπεδο από την ποδοσφαιρική ομάδα του Άρη,

Ο οραματιστής και εμπνευστής της ΔΕΘ, αείμνηστος Νικόλαος Γερμανός.

Η κεντρική λεωφόρος και, στο βάθος, η είσοδος της ΔΕΘ.

Άποψη του Περιπτέρου της Σοβιετικής Ενώσεως.

Η παλιά είσοδος της ΔΕΘ.

Άποψη της ΔΕΘ. Στο βάθος διακρίνεται το Στρατηγείο.

ενώ αρχικά, σύμφωνα με ιστορικές πηγές, προοριζόταν να γίνει πάρκο. Στο ίδιο σημείο βρίσκεται και ο σημερινός χώρος της έκθεσης, ανάμεσα στην Εγνατίας, την 3η Σεπτεμβρίου, τη Λεωφόρο Στρατού και στην Αγγελάκη. Η πρώτη έκθεση στον νέο χώρο έγινε το 1940, λίγες ημέρες πριν από την έναρξη του ελληνοϊταλικού πολέμου. Κατά τη διάρκεια της Κατοχής, ο χώρος της ΔΕΘ επιτάχθηκε από τα γερμανικά στρατεύματα. Τα γραφεία και οι εγκαταστάσεις της λεηλατήθη-

καν, τα αρχεία της καταστράφηκαν, ενώ κατά την τελευταία νύχτα της Κατοχής ανατινάχθηκαν και πυρπολήθηκαν πολλά κτίρια. Δεν πρόλαβε… Ιδιαίτερα συγκινητικό σχετικά είναι εξάλλου το γεγονός ότι ο εμπνευστής της ΔΕΘ, Νικόλαος Γερμανός, μόλις τέσσερις ώρες πριν φύγει από τη ζωή, τον Ιανουάριο του 1935, είχε εξασφαλίσει από την τότε κυβέρνηση νέους χώρους επέκτασης της

ΔΕΘ. Σε σχετικό τηλεγράφημα που είχε στείλει έγραφε: «Ζήτημα ετελείωσε σήμερον. Αύριον παραλαμβάνω έγγραφα χείρας μου, αναχωρώ Κυριακήν. Γερμανός». Ο ίδιος δεν πρόλαβε να παραλάβει τα εν λόγω έγγραφα, αλλά για μια ακόμη φορά η συμβολή του ήταν καταλυτική για το μέλλον του εθνικού εκθεσιακού φορέα. Προς τιμήν του ένα από τα δύο συνεδριακά κέντρα της Helexpo, χωρητικότητας 720 ατόμων, έχει πάρει το όνομα

«Νικόλαος Γερμανός». Το συγκεκριμένο συνεδριακό κέντρο -το «παλιό» όπως συνηθίζουμε να το αποκαλούμε οι Θεσσαλονικείς- στο Περίπτερο 8 των σημερινών εγκαταστάσεων της ΔΕΘ δεν περιλαμβάνεται στα κτίρια που θα διατηρηθούν, οπότε αναμένεται με ενδιαφέρον εάν θα υπάρξει ονοματοδοσία στη μνήμη του οραματιστή και πρωτεργάτη της ΔΕΘ στις νέες (προς κατασκευή) εγκαταστάσεις. Ο ίδιος είχε εξασφαλίσει την έγκριση της πρότασής του για τη δημιουργία της ΔΕΘ τον Απρίλιο του 1925 μέσα σε επίσης μόλις δύο εικοσιτετράωρα από το οικονομικό επιτελείο της τότε κυβέρνησης. Στις 30 Απριλίου 1925, συγκεκριμένα, ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας της κυβέρνησης Μιχαλακόπουλου, Κωνσταντίνος Σπυρίδης, του είχε στείλει την εξής επιστολή: «Εἰς ἀπάντησιν τῆς ὑμετέρας ἀπὸ 28ης ἈπρΙλίου ἐ. ἔ. αἰτήσεως, περὶ χορηγήσεως ἀδείας πρὸς Οργάνωσιν Διεθνοῦς Ἐμπορικῆς Πανηγύρεως ἐν Θεσσαλονίκῃ κατὰ τὸν προσεχῆ Σεπτέμβριον, δηλοῦμεν ὑμῖν ὅτι ἀποδεχόμεθα κατ᾽ ἀρχὴν τὴν ὀργάνωσιν τῆς Ἐκθέσεως ταύτης, ἐφ’ ὅσον ἤθελεν ἐξασφαλισθῇ ἐκ τῶν προτέρων ἡ ἐπιτυχὴς ἐμφάνισις τῆς πρώτης ταύτης ἐν Ἑλλάδι Ὀργανουμένης Διεθνοῦς Ἐμπορικῆς Ἀγορᾶς καὶ ὑφ’ οὓς ὅρους ἐκθέτετε ἐν τῇ ἀναφορᾷ σας, ἐπιφυλασσόμενοι νὰ προβῶμεν εἰς τὸν καταρτισμὸν ἐποπτικῆς Ἐπιτροπῆς τῆς Ἐκθέσεως καὶ τὸν καθορισμὸν τῶν λεπτομερειῶν τῆς ὀργανώσεως αὐτῆς». Το ιδρυτικό Διοικητικό Συμβούλιο Με τον νόμο 5184 του ιδίου έτους ιδρύεται, ως Νομικό Πρόσωπο Δημοσίου Δικαίου, η Διεθνής Έκθεση Θεσσαλονίκης (ΔΕΘ), με πρώτο πρόεδρο τον διευθυντή της Εθνικής Τράπεζας, Διομήδη Βαρλαμίδη, και γενικό διευθυντή τον εμπνευστή του εγχειρήματος, Νικόλαο Γερμανό. Το ιδρυτικό συμβούλιο της Έκθεσης απάρτιζαν επίσης ο τότε δήμαρχος Θεσσαλονίκης Πέτρος Συνδίκας, ο διευθυντής του εντύπου «Ταχυδρόμος Βορείου Ελλάδος» Νικόλαος Δαρβέρης, ο διευθυντής της Ηλεκτρικής Εταιρείας Βασίλης Δημητρίου, ο διευθυντής της εφημερίδας «Μακεδονικά Νέα» Πέτρος Λούβαρης και οι έμποροι Μικές Μαυροκορδάτος, Σ. Γεωργιάδης, Ζήσης Βέρος, Δημήτρης Kουκουμπάνης και Α. Kατσαρός

90ή ΔΕΘ

71

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ●

Σύγχρονη πλατφόρμα επιχειρηματικότητας, καινοτομίας και διεθνούς δικτύωσης Εξωστρέφεια, ισχυρή εταιρική διακυβέρνηση, αναβάθμιση και εμπλουτισμός του εκθεσιακού χαρτοφυλακίου, οι πυλώνες του οράματος της νέας διοίκησης, αναφέρει σε συνέντευξή του στη «Ν» ο διευθύνων σύμβουλος της ΔΕΘ-HELEXPO, Ανδρέας Μαυρομμάτης Στη Βάσω Βεγίρη vvegiri@naftemporiki.gr

Α

νεξάρτητα από το εμβληματικό έργο της ανάπλασης, η ανάπτυξη του εκθεσιακού έργου έρχεται κυρίως μέσα από στρατηγικές πρωτοβουλίες, επισημαίνει ο διευθύνων σύμβουλος του εθνικού εκθεσιακού φορέα, ανακοινώνοντας ότι στα σκαριά για το 2027 βρίσκεται ήδη μια νέα Έκθεση, αλλά και η επιστροφή της Infacoma. Κύριε Μαυρομμάτη, προέρχεστε από τον ίσως σημαντικότερο ευρωπαϊκό εκθεσιακό φορέα, με πολύχρονη εμπειρία στη διεθνή εκθεσιακή αγορά. Τι περιμένατε να βρείτε στη ΔΕΘ-Helexpo, τι βρήκατε τελικά και πού δίνετε βάρος για την αναδιοργάνωση και τον εκσυγχρονισμό του τρόπου λειτουργίας του εθνικού εκθεσιακού φορέα και τη διεθνοποίηση των εκθέσεών του, ανεξάρτητα και πέρα από το μεγάλο project της ανάπλασης, που εκ των πραγμάτων θα δώσει νέα δυναμική και στην εκθεσιακή δραστηριότητα; «Η ΔΕΘ-HELEXPO αποτελεί μια εταιρεία με ξεκάθαρο και ευδιάκριτο στίγμα στην εκθεσιακή και συνεδριακή αγορά των Βαλκανίων και της Νοτιοανατολικής Ευρώπης. Το όραμά μας είναι ξεκάθαρο: να εξελιχθεί σε μια σύγχρονη πλατφόρμα επιχειρηματικότητας, καινοτομίας και διεθνούς δικτύωσης. Ανεξάρτητα από το εμβληματικό έργο της ανάπλασης, το βάρος της αναδιοργάνωσης και του εκσυγχρονισμού δίνεται σε συγκεκριμένους πυλώνες:  Στον μετασχηματισμό του οργανισμού μας σε μια

72

90ή ΔΕΘ

 Στην αναβάθμιση και τον εμπλουτισμό του εκθεσι-

Ανδρέας Μαυρομμάτης: Δεν επαναφέρουμε μόνο επιτυχημένες διοργανώσεις, αλλά δημιουργούμε και νέες, ανταποκρινόμενοι στις εξελισσόμενες ανάγκες και στις αναδυόμενες τάσεις της αγοράς.

εξωστρεφή εταιρεία με ισχυρή εταιρική διακυβέρνηση, ξεκάθαρες διαδικασίες και κουλτούρα λογοδοσίας. Παράλληλα, δημιουργούμε ένα εργασιακό περιβάλλον που επενδύει στους ανθρώπους του.  Στη λειτουργία μας ως ένας "Insights-Driven" οργανισμός που αναλύει το ταξίδι του πελάτη ("Customer Journey"). Συλλέγουμε ουσιαστικά δεδομένα για να προσφέρουμε στοχευμένες επιχειρηματικές λύσεις και απόδειξη της απόδοσης της επένδυσης (ROI) για πελάτες και εκθέτες.

ακού μας χαρτοφυλακίου, αναπτύσσοντας διοργανώσεις με ουσιαστικό ρόλο στην εξέλιξη και ανάπτυξη των κλάδων που υπηρετούν». Η ξενοδοχειακή κοινότητα της πόλης καταλογίζει στην προηγούμενη διοίκηση της ΔΕΘ μεγάλες απώλειες της εκθεσιακής δραστηριότητας. Ήδη έχουμε πληροφορηθεί από τη νέα διοίκηση για την επιστροφή της Διεθνούς Κατασκευαστικής Έκθεσης INFACOMA τον Μάρτιο του 2027 (μετά από δέκα χρόνια αδράνειας) και ήδη βλέπουμε πιο μεγάλα και εντατικά προγράμματα Hosted Buyers και Β2Β συναντήσεων στις φετινές Εκθέσεις. Θα δούμε κι άλλες τέτοιες αναβιώσεις ή νέες Εκθέσεις στο εκθεσιακό ημερολόγιο του 2027 και γενικότερα πώς σκοπεύετε να τονώσετε την εκθεσιακή δραστηριότητα της ΔΕΘ είτε στη Θεσσαλονίκη είτε στην Αθήνα είτε με συνεργασίες με ξένους εκθεσιακούς φορείς κ.ο.κ.; «Η ανάπτυξη του εκθεσιακού μας έργου δεν έρχεται μόνο μέσα από τις υποδομές, αλλά κυρίως μέσα από στρατηγικές πρωτοβουλίες. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα ενίσχυσης του εκθεσιακού μας ημερολογίου αποτελεί η έκθεση INFACOMA, η οποία επιστρέφει δυναμικά από τις 5 έως τις 7 Μαρτίου του 2027 στο Διεθνές Εκθεσιακό Κέντρο Θεσσαλονίκης. Η επανεκκίνησή της αποκτά ακόμα μεγαλύτερη αξία, καθώς θα διοργανώνεται παράλληλα με τις Διεθνείς Εκθέσεις "Forward Green" για την Κυκλική Οικονομία και "Renewable EnergyTech", συγκροτώντας από

Η ΔΕΘ-HELEXPO επανασχεδιάζει όλα τα εκθεσιακά της γεγονότα, ώστε να προσφέρουν υψηλότερη αξία στους συμμετέχοντες.

κοινού μια ολοκληρωμένη εκθεσιακή πλατφόρμα για τη σύγχρονη δόμηση και την ενεργειακή μετάβαση σε ολόκληρη τη Νοτιοανατολική Ευρώπη. Ταυτόχρονα, όμως, δεν επαναφέρουμε μόνο επιτυχημένες διοργανώσεις, αλλά δημιουργούμε και νέες, ανταποκρινόμενοι στις εξελισσόμενες ανάγκες και στις αναδυόμενες τάσεις της αγοράς. Σε αυτή την κατεύθυνση εντάσσεται η νέα έκθεση AESTHERA, η οποία θα πραγματοποιηθεί τον Ιούνιο του 2027 και θα είναι μια υβριδική εκθεσιακή και συνεδριακή πλατφόρμα αφιερωμένη στο αναπτυσσόμενο οικοσύστημα της αισθητικής ιατρικής, της ομορφιάς, της αντιγήρανσης και της μακροζωίας. Ταυτόχρονα, επανασχεδιάζουμε όλα τα εκθεσιακά μας γεγονότα ώστε να προσφέρουν υψηλότερη αξία στους συμμετέχοντες μέσω της στοχευμένης προσέλκυσης επισκεπτών, δομημένων B2B συναντήσεων και αξιοποίησης δεδομένων για την καλύτερη κατανόηση των αναγκών της αγοράς». Εκθεσιακή δραστηριότητα και ΑΙ: Κίνδυνος-απειλή ή ευκαιρία ανάπτυξης για τη ΔΕΘ-Helexpo Α.Ε. και με ποιον τρόπο; «Για τη ΔΕΘ-HELEXPO, η Τεχνητή Νοημοσύνη δεν αποτελεί απειλή, αλλά μια σημαντική ευκαιρία ανάπτυξης και ένα πολύτιμο εργαλείο. Δεν έρχεται να αντικαταστήσει την ανθρώπινη επαφή, αλλά να την ενισχύσει. Άλλωστε, η ουσία των εκθέσεων παραμένει η φυσική συνάντηση των ανθρώπων, η ανταλλαγή ιδεών, η δημιουργία σχέσεων και η οικοδόμηση εμπιστοσύνης - στοιχεία που η τεχνολογία δεν μπορεί να υποκαταστήσει. Αυτό που μπορεί να κάνει, όμως, είναι να μας βοηθήσει να δημιουργούμε πιο στοχευμένες, προσωποποιημένες και ουσιαστικές εμπειρίες.

Μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε τεχνολογίες ΑΙ, όπως το SmartMatch, για να συνδέουμε τον κατάλληλο επισκέπτη με τον κατάλληλο εκθέτη, προμηθευτή ή συνεργάτη.

Αξιοποιώντας δεδομένα και κατανοώντας καλύτερα τις επιχειρηματικές ανάγκες των επισκεπτών, μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε τεχνολογίες ΑΙ, όπως το SmartMatch, για να συνδέουμε τον κατάλληλο επισκέπτη με τον κατάλληλο εκθέτη, προμηθευτή ή συνεργάτη. Έτσι, η AI δεν αντικαθιστά την ανθρώπινη αλληλεπίδραση, αλλά την καθιστά πιο ουσιαστική. Μετατρέπει την επίσκεψη σε μια έκθεση από μια απλή περιήγηση στους διαδρόμους σε μια πιο στοχευμένη εμπειρία, με περισσότερες ευκαιρίες για γνώση, δικτύωση και επιχειρηματικές συνεργασίες».

Ποιο θα είναι το στίγμα και οι ενδεχόμενες καινοτομίες της φετινής επετειακής ΔΕΘ, που συμπληρώνει 100 χρόνια ιστορίας και συνεισφοράς στην εξωστρέφεια των ελληνικών επιχειρήσεων και έχει Τιμώμενη Χώρα την Ιαπωνία; «Η φετινή 90ή ΔΕΘ, η οποία θα διεξαχθεί από τις 5 έως τις 13 Σεπτεμβρίου 2026, έχει ιστορικό χαρακτήρα, καθώς σηματοδοτεί τα 100 χρόνια από την πρώτη διοργάνωση του 1926 και εκκινεί τη νέα εποχή με τη "ΝΕΑ ΔΕΘ". Το στίγμα και οι καινοτομίες της φετινής

διοργάνωσης συνοψίζονται στα εξής:  Τιμώμενη Χώρα η Ιαπωνία: Η ιαπωνική συμμετοχή στο Περίπτερο 13 αναπτύσσεται γύρω από τη φιλοσοφία "TAKUMI", που αντιπροσωπεύει τον τεχνίτη, και τους άξονες DRIVE, WISDOM και COMPASSION. Η συμμετοχή περιλαμβάνει κολοσσούς της ιαπωνικής βιομηχανίας σε τομείς όπως η τεχνολογία, η υγεία και η αυτοκίνηση.  Νέα θεματική ενότητα “Οικονομία”: Προσθέτουμε μια νέα ενότητα στο Περίπτερο 13, δίπλα στην Τιμώμενη Χώρα, με στόχο την προσέλκυση ιδιωτικών επιχειρήσεων και με επίκεντρο την οικονομική διακυβέρνηση, τη φορολογική συμμόρφωση και τη διαφάνεια.  Διευρυμένα επιχειρηματικά γεγονότα: Διοργανώνουμε εκτεταμένα B2B Matchmaking Events στον ημιώροφο του Περιπτέρου 15, σε συνεργασία με τον Σύνδεσμο Βιομηχανιών Ελλάδος και το Enterprise Europe Network. Παράλληλα, υπάρχει δομημένο πρόγραμμα συναντήσεων ειδικά με ιαπωνικές επιχειρήσεις.  Πλούσιο ψυχαγωγικό και πολιτιστικό πρόγραμμα: Το κοινό θα απολαύσει τα Music Events Live κάτω από το Τόξο της ΔΕΘ με γνωστούς καλλιτέχνες, τον "Μουσικό Περίπατο" με φιλαρμονικές μπάντες, αλλά και το διαδραστικό JuniorLand για την οικογένεια. Ξεχωριστό θα είναι και το πλούσιο πρόγραμμα παράλληλων εκδηλώσεων της Τιμώμενης Χώρας. Σημειώνω, επίσης, ότι πολλές εκδηλώσεις θα πλαισιώνουν και το "Wellness & Fitness Arena" στο Περίπτερο 16, έναν πρωτοποριακό, διαδραστικό χώρο, που θα αναδείξει τις τελευταίες εξελίξεις στο fitness technology, τον αθλητικό εξοπλισμό, την πρόληψη και την υγιεινή διατροφή.

90ή ΔΕΘ

73

ΡΕΠΟΡΤΑΖ ●

Ανοιχτούς χώρους πρασίνου, υδάτινα στοιχεία, παιδικές χαρές, πέργκολες, ποδηλατοδρόμους, περιπατητικές διαδρομές, χώρους εστίασης κ.ά. θα περιλαμβάνει το Μητροπολιτικό Πάρκο 120 στρεμμάτων.

Της Βάσως Βεγίρη vvegiri@naftemporiki.gr

Μ

όλις κλείσατε μια σημαντική εμπορική συμφωνία σε ένα από τα δύο υπερσύγχρονα βιοκλιματικά εκθεσιακά Περίπτερα στο κέντρο της Θεσσαλονίκης, που ξεχωρίζουν σαν «νησιά» μέσα σε ένα Μητροπολιτικό Πάρκο 120 στρεμμάτων. Πάνω από 3.000 νέα δέντρα και εκτάσεις με χαμηλή βλάστηση, λιμνούλες, ποδηλατόδρομοι, περιπατητικές διαδρομές, χλοοτάπητες, παιδικές χαρές, πέργκολες, χώροι εστίασης συντροφεύουν την προσέλευση ή την αποχώρησή σας, αλλά και προσφέρουν το ιδανικό περιβάλλον αναψυχής για όλους τους πολίτες και τους επισκέπτες της Θεσσαλονίκης. Καλωσορίσατε στη ΔΕΘ του 2030! Η ανάπλαση της ΔΕΘ έχει μπει από τα τέλη του φετινού Ιουλίου σε τροχιά υλοποίησης, με την προκήρυξη του διεθνούς διαγωνισμού από το Υπερταμείο για λογαριασμό της ΔΕΘ-Helexpo Α.Ε. Το έργο θα χρηματοδοτηθεί από εθνικούς πόρους, με προϋπολογισμό 165 εκατ. ευρώ πλέον ΦΠΑ, δηλαδή συνολικού ύψους 204,6 εκατ. ευρώ, και περιλαμβάνει την ανέγερση δύο νέων εκθεσιακών κτιρίων (Η01 και Η02). Τα δύο εκθεσιακά κτίρια θα συνοδεύονται από υπόγειους χώρους στάθμευσης, ενώ θα υπάρξει ανακαίνιση καθώς και λειτουργική και ενεργειακή αναβάθμιση του Συνεδριακού Κέντρου «Ιωάννης Βελλίδης», θα δημιουργηθούν περίπου 120 στρέμματα ανοιχτών χώρων και πρασίνου, που θα λειτουργούν ως μητροπολιτικό πάρκο, θα διαμορφωθούν χώροι εκδηλώσεων και συνάθροισης κοινού, με πλακοστρώσεις, φυτεύσεις νέων δέντρων, χλοοτάπητες, θάμνους, υδάτινα στοιχεία, παιδικές χαρές, πέργκολες, στέγαστρα, pavilions, χώροι εστίασης και αστικού εξοπλισμού, κατασκευή της περιμετρικής περίφραξης, ανάπτυξη όλων των συνοδών δικτύων υποδομής, όπως αποχέτευση ομβρίων και ακαθάρτων, αρδευτικό δίκτυο, σύστημα συλλογής και αξιοποίησης ομβρίων, πυρόσβεση, μηχανοστάσιο και

ΚΑΛΩΣΟΡΙΣΑΤΕ 74

90ή ΔΕΘ

ηλεκτροφωτισμός, καθαιρέσεις των υφιστάμενων κτιρίων και διαχείριση των προϊόντων εκσκαφών και κατεδαφίσεων (ΑΕΚΚ). Τα νέα εκθεσιακά κτίρια «Hall 1» και «Hall 2» διατηρούν τη βασική αρχιτεκτονική ποιότητα της αρχικής πρότασης του 2021, με έμφαση στην ελαφρότητα, στη βιοκλιματική λειτουργία, στη σαφή αναγνωρισιμότητα και στην άμεση διασύνδεση με το Πάρκο. Το πρώτο κτίριο θα έχει συνολική επιφάνεια ανωδομής περίπου 33.000 τ.μ., εκ των οποίων 22.500 τ.μ. θα είναι εκθεσιακοί χώροι. Θα αναπτύσσεται σε πέντε λειτουργικά επίπεδα: υπόγειο, ισόγειο, ημιώροφο, όροφο και δώμα. Σημαντικά μικρότερο είναι το δεύτερο εκθεσιακό κτίριο, η συνολική επιφάνεια ανωδομής του οποίου θα αναπτύσσεται σε περίπου 10.000 τετραγωνικά, εκ των οποίων 7.000 τ.μ. οι εκθεσιακοί χώροι. Το δεύτερο κτίριο αναπτύσσεται σε τρία λειτουργικά επίπεδα: υπόγειο, ισόγειο και δώμα. Η ανακαίνιση του συνεδριακού κέντρου «Ι. Βελλίδης» αφορά επιφάνεια περίπου 6.000 τετραγωνικών (περίπου 3.000 τ.μ. εκθεσιακοί/ συνεδριακοί χώροι), με τμηματική κατασκευή τους μήνες Ιούνιο-Ιούλιο-Αύγουστο κάθε έτους, ώστε να μη διαταράσσεται η λειτουργία της εταιρείας ΔΕΘ-HELEXPO. Σύμφωνα με τον υπάρχοντα σχεδιασμό θα γίνουν εργασίες κατεδαφίσεων, διαχείρισης αποβλήτων, περίφραξης και αποκατάστασης επηρεαζόμενων τμημάτων του ακινήτου, ενώ η εκπόνηση οριστικών μελετών και μελετών εφαρμογής θα πραγματοποιηθεί από τον ανάδοχο. Στόχος είναι τα δύο νέα εκθεσιακά κτίρια να λάβουν περιβαλλοντική πιστοποίηση βιωσιμότητας LEED. Η πρόταση προβλέπει ακόμη την κατεδάφιση της πλειονότητας των υφιστάμενων κτιρίων της ΔΕΘ-HELEXPO, διατηρώντας τα σημαντικότερα τοπόσημα της περιοχής: το Συνεδριακό Κέντρο «Ιωάννης Βελλίδης» που όπως προαναφέρεται αναβαθμίζεται και εκσυγχρονίζεται, το Αλεξάνδρειο Αθλητικό Μέλαθρο (Παλέ ντε Σπορ), τον Πύργο του ΟΤΕ, το MOMus, την πύλη ΧΑΝΘ και το περίπτερο της Esso Pappas

ΣΤΗ ΔΕΘ ΤΟΥ 2030 90ή ΔΕΘ

75

ΑΡΘΡΟ ●

Από τα Βαλκάνια έως την Ιαπωνία η ελληνική τεχνολογία Η 90ή ΔΕΘ μπορεί να αποτελέσει το εφαλτήριο ώστε η Ελλάδα να αναδειχθεί σε γέφυρα ανάμεσα στην προηγμένη τεχνογνωσία της Ιαπωνίας και στις αναπτυσσόμενες αγορές της Νοτιοανατολικής Ευρώπης

Η Αναστάσιος Μάνος Πρόεδρος του Δ.Σ. του Συνδέσμου Επιχειρήσεων Τεχνητής Νοημοσύνης και Τεχνολογιών Πληροφορικής Ελλάδος (ΣΕΤΠΕ)

76

90ή ΔΕΘ

90ή Διεθνής Έκθεση Θεσσαλονίκης βρίσκει τον ελληνικό κλάδο τεχνολογίας σε περίοδο ωρίμανσης και αναζήτησης του επόμενου βήματος. Τα μεγάλα έργα ψηφιακού μετασχηματισμού των τελευταίων ετών έχουν ενισχύσει την τεχνογνωσία, το ανθρώπινο κεφάλαιο και την οργανωτική επάρκεια πολλών εταιρειών ΤΠΕ. Η περαιτέρω ανάπτυξή τους διέρχεται πλέον μέσω της συστηματικότερης παρουσίας σε αγορές του εξωτερικού, καθώς η εγχώρια ζήτηση από μόνη της δεν επαρκεί για να υποστηρίξει την πορεία μεγέθυνσης. Χρειάζονται περισσότερα προϊόντα με εξαγωγική προοπτική, σταθερές διεθνείς συνεργασίες και μεγαλύτερη επιχειρηματική κλίμακα. Τα Βαλκάνια και η Νοτιοανατολική Ευρώπη αποτελούν το φυσικό πρώτο πεδίο αυτής της προσπάθειας. Όχι μόνο λόγω γεωγραφικής εγγύτητας, αλλά επειδή οι οικονομίες της περιοχής αντιμετωπίζουν κοινές ανάγκες: ψηφιακό εκσυγχρονισμό του Δημοσίου, έξυπνες πόλεις, ψηφιακή υγεία, αναβάθμιση της βιομηχανίας, κυβερνοασφάλεια, υποδομές υπολογιστικού νέφους και αξιοποίηση της Τεχνητής Νοημοσύνης. Οι επαφές που ανέπτυξε ο ΣΕΤΠΕ κατά το τελευταίο εξάμηνο στη Σόφια, στο Βελιγράδι, στο Βουκουρέστι και στα Σκόπια επιβεβαίωσαν ότι υπάρχει πραγματικό ενδιαφέρον για συμπράξεις. Το ζητούμενο πλέον είναι να μεταβούμε από τις επιχειρηματικές αποστολές σε σταθερούς μηχανισμούς συνεργασίας: οργανωμένο επιχειρηματικό matchmaking, κοινή διεκδίκηση ευρωπαϊκών έργων και διεθνών διαγωνισμών, ανταλλαγή τεχνογνωσίας, κινητικότητα στελεχών και ανάπτυξη λύσεων προσαρμοσμένων στις ανάγκες της ευρύτερης περιοχής. Η πρόσφατη εμπειρία του Digital Bridge & Business ICT Forum στα Σκόπια, με περισσότερες από 130 B2B συναντήσεις και την υπογραφή Μνημονίου Συνεργασίας με το Chamber of Commerce for Information and Communication Technologies (MASIT),

κατέδειξε ότι οι συνέργειες μπορούν να αποκτήσουν μετρήσιμο περιεχόμενο. Οι ελληνικές επιχειρήσεις διαθέτουν πείρα σε σύνθετα έργα και λύσεις υψηλής προστιθέμενης αξίας. Οι εταίροι μας στις γειτονικές χώρες προσφέρουν πρόσβαση σε δίκτυα, ανθρώπινο δυναμικό και νέες αγορές. Η συνένωση αυτών των δυνατοτήτων μπορεί να οδηγήσει σε ισχυρότερα περιφερειακά σχήματα με ευρωπαϊκό και διεθνή προσανατολισμό. Σε αυτή τη διαδρομή, η παρουσία της Ιαπωνίας ως Τιμώμενης Χώρας στην 90ή ΔΕΘ προσλαμβάνει ιδιαίτερη σημασία. Η Ιαπωνία αποτελεί διεθνές σημείο αναφοράς σε ό,τι αφορά τη βιομηχανική καινοτομία, τη ρομποτική, τον αυτοματισμό, την Τεχνητή Νοημοσύνη, την υγεία και στην ενεργειακή αποδοτικότητα. Η συνάντηση με το ελληνικό οικοσύστημα δεν πρέπει να εξαντληθεί στην εκθεσιακή παρουσία. Μπορεί να ανοίξει τον δρόμο για κοινά πιλοτικά έργα, ερευνητικές και επιχειρηματικές συνεργασίες, μεταφορά τεχνογνωσίας και ανάπτυξη λύσεων για τις αγορές της Νοτιοανατολικής Ευρώπης. Το πιο ενδιαφέρον στοιχείο είναι ότι η σχέση μπορεί να είναι αμφίδρομη. Για τις ιαπωνικές εταιρείες η Ελλάδα μπορεί να αποτελέσει κόμβο πρόσβασης στα Βαλκάνια και στην ευρύτερη ευρωπαϊκή αγορά. Οι ελληνικές εταιρείες μπορούν να λειτουργήσουν ως εταίροι για την εφαρμογή και την προσαρμογή προηγμένων τεχνολογιών στο ευρωπαϊκό κανονιστικό και επιχειρησιακό περιβάλλον. Αντίστοιχα, η συνεργασία με έναν ιδιαίτερα απαιτητικό τεχνολογικό και βιομηχανικό

Οι ελληνικές εταιρείες μπορούν να λειτουργήσουν ως εταίροι για την εφαρμογή και την προσαρμογή προηγμένων τεχνολογιών στο ευρωπαϊκό κανονιστικό και επιχειρησιακό περιβάλλον.

εταίρο μπορεί να ανεβάσει τον πήχη για πρωτότυπες ελληνικές λύσεις σε όρους ποιότητας, τυποποίησης, ασφάλειας και διεθνούς εμβέλειας. Το οργανωμένο πρόγραμμα B2B της ΔΕΘ χρειάζεται, επομένως, να έχει συνέχεια και σαφές χρονοδιάγραμμα ωρίμανσης των επαφών. Η πρόσφατη ένταξη της Τεχνητής Νοημοσύνης στην επωνυμία του ΣΕΤΠΕ αποτυπώνει ακριβώς αυτή τη νέα πραγματικότητα. Δεν πρόκειται για συμβολική αλλαγή, αλλά για διεύρυνση της θεσμικής ευθύνης του ΣΕΤΠΕ στο πεδίο των επερχόμενων τεχνολογικών αλλαγών, εξαιτίας των οποίων μετασχηματίζονται η παραγωγή λογισμικού, η διαμόρφωση επιχειρηματικών μοντέλων και η λειτουργία της δημόσιας διοίκησης. Καμία από αυτές τις δυνατότητες, βέβαια, δεν θα μετατραπεί από μόνη της σε νέες συμβάσεις και περισσότερες εξαγωγές. Ο κλάδος ΤΠΕ χρειάζεται σύγχρονα χρηματοδοτικά εργαλεία για την ενίσχυση της εξωστρέφειας των μικρομεσαίων επιχειρήσεων λογισμικού. Παράλληλα, η ταχεία θεσμοθέτηση της tech visa, η εφαρμογή προγραμμάτων reskilling και upskilling, η ευρύτερη αξιοποίηση συμβάσεων καινοτομίας και προεμπορικών προμηθειών και η διάθεση πόρων για τη συντήρηση των ψηφιακών έργων μετά την ολοκλήρωσή τους συνιστούν κρίσιμες παραμέτρους ανάπτυξης. Απαιτείται, επίσης, συστηματικός διάλογος της πολιτείας με τους παραγωγικούς φορείς της τεχνολογίας. Υπό αυτό το πρίσμα, η 90ή ΔΕΘ μπορεί να αποτελέσει αφετηρία νέας, δημιουργικής πορείας. Η Ελλάδα έχει τη δυνατότητα να αναδειχθεί σε γέφυρα ανάμεσα στην προηγμένη τεχνογνωσία της Ιαπωνίας και στις αναπτυσσόμενες αγορές της Νοτιοανατολικής Ευρώπης. Χρειάζονται, όμως, σχέδιο, συνέχεια και συνεργασίες με απτά αποτελέσματα. Το στοίχημα είναι οι επαφές να μην ολοκληρωθούν με το κλείσιμο των πυλών της 90ής ΔΕΘ, αλλά να μετατραπούν σε έργα, εξαγωγές και συνεργασίες.

90ήΔΕΘ ΟΤΑ Ν H Π Υ ΞΙΔ Α Δ ΕΙΧ ΝΕΙ

ΒOΡΕΙΑ ΕΛΛΑΔΑ

ΑΡΘΡΟ ●

Σε εξέλιξη το μεγαλύτερο αναπτυξιακό πρόγραμμα Με πόρους 1,44 δισ. ευρώ υλοποιείται ολοκληρωμένος σχεδιασμός για μια Περιφέρεια οικονομικά ισχυρότερη και περισσότερο ανταγωνιστική, πράσινη και ανθεκτική, αλλά ταυτόχρονα συνεκτική, με ίσες ευκαιρίες προόδου για όλους τους πολίτες της

Σ

την Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας έχουμε μια συγκεκριμένη στόχευση: Ανάπτυξη σε κάθε Περιφερειακή Ενότητα και ανάπτυξη για

Αθηνά Αηδονά Περιφερειάρχης Κεντρικής Μακεδονίας

80

90ή ΔΕΘ

όλους. Αυτή η επιλογή βρίσκεται στον πυρήνα του σχεδιασμού μας και αποτυπώνεται σήμερα στην πράξη μέσα από το μεγαλύτερο αναπτυξιακό πρόγραμμα που είχε ποτέ στη διάθεσή της η Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας: το ΕΣΠΑ 2021 - 2027, με πόρους 1,44 δισ. ευρώ. Αξιοποιούμε τους πόρους αυτούς ως το βασικό εργαλείο με το οποίο υλοποιούμε τον ολοκληρωμένο σχεδιασμό μας για μια Περιφέρεια οικονομικά ισχυρότερη και περισσότερο ανταγωνιστική, πράσινη και ανθεκτική, αλλά ταυτόχρονα συνεκτική, με ίσες ευκαιρίες προόδου για όλους τους πολίτες της. Και αυτός ο σχεδιασμός έχει ήδη περάσει από τον προγραμματισμό στην υλοποίηση, από τις χρηματοδοτήσεις στην πραγματική οικονομία και από τους αριθμούς στην καθημερινότητα των πολιτών. Σήμερα, μέσω του ΕΣΠΑ, βρίσκονται σε εξέλιξη 1.549 έργα, συνολικού ύψους 1,38 δισ. ευρώ. Αντιπλημμυρικά έργα και παρεμβάσεις ενεργειακής αναβάθμισης, νέες και σύγχρονες υποδομές στην Υγεία και στην Παιδεία, αστικές αναπλάσεις, έργα Πολιτισμού και ένα εκτεταμένο δίκτυο κοινωνικών παρεμβάσεων αλλάζουν σταδιακά την εικόνα, αλλά κυρίως τις δυνατότητες της Κεντρικής Μακεδονίας. Οι αριθμοί αποτυπώνουν το εύρος της προσπάθειας. Η πραγματική αξία της, όμως, βρίσκεται πίσω από αυτούς: στους ανθρώπους που βλέπουν τη ζωή και την καθημερινότητά τους να αλλάζει. Βρίσκεται στους 1,88 εκατομμύρια ασθενείς που επωφελούνται από εκσυγχρονισμένες υγειονομικές εγκαταστάσεις. Στους 179.000 εκπαιδευόμενους που αποκτούν καλύτερες υποδομές.

Βρίσκεται στα σχεδόν 50.000 παιδιά που εντάσσονται σε δομές φροντίδας και δημιουργικής απασχόλησης και στα περισσότερα από 3.000 παιδιά με αναπηρία και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες που λαμβάνουν ουσιαστική υποστήριξη. Στους περισσότερους από 107.000 συμπολίτες μας που υποστηρίζονται μέσα από κοινωνικές δομές. Βρίσκεται στις 1.050 κατοικίες και στα 360.000 τετραγωνικά μέτρα δημόσιων κτιρίων που αναβαθμίζονται ενεργειακά. Στις 17 παρεμβάσεις αντιπλημμυρικής προστασίας και προστασίας των ακτών, ύψους 84 εκατ. ευρώ, με τις οποίες ενισχύουμε την ανθεκτικότητα της Κεντρικής Μακεδονίας απέναντι στις ολοένα εντονότερες συνέπειες της κλιματικής κρίσης. Η ανάπτυξη, όμως, για να έχει διάρκεια, χρειάζεται μια ισχυρή παραγωγική βάση. Χρειάζεται επιχειρήσεις που επενδύουν, ανθρώπους που τολμούν, γνώση που μετατρέπεται σε καινοτομία και επιχειρηματικότητα που δημιουργεί νέες θέσεις εργασίας και νέο εισόδημα. Γι’ αυτό έχουμε κάνει μια ξεκάθαρη στρατηγική επιλογή: σημαντικό μέρος των πόρων του ΕΣΠΑ να επιστρέφει στην πραγματική οικονομία και ιδιαίτερα στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, που αποτελούν τη ραχοκοκαλιά της οικονομίας της Κεντρικής Μακεδονίας.

Σημαντικό μέρος των πόρων του ΕΣΠΑ επιστρέφει στην πραγματική οικονομία και ιδιαίτερα στις ΜμΕ, τη ραχοκοκαλιά της οικονομίας της Κ. Μακεδονίας.

Μέχρι σήμερα, μέσα από το ΕΣΠΑ έχουν χρηματοδοτηθεί συνολικά 2.353 επιχειρήσεις, με δημόσια δαπάνη που ξεπερνά τα 280,8 εκατ. ευρώ. Πρακτικά αυτό σημαίνει ότι ένα στα πέντε ευρώ του προγράμματος κατευθύνεται στην επιχειρηματικότητα. Η επιλογή αυτή δεν εξαντλείται στη χρηματοδοτική στήριξη των επιχειρήσεων. Εντάσσεται σε έναν ευρύτερο σχεδιασμό: Να διαμορφώσουμε ένα ισχυρότερο και πιο σύγχρονο παραγωγικό μοντέλο για την Κεντρική Μακεδονία, με αιχμές την καινοτομία, την εξωστρέφεια, την πράσινη μετάβαση, την έξυπνη εξειδίκευση και τη δημιουργία περισσότερων και καλύτερων θέσεων εργασίας. Η 90ή ΔΕΘ βρίσκει την Κεντρική Μακεδονία με το μεγαλύτερο αναπτυξιακό πρόγραμμα στην ιστορία της να είναι σε πλήρη εξέλιξη. Με εκατοντάδες έργα και επενδύσεις σε όλες τις Περιφερειακές Ενότητες και με σημαντικούς πόρους να κατευθύνονται στην οικονομία και στην κοινωνία. Η μεγάλη πρόκληση της επόμενης περιόδου είναι να μετατρέψουμε τους ευρωπαϊκούς πόρους του σήμερα σε μόνιμη αναπτυξιακή δύναμη για την Κεντρική Μακεδονία του αύριο. Κάθε διαθέσιμος πόρος να γίνεται έργο. Κάθε έργο να δημιουργεί ευκαιρίες. Και κάθε ευκαιρία να φτάνει παντού και σε όλους. Αυτή είναι η δέσμευσή μας. Αυτή είναι η Κεντρική Μακεδονία για την οποία δουλεύουμε με σχέδιο, συνέπεια και αποφασιστικότητα.

82

90ή ΔΕΘ

Ε Του Γιώργου Μουρμούρη gmourmouris@naftemporiki.gr

ΜΕ ΝΕΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ «ΦΥΣΙΟΓΝΩΜΙΑ»

ΡΕΠΟΡΤΑΖ ●

νας νέος ενεργειακός χάρτης διαμορφώνεται τα τελευταία χρόνια στη Βόρεια Ελλάδα. Από τη Δυτική Μακεδονία έως τη Θράκη και από τα λιγνιτικά πεδία της Πτολεμαΐδας έως τις υποδομές φυσικού αερίου της Αλεξανδρούπολης, η ενεργειακή -και κατ’ επέκταση η παραγωγική- φυσιογνωμία της περιοχής μεταβάλλεται, όπως και η θέση της χώρας στο ενεργειακό σύστημα της Νοτιοανατολικής Ευρώπης. Στα πρώην ορυχεία αναπτύσσονται φωτοβολταϊκά και συστήματα αποθήκευσης, στη Θεσσαλονίκη ενισχύονται οι διασυνοριακές υποδομές καυσίμων και φυσικού αερίου, ενώ στην Ανατολική Μακεδονία και τη Θράκη συγκεντρώνονται υποδομές LNG, νέες μονάδες ηλεκτροπαραγωγής, αγωγοί και σχέδια για

υπεράκτια αιολικά και αποθήκευση διοξειδίου του άνθρακα. Δυτική Μακεδονία Η πιο ορατή αλλαγή συντελείται στη Δυτική Μακεδονία, όπου η μετάβαση από τον λιγνίτη εξελίσσεται παράλληλα με μια πρωτοφανή συγκέντρωση έργων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Η ΔΕΗ έχει ήδη ολοκληρώσει την κατασκευή φωτοβολταϊκών σταθμών συνολικής ισχύος 2,13 GW, κυρίως σε εκτάσεις πρώην λιγνιτωρυχείων στην Πτολεμαΐδα και το Αμύνταιο. Ο ευρύτερος σχεδιασμός της επιχείρησης για

Την κατασκευή φωτοβολταϊκών 2,13 GW, κυρίως σε εκτάσεις πρώην λιγνιτωρυχείων στην Πτολεμαΐδα και το Αμύνταιο, έχει ολοκληρώσει η ΔΕΗ.

την περιοχή περιλαμβάνει έργα ΑΠΕ συνολικής ισχύος άνω των 3 GW. Με τη στροφή στην «πράσινη» παραγωγή να κινείται με γρήγορους ρυθμούς, σημαντικό στοίχημα αποτελεί η ανάπτυξη της αποθήκευσης. Η ΔΕΗ έχει ήδη ολοκληρώσει στη Δυτική Μακεδονία τρεις σταθμούς μπαταριών συνολικής ισχύος 148 MW και χωρητικότητας 396 MWh, ενώ ο συνολικός σχεδιασμός της για την περιοχή προβλέπει μονάδες αποθήκευσης με μπαταρίες ισχύος 300 MW. Ειδικότερα, στους σταθμούς της Πτολεμαΐδας και της Μελίτης, συνολι-

κής ισχύος 98 MW και χωρητικότητας 196 MWh, προστέθηκε το β’ τρίμηνο του 2026 ο τετράωρος σταθμός «Αμύνταιο 2», ισχύος 50 MW και χωρητικότητας 200 MWh. Για τα επόμενα χρόνια η ΔΕΗ σχεδιάζει και δύο έργα αντλησιοταμίευσης στα παλαιά ορυχεία. Το πρώτο προβλέπεται στην Καρδιά και το δεύτερο στο Νότιο Πεδίο, με τη συνολική ισχύ τους να ανέρχεται σε 560 MW και τον συνολικό προϋπολογισμό τους σε 740 εκατ. ευρώ. Κρίσιμο σκέλος της μετάβασης αποτελεί και η τηλεθέρμανση Κοζάνης, Πτολεμαΐδας και Αμυνταίου. Στην Καρδιά κατασκευάζεται νέα μονάδα συμπαραγωγής ηλεκτρισμού και θερμότητας υψηλής απόδοσης, ηλεκτρικής ισχύος 76 MW, η οποία προορίζεται να καλύψει τις θερμικές

ανάγκες των τριών περιοχών. Ο σχεδιασμός συμπληρώνεται από λέβητες αιχμής και διασυνδετικούς αγωγούς, με στόχο η νέα μονάδα να τεθεί σε δοκιμαστική λειτουργία έως το τέλος του 2026. Μια ακόμη παρέμβαση αποτελεί η μετατροπή της «Πτολεμαΐδας 5» από λιγνιτική σε μονάδα φυσικού αερίου συνδυασμένου κύκλου. Υπό τη νέα της μορφή η εγκατάσταση προβλέπεται να έχει συνολική ισχύ 440 MW. Η λειτουργία του ανοικτού κύκλου, ισχύος 295 MW, τοποθετείται έως το τέλος του 2027, ενώ η ολοκλήρωση του συνδυασμένου κύκλου προβλέπεται εντός του 2029. Στην περιοχή άλλωστε πρόσφατα ολοκληρώθηκε ο νέος αγωγός υψηλής πίεσης του ΔΕΣΦΑ, μήκους 157 χλμ. και προϋπολογισμού περίπου 188 εκατ. ευρώ, που ενισχύει την τροφοδοσία της περιοχής και συνδέεται με τις ανάγκες τηλεθέρμανσης και τη μελλοντική λειτουργία της «Πτολεμαΐδας 5» με φυσικό αέριο. Στα σχέδια για την περιοχή ξεχωρίζει η ανάπτυξη μεγάλου data center στον Άγιο Δημήτριο Κοζάνης. Η πρώτη φάση προβλέπει ισχύ περίπου 300 MW, με τη ΔΕΗ να αποτιμά τις σχετικές κεφαλαιουχικές δαπάνες σε περίπου 1,2 δισ. ευρώ. Οι διαπραγματεύσεις με hyperscaler βρίσκονται, σύμφωνα με τη διοίκηση της επιχείρησης, σε πολύ ώριμο στάδιο, με στό-

►

90ή ΔΕΘ

83

ΡΕΠΟΡΤΑΖ ●

ΑΓΟΡΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ

► χο την επίτευξη συμφωνίας έως το τέλος του 2026, ενώ έχει ήδη δρομολογηθεί η προμήθεια του απαραίτητου εξοπλισμού ώστε να διασφαλιστεί η λειτουργία της πρώτης φάσης έως το τέλος του 2028. Παράλληλα, έχουν αρχίσει συζητήσεις για τη μελλοντική επέκταση του data center έως το 1 GW, με τη διοίκηση της ΔΕΗ να θεωρεί πιθανή σχετική δέσμευση εντός του 2027. Συνολικά ο στρατηγικός οδικός χάρτης που παρουσίασε η ΔΕΗ τον Απρίλιο του 2025 για τη μετατροπή της Δυτικής Μακεδονίας σε ενεργειακό και τεχνολογικό κόμβο ανέρχεται σε περίπου 5,75 δισ. ευρώ, περιλαμβάνοντας έργα ΑΠΕ, αποθήκευσης, ευέλικτης ηλεκτροπαραγωγής, τηλεθέρμανσης, υδρογόνου και ψηφιακών υποδομών.

Η Θεσσαλονίκη ενισχύει τη θέση της ως εφοδιαστικού κόμβου των Βαλκανίων σε πετρέλαιο και φυσικό αέριο.

Υδρογόνο Στη νέα παραγωγική ταυτότητα της περιοχής επιχειρεί να ενταχθεί και το πράσινο υδρογόνο. Το έργο AN-1-B της Hellenic Hydrogen στο Αμύνταιο, ισχύος ηλεκτρόλυσης 25 MW, επιλέχθηκε τον Μάιο του 2026 και προσκλήθηκε στη διαδικασία προετοιμασίας σύμβασης επιχορήγησης στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Υδρογόνου. Ο ευρύτερος σχεδιασμός για το North-1 προβλέπει αρχική ισχύ 50 MW και δυνατότητα επέκτασης έως 200 MW. Παράλληλα, στην Πτολεμαΐδα αναπτύσσεται από το ΕΚΕΤΑ ο Κόμβος Καινοτομίας Υδρογόνου H2HUB. Θεσσαλονίκη Προς τα ανατολικά, η Θεσσαλονίκη ενισχύει τη θέση της ως ενεργειακού και εφοδιαστικού κόμβου των Βαλκανίων. Κομβική εξέλιξη αποτέλεσε η επανενεργοποίηση του αγωγού πετρελαϊκών προϊόντων που συνδέει το διυλιστήριο της HELLENiQ ENERGY με τις εγκαταστάσεις της ΟΚΤΑ στη Βόρεια Μακεδονία. Ο αγωγός, συνολικού μήκους 213,5 χλμ., είχε παραμείνει ανενεργός από το 2013, επανενεργοποιήθηκε στα τέλη του 2025 και τέθηκε σε πλήρη επιχειρησιακή λειτουργία τον Μάρτιο του 2026 για τη μεταφορά πετρελαίου κίνησης, με τη λειτουργία του να μειώνει το κόστος διακίνησης και να ενισχύει τη δυνατότητα τροφοδοσίας της Βόρειας Μακεδονίας και γειτονικών αγορών. Στην ευρύτερη περιοχή της Θεσσαλονίκης προχωρά επίσης από τον ΔΕΣΦΑ η κατασκευή του διασυνδετήριου αγωγού φυσικού αερίου Ελλάδας - Βόρειας Μακεδονίας. Η υποδομή, συνολικού μήκους περίπου 123 χλμ., περιλαμβάνει αγωγό 55 χλμ. από τη Νέα Μεσημβρία έως τους Ευζώνους και περίπου 67 χλμ. από τα σύνορα έως το Νεγκότινο. Η αρχική δυναμικότητα θα ανέρχεται σε 1,5 δισ. κυβικά μέτρα ετησίως, με δυνατότητα επέκτασης στα 3 δισ. κυβικά μέτρα, ενώ ο αγωγός θα μπορεί μελλοντικά να μεταφέρει και υδρογόνο. Η λειτουργία του αναμένεται εντός του 2027. Ανατολική Μακεδονία - Θράκη Η σημαντικότερη συγκέντρωση υποδομών φυσικού αερίου εντοπίζεται, πάντως, στην Ανατολική Μακεδονία και τη Θράκη. Το FSRU Αλεξανδρούπολης αποτελεί την πρώτη πλωτή μονάδα αποθήκευσης και επαναεριοποίησης LNG

84

90ή ΔΕΘ

Το πράσινο υδρογόνο επιχειρεί να ενταχθεί στη νέα ενεργειακή ταυτότητα της Βόρειας Ελλάδας.

Η σημαντικότερη συγκέντρωση υποδομών φυσικού αερίου εντοπίζεται στην Περιφέρεια ΑΜΘ με το FSRU Αλεξ/πολης.

της χώρας και τη δεύτερη μεγάλη πύλη εισόδου υγροποιημένου φυσικού αερίου μετά τη Ρεβυθούσα, με την ονομαστική δυναμικότητα επαναεριοποίησης να ανέρχεται σε περίπου 5,5 δισ. κυβικά μέτρα ετησίως, ενώ η υποδομή συνδέεται με το Εθνικό Σύστημα Μεταφοράς Φυσικού Αερίου μέσω αγωγού μήκους περίπου 28 χλμ. και του σημείου εισόδου Αμφιτρίτη. Από εκεί μπορούν να διοχετεύονται ποσότητες προς τον ελληνοβουλγαρικό αγωγό IGB και τις αγορές βορειότερα. Το FSRU αποτελεί βασική πύλη εισόδου για τον Κάθετο Διάδρομο, που φιλοδοξεί να μετατραπεί σε βασική πηγή εφοδιασμού αγορών της Βαλκανικής και της Κεντρικής Ευρώπης. Σε αυτό το πλαίσιο, πέραν της βασικής διαδρομής προς την Ουκρανία, ο σχεδιασμός διευρύνεται πλέον και προς τα Δυτικά Βαλκάνια, με στόχο την κάλυψη ευρύτερα της Νοτιοανατολικής και της Κεντρικής Ευρώπης, με φόντο την ευρωπαϊκή απόφαση για πλήρη τερματισμό των εισαγωγών ρωσικού αερίου έως το φθινόπωρο του 2027. Κρίσιμης σημασίας υποδομή για τις ροές προς τον Βορρά αποτελεί ο νέος σταθμός συμπίεσης του ΔΕΣΦΑ στην Κομοτηνή -ο οποίος εγκαινιάστηκε τον Νοέμβριο του 2025-, καθώς, σε συνδυασμό με τον σταθμό της Αμπελιάς Φαρσάλων και τις υπόλοιπες αναβαθμίσεις του συστήματος, επιτρέπει την αύξηση της εξαγωγικής δυναμικότητας των ελληνικών υποδομών στα 8,5 δισ. κυβικά μέτρα ετησίως. Στην Κομοτηνή έχει παράλληλα ολοκληρωθεί η κατασκευή της νέας μονάδας συνδυασμένου κύκλου των Motor Oil και ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ, ισχύος 877 MW και προϋπολογισμού περίπου 375 εκατ. ευρώ, η οποία, με βαθμό απόδοσης περίπου 64%, συγκαταλέγεται στις πλέον σύγχρονες μονάδες φυσικού αερίου της χώρας. Η μονάδα προβλέπεται να ενταχθεί στο κοινό ενεργειακό σχήμα των δύο ομίλων μετά την ολοκλήρωση της σχετικής συναλλαγής. Στην Αλεξανδρούπολη κατασκευάζεται ακόμη μία μονάδα ηλεκτροπαραγωγής με φυσικό αέριο, ισχύος 840 MW και επενδυτικού ύψους περίπου 400 εκατ. ευρώ. Στην εταιρεία του έργου συμμετέχουν η ΔΕΗ με 71% και η ΔΕΠΑ Εμπορίας με 29%, ενώ η Damco Energy του Ομίλου Κοπελούζου έχει αναλάβει την κατασκευή. Η μονάδα προορίζεται να καλύπτει ανάγκες της εγχώριας αγοράς και να ενισχύει δυνητικά τις εξαγωγές ηλεκτρικής ενέργειας προς τη Βουλγαρία, ενώ αναμένεται να τεθεί σε λειτουργία εντός του 2027. Στην Καβάλα προχωρά, τέλος, το έργο υπόγειας αποθήκευσης διοξειδίου του άνθρακα στο εξαντλημένο κοίτασμα του Πρίνου, το οποίο έλαβε τον Φεβρουάριο του 2026 άδεια αποθήκευσης διάρκειας 25 ετών. Η πρώτη φάση προβλέπει μέγιστο ρυθμό έγχυσης ενός εκατ. τόνων CO2 ετησίως, ενώ η πλήρης ανάπτυξη μπορεί να φθάσει περίπου τα 3 εκατ. τόνους ετησίως, υπό την προϋπόθεση πρόσθετων μελετών και της απαιτούμενης επέκτασης των εγκαταστάσεων. Παράλληλα, στη θαλάσσια περιοχή νοτίως των ακτών του Έβρου και βόρεια-βορειοανατολικά της Σαμοθράκης έχουν σχεδιαστεί δύο πιλοτικά έργα υπεράκτιων αιολικών, σε περιοχή συνολικής δυνητικής ισχύος έως 600 MW, που ωστόσο «πάγωσαν» τον Ιούλιο με απόφαση του Διοικητικού Εφετείου Αθηνών

ΡΕΠΟΡΤΑΖ ●

ΤΟ

ΧΡΥΣΟΦΟΡΟ ΥΠΕΔΑΦΟΣ ΤΗΣ ΒΟΡΕΙΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ

Το ενδιαφέρον της διεθνούς αγοράς μαγνητίζουν οι ορυκτές πρώτες ύλες της Μακεδονίας και της Θράκης, με επίκεντρο τα Μεταλλεία Χαλκιδικής Της Λέττας Καλαμαρά lkalamara@naftemporiki.gr

Σ

το επίκεντρο του ενδιαφέροντος, λόγω του πλούσιου υπεδάφους της σε ορυκτές πρώτες ύλες, βρίσκεται η Βόρεια Ελλάδα και ειδικότερα η Χαλκιδική, της οποίας τα κοιτάσματα χαλκού και χρυσού στις Σκουριές και την Ολυμπιάδα κατατάσσουν την περιοχή στους βασικούς μεταλλευτικούς πυρήνες της χώρας, εδώ και αιώνες. Ταυτόχρονα, η εξορυκτική δραστηριότητα αναδεικνύει τον στρατηγικό ρόλο της περιοχής στα Βαλκάνια και λόγω της συγκυρίας για αυξημένη ζήτηση σε κρίσιμες ορυκτές πρώτες ύλες. Όπως τονίζουν τα στελέχη του εξορυκτικού κλάδου, ο ορυκτός πλούτος της Βόρειας Ελλάδας αναδεικνύεται σε κομβικό παράγοντα τόσο για την οικονομική ανάπτυξη όσο και για τη γεωπολιτική ισχύ της χώρας, ενώ εισέρχεται δυναμικά στο επίκεντρο της ευρωπαϊκής στρατηγικής για τις κρίσιμες πρώτες ύλες. Σύμφωνα με τον Βασίλη Μέλφο, καθηγητή Κοιτασματολογίας - Γεωχημείας στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, η Βόρεια Ελλάδα παραμένει μια από τις πιο πλούσιες μεταλλογενετικά περιοχές της Ευρώπης. Από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα, περιοχές όπως το Παγγαίο, η Θάσος και η Χαλκιδική αποτέλεσαν μοχλό ισχύος και ανάπτυξης. Η Ελλάδα διαθέτει σημαντικά αποθέματα βασικών και κρίσιμων μετάλλων: χρυσό, άργυρο, χαλκό, μόλυβδο, ψευδάργυρο, αλλά και γάλλιο, γερμάνιο, ίνδιο, αντιμόνιο, τελλούριο, βισμούθιο, βολφράμιο και ρήνιο, με ιδιαίτερη συγκέντρωση σε Θράκη, Κιλκίς και Χαλκιδική. Μάλιστα, όπως επισημαίνει ο

86

90ή ΔΕΘ

ίδιος, το ρήνιο εμφανίζεται σε μία από τις υψηλότερες περιεκτικότητες παγκοσμίως, ενώ υπάρχουν επίσης νικέλιο, κοβάλτιο και ουράνιο (μη εκμεταλλεύσιμο). Προσθέτει, ακόμη, ότι κρίσιμα μέταλλα, όπως το αντιμόνιο και το βολφράμιο, συνδέονται με σύγχρονες τεχνολογίες και αμυντικά συστήματα. Σε αυτό το πλαίσιο είναι επιτακτική ανάγκη η επιτάχυνση διαδικασιών ενίσχυσης της εκπαίδευσης και καλύτερης σύνδεσης με την αγορά εργασίας, με στόχο την αξιοποίηση του ορυκτού πλούτου της περιοχής.

Mεταλλεία Χαλκιδικής Σε περίοπτη θέση στον ευρωπαϊκό χάρτη των κρίσιμων πρώτων υλών τοποθετεί την Ελλάδα η επένδυση ύψους άνω των 3 δισ. δολαρίων που υλοποιεί η Eldorado Gold, μητρική της Ελληνικός Χρυσός, στα Μεταλλεία Κασσάνδρας, στον νομό Χαλκιδικής. Αποτελείται από το ενεργό μεταλλείο Ολυμπιάδας, που παράγει χρυσό, άργυρο, μόλυβδο και ψευδάργυρο και το έργο χαλκού και χρυσού στις Σκουριές, η κατασκευή του οποίου βαίνει προς ολοκλήρωση, καθώς και τις λιμενικές εγκαταστάσεις Στρατωνίου. Στο μεταξύ, η διοίκηση της εταιρείας έχει ανακοινώσει την πρώτη θραύση μεταλλεύματος στη νέα εργοστασιακή μονάδα στις Σκουριές, επισημαίνοντας ότι πρόκειται για σημαντικό ορόσημο, στο πλαίσιο της τελικής φάσης υλοποίησης της επένδυσής της στην περιοχή, βάσει του αρχικού προγραμματισμού της. Ειδικότερα, το έργο των Σκουριών βρίσκεται πλέον στο τελικό στάδιο ►

Βασίλης Μέλφος: Η Βόρεια Ελλάδα παραμένει μία από τις πιο πλούσιες μεταλλογενετικά περιοχές της Ευρώπης.

Δρ Νικόλαος Αρβανιτίδης: Για την Ελλάδα υπάρχει στρατηγική ευκαιρία στο Νέο Ευρωπαϊκό Πλαίσιο ReSourceEU.

90ή ΔΕΘ

87

ΡΕΠΟΡΤΑΖ ●

ΕΞΟΡΥΚΤΙΚΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ

► της κατασκευής και έχει εισέλθει στη φάση θέσης σε λειτουργία (commissioning), με την πρώτη ποσότητα μεταλλεύματος να έχει ήδη τροφοδοτηθεί και υποστεί επεξεργασία στο κύκλωμα θραύσης. Η εταιρεία εξακολουθεί να στοχεύει στην παραγωγή του πρώτου συμπυκνώματος χαλκού - χρυσού κατά το τρίτο τρίμηνο της φετινής χρονιάς και στην έναρξη της εμπορικής παραγωγής κατά το τέταρτο τρίμηνο του έτους. Με την έναρξη λειτουργίας του μεταλλείου στις Σκουριές, η Ελλάδα θα αποκτήσει τη δυνατότητα να αναδειχθεί σε σημαντικό παραγωγό χαλκού, υποστηρίζοντας τη μετάβαση της Ευρώπης προς μια κυκλική οικονομία.

Tο έργο των Σκουριών συμβάλλει στη διαμόρφωση ενός ευρύτερου μεταλλευτικού οικοσυστήματος, που συνδυάζει επενδύσεις, τεχνογνωσία και εξειδικευμένο ανθρώπινο δυναμικό, ενισχύοντας τον ρόλο της Ελλάδας ως αξιόπιστου παραγωγού στρατηγικών μετάλλων. Συνολικά, στα μεταλλεία Κασσάνδρας παράγονται ήδη ασήμι και χρυσός, καθώς επίσης μόλυβδος και ψευδάργυρος. Ισχυρό αποτύπωμα Όσον αφορά το αποτύπωμα των προβλεπόμενων δραστηριοτήτων της Ελληνικός Χρυσός στις επόμενες δύο δεκαετίες, η συνολική συνεισφορά της εταιρείας στην παραγωγή ΑΕΠ στη χώρα εκτιμάται ότι θα ανέλθει κατά μέσο όρο σε 550 εκατ. ευρώ ετησίως, εκ των οποίων 300 εκατ. ετησίως αναμένεται να παραχθούν τοπικά στον Δήμο Αριστοτέλη και επιπλέον 40 εκατ. στο υπόλοιπο της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας. Σε όρους απασχόλησης, η δραστηριότητα της Ελληνικός Χρυσός, τις επόμενες δύο δεκαετίες, δηλαδή για την περίοδο 2024-2044, αναμένεται ότι θα στηρίξει συνολικά 8,6 χιλ. σταθερές θέσεις εργασίας κατά μέσο όρο, σε εθνικό επίπεδο. Τον περασμένο Ιούλιο, κλιμάκιο της Γενικής Διεύθυνσης Ορυκτών Πρώτων Υλών (ΓΔΟΠΥ) του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας πραγματοποίησε επιτόπιο έλεγχο στις εγκαταστάσεις του μεταλλείου στις Σκουριές Χαλκιδικής. Κατά τον έλεγχο επιβεβαιώθηκε η έναρξη της συνδυαστικής λειτουργίας επιφανειακής και υπόγειας εξόρυξης, γεγονός που αποτελεί ένα από τα χαρακτηριστικά του έργου της Ελληνικός Χρυσός. Η στρατηγική αυτή επιτρέπει τη μέγιστη δυνατή αξιοποίηση του πορφυριτικού κοιτάσματος. Να σημειωθεί ότι η Eldorado Gold έχει δρομολογήσει άλλη μία επένδυση, ύψους 430 εκατ. ευρώ, στο Πέραμα Έβρου. Το έργο στο Πέραμα θα παραγάγει σημαντικά μέταλλα για την ευρωπαϊκή και εθνική οικονομία (χρυσός και άργυρος). Τον Δεκέμβριο του 2025, η εταιρεία κατέθεσε στο αρμόδιο υπουργείο τη Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων - μια εκτενή, διεπιστημονική εργασία, βασισμένη σε 34 ειδικές μελέτες, που εκπόνησαν ακαδημαϊκές ομάδες από το Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης, το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο και άλλα κορυφαία ιδρύματα της χώρας. Εργαλεία ανάπτυξης Ο εξορυκτικός κλάδος παράγει σημαντικές ροές εσόδων μέσω φόρων, δικαιωμάτων και μερισμάτων για τις κυβερνήσεις, διευκολύνοντας την επένδυση στην κοινωνικοοικονομική ανάπτυξη της τοπικής κοινωνίας, αλλά και της ευρύτερης περιοχής. Είναι, όμως, απαραίτητη η

88

90ή ΔΕΘ

Πάνω: Το μεταλλείο της Ελληνικός Χρυσός στην Ολυμπιάδα Χαλκιδικής. Κάτω: Το έργο της εταιρείας στις Σκουριές (αριστερά),

“

Η επένδυση ύψους άνω των 3 δισ. δολαρίων που υλοποιεί η Eldorado Gold στα Μεταλλεία Κασσάνδρας, στον νομό Χαλκιδικής, τοποθετεί την Ελλάδα σε περίοπτη θέση στον ευρωπαϊκό χάρτη των κρίσιμων πρώτων υλών.

περιβαλλοντική προστασία και η κοινωνική αποδοχή, προκειμένου το εξορυκτικό έργο να είναι αποδεκτό και κατ’ επέκταση αποδοτικό για όλους. H εξόρυξη μπορεί να συμβάλει στην ανάπτυξη και τη διαφοροποίηση της οικονομικής δραστηριότητας, μέσω άμεσων και έμμεσων οικονομικών οφελών, ανάπτυξης νέων τεχνολογιών και κατασκευής νέων υποδομών για τις μεταφορές, τις επικοινωνίες, το νερό και την ενέργεια.

Βαλκάνια. Η Ελλάδα, λόγω θέσης, λιμενικών υποδομών και μεταλλευτικής τεχνογνωσίας (π.χ. Μεταλλεία Κασσάνδρας), μπορεί να αποτελέσει πύλη εισόδου κρίσιμων ορυκτών πρώτων υλών από τη Βαλκανική Χερσόνησο. Η δημιουργία βαλκανικού δικτύου κρίσιμων ορυκτών πρώτων υλών με Βουλγαρία, Ρουμανία, Σερβία και Αλβανία μπορεί να διεκδικήσει ευρωπαϊκή χρηματοδότηση (ReSourceEU, Horizon Europe), ενισχύοντας την περιφερειακή ανάπτυξη και μειώνοντας την εξάρτηση της Ε.Ε. Το πρόγραμμα Horizon Europe διαθέτει 593 εκατ. ευρώ για κυκλικότητα κρίσιμων ορυκτών πρώτων υλών και 100 εκατ. ευρώ μέσω του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Καινοτομίας. Το ReSourceEU δημιουργεί κέντρο χρηματοδότησης για συντονισμό των εργαλείων. Η χώρα μας μπορεί να αξιοποιήσει το Horizon Europe για χρηματοδότηση ερευνητικών έργων (ΕΑΓΜΕ, πανεπιστήμια), υποστήριξη νεοφυών επιχειρήσεων (π.χ. ανάκτηση λιθίου από γεωθερμικά ρευστά). Η Ελλάδα διαθέτει σημαντικό ορυκτολογικό δυναμικό:  Χαλκός - χρυσός: Σκουριές (παραγωγή εντός του 2026), με υψηλές περιεκτικότητες παλλαδίου.  Βωξίτης - γάλλιο: Μεγαλύτερος παραγωγός βωξίτη στην Ευρώπη. Νέες επενδύσεις επιτρέπουν παραγωγή γαλλίου, ενώ υπάρχει δυναμικό για σκάνδιο και σπάνιες γαίες.  Αντιμόνιο: Μόνη ευρωπαϊκή χώρα με κοιτάσματα (Χίος, Ροδόπη).  Γερμάνιο: Ενθαρρυντικές ενδείξεις, με αυστραλιανές εταιρείες (Rockfire) ήδη δραστηριοποιούμενες.  Νικέλιο - κοβάλτιο: Ανάγκη επαναφοράς της παραγωγικής δυναμικής.

που βρίσκεται πλέον στο τελικό στάδιο της κατασκευής, και οι λιμενικές εγκαταστάσεις στο Στρατώνι.

Σύμφωνα με τον δρ. Νικόλαο Αρβανιτίδη, οικονομικό γεωλόγο, για την Ελλάδα υπάρχει στρατηγική ευκαιρία στο Νέο Ευρωπαϊκό Πλαίσιο. Το ReSourceEU συμπληρώνει το CRM Act για επιτάχυνση έργων σε μόνιμους μαγνήτες, μπαταρίες και αμυντικά υλικά, ενώ εισάγει Κέντρο Συντονισμού και ενισχύει τη χρηματοδότηση μέσω InvestEU, Innovation Fund και Horizon Europe. Το ReSourceEU αναφέρει ρητά τις επενδύσεις στα

“

Υπάρχει ήδη ενεργή εξόρυξη για 5+1 κρίσιμες ορυκτές πρώτες ύλες και διενεργείται γεωλογική έρευνα για άλλες εννέα, αναδεικνύοντας τη χώρα ως έναν δυνητικά σημαντικό προμηθευτή πρώτων υλών στην Ε.Ε.

ΙΟΒΕ: Έντονα αυξητική τάση Στην Ελλάδα, σύμφωνα με το Ίδρυμα Οικονομικών και Βιομηχανικών Ερευνών (ΙΟΒΕ), υπάρχει ήδη ενεργή εξόρυξη για 5+1 κρίσιμες ορυκτές πρώτες ύλες (βωξίτης, νικέλιο, κοβάλτιο, μαγνησίτης, σιλικόνη και χαλκός) και διενεργείται γεωλογική έρευνα για άλλες εννέα (αρσενικό, γάλλιο, ελαφριές σπάνιες γαίες, βαριές σπάνιες γαίες, σκάνδιο, μέταλλα της ομάδας πλατίνας, βολφράμιο, γερμάνιο, γραφίτης), αναδεικνύοντας τη χώρα ως έναν δυνητικά σημαντικό προμηθευτή πρώτων υλών στην Ε.Ε., που δύναται να συμβάλει στην ευρύτερη υιοθέτηση βιώσιμων τεχνολογιών. Ο μεταλλευτικός κλάδος αποτελεί σημαντικό πυλώνα της εθνικής οικονομίας. Με εξαίρεση τον λιγνίτη, ο οποίος υποχωρεί λόγω της απόσυρσης των λιγνιτικών μονάδων ηλεκτροπαραγωγής, η παραγωγή των υπόλοιπων προϊόντων εξόρυξης έχει έντονα αυξητική τάση την τελευταία δεκαετία. Δίνοντας απτά παραδείγματα της εφαρμογής των μετάλλων στην οικονομία, οι αναλυτές τονίζουν πως για την κατασκευή ενός σπιτιού απαιτούνται περίπου 150 τόνοι ορυκτών. Τα κεραμικά και το γυαλί παράγονται 100% από ορυκτές πρώτες ύλες. Τα χρώματα και το χαρτί περιέχουν ορυκτά σε ποσοστό 50%. Ένα μέσο συμβατικό αυτοκίνητο χρειάζεται περίπου 1.000 κιλά σιδηρομεταλλεύματος, 400 κιλά γαιάνθρακα, 120 κιλά αλουμίνιο, 20 κιλά χαλκό, 20 κιλά νικέλιο, 100-150 κιλά βιομηχανικών ορυκτών για τζάμια, ελαστικά, πλαστικά και χυτά μέρη. Ένα ηλεκτρικό αυτοκίνητο χρειάζεται περίπου έξι φορές περισσότερα ορυκτά για την παραγωγή του (λίθιο, χαλκό, νικέλιο, κοβάλτιο, σπάνιες γαίες κ.ά.)

90ή ΔΕΘ

89

ΡΕΠΟΡΤΑΖ ●

ΦΥΣΗΞΕ ...ΒΟΡΙΑΣ

2,7ΔΙΣ.

Οι 19 πρωταγωνιστές του Euronext Athens που έχουν την έδρα τους ή τη βασική παραγωγική δομή τους στην περιφέρεια και ξεχωρίζουν με τις οικονομικές τους επιδόσεις Του Γεράσιμου Χιόνη gchionis@naftemporiki.gr

Μ

πορεί οι περισσότερες εισηγμένες του Euronext Athens να εντοπίζονται στην ευρύτερη περιοχή της Αττικής, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι το αποτύπωμα της Βόρειας Ελλάδας είναι αμελητέας αξίας. Μακεδονία, Θράκη, Ήπειρος και Θεσσαλία αποτελούν τη βάση για αρκετούς από τους «πρωταγωνιστές» της μεσαίας και της μικρής κεφαλαιοποίησης της ελληνικής χρηματιστηριακής αγοράς, διεκδικώντας έναν ολοένα και μεγαλύτερο ρόλο στην αναπτυξιακή πορεία της χώρας. Κυρίως, όμως, προσφέρουν ένα ρεαλιστικό παράδειγμα του πώς οι επιχειρήσεις της περιφέρειας μπορούν πράγματι να ακολουθήσουν τον ρυθμό του αθηνοκεντρικού συστήματος της οικονομίας, να ανοίξουν τα φτερά τους στο εξωτερικό, να προσφέρουν εναλλακτικές επιλογές και εντέλει να κρατήσουν «ζωντανό» μεγάλο μέρος της ελληνικής υπαίθρου. Αυτήν τη στιγμή, η επενδυτική κοινότητα μπορεί να εντοπίσει στο ταμπλό του Χρηματιστηρίου Αθηνών μια ομάδα 19 εισηγμένων, οι οποίες είτε έχουν την έδρα είτε διατηρούν τη βασική παραγωγική μονάδα στις περιοχές της Βόρειας Ελλάδας. Από το Διδυμότειχο και την Καβάλα έως το Κιλκίς και την Ξάνθη. Κι από τη Θεσσαλονίκη και τις Σέρρες έως τη Λάρισα και τη Μαγνησία. Πρόκειται για εταιρείες, των οποίων η αθροιστική κεφαλαιοποίηση ανέρχεται σε 2,7 δισ. ευρώ (τιμές με βάση της συνεδρίαση της 19ης Αυγούστου) και η συνδυαστική καθαρή κερδοφορία υπολο-

90

90ή ΔΕΘ

γίζεται σε 171 εκατ. ευρώ (12μηνο του 2025). Και το σημαντικότερο; Οι συγκεκριμένες «19» συνιστούν τον τόπο εργασίας συνολικά 9.256 ανθρώπων, οι οποίοι επιλέγουν συνειδητά να μείνουν στην περιφέρεια. Τα success stories Σε αντίθεση με ό,τι πιθανώς περίμενε η πλειονότητα, δεδομένων των προβλημάτων της υποεπένδυσης και της άνισης ανάπτυξης, η Βόρεια Ελλάδα προσφέρει αρκετά επιτυχημένα παραδείγματα στο επιχειρείν. Και το πλέον χαρακτηριστικό είναι αυτό της Κρι Κρι. Η γαλακτοβιομηχανία από τις Σέρρες όχι μόνο βλέπει τα προϊόντα της να ταξιδεύουν σε δεκάδες χώρες στο εξωτερικό, αλλά παρακολουθεί την εξέλιξη ενός κύματος εισροής «φρέσκων» επενδυτικών κεφαλαίων. Η σταθερά υψηλή ανάπτυξη, οι διαδοχικές επενδύσεις και η προοπτική περαιτέρω βελτίωσης της κερδοφορίας έχουν οδηγήσει την αποτίμηση της εταιρείας

“

H γαλακτοβιομηχανία από τις Σέρρες (ΚΡΙ ΚΡΙ) όχι μόνο βλέπει τα προϊόντα της να ταξιδεύουν σε δεκάδες χώρες, αλλά παρακολουθεί την εξέλιξη ενός κύματος εισροής «φρέσκων» επενδυτικών κεφαλαίων.

στο ρεκόρ του 1 δισ. ευρώ (πριν από μία 5ετία η κεφαλαιοποίηση ανερχόταν σε 300 εκατ. ευρώ). Αυτό σημαίνει ότι πλέον εντάσσεται στην «ελίτ» ομάδα των δισεκατομμυριούχων του Euronext Athens. Μόνο τυχαία δεν είναι, άλλωστε, η εισαγωγή της μετοχής στον δείκτη MSCI Small Cap, η οποία προλειαίνει το έδαφος για ακόμη μεγαλύτερη ορατότητα και ακόμη ισχυρότερες εισροές κεφαλαίων από το εξωτερικό. Σταθερή αξία της Μακεδονίας αποτελεί και ο ΟΛΘ, δηλαδή ο φορέας που αξιοποιεί το λιμάνι της Θεσσαλονίκης. Η εκκίνηση των διαδικασιών για τον νέο γύρο επενδύσεων δύναται να λειτουργήσει ως το έναυσμα για τη μελλοντική διεύρυνση της κερδοφορίας της εισηγμένης, η οποία σήμερα αποτιμάται στα 393,1 εκατ. ευρώ. Στο ίδιο μήκος κύματος, η ΕΥΑΘ, δηλαδή η εταιρεία ύδρευσης της συμπρωτεύουσας, «ποντάρει» πολλά στις τελευταίες νομοθετικές και ρυθμιστικές πρωτοβουλίες. Η ενσωμάτωση του δικτύου ύδρευσης των περιοχών της Χαλκιδικής αλλά και η αναπροσαρμογή των τιμολογίων κατανάλωσης αναμένεται να ωφελήσουν την εισηγμένη, υπό την προϋπόθεση να συνδυαστούν οι παραπάνω εξελίξεις μ’ ένα αποτελεσματικό σχέδιο επενδύσεων και διαχείρισης. Στην Ξάνθη, ταυτόχρονα, δεσπόζει η Πλαστικά Θράκης, η οποία δίνει εργασία σε περισσότερους από 2.200 ανθρώπους. Οι μεγάλες επενδύσεις στις παραγωγικές εγκαταστάσεις, ο εξωστρεφής χαρακτήρας της

ΤΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΌ ΑΠΟΤΎΠΩΜΑ ΤΩΝ 19 ΕΙΣΗΓΜΈΝΩΝ ΌΝΟΜΑ

ΈΔΡΑ

ΚΕΦΑΛΑΙΟΠΟΊΗΣΗ *

ΕΤΉΣΙΑ ΚΑΘΑΡΆ ΚΈΡΔΗ **

ΕΡΓΑΖΌΜΕΝΟΙ

Κρι Κρι

Σέρρες

1.001,8

34,1

752

ΟΛΘ

Θεσσαλονίκη

393,1

30,7

566

Πλαστικά Θράκης

Ξάνθη

227,0

18,7

2258

Alumil

Κιλκίς

186,7

17,6

2524

ΕΥΑΘ

Θεσσαλονίκη

177,8

7,7

341

Interlife

Θεσσαλονίκη

130,7

27,7

156

Δάιος Πλαστικά

Νάουσα

120,7

9,8

183

ΟΝΥΧ Τουριστική

Θεσσαλονίκη

106,1

-5,0

104

Dotsoft

Θεσσαλονίκη

99,8

6,5

207

Loulis Food

Μαγνησία

62,1

5,6

425

As Company

Θεσσαλονίκη

58,1

5,7

86

Εβροφάρμα

Διδυμότειχο

56,8

3,5

178

Βιοκαρπέτ

Λάρισα

41,5

3,2

645

EINS

Θεσσαλονίκη

29,2

1,6

96

ΕΛΒΕ

Καβάλα

20,6

3,0

14

Softweb

Θεσσαλονίκη

17,5

0,1

71

Doppler

Κιλκίς

11,0

0,2

210

Logismos

Θεσσαλονίκη

10,6

0,2

67

Αφοί Λαδένης – Μινέρβα

Θεσσαλονίκη

ΣΥΝΟΛΟ

4,2

0,1

373

2.755,3

171,0

9.256

* στοιχεία στις 19/8/2026 (σε εκατ. ευρώ) ** αφορούν τη χρήση του ‘25 (σε εκατ. ευρώ)

διοίκησης και τα σταθερά μερίσματα καθιστούν την εταιρεία πρότυπο, το οποίο μάλλον αδικείται από τη σημερινή τιμή στο ταμπλό του Euronext Athens (227 εκατ. ευρώ). Περίπου 230 χιλιόμετρα δυτικότερα, δηλαδή στο Κιλκίς, έχει την έδρα της η Alumil, η οποία προσφέρει ακόμη ένα επιτυχημένο παράδειγμα ανάπτυξης στη Βόρεια Ελλάδα. Με κεφαλαιοποίηση 186,7 εκατ. ευρώ και ετήσια καθαρά κέρδη 17,6 εκατ. ευρώ, το μέλλον της εταιρείας της οικογένειας Μυλωνά μοιάζει αρκετά ευοίωνο, ιδίως εφόσον αρθεί ο σκόπελος της αβεβαιότητας στη Μέση Ανατολή, όπου η εισηγμένη διατηρεί αξιοσημείωτη παρουσία. Από τον κλάδο των ασφαλειών, η Interlife συνιστά μια σταθερή δύναμη της Κεντρικής Μακεδονίας, η οποία παρουσιάζει σημαντική κερδοφορία (27,7 εκατ. ευρώ το 2025). Μάλιστα, η κεφαλαιοποίηση στο ταμπλό της Λεωφόρου Αθηνών θα μπορούσε εύκολα να κυμαίνεται σε ακόμη καλύτερα επίπεδα σε σύγκριση με τα σημερινά των 130,7 εκατ. ευρώ. Ενδιαφέρον έχει, επίσης, η περίπτωση της Δάιος Πλαστικά, η οποία με χρηματιστηριακή αξία 120,7 εκατ. ευρώ και καθαρά ετήσια αποτελέσματα 9,8 εκατ. ευρώ μπορεί να υπερηφανεύεται ότι ανήκει στις υπολογίσιμες δυνάμεις της μικρομεσαίας κεφαλαιοποίησης. Βέβαια, το «αγκάθι» της χαμηλής ελεύθερης διασποράς ορθώνει ένα σαφές πρόβλημα, αναγκάζοντας τη διοίκηση του Euronext Athens να θέσει τη

μετοχή στην Κατηγορία της Επιτήρησης. Στον χώρο της τεχνολογίας και της πληροφορικής, η Θεσσαλονίκη φαίνεται να διαθέτει μια ιδιαίτερη δυναμική, η οποία αποτυπώνεται σε μια σειρά εταιρειών με εύρωστα θεμελιώδη μεγέθη, χαμηλό ή μηδενικό δανεισμό και υψηλούς ρυθμούς ανάπτυξης. Dotsoft, EINS, Softweb και Logismos είναι μερικές από τις περιπτώσεις που ξεχωρίζουν.

Loulis από τη Μαγνησία και Εβροφάρμα από το Διδυμότειχο εκπροσωπούν δύο υγιείς κι αναπτυσσόμενες εταιρείες τροφίμων, οι οποίες έχουν καταφέρει να διεθνοποιήσουν το πελατολόγιο και να συγκεντρώσουν τα βλέμματα της επενδυτικής κοινότητας. Το αποτέλεσμα είναι η πρώτη να αποτιμάται στα 62,1 εκατ. ευρώ και η δεύτερη να ακολουθεί στα 56,8 εκατ. ευρώ. Στον τομέα του εμπορίου, η As Company κάνει σταθερά βήματα προόδου κάθε χρόνο, διεισδύοντας

“

Η εκκίνηση των διαδικασιών για τον νέο γύρο επενδύσεων δύναται να λειτουργήσει ως το έναυσμα για τη μελλοντική διεύρυνση της κερδοφορίας της εισηγμένης (ΟΛΘ), που αξιοποιεί το λιμάνι της Θεσσαλονίκης.

σε νέους κλάδους δραστηριοποίησης και ανοίγοντας την προϊοντική βεντάλια. Στο πεδίο του τουρισμού, υπάρχει η περίπτωση της ΟΝΥΧ, η οποία φιλοδοξεί να δημιουργήσει έναν νέο τουριστικό πόλο στη Χαλκιδική, σε μια επένδυση ύψους σχεδόν 388 εκατ. ευρώ. ΒΙΟΚΑΡΠΕΤ στη Λάρισα, ΕΛΒΕ στην Καβάλα, Doppler στο Κιλκίς και Μινέρβα στη Θεσσαλονίκη έρχονται να συμπληρώνουν την εικόνα των εισηγμένων από τη Βόρεια Ελλάδα. Ικανοποίηση αλλά όχι εφησυχασμός Η παρουσία των παραπάνω 19 εταιρειών ναι μεν αποτελεί μια θετική βάση για τη γεωγραφική διαφοροποίηση του Euronext Athens, αλλά επ’ ουδενί μπορεί να λειτουργήσει ως σημείο εφησυχασμού, ιδίως από τη στιγμή που την περίοδο της παρατεταμένης οικονομικής κρίσης του ’10 έλαβε χώρα ένα μπαράζ χρηματιστηριακών αποχωρήσεων, από το οποίο η Βόρεια Ελλάδα αναμφίβολα πλήρωσε ένα αξιοσημείωτο τίμημα. Το σίγουρο είναι, σε κάθε περίπτωση, ότι η Μακεδονία, η Θράκη, η Ήπειρος και η Θεσσαλία «διψούν» για νέες εταιρείες που επιθυμούν να μεγαλώνουν, να επενδύσουν, να δημιουργήσουν αξίες και να προσφέρουν ευκαιρίες στις τοπικές κοινωνίες. Είναι ευθύνη των ανθρώπων του ελληνικού χρηματιστηρίου να βρουν αυτές τις επιχειρήσεις και να τους δώσουν τα κατάλληλα εργαλεία να αναπτυχθούν

90ή ΔΕΘ

91

ΡΕΠΟΡΤΑΖ ●

►

92

90ή ΔΕΘ

ΕΡΓΑ ΥΠΟΔΟΜΩΝ ΠΟΥ ΑΛΛΑΖΟΥΝ ΤΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ

Ανάπλαση ΔΕΘ, νέα επέκταση του Μετρό Θεσσαλονίκης, Υπερυψωμένη Ταχεία Λεωφόρος, νέα νοσοκομεία, Τεχνολογικό Πάρκο 4ης γενιάς, σιδηροδρομική σύνδεση ΟΛΘ είναι κάποια από τα έργα που θα αλλάξουν το πρόσωπο της πόλης Της Βάσως Βεγίρη vvegiri@naftempriki.gr

►

90ή ΔΕΘ

93

ΡΕΠΟΡΤΑΖ ●

ΕΡΓΑ ΥΠΟΔΟΜΩΝ

Το project της ανάπλασης της ΔΕΘ περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, την ανέγερση δύο νέων εκθεσιακών κτιρίων.

►

Σ

ε πλήρη εξέλιξη βρίσκεται μια πλειάδα μεγάλων έργων και νέων υποδομών στη Θεσσαλονίκη, η οποία -έστω και μετά από πολύχρονες καθυστερήσεις σε κάποια εξ αυτών- αλλάζει πρόσωπο. Από το 2027 μέχρι το 2030 η πόλη -εκτός απροόπτου- θα μετρά εγκαίνια κρίσιμων υποδομών, που αναμένεται να δώσουν νέα πνοή στην τοπική οικονομία. Ακόμη, μεγάλα οδικά έργα σε Μακεδονία και Θράκη είναι ήδη σε εξέλιξη. Ανάπλαση ΔΕΘ Η ανάπλαση της ΔΕΘ αποτελεί πλέον ένα από τα μεγαλύτερα δημόσια έργα στη Θεσσαλονίκη, καθώς πρόσφατα εντάχθηκε στο Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης 2026-2030, με προϋπολογισμό 204,6 εκατ. ευρώ (συμπεριλαμβανομένου του ΦΠΑ, 165 εκατ. χωρίς ΦΠΑ). Επί του παρόντος «τρέχει» από το Υπερταμείο για λογαριασμό της ΔΕΘ-Helexpo διεθνής διαγωνισμός για την υλοποίηση του έργου με τη μέθοδο μελέτη - κατασκευή, με προθεσμία υποβολής ενδιαφέροντος την 21η Σεπτεμβρίου και, σύμφωνα με πληροφορίες, αναμένεται να συμμετάσχουν είτε αυτόνομα είτε μέσω κοινοπραξιών όλοι οι μεγάλοι κατασκευαστικοί ελληνικοί όμιλοι. Το project περιλαμβάνει την ανέγερση δύο νέων εκθεσιακών κτιρίων, που θα συνοδεύονται από υπόγειους χώρους στάθμευσης, την ανακαίνιση και τη λειτουργική καθώς και ενεργειακή αναβάθμιση του Συνεδριακού Κέντρου «Ιωάννης Βελλίδης», τη δημιουργία περίπου 120 στρεμμάτων ανοιχτών χώρων και πρασίνου, που θα λειτουργούν ως μητροπολιτικό πάρκο, τη διαμόρφωση χώρων εκδηλώσεων και συνάθροισης κοινού κ.ο.κ. Μετρό Θεσσαλονίκης Με την επέκταση στην Καλαμαριά να έχει ήδη δοθεί τελικά στην κυκλοφορία στα τέλη Αυγούστου αντί για τον Νοέμβριο του 2025 όπως είχε αρχικά προαναγγελθεί, το Μετρό Θεσσαλονίκης βάζει πλώρη για την επέκτασή του στη δυτική πλευρά της πόλης. Στα μέσα Αυγούστου έγινε γνωστό ότι ενεργοποιείται η προϋπάρχουσα σύμβαση για την έναρξη των πρόδρομων εργασιών για την επέκταση μεταξύ της Ελληνικό Μετρό και της εταιρείας AKTOR, αναδόχου εταιρείας του έργου. Από το υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών και από την Ελληνικό Μετρό σχεδιάζονται

94

Ο σταθμός στην Καλαμαριά δόθηκε στην κυκλοφορία στα τέλη Αυγούστου.

90ή ΔΕΘ

Έργο 77,1 εκατ. ευρώ προβλέπει τη σύνδεση του 6ου Προβλήτα του ΟΛΘ με το σιδηροδρομικό δίκτυο.

συνολικά τρεις επεκτάσεις δυτικά. Η πρώτη είναι από τον σταθμό Δημοκρατίας μέχρι το Νοσοκομείο Παπαγεωργίου και οι άλλες δύο από τον Νέο Σιδηροδρομικό Σταθμό προς Εύοσμο και Κορδελιό (η δεύτερη και τρίτη επέκταση είναι το πρώτο τμήμα της νέας γραμμής, η οποία θα συνεχίζει και προς κέντρο και δυτικά). Ακόμη, προετοιμάζεται ο φάκελος για τη διεκδίκηση της χρηματοδότησης της βασικής εργολαβίας που θα οδηγήσει στη δημοπράτηση του έργου. Ουσιαστικά στόχος είναι η χρηματοδότηση να εξασφαλιστεί μέχρι το τέλος του 2027. Η διάρκεια της σύμβασης έχει εκτιμηθεί σε έξι μήνες σε πρώτη φάση και συνολικά σε 18 μήνες και στο μεταξύ θα ληφθεί απόφαση φυσικά για την προτεραιοποίηση των εν λόγω επεκτάσεων.

FlyOver To FlyOver - Υπερυψωμέμνη Ταχεία Λεωφόρος είναι ένα πολύ σημαντικό οδικό έργο για τη Θεσσαλονίκη, που βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη με τη μορφή ΣΔΙΤ.

“

Από το υπ. Υποδομών και Μεταφορών και από την Ελληνικό Μετρό σχεδιάζονται συνολικά τρεις επεκτάσεις δυτικά για το Μετρό Θεσσαλονίκης.

Υπερυψωμένη Λεωφόρος Ταχείας Κυκλοφορίας κατασκευάζεται

Ο προϋπολογισμός του ξεπερνά πλέον τα 529 εκατ. ευρώ, καθώς τον φετινό Ιούνιο προστέθηκαν 64,3 εκατ. ευρώ από το Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης για επιπλέον παρεμβάσεις και επίσπευση του χρονοδιαγράμματος, ώστε το έργο να παραδοθεί τον Μάιο του 2027. Το έργο περιλαμβάνει την αναβάθμιση (διεύρυνση και εκσυγχρονισμός) της υπάρχουσας ανατολικής εσωτερικής περιφερειακής οδού σε μήκος 12 χλμ. Παράλληλα κατασκευάζεται Υπερυψωμένη Λεωφόρος Ταχείας Κυκλοφορίας μήκους περίπου 7,6 χλμ., επάνω από τη σημερινή ανατολική περιφερειακή. Στο έργο περιλαμβάνεται και γέφυρα μήκους περίπου 4 χλμ., ενώ η νέα υπερυψωμένη αρτηρία θα εξυπηρετεί

Το Νέο Ογκολογικό Νοσοκομείο, ένας υπερσύγχρονος χώρος νοσηλείας και έρευνας για καρκινοπαθείς.

Από το Καλοχώρι δυτικά έως το Αγγελοχώρι ανατολικά, η ενοποίηση του παραλιακού μετώπου.

επάνω από τη σημερινή ανατολική περιφερειακή.

κυρίως τη διαμπερή κυκλοφορία, χωρίς ενδιάμεσους κόμβους. Νέα νοσοκομεία Μέσω ΣΔΙΤ, προϋπολογισμού 434,6 εκατ. ευρώ, προχωρούν οι διαδικασίες για το Νέο Ογκολογικό Νοσοκομείο, που θα αντικαταστήσει το Θεαγένειο, προσφέροντας έναν υπερσύγχρονο χώρο νοσηλείας και έρευνας για καρκινοπαθείς από όλη τη Βόρεια Ελλάδα και όχι μόνο. Την άνοιξη του 2027 αναμένεται να παραδοθεί το Νέο Παιδιατρικό Νοσοκομείο, το Πανεπιστημιακό Παιδιατρικό Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης-Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος (ΙΣΝ), στο Φίλυρο Θεσσαλονίκης, το οποίο

θα είναι το μεγαλύτερο των Βαλκανίων στο είδος του. Ως το πρώτο αποκλειστικά παιδιατρικό νοσοκομείο εκτός Αθηνών, θα παρέχει δευτεροβάθμιες ιατρικές υπηρεσίες για την ευρύτερη περιοχή της Θεσσαλονίκης και τριτοβάθμια παιδιατρική περίθαλψη για όλη τη Βόρεια Ελλάδα, ενισχύοντας παράλληλα το δίκτυο υπηρεσιών υγείας για παιδιά και εφήβους σε ολόκληρη τη χώρα. Ταυτόχρονα, θα λειτουργήσει ως κεντρικός κόμβος για την παιδιατρική εκπαίδευση και κατάρτιση, προωθώντας την καινοτομία και την αριστεία στην ιατρική πρακτική, στην έρευνα και την εκπαίδευση. Σημειωτέον, επίσης, ότι η Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας έχει επενδύσει την τελευταία τριετία περίπου 365 εκατ. ευρώ για την πλήρη θωράκιση των εν λειτουργία νοσοκομείων (ΑΧΕΠΑ, Παπαγεωργίου, Παπανικολάου, Ιπποκράτειο, Άγιος Παύλος κ.ο.κ.).

ThessINTEC Με απόφαση του υπουργού Ανάπτυξης Τάκη Θεο-

“

Στην πλήρη ανάπτυξή του το ThessINTEC αναμένεται να προσελκύσει επενδύσεις περίπου 500 εκατ. και να δημιουργήσει περισσότερες από 7.000 θέσεις εργασίας.

Το υπ. Ανάπτυξης διασφάλισε με εθνικούς πόρους την απρόσκοπτη υλοποίηση του ThessINTEC.

δωρικάκου στα τέλη Ιουλίου, το Τεχνολογικό Πάρκο 4ης γενιάς ThessINTEC εντάχθηκε στο Τομεακό Πρόγραμμα Ανάπτυξης του υπουργείου Ανάπτυξης 2026-2030, με συνολική δημόσια χρηματοδότηση 30.333.282,64 ευρώ από το Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης. Το έργο εντάχθηκε συγκεκριμένα στον άξονα προτεραιότητας «Ανάπτυξη νέων τομέων υψηλής προστιθέμενης αξίας» και με την απόφαση αυτή, το υπουργείο διασφαλίζει με εθνικούς πόρους τη χρηματοδοτική συνέχεια και την απρόσκοπτη υλοποίηση του ThessINTEC, κάνοντας πράξη τη δέσμευση του κ. Θεοδωρικάκου. Η εξέλιξη αυτή ακολουθεί την ανάκληση της προηγούμενης απόφασης ένταξής του στο Ταμείο Ανάκαμψης, με προϋπολογισμό 33 εκατ. ευρώ, καθώς δεν ήταν πλέον εφικτή η ολοκλήρωσή του εντός των αυστηρών χρονοδιαγραμμάτων του ΤΑΑ. Και αυτό διότι ενώ το project είχε ξεκινήσει με διθυραμβικούς τόνους από πλευράς πολιτείας το 2019 με την παραχώρηση της έκτασης των 760 στρεμμάτων ανατολικά του αεροδρομίου «Μακεδονία», τελικά το αναγκαίο Προεδρικό Διάταγμα για το Ειδικό Πολεοδομικό Σχέδιο εκδόθηκε στα μέσα του Φεβρουαρίου του 2024 και η ΚΥΑ για την ίδρυση και ανάπτυξη του Επιχειρηματικού Πάρκου εγκρίθηκε στα μέσα του Αυγούστου του 2025. Στην πλήρη ανάπτυξή του το ThessINTEC αναμένεται να προσελκύσει επενδύσεις περίπου 500 εκατ. ευρώ και να δημιουργήσει περισσότερες από 7.000 θέσεις εργασίας. Σιδηροδρομική και οδική σύνδεση ΟΛΘ Θετικές είναι οι εξελίξεις όσον αφορά τη σιδηροδρομική σύνδεση του ΟΛΘ, όχι όμως και για την οδική του σύνδεση με ΠΑΘΕ και Εγνατία Οδό. Όσον αφορά τη σιδηροδρομική σύνδεση, το έργο, συνολικού προϋπολογισμού 77,1 εκατ. ευρώ, προβλέπει τη σύνδεση του 6ου Προβλήτα του Οργανισμού Λιμένος Θεσσαλονίκης με το υφιστάμενο σιδηροδρομικό δίκτυο και την ανάπτυξη προαστιακού σιδηροδρομικού δικτύου στη Δυτική Θεσσαλονίκη. Το υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών έχει κηρύξει κατεπείγουσα την αναγκαστική απαλλοτρίωση ακινήτων, που απαιτούνται για την εκτέλεση του έργου, σε συνέχεια της πρότερης ανακοίνωσής του ότι ►

90ή ΔΕΘ

95

ΡΕΠΟΡΤΑΖ ●

ΕΡΓΑ ΥΠΟΔΟΜΩΝ

► θα τις χρηματοδοτήσει από το Τομεακό Πρόγραμμα Ανάπτυξης υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών 2026-2030. Ο προϋπολογισμός της δημόσιας δαπάνης ανέρχεται σε 11.015.600 ευρώ. Ο διαγωνισμός για την ανάδειξη του αναδόχου που θα αναλάβει τη μελέτη και την κατασκευή του έργου είχε προσελκύσει το ενδιαφέρον μεγάλων τεχνικών σχημάτων, όπως των ΑΚΤΩΡ - Μυτιληναίος, AVAX - Alstom, ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ και ΙΝΤΡΑΚΑΤ και άνευ απροόπτου αναμένεται να ολοκληρωθεί εντός του έτους, με προβλεπόμενη ολοκλήρωση και παράδοση του έργου σε περίπου τέσσερα χρόνια. Στον αντίποδα, το έργο της οδικής σύνδεσης παραμένει «ορφανό» μετά την παραχώρηση της Εγνατίας Οδού. Η Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας έχει προτείνει στο υπουργείο Μεταφορών την εγγραφή των χρημάτων σε συγκεκριμένο κωδικό ώστε να εκτελέσει το έργο η ίδια, αλλά δεν υπάρχει εξέλιξη.

Οδικά έργα σε Μακεδονία και Θράκη Αυτοκινητόδρομος Κεντρικής Ελλάδος (Ε65): Έργο-κλειδί για τη Δυτική Μακεδονία. Το βόρειο τμήμα του Ε65, από τα Τρίκαλα έως τη σύνδεση με την Εγνατία Οδό, έχει

Διεκδικητές για το έργο αξιοποίησης του πρώην Στρατοπέδου Γκόνου είναι ο ΟΛΘ και η κοινοπραξία Goldair - AKTOR - Trade Estates.

προϋπολογισμό 442 εκατ. ευρώ και μήκος 71 χιλιόμετρα. Πρόσφατα παραδόθηκε στην κυκλοφορία το κρίσιμο υποτμήμα Καλαμπάκα - Εγνατία, μήκους 45,5 χλμ. Ανατολική Περιφερειακή Οδός

Ενοποίηση παραλιακού μετώπου Στα τέλη Ιουλίου το Περιφερειακό Συμβούλιο Κεντρικής Μακεδονίας έδωσε θετική γνωμοδότηση επί της επικαιροποιημένης Στρατηγικής Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΣΜΠΕ) και του Ειδικού Πολεοδομικού Σχεδίου (ΕΠΣ) για την ενοποίηση του παραλιακού μετώπου του πολεοδομικού συγκροτήματος Θεσσαλονίκης, από το Καλοχώρι δυτικά έως το Αγγελοχώρι ανατολικά. Πρόκειται για ένα έργο μητροπολιτικού χαρακτήρα, με έντονο αναπτυξιακό και περιβαλλοντικό αποτύπωμα, καθώς αποσκοπεί στην τουριστική και οικονομική ανάπτυξη της πόλης, αναδεικνύοντας παράλληλα τον φυσικό πλούτο της ακτογραμμής της Θεσσαλονίκης από το ανατολικό έως το δυτικό άκρο της. Το σχέδιο αφορά παρεμβάσεις κατά μήκος της ακτογραμμής σε επτά δήμους: Δέλτα, Αμπελοκήπων - Μενεμένης, Θεσσαλονίκης, Καλαμαριάς, Πυλαίας - Χορτιάτη, Θέρμης και Θερμαϊκού.

Αλεξανδρούπολης: Έργο μείζονος σημασίας για τη Θράκη, προϋπολογισμού 36 εκατ. ευρώ. Περιλαμβάνει οδό σύνδεσης με το λιμάνι της πόλης και κόμβους, έχει ολοκληρωθεί κατά 77%, με ορίζοντα πλήρους ολοκλήρωσης το 2027. Κάθετος Άξονας Εγνατίας Οδού (Δράμα Καβάλα): Στο υποτμήμα Α/Κ Κρηνίδων - Ι/Κ Σταυρού, μήκους 8,26 χλμ., κατασκευάζεται το τελευταίο κομμάτι που θα συνδέσει τον άξονα με την υφιστάμενη Εθνική Οδό. Ο

Το επίσημο πλάνο για την αξιοποίηση του Κυβερνείου προβλέπει τη μετατροπή του σε έναν σύγχρονο πολυχώρο πολιτισμού.

προϋπολογισμός ανέρχεται στα 60,8 εκατ. ευρώ, η ολοκλήρωση βρίσκεται στο 45% και η παράδοση αναμένεται εντός του 2027. Νέος οδικός άξονας στην Κοζάνη: Νέος οδικός άξονας, μήκους 5 χλμ., κατασκευάζεται στην περιφερειακή ενότητα

Αξιοποίηση του πρώην Στρατοπέδου Γκόνου Μέχρι το τέλος της χρονιάς αναμένεται να έχει ανακηρυχθεί ο οριστικός ανάδοχος για την εκκίνηση της μεγάλης επένδυσης (260-300 εκατ. ευρώ) για την αξιοποίηση του πρώην Στρατοπέδου Γκόνου στη δυτική Θεσσαλονίκη και τη μετατροπή του σε Κέντρο Logistics. Διεκδικητές στο πλαίσιο του τρέχοντος διαγωνισμού του Υπερταμείου είναι ο Οργανισμός Λιμένος Θεσσαλονίκης (ΟΛΘ) και η κοινοπραξία Goldair - AKTOR - Trade Estates.

Κοζάνης, στο τμήμα Κήπος - Γέφυρα Ρυμνίου. Το έργο είναι προϋπολογισμού 21 εκατ. ευρώ και συμβατικού τιμήματος 16,2 εκατ. ευρώ και περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, δύο γέφυρες, τον ανισόπεδο κόμβο Καισαρειάς - Αιανής, τον κλάδο εισόδου του ισόπεδου κόμβου Αιανής, παράπλευρο και κάθετο οδικό δίκτυο. Πτολεμαΐδα - Ξινό Νερό: Η Κυβερνητική Επιτροπή Συμβάσεων Στρατηγικής Σημασίας,

«Παλατάκι» (Κυβερνείο) Το φθινόπωρο αναμένεται να ολοκληρωθούν οι τεχνικές και λειτουργικές μελέτες για την αποκατάσταση και αξιοποίηση του Κυβερνείου («Παλατάκι») στο παραλιακό μέτωπο της Καλαμαριάς, προκειμένου να ακολουθήσει η δημοπράτηση των έργων που θα κριθούν αναγκαία. Το επίσημο πλάνο για την αξιοποίηση του Κυβερνείου προβλέπει τη μετατροπή του σε έναν σύγχρονο πολυχώρο πολιτισμού, συνεδρίων και εκδηλώσεων, ο οποίος θα είναι πλήρως προσβάσιμος στο κοινό, βάσει του Μνημονίου Συνεργασίας που υπογράφηκε μεταξύ της Βουλής των Ελλήνων, του Υπερταμείου και

96

90ή ΔΕΘ

Το βόρειο τμήμα του Ε65, από τα Τρίκαλα έως τη σύνδεση με την Εγνατία Οδό, έχει προϋπολογισμό 442 εκατ. και μήκος 71 χλμ.

υπό την προεδρία του αντιπροέδρου Κωστή Χατζηδάκη, αποφάσισε στα τέλη Ιουλίου να εντάξει το έργο «Πτολεμαΐδα - Ξινό Νερό» στις Συμβάσεις Στρατηγικής Σημασίας. Το έργο έχει προϋπολογισμό 113 εκατ. ευρώ,

της ΕΤΑΔ Α.Ε. Σύμφωνα με τον αρχικό σχεδιασμό, το κτίριο θα λειτουργεί ως χώρος διεξαγωγής υψηλού επιπέδου συνεδρίων, συναντήσεων και φόρουμ, ενισχύοντας το προφίλ της Θεσσαλονίκης ως συνεδριακού προορισμού, ενώ ο περιβάλλων χώρος και οι κήποι θα αναβαθμιστούν για τη φιλοξενία μεγάλων αστικών διοργανώσεων, συναυλιών και κοινωνικών εκδηλώσεων.

μήκος περίπου 31 χλμ., αποτελεί τμήμα του κάθετου οδικού άξονα Κοζάνη - Φλώρινα - Νίκη και αποτελεί βασική υποδομή για τη Δυτική Μακεδονία, καθώς θα αναβαθμίσει την οδική ασφάλεια και θα τονώσει την οικονομική ανάπτυξη της περιοχής

Ο Προβλήτας 6 ορίζει τη νέα οικονομική ταυτότητα της Θεσσαλονίκης Η επένδυση-ορόσημο της ΟΛΘ Α.Ε. ανοίγει έναν νέο κύκλο ανάπτυξης για τη Βόρεια Ελλάδα και ενισχύει τη θέση της χώρας στον χάρτη των διεθνών μεταφορών

Σ ADVERTORIAL

το δυναμικό τοπίο αναδιάταξης των εμπορευματικών ροών, η επέκταση του Προβλήτα 6 μετατρέπει το γεωγραφικό πλεονέκτημα αιώνων της Θεσσαλονίκης σε σύγχρονη οικονομική υποδομή: σε μια απευθείας γραμμή που συνδέει την ελληνική παραγωγή και επιχειρηματικότητα με τα Βαλκάνια, την Κεντρική Ευρώπη και τις μεγάλες διεθνείς αγορές. Έργο εθνικής και περιφερειακής εμβέλειας Με κατασκευή πρόσθετου μήκους 513 μέτρων, εξασφάλιση λειτουργικού βάθους 16,8 μέτρων και δυναμικότητας που υπερδιπλασιάζεται (1,5 εκατ. TEU ετησίως), ο νέος Προβλήτας 6 θα μπορεί να εξυπηρετεί πλοία κύριων γραμμών, που σήμερα δεν προσεγγίζουν τη Θεσσαλονίκη. Η νέα υποδομή επιτρέπει πιο άμεσες διαδρομές φορτίων από διεθνή εμπορικά και βιομηχανικά κέντρα, όπως αυτά της Μέσης και Άπω Ανατολής, ταχύτερη πρόσβαση στη ΝΑ και Κεντρική Ευρώπη και ανταγωνιστικότερη θέση του εφοδιαστικού οικοσυστήματος της Βόρειας Ελλάδας, πολύ ευρύτερα του λιμενικού κόμβου. Η ΟΛΘ Α.Ε. κάνει το αποφασιστικό βήμα εδραίωσης του λιμένα Θεσσαλονίκης ως αξιόπιστης πύλης για τα Βαλκάνια και την ευρωπαϊκή ενδοχώρα. Η σημασία του έργου αφορά μετρήσιμη αξία, πέραν αυτής των φορτίων. Η κατασκευαστική περίοδος εκτιμάται ότι θα δημιουργήσει 530 εκατ. ευρώ προστιθέμε-

O νέος Προβλήτας 6 μεγαλώνει το λιμάνι, διευρύνοντας τον ορίζοντα της Θεσσαλονίκης.

νης αξίας και θα υποστηρίξει περισσότερες από 20.000 θέσεις εργασίας. Σε ορίζοντα δεκαετίας πλήρους λειτουργίας, η συνεισφορά αναμένεται να ξεπεράσει το 1,4 δισ. ευρώ και η συνολική τόνωση της απασχόλησης τις 52.000 θέσεις. Τα οφέλη μεταφράζονται σε εισόδημα, νέα πεδία εργασίας και προοπτικές για τους νέους ανθρώπους, επενδύσεις και καλύτερους όρους ανάπτυξης για τη βιομηχανία, το εμπόριο, τις μεταφορές και τις εξαγωγικές επιχειρήσεις. Ένας ολιστικός μετασχηματισμός που επιστρέφει αξία στην πόλη Ο Προβλήτας 6 αποτελεί τον ισχυρότερο επιταχυντή ενός μετασχηματισμού που έχει ήδη αρχίσει. Νέος μηχανολογικός εξοπλισμός, ψηφιακές εφαρμογές, τεχνολογίες έξυπνου λιμένα και επενδύσεις πράσινης μετάβασης επαναπροσδιορίζουν τις λειτουργίες της ΟΛΘ Α.Ε. Οι αναβαθμισμένες υποδομές και υπηρεσίες κρουαζιέρας συμπληρώνουν το προφίλ του μοναδικού προορισμού και προσελκύουν ολοένα και περισσότερες εταιρείες και νέα κοινά ταξιδιωτών. Το λιμάνι, δυναμικός κρίκος σύνδε-

σης της παραγωγικής και διαμετακομιστικής δραστηριότητας με την οικονομία της Θεσσαλονίκης, διευρύνει διαρκώς τη σύνδεσή του με την πόλη και τους ανθρώπους της. Το τελικό αποτύπωμα αυτού του μετασχηματισμού εκτείνεται πέρα από υποδομές ή δείκτες ανταγωνιστικότητας. Μετριέται στην ποιότητα ζωής και στις δυνατότητες που δημιουργούνται γύρω από το λιμάνι. Στις επιχειρήσεις κάθε μεγέθους που αποκτούν ανταγωνιστικότερη πρόσβαση στις ευρωπαϊκές και διεθνείς αγορές. Στους νέους που βρίσκουν νέα προοπτική στον τόπο τους. Στις θέσεις εργασίας, στις νέες ειδικότητες, στις επενδύσεις και στην αναζωογόνηση της καθημερινότητας που ενεργοποιούνται στη Θεσσαλονίκη και διαχέονται σε ολόκληρη τη Βόρεια Ελλάδα. Ο νέος Προβλήτας 6 είναι, τελικά, το έργο που μεγαλώνει το λιμάνι, αλλά κυρίως διευρύνει τον ορίζοντα της πόλης, τονώνει την παραγωγική αυτοπεποίθηση μιας ευρύτερης περιοχής και δημιουργεί ευημερία για τους πολίτες της Βόρειας Ελλάδας, οικοδομώντας το επόμενο αναπτυξιακό της κεφάλαιο.

90ή ΔΕΘ

97

ΡΕΠΟΡΤΑΖ ●

ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ

ΣΕ ΜΑΚΕΔΟΝΊΑ - ΘΡΆΚΗ Η ΜΕΡΙΔΑ ΤΟΥ ΛΕΟΝΤΟΣ

Της Βάσως Βεγίρη vvegiri@naftemporiki.gr

98

90ή ΔΕΘ

Πάνω από τα μισά επιχειρηματικά σχέδια για ένταξη στους αναπτυξιακούς νόμους αφορούν επιχειρήσεις της Βόρειας Ελλάδας

Ε

ντονα βορειοελλαδικό «χρώμα» έχουν οι επενδύσεις των αναπτυξιακών νόμων που βρίσκονται σε φάση υλοποίησης σε όλη την ελληνική επικράτεια, με το ενδιαφέρον των επιχειρήσεων της περιοχής να είναι έντονο για συμμετοχή και στους νέους κύκλους των επιμέρους καθεστώτων. Σύμφωνα με στοιχεία από το υπουργείο Ανάπτυξης, στο πλαίσιο των αναπτυξιακών νόμων βρίσκονται αυτή τη στιγμή σε φάση υλοποίησης σε ολόκληρη την επικράτεια 930 επενδυτικά σχέδια, συνολικού προϋπολογισμού 3,1 δισ. ευρώ, με δημόσια ενίσχυση άνω του 1,5 δισ. ευρώ και δημιουργία πάνω από 15.000 νέων θέσεων εργασίας. Η Βόρεια Ελλάδα βρίσκεται στο επίκεντρο, καθώς στη Μακεδονία και τη Θράκη εδρεύει ή κατευθύνεται πάνω από το 50% των επενδύσεων. Αντίστοιχη επιμέρους είναι η εικόνα και όσον αφορά τα 112 σχέδια του νέου Αναπτυξιακού Νόμου, προϋπολογισμού 550 εκατ. ευρώ, που ανακοινώθηκαν τον Φεβρουάριο και λαμβάνουν ενίσχυση από το υπουργείο Ανάπτυξης 290 εκατ. ευρώ, καθώς, όπως είχε δηλώσει ο υπουργός Ανάπτυξης, Τάκης Θεοδωρικάκος, περίπου τα μισά σχέδια αφορούν τη Βόρεια Ελλάδα -τη Μακεδονία και τη

Στα 195,6 εκατ. ευρώ ο προϋπολογισμός των έργων επέκτασης και εμβάθυνσης του 6ου Προβλήτα στον ΟΛΘ.

Θράκη- και είναι επενδύσεις στη χημική βιομηχανία, στη μεταλλευτική βιομηχανία, στη μεταποίηση και στη βιομηχανία τροφίμων. «Μεγάλες» Στον δε οριστικό πίνακα των επενδύσεων που έχουν ενταχθεί στον Α' Κύκλο του καθεστώτος ενίσχυσης «Μεγάλες Επενδύσεις» του Αναπτυξιακού Νόμου 4887/2022, στο πλαίσιο της υπ' αριθμ.

50320 / 27-06-2025 Προκήρυξης, τα έξι από τα δεκατρία επενδυτικά σχέδια που έλαβαν «πράσινο φως» αφορούν εταιρείες που εδρεύουν στη Βόρεια Ελλάδα. Πρόκειται για τις εταιρείες Επιστήμη και Τεχνολογία Νερού στη Ροδόπη, Nexus Data στην Καστοριά, Σταύρος Νένδος στη Θεσσαλονίκη, Chubb Business Services στη Θεσσαλονίκη, ΜΑΞΙ ΑΒΕΕ στην Πιερία και Thrace Nonwovens Geosynthetics (Όμιλος Πλαστικά Θράκης) στην Ξάνθη. Επίσης, στον οριστικό πίνακα των επενδύσεων που εντάχθηκαν στον Γ' κύκλο του καθεστώτος «Μεταποίηση - Εφοδιαστική Αλυσίδα» του Αναπτυξιακού Νόμου 4887/2022, στο πλαίσιο της υπ' αριθμ. 49558/25-06- 2025 Προκήρυξης, οι

13 από τις 53 εταιρείες εδρεύουν στην Κεντρική Μακεδονία: HB Body Βιομηχανία Επιχρισμάτων, Polieco Hellas Α.Ε., Δάιος Πλαστικά, Isomat, Βασίλειος Κυριακίδης, Palaplast, Ελλάς Χαρτ, Τζέλος Ευαγγ. Αναστάσιος & Σία, Natural Soft, Agal IKE, Milkplan, Condito και Κ. Αθανασιάδης ΑΒΕΕ. Πλήθος εταιρειών Είτε έχουν ενταχθεί σε καθεστώτα των αναπτυξιακών νόμων ή σε προγράμματα επιδοτήσεων άλλων υπουργείων είτε όχι, επί της ουσίας όλες σχεδόν οι μεγάλες επιχειρήσεις της Βόρειας Ελλάδας προβαίνουν την τελευταία τριετία ή/και έχουν στα σκαριά για την επόμενη τριετία πλήθος επενδύσεων, όπως τα μεγάλα επενδυτικά προγράμματα της Alumil, της Κρι Κρι, της Μεβγάλ, της Φάρμα Κουκάκη με τη στήριξη-σύμπραξη της EOS Capital Partners, της Εβροφάρμα, της Κολιός, της AKRITAS με τη στήριξη από το Elikonos Capital, της Doppler με τη στήριξη του SMERemediumCap, της Raycap, της Elvial, της Όνυξ, της Sani/Ikos, της ΣΤΑΝΤΑ, της Electra Hotels and Resorts, της «Κ. & Ι.

Thomopoulos Hotel Enterprises S.A.», του Ομίλου Κουρτίδη στην Καβάλα, της Ξενοδοχεία Κοθά-

λη (Xenios Gate) στη Θάσο, της αλυσίδας Σ/Μ Μασούτης, της αρτοποιίας Σελέκτ, της Χωριάτικης Ζύμης, της National Can Hellas, της FHL Μάρμαρα Η. Κυριακίδης Μάρμαρα - Γρανίτες, της Dedeman, της Olympia Electronics, της Ζυθοποιίας Μακεδονίας - Θράκης, της Νικ. Δαστερίδης, της Ξινό Νερό Α.Ε., της Provil, της Palaplast, της Αφοί Κωνσταντινίδη, της Farcom, της Interplast, της Agrohellas, της Metron Αυτοματισμοί, της Tottis Foods International, της Marmor SG κ.ά. Δύο πολύ μεγάλες ιδιωτικές επενδύσεις που έχουν ξεκινήσει στη Θεσσαλονίκη και βρίσκονται στο επίκεντρο της επικαιρότητας είναι, εξάλλου, η επέκταση και εμβάθυνση του 6ου Προβλήτα του λιμανιού από την ΟΛΘ Α.Ε. (με προϋπολογισμό σύμβασης με τη ΜΕΤΚΑ ύψους 195,6 εκατ. ευρώ) και η ανάπλαση από την Dimand Α.Ε. με επένδυση άνω των 200 εκατ. ευρώ του εμβληματικού διατηρητέου πρώην βιομηχανικού συγκροτήματος «ΦΙΞ» στη δυτική είσοδο της πόλης, όπου θα λειτουργήσουν μεταξύ άλλων δύο ξενoδοχεία -ένα μεγάλο πεντάστερο και ένα μικρότερο τεσσάρων αστέρων- από την αμερικανική διεθνή αλυσίδα ξενοδοχείων «Hilton»

Άνω των 200 εκατ. η επένδυση για την ανάπλαση από την Dimand του εμβληματικού διατηρητέου πρώην βιομηχανικού συγκροτήματος «ΦΙΞ».

90ή ΔΕΘ

99

ΑΡΘΡΟ ●

ΔΕΘ: Και πάρκο και εκθεσιακό κέντρο - Η διεκδίκηση έγινε πράξη Η Θεσσαλονίκη διεκδίκησε και κέρδισε ένα μητροπολιτικό πάρκο και ένα νέο εκθεσιακό κέντρο, που θα αποτελέσουν ανάσα πρασίνου και θα μεγεθύνουν τον οικονομικό βραχίονα που ονομάζεται ΔΕΘ

Η Στέλιος Αγγελούδης Δήμαρχος Θεσσαλονίκης

100

90ή ΔΕΘ

αναπτυξιακή προοπτική μιας πόλης δεν αποτυπώνεται μόνο στα μεγάλα έργα, στις επενδύσεις και στους οικονομικούς δείκτες. Κρίνεται πρωτίστως στην καθημερινή ζωή των ανθρώπων της και κυρίως στην καθαριότητα της γειτονιάς, στην ασφάλεια και στην προσβασιμότητα του δημόσιου χώρου, στη μέριμνα για τη σχολική στέγη, στην ποιότητα των παρεχόμενων κοινωνικών υπηρεσιών, στην προστασία του πρασίνου, στη δυνατότητα κάθε πολίτη να αισθάνεται ότι η πόλη τον σέβεται και ανταποκρίνεται στις ανάγκες του. Με αυτή την αντίληψη υποδεχόμαστε τη φετινή, επετειακή 90ή Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης. Εκατό χρόνια μετά την πρώτη διοργάνωση του 1926, η ΔΕΘ παραμένει μια μεγάλη γέφυρα της Θεσσαλονίκης με την οικονομία, την τεχνολογία, την επιχειρηματικότητα και τον κόσμο. Η παρουσία της Ιαπωνίας ως Τιμώμενης Χώρας αναδεικνύει τη δύναμη της καινοτομίας, αλλά και την ανάγκη η πρόοδος να υπηρετεί τον άνθρωπο και να συνοδεύεται από σεβασμό στο περιβάλλον. Αυτήν ακριβώς την ισορροπία υπηρετεί και η ανάπλαση της ΔΕΘ που ξεκινά, αναβαθμίζοντας ένα από τα κορυφαία τοπόσημα της πόλης μας. Η παραμονή του εκθεσιακού φορέα στον ιστορικό του χώρο συνδυάζεται με τη δημιουργία ενός ανοιχτού Μητροπολιτικού Πάρκου 120 στρεμμάτων, τον δραστικό περιορισμό του κτιριακού αποτυπώματος, την κατάργηση των χρήσεων real estate και την κατασκευή σύγχρονων, λειτουργικών εκθεσιακών υποδομών. Παράλληλα, προβλέπονται η πλήρης αναβάθμιση του συνεδριακού κέντρου «Ιωάννης Βελλίδης» και περισσότερες από 1.000 νέες υπόγειες θέσεις στάθμευσης. Η νέα αυτή κατεύθυνση, καρπός της κοινής διεκδίκησης του δήμου και της κοινωνίας των πολιτών, ενισχύει τον θεσμό, εξυπη-

ρετεί την ανάγκη της πόλης για μεγέθυνση του οικονομικού βραχίονα που ονομάζεται ΔΕΘ, ενώ ταυτόχρονα αποδίδει στην πόλη πολύτιμο δημόσιο χώρο και μια μεγάλη ανάσα πρασίνου. Η Θεσσαλονίκη δεν υπέκυψε σε ψευτοδιλήμματα, διεκδικήσαμε και κερδίσαμε και ένα μεγάλο μητροπολιτικό αλλά συγχρόνως και ένα νέο εκθεσιακό κέντρο, με δύο κτίρια που αλλάζουν την εικόνα της ΔΕΘ. Η πρόκληση για τον Δήμο Θεσσαλονίκης είναι να συνδέσει τις μεγάλες παρεμβάσεις με την καθημερινή λειτουργία της πόλης. Αυτό προϋποθέτει καλύτερο σχεδιασμό, ταχύτερη ανταπόκριση, συστηματική συντήρηση και ισόρροπη κατανομή των διαθέσιμων πόρων σε όλες τις δημοτικές κοινότητες, πλαίσιο στο οποίο εργαζόμαστε από την πρώτη στιγμή που αναλάβαμε τη διοίκηση. Οι υποδομές και οι νέοι χώροι δεν αρκεί μόνο να δημιουργούνται αλλά πρέπει να παραμένουν καθαροί, ασφαλείς, προσβάσιμοι και ζωντανοί στον χρόνο. Μόνο τότε τα έργα αποκτούν ουσιαστικό αντίκρισμα και γίνονται μέρος της καθημερινής εμπειρίας του πολίτη. Παράλληλα, η κλιματική κρίση μάς υποχρεώνει να επανεξετάσουμε τον τρόπο με τον οποίο εργαζόμαστε στην πόλη. Οι χιλιάδες νέες φυτεύσεις, τα πάρκα τσέπης, τα αστικά μικροδάση, οι βιοκλιματικές παρεμβάσεις, η νέα πλατεία Ερνέστου Εμπράρ, ο «Κήπος των Δικαίων» σε έκταση δέκα στρεμμάτων

Η πρόκληση για τον Δήμο Θεσσαλονίκης είναι να συνδέσει τις μεγάλες παρεμβάσεις με την καθημερινή λειτουργία της πόλης.

στην Ε’ Δ.Κ., η ανάπλαση της πλατείας μπροστά από το ιστορικό Επταπύργιο, είναι επιλογές ευθύνης. Αποτελούν εργαλεία ανθεκτικότητας, προστασίας της δημόσιας υγείας και προσαρμογής σε ένα περιβάλλον που μεταβάλλεται με γρήγορους ρυθμούς. Η κοινωνική συνοχή αποτελεί ένα εξίσου κρίσιμο μέτωπο. Μια πόλη που προοδεύει οφείλει να είναι προσβάσιμη και φιλική προς το παιδί, τον ηλικιωμένο, το άτομο με αναπηρία, τον νέο εργαζόμενο και την οικογένεια. Ο πολιτισμός και ο αθλητισμός στις γειτονιές, τα προγράμματα κοινωνικής στέγασης, οι δομές φροντίδας και οι χώροι συνάντησης δεν είναι πολυτέλειες. Είναι όροι συμμετοχής, ισότητας και ουσιαστικής κοινωνικής ζωής. Στην ίδια κατεύθυνση εντάσσεται και ο εκσυγχρονισμός των λειτουργιών του δήμου. Η αξιοποίηση της τεχνολογίας, η απλούστευση των διαδικασιών, η μετάβαση στην ψηφιακή εποχή και η ταχύτερη ανταπόκριση στα αιτήματα των πολιτών μπορούν να μειώσουν την απόσταση ανάμεσα στον δήμο και στους πολίτες, προσφέροντας έναν φιλικό προς τον πολίτη, αποτελεσματικό και λειτουργικό δήμο. Αυτό είναι το μήνυμα που θέλουμε να εκπέμπει η πόλη, όχι μόνο τις ημέρες της ΔΕΘ, αλλά 365 ημέρες τον χρόνο: Βιώσιμη ανάπτυξη με κοινωνικό περιεχόμενο, πράσινη μετάβαση με δίκαιους όρους και μια δημοτική Αρχή που κρίνεται καθημερινά από το αποτέλεσμα.

ΡΕΠΟΡΤΑΖ ●

ME... AMYNA ΣΕ ΕΠΙΘΕΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ Νευραλγικός οικονομικός τομέας για την περιοχή η αμυντική βιομηχανία - Οι εταιρείες δίνουν έμφαση στην τεχνολογία αιχμής, αλλά και στην αξιοποίηση του εγχώριου ταλέντου σε συνεργασία με την ακαδημαϊκή κοινότητα Της Λέττας Καλαμαρά lkalamara@naftemporiki.gr

102

90ή ΔΕΘ

Ο ελληνικός αμυντικός κλάδος ανασυγκροτείται μέσω συνεργασιών με πανεπιστημιακούς και με ερευνητικούς φορείς της Βόρειας Ελλάδας.

►

90ή ΔΕΘ

103

ΡΕΠΟΡΤΑΖ ●

►

Tο δίκτυο DefencEduNet θα συνδράμει στην ευθυγράμμιση των εκπαιδευτικών προγραμμάτων των ελληνικών πανεπιστημίων με τις ανάγκες της αμυντικής βιομηχανίας.

104

90ή ΔΕΘ

ΑΜΥΝΑ

Σ

ε νευραλγικό τομέα της οικονομίας της Βόρειας Ελλάδας εξελίσσονται οι εταιρείες και βιομηχανίες του αμυντικού και ευρύτερου τεχνολογικού-στρατιωτικού τομέα, με επίκεντρο τη Θεσσαλονίκη αλλά και άλλες πόλεις της Βόρειας Ελλάδας. Κύριο αντικείμενο της δραστηριότητάς τους η παραγωγή αμυντικού υλικού, η κατασκευή μεταλλικών μερών, ηλεκτρονικών συστημάτων, καλωδιώσεων και συστημάτων υποστήριξης εξοπλισμών, γεγονός που τους εξασφαλίζει τη συμμετοχή τους είτε ως υπεργολάβοι είτε ως συνεργάτες σε ευρύτερα εθνικά αλλά και ευρωπαϊκά αμυντικά προγράμματα. Ενδιαφέρον έχει το γεγονός ότι ο κλάδος ανασυγκροτείται μέσω συνεργασιών με πανεπιστημιακούς και με ερευνητικούς φορείς της περιοχής, αξιοποιώντας το εγχώριο ταλέντο και την ακαδημαϊκή κοινότητα και αναδεικνύοντάς το σε παράγοντα ανάπτυξης. Σε αυτό το πλαίσιο, ιδιαίτερη μνεία πρέπει να γίνει στο DefencEduNet, της Εταιρείας Διασύνδεσης Αμυντικής Βιομηχανίας, Ανώτατης Εκπαίδευσης και Έρευνας. Στο Καταστατικό του πρώτου Defence Cluster στην Ελλάδα συμμετέχουν ο Σύνδεσμος Ελλήνων Κατασκευαστών Αμυντικού Εξοπλισμού (ΣΕΚΠΥ) μαζί με το Πανεπιστήμιο Μακεδονίας, το Διεθνές Πανεπιστήμιο Ελλάδας, το Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης, το Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας, το ΕΚΕΤΑ, η Εταιρεία Ανάπτυξης Επιχειρηματικού Πάρκου Thess INTEC Α.Ε. Κύριο μέλημα του κοινού εγχειρήματος αποτελεί η ενίσχυση της επιστημονικής συνεργασίας των ελληνικών ΑΕΙ και Ερευνητικών Κέντρων με την αμυντική βιομηχανία προς όφελος της Εθνικής Άμυνας, των Ενόπλων Δυνάμεων, της εθνικής οικονομίας και της επιστημονικής κοινότητας. Η εν λόγω σύμπραξη στόχο έχει να αξιοποιήσει τους μηχανισμούς έρευνας και ανάπτυξης των Πανεπιστημίων, Ερευνητικών Κέντρων και των εταιρειών της εγχώριας αμυντικής βιομηχανίας, με επιδιωκόμενο σκοπό την ανάπτυξη της εγχώριας, αλλά και της ευρωπαϊκής αμυντικής τεχνολογίας με πρωτοβουλίες όπως το Ευρωπαϊκό Ταμείο Άμυνας. Παράλληλα, στόχος είναι η συμμετοχή του επιστημονικού δυναμικού σε ευρωπαϊκά προγράμματα. Συνεργάζεται με μεγάλες διεθνείς και εγχώριες εταιρείες και οργανισμούς, όπως η Lockheed Martin και η ΕΥ. Με την ΕΥ Ελλάδας έχει υπογράψει μνημόνιο συνεργασίας που στοχεύει στην εκπαίδευση και την ενίσχυση των δεξιοτήτων του ανθρώπινου δυναμικού στον τομέα της Άμυνας, αλλά και τη σύνδεση των εκπαιδευτικών προγραμμάτων και του έργου των κέντρων έρευνας και ανάπτυξης (R&D) με τις πραγματικές ανάγκες της ελληνικής αμυντικής βιομηχανίας. Σε αυτό το πλαίσιο, το δίκτυο DefencEduNet θα συνδράμει στην ευθυγράμμιση των εκπαιδευτικών προγραμμάτων των ελληνικών πανεπιστημίων με τις ανάγκες της αμυντικής βιομηχανίας και θα ενισχύσει κοινά projects έρευνας και ανάπτυξης. Επιπλέον, θα αξιοποιήσει τους μηχανισμούς R&D των πανεπιστημίων, των ερευνητικών κέντρων και των επιχειρήσεων της ελληνικής αμυντικής βιομηχανίας, με στόχο την ανάπτυξη εγχώριας και ευρωπαϊκής αμυντικής τεχνολογίας, στο πλαίσιο σχετικών πρωτοβουλιών σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο, ενώ, ταυτόχρονα, θα αυξήσει τη συμμετοχή του ελληνικού επιστημονικού ταλέντου σε ευρωπαϊκά προγράμματα.

H EODH ασχολείται με τον τομέα θωρακίσεων, ενώ εξελίχθηκε και στον τομέα των αναβαθμίσεων πλατφορμών.

H EODH Η βορειοελλαδίτικη EODH είναι μια εταιρεία αμυντικής τεχνολογίας και μετρά 25 παραγωγικά χρόνια. Η εταιρεία συνεργάζεται με σημαντικούς εταίρους στο εξωτερικό όπως η βελγοϊσπανική DUMA, η KNDS Germany, η Rheinmetall, η σλοβενική VALHALLA, η αυστραλιανή EOS κ.ά. Η EODH ετοιμάζει παρουσία και σε άλλες δύο χώρες, στην Ευρώπη και στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού. Πρόσφατα δημιούργησε την EODH Dynamics Cyprus που έχει έναν και μόνο στόχο: τη δημιουργία στην Κύπρο μιας μεγάλης αμυντικής βιομηχανικής μονάδας που να κατασκευάζει - αναβαθμίζει και υποστηρίζει σε βιομηχανικό επίπεδο χερσαίες πλατφόρμες. Η EODH έχει τρεις εργοστασιακές μονάδες στο Λάκκωμα Χαλκιδικής. Ασχολείται με τον τομέα θωρακίσεων, ενώ εξελίχθηκε στον τομέα των αναβαθμίσεων πλατφορμών, χερσαίων κυρίως, καθώς επίσης και στον τομέα των κατασκευών τεθωρακισμένων οχημάτων. Πλέον με τη νέα συμφωνία με την KNDS μπαίνει και στην κατασκευή. Σε αυτό το πλαίσιο η εταιρεία υλοποιεί νέα επένδυση, ύψους 50 εκατ. ευρώ, για νέα υπερσύγχρονη βιομηχανική μονάδα για την κατασκευή - συναρμολόγηση χερσαίων πλατφορμών κάθε μεγέθους και για την υλοποίηση προγραμμάτων αναβάθμισης-εκσυγχρονισμού για υφιστάμενες χερσαίες πλατφόρμες. Η EODH εξειδικεύεται στη σχεδίαση, ανάπτυξη και παραγωγή αποκλειστικά δικών της προϊόντων προστασίας για χερσαίες (και όχι μόνο) πλατφόρμες, κεφαλαιοποιώντας την ήδη κτηθείσα εμπειρία παραγωγής. Ανέπτυξε το σύστημα προστασίας ASPIS New Generation (NG) Modular που αποτελεί την πλέον σύγχρονη και ολιστική προσέγγιση θωράκισης - προστασίας για κάθε όχημα μάχης. Επίσης, εξειδικεύεται στην ολιστική αναβάθμιση κάθε πλατφόρμας που βρίσκεται σε χρήση στον Ελληνικό Στρατό και την Κυπριακή Εθνοφρουρά.

Η συνεργασία της ΕΛΒΟ με τη Rheinmetall MAN Military Vehicles εισέρχεται πλέον στην επόμενη φάση της.

Κύρια δραστηριότητα της B&T Composites S.A είναι ο σχεδιασμός και η κατασκευή ελαφριών κατασκευών.

Η Prisma Electronics είναι η πρώτη ελληνική εταιρεία με συμμετοχή σε εκτόξευση νανοδορυφόρου στο Διάστημα.

H ΕΛΒΟ Μακρά παράδοση στον ελληνικό αμυντικό τομέα έχει η ΕΛΒΟ, με έδρα και εγκαταστάσεις στη Θεσσαλονίκη, ενώ ανήκει πλήρως στο ισραηλινό SK Group. Η ΕΛΒΟ είναι γνωστή για την παραγωγή εμβληματικών οχημάτων όπως τα τεθωρακισμένα μεταφοράς προσωπικού και τα τζιπ Mercedes-Benz G-Class, τα οποία παραμένουν σε χρήση από τον Ελληνικό Στρατό. Επίσης συνδέθηκε με την παραγωγή φορτηγών Steyr, καθώς και εξειδικευμένων οχημάτων και λεωφορείων για την πολιτική προστασία και τις δημόσιες υπηρεσίες. Επιπλέον, η πιστοποιημένη γραμμή παραγωγής και συναρμολόγησης αρμάτων Leopard 2 HEL είναι στρατηγικής σημασίας, δεδομένου του εκτεταμένου στόλου της Ελλάδας. Η συνεργασία της ΕΛΒΟ με τη Rheinmetall MAN Military Vehicles εισέρχεται πλέον στην επόμενη φάση της μετά και την υπογραφή Μνημονίου Συνεργασίας (Memorandum of Understanding - MoU) νωρίτερα μέσα στο έτος και εντάσσεται σε ένα διαρκές πρόγραμμα κοινής εργασίας που βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη μεταξύ των δύο εταιρειών. Από την υπογραφή της συμφωνίας, εξειδικευμένες ομάδες της ΕΛΒΟ και της RMMV συνεργάζονται στενά για τον σχεδιασμό και την υλοποίηση των βιομηχανικών δραστηριοτήτων που αφορούν την παραγωγή στρατιωτικών φορτηγών της RMMV για την ελληνική αγορά στις εγκαταστάσεις της ΕΛΒΟ στη Θεσσαλονίκη. Στόχος είναι πολύ σύντομα η ΕΛΒΟ να κάνει demo το νέο φορτηγό που θα καλύψει τις ανάγκες των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων σε αντικατάσταση του προηγούμενου. Να σημειωθεί ότι η ΕΛΒΟ έχει εκδηλώσει το ενδιαφέρον για τη συμμετοχή της στο αμυντικό πρόγραμμα «Ασπίδα του Αχιλλέα». Η εταιρεία από την πλευρά της με επιστολή προς την πολιτική και τη στρατιωτική ηγεσία του υπουργείου Άμυνας και τη ΓΔΑΕΕ έχει δηλώσει έτοιμη να αναλάβει την παραγωγή μέρους του συγκεκριμένου προγράμματος στις εγκαταστάσεις της στη Σίνδο Θεσσαλονίκης, στο πλαίσιο της συμμετοχής των εγχώριων αμυντικών εταιρειών στα εξοπλιστικά προγράμματα της χώρας σε ποσοστό τουλάχιστον κατά 25%. Στόχος είναι η αξιοποίηση της τεχνογνωσίας της ΕΛΒΟ, του εγχώριου ανθρώπινου δυναμικού, η δημιουργία νέων θέσεων εργασίας και η κινητοποίηση παραγωγικών πόρων που θα επιφέρει ανάπτυξη στη Βόρεια Ελλάδα.

B&T Composites S.A Η Ανώνυμος Βιομηχανική Εμπορική Τεχνική Εταιρεία (ΑΒΕΤΕ) B&T Composites S.A παράγει ελαφριές κατασκευές από σύνθετα υλικά, με έδρα τη Φλώρινα και συνεργάζεται στενά με διεθνείς αμυντικούς κολοσσούς για συμπαραγωγή εξαρτημάτων αμυντικών συστημάτων. Η δράση της εταιρείας είναι εξαγωγική. Κύρια δραστηριότητά της είναι ο σχεδιασμός και η κατασκευή ελαφριών κατασκευών που μπορούν να κατηγοριοποιηθούν στις τρεις μεγάλες κατηγορίες: βιομηχανίας (industrial), υποδομών (infrastructure), ναυτιλίας (marine/sports and leisure). Η ελληνική εταιρεία έχει υπογράψει μνημόνιο συνεργασίας με τη γερμανική αμυντική εταιρεία Dynamit Nobel Defence GmbH (DND). Η συμφωνία σηματοδοτεί την πρόθεση των δύο εταιρειών να αναπτύξουν βιομηχανική συνεργασία με επίκεντρο την παραγωγή σύνθετων υλικών και εξαρτημάτων στην Ελλάδα, ειδικά σε περίπτωση υλοποίησης σχετικών προγραμμάτων για τις Ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις.

Prisma Electronics Με έδρα την Αλεξανδρούπολη, η Prisma Electronics γράφει δυναμική παρουσία σε τεχνολογίες αιχμής για πολιτικούς και αμυντικούς σκοπούς. Η έδρα και το εργοστάσιο της εταιρείας βρίσκονται στη Βόρεια Ελλάδα, ενώ διαθέτει παραρτήματα σε Αθήνα και Λονδίνο. Συνεργάζεται με κορυφαίους διεθνείς οργανισμούς όπως η ESA, η Airbus DS και το CERN και έχει συμμετάσχει σε περισσότερα από 70 ευρωπαϊκά και διεθνή έργα έρευνας και ανάπτυξης. Στον διαστημικό τομέα, η Prisma Electronics είναι η πρώτη ελληνική εταιρεία με συμμετοχή σε πρόγραμμα εκτόξευσης νανοδορυφόρου στο Διάστημα, τον MICE-1. Ο δορυφόρος, σχεδιασμένος και κατασκευασμένος από την ελληνική εταιρεία, αποτελεί μέρος του προγράμματος Greece 2.0, με την υποστήριξη του Εθνικού Προγράμματος Μικροδορυφόρων και την επίβλεψη του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος (ESA). Παράλληλα, στο εργοστάσιο της εταιρείας παράγονται ηλεκτρονικά και ειδικές καλωδιώσεις για τον τομέα της Άμυνας και το Διάστημα. Στον τομέα της κυβερνοασφάλειας, οι λύσεις της Prisma Electronics διεκδικούν πρωταγωνιστικό ρόλο σε αντίστοιχα έργα. Σε αυτό το πλαίσιο η Prisma Electronics δημιούργησε το Cyber Hub - NIS2 με τη φιλοδοξία να ενισχύσει τη θωράκιση οργανισμών και επιχειρήσεων απέναντι στις σύγχρονες απειλές, προάγοντας μια ολιστική και διαρκώς εξελισσόμενη στρατηγική ασφάλειας

Η GEP Unmanned Technologies δραστηριοποιείται στον τομέα των UAVs με έδρα τη Θεσσαλονίκη.

GEP Unmanned Technologies Στον τομέα των UAVs δραστηριοποιείται η GEP Unmanned Technologies, με έδρα τη Θεσσαλονίκη. Έχει ήδη εγγράψει στο ενεργητικό της πωλήσεις UAVs στα HAE, τις Φιλιππίνες, την Κύπρο, τη Βουλγαρία, τη Βρετανία, την Ιταλία, αλλά και στην Αμερική. Το 2021 η GEP στράφηκε στον χώρο της Ασφάλειας και της Άμυνας, κατασκευάζοντας το Σύστημα Intruder. Είναι ένα ελληνικό τακτικό σύστημα drone (UAV) σχεδιασμένο ειδικά για επιχειρήσεις σε εσωτερικούς χώρους και δύσκολες συνθήκες (όπως έρευνα, διάσωση και πυροσβεστικές αποστολές). Στην προμήθεια οκτώ μη επανδρωμένων αεροχημάτων τύπου INTRUDER SE είχε προχωρήσει το 2025 το υπουργείο Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας για τις ανάγκες της ΕΜΑΚ.

90ή ΔΕΘ

105

ΡΕΠΟΡΤΑΖ ●

ΤΟΥΡΙΣΜΌΣ ΚΑΙ ΑΠΑΣΧΌΛΗΣΗ

Οι ξενοδοχειακές επιχειρήσεις αναζητούν κυρίως εργαζομένους με οριζόντιες δεξιότητες (soft skills).

106

90ή ΔΕΘ

1 8,7

20 ,2

1 0, 8

14

9, 6

των κενών θέσεων εντοπίζονται στα τμήματα υποστηρικτικών υπηρεσιών

των καταλυμάτων δύο αστέρων καταγράφουν ελλείψεις προσωπικού

κενές θέσεις εργασίας παρουσιάζονται σε ξενοδοχεία τριών αστέρων

των αγγελιών στη χώρα αφορούν μάγειρες και μαγείρισσες

των αγγελιών προέρχεται από τον Κεντρικό Τομέα των Αθηνών

%

%

χι λ .

%

%

GPS

« » ΑΠΑΣΧΌΛΗΣΗΣ Έρευνες καταγράφουν τις ελλείψεις σε εργατικό δυναμικό ανά τομέα δραστηριότητας, γεωγραφική περιοχή αλλά και ανά τμήμα εργασίας, με την τάση για προσλήψεις να είναι αυξητική τόσο στον κλάδο του τουρισμού όσο και στη βιομηχανία Της Βάσως Βεγίρη vvegiri@naftemporiki.gr

Α

γγίζουν τις 5.000 οι κενές θέσεις εργασίας στον τουρισμό στη Βόρεια Ελλάδα φέτος, σύμφωνα με τους εργοδοτικούς φορείς του κλάδου, από το σύνολο των περίπου 80.000 κενών πανελλαδικά, με την περιοχή να παρουσιάζει πάνω-κάτω τις ίδιες «επιδόσεις» απασχόλησης με το 2025 αλλά με βελτιωτική τάση. Μεγάλο αντίστοιχο πρόβλημα συνεχίζει να βιώνει και η βιομηχανία της περιοχής, με ενδιαφέρουσες πάντως εξελίξεις όσον αφορά τις απαιτήσεις των επιχειρήσεων που μπαίνουν στην ψηφιακή εποχή και δηλώνουν πρόθεση αύξησης του προσωπικού τους. Σημαντικές ελλείψεις Παρά την κάλυψη των εργαζομένων του κλάδου από Συλλογική Σύμβαση Εργασίας (ΣΣΕ) και την αύξηση 3% που έχει ενσωματωθεί από την 1η Ιανουαρίου 2026 για τους ξενοδοχοϋπαλλήλους, οι ελλείψεις προσωπικού τόσο στη Βόρεια Ελλάδα όσο και πανελλαδικά παραμένουν σημαντικές. Ωστόσο, σύμφωνα με την τελευταία μελέτη του Ινστιτούτου Τουριστικών Ερευνών και Προβλέψεων, που διενεργήθηκε για λογαριασμό του Ξενοδοχειακού Επιμελητηρίου Ελλάδος, το 2025 σημειώθηκε στην περιοχή το χαμηλότερο ποσοστό ελλείψεων της τελευταίας πενταετίας, οι οποίες ανήλθαν σε 4.801, έναντι 5.140 του 2024. Οι απαιτούμενες θέσεις εργασίας με βάση το οργανόγραμμα σε Μακεδονία και Θράκη το 2025 ήταν 32.122, ενώ οι θέσεις που καλύφθηκαν ήταν 26.982. Δεδομένου δε ότι, το 2025, οι απαιτούμενες θέσεις εργασίας ήταν αυξημένες κατά 1.428, έναντι του 2024, και ότι αντίστοιχα και ο αριθμός των θέσεων που καλύφθηκαν ήταν ενισχυμένος κατά 1.764, η πραγματική απασχόληση στον ξενοδοχειακό κλάδο στη Βόρεια Ελλάδα φαίνεται να ακολουθεί ανοδική πορεία. Στην αρχή της φετινής θερινής σεζόν στους δύο δημοφιλείς βορειοελλαδικούς προορισμούς, τη Χαλκιδική και την Πιερία, εκτιμάται ότι οι κενές θέσεις εργασίας άγγιζαν τις 2.000 και πιο συγκεκριμένα περίπου 1.500

κενές θέσεις στη Χαλκιδική και περί τις 500-600 στην Πιερία. Πανελλαδικά, στον κλάδο της φιλοξενίας, το 2025, καλύφθηκαν 226.881 θέσεις εργασίας, με τις ελλείψεις προσωπικού να φτάνουν τους 36.145 εργαζόμενους. Το ποσοστό ελλείψεων ανήλθε σε 14% πανελλαδικά, με το μεγαλύτερο ποσοστό ελλείψεων, σύμφωνα πάντοτε με την έρευνα του ΙΤΕΠ, να καταγράφεται στην Κεντρική Ελλάδα, όπου αγγίζει το 31,3% (οι κενές θέσεις είναι 3.774). Αριθμητικά, οι περισσότερες κενές θέσεις, 8.099, εντοπίζονται στα νησιά του Αιγαίου, όπου οι απαιτούμενες θέσεις εργασίας, σύμφωνα με το οργανόγραμμα, ήταν 66.610. Από το σύνολο των εργαζομένων στον ξενοδοχειακό κλάδο, το 2025, το 59,3% ήταν γυναίκες, ενώ τον μεγαλύτερο αριθμό θέσεων εργασίας (σχεδόν 58.000) συγκεντρώνει το τμήμα F&B (Food and Beverage -τροφίμων και ποτών), στο οποίο την ίδια ώρα οι κενές θέσεις άγγιξαν τις 7.660, με το ποσοστό ελλείψεων να διαμορφώνεται σε 13,2%. Στον αντίποδα, τα υψηλότερα ποσοστά κενών θέσεων εντοπίζονται στα τμήματα υποστηρικτικών υπηρεσιών (18,7%) και διοικητικών υπηρεσιών, πωλήσεων, μάρκετινγκ και IT (16,8%), ενώ σχετικά αυξημένες ελλείψεις εμφανίζονται και στην υποδοχή (15,3%) και πιο περιορισμένες στην οροφοκομία (11,3%) και στην κουζίνα (12%). Όσον αφορά τη θέση του γενικού διευθυντή, παρόλο που το ποσοστό ελλείψεων εκτιμάται σε πιο χαμηλά επίπεδα, παραμένει πολύ σημαντικό για την εύρυθμη λειτουργία του ξενοδοχείου. Τα υψηλότερα ποσοστά ελλείψεων καταγράφουν τα καταλύματα δύο και τριών αστέρων, με 20,2% και

“

Η απασχόληση στον τουρισμό στο Νότιο Αιγαίο και τα Ιόνια Νησιά είναι σχεδόν διπλάσια σε σχέση με το 2010.

18,9% αντίστοιχα, ενώ σε απόλυτους αριθμούς, την πρώτη θέση στις ελλείψεις προσωπικού κατέχουν τα ξενοδοχεία τριών αστέρων με 10.761 κενές θέσεις εργασίας και στη δεύτερη θέση βρίσκονται τα τετράστερα, με 9.815 ελλείψεις. Σύμφωνα, δε, με στοιχεία από το Παρατηρητήριο «Skillscapes», που έχει αναπτυχθεί υπό τον συντονισμό του Εργαστηρίου Επιστήμης Δεδομένων και Ιστού (DataLab) του ΑΠΘ, σε συνεργασία με το Ερευνητικό Εργαστήριο Γεωγραφίας της Εργασίας του Πανεπιστημίου Αιγαίου και με τη συμμετοχή τριών εταιρειών, η απασχόληση στον κλάδο της φιλοξενίας και της εστίασης στην Κεντρική Μακεδονία έφτασε το 2024 και παρέμεινε και το 2025 στα επίπεδα του 2010, ανακάμπτοντας μετά από μια περίοδο χαμηλότερων επιδόσεων. Αξίζει, επίσης, να σημειωθεί ότι, σύμφωνα με τα ίδια στοιχεία, η απασχόληση στον τουρισμό στο Νότιο Αιγαίο και τα Ιόνια Νησιά είναι σχεδόν διπλάσια σε σχέση με το 2010, ενώ αύξηση σημειώνεται και στις περισσότερες από τις υπόλοιπες περιοχές της χώρας, με εξαίρεση την Ήπειρο και τη Θεσσαλία, που εμφανίζουν στασιμότητα ή και μικρές απώλειες. Η ζήτηση, όπως προκύπτει από τις αγγελίες εργασίας που «ανεβαίνουν» στο Παρατηρητήριο, επικεντρώνεται κυρίως σε λειτουργικά επαγγέλματα και πολύ λιγότερο σε διοικητικές και επιτελικές θέσεις, με τις ξενοδοχειακές επιχειρήσεις να αναζητούν κυρίως εργαζομένους με οριζόντιες δεξιότητες (soft skills), ενώ η ζήτηση για ψηφιακές και «πράσινες» ή διοικητικές και ηγετικές δεξιότητες σχεδόν απουσιάζει από τις αγγελίες. Μία στις τρεις αγγελίες εργασίας αφορά την περιοχή του Νοτίου Αιγαίου, ενώ μεταξύ των περιφερειακών ενοτήτων πρώτος είναι ο Κεντρικός Τομέας των Αθηνών, με το 9,6% των αγγελιών, και ακολουθούν η Χαλκιδική (9,3%), η Μύκονος (8,2%), η Σαντορίνη (8,1%) και το Ηράκλειο (5,7%). Τα επαγγέλματα με τη μεγαλύτερη ζήτηση συνολικά στη χώρα είναι οι μάγειρες και μαγείρισσες (με το 14% των αγγελιών), σερβιτόροι/ες (11,5%) και ρεσεψιονίστ ► (11,2%).

90ή ΔΕΘ

107

ΡΕΠΟΡΤΑΖ ●

ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ

Ανθεκτικότητα, προσαρμοστικότητα και ευελιξία, τα προσόντα που αναζητεί το 66% των ελληνικών βιομηχανιών.

►

6 στις 10 βιομηχανίες επιθυμούν να αυξήσουν το προσωπικό Όσον αφορά τη βιομηχανία στη Βόρεια Ελλάδα, ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα συμπεράσματα της έρευνας HR Trends 2026 της Randstad, η οποία βασίζεται σε απαντήσεις 182 στελεχών επιχειρήσεων της περιοχής. Και αυτό διότι αναδεικνύεται σαφώς η έλλειψη εξειδικευμένου προσωπικού, η ανάγκη ταχείας ενσωμάτωσης της Τεχνητής Νοημοσύνης (ΑΙ), καθώς και η ανάγκη για μεγαλύτερη παραγωγικότητα που συμβαδίζει με τη βούληση των επιχειρήσεων -έξι στις δέκα- να αυξήσουν το ανθρώπινο δυναμικό τους. Οι πλέον περιζήτητες δεξιότητες για τα επόμενα τρία χρόνια, σύμφωνα με την εν λόγω έρευνα, είναι η ανθεκτικότητα, η προσαρμοστικότητα και η ευελιξία, με το 66% των επιχειρήσεων να τις θεωρεί καθοριστικές, έναντι 61% το 2025. Την ίδια ώρα, οι ψηφιακές δεξιότητες ενισχύουν περαιτέρω τη σημασία τους, αυξάνοντας το ποσοστό τους από 52% σε 61%, ενώ ακολουθούν η ομαδικότητα (54%), η αυτοπαρακίνηση (51%), η ενσυναίσθηση (46%) και οι δεξιότητες τεχνητής νοημοσύνης (42%), οι οποίες συνεχίζουν να κερδίζουν έδαφος στις προτεραιότητες των εργοδοτών. Στη διαδικασία στελέχωσης, οι επιχειρήσεις εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν σημαντικές δυσκολίες στην εύρεση των κατάλληλων υποψηφίων. Το 55% των επιχειρήσεων θεωρεί την προσέλκυση ταλέντων τη μεγαλύτερη πρόκληση που αντιμετωπίζει, ενώ

108

90ή ΔΕΘ

ακολουθούν η διαχείριση των προσδοκιών σχετικά με τα πακέτα αποδοχών και παροχών (52%), η έλλειψη ταλέντων (44%) και η διαχείριση της έλλειψης συγκεκριμένων δεξιοτήτων (41%). Παράλληλα, τέσσερις στις δέκα επιχειρήσεις, όπως αποτυπώνεται στην έρευνα της Randstad, δηλώνουν ότι δυσκολεύονται να διατηρήσουν υψηλά επίπεδα δέσμευσης των εργαζομένων τους. Θετικές προοπτικές Παρά τις προκλήσεις που εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν στην προσέλκυση ταλέντων, οι επιχειρήσεις της Βόρειας Ελλάδας διατηρούν θετικές προοπτικές για το 2026, καθώς το 60% δηλώνει ότι σχεδιάζει να αυξήσει τον αριθμό των εργαζομένων του μέσα στη χρονιά και μόλις το 5% θα προχωρήσει σε μείωση. Η πρόθεση για προσλήψεις συνδέεται πρωτίστως με την επιχειρηματική ανάπτυξη κατά 89%, ποσοστό

“

Οι πιο περιζήτητες ειδικότητες για το 2026 στη Βόρεια Ελλάδα είναι οι μηχανικοί (59%), οι AI specialists (33%) και οι data analysts (25%).

σημαντικά αυξημένο σε σχέση με το 2025 (70%). Παράλληλα, ενισχύεται και η σημασία της υλοποίησης επενδυτικών πλάνων ως λόγος για νέες προσλήψεις (35% έναντι 23% το 2025), καθώς και της ανάγκης για ανάπτυξη νέων δεξιοτήτων στην εταιρεία (31% έναντι 23%) και ακολουθεί η δημιουργία νέων θέσεων εργασίας (50%). Οι πιο περιζήτητες ειδικότητες για το 2026 στη Βόρεια Ελλάδα αντανακλούν, εξάλλου, τις μεταβαλλόμενες ανάγκες της αγοράς εργασίας και τον επιταχυνόμενο ψηφιακό μετασχηματισμό των επιχειρήσεων, καθώς στην κορυφή της ζήτησης βρίσκονται οι μηχανικοί (59%), οι AI specialists (33%) και οι data analysts (25%). Ακολουθούν οι ειδικότητες των operations & εφοδιαστικής αλυσίδας (20%), του ανθρώπινου δυναμικού (HR) (19%) και του IT & software (15%). Το ποσοστό των εταιρειών, τέλος, που υποστηρίζουν ενεργά τη χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης και σχεδιάζουν να επεκτείνουν την αξιοποίησή της υπερδιπλασιάστηκε το 2026 σε σχέση με το 2025 (41% έναντι 20%), ενώ η τεχνολογία ενσωματώνεται πλέον σε ολοένα και περισσότερες επιχειρησιακές λειτουργίες, με κυριότερες αυτές της πληροφορικής/τεχνολογίας, του ανθρώπινου δυναμικού, του marketing/ διαφήμισης, της διοίκησης, καθώς και των χρηματοοικονομικών (43%)

ΡΕΠΟΡΤΑΖ ●

ΥΓΕΙΑ

ΣΤΗΝ ΠΡΩΤΗ ΘΕΣΗ Η ΒΟΡΕΙΑ ΕΛΛΑΔΑ

110

90ή ΔΕΘ

Ορόσημα στην αναπτυξιακή πορεία της Υγείας στη Βόρεια Ελλάδα αποτελούν τα έργα αναβάθμισης των δομών μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης, καθώς και τα δύο νέα νοσοκομεία - δωρεά του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος Της Ανθής Αγγελοπούλου aaggelopoulou@naftemporiki.gr

Ο

ι τρέχουσες μεταρρυθμίσεις του υπουργείου στον τομέα Yγείας της Βόρειας Ελλάδας επικεντρώνονται τόσο στην αναβάθμιση των υπαρχoυσών υποδομών, στην ψηφιοποίηση των υπηρεσιών, στην επέκταση της τηλεϊατρικής και την ενίσχυση του ανθρώπινου δυναμικού, όσο και στα εμβληματικά έργα που θα προστεθούν στο ΕΣΥ και τα οποία γίνονται μέσω της ιδιωτικής πρωτοβουλίας. Οι μεταρρυθμίσεις εντάσσονται στο πακέτο του Ταμείου Ανάκαμψης και στο περίπου 1,5 δισ. ευρώ που απορρόφησε το υπουργείο Υγείας.

Με νέες υποδομές ενισχύεται, μεταξύ άλλων, το Εθνικό Σύστημα Υγείας στη Βόρεια Ελλάδα.

Αλλάζει ο υγειονομικός χάρτης Σημαντικά βήματα εκσυγχρονισμού του συστήματος Υγείας έχουν γίνει στη Μακεδονία και τη Θράκη, με νέες υποδομές, ενίσχυση του ανθρώπινου δυναμικού και ανάπτυξη ψηφιακών υπηρεσιών για ένα πιο σύγχρονο, αποτελεσματικό και προσβάσιμο Εθνικό Σύστημα Υγείας. Ήδη, με την εισαγωγή ψηφιακών εργαλείων, όπως τα ηλεκτρονικά ραντεβού, η ηλεκτρονική ιχνηλάτηση (το γνωστό μας βραχιολάκι), η ενσωμάτωση των απεικονιστικών εξετάσεων στην εφαρμογή MyHealth, τα δημόσια νοσοκομεία προσπαθούν να μπουν στη νέα εποχή. Επιπλέον, το τρέχον έτος, θα επεκταθεί η χρήση των DRGs για τον υπολογισμό των δαπανών των νοσοκομείων, έτσι ώστε να μειωθούν οι σπατάλες, θα εμπλουτιστεί ο Ηλεκτρονικός Φάκελος Υγείας και θα μπει σε λειτουργία ο Ψηφιακός Βοηθός Πολίτη, μια εφαρμογή που θα μας καθοδηγεί στο πού να απευθυνθούμε, θα μας υπενθυμίζει προληπτικές εξετάσεις και θα παρέχει real-time πληροφορίες για διαθεσιμότητα των υπηρεσιών. Και τέλος, μέχρι τον Σεπτέμβριο αναμένεται να διασυνδεθούν όλα τα νοσοκομεία στην ηλεκτρονική συνταγογράφηση. Να σημειωθεί ωστόσο ότι ήδη εφαρμόζονται προηγμένα ψηφιακά συστήματα στην ΗΔΥΚΑ για τη διαχείριση της ογκολογικής φροντίδας, με στόχο την καλύτερη παρακολούθηση των ασθενών και τον συντονισμό των θεραπειών σε όλη τη Βόρεια Ελλάδα. Παραδίδονται σταδιακά τα έργα Όσον αφορά το κομμάτι της ανακατασκευής στα δημόσια νοσοκομεία στα 63 Τμήματα Επειγόντων Περιστατικών - ΤΕΠ που έχει εξαγγείλει το υπουργείο Υγείας, αυτό αφορά και πολλά νοσοκομεία της Β. Ελλάδας. Σύμφωνα με τον υφυπουργό Υγείας Μάριο Θεμιστοκλέους, το χρηματοδοτικό πλαίσιο έφτασε συνολικά το 1,49 δισ. ευρώ (από αυτά, τα 317 εκατ. ευρώ πήγαν στην ανακατασκευή των ΤΕΠ).

Στις ανακατασκευές συμπεριλαμβάνονται χειρουργικές αίθουσες, εξωτερικά ιατρεία και κάποιες κλινικές. Ανακαινίσεις όμως γίνονται και στα 156 Κέντρα Υγείας της χώρας σε 7 Υγειονομικές Περιφέρειες. Στη Β. Ελλάδα ήδη παραδόθηκαν τα ΤΕΠ των νοσοκομείων σε Καβάλα, Αλεξανδρούπολη, Κιλκίς, Γιαννιτσά, Βέροια, Γεννηματά Θεσσαλονίκης, Νάουσα κ.λπ. Επίσης, ολοκληρώνονται έργα όπως η Πνευμονολογική Ιπποκράτειου Θεσσαλονίκης και η Οφθαλμολογική του ΑΧΕΠΑ, ενώ στο νοσοκομείο «Παπανικολάου» χρηματοδοτείται με 10,8 εκατ. ευρώ η δημιουργία νέων κτιριακών υποδομών για τα Εργαστήρια Κυτταρικής και Γονιδιακής Θεραπείας και την Αιματολογική Κλινική. Επιπροσθέτως, έτοιμα είναι και τα Κέντρα Υγείας Θέρμης, Κρύας Βρύσης Πέλλας, Αβδήρων, Ιάσμου & Σαπών και το Κέντρο Ημέρας στο Κιλκίς. Τέλος, οι μεταρρυθμίσεις προβλέπουν και την ολιστική προσέγγιση σε θέματα Ψυχικής Υγείας, γι’ αυτό έχει προκηρυχθεί διαγωνισμός για 40 Μονάδες (21 για αυτισμό & 19 για άνοια), οι οποίες θα λειτουργήσουν μέχρι Σεπτέμβριο-Οκτώβριο σε όλη τη χώρα. Εθνικό δίκτυο τηλεϊατρικής Ενισχύεται η πρόσβαση των κατοίκων σε απομακρυσμένες και ακριτικές περιοχές της Μακεδονίας και της

“

Οι υπηρεσίες τηλεϊατρικής θα αποτελέσουν τους πυλώνες αλλαγής της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας.

Θράκης με τους σταθμούς τηλεϊατρικής που εντάσσονται στο σύστημα Υγείας της Βόρειας Ελλάδας. Σε πρόσφατη ημερίδα του υπουργείου Υγείας παρουσιάστηκε η πρόοδος του έργου στην 3η, 4η και 7η Υγειονομική Περιφέρεια. Εκεί, δηλαδή, όπου χτυπά η καρδιά της περιφέρειας, αναπτύσσονται συνολικά 121 Σταθμοί Τηλεϊατρικής Ιατρού-Ασθενούς, 12 Σταθμοί Τηλεϊατρικής Ιατρού-Συμβούλου και 1.100 Συστήματα Κατ’ Οίκον Παρακολούθησης. Οι αριθμοί αυτοί δεν είναι απλώς στατιστικά στοιχεία, μεταφράζονται σε άμεση, ποιοτική ιατρική φροντίδα για τον παππού, τη γιαγιά, τη νέα μητέρα και τον εργαζόμενο στις πιο απομακρυσμένες και δυσπρόσιτες περιοχές της πατρίδας μας. Με το πρόγραμμα τηλεϊατρικής, σύμφωνα με το υπουργείο Υγείας, μπαίνει τέλος στην ταλαιπωρία των άσκοπων και κοστοβόρων μετακινήσεων των ασθενών ►

90ή ΔΕΘ

111

ΡΕΠΟΡΤΑΖ ●

ΤΟΜΕΑΣ ΥΓΕΙΑΣ

► προς τα μεγάλα αστικά κέντρα και αποσυμφορούνται τα δημόσια νοσοκομεία. Οι υπηρεσίες τηλεσυμβουλευτικής, τηλεψυχιατρικής, τηλεπαρακολούθησης θα αποτελέσουν τους πυλώνες αλλαγής της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας. Το Εθνικό Δίκτυο Τηλεϊατρικής θα επεκταθεί σε ολόκληρη την επικράτεια με 305 νέους Σταθμούς Ιατρού-Ασθενούς, 35 Σταθμούς Ιατρού-Συμβούλου, 3.000 Συστήματα Κατ’ Οίκον Παρακολούθησης, 5 Εκπαιδευτικά Κέντρα και 3 Κέντρα Επιχειρησιακής Λειτουργίας, οικοδομώντας ένα σύγχρονο, ανθρώπινο και ψηφιακό οικοσύστημα υγείας με μοναδικό επίκεντρο τον ίδιο τον πολίτη. Εμβληματικά έργα από το Ίδρυμα Νιάρχος Σημαντική είναι η προσφορά του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος στην αναβάθμιση των δομών Υγείας της Βόρειας Ελλάδας. Δύο νέα νοσοκομεία σε Κομοτηνή και Θεσσαλονίκη πρόκειται να αλλάξουν εντελώς την εικόνα του συστήματος Υγείας. Τα νοσοκομεία μετά την ανέγερσή τους θα εξοπλιστούν πλήρως από το Ίδρυμα Νιάρχος και θα παραδοθούν στο ΕΣΥ. Αρχιτέκτονας του έργου είναι ο διεθνούς φήμης Renzo Piano. Όπως λέει ο ίδιος, τα νέα νοσοκομεία του ΙΣΝ δεν πρέπει να αποτελούν μόνο χώρους ιατρικής τεχνολογίας αλλά και χώρους ανθρώπινης φροντίδας και «αναγέννησης», όπου το φως, η φύση και η αίσθηση κοινότητας συμβάλλουν ενεργά στη θεραπευτική διαδικασία, επαναφέροντας την ανθρωποκεντρική διάσταση, που συχνά απουσιάζει από τα σύγχρονα νοσοκομεία. Η κατασκευή, σχεδίαση και εξοπλισμός αυτών των δύο νοσοκομείων, συν του νοσοκομείου που κατασκευάζεται στη Σπάρτη, ανέρχονται στα 500 εκατ. ευρώ. Το Σισμανόγλειο Κομοτηνής Το νέο Σισμανόγλειο που θα αντικαταστήσει το προηγούμενο, το οποίο λειτουργεί στην Κομοτηνή από το 1937, βρίσκεται σε μια περιοχή σχεδόν 10 λεπτά από το κέντρο της πόλης. Διοικήτρια του νοσοκομείου θα είναι η Έλενα Ροφαέλα με 4ετή θητεία. Το νοσοκομείο αναμένεται να παραδοθεί πλήρως εξοπλισμένο μέσα στο 2027. Αξίζει να σημειωθεί ότι διαθέτει μέχρι και τμήμα Mental Health χωρητικότητας 15 ασθενών, ενώ το τμήμα για τις νέες μητέρες είναι στον ίδιο όροφο με τα χειρουργεία και τα τμήματα ΜΕΘ και ΜΑΦ για ώρα ανάγκης και μπορεί να φιλοξενήσει μέχρι και 10 μαμάδες σε καθημερινή βάση. Το νοσοκομείο θα είναι φιλικό προς το περιβάλλον και οι χώροι του είναι σχεδιασμένοι έτσι ώστε να εκμεταλλεύονται το φυσικό φως της Ελλάδας. Σημαντικό κομμάτι αποτελεί η αντισεισμική κατασκευή του, καθώς έχει σχεδιαστεί με τα κατάλληλα υλικά και τρόπους για να αντέχει μέγιστη εδαφική επιτάχυνση 0,27g (μια προδιαγραφή που αντιστοιχεί σε έναν εξαιρετικά σφοδρό σεισμό). Παιδιατρικό νοσοκομείο Το Πανεπιστημιακό Παιδιατρικό Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης ΙΣΝ είναι το πρώτο καθαρά παιδιατρικό νοσοκομείο εκτός Αθηνών, που αναμένεται να ανοίξει το 2027. Το νοσοκομείο βρίσκεται στο Φίλυρο

112

90ή ΔΕΘ

Πρόσφατο στιγμιότυπο από την πρόοδο των κατασκευαστικών εργασιών του Πανεπιστημιακού Παιδιατρικού Νοσοκομείου Θεσσαλονίκης ΙΣΝ.

Θεσσαλονίκης, μέσα στη φύση, την οποία μπορούν να χαίρονται οι ασθενείς του από όλα τα δωμάτια, ακόμα και από τις χειρουργικές αίθουσες, αφού το πλάνο κατασκευής του προβλέπει ανοιχτούς χώρους με μεγάλα παράθυρα. Εκτός από την εξειδικευμένη παιδιατρική φροντίδα, το νοσοκομείο θα περιλαμβάνει και ένα πρότυπο Κέντρο Ψυχικής Υγείας για παιδιά και εφήβους με 20 μονόκλινα δωμάτια, Μονάδα Μελέτης Ύπνου, αίθουσα παιχνιδιού, Children School, Family center, Τράπεζα Αίματος κ.λπ. Απέναντι από το νοσοκομείο, στο κτίριο όπου βρίσκεται η Ιατρική Σχολή, θα δημιουργηθεί Κέντρο Έρευνας και Εκπαίδευσης, καθώς και rest room για τους ιατρούς. Κόμβος καινοτομίας Εκτός από τον τομέα της νοσοκομειακής περίθαλψης, οι επενδύσεις στη Βόρεια Ελλάδα επεκτείνονται και στον τομέα του φαρμάκου και της καινοτομίας. Όπως χαρακτηριστικά ανέφερε ο υφυπουργός Ανάπτυξης Σταύρος Καλαφάτης στο 3ο Greek Space Tech Forum, η κυβέρνηση στηρίζει έμπρακτα startups τεχνολογίας αιχμής, δημιουργώντας νέες θέσεις εργασίας υψηλής εξειδίκευσης, ενώ οι επενδύσεις αυτές μετατρέπουν τη Θεσσαλονίκη σε έναν ισχυρό, διαβαλκανικό κόμβο καινοτομίας. Ισχυρή παρουσία στη Θεσσαλονίκη από το 2020 έχει το Κέντρο Καινοτομίας της Pfizer, στο οποίο εδράζονται 4 Παγκόσμιοι Οργανισμοί, που δημιουργήθηκαν μέσω του επενδυτικού clawback. Πρόκειται για το Κέντρο Ψηφιακής Καινοτομίας, το Κέντρο Οικονομικών & Επιχειρησιακών Λειτουργιών (F&GBS), το τμήμα Safety Surveillance & Risk Management που επικεντρώνεται στη φαρμακοεπαγρύπνηση, και το Research & Development (R&D) που ασχολείται με την υποστήριξη των παγκόσμιων κλινικών μελετών της Pfizer, που απασχολούν περίπου 1.000 εργαζόμενους, πολλοί εκ των οποίων επέστρεψαν στην Ελλάδα για να εργαστούν στη Θεσσαλονίκη. Σύμφωνα με μελέτη του ΙΟΒΕ, η συνολική δραστηριότητα της Pfizer στη Θεσσαλονίκη και η επίδρασή της στο ΑΕΠ

της Περιφερειακής Ενότητας Θεσσαλονίκης υπολογίζεται σε 1,6 δισ. ευρώ για την περίοδο 2020-2030, υποστηρίζοντας περίπου 2.600 έμμεσες και άμεσες θέσεις εργασίας. Πρόσφατα μάλιστα, η Pfizer υπέγραψε Μνημόνιο Συνεργασίας με το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο, με στόχο να ενισχύσουν τη σύνδεση της ακαδημαϊκής κοινότητας με την καινοτομία και την επιχειρηματικότητα. Δυναμική όμως είναι και η παρουσία της ελληνικής φαρμακοβιομηχανίας στη Βόρεια Ελλάδα. Η DEMO διαθέτει Κέντρο Έρευνας και Ανάπτυξης στη Θέρμη Θεσσαλονίκης, η δημιουργία του οποίου περιλαμβάνεται στη γιγαντιαία επένδυση ύψους 356 εκατ. ευρώ για την περίοδο 2021-2027. Σε περαιτέρω επενδύσεις έχουν προβεί τα τελευταία έτη, μέσω του επενδυτικού clawback, και η Βιοκόσμος με το εργοστάσιο παραγωγής ραδιοφαρμάκων στη Χαλκιδική και η Pharmathen στις Σάπες Κομοτηνής στις Μονάδες Παραγωγής Ενέσιμων. Κίνητρα για επιστήμονες Το υπουργείο Υγείας έχει θεσπίσει πλέγμα οικονομικών και θεσμικών κινήτρων για την προσέλκυση και παραμονή ιατρών στο ΕΣΥ, με έμφαση στις άγονες και προβληματικές περιοχές. Τα οικονομικά κίνητρα για γιατρούς στη Βόρεια Ελλάδα περιλαμβάνουν το αφορολόγητο επίδομα έως 2.100 ευρώ μηνιαίως για όσους υπηρετούν σε άγονες/προβληματικές περιοχές (όπως παραμεθόριους νομούς και ορεινά κέντρα), επιπλέον ετήσια πριμοδότηση έως 4.800 ευρώ και εφάπαξ μπόνους 40.000 ευρώ για την επιλογή των ειδικοτήτων Γενικής Ιατρικής και Εσωτερικής Παθολογίας. Το εφάπαξ οικονομικό κίνητρο ύψους 40.000 ευρώ θεσπίστηκε για πρώτη φορά σε νέους γιατρούς στις ειδικότητες της Γενικής/Οικογενειακής Ιατρικής και της Εσωτερικής Παθολογίας, καθώς στους δύο αυτούς τομείς η Ελλάδα εμφανίζει σοβαρές ελλείψεις σε σύγκριση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, με συνέπεια να καταγράφονται αυξημένες ανάγκες και κενά στις νοσοκομειακές δομές της χώρας μας

ΑΡΘΡΟ ●

Από το χωράφι στο ράφι της ΔΕΘ με ταυτότητα την ποιότητα Η Μακεδονία μπορεί να πρωταγωνιστήσει, καθώς διαθέτει δυναμικές καλλιέργειες, οργανωμένες μεταποιητικές μονάδες, σημαντική εξαγωγική παρουσία, πανεπιστημιακά και ερευνητικά ιδρύματα, γεωπονική γνώση, ανθρώπους με εμπειρία και νέους παραγωγούς που αναζητούν προοπτική

Η Σπύρος Πρωτοψάλτης Γενικός γραμματέας Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων

114

90ή ΔΕΘ

Διεθνής Έκθεση Θεσσαλονίκης, εκτός από ένα μεγάλο οικονομικό και πολιτικό γεγονός, είναι διαχρονικά ένας καθρέφτης της παραγωγικής Ελλάδας. Και για τη Βόρεια Ελλάδα, για τη Μακεδονία και τη Θράκη, είναι κάτι ακόμη: μια μεγάλη βιτρίνα της γης, της εργασίας, της ποιότητας και της εξωστρέφειας. Από τα ροδάκινα και τα κεράσια της Ημαθίας και της Πέλλας, τα ακτινίδια της Πιερίας, τα κρασιά της Νάουσας, της Δράμας και της Χαλκιδικής, τα γαλακτοκομικά προϊόντα, τα αλιεύματα, τα όσπρια, το ρύζι, το βαμβάκι, τα αρωματικά φυτά και τόσα ακόμη προϊόντα, η Βόρεια Ελλάδα διαθέτει ένα αγροδιατροφικό κεφάλαιο με ισχυρή ταυτότητα. Δεν είναι τυχαίο ότι στη Μακεδονία συναντά κανείς εμβληματικά προϊόντα ΠΟΠ και ΠΓΕ, όπως οι πράσινες ελιές Χαλκιδικής και το αγουρέλαιο Χαλκιδικής, τα ροδάκινα Νάουσας, τα κεράσια τραγανά Ροδοχωρίου, το ακτινίδιο Πιερίας, ο κρόκος Κοζάνης, το μήλο Καστοριάς, τα φασόλια Πρεσπών και Καστοριάς, η πατάτα Κάτω Νευροκοπίου, αλλά και τυριά όπως η φέτα, το κασέρι και ο μπάτζος. Το ζητούμενο σήμερα είναι αυτό το κεφάλαιο να μη μένει μόνο στην παραγωγή. Να περνά οργανωμένα στην τυποποίηση, στη μεταποίηση, στην πιστοποίηση, στην εξαγωγή, στο ράφι και τελικά στην εμπιστοσύνη του καταναλωτή. Γι’ αυτό και η διαδρομή «από το χωράφι στο ράφι» δεν είναι απλώς ένα σύνθημα. Είναι μια ολοκληρωμένη πολιτική. Ξεκινά από τον παραγωγό και την ορθή γεωργική πρακτική. Συνεχίζεται με την προστασία της φυτικής και ζωικής παραγωγής, την ασφάλεια των τροφίμων, την τήρηση των προδιαγραφών, την πιστοποίηση, την ιχνηλασιμότητα και την καταπολέμηση των «ελληνοποιήσεων» και των παράνομων πρακτικών. Και ολοκληρώνεται όταν το ελληνικό προϊόν φτάνει στον καταναλωτή με καθαρή

ταυτότητα, υψηλή ποιότητα και προστιθέμενη αξία. Στη Γενική Γραμματεία Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων εργαζόμαστε ακριβώς πάνω σε αυτή τη λογική: να θωρακίσουμε την ποιότητα, να ενισχύσουμε την αξιοπιστία και να βοηθήσουμε τους παραγωγούς να κερδίσουν περισσότερη αξία από τον κόπο τους. Διότι η ποιότητα δεν είναι θεωρητική έννοια. Είναι εισόδημα για τον αγρότη. Είναι προστασία για τον καταναλωτή. Είναι ανταγωνιστικότητα για την επιχείρηση. Είναι φήμη για τη χώρα. Η Μακεδονία έχει όλα τα στοιχεία για να πρωταγωνιστήσει σε αυτό το νέο μοντέλο. Διαθέτει δυναμικές καλλιέργειες, οργανωμένες μεταποιητικές μονάδες, σημαντική εξαγωγική παρουσία, πανεπιστημιακά και ερευνητικά ιδρύματα, γεωπονική γνώση, ανθρώπους με εμπειρία και νέους παραγωγούς που αναζητούν προοπτική. Αυτό που απαιτείται είναι καλύτερη σύνδεση όλων αυτών των κρίκων. Πρώτος κρίκος είναι η ποιότητα και οι έλεγχοι. Η προστασία των προϊόντων μας

Πρέπει να δείξουμε ότι το ράφι της ΔΕΘ είναι η αρχή μιας νέας σχέσης εμπιστοσύνης ανάμεσα στην ελληνική παραγωγή, την αγορά και τον καταναλωτή.

απαιτεί ένα σύγχρονο και αξιόπιστο σύστημα ελέγχων, από τα υπολείμματα φυτοπροστατευτικών προϊόντων μέχρι την ασφάλεια των ζωικών προϊόντων, και από την τήρηση των προδιαγραφών στα προϊόντα ΠΟΠ και ΠΓΕ μέχρι την αποτροπή παραπλανητικών πρακτικών στην αγορά. Οι έλεγχοι δεν είναι γραφειοκρατικό εμπόδιο. Είναι προϋπόθεση εμπιστοσύνης. Όταν ο καταναλωτής γνωρίζει τι αγοράζει και ο παραγωγός γνωρίζει ότι προστατεύεται από τον αθέμιτο ανταγωνισμό, τότε κερδίζει συνολικά η αγορά. Δεύτερος κρίκος είναι η ιχνηλασιμότητα και η αυθεντικότητα. Σήμερα, σε μια διεθνή αγορά όλο και πιο απαιτητική, δεν αρκεί να λέμε ότι ένα προϊόν είναι ελληνικό ή ποιοτικό. Πρέπει να μπορούμε να το αποδεικνύουμε. Να γνωρίζουμε την προέλευσή του, τη διαδρομή του, τον τρόπο παραγωγής του, την ταυτότητά του. Το Εθνικό Σύστημα Αγροτικής Ιχνηλασιμότητας και Αυθεντικότητας αποτελεί κρίσιμο εργαλείο για την αντιμετώπιση των παράνομων ελληνοποιήσεων, την προστασία των παραγωγών και την ενίσχυση της αξιοπιστίας των ελληνικών προϊόντων. Τρίτος κρίκος είναι η γνώση. Το μέλλον της αγροτικής παραγωγής θα κριθεί από τις δεξιότητες, την κατάρτιση, την τεχνολογία και την ικανότητα των παραγωγών να προσαρμόζονται σε ένα περιβάλλον που αλλάζει γρήγορα. Κλιματική κρίση, κόστος παραγωγής, νέες απαιτήσεις της αγοράς, ψηφιακά εργαλεία, βιώσιμες πρακτικές, εξοικονόμηση νερού και ενέργειας: όλα αυτά απαιτούν έναν αγρότη καλύτερα ενημερωμένο και καλύτερα υποστηριγμένο. Η Θεσσαλονίκη και η Μακεδονία διαθέτουν ένα ισχυρό οικοσύστημα γνώσης. Το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, η Αμερικανική Γεωργική Σχολή, τα ερευνητικά κέντρα, οι δομές του ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ, οι γεωπόνοι και οι γεωργικοί σύμβουλοι μπορούν να διαμορφώσουν

ένα νέο μοντέλο εκπαίδευσης, πιο κοντά στις πραγματικές ανάγκες του παραγωγού. Όχι θεωρητική γνώση, αποκομμένη από το χωράφι, αλλά πρακτική, σύγχρονη, εφαρμοσμένη εκπαίδευση: πώς μειώνω το κόστος, πώς εξοικονομώ νερό, πώς χρησιμοποιώ σωστά τα φυτοπροστατευτικά προϊόντα, πώς εντάσσομαι σε συστήματα ποιότητας, πώς οργανώνω την εκμετάλλευσή μου, πώς αυξάνω την παραγωγικότητά μου, πώς βελτιώνω την πρόσβασή μου στην εγχώρια αγορά και πώς εξάγω σε νέες αγορές. Από εδώ προκύπτει και η μεγάλη ευκαιρία για την απασχόληση. Η αγροτική ανάπτυξη του αύριο δεν αφορά μόνο τον παραδοσιακό παραγωγό. Δημιουργεί νέες επαγγελματικές διαδρομές στην περιφέρεια: σε υπηρεσίες γεωργικής συμβουλευτικής, σε εργαστήρια ελέγχου, σε μονάδες μεταποίησης, σε logistics, σε εξαγωγές, σε ψηφιακές εφαρμογές, σε συστήματα πιστοποίησης, σε αγροτουρισμό, σε συνεργατικά σχήματα. Η ποιότητα δημιουργεί δουλειές. Όχι ευκαιριακές, αλλά σταθερότερες, πιο εξειδικευμένες και πιο συνδεδεμένες με την αξία του τόπου. Η εμπειρία μου στον χώρο της απασχόλησης και των δεξιοτήτων με έχει πείσει ότι

καμία παραγωγική μετάβαση δεν πετυχαίνει χωρίς επένδυση στον άνθρωπο. Το ίδιο ισχύει και για τον πρωτογενή τομέα. Θέλουμε νέους ανθρώπους να δουν τη γεωργία και την κτηνοτροφία ως επιλογή προοπτικής. Θέλουμε οι Μακεδόνες αγρότες να έχουν πρόσβαση στη γνώση, στην τεχνολογία, στη συμβουλευτική και στα χρηματοδοτικά εργαλεία που χρειάζονται για να σταθούν ανταγωνιστικά. Θέλουμε η νέα γενιά να μη φύγει από την ύπαιθρο, αλλά να βρει σε αυτήν ευκαιρίες δημιουργίας. Ταυτόχρονα, αξιοποιούμε τα διαθέσιμα εργαλεία της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής και του Στρατηγικού Σχεδίου της ΚΑΠ για επενδύσεις που εκσυγχρονίζουν τις

γεωργικές εκμεταλλεύσεις, ενισχύουν την ανταγωνιστικότητα, την εξοικονόμηση νερού, την κυκλική οικονομία και την ενεργειακή αναβάθμιση. Αυτές οι παρεμβάσεις δεν είναι απλώς χρηματοδοτήσεις. Είναι αλλαγή παραγωγικού μοντέλου. Η ΔΕΘ μπορεί και πρέπει να γίνει το σημείο όπου αυτή η αλλαγή γίνεται ορατή. Να παρουσιάσουμε όχι μόνο προϊόντα, αλλά τη διαδρομή πίσω από αυτά. Τον παραγωγό, την πιστοποίηση, τον έλεγχο, την καινοτομία, την εκπαίδευση, την εξαγωγική δυναμική. Να δείξουμε ότι το ράφι της ΔΕΘ δεν είναι το τέλος της διαδρομής, αλλά η αρχή μιας νέας σχέσης εμπιστοσύνης ανάμεσα στην ελληνική παραγωγή, την αγορά και τον καταναλωτή. Η Μακεδονία έχει προϊόντα με ταυτότητα. Έχει ανθρώπους με γνώση. Έχει υποδομές, παράδοση και εξωστρέφεια. Εκείνο που χτίζουμε είναι το επόμενο βήμα: μια αγροδιατροφή πιο οργανωμένη, πιο ανθεκτική, πιο ψηφιακή, πιο ποιοτική και πιο δίκαιη για τον παραγωγό. Από το χωράφι στο ράφι, η ποιότητα είναι η δύναμη της ελληνικής γης. Και για τη Βόρεια Ελλάδα μπορεί να γίνει ο πυρήνας μιας νέας αναπτυξιακής ταυτότητας.

Θέλουμε οι Μακεδόνες αγρότες να έχουν πρόσβαση στη γνώση, στην τεχνολογία, στη συμβουλευτική και στα χρηματοδοτικά εργαλεία που χρειάζονται για να σταθούν ανταγωνιστικά.

90ή ΔΕΘ

115

ΑΡΘΡΟ ●

Οι αγροτικές υποδομές, πυλώνας ανάπτυξης για τη Βόρεια Ελλάδα Στόχος μας δεν είναι η χρηματοδότηση μεμονωμένων έργων, αλλά η δημιουργία ενός σύγχρονου και λειτουργικού πλέγματος, πάνω στο οποίο θα στηριχθεί η ελληνική γεωργία της επόμενης δεκαετίας

Τ Αργυρώ Ζέρβα Γενική γραμματέας Ενωσιακών Πόρων και Υποδομών

116

90ή ΔΕΘ

α τελευταία χρόνια, η ευρωπαϊκή συζήτηση για το μέλλον της γεωργίας επικεντρώνεται, εύλογα, στις άμεσες ενισχύσεις και στον προϋπολογισμό της νέας Κοινής Αγροτικής Πολιτικής. Είναι μια συζήτηση κρίσιμη αλλά όχι επαρκής. Η πραγματική ανταγωνιστικότητα του πρωτογενούς τομέα δεν θα κριθεί μόνο από το ύψος των ενισχύσεων, αλλά και από το αν οι παραγωγοί θα έχουν νερό για να αρδεύσουν, ασφαλή πρόσβαση στις εκμεταλλεύσεις τους και τις υποδομές που χρειάζονται ώστε να παράγουν με ανταγωνιστικούς όρους. Με άλλα λόγια, οι δημόσιες υποδομές δεν αποτελούν συμπλήρωμα της αγροτικής πολιτικής. Αποτελούν τη βάση πάνω στην οποία μπορεί να στηριχθεί μια ανταγωνιστική, εξωστρεφής και βιώσιμη γεωργία. Η Βόρεια Ελλάδα βρίσκεται στο επίκεντρο αυτής της πρόκλησης. Συγκεντρώνει σημαντικό μέρος της φυτικής και ζωικής παραγωγής, της μεταποίησης και των εξαγωγών του αγροδιατροφικού τομέα, ενώ ταυτόχρονα βρίσκεται στην πρώτη γραμμή των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής και της πίεσης στους υδατικούς πόρους. Η γεωργία καταναλώνει πάνω από το 80% των διαθέσιμων υδατικών πόρων της χώρας, γεγονός που καθιστά τη διαχείριση του νερού ίσως τη σημαντικότερη αναπτυξιακή πρόκληση για τον πρωτογενή τομέα. Απέναντι σε αυτή την πρόκληση, η επιλογή μας ήταν να επενδύσουμε στις υποδομές. Όχι αποσπασματικά, αλλά μέσα από ένα νέο μοντέλο αγροτικής ανάπτυξης, που αξιοποιεί συνδυαστικά τους πόρους της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής και το Αναπτυξιακό Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων μέσω του Ειδικού Προγράμματος ΣΔΙΤ. Στόχος μας δεν είναι η χρηματοδότηση μεμονωμένων έργων,

αλλά η δημιουργία ενός σύγχρονου και λειτουργικού πλέγματος υποδομών, πάνω στο οποίο θα στηριχθεί η ελληνική γεωργία της επόμενης δεκαετίας. Η στρατηγική αυτή αποτυπώνεται ήδη σε ένα εκτεταμένο δίκτυο έργων σε ολόκληρη τη Βόρεια Ελλάδα. Σήμερα βρίσκονται σε εξέλιξη 16 μεγάλα εγγειοβελτιωτικά έργα, συνολικού προϋπολογισμού περίπου 216 εκατ. ευρώ, καθώς και 57 μικρότερα έργα, ύψους άνω των 110 εκατ. ευρώ, που υλοποιούνται από Δήμους, Περιφέρειες και Οργανισμούς Εγγείων Βελτιώσεων. Από το αρδευτικό δίκτυο του Ερυθροποτάμου στον Έβρο και το φράγμα Μαρμαρά στην Καβάλα έως το αρδευτικό δίκτυο του Δήμου Χαλκηδόνος και τον εκσυγχρονισμό των δικτύων άρδευσης στη Θέρμη, το φράγμα Αλμωπαίου στην Πέλλα, το αρδευτικό δίκτυο Τριανταφυλλιάς στη Φλώρινα και το αρδευτικό δίκτυο Γέρμα στην Καστοριά, δημιουργείται ένα ολοκληρωμένο πλέγμα υποδομών για την καλύτερη αξιοποίηση του νερού, τη μείωση των απωλειών και τη στήριξη της αγροτικής παραγωγής και του εισοδήματος των παραγωγών. Η μεγαλύτερη αλλαγή, όμως, δεν αφορά μόνο το μέγεθος των επενδύσεων, αλλά

Σήμερα υλοποιούνται συνολικά πέντε μεγάλα αρδευτικά έργα ΣΔΙΤ, συνολικού προϋπολογισμού περίπου 545 εκατ. ευρώ.

τον τρόπο με τον οποίο σχεδιάζονται και λειτουργούν. Για πολλά χρόνια στη χώρα μας μετρούσαμε την επιτυχία από το αν ολοκληρώθηκε η κατασκευή ενός έργου. Σήμερα το ζητούμενο είναι διαφορετικό: να παραδίδουμε έργα που θα λειτουργούν αξιόπιστα για δεκαετίες. Αυτή είναι η φιλοσοφία του Ειδικού Προγράμματος ΣΔΙΤ για τα αρδευτικά έργα του ΥΠΑΑΤ. Σήμερα υλοποιούνται συνολικά πέντε μεγάλα αρδευτικά έργα ΣΔΙΤ, συνολικού προϋπολογισμού περίπου 545 εκατ. ευρώ, στον Νέστο, στα Υπέρεια-Ορφανά και τον Ταυρωπό, στο Λασίθι και στη Μεσσηνία, διασφαλίζοντας για πρώτη φορά όχι μόνο την κατασκευή αλλά και τη λειτουργία και συντήρησή τους για χρονικό ορίζοντα 25 ετών. Χαρακτηριστικό παράδειγμα, το έργο ΣΔΙΤ του Νέστου, που αποτελεί εμβληματική επένδυση του προγράμματος για τη Βόρεια Ελλάδα. Με προϋπολογισμό 169,5 εκατ. ευρώ, θα μεταφέρει και θα διανέμει νερό στην πεδιάδα της Ξάνθης, αρδεύοντας περίπου 56.000 στρέμματα και προστατεύοντας τον υπόγειο υδροφορέα από την υφαλμύρωση. Η στρατηγική μας, όμως, δεν εξαντλείται στα έργα που ήδη υλοποιούνται. Στο Στρατηγικό Σχέδιο της ΚΑΠ συνεχίζουμε χωρίς χρηματοδοτικό κενό τα ώριμα έργα της προηγούμενης περιόδου και προχωρούμε στη νέα γενιά δημόσιων αρδευτικών υποδομών. Ήδη βρίσκεται στο στάδιο της αξιολόγησης η πρόσκληση για τα μεγάλα αρδευτικά έργα, προϋπολογισμού άνω των 5 εκατ. ευρώ, μέσω της οποίας χρηματοδοτούνται έργα που αυξάνουν την αποδοτικότητα της χρήσης του νερού, όπως ο εκσυγχρονισμός αρδευτικών δικτύων, έργα ταμίευσης και συνοδά έργα εξοικονόμησης νερού και ενέργειας. Οι μεγάλες υποδομές από μόνες τους δεν αρκούν. Η εμπειρία έδειξε ότι οι τοπικές κοινωνίες χρειάζονται και μικρότερες

εκατ. ευρώ ο προϋπολογισμός για τα μεγάλα αρδευτικά έργα ΣΔΙΤ που υλοποιούνται

παρεμβάσεις με άμεσο αποτέλεσμα στην καθημερινότητα των παραγωγών. Αυτή τη στόχευση υπηρετεί η νέα πρόσκληση, ύψους 80 εκατ. ευρώ, για έργα υποδομών εγγείων βελτιώσεων, με ανώτατο προϋπολογισμό 2,2 εκατ. ευρώ ανά πρόταση, δίνοντας τη δυνατότητα σε Δήμους και Περιφέρειες να υλοποιήσουν μικρές λιμνοδεξαμενές, τοπικά αρδευτικά δίκτυα, αντλιοστάσια και έργα τηλεμετρίας. Αν το νερό αποτελεί προϋπόθεση της παραγωγής, η πρόσβαση αποτελεί προϋπόθεση της λειτουργίας της. Η αγροτική οδοποιία μπορεί να μην έχει την προβολή ενός μεγάλου φράγματος, αποτελεί όμως εξίσου κρίσιμη παραγωγική υποδομή. Σε μια χώρα με έντονο ορεινό ανάγλυφο και ολοένα και συχνότερα ακραία καιρικά φαινόμενα, οι ασφαλείς αγροτικοί δρόμοι μειώνουν το κόστος μεταφοράς, διευκολύνουν τη διακίνηση των προϊόντων και ενισχύουν την ανθεκτικότητα της υπαίθρου. Στη Βόρεια Ελλάδα υλοποιήθηκαν 82 έργα αγροτικής οδοποιίας, συνολικού προϋπολογισμού σχεδόν 40 εκατ. ευρώ, σε 49 Δήμους και 19 Περιφερειακές Ενότητες, ενώ σήμερα προχωρούν

εκατ. ευρώ ο προϋπολογισμός για τα μεγάλα εγγειοβελτιωτικά έργα σε εξέλιξη

προς ένταξη 152 νέα έργα, συνολικού προϋπολογισμού περίπου 74 εκατ. ευρώ. Πρόκειται για παρεμβάσεις που βελτιώνουν την καθημερινή λειτουργία της παραγωγής και ενισχύουν τη συνοχή της υπαίθρου. Όλες αυτές οι παρεμβάσεις συνθέτουν ένα νέο μοντέλο σχεδιασμού αγροτικών υποδομών, που συνδυάζει σημαντικές υποδομές για το νερό και την πρόσβαση, συνδέοντας τα μεγάλα έργα με τις τοπικές ανάγκες και τις νέες τεχνολογίες με τη μακροχρόνια λειτουργία και συντήρηση. Γιατί σήμερα η ανθεκτικότητα της γεωργίας δεν εξαρτάται από έναν μόνο παράγοντα· εξαρτάται από τη λειτουργία ολόκληρου του συστήματος. Η εμπειρία της Βόρειας Ελλάδας επιβεβαιώνει ότι η ανταγωνιστικότητα του

εκατ. ευρώ ο προϋπολογισμός για τα μικρότερα εγγειοβελτιωτικά έργα που υλοποιούνται

πρωτογενούς τομέα δεν οικοδομείται μόνο με εισοδηματικές ενισχύσεις, αλλά και με δημόσιες επενδύσεις που δημιουργούν μόνιμο παραγωγικό κεφάλαιο. Χωρίς επαρκές νερό, σύγχρονα αρδευτικά δίκτυα και ασφαλή πρόσβαση στις εκμεταλλεύσεις, καμία ενίσχυση δεν αρκεί για να διασφαλίσει το μέλλον της ελληνικής γεωργίας. Αυτή είναι η εμπειρία που οφείλουμε να μεταφέρουμε στη διαπραγμάτευση για την επόμενη προγραμματική περίοδο της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής. Η διαχείριση του νερού και των αγροτικών υποδομών πρέπει να αντιμετωπιστεί πιο ολιστικά, μέσα από συνέργειες της ΚΑΠ με την Πολιτική Συνοχής και τα εθνικά αναπτυξιακά εργαλεία. Η μεγαλύτερη επένδυση για το μέλλον του πρωτογενούς τομέα δεν είναι μόνο οι ενισχύσεις. Είναι οι υποδομές που θα επιτρέψουν στους παραγωγούς να συνεχίσουν να παράγουν ανταγωνιστικά, βιώσιμα και με ασφάλεια και μετά το 2030. Η εμπειρία της Βόρειας Ελλάδας δείχνει ότι αυτός είναι ο δρόμος που πρέπει να ακολουθήσουμε για μια πιο ανταγωνιστική, ανθεκτική και βιώσιμη ελληνική και ευρωπαϊκή γεωργία.

Η εμπειρία έδειξε ότι οι τοπικές κοινωνίες χρειάζονται και μικρότερες παρεμβάσεις με άμεσο αποτέλεσμα στην καθημερινότητα των παραγωγών.

90ή ΔΕΘ

117

ΡΕΠΟΡΤΑΖ ●

ΟΔΗΓΟΣ ΤΗΣ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ 118

90ή ΔΕΘ

Οι εξαγωγές, οι ισχυροί συνεταιρισμοί και η μετάβαση στη νέα εποχή της γεωργίας διαμορφώνουν ένα παραγωγικό μοντέλο που ξεπερνά τα ελληνικά σύνορα.

ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ Ο ΒΟΡΡΑΣ 90ή ΔΕΘ

►

119

ΡΕΠΟΡΤΑΖ ●

ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

► Η Βόρεια Ελλάδα αποτελεί

διαχρονικά το μεγαλύτερο παραγωγικό κέντρο του ελληνικού πρωτογενούς τομέα Της Δανάης Αλεξάκη dalexaki@naftemporiki.gr

Α

πό τους εύφορους κάμπους της Κεντρικής και Ανατολικής Μακεδονίας μέχρι τις καλλιέργειες της Θράκης, της Ηπείρου και της Δυτικής Μακεδονίας, συγκεντρώνεται ένα μεγάλο μέρος της εγχώριας αγροτικής παραγωγής, το οποίο τροφοδοτεί τόσο την ελληνική όσο και τις διεθνείς αγορές. Σε ένα περιβάλλον αυξημένων γεωπολιτικών και οικονομικών αβεβαιοτήτων, η αγροδιατροφική οικονομία της Βόρειας Ελλάδας διατηρεί τη βαρύτητά της για την ελληνική παραγωγή και το εξωτερικό εμπόριο. Η ισχυρή παρουσία της στον πρωτογενή τομέα, η ανάπτυξη της μεταποίησης και η εξωστρέφεια των επιχειρήσεων και των συνεταιρισμών συνθέτουν ένα παραγωγικό οικοσύστημα με διαχρονική συμβολή στις ελληνικές εξαγωγές. Τα επίσημα στοιχεία της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής επιβεβαιώνουν αυτή τη δυναμική. Το 2025 τα τρόφιμα και τα ζώντα ζώα αντιστοιχούσαν στο 18,6% των συνολικών ελληνικών εξαγωγών, αποδεικνύοντας ότι ο αγροδιατροφικός τομέας αποτέλεσε έναν από τους βασικούς πυλώνες της εξωστρέφειας της οικονομίας. Μάλιστα, σε μια χρονιά κατά την οποία οι συνολικές εξαγωγές της χώρας επηρεάστηκαν από την υποχώρηση των διεθνών τιμών των πετρελαιοειδών, τα αγροδιατροφικά προϊόντα διατήρησαν τη δυναμική τους, περιορίζοντας τις απώλειες και ενισχύοντας το εξαγωγικό αποτύπωμα της χώρας. Κομβικό ρόλο σε αυτή την εικόνα διαδραματίζει η Βόρεια Ελλάδα. Σύμφωνα με τη μελέτη του ΣΕΒΕ «Χαρτογράφηση της εξαγωγικής δραστηριότητας της Ελλάδας ανά περιφέρεια», η Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας κατέγραψε το 2024 εξαγωγές ύψους 8,09 δισ. ευρώ, διατηρώντας την πρώτη θέση πανελλαδικά, ενώ η Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης ενίσχυσε τις εξαγωγικές της επιδόσεις στο 1,19 δισ. ευρώ, με ετήσια αύξηση 12,9%. Στην Ανατολική Μακεδονία και Θράκη, τα τρόφιμα και τα αγροτικά προϊόντα αντιπροσωπεύουν περίπου το 35% των εξαγωγών, αναδεικνύοντας τη σημασία του αγροδιατροφικού τομέα για την περιφερειακή οικονομία. Πίσω από τους αριθμούς βρίσκεται ένα ιδιαίτερα διαφοροποιημένο παραγωγικό μοντέλο. Η Βόρεια Ελλάδα δεν βασίζεται σε μία μόνο καλλιέργεια, αλλά σε ένα μωσαϊκό προϊόντων, που καλύπτει σχεδόν ολόκληρο το φάσμα της ελληνικής αγροτικής παραγωγής: από τα πυρηνόκαρπα φρούτα και το ακτινίδιο μέχρι το βαμβάκι, τα δημητριακά, τον καπνό, τα γαλακτοκομικά προϊόντα και την πτηνοτροφία. Αυτή η πολυμορφία περιορίζει τους κινδύνους, δημιουργεί μεγαλύτερη ανθεκτικότητα απέναντι στις διακυμάνσεις των διεθνών αγορών και επιτρέπει στην περιοχή να αναπτύσσει ισχυρή παρουσία σε διαφορετικές κατηγορίες προϊόντων.

120

90ή ΔΕΘ

Ο αγροτικός τομέας της Βόρειας Ελλάδας έχει αποδείξει ότι διαθέτει τα απαραίτητα συγκριτικά πλεονεκτήματα.

Παράλληλα, τα τελευταία χρόνια το κέντρο βάρους μετατοπίζεται σταδιακά από την απλή παραγωγή στη δημιουργία προστιθέμενης αξίας. Η μεταποίηση, η τυποποίηση, οι πιστοποιήσεις ποιότητας, οι επενδύσεις σε σύγχρονες υποδομές και η διείσδυση σε νέες αγορές έχουν μετατρέψει πολλές αγροτικές επιχειρήσεις και συνεταιρισμούς της Βόρειας Ελλάδας σε οργανισμούς με έντονο εξαγωγικό προσανατολισμό και διεθνή παρουσία. Αυτή η μετάβαση είναι αποτέλεσμα πολυετών επενδύσεων, καλύτερης οργάνωσης της παραγωγής και στενότερης συνεργασίας μεταξύ παραγωγών, μεταποιητικών επιχειρήσεων και συνεταιριστικών οργανώσεων. Είναι, επίσης, ο λόγος που ο πρωτογενής τομέας της Βόρειας Ελλάδας καταφέρνει να παραμένει ανταγωνιστικός ακόμη και σε ένα περιβάλλον αυξημένου κόστους παραγωγής και έντονου διεθνούς ανταγωνισμού. Ο παραγωγικός χάρτης Η δυναμική της αγροτικής οικονομίας της Βόρειας Ελλάδας αποτυπώνεται και στον παραγωγικό της χάρτη.

“

Το κέντρο βάρους μετατοπίζεται σταδιακά από την απλή παραγωγή στη δημιουργία προστιθέμενης αξίας.

Η περιοχή διαθέτει έντονη εξειδίκευση σε διαφορετικές καλλιέργειες και κλάδους της πρωτογενούς παραγωγής, δημιουργώντας ένα διαφοροποιημένο παραγωγικό μοντέλο, που στηρίζει τόσο τη μεταποίηση όσο και τις εξαγωγές. Στην Κεντρική Μακεδονία, οι νομοί Ημαθίας και Πέλλας αποτελούν διαχρονικά το επίκεντρο της ελληνικής δενδροκαλλιέργειας. Τα ροδάκινα, τα νεκταρίνια, τα κεράσια και τα βερίκοκα της περιοχής καλύπτουν σημαντικό μέρος της εγχώριας παραγωγής και αποτελούν βασική πρώτη ύλη για τη μεταποιητική βιομηχανία. Η ελληνική κομπόστα ροδάκινου εξακολουθεί να αποτελεί ένα από τα πλέον αναγνωρίσιμα εξαγώγιμα προϊόντα της χώρας, με τη συντριπτική πλειονότητα της παραγωγής να κατευθύνεται στις διεθνείς αγορές, επιβεβαιώνοντας τη στενή σύνδεση της περιοχής με τη βιομηχανία τροφίμων. Την ίδια ώρα, η Πιερία και η Καβάλα έχουν αναδειχθεί σε δύο από τα σημαντικότερα κέντρα παραγωγής ακτινιδίου στην Ελλάδα. Οι ευνοϊκές εδαφοκλιματικές συνθήκες, σε συνδυασμό με τις επενδύσεις σε σύγχρονες εγκαταστάσεις διαλογής, ψύξης και αποθήκευσης, έχουν επιτρέψει στο ελληνικό ακτινίδιο να αποκτήσει ισχυρή παρουσία σε ιδιαίτερα απαιτητικές αγορές, όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Κίνα και η Ινδία. Η συνεχής αύξηση των φυτεύσεων τα τελευταία χρόνια αποτυπώνει και τις προοπτικές που διακρίνουν οι παραγωγοί για το συγκεκριμένο προϊόν. Διαφορετική είναι η εικόνα στις Σέρρες, τη Δράμα, τη Ροδόπη και τον Έβρο, όπου

προϊόντα, τα γαλακτοκομικά και το βαμβάκι. Ωστόσο, τα τελευταία χρόνια παρατηρείται σταθερή διεύρυνση της παρουσίας των ελληνικών προϊόντων σε τρίτες χώρες, όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, η Κίνα, η Ιαπωνία και η Ινδία, γεγονός που μειώνει σταδιακά την εξάρτηση από τις παραδοσιακές ευρωπαϊκές αγορές. Παρά τη θετική εικόνα, οι προκλήσεις παραμένουν. Η αύξηση του κόστους παραγωγής, οι υψηλές τιμές ενέργειας και λιπασμάτων, οι ελλείψεις εργατικού δυναμικού και οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής πιέζουν τα περιθώρια κέρδους των παραγωγών. Παράλληλα, η αύξηση των εισαγωγών αγροδιατροφικών προϊόντων υπενθυμίζει ότι η ανταγωνιστικότητα δεν μπορεί πλέον να στηρίζεται αποκλειστικά στην ποιότητα της παραγωγής, αλλά απαιτεί συνεχή επένδυση στην οργάνωση, την καινοτομία και την εξωστρέφεια. Σε αυτό το περιβάλλον, καθοριστικό ρόλο διαδραματίζουν οι οργανωμένοι αγροτικοί συνεταιρισμοί, οι οποίοι τα τελευταία χρόνια έχουν εξελιχθεί από απλές συλλογικές οργανώσεις παραγωγών σε σύγχρονες επιχειρήσεις, με έντονη εξαγωγική δραστηριότητα και σημαντική επενδυτική παρουσία.

κυριαρχούν οι εκτατικές καλλιέργειες. Το σκληρό σιτάρι, ο αραβόσιτος και κυρίως το βαμβάκι αποτελούν τη βάση της τοπικής αγροτικής οικονομίας. Το ελληνικό βαμβάκι εξακολουθεί να διατηρεί σημαντική θέση στις διεθνείς αγορές χάρη στα ποιοτικά χαρακτηριστικά της ίνας του, ενώ το μεγαλύτερο μέρος της παραγωγής εξάγεται προς την Ευρώπη, την Ασία και τη Βόρεια Αφρική, τροφοδοτώντας τη διεθνή κλωστοϋφαντουργία. Παρότι οι καλλιεργούμενες εκτάσεις έχουν περιοριστεί σημαντικά σε σχέση με προηγούμενες δεκαετίες, ο αρωματικός καπνός εξακολουθεί να αποτελεί σημαντική πηγή εισοδήματος για πολλές περιοχές της Ξάνθης, της Ροδόπης και της Πιερίας. Οι ποικιλίες ανατολικού τύπου παραμένουν ιδιαίτερα περιζήτητες στις διεθνείς αγορές, διατηρώντας έναν εξαγωγικό χαρακτήρα που στηρίζεται περισσότερο στην ποιότητα παρά στον όγκο τους. Αξιόλογη παρουσία διατηρεί επίσης η βιομηχανική τομάτα, κυρίως σε περιοχές της Κεντρικής Μακεδονίας, όπου η καλλιέργειά της τροφοδοτεί τη μεταποιητική βιομηχανία, ενισχύοντας την παραγωγή προϊόντων όπως ο τοματοπολτός και οι σάλτσες με εξαγωγικό προσανατολισμό. Οι πυλώνες της ζωικής παραγωγής Σημαντική θέση στον παραγωγικό χάρτη κατέχουν και τα προϊόντα ζωικής παραγωγής. Η Ήπειρος και η Κεντρική Μακεδονία αποτελούν βασικά κέντρα παραγωγής γάλακτος και τυροκομικών προϊόντων, με τη φέτα να

παραμένει ο ισχυρότερος πρεσβευτής της ελληνικής κτηνοτροφίας στις διεθνείς αγορές. Τα τελευταία χρόνια καταγράφεται σταθερή αύξηση της ζήτησης τόσο για τη φέτα όσο και για το ελληνικό γιαούρτι σε αγορές όπως η Γερμανία, το Ηνωμένο Βασίλειο και οι Ηνωμένες Πολιτείες, γεγονός που ενισχύει τις επενδύσεις στην παραγωγή και την τυποποίηση. Αντίστοιχα, η οργανωμένη πτηνοτροφία, με επίκεντρο κυρίως την Ήπειρο και σημαντική παρουσία στην Κεντρική Μακεδονία, αποτελεί έναν ακόμη ισχυρό πυλώνα της αγροδιατροφικής οικονομίας. Η καθετοποιημένη παραγωγή και οι συνεχείς επενδύσεις σε σύγχρονες εγκαταστάσεις έχουν ενισχύσει την ανταγωνιστικότητα του κλάδου, τόσο στην εγχώρια αγορά όσο και στις εξαγωγές. Η εξαγωγική πορεία των προϊόντων της Βόρειας Ελλάδας εξακολουθεί να στηρίζεται κυρίως στις αγορές της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η Γερμανία, η Ιταλία, η Ρουμανία και η Βουλγαρία παραμένουν οι σημαντικότεροι εμπορικοί εταίροι για τα νωπά φρούτα, τα μεταποιημένα

“

Η σημαντικότερη πρόκληση για τον αγροδιατροφικό τομέα της χώρας μας αφορά την κλιματική αλλαγή.

«Κλειδί» οι συνεταιρισμοί Αν υπάρχει ένας παράγοντας που διαφοροποιεί τη Βόρεια Ελλάδα από πολλές άλλες αγροτικές περιοχές της χώρας, αυτός είναι η ισχυρή παρουσία σύγχρονων συνεταιριστικών οργανώσεων. Μακριά από τα στερεότυπα του παρελθόντος, αρκετοί συνεταιρισμοί λειτουργούν πλέον ως ολοκληρωμένες επιχειρήσεις, επενδύοντας στην καινοτομία, την καθετοποίηση της παραγωγής, την πιστοποίηση ποιότητας και τη διεθνή εμπορική δραστηριότητα. Το μοντέλο αυτό έχει αποδειχθεί καθοριστικό για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας των Ελλήνων παραγωγών, καθώς τους επιτρέπει να αποκτούν οικονομίες κλίμακας, καλύτερη διαπραγματευτική δύναμη και πρόσβαση σε αγορές που δύσκολα θα μπορούσαν να προσεγγίσουν μεμονωμένα. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί ο Αγροτικός Πτηνοτροφικός Συνεταιρισμός Ιωαννίνων «ΠΙΝΔΟΣ». Από μια μικρή ομάδα παραγωγών, που ξεκίνησε τη δραστηριότητά της στα τέλη της δεκαετίας του 1950, εξελίχθηκε σε έναν από τους μεγαλύτερους συνεταιρισμούς της χώρας και ηγετική δύναμη της ελληνικής πτηνοτροφίας. Η επιτυχία του βασίζεται στην πλήρη καθετοποίηση της παραγωγής. Από την παραγωγή ζωοτροφών και την εκτροφή μέχρι τη μεταποίηση, την τυποποίηση και τη διανομή, όλα τα στάδια βρίσκονται κάτω από μια ενιαία οργανωτική δομή, γεγονός που εξασφαλίζει σταθερή ποιότητα, έλεγχο του κόστους και υψηλή προστιθέμενη αξία. Παράλληλα, ο συνεταιρισμός επενδύει διαρκώς σε νέες τεχνολογίες, στην ενεργειακή αξιοποίηση υποπροϊόντων και σε πρακτικές βιώσιμης ανάπτυξης, αποδεικνύοντας ότι το συνεταιριστικό μοντέλο μπορεί να συνδυάζει επιχειρηματική αποτελεσματικότητα και κοινωνικό χαρακτήρα. Σε ό,τι αφορά τη ζωική παραγωγή, η Δυτική Μακεδονία φιλοξενεί έναν από τους πιο εξειδικευμένους συνεταιρισμούς της Ευρώπης. Ο Αναγκαστικός Συνεταιρισμός Κροκοπαραγωγών Κοζάνης έχει αναλάβει εδώ και δεκαετίες την αποκλειστική συλλογή, επεξερ►

90ή ΔΕΘ

121

ΡΕΠΟΡΤΑΖ ●

ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

► γασία, τυποποίηση και εμπορία του Κρόκου Κοζάνης ΠΟΠ, ενός προϊόντος με διεθνή αναγνώριση και υψηλή προστιθέμενη αξία. Περισσότεροι από χίλιοι παραγωγοί συμμετέχουν σε ένα οργανωμένο σύστημα που διασφαλίζει την αυθεντικότητα και την ποιότητα του ελληνικού σαφράν, προστατεύοντας παράλληλα τους παραγωγούς από φαινόμενα νοθείας και αθέμιτου ανταγωνισμού. Η παρουσία του προϊόντος στη γαστρονομία, στη φαρμακοβιομηχανία και στην κοσμετολογία αποδεικνύει ότι ακόμη και μια μικρή καλλιέργεια μπορεί να αποκτήσει παγκόσμια εμπορική αξία όταν συνοδεύεται από σωστή οργάνωση και ισχυρό brand. Εξίσου χαρακτηριστική είναι η περίπτωση του Αγροτικού Συνεταιρισμού Βέροιας Venus Growers στην Ημαθία. Ο συνεταιρισμός αποτελεί έναν από τους μεγαλύτερους οργανισμούς μεταποίησης φρούτων στην Ευρώπη και βασικό εξαγωγέα κομπόστας ροδάκινου, φρουτοπολτού και χυμών. Συνεργάζεται με εκατοντάδες παραγωγούς της Κεντρικής Μακεδονίας, επενδύοντας συστηματικά στον εκσυγχρονισμό των εγκαταστάσεων, στην αυτοματοποίηση της παραγωγής και στην ανάπτυξη νέων προϊόντων. Η διεθνής παρουσία του σε δεκάδες αγορές καταδεικνύει ότι η μεταποίηση μπορεί να πολλαπλασιάσει την αξία της πρωτογενούς παραγωγής, ενισχύοντας παράλληλα το εισόδημα των παραγωγών. Σημαντικό παράδειγμα επιτυχημένης συλλογικής οργάνωσης αποτελεί και ο Αγροτικός Συνεταιρισμός Νέστου στην Καβάλα. Η περιοχή έχει εξελιχθεί σε μία από τις σημαντικότερες ζώνες παραγωγής ακτινιδίου της χώρας, με τον συνεταιρισμό να διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στην οργάνωση της παραγωγής, στην τυποποίηση και στην εξαγωγή των προϊόντων. Οι επενδύσεις σε σύγχρονες υποδομές διαλογής και ψύξης επιτρέπουν τη διατήρηση της ποιότητας μέχρι την τελική αγορά, ενώ η συντονισμένη εμπορική πολιτική εξασφαλίζει μεγαλύτερη διαπραγματευτική ισχύ απέναντι στους διεθνείς αγοραστές. Τα παραδείγματα αυτά αναδεικνύουν μια ουσιαστική αλλαγή φιλοσοφίας. Οι σύγχρονοι συνεταιρισμοί δεν περιορίζονται πλέον στη συλλογή της παραγωγής των μελών τους. Επενδύουν σε εγκαταστάσεις, έρευνα, νέες τεχνολογίες, πιστοποιήσεις, εξαγωγικά δίκτυα και διεθνές μάρκετινγκ, λειτουργώντας ουσιαστικά ως επιχειρηματικοί οργανισμοί με μακροπρόθεσμη στρατηγική. Παράλληλα, αποτελούν βασικό μηχανισμό στήριξης των μικρών παραγωγών. Μέσω των συλλογικών επενδύσεων μειώνεται το κόστος παραγωγής, διευκολύνεται η πρόσβαση σε σύγχρονο εξοπλισμό και γεωπονική υποστήριξη, ενώ οι παραγωγοί αποκτούν ισχυρότερη θέση απέναντι στις μεγάλες αλυσίδες λιανικής και στους διεθνείς εμπόρους. Σε μια περίοδο όπου οι απαιτήσεις των αγορών αυξάνονται διαρκώς και οι καταναλωτές ζητούν πιστοποιημένα προϊόντα υψηλής ποιότητας, η οργανωμένη παραγωγή αποτελεί ολοένα και περισσότερο προϋπόθεση για την επιβίωση και την ανάπτυξη του αγροτικού τομέα. Η εμπειρία της Βόρειας Ελλάδας δείχνει ότι το μέλλον του πρωτογενούς τομέα δεν εξαρτάται μόνο από τις αποδόσεις των καλλιεργειών, αλλά και από την ικανότητα των παραγωγών να λειτουργούν συλλογικά, να επενδύουν στην καινοτομία και να δημιουργούν προϊόντα που μπορούν να ανταγωνιστούν με αξιώσεις στις διεθνείς αγορές.

122

90ή ΔΕΘ

Περισσότερους από χίλιους παραγωγούς αριθμεί ο Αναγκαστικός Συνεταιρισμός Κροκοπαραγωγών Κοζάνης, ο οποίος διασφαλίζει την ποιότητα του ελληνικού σαφράν.

δισ. ευρώ οι εξαγωγές της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας το 2024

δισ. ευρώ οι εξαγωγές της Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης το 2024

Οι επιδόσεις των τελευταίων ετών δημιουργούν θετικές προϋποθέσεις για τον κλάδο. Η διατήρηση, όμως, αυτής της δυναμικής θα εξαρτηθεί από την προσαρμογή του αγροδιατροφικού τομέα στις νέες συνθήκες παραγωγής, στις απαιτήσεις των αγορών και στην επιτάχυνση των επενδύσεων σε τεχνολογία και υποδομές. Η σημαντικότερη πρόκληση αφορά την κλιματική αλλαγή. Τα ακραία καιρικά φαινόμενα, οι παρατεταμένες περίοδοι ξηρασίας, οι ανοιξιάτικοι παγετοί και οι έντονες χαλαζοπτώσεις επηρεάζουν ολοένα και περισσότερο τις

αποδόσεις των καλλιεργειών, δημιουργώντας αβεβαιότητα τόσο για τους παραγωγούς όσο και για τις επιχειρήσεις μεταποίησης. Τα τελευταία χρόνια, αρκετές περιοχές της Βόρειας Ελλάδας έχουν βρεθεί αντιμέτωπες με σημαντικές απώλειες στην παραγωγή, γεγονός που καθιστά επιτακτική την ανάγκη επενδύσεων σε σύγχρονα αρδευτικά δίκτυα, αντιχαλαζικά συστήματα και νέες καλλιεργητικές πρακτικές, που θα μειώσουν την έκθεση στους κλιματικούς κινδύνους. Την ίδια στιγμή, το κόστος παραγωγής παραμένει μία από τις μεγαλύτερες πιέσεις για τον πρωτογενή τομέα. Η αύξηση των τιμών της ενέργειας, των λιπασμάτων, των φυτοπροστατευτικών προϊόντων και των ζωοτροφών έχει περιορίσει σημαντικά τα περιθώρια κέρδους, ενώ η έλλειψη εποχικού εργατικού δυναμικού δυσκολεύει ολοένα και περισσότερο τη συγκομιδή πολλών καλλιεργειών, ιδιαίτερα των φρούτων και των κηπευτικών. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η τεχνολογία αποκτά ολοένα και μεγαλύτερη σημασία. Η γεωργία ακριβείας δεν αποτελεί μονάχα μια καινοτομία που αφορά λίγες μεγάλες εκμεταλλεύσεις, αλλά εξελίσσεται σταδιακά σε βασικό εργαλείο για τη μείωση του κόστους και τη βελτίωση της παραγωγικότητας. Η αξιοποίηση αισθητήρων, μετεωρολογικών σταθμών, δορυφορικών δεδομένων και μη επανδρωμένων αεροσκαφών (drones) επιτρέπει στους παραγωγούς να παρακολουθούν με μεγαλύτερη ακρίβεια τις ανάγκες των καλλιεργειών, περιορίζοντας τη χρήση νερού, λιπασμάτων και φυτοπροστατευτικών προϊόντων. Οι μεγαλύτεροι συνεταιρισμοί και οι οργανωμένες ομάδες παραγωγών πρωτοστατούν ήδη σε αυτή τη μετάβαση, παρέχοντας στα μέλη τους τεχνική υποστήριξη, γεωπονικές συμβουλές και πρόσβαση σε νέες τεχνολογίες. Η συλλογική αξιοποίηση αυτών των εργαλείων επιτρέπει ακόμη και σε μικρές οικογενειακές εκμεταλλεύσεις να εφαρμόσουν πρακτικές που μέχρι πριν από λίγα χρόνια θεωρούνταν προνόμιο μεγάλων αγροτικών επιχειρήσεων. Παράλληλα, η αυξανόμενη ζήτηση των διεθνών αγορών για πιστοποιημένα προϊόντα υψηλής ποιότητας, με χαμηλό περιβαλλοντικό αποτύπωμα και πλήρη ιχνηλασιμότητα, δημιουργεί νέες ευκαιρίες, αλλά και νέες απαιτήσεις. Η προσαρμογή στα πρότυπα βιωσιμότητας, οι επενδύσεις στην τυποποίηση και η συνεχής βελτίωση της ποιότητας αναμένεται να αποτελέσουν βασικούς παράγοντες διατήρησης της ανταγωνιστικότητας των ελληνικών αγροτικών προϊόντων. Η Βόρεια Ελλάδα έχει ήδη αποδείξει ότι διαθέτει όλα τα απαραίτητα συγκριτικά πλεονεκτήματα, όπως την εύφορη γη, την εξειδικευμένη παραγωγή, την ισχυρή μεταποιητική βάση και ορισμένους από τους πιο επιτυχημένους συνεταιρισμούς της χώρας. Το επόμενο μεγάλο στοίχημα είναι να μετατρέψει αυτά τα πλεονεκτήματα σε ακόμη μεγαλύτερη προστιθέμενη αξία μέσα από την καινοτομία, την εξωστρέφεια και την καλύτερη οργάνωση της παραγωγής. Σε μια συγκυρία κατά την οποία η αγροδιατροφική ασφάλεια και επάρκεια αποκτά ολοένα μεγαλύτερη σημασία σε διεθνές επίπεδο, ο πρωτογενής τομέας της Βόρειας Ελλάδας δείχνει ότι μπορεί να αποτελέσει έναν από τους βασικούς μοχλούς ανάπτυξης της ελληνικής οικονομίας

ΑΡΘΡΟ ●

Μεγάλο διαπραγματευτικό στοίχημα η ΚΑΠ 2028-2034 Κεντρικός στόχος είναι όχι μόνο η διασφάλιση επαρκών ευρωπαϊκών πόρων, αλλά και η εξασφάλιση μεγαλύτερης ευελιξίας, ώστε οι εθνικές παρεμβάσεις να ανταποκρίνονται στις πραγματικές ανάγκες της ελληνικής γεωργίας

Η Αντώνης Φιλιππής Γενικός γραμματέας Αγροτικής Πολιτικής και Διεθνών Σχέσεων

νέα δημοσιονομική πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής δημιουργεί νέα δεδομένα για τη χρηματοδότηση της γεωργίας. Οι διαθέσιμοι πόροι, οι κρίσιμες μεταρρυθμίσεις και οι ελληνικές προτεραιότητες θα καθορίσουν το μέλλον του πρωτογενούς τομέα για την επόμενη δεκαετία. Η διαμόρφωση του νέου Πολυετούς Δημοσιονομικού Πλαισίου (ΠΔΠ) της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την περίοδο 20282034 αποτελεί μία από τις σημαντικότερες πολιτικές διαπραγματεύσεις των τελευταίων ετών. Στο επίκεντρο βρίσκεται η νέα Κοινή Αγροτική Πολιτική (ΚΑΠ), η οποία καλείται να ανταποκριθεί σε ένα περιβάλλον αυξημένων γεωπολιτικών, οικονομικών και περιβαλλοντικών προκλήσεων. Η συζήτηση δεν περιορίζεται στο ύψος των ευρωπαϊκών κονδυλίων. Αφορά τον ίδιο τον ρόλο της γεωργίας στην Ευρώπη, τη διασφάλιση της επισιτιστικής ασφάλειας, τη στρατηγική αυτονομία της Ένωσης, την προστασία της υπαίθρου και τη βιωσιμότητα της αγροτικής παραγωγής σε μια εποχή έντονων ανακατατάξεων. Η Ελλάδα έχει διαμορφώσει από την πρώτη στιγμή σαφή θέση: η Κοινή Αγροτική Πολιτική πρέπει να διατηρήσει τον αυτόνομο χαρακτήρα της, να παραμείνει ισχυρά χρηματοδοτούμενη και να συνεχίσει να αποτελεί έναν από τους βασικούς πυλώνες της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης. Η γεωργία δεν είναι απλώς ένας ακόμη παραγωγικός τομέας. Συνδέεται άμεσα με την κοινωνική συνοχή, την περιφερειακή ανάπτυξη, την προστασία του φυσικού περιβάλλοντος και την ασφάλεια των τροφίμων για περισσότερους από 450 εκατομμύρια Ευρωπαίους πολίτες. Νέες προτεραιότητες, περιορισμένοι πόροι Οι διαπραγματεύσεις πραγματοποιούνται σε ένα ιδιαίτερα απαιτητικό δημοσιονομικό πε-

124

90ή ΔΕΘ

ριβάλλον. Η Ευρωπαϊκή Ένωση καλείται να χρηματοδοτήσει νέες στρατηγικές προτεραιότητες, όπως η άμυνα, η ενεργειακή μετάβαση και η ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής οικονομίας, την ίδια στιγμή που επιχειρεί να διατηρήσει ισχυρές τις παραδοσιακές πολιτικές συνοχής και αγροτικής ανάπτυξης. Το αναθεωρημένο διαπραγματευτικό πλαίσιο προβλέπει μείωση περίπου 2% του συνολικού προϋπολογισμού του νέου ΠΔΠ, γεγονός που αποτυπώνει τις πιέσεις αρκετών κρατών-μελών υπέρ μιας πιο περιοριστικής δημοσιονομικής πολιτικής. Ωστόσο, ταυτόχρονα καταγράφεται αύξηση περίπου 7 δισ. ευρώ στους πόρους των Εθνικών και Περιφερειακών Σχεδίων Εταιρικής Σχέσης, γεγονός που δημιουργεί νέα περιθώρια χρηματοδότησης. Ιδιαίτερα σημαντικό είναι ότι η ελάχιστη χρηματοδοτική περιχαράκωση για τις άμεσες ενισχύσεις της ΚΑΠ διατηρείται αμετάβλητη. Παρ’ όλα αυτά, η τελική εξασφάλιση πρόσθετων πόρων εξακολουθεί να αποτελεί αντικείμενο διαπραγμάτευσης, καθώς θα εξαρτηθεί από τις επιλογές που θα κάνουν τα κράτη-μέλη κατά την κατάρτιση των εθνικών τους σχεδίων.

Εξίσου κρίσιμες με το ύψος των χρηματοδοτήσεων είναι οι αλλαγές που σχεδιάζονται στον τρόπο εφαρμογής της νέας ΚΑΠ.

Περισσότεροι πόροι από όσους δείχνουν οι πρώτοι αριθμοί Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτείνει ελάχιστη

δεσμευμένη χρηματοδότηση περίπου 300 δισ. ευρώ για τη νέα ΚΑΠ. Το ποσό αυτό, όμως, δεν αντικατοπτρίζει το σύνολο των χρηματοδοτικών δυνατοτήτων που δημιουργούνται. Η νέα πρόταση εισάγει δύο επιπλέον χρηματοδοτικούς μηχανισμούς. Ο πρώτος αφορά τον «αγροτικό στόχο», μέσω του οποίου έως και το 10% των πόρων των Εθνικών και Περιφερειακών Σχεδίων μπορεί να διοχετευθεί σε δράσεις υπέρ των αγροτικών περιοχών. Ο δεύτερος προβλέπει την εμπροσθοβαρή αξιοποίηση πόρων που είχαν αρχικά προγραμματιστεί για μεταγενέστερη αναθεώρηση των προγραμμάτων. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, οι δύο αυτοί μηχανισμοί μπορούν να προσθέσουν περίπου 93,7 δισ. ευρώ στη χρηματοδότηση της γεωργίας, ανεβάζοντας το συνολικό διαθέσιμο πακέτο στα περίπου 393,7 δισ. ευρώ, δηλαδή υψηλότερα από τα αντίστοιχα επίπεδα της περιόδου 2021-2027 σε τρέχουσες τιμές. Οι προοπτικές για την Ελλάδα Για τη χώρα μας, η ελάχιστη προβλεπόμενη χρηματοδότηση ανέρχεται σε 14,6 δισ. ευρώ. Ωστόσο, το ποσό αυτό δεν περιλαμβάνει σημαντικές πηγές χρηματοδότησης, όπως τα προγράμματα έρευνας και καινοτομίας, η μεταφορά γνώσης, το LEADER, τα σχολικά προγράμματα, τα εργαλεία διαχείρισης κρίσεων και άλλες εξειδικευμένες παρεμβάσεις. Με την πλήρη αξιοποίηση όλων των διαθέσιμων εργαλείων, οι συνολικοί πόροι που μπορεί να κατευθυνθούν στον ελληνικό αγροτικό τομέα εκτιμάται ότι μπορούν να ξεπεράσουν τα 20,6 δισ. ευρώ, δηλαδή σχεδόν 1 δισ. επιπλέον από την προηγούμενη ΚΑΠ. Ακόμη περισσότερες δυνατότητες αναμένεται να δημιουργηθούν μέσα από το νέο Ταμείο Ανταγωνιστικότητας, τα ευρωπαϊκά προγράμματα καινοτομίας και τα χρηματοδο-

δισ. η αύξηση στους πόρους των Εθνικών και Περιφερειακών Σχεδίων Εταιρικής Σχέσης δισ. ευρώ το συνολικό διαθέσιμο πακέτο για χρηματοδότηση της γεωργίας

τικά εργαλεία του Catalyst Europe. Η εξέλιξη αυτή δημιουργεί σημαντικές προοπτικές, υπό την προϋπόθεση ότι η χώρα θα σχεδιάσει εγκαίρως ένα συνεκτικό εθνικό σχέδιο, το οποίο θα αξιοποιεί κάθε διαθέσιμη ευρωπαϊκή πηγή χρηματοδότησης. Κρίσεις και μεταρρυθμίσεις Ιδιαίτερη σημασία αποκτούν και οι νέες προβλέψεις για τη διαχείριση κρίσεων. Οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής, των ακραίων καιρικών φαινομένων και των ζωονόσων καθιστούν αναγκαία την ύπαρξη ταχύτερων και αποτελεσματικότερων μηχανισμών παρέμβασης. Η δυνατότητα πρόσβασης των κρατών-μελών στο EU Facility για φυσικές καταστροφές και υγειονομικές κρίσεις, σε συνδυασμό με την κατάργηση του μηχανισμού cascade, ενισχύει σημαντικά την ευρωπαϊκή εργαλειοθήκη διαχείρισης κρίσεων και προσφέρει μεγαλύτερη ασφάλεια στους παραγωγούς. Εξίσου κρίσιμες με το ύψος των χρηματοδοτήσεων είναι οι αλλαγές που σχεδιάζονται στον τρόπο εφαρμογής της νέας ΚΑΠ. Ο ορισμός του ενεργού αγρότη, το καθεστώς των ενισχύσεων προς τους συνταξιούχους παραγωγούς, η αναθεώρηση των ανώτατων ορίων των άμεσων ενισχύσεων,

δισ. ευρώ οι πόροι που μπορεί να κατευθυνθούν στον ελληνικό αγροτικό τομέα

η ενίσχυση της γεωργικής εκπαίδευσης, η ανάπτυξη ενός σύγχρονου συστήματος γεωργικών συμβούλων, η ενσωμάτωση της ψηφιακής τεχνολογίας και της καινοτομίας, καθώς και η στήριξη της μεταποίησης και της βιώσιμης διαχείρισης των υδατικών πόρων αποτελούν ορισμένα μόνο από τα κρίσιμα ζητήματα που θα κληθούν να αντιμετωπίσουν τα κράτη-μέλη. Οι αποφάσεις αυτές θα επηρεάσουν άμεσα τη δομή της ελληνικής γεωργίας, την ανταγωνιστικότητα των εκμεταλλεύσεων και την ικανότητα του πρωτογενούς τομέα να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις της πράσινης και ψηφιακής μετάβασης. Η διαπραγματευτική στρατηγική της χώρας Η Ελλάδα συμμετέχει ενεργά στις ευρωπαϊκές διαβουλεύσεις, διαμορφώνοντας κοινές θέσεις με κράτη-μέλη που υποστηρίζουν τη διατήρηση μιας ισχυρής Κοινής Αγροτικής Πολιτικής. Κεντρικός στόχος είναι όχι μόνο η

διασφάλιση επαρκών πόρων, αλλά και η εξασφάλιση μεγαλύτερης ευελιξίας, ώστε οι εθνικές παρεμβάσεις να ανταποκρίνονται στις πραγματικές ανάγκες της ελληνικής γεωργίας. Η στήριξη των μικρών και μεσαίων εκμεταλλεύσεων, των νέων αγροτών, των ορεινών και νησιωτικών περιοχών και η ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας του πρωτογενούς τομέα αποτελούν βασικές προτεραιότητες της ελληνικής θέσης. Η επόμενη περίοδος θα είναι καθοριστική. Οι αποφάσεις που θα ληφθούν δεν θα επηρεάσουν μόνο την κατανομή των ευρωπαϊκών πόρων, αλλά θα καθορίσουν το παραγωγικό μοντέλο της ευρωπαϊκής γεωργίας για την επόμενη δεκαετία. Για την Ελλάδα, η πρόκληση είναι διπλή: να διασφαλίσει το μέγιστο δυνατό χρηματοδοτικό αποτέλεσμα και, ταυτόχρονα, να αξιοποιήσει τη νέα ΚΑΠ ως εργαλείο εκσυγχρονισμού, βιώσιμης ανάπτυξης και ανανέωσης του πρωτογενούς τομέα. Εν κατακλείδι: Η νέα ΚΑΠ δεν είναι ένα πρόγραμμα χρηματοδοτήσεων του πρωτογενούς τομέα. Είναι ένα συγκεκριμένο σχέδιο για ανάπτυξη της ελληνικής αγροτικής παραγωγής κατά την επόμενη δεκαετία. Μέσα από την ΚΑΠ παράγουμε αξία και χτίζουμε το αύριο της ελληνικής υπαίθρου!

Οι αποφάσεις που θα ληφθούν δεν θα επηρεάσουν μόνο την κατανομή των ευρωπαϊκών πόρων, αλλά θα καθορίσουν το παραγωγικό μοντέλο της ευρωπαϊκής γεωργίας για την επόμενη δεκαετία.

90ή ΔΕΘ

125

ΡΕΠΟΡΤΑΖ ●

126

90ή ΔΕΘ

ΜΕΓΑΛΟ ΕΠΕΝΔΥΤΙΚΌ ΜΠΑΡΆΖ ΣΤΟΝ ΤΟΥΡΙΣΜΌ Χαλκιδική, Θεσσαλονίκη, Θάσος-Καβάλα και Πιερία πρωταγωνιστούν στην κατασκευή και δημιουργία ξενοδοχειακών μονάδων, έχοντας ισχυρό αποτύπωμα στον τουριστικό επενδυτικό χάρτη της χώρας μας με τοποθετήσεις κεφαλαίων εγχώριων και μη Της Βάσως Βεγίρη vvegiri@naftemporiki.gr

►

90ή ΔΕΘ

127

ΡΕΠΟΡΤΑΖ ●

►

ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΕΣ ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ

Χ

αλκιδική και Θεσσαλονίκη πρωταγωνιστούν στις ξενοδοχειακές και μικτές τουριστικές επενδύσεις στη Βόρεια Ελλάδα, με τη Θάσο και τα παράλια της Καβάλας να ακολουθούν κατά πόδας και την Πιερία να παρουσιάζει μικρότερη μεν, αλλά καλή κινητικότητα. Χαλκιδική Τα τελευταία χρόνια, η Χαλκιδική συνεχίζει όχι απλώς να προσελκύει νέες ξενοδοχειακές ή/και μικτές τουριστικές επενδύσεις, αλλά πλέον έχουν τοποθετηθεί στην αγορά της μεγάλα ονόματα διεθνών αλυσίδων, που αναλαμβάνουν το μάνατζμεντ είτε νέων είτε υφιστάμενων ξενοδοχείων, ενώ επίσης συνεχώς αυξάνονται και οι τοποθετήσεις κεφαλαίων από το εξωτερικό. Χαρακτηριστικό πρόσφατο παράδειγμα αποτελεί η υπογραφή Συμφωνίας Μετόχων (Shareholders Agreement) μεταξύ της JTA Investment International Holding από το Κατάρ και της Happy Holidays A.E., για μια στρατηγικής σημασίας επένδυση, ύψους 65 εκατ. ευρώ, τη δημιουργία του SARTIMARE Beach Resort & Spa στη Σάρτη Χαλκιδικής. Η επένδυση αναμένεται να ολοκληρωθεί πλήρως το 2030, αλλά το συγκρότημα θα λειτουργήσει νωρίτερα. Φέτος τέθηκε σε λειτουργία το πεντάστερο, adultsonly, παραθαλάσσιο resort «Meravia - Leonardo Limited Edition» της ισραηλινής Leonardo Hotels & Resorts Mediterranean του Ομίλου Fattal στην Άφυτο. Πρόκειται για το πρώην ξενοδοχείο Cora που εξαγοράστηκε τον Ιανουάριο από την Bain Capital και η συνολική επένδυση ξεπερνά τα 45 εκατ. ευρώ. Τη Χαλκιδική βολιδοσκοπεί και η μεγάλη αμερικανική αλυσίδα Hilton, όπως έχει γνωστοποιήσει η διοίκησή της, ενώ το 2028 αναμένεται να ανοίξει πύλες το Diaporos Green Retreat, η πεντάστερη επένδυση 42 εκατ. ευρώ της εταιρείας ΣΤΑΝΤΑ, συμφερόντων Σταύρου Ανδρεάδη, στο γραφικό νησάκι Διάπορος απέναντι από τη Βουρβουρού στη Σιθωνία. Η ΣΜΠΕ (Στρατηγική Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων) της επένδυσης έλαβε «πράσινο φως» κατά πλειοψηφία από τον Δήμο Σιθωνίας. Τον Απρίλιο του 2029 αναμένεται, στο μεταξύ, να ανοίξει στην Καλλιθέα Κασσάνδρας το πρώτο Ikos Grand Resort, το «Ikos Kassandra», από τον Όμιλο Sani/Ikos (SIG), με την πλήρη ανακατασκευή των τριών ξενοδοχείων, που εξαγόρασε από την Golman Sachs (πρώην ξενοδοχεία του Ομίλου Γρηγοριάδη - GHotels), δηλαδή των μονάδων Athos Palace, Pallini Beach και Theophano Imperial. Σύμφωνα με τη διοίκηση του ομίλου, πρόκειται για μια στρατηγική επένδυση συνολικού ύψους 400 εκατ. ευρώ. Επίσης, στην Κασσάνδρα και πιο συγκεκριμένα στην περιοχή της Σάνης βρίσκεται στα σκαριά επένδυση-μαμούθ από την ONYX για τη δημιουργία ενός ολοκληρωμένου τουριστικού και αγροτουριστικού θερέτρου διεθνών προδιαγραφών, που αθροιστικά θα αγγίξει τα 500 εκατ. ευρώ. Σε πεντάστερο ξενοδοχείο με την επωνυμία «Medite Resort» αναβαθμίστηκε, επίσης, το τριών αστέρων Kassandra Mare Resort στην περιοχή στο 3ο χλµ. Ν. Μουδανιών - Ποτίδαιας, του Δήμου Προποντίδας, με επένδυση ύψους 15 εκατ. ευρώ από τη Medite

128

90ή ΔΕΘ

Σε πεντάστερο ξενοδοχείο με την επωνυμία «Medite Resort» αναβαθμίστηκε το «Kassandra Mare Resort».

Επένδυση ύψους 8 εκατ. «τρέχει» στο πεντάστερο «Holiday Inn Thessaloniki» για τη ριζική ανακαίνιση επτά ορόφων.

Το «Alexandrou Chora Resort», στην Καβάλα, μια επένδυση ύψους 100 εκατ.

Σε λειτουργία το «Ammos Luxury Pool Villas» στην Ολυμπιακή Ακτή της Πιερίας.

Resort Α.Ε., ενώ επίσης φέτος έλαβε «πράσινο φως» η επένδυση για τη μετατροπή του κλειστού από το 2020 ξενοδοχείου Macedonian Sun στην Καλλιθέα Κασσάνδρας σε τετράστερη μονάδα, κατά συνέπεια άνοιξε ο δρόμος για την έκδοση οικοδομικής άδειας. Η εν λόγω επένδυση αποτελεί το πρώτο μεγάλο επενδυτικό βήμα της γνωστής ξενοδοχειακής οικογένειας Γρηγοριάδη, μετά την πώληση των τριών ξενοδοχείων της στη Χαλκιδική στην Goldman Sachs, που με τη σειρά της, όπως προαναφέρεται, τα πούλησε στον Όμιλο Sani/Ikos. Στα σκαριά βρίσκεται, τέλος, σύνθετη οικιστική-τουριστική επένδυση άνω των 10 εκατ. ευρώ σε έκταση περίπου 44 στρεμμάτων στη Γερακινή της Χαλκιδικής από την τουρκική κατασκευαστική εταιρεία Ege Yapi, αξιοποιώντας το πρόγραμμα Golden Visa. Το κύριο μέρος του project, που φέρει την επωνυμία «Oliville Halkidiki», αφορά την κατασκευή συγκροτήματος 178 επιπλωμένων βιλών. Επίσης, περιλαμβάνει πισίνες, καταστήματα, μικρή ξενοδοχειακή μονάδα, αθλητικές εγκαταστάσεις, κέντρο Spa, χώρους εστίασης και μπαρ κ.ο.κ. και στόχος είναι η ολοκλήρωση της επένδυσης το 2028. Φορέας υλοποίησης είναι η ελληνική θυγατρική του τουρκικού κατασκευαστικού Ομίλου Oliville Hospitality Management Α.Ε., που έχει συσταθεί και εγγραφεί στο ΓΕΜΗ με έδρα τον Πολύγυρο Χαλκιδικής.

Θεσσαλονίκη Στη Θεσσαλονίκη, σε εξέλιξη βρίσκεται η μεγάλη επένδυση -της τάξης των 35 εκατ. ευρώ- του Ομίλου Electra Hotels & Resorts για την κατασκευή του νέου ξενοδοχείου της στη Θεσσαλονίκη στη συμβολή των οδών Τσιμισκή, Εθνικής Αμύνης και Δαγκλή, σε απόσταση αναπνοής από τη ΔΕΘ. Η νέα μονάδα, δυναμικότητας 165 δωματίων, θα αποτελέσει το δεύτερο ξενοδοχείο Electra στην πόλη και αναμένεται να τεθεί σε λειτουργία το καλοκαίρι του 2027. Το 2029 αναμένεται να λειτουργήσει στην περιοχή της δυτικής εισόδου της πόλης και στο πλαίσιο του mega project της ανάπλασης από την Dimand του εμβληματικού διατηρητέου πρώην βιομηχανικού συγκροτήματος «ΦΙΞ», το «Hilton Thessaloniki» με διττή παρουσία: Ένα νέο βιοκλιματικό πολυώροφο ξενοδοχείο πολυτελείας με 153 δωμάτια και σουίτες σε προβλεπόμενο συνολικό εμβαδόν 11.250 τ.μ. και άλλα 31 δωμάτια σε διατηρητέο κτίριο της ιστορικής πρώην ζυθοποιίας, το οποίο θα ανακατασκευαστεί σε ξενοδοχείο, που θα διαθέτει επίσης υπερσύγχρονο Κέντρο Ευεξίας και συνεδριακούς χώρους σε συνολικό εμβαδόν περίπου 7.000 τ.μ. Η παρουσία της Hilton στη Θεσσαλονίκη θα φέρει την αρχιτεκτονική υπογραφή του διεθνούς καταξιωμένου γραφείου Foster and Partners. Στις αρχές του 2027 αναμένεται να τεθεί σε λειτουργία το νέο υπερπολυτελές ξενοδοχείο της Nilie Primium Hospitality στην οδό Ερμού στο κέντρο της Θεσσαλονίκης, ενώ δρομολογημένη είναι επίσης από τη Zafido Holding Ltd η μετατροπή σε ξενοδοχείο του εμβληματικού Μανδαλιδείου Μεγάρου στη συμβολή της λεωφόρου Νίκης με την οδό Βογατσικού. Το εν

“

Το 2029 αναμένεται να λειτουργήσει στην περιοχή της δυτικής εισόδου της Θεσσαλονίκης το «Hilton Thessaloniki».

Στα σκαριά μεγάλη μικτή τουριστική επένδυση της MATENISA TRADING CO., συμφερόντων Δημήτρη Μελισσανίδη, στην Ακτή και Κάμπινγκ της Αγίας Τριάδας. Το project αφορά τη δημιουργία υπερσύγχρονου τουριστικού συγκροτήματος, με πεντάστερο ξενοδοχείο και παραθεριστικές κατοικίες.

λόγω ακίνητο ανήκει στο ΑΠΘ. Επένδυση ύψους 8 εκατ. ευρώ «τρέχει» στο πεντάστερο «Holiday Inn Thessaloniki» για τη ριζική ανακαίνιση επτά ορόφων, ενώ έχει προηγηθεί η ριζική ανακαίνιση της ρεσεψιόν και του τελευταίου ορόφου-roof garden. Οι δύο όροφοι (8ος και 7ος) ολοκληρώνονται προσεχώς και στα τέλη του έτους θα ξεκινήσει η ριζική ανακαίνιση άλλων δύο ορόφων, με προοπτική ολοκλήρωσης της εν λόγω επένδυσης σε ορίζοντα διετίας. Επένδυση 3 εκατ. ευρώ για την κατασκευή νέου τετράστερου ξενοδοχείου -του δεύτερού της στη Θεσσαλονίκη μετά το πεντάστερο Porto Palace- δρομολογεί η γνωστή ξενοδοχειακή οικογένεια Μαμαδά σε ιδιόκτητο οικόπεδο κοντά στο υπό κατασκευή Μουσείο Ολοκαυτώματος. Ενδιαφέρον για τη δημιουργία ξενοδοχείου «Moxy» στη Θεσσαλονίκη φέρεται να έχει ο Όμιλος Marriott Hotels σε συνέχεια της επιτυχημένης παρουσίας του στην πόλη με το ξενοδοχείο «Monasty», ενώ επίσης η Leonardo Hotels & Resorts Mediterranean που έχει παρουσία στην πόλη με το «Nyx» έχει εκφράσει την πρόθεσή της να διευρύνει την παρουσία της στη Θεσσαλονίκη, την οποία φέρεται να βολιδοσκοπεί και η αλυσίδα Radisson. Τον Μάρτιο του 2026 ο Όμιλος Μπλε Κέδρος έλαβε την οικοδομική άδεια για τη μερική αλλαγή χρήσης του οκταώροφου ακινήτου επί της οδού Ζεύξιδος 8 στη Θεσσαλονίκη, με επένδυση 2,35 εκατ. ευρώ. Η μελέτη αφορά την ανακατασκευή και μετατροπή κτιρίου γραφείων σε ξενοδοχείο τεσσάρων αστέρων, δυναμικότητας 52 δωματίων. Οι εργασίες αναμένεται να ολοκληρωθούν στα τέλη του 2026. Στα σκαριά βρίσκεται επίσης η λειτουργία του

«Green Bottle Boutique Hotel» σε διατηρητέο κτίριο και η αναβάθμιση του «Tourist Hotel» στην οδό Μητροπόλεως σε πεντάστερο από την «Όμικρον Άλφα ΙΚΕ» του επιχειρηματία Κώστα Αμοιρίδη. Επίσης στη Θεσσαλονίκη, η Aluma -θυγατρική της ισραηλινής Isrotel- σχεδιάζει τη λειτουργία ξενοδοχείου στο ιστορικό κτίριο «Βιέννη» στην οδό Εγνατία. Το διατηρητέο ακίνητο, που χτίστηκε την περίοδο 19291931 και είχε αφήσει εποχή ως ξενοδοχείο πολυτελείας της εποχής εκείνης, θα επιστρέψει στην αρχική χρήση του. Εκτός του πολεοδομικού συγκροτήματος, στα σκαριά βρίσκεται μεγάλη μικτή τουριστική επένδυση της MATENISA TRADING CO., συμφερόντων Δημήτρη Μελισσανίδη, στην Ακτή και Κάμπινγκ της Αγίας Τριάδας, σε έκταση που απέκτησε μέσω διαγωνισμού του ΤΑΙΠΕΔ έναντι 19,5 εκατ. ευρώ. Το project αφορά τη δημιουργία υπερσύγχρονου τουριστικού συγκροτήματος με πεντάστερο ξενοδοχείο και παραθεριστικές κατοικίες. Καβάλα - Θάσος Στα παράλια της Καβάλας, πρωταγωνιστικό ρόλο στις τουριστικές και οικιστικές επενδύσεις διαδραματίζει ο Όμιλος Κουρτίδη με το «Alexandrou Chora Resort», επένδυση της τάξης των 100 εκατ. ευρώ, που θα αποτε-

“

Στη Θάσο καταγράφεται έντονη κινητικότητα όσον αφορά κυρίως τετράστερες ξενοδοχειακές μονάδες.

λείται από πολυτελές ξενοδοχειακό συγκρότημα, τουριστικό χωριό τουλάχιστον 200 κατοικιών και πολιτιστικό θεματικό πάρκο, και με το οικιστικό project «The Nea Polis», ύψους 150 εκατ. ευρώ, που αφορά τη δημιουργία επτά μεγάλων οικιστικών συγκροτημάτων. Πρόσφατα, επίσης, εντάχθηκε στο καθεστώς της «Ενίσχυσης Τουριστικών Επενδύσεων» του αναπτυξιακού νόμου 4887/2022 νέα ξενοδοχειακή επένδυση τεσσάρων αστέρων, επί της πλατείας Δ. Καραολή στην παραλία της Καβάλας, από την εταιρεία «ΤΣΑΛΑΠΕΤΕΙΝΟΣ Ε.Ε.», η οποία ανέρχεται στα 987.453 ευρώ. Στην αντικρινή Θάσο καταγράφεται έντονη κινητικότητα όσον αφορά κυρίως τετράστερες ξενοδοχειακές μονάδες. Το 2025 και φέτος έχουν τεθεί σε λειτουργία 21 νέες ξενοδοχειακές μονάδες ή συγκροτήματα διαμερισμάτων, τεσσάρων και τριών αστέρων, ενώ τον φετινό Μάιο δόθηκε έγκριση για τη δημιουργία ενός ακόμη τετράστερου ξενοδοχείου στον Λιμένα. Πιερία Στην Πιερία οι σημαντικότερες νέες εξελίξεις είναι η επένδυση ύψους 10 εκατ. ευρώ για την επέκταση και αναβάθμιση στην κατηγορία των πέντε αστέρων του τετράστερου ξενοδοχείου «Mediterranean Princess Adult Hotel» του Ομίλου «Mediterranean Hotels» και η ολοκλήρωση και λειτουργία του «Ammos Luxury Pool Villas» (συγκρότημα 33 βιλών προς πώληση ή ενοικίαση) στην Ολυμπιακή Ακτή. Στα σκαριά βρίσκεται, επίσης, επένδυση 11 εκατ. ευρώ για τη δημιουργία του «Ολύμπου Ελαιών», ενός πεντάστερου ξενοδοχειακού συγκροτήματος στην Πλάκα Λιτοχώρου Πιερίας, από τους εξ Ελβετίας Έλληνες Κωνσταντίνο και Σωτήριο Μπίνα

90ή ΔΕΘ

129

ΡΕΠΟΡΤΑΖ ●

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ΕΙΣΙΤΗΡΙΑ «ΚΟΒΕΙ» Η ΚΡΟΥΑΖΙΕΡΑ Με αιχμή τη Θεσσαλονίκη και εν συνεχεία την Καβάλα, τα λιμάνια Μακεδονίας και Θράκης διεκδικούν μερίδιο από μια αγορά που παραμένει ισχυρή, παρά τις πιέσεις από την κρίση στη Μ. Ανατολή

125.000

Του Γιώργου Φωκιανού gfokianos@naftemporiki.gr

2025

2024

2023

2022

2021

11.777

36.670

60.900

86.166

Α Φ Ι Ξ Ε Ι Σ Ε Π Ι Β ΑΤ Ω Ν Κ Ρ Ο ΥΑ Ζ Ι Ε ΡΑ Σ ΣΤΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ

Πηγή: Ένωση Λιμένων Ελλάδος (ΕΛΙΜΕ)

Η Θεσσαλονίκη ενισχύει την ποιότητα και τη διαφοροποίηση του χαρτοφυλακίου των εταιρειών κρουαζιέρας που την επιλέγουν.

130

90ή ΔΕΘ

Σ

ε σταδιακή αλλά σαφή αναβάθμιση του ρόλου της στον χάρτη της ελληνικής κρουαζιέρας προχωρά η Βόρεια Ελλάδα, με τη Θεσσαλονίκη να λειτουργεί ως βασικός κόμβος, την Καβάλα να ενισχύει σταθερά τη θέση της, ενώ και μικρότερα λιμάνια της Μακεδονίας και της Θράκης διεκδικούν μερίδιο από μια αγορά που παραμένει ιδιαίτερα δυναμική, παρά τις γεωπολιτικές αναταράξεις. Η αυξανόμενη παρουσία κρουαζιερόπλοιων στη Θεσσαλονίκη αναδεικνύει τη δυνατότητα διασύνδεσης των λιμανιών της Βόρειας Ελλάδας σε ενιαία περιφερειακά δρομολόγια, που συνδυάζουν τη σύνδεση με την Κωνσταντινούπολη, το Βόρειο Αιγαίο και άλλους προορισμούς της Ανατολικής Μεσογείου. Μάλιστα, δρομολόγια που εξυπηρετούν ταυτόχρονα τη Θεσσαλονίκη με την Καβάλα μπορεί να ενισχύσουν τη δημιουργία ενός ολοκληρωμένου προϊόντος κρουαζιέρας, στο οποίο τα λιμάνια δεν λειτουργούν ανταγωνιστικά, αλλά συμπληρωματικά. Ειδικά για τη συμπρωτεύουσα, ο συνολικός αριθμός προσεγγίσεων κρουαζιερόπλοιων μέχρι το τέλος του 2026 αναμένεται να φτάσει τις 60. Ο Αύγουστος ήταν πιο ήπιος, όμως ο Σεπτέμβριος και ο Οκτώβριος αναμένονται ιδιαίτερα ισχυροί. Η ΟΛΘ Α.Ε. χαρακτηρίζει τη χρονιά καλή, λαμβάνοντας υπόψη

τις πιέσεις που ασκεί η κρίση στη Μέση Ανατολή στα προγράμματα των εταιρειών. Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, η Θεσσαλονίκη έχει ήδη διανύσει μεγάλη απόσταση σε σχέση με τις αρχές της τρέχουσας δεκαετίας. Οι προσεγγίσεις κρουαζιερόπλοιων αυξήθηκαν από 17 το 2021 (11.777 επιβάτες) σε 61 το 2022 (36.670 επιβάτες) και 68 το 2023 (60.900 επιβάτες). Επίσης, τα στοιχεία της Ένωσης Λιμένων Ελλάδος δείχνουν ότι το 2025 η Θεσσαλονίκη κατέγραψε 69 αφίξεις κρουαζιερόπλοιων και 86.166 επιβάτες, έναντι 81 αφίξεων και 125.000 επιβατών το 2024. Την ίδια ώρα, το λιμάνι απέκτησε δυνατότητα home porting και ταυτόχρονου ελλιμενισμού δύο κρουαζιερόπλοιων. Η εξέλιξη αυτή έχει διευρύνει την ακτίνα επιρροής της κρουαζιέρας πέρα από την παραλιακή ζώνη, στηρίζοντας την εστίαση, το λιανεμπόριο, τα τουριστικά γραφεία, τις μεταφορές, τα logistics και τη λειτουργία των πολιτιστικών χώρων. Παράλληλα, οι επισκέπτες έχουν τη δυνατότητα να κινηθούν τόσο στο πολεοδομικό συγκρότημα όσο και προς σημαντικούς προορισμούς της ενδοχώρας, όπως το Δίον, η Βεργίνα και ο Όλυμπος. Στελέχη του κλάδου επισημαίνουν στη «Ν» ότι το στοιχείο αυτό αποτελεί βασικό συγκριτικό πλεονέκτημα της Θεσσαλονίκης, η οποία μπορεί να λειτουργήσει

“

Η αυξανόμενη παρουσία κρουαζιερόπλοιων στη Θεσσαλονίκη αναδεικνύει τη δυνατότητα διασύνδεσης των λιμανιών της Βόρειας Ελλάδας με την Κωνσταντινούπολη, το Βόρειο Αιγαίο και άλλους προορισμούς της Ανατολικής Μεσογείου.

ταυτόχρονα ως αστικός, πολιτιστικός, γαστρονομικός και ιστορικός προορισμός, αλλά και ως πύλη προς ένα ευρύτερο τόξο αξιοθέατων της Μακεδονίας. Σύμφωνα με τις προβλέψεις τους, το επόμενο διάστημα εκτιμάται πως θα είναι θετικό, καθώς, παρά τις πιέσεις που ασκούν οι γεωπολιτικές εξελίξεις στα προγράμματα των εταιρειών, οι φθινοπωρινοί μήνες παραμένουν παραδοσιακά ισχυροί για την κρουαζιέρα στην περιοχή. Ισχυρό χαρτοφυλάκιο εταιρειών Παρά τις λιγότερες προσεγγίσεις σε σύγκριση με προηγούμενες χρονιές, η Θεσσαλονίκη ενισχύει την ποιότητα και τη διαφοροποίηση του χαρτοφυλακίου των εταιρειών που την επιλέγουν. Η Viking Cruises εμφανίζεται το 2026 με πέντε διαφορετικά πλοία και εννέα προσεγγίσεις, έναντι τεσσάρων το προηγούμενο έτος. Η Norwegian Cruise Line επιστρέφει μετά από

έναν χρόνο απουσίας με το «Norwegian Viva», ενώ ο γαλλικός όμιλος Ponant δίνει το «παρών» με τα πολυτελή «Le Boreal», «Le Dumont d' Urville» και «Le Champlain». Για πρώτη φορά εμφανίζεται στην πόλη η Windstar Cruises με το «Star Legend», το οποίο θα πραγματοποιήσει δύο διανυκτερεύσεις. Σταθερή παραμένει η παρουσία του «Celebrity Infinity», ενώ το «Explora II» της Explora Journeys εντάσσει εκ νέου τη Θεσσαλονίκη στο πρόγραμμά της. Οι λίγες αλλά πολύτιμες διανυκτερεύσεις αποκτούν ιδιαίτερη σημασία, καθώς αυξάνουν τον χρόνο παραμονής και τη δαπάνη των επιβατών, ενώ λειτουργούν ως δοκιμή για την επιστροφή του home port σε μεγαλύτερη κλίμακα. Ακόμη πιο σημαντική θεωρείται η είσοδος της TUI Cruises από το 2027. Η γερμανική εταιρεία εντάσσει τη Θεσσαλονίκη στα προγράμματα των πλοίων «Mein Schiff», με κρουαζιέρες που αναμένεται να ξεκινήσουν τον Μάιο του 2027. Τα δρομολόγια θα μπορούν να συνδυαστούν με ταξίδια επτά ή δεκατεσσάρων διανυκτερεύσεων, συνδέοντας τη Θεσσαλονίκη με το Ηράκλειο και άλλους προορισμούς της Ανατολικής Μεσογείου. Παράλληλα, από το 2027 οι λιμένες της Μακεδονίας και της Θράκης αναμένεται να ενταχθούν σε νέα γραμμή

Η ΕΙΚΟΝΑ ΣΤΗΝ ΚΑΒΑΛΑ

43

> 47

οι προσεγγίσεις κρουαζιερόπλοιων το 2025, έναντι 28 το 2024

οι αφίξεις επιβατών κρουαζιέρας το 2025, από 43.538 το 2024

χι λ.

►

Ο κεντρικός λιμένας «Απόστολος Παύλος» στην Καβάλα διαθέτει δύο θέσεις ελλιμενισμού για πλοία μήκους άνω των 200 μέτρων.

90ή ΔΕΘ

131

ΡΕΠΟΡΤΑΖ ●

ΚΡΟΥΑΖΙΕΡΑ

► της Celestyal, η οποία θα συνδέει τη Θεσσαλονίκη με την Κωνσταντινούπολη, νησιά του Αιγαίου, την Αίγυπτο και τον Βόλο. Η εξέλιξη μπορεί να λειτουργήσει ως καταλύτης για τη δημιουργία ενός ευρύτερου βορειοελλαδικού προϊόντος, με κοινή προβολή, συντονισμένη διαχείριση αφίξεων και εκδρομές που θα απλώνονται από τη Μακεδονία έως τη Θράκη. Για να μετατραπεί, πάντως, η Θεσσαλονίκη από ισχυρό λιμάνι διέλευσης σε σταθερό λιμάνι εκκίνησης και τερματισμού κρουαζιέρας, απαιτείται ολόκληρη αλυσίδα υπηρεσιών. Η αεροπορική συνδεσιμότητα, η επάρκεια ξενοδοχειακών κλινών, η διαχείριση αποσκευών, οι μεταφορές μεταξύ αεροδρομίου και λιμένα, η τροφοδοσία των πλοίων και η ταχεία εξυπηρέτηση επιβατών πρέπει να λειτουργούν συντονισμένα. Το home porting έχει πολλαπλάσια οικονομική αξία από μια απλή προσέγγιση, επειδή οι ταξιδιώτες συχνά διανυκτερεύουν πριν ή μετά την κρουαζιέρα, χρησιμοποιούν αεροπορικές συνδέσεις, εστίαση και τοπικές υπηρεσίες. Η παρουσία διεθνών εταιρειών και οι νέες προσεγγίσεις του 2027 αποτελούν, συνεπώς, κρίσιμη δοκιμή για την επιχειρησιακή ετοιμότητα της πόλης. Η οικονομική επίδραση Η οικονομική διάσταση της κρουαζιέρας για τη Θεσσαλονίκη είναι ήδη μετρήσιμη, καθώς, σύμφωνα με έρευνα του ΟΛΘ και του Οργανισμού Τουρισμού Θεσσαλονίκης για την περίοδο 2022-2023, η μέση δαπάνη ενός επιβάτη στην πόλη ανέρχεται σε 54,5 ευρώ. Επιπλέον, οι επιβάτες δαπανούν 15,1 ευρώ στη διάρκεια οργανωμένων εκδρομών, ενώ η αγορά της εκδρομής αποτιμάται κατά μέσο όρο σε 98,8 ευρώ. Ιδιαίτερα υψηλή είναι και η δαπάνη των πληρωμάτων, η οποία φθάνει τα 105,4 ευρώ ανά μέλος. Οι συνολικές ετήσιες θετικές επιπτώσεις εκτιμώνται μεταξύ 8,56 και 10,82 εκατ. ευρώ, ανάλογα με το σενάριο, ενώ η δραστηριότητα συνδέεται με τη διατήρηση 111 θέσεων πλήρους απασχόλησης. Εξίσου σημαντικό είναι ότι το 90,1% των επιβατών δηλώνει εξαιρετικά ή αρκετά πιθανό να συστήσει τη Θεσσαλονίκη ως προορισμό. Σε αυτό το περιβάλλον, η κρουαζιέρα λειτουργεί ως μηχανισμός άμεσης κατανάλωσης αλλά και ως εργαλείο διεθνούς προβολής. Η δυνατότητα των επισκεπτών να γνωρίσουν μέσα σε λίγες ώρες τη γαστρονομία, τα βυζαντινά μνημεία, τις αγορές, τα μουσεία και την παραλιακή ζώνη αυξάνει τις πιθανότητες μιας μελλοντικής πολυήμερης επιστροφής. Η Καβάλα ενισχύει το αποτύπωμά της Δεύτερος βασικός πυλώνας της κρουαζιέρας στη Βόρεια Ελλάδα είναι η Καβάλα. Το 2024 δέχθηκε 28 κρουαζιερόπλοια και περισσότερους από 43.000 επιβάτες (43.538 συγκεκριμένα). Το 2025 οι προσεγγίσεις αυξήθηκαν σε 43 και οι αφίξεις επιβατών ξεπέρασαν τις 47.000 (για την ακρίβεια ανήλθαν σε 47.277), καταγράφοντας αισθητή διεύρυνση της παρουσίας της πόλης στον χάρτη της κρουαζιέρας, ενώ τα στοιχεία δείχνουν παρόμοιους αριθμούς και για τη φετινή χρονιά. Ο κεντρικός λιμένας «Απόστολος Παύλος» διαθέτει δύο θέσεις ελλιμενισμού για πλοία μήκους άνω των 200 μέτρων, γεγονός που επιτρέπει την υποδοχή μονάδων με περισσότερους από 1.000 επιβάτες. Η εγ-

132

90ή ΔΕΘ

Η Α Γ Ο ΡΑ Κ Ρ Ο ΥΑ Ζ Ι Ε ΡΑ Σ Σ Τ Η Ν Ε Λ Λ Α Δ Α ΤΟ 2025

εκατομμύρια οι αφίξεις επιβατών, έναντι 7.927.709 το 2024

χιλιάδες οι προσεγγίσεις κρουαζιερόπλοιων, από 5.490 το 2024

Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή και δη ο εγκλωβισμός έξι κρουαζιερόπλοιων στον Περσικό Κόλπο εκτιμάται ότι στοίχισε φέτος περίπου 250 προσεγγίσεις και 375.000 αφίξεις επιβατών για την ελληνική αγορά.

γύτητα του λιμανιού στο ιστορικό κέντρο, στην παλιά πόλη και στο υδραγωγείο δημιουργεί άμεση τουριστική αξία, ενώ η σύνδεση με τους Φιλίππους, τη Θάσο και την Ανατολική Μακεδονία διευρύνει σημαντικά το φάσμα των εκδρομών. Η Καβάλα μπορεί επίσης να λειτουργήσει ως κρίκος μεταξύ Θεσσαλονίκης, Κωνσταντινούπολης και νησιών του Βορείου Αιγαίου. Ο κατάπλους του «Ocean Regatta» πρώτα στην Καβάλα και στη συνέχεια στη Θεσσαλονίκη αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα του τρόπου με τον οποίο οι δύο πόλεις μπορούν να συνδυαστούν στο ίδιο δρομολόγιο, χωρίς να λειτουργούν ανταγωνιστικά. Για τα υπόλοιπα λιμάνια της Μακεδονίας και της Θράκης, το ζητούμενο είναι η δημιουργία ώριμου τουριστικού προϊόντος και όχι απλώς η κατασκευή λιμενικών υποδομών. Απαιτούνται σύγχρονες εγκαταστάσεις, οργανωμένη επίγεια εξυπηρέτηση, ασφαλείς μετακινήσεις, συνεργασία με τουριστικά γραφεία και καλύτερη σύνδεση με την ενδοχώρα. Η Αμφίπολη, οι αρχαιολογικοί χώροι της Ανατολικής Μακεδονίας, οι θρησκευτικές διαδρομές, η Ξάνθη, η Κομοτηνή και ο Έβρος μπορούν να αποτελέσουν τμήματα ενός διαφοροποιημένου πακέτου, εφόσον συνδεθούν λειτουργικά με τα λιμάνια και ενταχθούν σε προγράμματα που προσφέρουν στις εταιρείες σαφείς, οργανωμένες και εμπορικά αξιοποιήσιμες επιλογές. Η ευρύτερη εικόνα Σε πανελλαδικό επίπεδο, η κρουαζιέρα παραμένει σε πολύ υψηλά επίπεδα. Το 2025 ξεπέρασε τις 6.000 προσεγγίσεις και άγγιξε τα 8,4 εκατ. αφίξεις επιβατών. Ο Πειραιάς βρέθηκε στην πρώτη θέση με 863 αφίξεις κρουαζιερόπλοιων και 1,85 εκατ. επιβάτες, ενώ ακολούθησαν η Μύκονος με 762 αφίξεις και 1,22 εκατ. επιβάτες, η Σαντορίνη με 728 αφίξεις και 1,2 εκατ. επιβάτες και η Κέρκυρα με 467 αφίξεις και 894.179 επιβάτες. Ωστόσο, το 2026 εξελίσσεται σε απαιτητική χρονιά. Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή οδήγησε σε εκτεταμένες αναθεωρήσεις προγραμμάτων στην Ανατολική Μεσόγειο, ενώ ο εγκλωβισμός έξι κρουαζιερόπλοιων στον Περσικό Κόλπο εκτιμάται ότι στοίχισε περίπου 250 προσεγγίσεις και 375.000 αφίξεις επιβατών για την ελληνική αγορά. Παράλληλα, οι αυξήσεις σε καύσιμα, προμήθειες, λιμενικά τέλη και αερομεταφορές ανεβάζουν το κόστος για εταιρείες και επιβάτες. Στον προβληματισμό προστίθενται το τέλος κρουαζιέρας, οι συζητήσεις για ενδεχόμενο ευρωπαϊκό περιβαλλοντικό τέλος, οι καθυστερήσεις από την εφαρμογή του συστήματος εισόδου-εξόδου EES και η ανάγκη για ενιαία κατανομή θέσεων ελλιμενισμού (berth allocation). Οι εταιρείες ζητούν έγκαιρη δέσμευση θέσεων, σαφή εικόνα της φέρουσας ικανότητας κάθε προορισμού και υπηρεσίες που θα επιτρέπουν ασφαλή και ομαλή εξυπηρέτηση. Για τη Βόρεια Ελλάδα, όμως, η συγκυρία δημιουργεί ταυτόχρονα ευκαιρίες. Οι εταιρείες αναζητούν εναλλακτικά, ασφαλή και λειτουργικά δρομολόγια, ενώ η μετατόπιση προς μικρότερα και ποιοτικότερα πλοία ευνοεί λιμάνια που δεν ανταγωνίζονται τους κορεσμένους νησιωτικούς προορισμούς

No 1 στην οικονομική ενημέρωση

Εδώ χτυπά ο παλμός της αγοράς

10.000.000 ΜΟΝΑΔΙΚΟΙ ΧΡΗΣΤΕΣ ΤΟΝ ΙΟΥΛΙΟ 2026 ΠΗΓΉ: GOOGLE ANALYTICS

ANDROID

iOS

ΑΡΘΡΟ ●

Η Ελλάδα, η Ευρώπη και η επόμενη μέρα του 2ου Πυλώνα Ασφάλισης Η Επαγγελματική Ασφάλιση βρίσκεται σε κρίσιμο σταυροδρόμι τόσο στην Ελλάδα όσο και σε ευρωπαϊκό επίπεδο, με τα ΤΕΑ να εξελίσσονται πλέον σε σημαντικούς θεσμικούς επενδυτές, με ουσιαστική συμβολή τόσο στην προστασία των ασφαλισμένων όσο και στην ενίσχυση της οικονομίας

Η Δρ Χρήστος Νούνης Πρόεδρος Δ.Σ. της Ελληνικής Ένωσης Ταμείων Επαγγελματικής Ασφάλισης (ΕΛΕΤΕΑ) & Πρόεδρος Δ.Σ. του Ταμείου Επαγγελματικής Ασφάλισης Υπουργείου Οικονομικών (ΤΕΑ-ΥΠ.ΟΙΚ.)

Επαγγελματική Ασφάλιση βρίσκεται σήμερα σε μία από τις σημαντικότερες καμπές της ιστορίας της, τόσο στην Ελλάδα όσο και σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Οι δημογραφικές εξελίξεις (αύξηση προσδόκιμου ζωής, γήρανση πληθυσμού και μείωση του εργατικού δυναμικού), η ανάγκη ενίσχυσης της συνταξιοδοτικής επάρκειας, η αναζήτηση νέων επενδυτικών πόρων για την πραγματική οικονομία και η νέα ευρωπαϊκή στρατηγική για την Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων δημιουργούν ένα περιβάλλον στο οποίο ο 2ος Πυλώνας Ασφάλισης καλείται να διαδραματίσει πρωταγωνιστικό ρόλο. Η Ελλάδα έχει πλέον μπροστά της την πρόκληση, αλλά και τη μεγάλη ευκαιρία να μετατρέψει την Επαγγελματική Ασφάλιση από έναν θεσμό περιορισμένης εμβέλειας σε έναν βασικό πυλώνα του ασφαλιστικού και αναπτυξιακού της μοντέλου. Για να συμβεί αυτό απαιτείται ένα σύγχρονο, σταθερό και πραγματικά αναπτυξιακό θεσμικό πλαίσιο. Πού βρίσκεται σήμερα η Επαγγελματική Ασφάλιση στην Ελλάδα Τα τελευταία χρόνια ο θεσμός παρουσιάζει σαφή σημάδια ωρίμανσης και ανάπτυξης. Τα Ταμεία Επαγγελματικής Ασφάλισης δεν αποτελούν πλέον απλώς ένα συμπληρωματικό εργαλείο συνταξιοδοτικής αποταμίευσης, αλλά εξελίσσονται σε σημαντικούς θεσμικούς επενδυτές. Τα στοιχεία του 2025 είναι ιδιαίτερα ενθαρρυντικά. Η συνολική αξία των περιουσιακών στοιχείων των ΤΕΑ στην Ελλάδα, Προαιρετικής και Υποχρεωτικής Ασφάλισης, ανήλθε στα 2,833 δισ., παρουσιάζοντας ετήσια αύξηση 12,9%, ενώ τα ΤΕΑ Προαιρετικής Ασφάλισης κατέγραψαν αύξηση ενεργητικού κατά 33,5%, φθάνοντας τα 621 εκατ. Ακόμη πιο χαρακτηριστική είναι η συγκεντρωτική εικόνα των τελευταίων 13 ετών: από μόλις 86 εκατ. ευρώ ενεργητικό το 2012, τα ΤΕΑ Προαιρετικής Ασφάλισης έφθασαν το 2025 στα 621 εκατ. ευρώ, σημειώνοντας αύξηση περίπου 620%. Εξίσου σημαντικές είναι

134

90ή ΔΕΘ

οι επενδυτικές επιδόσεις των Ταμείων. Η μέση σταθμική απόδοση των χαρτοφυλακίων το 2025 διαμορφώθηκε στο 7,2%, συνεχίζοντας την ισχυρή πορεία των προηγούμενων ετών, ενώ σε ορίζοντα δεκαπενταετίας οι ασφαλισμένοι απολαμβάνουν μέση ετήσια απόδοση της τάξεως του 4,5%. Παράλληλα, η αγορά συνεχίζει να αναπτύσσεται. Η δημιουργία νέων Ταμείων, όπως αυτό του προσωπικού της Εθνικής Τράπεζας, αλλά και η προώθηση μεγάλων κλαδικών πρωτοβουλιών, όπως το υπό ίδρυση Ταμείο της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Ξενοδόχων, επιβεβαιώνουν ότι οι κοινωνικοί εταίροι αναγνωρίζουν πλέον την αξία της Επαγγελματικής Ασφάλισης ως εργαλείου κοινωνικής προστασίας, εργασιακής σταθερότητας και οικονομικής ανάπτυξης.

Η ψήφιση του νέου ν/σχ για την Επαγγελματική Ασφάλιση αποτελεί ίσως τη σημαντικότερη θεσμική παρέμβαση στο πλαίσιο λειτουργίας των Επαγγελματικών Ταμείων τις τελευταίες δεκαετίες.

Η Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων Οι εξελίξεις σε ευρωπαϊκό επίπεδο επιβεβαιώνουν ότι η ανάπτυξη του 2ου Πυλώνα Ασφάλισης δεν αποτελεί πλέον μόνο εθνική προτεραιότητα, αλλά στρατηγική επιλογή της ίδιας της Ε.Ε. Η νέα Ευρωπαϊκή Στρατηγική για την Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων (Savings and Investments Union) στοχεύει στην αποτελεσματικότερη αξιοποίηση των ευρωπαϊκών αποταμιεύσεων, ώστε αυτές να χρηματοδοτήσουν την ανάπτυξη, την καινοτομία, την πράσινη και ψηφιακή μετάβαση, αλλά και τη στρατηγική αυτονομία της Ευρώπης. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή τοποθετεί πλέον στο επίκεντρο της στρατηγικής της την ανάπτυξη των επικουρικών κεφαλαιοποιητικών συντάξεων και ειδικότερα των Ταμείων Επαγ-

γελματικής Ασφάλισης. Παράλληλα, προωθεί πολιτικές όπως η αυτόματη εγγραφή, τα Συστήματα Παρακολούθησης των Συντάξεων (Pension Tracking Systems) και τους Πίνακες Συντάξεων (Pension Dashboards), επιδιώκοντας να ενισχύσει τη συμμετοχή των πολιτών σε σύγχρονα συστήματα μακροπρόθεσμης συνταξιοδοτικής αποταμίευσης. Η Ελλάδα οφείλει να αξιοποιήσει αυτή τη συγκυρία. Το νέο νομοσχέδιο Η ψήφιση του νέου νομοσχεδίου για την Επαγγελματική Ασφάλιση αποτελεί ίσως τη σημαντικότερη θεσμική παρέμβαση στο πλαίσιο λειτουργίας των Επαγγελματικών Ταμείων τις τελευταίες δεκαετίες. Η ΕΛΕΤΕΑ έχει καταθέσει τεκμηριωμένες προτάσεις προς το υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, πολλές από τις οποίες διαμορφώθηκαν από κοινού με την Ένωση Ασφαλιστικών Εταιρειών Ελλάδος (ΕΑΕΕ), την Ένωση Θεσμικών Επενδυτών (ΕΘΕ) και την Ελληνική Ένωση Τραπεζών (ΕΕΤ), αποτυπώνοντας μια σπάνια σύγκλιση όλων των εμπλεκόμενων φορέων της αγοράς επί προτάσεων ενίσχυσης του 2ου Πυλώνα Ασφάλισης. Οι βασικές προτεραιότητες του κλάδου είναι σαφείς: Δημιουργία πραγματικά ισότιμων συνθηκών και όρων λειτουργίας μεταξύ όλων των φορέων του 2ου Πυλώνα Ασφάλισης, άρση αντικινήτρων στις εισφορές εργαζομένων και εργοδοτών, διασφάλιση της φορητότητας δικαιωμάτων και κεφαλαίων, διατήρηση ενός σταθερού και ελκυστικού φορολογικού πλαισίου και δημιουργία ενός ευέλικτου θεσμικού πλαισίου για την ανάπτυξη πολυεργοδοτικών, κλαδικών και «ανοικτών» Ταμείων. Η Επαγγελματική Ασφάλιση δεν αφορά μόνο τις συντάξεις του αύριο. Αφορά την ανταγωνιστικότητα της οικονομίας, τη βιωσιμότητα του ασφαλιστικού συστήματος, την ποιότητα της εργασίας και την ευημερία των επόμενων γενεών. Και ακριβώς γι’ αυτό, η περαιτέρω ανάπτυξή της αποτελεί στρατηγική επιλογή για το μέλλον της Ελλάδας.

ΑΡΘΡΟ ●

Ήρθε η ώρα η βιομηχανία να αποτελέσει εθνική προτεραιότητα Η 90ή Διεθνής Έκθεση Θεσσαλονίκης πραγματοποιείται σε μια περίοδο κατά την οποία η Ευρώπη και ο κόσμος επαναξιολογούν τη σημασία της παραγωγής, της ενεργειακής ασφάλειας και της βιομηχανικής τους αυτονομίας

Ο Λουκία Σαράντη Πρόεδρος του Συνδέσμου Βιομηχανιών Ελλάδος

ι γεωπολιτικές ανακατατάξεις, η αναδιάρθρωση των εφοδιαστικών αλυσίδων, η πράσινη και η ψηφιακή μετάβαση δημιουργούν ένα νέο περιβάλλον, στο οποίο καμία χώρα δεν μπορεί πλέον να θεωρεί δεδομένη την παραγωγική της βάση. Για την Ελλάδα, το πραγματικό ερώτημα δεν είναι απλώς πώς θα στηριχθούν επιμέρους επιχειρήσεις ή κλάδοι. Είναι ποιο παραγωγικό μοντέλο επιλέγουμε για τα επόμενα χρόνια και ποια θέση θέλουμε να έχει η ελληνική βιομηχανία μέσα σε αυτό. Η βιομηχανία έχει αποδείξει την ανθεκτικότητα και τη δυναμική της. Επενδύει, εξάγει, καινοτομεί, δημιουργεί σταθερές και ποιοτικές θέσεις εργασίας και στηρίζει την οικονομική και κοινωνική συνοχή, ιδιαίτερα στην περιφέρεια. Εξακολουθεί, όμως, να λειτουργεί μέσα σε ένα περιβάλλον υψηλού κόστους, περιορισμένης προβλεψιμότητας και σημαντικών διαρθρωτικών αδυναμιών. Η βιομηχανία δεν ζητά εξαιρέσεις ούτε προνόμια. Ζητά ισότιμους όρους ανταγωνισμού, ένα αποτελεσματικό κράτος και τις προϋποθέσεις για να σχεδιάζει, να επενδύει και να παράγει στην Ελλάδα με μακροπρόθεσμο ορίζοντα. Αυτό προϋποθέτει, πρώτα απ’ όλα, μια ενιαία εθνική παραγωγική στρατηγική. Μια στρατηγική που δεν θα αποτελεί άθροισμα αποσπασματικών μέτρων, αλλά θα συνδέει τη βιομηχανική πολιτική με την ενέργεια, τις υποδομές, την εκπαίδευση, την έρευνα, τη χρηματοδότηση και την περιφερειακή ανάπτυξη. Με σαφείς προτεραιότητες, συγκεκριμένους στόχους, ευθύνη υλοποίησης,

χρονοδιάγραμμα και μετρήσιμα αποτελέσματα. Πρώτη κρίσιμη προτεραιότητα είναι το κόστος ενέργειας. Οι ελληνικές βιομηχανίες δεν μπορούν να ανταγωνίζονται επιχειρήσεις άλλων ευρωπαϊκών χωρών που έχουν πρόσβαση σε χαμηλότερες και πιο προβλέψιμες τιμές. Χρειάζονται αποτελεσματικές παρεμβάσεις για ανταγωνιστικό ενεργειακό κόστος, ταχύτερες επενδύσεις στα δίκτυα και ουσιαστική ενίσχυση της ενεργειακής αυτονομίας των επιχειρήσεων. Εξίσου σημαντικό είναι το ανθρώπινο δυναμικό. Η έλλειψη εργαζομένων και εξειδικευμένων στελεχών έχει εξελιχθεί σε έναν από τους μεγαλύτερους περιορισμούς της παραγωγικής ανάπτυξης. Απαιτείται ουσιαστική σύνδεση της εκπαίδευσης και της κατάρτισης με τις ανάγκες της οικονομίας, αναβάθμιση της τεχνικής και επαγγελματικής εκπαίδευσης και δημιουργία κινήτρων για την προσέλκυση και παραμονή εργαζομένων στην περιφέρεια. Παράλληλα, η έρευνα και η καινοτομία πρέπει να συνδεθούν πραγματικά με τη βιομηχανία. Η δημόσια χρηματοδότηση της έρευνας οφείλει να οδηγεί σε νέα προϊόντα, νέες παραγωγικές διαδικασίες και μεγαλύτερη προστιθέμενη αξία. Ο ψηφιακός μετασχηματισμός, η τεχνητή νοημοσύνη και οι αυτο-

Η βιομηχανική πολιτική δεν μπορεί να σχεδιάζεται ερήμην των επιχειρήσεων και των εργαζομένων που καλούνται καθημερινά να την κάνουν πράξη.

ματισμοί μπορούν να ενισχύσουν σημαντικά την παραγωγικότητα, αρκεί οι επιχειρήσεις να διαθέτουν πρόσβαση σε σταθερά και αποτελεσματικά χρηματοδοτικά εργαλεία. Κρίσιμος είναι και ο τρόπος με τον οποίο αξιοποιούνται οι διαθέσιμοι εθνικοί και ευρωπαϊκοί πόροι. Η χρηματοδότηση πρέπει να κατευθύνεται σε επενδύσεις που ενισχύουν την παραγωγική βάση, την τεχνολογική αναβάθμιση, την εξωστρέφεια και την ανθεκτικότητα των επιχειρήσεων. Χρειαζόμαστε λιγότερη αποσπασματικότητα, μεγαλύτερη συνέχεια των εργαλείων και ταχύτερες διαδικασίες αξιολόγησης και υλοποίησης. Ταυτόχρονα, η ανταγωνιστικότητα δεν εξαρτάται μόνο από τα κίνητρα. Εξαρτάται και από τη λειτουργία του κράτους. Η απλούστευση των αδειοδοτήσεων, η σταθερότητα των κανόνων, η ταχύτερη απονομή δικαιοσύνης και ο καλύτερος συντονισμός μεταξύ υπουργείων και επιπέδων διοίκησης αποτελούν βασικές προϋποθέσεις για την προσέλκυση και διατήρηση επενδύσεων. Ιδιαίτερη βαρύτητα έχουν και οι υποδομές. Τα ενεργειακά και τηλεπικοινωνιακά δίκτυα, οι βιομηχανικές περιοχές, οι οδικές και σιδηροδρομικές συνδέσεις, τα λιμάνια και τα σύγχρονα δίκτυα logistics δεν αποτελούν απλώς περιφερειακά έργα. Αποτελούν βασικές προϋποθέσεις εθνικής ανταγωνιστικότητας. Η Βόρεια Ελλάδα διαθέτει ισχυρή μεταποιητική βάση, εξαγωγικό προσανατολισμό και κομβική γεωγραφική θέση. Η πλήρης αξιοποίηση των δυνατοτήτων της μπορεί να αναδείξει την περιοχή σε παραγωγικό και διαμετακομιστικό κόμβο για τη Νοτιοανατολική Ευρώπη. Αυτό, όμως, απαιτεί μια εθνική πολιτική που αντιμετωπίζει την περιφερειακή ανάπτυξη όχι ως συμπληρωματική παρέμβαση, αλλά ως κεντρικό όρο της ανάπτυξης της χώρας. Ως ένας από τους έξι εθνικούς κοινωνικούς εταίρους, ο ΣΒΕ διεκδικεί ουσιαστικότερο ρόλο στη διαμόρφωση της εθνικής παραγωγικής στρατηγικής, μεταφέροντας στον δημόσιο διάλογο την εμπειρία της βιομηχανίας και της περιφέρειας. Η βιομηχανική πολιτική δεν μπορεί να σχεδιάζεται ερήμην των επιχειρήσεων και των εργαζομένων που καλούνται καθημερινά να την κάνουν πράξη. Η 90ή ΔΕΘ μπορεί να αποτελέσει την αφετηρία μιας νέας παραγωγικής συμφωνίας μεταξύ πολιτείας και παραγωγικών και κοινωνικών εταίρων. Μιας συμφωνίας που θα περάσει από τις διακηρύξεις στην εφαρμογή και θα τοποθετήσει τη βιομηχανία εκεί όπου πραγματικά ανήκει: στο επίκεντρο της οικονομικής πολιτικής και του αναπτυξιακού σχεδιασμού της Ελλάδας.

90ή ΔΕΘ

135

ΑΡΘΡΟ ●

Η εξωστρέφεια ως εθνική στρατηγική επιλογή Προτεραιότητα, η διεύρυνση της εξαγωγικής βάσης της χώρας, σε ένα διεθνές περιβάλλον με γεωπολιτικές αβεβαιότητες, εμπορικούς περιορισμούς και έντονο διεθνή ανταγωνισμό

Η Θεμιστοκλής Σαρασίδης Πρόεδρος ΣΕΒΕ Συνδέσμου Εξαγωγέων

136

90ή ΔΕΘ

συμπλήρωση 100 ετών από την πρώτη διοργάνωση της Διεθνούς Έκθεσης Θεσσαλονίκης αποτελεί μια σημαντική ευκαιρία να αναλογιστούμε τη διαδρομή της ελληνικής οικονομίας, αλλά κυρίως να χαράξουμε την πορεία της επόμενης ημέρας. Η ΔΕΘ υπήρξε διαχρονικά σημείο συνάντησης της παραγωγής, της επιχειρηματικότητας και της καινοτομίας, ενώ για τη Θεσσαλονίκη και τη Βόρεια Ελλάδα αποτελεί θεσμό άρρηκτα συνδεδεμένο με την οικονομική ανάπτυξη και την εξωστρέφεια. Για τον ΣΕΒΕ - Σύνδεσμο Εξαγωγέων, η εξωστρέφεια δεν αποτελεί απλώς έναν οικονομικό στόχο· αποτελεί στρατηγική επιλογή για τη μετάβαση της χώρας σε ένα πιο παραγωγικό, ανταγωνιστικό και ανθεκτικό αναπτυξιακό πρότυπο. Αναλαμβάνοντας την προεδρία του Συνδέσμου, βασική μου επιδίωξη είναι να συνεχίσουμε, μέσα από τη συλλογική προσπάθεια της νέας διοίκησης, το σημαντικό έργο που έχει επιτελέσει ο ΣΕΒΕ στα 51 χρόνια της πορείας του, τιμώντας την πολύτιμη παρακαταθήκη όλων των προηγούμενων διοικήσεων. Ταυτόχρονα, φιλοδοξούμε να ενισχύσουμε ακόμη περισσότερο τον ρόλο του Συνδέσμου ως του κορυφαίου θεσμικού εκφραστή της ελληνικής εξαγωγικής κοινότητας, αναβαθμίζοντας τη συμβολή και την επιρροή του στη διαμόρφωση πολιτικών που ενισχύουν την εξωστρέφεια και την ανταγωνιστικότητα της ελληνικής οικονομίας. Προτεραιότητά μας είναι η διεύρυνση της εξαγωγικής βάσης της χώρας, η ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας των επιχειρήσεων και η στήριξη της διεθνούς παρουσίας τους, σε ένα περιβάλλον που χαρακτηρίζεται από αυξημένες γεωπολιτικές αβεβαιότητες, εμπορικούς περιορισμούς και έντονο διεθνή ανταγωνισμό. Στην κατεύθυνση αυτή, θα συνεχίσουμε να καταθέτουμε τεκμηριωμένες προτάσεις

πολιτικής, να καλλιεργούμε σχέσεις ουσιαστικής συνεργασίας με την πολιτεία και τους παραγωγικούς φορείς και να παρέχουμε υπηρεσίες υψηλής προστιθέμενης αξίας στις επιχειρήσεις-μέλη μας, συμβάλλοντας έμπρακτα στη διαμόρφωση ενός πιο ευνοϊκού περιβάλλοντος για τις ελληνικές εξαγωγές. Η πορεία των ελληνικών εξαγωγών στο πρώτο εξάμηνο της φετινής χρονιάς επιβεβαιώνει στην πράξη τις εκτιμήσεις της σχετικής μελέτης του ΣΕΒΕ, ότι το 2026 θα αποτελέσει έτος σημαντικής αύξησης των ελληνικών εξαγωγών, παρά τις διεθνείς προκλήσεις και το κλίμα αυξανόμενου προστατευτισμού στο παγκόσμιο εμπόριο. Για το 2027, οι προοπτικές παραμένουν θετικές, υπό την προϋπόθεση ότι θα διατηρηθεί η σταθερότητα στο διεθνές οικονομικό περιβάλλον και θα συνεχιστούν οι αναγκαίες μεταρρυθμίσεις που ενισχύουν την ανταγωνιστικότητα της ελληνικής παραγωγής. Οι ελληνικές επιχειρήσεις έχουν αποδείξει ότι διαθέτουν ποιότητα, καινοτομία και προσαρμοστικότητα. Εκείνο που χρειάζονται είναι ένα ακόμη πιο ευνοϊκό επιχειρηματικό περιβάλλον, ώστε να αξιοποιήσουν πλήρως τις δυνατότητές τους στις διεθνείς αγορές. Στο πλαίσιο αυτό, ο ΣΕΒΕ συνεχίζει να αναδεικνύει συγκεκριμένες προτεραιότητες προς την πολιτεία, οι οποίες μπορούν να λειτουργήσουν ως καταλύτης για την ενίσχυση της εξωστρέφειας της ελληνικής οικονομίας. Στην κορυφή αυτών βρίσκεται η από κοινού με τον ιδιωτικό τομέα διαμόρφωση και η συ-

Η Βόρεια Ελλάδα διαθέτει όλα τα συγκριτικά πλεονεκτήματα για να εξελιχθεί σε ισχυρό εξαγωγικό και διαμετακομιστικό κόμβο της Νοτιοανατολικής Ευρώπης.

νεπής υλοποίηση μιας μακρόπνοης εθνικής εξαγωγικής στρατηγικής, με παράλληλη ενίσχυση των δομών οικονομικής διπλωματίας και των μηχανισμών στήριξης των εξαγωγικών επιχειρήσεων. Ταυτόχρονα, η επιτάχυνση των επενδύσεων σε κρίσιμες υποδομές μεταφορών και logistics αποτελεί αναγκαία συνθήκη για τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας της χώρας. Για τη Βόρεια Ελλάδα, η ολοκλήρωση της αναβάθμισης του λιμένα Θεσσαλονίκης με την άμεση υλοποίηση του 6ου Προβλήτα, η ανάπτυξη του στρατοπέδου Γκόνου ως σύγχρονου διαμετακομιστικού κέντρου και η ουσιαστική αναβάθμιση των οδικών και σιδηροδρομικών συνδέσεων, συνιστούν έργα στρατηγικής σημασίας, με άμεσο αντίκτυπο στη μείωση του μεταφορικού κόστους, στην ενίσχυση των εξαγωγών και στην ανάδειξη της Βόρειας Ελλάδας σε ισχυρό κόμβο διεθνούς εμπορίου και εφοδιαστικής αλυσίδας. Εξίσου σημαντικά είναι: η διασφάλιση ανταγωνιστικού ενεργειακού κόστους για τη βιομηχανία, η διεύρυνση των εργαλείων εξαγωγικής χρηματοδότησης, η περαιτέρω μείωση της φορολογικής και ασφαλιστικής επιβάρυνσης των επιχειρήσεων και του προσωπικού τους, ο εκσυγχρονισμός των αναπτυξιακών εργαλείων και η δημιουργία ενός ακόμη πιο φιλικού επιχειρηματικού περιβάλλοντος. Αυτό προϋποθέτει την περαιτέρω απλοποίηση των διοικητικών διαδικασιών, την επιτάχυνση της απονομής της δικαιοσύνης, την αποτελεσματική αντιμετώπιση της αναντιστοιχίας δεξιοτήτων στην αγορά εργασίας και την ουσιαστική στήριξη των μικρομεσαίων επιχειρήσεων στην ψηφιακή και πράσινη μετάβασή τους. Η Βόρεια Ελλάδα διαθέτει όλα τα συγκριτικά πλεονεκτήματα για να εξελιχθεί σε ισχυρό εξαγωγικό και διαμετακομιστικό κόμβο της Νοτιοανατολικής Ευρώπης. Η γεωγραφική της θέση, η παραγωγική της βάση, το ανθρώπινο δυναμικό και οι επιχειρήσεις της δημιουργούν σημαντικές αναπτυξιακές προοπτικές. Με συντονισμένη συνεργασία πολιτείας και επιχειρηματικού κόσμου μπορούμε να αξιοποιήσουμε πλήρως αυτές τις δυνατότητες. Η ελληνική οικονομία έχει αποδείξει τα τελευταία χρόνια ότι μπορεί να ανταποκρίνεται αποτελεσματικά στις προκλήσεις. Στόχος μας είναι οι εξαγωγές να συνεχίσουν να αποτελούν έναν από τους βασικότερους μοχλούς βιώσιμης ανάπτυξης, δημιουργίας ποιοτικών θέσεων εργασίας και ενίσχυσης της διεθνούς παρουσίας της χώρας. Ο ΣΕΒΕ θα συνεχίσει να εργάζεται με συνέπεια προς αυτή την κατεύθυνση, εκπροσωπώντας δυναμικά τις ελληνικές εξαγωγικές επιχειρήσεις και συμβάλλοντας στη διαμόρφωση μιας οικονομίας ακόμη πιο εξωστρεφούς, παραγωγικής και ανταγωνιστικής.

ΑΡΘΡΟ ●

Οι ΜμΕ στο επίκεντρο του νέου παραγωγικού μοντέλου της χώρας Η ενίσχυση της μικρομεσαίας επιχειρηματικότητας, ως βασικού πυλώνα της ελληνικής οικονομίας, δεν αποτελεί απλώς μια πολιτική επιλογή, αλλά μια αναπτυξιακή αναγκαιότητα, για την οποία απαιτείται συντονισμένη δράση από την πολιτεία, τα Επιμελητήρια και τις ίδιες τις επιχειρήσεις

Σ Μάριος Παπαδόπουλος Πρόεδρος του Βιοτεχνικού Επιμελητηρίου Θεσσαλονίκης

τη διάρκεια του τρέχοντος έτους είδαμε το διεθνές περιβάλλον να επιδεινώνεται, τις γεωπολιτικές συγκρούσεις να συνεχίζονται και την ευρωπαϊκή οικονομία να παραμένει στάσιμη. Σε αυτό το τοπίο, η ελληνική οικονομία εξακολουθεί να παρουσιάζει αντοχές, καταγράφοντας έναν από τους υψηλότερους ρυθμούς ανάπτυξης στην Ευρωζώνη. Ωστόσο οι δυσκολίες δεν λείπουν. Η ελληνική οικονομία εξακολουθεί να πάσχει από σοβαρές διαρθρωτικές αδυναμίες, με κυριότερες, το φορολογικό και ασφαλιστικό πλαίσιο, τη χαμηλή κεφαλαιακή επάρκεια, κυρίως των μικρών και πολύ μικρών επιχειρήσεων, τη μειωμένη δυνατότητα πρόσβασης των μικρομεσαίων επιχειρήσεων σε τραπεζικό δανεισμό, τις περιορισμένες επενδύσεις στην καινοτομία, την ύπαρξη διοικητικών στρεβλώσεων και γραφειοκρατικών εμποδίων στην επενδυτική και επιχειρηματική δραστηριότητα. Οι προκλήσεις για τον επιχειρηματικό κόσμο της χώρας παραμένουν πολλές και συνθέτες. Χιλιάδες επιχειρήσεις σε όλη την Ελλάδα δίνουν αγώνα για να παραμείνουν στον δρόμο της ανάπτυξης έπειτα από διαδοχικές κρίσεις, που δοκίμασαν σκληρά τις αντοχές τους. Προσπαθούν να αντεπεξέλθουν στις πιέσεις που δημιουργεί η αύξηση του λειτουργικού κόστους τους, σε συνδυασμό με τη συσσώρευση υποχρεώσεων από το πρόσφατο παρελθόν. Ταυτόχρονα, πασχίζουν να προλάβουν το τρένο της τεχνολογικής επανάστασης, να προσαρμοστούν στις απαιτήσεις και τις ευκαιρίες της σύγχρονης παγκοσμιοποιημένης οικονομίας. Η διαμορφωθείσα κατάσταση καθιστά επιτακτική ανάγκη την αλλαγή του παραγωγικού μοντέλου, το οποίο θα βασίζεται στη μεταποίηση και τη δυναμική -χωρίς προσκόμματα στην ανάπτυξή της από την πολιτεία- μικρομεσαία επιχειρηματικότητα. Όπως έχει επισημάνει κατ’ επανάληψη το Βιοτεχνικό Επιμελητήριο Θεσσαλονίκης, απαιτείται μια σειρά παρεμβάσεων, προκειμένου να δοθούν λύσεις σε μια σειρά

ζητημάτων που ταλανίζουν το μικρομεσαίο επιχειρείν. Συγκεκριμένα:  Απαιτείται αλλαγή στον τρόπο επιβολής φόρων, με μετατόπιση από τη λογική της υπερσυγκέντρωσης φόρων σε μικρό χρονικό διάστημα σε δικαιότερη κατανομή βάσει εισοδήματος και φοροδοτικής ικανότητας.  Είναι απαραίτητη η μείωση της φορολογίας για τις μικρές και πολύ μικρές επιχειρήσεις με κατάργηση της τεκμαρτής φορολόγησης.  Είναι αναγκαία η ρύθμιση των οφειλών σε εφορία και ασφαλιστικά ταμεία σε έως 120 δόσεις και όχι επιλεκτικά σε 72.  Ενίσχυση της μικρομεσαίας επιχειρηματικότητας με ευέλικτα χρηματοδοτικά εργαλεία, κίνητρα και παρεμβάσεις που ευνοούν την εξωστρέφεια, την πρόσβαση στην καινοτομία και την καλλιέργεια δεξιοτήτων.  Συνεργασία των φορέων της αγοράς και του τραπεζικού συστήματος για τη διαμόρφωση όρων χρηματοδότησης οι οποίοι να ανταποκρίνονται στα δεδομένα της ελληνικής μικρομεσαίας επιχειρηματικότητας. Η τραπεζική χρηματοδότηση πρέπει να συνοδευτεί από ενημέρωση και αξιοποίηση πηγών και εργαλείων, όπως για παράδειγμα το ΕΣΠΑ.  Συστηματική αξιοποίηση των Επιμελητηρίων, στο πλαίσιο δράσεων για την ενημέρωση, την επιμόρφωση και τη μεταφορά τεχνογνωσίας προς τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Η ενίσχυση των ΜμΕ δεν πρέπει να αποτελεί απλώς μια πολιτική επιλογή. Είναι αναπτυξιακή αναγκαιότητα. Απαιτείται συντονισμένη δράση από την πολιτεία, τα Επιμελητήρια και τις ίδιες τις επιχειρήσεις. Μόνο μέσα από συνεργασία και στοχευμένες παρεμβάσεις μπορούμε να διασφαλίσουμε ένα βιώσιμο και

Μόνο μέσα από συνεργασία και στοχευμένες παρεμβάσεις μπορούμε να διασφαλίσουμε ένα βιώσιμο και ανταγωνιστικό επιχειρηματικό περιβάλλον.

ανταγωνιστικό επιχειρηματικό περιβάλλον. Είμαστε όλοι στην ίδια πλευρά. Στην ίδια πλευρά πρέπει να είμαστε και για τα έργα υποδομών που υλοποιούνται ή είναι σε φάση έναρξης υλοποίησης και αφορούν την πόλη της Θεσσαλονίκης, στην οποία δραστηριοποιούμαστε. Στο πλαίσιο αυτό απαιτείται:  Επιτάχυνση των διαδικασιών για την ανάπλαση της ΔΕΘ, στο κέντρο της Θεσσαλονίκης, που αποτελεί ένα εξαιρετικά σημαντικό έργο.  Υλοποίηση ενεργειών για την επέκταση του Μετρό Θεσσαλονίκης προς τα δυτικά.  Τήρηση του χρονοδιαγράμματος κατασκευής της περιφερειακής οδού Fly Over, με παράλληλη συνεχή παρακολούθηση και διαχείριση του κυκλοφοριακού φόρτου που αυτή προκαλεί.  Ολοκλήρωση όλων των απαιτούμενων έργων για την αναβάθμιση και τον εκσυγχρονισμό του λιμένα της Θεσσαλονίκης, και της σύνδεσης του ΟΛΘ τόσο με την ΠΑΘΕ όσο και με το σιδηροδρομικό δίκτυο (με τον 6ο προβλήτα).  Άμεση ολοκλήρωση του εγχειρήματος ThessINTEC. Ο μόνος δρόμος για την επίτευξη υψηλών ρυθμών ανάπτυξης, με ενίσχυση των εισοδημάτων, περνά μέσα από τη σταθερή βελτίωση της παραγωγικότητας, της ανταγωνιστικότητας και της εξωστρέφειας των ελληνικών επιχειρήσεων -ιδιαίτερα των μικρομεσαίων, που αποτελούν τη μερίδα του λέοντος του συνόλου των επιχειρήσεων-, καθώς και την ενίσχυση των υποδομών που συμβάλλουν ουσιαστικά στην καθημερινότητα των επιχειρηματιών. Κατά συνέπεια, όλα όσα θα θέλαμε να ακούσουμε από τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη από το βήμα της 90ής ΔΕΘ περικλείονται στα παραπάνω. Θέλουμε να ακούσουμε μέτρα ενίσχυσης, που στο επίκεντρό τους θα έχουν το μικρομεσαίο επιχειρείν, το οποίο αποτελεί αδιάλειπτα πυλώνα της ελληνικής οικονομίας.

90ή ΔΕΘ

137

ΑΡΘΡΟ ●

Η Θεσσαλονίκη μπορεί να γίνει κέντρο της ΝΑ Ευρώπης Με αναβαθμισμένη την οικονομία της χώρας, σταθερό το επιχειρηματικό περιβάλλον και την πρόοδο έργων υποδομής πρώτης προτεραιότητας, η Θεσσαλονίκη, παρά τα προβλήματα και τις γεωπολιτικές εξελίξεις, μπορεί να καταστεί ένα πολύ σημαντικό επιχειρηματικό και πολιτιστικό κέντρο

Ο Ιωάννης Μασούτης Πρόεδρος Εμπορικού και Βιομηχανικού Επιμελητηρίου Θεσσαλονίκης

138

90ή ΔΕΘ

θεσμός της ΔΕΘ αποτελούσε διαχρονικά ένα σημαντικό οικονομικό και πολιτικό γεγονός. Η προσέλκυση επιχειρήσεων -πελατών και εκθετών- απ’ όλο τον κόσμο, αλλά και η έλευση κυβερνητικού επιτελείου με επικεφαλής τον πρωθυπουργό, φέρνει κάθε Σεπτέμβριο στο προσκήνιο την πόλη μας, αποτελώντας ταυτόχρονα μια γιορτή για την ίδια. Η φετινή διοργάνωση πραγματοποιείται σε μια ανήσυχη χρονιά, λόγω των πολεμικών επιχειρήσεων στη Μέση Ανατολή αλλά και των συνεχιζόμενων συγκρούσεων στην Ουκρανία. Πέραν των ανθρώπινων απωλειών, βιώνουμε σημαντικές επιπτώσεις στην παγκόσμια οικονομία και κυρίως στην ενέργεια και κατ' επέκταση στο κόστος μεταφοράς, στα ασφάλιστρα, στις εφοδιαστικές αλυσίδες και στην εμπιστοσύνη των επενδυτών στις αγορές. Το παρήγορο για τη χώρα μας είναι ότι αυτή βρίσκεται αναβαθμισμένη, για τρίτη χρονιά από πλευράς αξιοπιστίας της οικονομίας της, από τους διεθνείς οίκους αξιολόγησης και συνεχίζει να αναπτύσσεται με ρυθμούς υψηλότερους από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης, για έκτη συνεχόμενη χρονιά. Όσον αφορά την τοπική οικονομία, είναι γνωστό ότι στην περιοχή μας δραστηριοποιούνται μεγάλες ξένες επιχειρήσεις διεθνούς βεληνεκούς, οι οποίες όχι μόνο έχουν δημιουργήσει νέες θέσεις εργασίας, αλλά λειτουργούν και ως πόλος έλξης και άλλων ξένων επενδύσεων. Στην απόφασή τους να επενδύσουν εδώ, μεγάλο ρόλο παίζει η σταθερότητα του επιχειρηματικού περιβάλλοντος, η οποία υπογραμμίζεται και από την απόκτηση της επενδυτικής βαθμίδας. Τον Ιούνιο, μάλιστα, η επενδυτική τράπεζα Morgan Stanley εκτίμησε ότι οι ελληνικές μετοχές θα προσελκύσουν ακόμη μεγαλύτερο ενδιαφέρον από διεθνείς επενδυτές το 2026 και το 2027, καθώς η Ελλάδα μεταβαίνει φέτος στην κατηγορία των ανεπτυγμένων αγορών. Ποια είναι, όμως, τα καθημερινά προβλή-

ματα των επιχειρήσεων και τα ζητήματα της τοπικής οικονομίας πάνω στα οποία περιμένουμε να ακούσουμε κάποια μέτρα στις πρωθυπουργικές εξαγγελίες; Στην έρευνα του Βαρόμετρου του ΕΒΕΘ, τον Μάρτιο 2026, εν μέσω των συγκρούσεων στη Μέση Ανατολή, τα κύρια προβλήματα των επιχειρήσεων ήταν: 1. Υψηλό κόστος φορολογίας, όπως ανέφερε το 42% των ερωτηθέντων 2. Υψηλό κόστος ενέργειας, όπως ανέφερε το 42% των ερωτηθέντων 3. Υψηλό κόστος πρώτων υλών, όπως ανέφερε το 26% των ερωτηθέντων. Η μείωση του ενεργειακού κόστους στις επιχειρήσεις απαιτεί αύξηση χωρητικότητας δικτύων και, κυρίως, αποθήκευσης της ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές, αναθεώρηση ρυθμιζόμενων χρεώσεων/φορολογίας και ισχυρά κίνητρα για πράσινες επενδύσεις και κυκλική οικονομία. Μόνο έτσι θα αυξηθεί η ανταγωνιστικότητα της ελληνικής μεταποίησης. Το Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο καταβάλλει ιδιαίτερες προσπάθειες ως θεσμοθετημένος σύμβουλος της πολιτείας, συνεργαζόμενο, όπως πάντα, με τα αρμόδια υπουργεία, καταθέτοντας τεκμηριωμένες προτάσεις, προκειμένου η χώρα μας να περάσει σε μια φάση σταθερής ανάπτυξης, στην οποία θα συμβάλουν όλες οι επιχειρήσεις, ανεξαρτήτως μεγέθους. Είναι όμως ανάγκη να μεγαλώσει το μέσο μέγεθος των ελληνικών επιχειρήσεων με συγχωνεύσεις και συνεργασίες. Με τον τρόπο αυτόν, οι επιχειρήσεις μπορούν να πετύχουν οικονομίες κλίμακας, καλύτερους όρους χρηματοδότησης και να ανεβάσουν την

Η μείωση του ενεργειακού κόστους στις επιχειρήσεις απαιτεί αύξηση χωρητικότητας δικτύων και, κυρίως, αποθήκευσης της ενέργειας από ΑΠΕ.

ανταγωνιστικότητά τους. Να σημειωθεί ότι το μέσο μέγεθος των ελληνικών επιχειρήσεων υπολείπεται σημαντικά του αντίστοιχου των ευρωπαϊκών εταιρειών. Χρειάζεται, λοιπόν, να ισχυροποιηθούν τα σχετικά κίνητρα για συγχωνεύσεις και συνεργασίες. Αναφερόμενος στην ανάπτυξη της Θεσσαλονίκης, θέλω να τονίσω τη σημασία των έργων υποδομής πρώτης προτεραιότητας. Πριν από έξι χρόνια, οι αστικές συγκοινωνίες ήταν ανεπαρκέστατες και το μετρό είχε βαλτώσει. Σήμερα, η πόλη διαθέτει έναν σύγχρονο στόλο λεωφορείων και το μετρό λειτουργεί κανονικά, φτάνοντας μέχρι την Καλαμαριά. Για να γίνει, όμως, πλήρως λειτουργικό, θα πρέπει να προχωρήσει η επέκταση τόσο προς το αεροδρόμιο όσο και προς τα δυτικά. Το Flyover προχωράει ικανοποιητικά και πιστεύω ότι θα τηρηθεί το αρχικό χρονοδιάγραμμα. Περιμένουμε να δούμε, επιτέλους, να προχωρά και η ανάπλαση της ΔΕΘ. Είναι έργο που θα βελτιώσει την ελκυστικότητα της Θεσσαλονίκης ως συνεδριούπολης, άρα θα φέρει στην πόλη μεγάλα γεγονότα και, συνεπώς, θα την αναβαθμίσει τουριστικά, ενώ παράλληλα θα βελτιώσει και την ποιότητα ζωής, καθώς θα αποδοθεί στους πολίτες ένα μεγάλο μέρος του κλειστού, σήμερα, χώρου της έκθεσης. Το έργο ανακοινώθηκε επίσημα από τον πρωθυπουργό τον περασμένο Σεπτέμβριο και αναμένουμε την υλοποίησή του. Αναμένουμε, επίσης, τη σύνδεση του λιμανιού με το οδικό και σιδηροδρομικό δίκτυο και κέντρο logistics στο πρώην στρατόπεδο Γκόνου, αλλά και την ενίσχυση πρωτοβουλιών, όπως η Αλεξάνδρεια Ζώνη καινοτομίας, ΕΚΕΤΑ και το Τεχνολογικό Πάρκο Thessintec. Είμαι αισιόδοξος ότι η Θεσσαλονίκη μπορεί και τελικά θα καταφέρει να καταστεί ένα πολύ σημαντικό επιχειρηματικό και πολιτιστικό κέντρο της ΝΑ Ευρώπης, εκπληρώνοντας ένα όραμα που είχε πριν από τριάντα χρόνια.

ΑΡΘΡΟ ●

Να δούμε στην πράξη νέο παραγωγικό μοντέλο Η μετάβαση από το μοντέλο «Δανείζομαι - Εισάγω - Καταναλώνω» στο αναπτυξιακό μοντέλο «Παράγω - Καινοτομώ - Εξάγω» είναι μία πρόταση για να αντιμετωπιστούν οι προκλήσεις

Η Κυριάκος Μερελής Πρόεδρος του Επαγγελματικού Επιμελητηρίου Θεσσαλονίκης

90ή ΔΕΘ βρίσκει την ελληνική οικονομία και την επιχειρηματικότητα σε ένα περιβάλλον μεγάλων αλλαγών. Οι διεθνείς γεωπολιτικές εξελίξεις, η ενεργειακή αστάθεια, το υψηλό κόστος λειτουργίας, η ακρίβεια και η περιορισμένη ρευστότητα εξακολουθούν να πιέζουν ιδιαίτερα τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Την ίδια στιγμή, όμως, η Θεσσαλονίκη βρίσκεται μπροστά σε σημαντικές προκλήσεις, που απαιτούν σχέδιο, ρεαλιστικές λύσεις και πολιτική βούληση. Οι επαγγελματίες της Περιφερειακής Ενότητας Θεσσαλονίκης ζητούν ένα σταθερό επιχειρηματικό περιβάλλον, λιγότερη γραφειοκρατία, πρόσβαση σε χρηματοδότηση και πολιτικές που θα επιτρέψουν στις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις να επιβιώσουν, να αναπτυχθούν, να δημιουργήσουν θέσεις εργασίας και να παραμείνουν ανταγωνιστικές. Το μεγαλύτερο πρόβλημα που αντιμετωπίζει η μικρομεσαία επιχειρηματικότητα είναι η ακρίβεια, σε συνάρτηση με τη χαμηλή καταναλωτική δύναμη των πολιτών, λόγω του μη επαρκούς διαθέσιμου εισοδήματος. Μια διαπίστωση στην οποία κατέληξα μέσα από προσωπική επαφή με επαγγελματίες σε περιοδείες που πραγματοποίησα. Στο Επαγγελματικό Επιμελητήριο Θεσσαλονίκης πιστεύουμε ότι η αντιμετώπιση της ακρίβειας συνδέεται με τη μείωση του φορολογικού και συναλλακτικού κόστους. Υπερασπιζόμαστε την καθολική μείωση των συντελεστών ΦΠΑ, ένα μέτρο αναγκαίο, το οποίο μέχρι σήμερα δεν έχει εισακουστεί. Στο πλαίσιο αυτό προτείνουμε πιλοτικά τη στοχευμένη μείωση των συντελεστών του ΦΠΑ στις ηλεκτρονικές συναλλαγές, από 24% σε 21%, από 13% σε 11% και από 6% σε 5%, σε συνδυασμό με την ταυτόχρονη μείωση των τραπεζικών προμηθειών. Με αυτόν τον

τρόπο το όφελος της μείωσης του ΦΠΑ θα αποτυπώνεται άμεσα στην τελική τιμή για τον καταναλωτή. Παράλληλα, απαιτείται μια ουσιαστική λύση για το ιδιωτικό χρέος. Η πρόσφατη ρύθμιση των 72 δόσεων δεν είναι αρκετή για να δώσει απάντηση στο πρόβλημα που αντιμετωπίζει η μικρομεσαία επιχειρηματικότητα, γεγονός που επιβεβαιώνεται και από το χαμηλό ενδιαφέρον που έχουν δείξει οφειλέτες για ένταξη σε αυτή. Θεωρούμε και έχουμε καταθέσει πρόταση προς τα αρμόδια υπουργεία ότι η δυνατότητα ρύθμισης των οφειλών σε έως 120 δόσεις μπορεί να δώσει πραγματική ανάσα σε χιλιάδες επαγγελματίες που βρίσκονται αντιμέτωποι με εισπρακτικά μέτρα και κατασχέσεις τραπεζικών λογαριασμών, αδυνατώντας να επανέλθουν σε κανονική οικονομική δραστηριότητα. Ανάμεσα στις προτάσεις μας είναι η κατάργηση του τέλους επιτηδεύματος και για τα νομικά πρόσωπα, όπως και η κατάργηση της προκαταβολής φόρου για ελεύθερους επαγγελματίες και ατομικές επιχειρήσεις και, ταυτόχρονα, η γενναία μείωσή της για τα νομικά πρόσωπα. Από το βήμα των εγκαινίων της επετειακής ΔΕΘ αναμένουμε ο πρωθυπουργός να επιβεβαιώσει ότι στις φετινές ανακοινώσεις πρωταγωνιστικό ρόλο θα έχει η μικρομεσαία επιχειρηματικότητα. Θεωρώ ότι πρέπει να κατατεθούν συγκεκριμένες και μετρήσιμες παρεμβάσεις, υιοθετώντας και μεγάλο μέρος των προτάσεων που θα καταθέσουν οι παραγωγικοί φορείς. Σε τοπικό επίπεδο, η ανάπτυξη δεν μπορεί να παραμένει μια αφηρημένη έννοια. Η γεωγραφική θέση της Θεσσαλονίκης αποτελεί στρατηγικό πλεονέκτημα, αλλά ταυτόχρονα δημιουργεί σοβαρές προκλήσεις. Η άμεση γειτνίαση με βαλκανικές χώρες, στις

οποίες εφαρμόζονται σημαντικά χαμηλότεροι φορολογικοί συντελεστές και χαμηλότερες ασφαλιστικές επιβαρύνσεις, ασκεί έντονες πιέσεις στις ελληνικές επιχειρήσεις. Το αποτέλεσμα είναι μεταφορά επιχειρηματικής δραστηριότητας εκτός Ελλάδας, απώλεια φορολογητέας ύλης, περιορισμός επενδύσεων, περιορισμός κατανάλωσης, καθώς μεγάλος αριθμός πολιτών απευθύνεται σε όμορες βαλκανικές χώρες για τις αγορές και τα καύσιμά τους, και μείωση του εισοδήματος των τοπικών επιχειρήσεων. Αποτελεί αναγκαιότητα η θέσπιση ειδικού αναπτυξιακού πλαισίου για την Κεντρική Μακεδονία και ειδικότερα για την Περιφερειακή Ενότητα Θεσσαλονίκης, με στοχευμένα φορολογικά, ασφαλιστικά και επενδυτικά κίνητρα, που θα αποκαταστήσουν την ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων έναντι των γειτονικών χωρών και θα συγκρατήσουν την επιχειρηματική δραστηριότητα εντός της ελληνικής οικονομίας. Η Θεσσαλονίκη μπορεί και πρέπει να λειτουργήσει ως μια σύγχρονη πύλη προς τα Βαλκάνια και τη Νοτιοανατολική Ευρώπη. Για να συμβεί αυτό, χρειάζεται ένα ολοκληρωμένο σχέδιο εξωστρέφειας, τουριστικής ανάπτυξης, υποδομών logistics και ενίσχυσης της τοπικής επιχειρηματικότητας. Η υποβάθμιση των αναπτυξιακών πυλώνων της πόλης, όπως του αεροδρομίου «Μακεδονία», με την αποχώρηση της μεγαλύτερης χαμηλού κόστους αεροπορικής εταιρείας που είχε βάση σε αυτό, αλλά και η μη αξιοποίηση της επένδυσης που έχει υλοποιηθεί με την κατασκευή διαδρόμου υπερατλαντικών πτήσεων, δεν μπορεί να συνεχιστεί. Η στενή και συνεχής παρακολούθηση των συμβατικών υποχρεώσεων του παραχωρησιούχου και το κατά πόσο αυτές υλοποιούνται στο ακέραιο είναι ένα ακόμη θέμα που τοποθετούμε στο «τραπέζι» του προβληματισμού μας. Υπενθυμίζω για ακόμη μια φορά ότι το αεροδρόμιο δεν έχει πωληθεί, έχει παραχωρηθεί, και η όποια υποβάθμισή του αποτελεί υποβάθμιση της περιουσίας του Δημοσίου. Παράλληλα, πρέπει να προχωρήσουν και τα αναγκαία έργα αναβάθμισης του λιμένα Θεσσαλονίκης, όπως και η οδική του σύνδεση με τους κεντρικούς αυτοκινητόδρομους ΠΑΘΕ και Εγνατία Οδό. Με τον τρόπο αυτό θα καταστεί πιο ανταγωνιστικό, τη στιγμή που θα αναβαθμιστεί και ο τομέας των μεταφορών. Θέλω να τονίσω ότι και σε εθνικό και σε τοπικό επίπεδο η μεγάλη τομή που πρέπει να συντελεστεί είναι ένα νέο παραγωγικό και καταναλωτικό μοντέλο. Το ακούμε συχνά να αποτελεί κυβερνητική δέσμευση· πλέον, όμως, είναι η ώρα να το δούμε να υλοποιείται στην πράξη. Η πρότασή μου είναι συγκεκριμένη. Πρέπει να γίνει μετάβαση από το υφιστάμενο παραγωγικό μοντέλο του «Δανείζομαι - Εισάγω - Καταναλώνω» στο αναπτυξιακό μοντέλο του «Παράγω - Καινοτομώ - Εξάγω».

90ή ΔΕΘ

139

ΡΕΠΟΡΤΑΖ ●

Ενισχύθηκαν έτι περαιτέρω το 2025 οι ήδη πολύ ανεπτυγμένες εμπορικές και επενδυτικές σχέσεις της χώρας μας με τις γειτονικές χώρες των Βαλκανίων Της Βάσως Βεγίρη vvegiri@naftemporiki.gr

140

90ή ΔΕΘ

Η

Ρουμανία και η Βουλγαρία, σύμφωνα με τα νεότερα στατιστικά στοιχεία από τις ετήσιες εκθέσεις που δημοσιοποιούν τα ελληνικά Γραφεία ΟΕΥ (Οικονομικών και Εμπορικών Υποθέσεων), έχουν αναδειχθεί σε δύο από τους πιο σημαντικούς εμπορικούς μας εταίρους συνολικότερα.

ΡΟΥΜΑΝΙΑ Έκτος κυριότερος προορισμός για τα προϊόντα της χώρας μας

Ιδιαίτερα θετικό ήταν το «αποτύπωμα» του 2025 για τις ελληνικές εξαγωγές και επενδύσεις στις βαλκανικές χώρες.

Το 2025, η Ρουμανία κατέλαβε την έκτη θέση μεταξύ των κυριότερων προορισμών των ελληνικών εξαγωγών, παραμένοντας στην πρώτη δεκάδα για έκτη συνεχόμενη χρονιά και μάλιστα με ανοδική τάση στην κατάταξη: 10η θέση το 2020, 8η το 2021, 10η το 2022, 10η το 2023 και 7η το 2024. Μάλιστα, ο συνολικός όγκος του διμερούς εμπορίου μεταξύ των δύο χωρών το 2025 ανήλθε στα 3,340 δισ. ευρώ, έναντι 2,936 δισ. ευρώ το 2024, σπάζοντας για πρώτη φορά το φράγμα των 3 δισ. ευρώ και καταγράφοντας αύξηση κατά 404,4 εκατ. ευρώ ή άλλως 13,8%. Ειδικότερα, οι ελληνικές εξαγωγές στη Ρουμανία έβαιναν συνεχώς αυξανόμενες από το 2016 μέχρι το 2022, σταθεροποιήθηκαν το 2023-2024 και εκτοξεύτηκαν για πρώτη φορά πάνω από τα 2 δισ. ευρώ το 2025, παρουσιάζοντας αύξηση της τάξης του 15,4% σε σχέση με το αμέσως προηγούμενο έτος. Αύξηση κατέγραψαν, παράλληλα, την περσινή χρονιά και οι εταιρείες με ελληνική συμμετοχή στο κεφάλαιό τους που είναι καταγεγραμμένες στο εθνικό εμπορικό μητρώο της Ρουμανίας, ανερχόμενες τον Δεκέμβριο του 2025 σε 8.957 έναντι 8.830 τον Δεκέμβριο του 2024 (αύξηση 1,4%). Σύμφωνα με τη ρουμανική Υπηρεσία Εμπορικού Μητρώου (Oficiul National al Registrului Comertului-ONRC), η Ελλάδα βρίσκεται στην 7η θέση μεταξύ των επενδυτριών χωρών, όσον αφορά το σύνολο του επενδεδυμένου κεφαλαίου -2,54 δισ. ευρώ, άλλως ποσοστό 4,99% του συνόλου- και στην 7η θέση ως προς τον αριθμό των καταγεγραμμένων επιχειρήσεων. ►

90ή ΔΕΘ

141

ΡΕΠΟΡΤΑΖ ●

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΒΑΛΚΑΝΙΑ

►

142

Κατά 15,4% αυξήθηκαν οι ελληνικές εξαγωγές στη Ρουμανία το προηγούμενο έτος.

Στα 3,16 δισ. ευρώ διαμορφώθηκαν πέρσι οι εξαγωγές της χώρας μας στη Βουλγαρία.

Στα 193,64 εκατ. ανήλθε το εμπορικό πλεόνασμα της Ελλάδας με τη Σερβία το 2025.

ΣΕΡΒΙΑ

ΒΟΥΛΓΑΡΙΑ

ΒΟΡΕΙΑ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ

Ανθεκτικό το απόθεμα ελληνικών επενδύσεων

Αυξημένες κατά 11,4% οι εισαγωγές από Ελλάδα

Πέμπτος σημαντικότερος εταίρος η χώρα μας

Σύμφωνα με τα στοιχεία της Στατιστικής Υπηρεσίας της Σερβίας για το 2025, οι ελληνικές εξαγωγές αγαθών στη Σερβία ανήλθαν σε 538,77 εκατ. ευρώ (μείωση κατά 3,55%) και οι εισαγωγές από τη Σερβία σε 345,13 εκατ. ευρώ (μείωση κατά 4,05%). Το εμπορικό ισοζύγιο παρέμεινε πλεονασματικό υπέρ της χώρας μας στα 193,64 εκατ. ευρώ, σημειώνοντας ωστόσο μείωση κατά 2,65% σε σχέση με το 2024. Σημειώνεται, ωστόσο, ότι τα επίσημα στοιχεία της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής καταγράφουν διαφορές στο διμερές εμπόριο με τη Σερβία. Σύμφωνα με αυτά, για το 2025, ο όγκος του διμερούς εμπορίου ανήλθε στα 839,35 εκατ. ευρώ, καταγράφοντας αύξηση 1,31% έναντι του 2024 (828,5 εκατ. ευρώ). Οι ελληνικές εξαγωγές στη Σερβία ανήλθαν στα 455,73 εκατ. ευρώ, καταγράφοντας αύξηση κατά 4,27% έναντι του 2024 και οι εισαγωγές από Σερβία ανήλθαν σε 383,62 εκατ. ευρώ, καταγράφοντας μείωση κατά 2% έναντι του προηγούμενου έτους. Το εμπορικό ισοζύγιο κατέγραψε πλεόνασμα για την Ελλάδα ύψους 72,11 εκατ. ευρώ, έναντι πλεονάσματος 45,63 εκατ. του 2024. Το απόθεμα των ελληνικών επενδύσεων στη Σερβία τον Δεκέμβριο του 2024 διαμορφώθηκε σε 331 εκατ. ευρώ, καταγράφοντας μείωση σε σύγκριση με την τριετία 2020-2022, αλλά ήταν αυξημένο σε σύγκριση με τα 250 εκατ. ευρώ του 2023. Υπενθυμίζεται, επίσης, ότι τον φετινό Ιούλιο η ΚΕΒΕ (Κεραμουργία Βορείου Ελλάδος) ανακοίνωσε ότι θέτει σε λειτουργία τη νέα παραγωγική μονάδα της στη Σερβία, μέσα από μια επένδυση που αγγίζει τα 16,5 εκατ. ευρώ. Στη Σερβία δραστηριοποιούνται περί τις 250 ελληνικές επιχειρήσεις, που απασχολούν περίπου 20.000 εργαζόμενους, με κυριότερους τομείς δραστηριοποίησης τις κατασκευές, τη βιομηχανία τροφίμων και ποτών, το εμπόριο, τις τηλεπικοινωνίες και τεχνολογίες πληροφορικής, τις ξενοδοχειακές υπηρεσίες και τις συμβουλευτικές/ νομικές υπηρεσίες.

Oι ελληνικές εξαγωγές αγαθών προς τη Βουλγαρία το 2025 ανήλθαν σε 3,157 δισ. ευρώ, αυξημένες κατά 11,4% σε σχέση με το 2024, και αντιπροσωπεύοντας το 6,49% των συνολικών ελληνικών εξαγωγών. Ο συνολικός όγκος του διμερούς εμπορίου ανήλθε σε 6,053 δισ. ευρώ (+13,1%) και η συμμετοχή του στο σύνολο του ελληνικού εξωτερικού εμπορίου αγαθών ενισχύθηκε σε 4,61%, έναντι 4,19% το προηγούμενο έτος. Παρά τη σημαντική ανάκαμψη του διμερούς εμπορίου το 2025, ωστόσο, το εμπορικό πλεόνασμα της Ελλάδας συνέχισε να περιορίζεται σε σχέση με τα προηγούμενα έτη, υποχωρώντας από 1,6 δισ. ευρώ το 2022 σε 0,66 δισ. ευρώ το 2023, 0,31 δισ. ευρώ το 2024 και 0,26 δισ. ευρώ το 2025. Οι μεγαλύτερες καθαρές θετικές ροές ΑΞΕ κατά την περίοδο Ιανουαρίου-Δεκεμβρίου 2025 προήλθαν από τις Κάτω Χώρες (635,9 εκατ. ευρώ), την Ελλάδα (476,9 εκατ. ευρώ) και την Ιταλία (315,5 εκατ. ευρώ), ενώ οι σημαντικότερες καθαρές αρνητικές ροές καταγράφηκαν προς τη Μάλτα (257,3 εκατ. ευρώ) και τις Ηνωμένες Πολιτείες (216,5 εκατ. ευρώ). Ως εκ τούτου, η Ελλάδα αναδείχθηκε το 2025 ο δεύτερος σημαντικότερος επενδυτικός εταίρος της Βουλγαρίας σε όρους καθαρών εισροών ΑΞΕ, μετά τις Κάτω Χώρες και πριν από την Ιταλία.

Βάσει στοιχείων της Κρατικής Στατιστικής Υπηρεσίας της Βόρειας Μακεδονίας, που δημοσιοποίησε το ελληνικό Γραφείο ΟΕΥ στα Σκόπια, κατά την περίοδο Ιανουαρίου-Απριλίου 2026 οι σημαντικότεροι εμπορικοί εταίροι της Βόρειας Μακεδονίας ήταν η Γερμανία, η Μεγάλη Βρετανία, η Κίνα, η Ελλάδα και η Σερβία, οι οποίες αποτέλεσαν το 50,4% του συνολικού όγκου εμπορίου. Στο ίδιο μήκος κύματος στην ετήσια έκθεση του Γραφείου ΟΕΥ Σκοπίων για την οικονομία της γειτονικής χώρας, την περίοδο Ιανουαρίου-Δεκεμβρίου 2025, σύμφωνα με τον συνολικό όγκο εξωτερικού εμπορίου, οι σημαντικότεροι εμπορικοί εταίροι της Δημοκρατίας της Βόρειας Μακεδονίας ήταν: η Γερμανία (περίπου 4,04 δισ. ευρώ όγκο εμπορίου με τη Βόρεια Μακεδονία και πτώση 6% σε ετήσια βάση) και στη δεύτερη το Ηνωμένο Βασίλειο (περίπου 1,57 δισ. ευρώ, άνοδος 18,9% σε σχέση με το 2024). Στην τρίτη θέση βρίσκεται η Κίνα με περίπου 1,3 δισ. ευρώ και αύξηση 16,7% σε σχέση με το προηγούμενο έτος και στην τέταρτη θέση βρίσκεται η Σερβία με όγκο εμπορίου 1,2 δισ. ευρώ. Στην πέμπτη θέση βρίσκεται η Ελλάδα (περίπου 1,27 δισ. ευρώ και πτώση 5% σε σχέση με το 2024). Στην πρώτη θέση μεταξύ των χωρών προέλευσης ΑΞΕ (ροές Άμεσων Ξένων Επενδύσεων), κατά το 2025, κατατάσσεται η Γερμανία (136,7 εκατ. ευρώ), κινούμενη πτωτικά, ωστόσο, σε βάθος τριετίας. Έπεται η Τουρκία (με 71,2 εκατ. ευρώ), η οποία ανακόπτει τη σταθερά ανοδική της πορεία. Ακολουθεί η Ολλανδία με 66,74 εκατ. ευρώ. Η Ελλάδα παρουσιάζει αποεπένδυση το 2025 (-15,7 εκατ. ευρώ), ενώ το 2024 τα ελληνικά Αποθέματα Άμεσων Ξένων Επενδύσεων (ΑΞΕ) στη Βόρεια Μακεδονία διευρύνθηκαν περαιτέρω και διαμορφώθηκαν στα 869 εκατ. ευρώ (από 750,9 εκατ. ευρώ το 2023, μεταβολή 13,6%). Τα ελληνικά Αποθέματα το 2024 αντιπροσώπευαν το 10,2% του συνόλου των ΑΞΕ στη ►

90ή ΔΕΘ

“

Έβδομος σημαντικότερος επενδυτικός εταίρος της Ρουμανίας αναδείχθηκε η Ελλάδα το 2025, τόσο ως προς τα κεφάλαια όσο και ως προς τον αριθμό επιχειρήσεων.

. Στην πόρτα σας από τις 7 το πρωί Εγγραφείτε συνδρομητής και απολαύστε τα αποκλειστικά προνόμια και τις premium υπηρεσίες του naftemporiki.gr

Τηλεφωνήστε τώρα στα 210 5198296, 210 5198000 ή επισκεφθείτε το www.naftemporiki.gr/sub

ΡΕΠΟΡΤΑΖ ●

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΒΑΛΚΑΝΙΑ

►

Σε 1,27 δισ. διαμορφώθηκε πέρσι το εμπόριο μεταξύ Ελλάδας και Βόρειας Μακεδονίας.

Τέταρτη σημαντικότερη προμηθεύτρια της Αλβανίας παρέμεινε η Ελλάδα το 2025.

Στα 237 εκατ. οι ΑΞΕ της Τουρκίας στην Ελλάδα το προηγούμενο έτος.

γειτονική χώρα, με την Ελλάδα να βρίσκεται στην τέταρτη θέση μεταξύ των χωρών που διαθέτουν τα μεγαλύτερα αποθέματα ΑΞΕ στη Βόρεια Μακεδονία. Υπενθυμίζεται ότι οι ελληνικές επενδύσεις αφορούν κατά κύριο λόγο τους τομείς ενέργειας, υποδομών κατασκευών, τους κλάδους λιανεμπορίου και δη των τροφίμων, καθώς και τον χρηματοπιστωτικό τομέα. Αξίζει, επίσης, να σημειωθεί ότι φέτος ανακοινώθηκε η δημιουργία της νέας τεχνολογικής βιομηχανικής ζώνης «Σκόπια 3», η οποία θα αποτελέσει ζώνη αποκλειστικά υψηλής τεχνολογίας και θα δημιουργηθεί μέσω ΣΔΙΤ. Η νέα ζώνη τεχνολογικής βιομηχανικής ανάπτυξης θα εκτείνεται σε μια περιοχή περίπου 45 εκταρίων, κοντά στα Σκόπια.

Σημειώνεται ότι η Ελλάδα κατείχε διαχρονικά μία από τις πρώτες θέσεις μεταξύ των κυριότερων επενδυτριών χωρών στην Αλβανία. Ωστόσο, κατά την περίοδο 2019-2022 καταγράφηκε σημαντική υποχώρηση του ελληνικού επενδυτικού αποθέματος, ενώ από το 2023 και εξής παρατηρείται σταδιακή σταθεροποίηση με οριακή ανοδική τάση, χωρίς όμως ουσιαστική βελτίωση της θέσης της χώρας στην κατάταξη των ξένων επενδυτών. Ειδικότερα, το απόθεμα των ελληνικών άμεσων επενδύσεων στην Αλβανία ανήλθε το 2025 σε 280 εκατ. ευρώ, αυξημένο κατά 8,5% έναντι των 258 εκατ. ευρώ το 2024. Παρά τη θετική αυτή εξέλιξη, η Ελλάδα υποχώρησε στη 15η θέση μεταξύ των επενδυτριών χωρών, από τη 14η θέση που κατείχε το 2024, μετά την Ουγγαρία, τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Κύπρο. Παράλληλα, οι ελληνικές επενδυτικές ροές προς την Αλβανία διαμορφώθηκαν το 2025 σε 19 εκατ. ευρώ, καταγράφοντας αύξηση 35,7% σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος. Ωστόσο, παρά τη σημαντική αυτή άνοδο, η Ελλάδα διατήρησε για δεύτερο συνεχές έτος τη 14η θέση στην κατάταξη των επενδυτριών χωρών, ακολουθώντας την Κύπρο, τη Βόρεια Μακεδονία και τη Γαλλία. Από το 2019 και μετά καταγράφονται στην Αλβανία 341 εταιρείες που συνδέονται με την Ελλάδα, εκ των οποίων 205 ελληνικές και 136 μικτές ελληνοαλβανικές επιχειρήσεις, που δραστηριοποιούνται σε βασικούς κλάδους, όπως κατασκευές, δομικά υλικά, εξόρυξη, ενέργεια, τρόφιμα, ιατρικά προϊόντα και υπηρεσίες, τουρισμό, μεταφορές και πλείστους άλλους τομείς.

ΤΟΥΡΚΙΑ

ΑΛΒΑΝΙΑ Αυξητική τάση επενδυτικών ροών από την Ελλάδα Αν και η Αλβανία, λόγω του μικρού μεγέθους της οικονομίας της, δεν διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στο εξωτερικό εμπόριο της Ελλάδας, τα στοιχεία της INSTAT (Στατιστική Υπηρεσία Αλβανίας) επιβεβαιώνουν τη διαχρονική σημασία της Ελλάδας ως βασικού εμπορικού εταίρου της Αλβανίας. Η Ελλάδα για το 2025 παρέμεινε στην ίδια θέση με το 2024, ως η 4η σημαντικότερη προμηθεύτρια χώρα της Αλβανίας, με μερίδιο 7,9% επί των αλβανικών εισαγωγών. Συγχρόνως η Ελλάδα αποτελεί σταθερά τον τρίτο σημαντικότερο προορισμό για τα αλβανικά προϊόντα, απορροφώντας το 6,9% των αλβανικών εξαγωγών. Βάσει, δε, των στοιχείων της ΕΛΣΤΑΤ για το 2025, η Αλβανία κατατάσσεται 18η ως χώρα προορισμός των ελληνικών εξαγωγών και 39η ως χώρα προμηθεύτρια της Ελλάδας. Όσον αφορά τις ελληνικές επενδύσεις στη γείτονα, σύμφωνα με τα στοιχεία της Τράπεζας της Αλβανίας, παρότι το 2024 σημείωσαν πτώση ως προς τις επενδυτικές ροές, το 2025 διαπιστώνεται μία ελαφριά αυξητική τάση τόσο στις επενδυτικές ροές όσο και στο απόθεμα.

144

90ή ΔΕΘ

“

«Ασημένιο μετάλλιο» επενδύσεων στη Βουλγαρία πήρε η Ελλάδα το 2025, με το «χρυσο» να πηγαίνει στις Κάτω Χώρες και το «χάλκινο μετάλλιο» στην Ιταλία.

Διευρύνθηκε το εμπορικό έλλειμμα της χώρας μας Οι εξαγωγές ελληνικών αγαθών στην Τουρκία το 2025, σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, μειώθηκαν κατά 9,8%, ανερχόμενες σε 1,372 δισ. ευρώ, έναντι 1,521 δισ. ευρώ του 2024, με τις εισαγωγές στην Ελλάδα τουρκικών αγαθών στον αντίποδα να αυξάνονται στα 3,341 δισ. ευρώ (+3,4%), έναντι 3,230 δισ. ευρώ του 2024. Το συνολικό εμπορικό ισοζύγιο αυξήθηκε κατά 14,4%, με άνοδο του ελλείμματος για τη χώρα μας από 1,729 δισ. ευρώ το 2024 σε 1,969 δισ. ευρώ το 2025. Σύμφωνα, δε, με τα προσωρινά στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος (ΤτΕ), το 2025 οι ετήσιες εισροές Άμεσων Ξένων Επενδύσεων (ΑΞΕ) από την Τουρκία προς τη χώρα μας ανήλθαν σε 237 εκατ. ευρώ, έναντι 299 εκατ. ευρώ το 2024, 115 εκατ. ευρώ το 2023 και 49 εκατ. ευρώ το 2022. Επί του παρόντος, επίσης, βρίσκεται σε εξέλιξη νέα τουρκική, μικτή τουριστική επένδυση (βίλες και μικρή ξενοδοχειακή μονάδα κ.ά.) της τάξης των 10 εκατ. ευρώ στη Γερακινή Χαλκιδικής. Το συνολικό σωρευτικό απόθεμα τουρκικών ΑΞΕ στην Ελλάδα, το 2025, διαμορφώθηκε σε 950 εκατ. ευρώ, έναντι 762 εκατ. ευρώ το 2024 (25% αύξηση), 445 εκατ. ευρώ το 2023 και 312 εκατ. ευρώ το 2022, με κυριαρχία του τομέα των κτηματομεσιτικών υπηρεσιών/real estate. Αναλυτικά, το 2025 οι αγορές ακινήτων από Τούρκους υπηκόους ανήλθαν σε 214 εκατ. ευρώ σε σύνολο 237 εκατ. ευρώ. Αντίστοιχα, το 2024 οι αγορές ακινήτων Τούρκων υπηκόων προσέγγισαν τα 293 εκατ. ευρώ σε σύνολο 299 εκατ. ευρώ και το 2023 τα 107 εκατ. ευρώ σε σύνολο 115 εκατ. ευρώ. Παράλληλα, οι ροές ελληνικών ΑΞΕ στην Τουρκία το 2025 περιορίστηκαν σε 10 εκατ. ευρώ έναντι 13 εκατ. ευρώ το 2024, 14 εκατ. ευρώ το 2023, ενώ το 2022 σημειώθηκαν αρνητικές επενδυτικές ροές ύψους 29 εκατ. ευρώ (αποεπένδυση). Το απόθεμα ελληνικών ΑΞΕ στην Τουρκία διαμορφώθηκε σε 160 εκατ. ευρώ το 2025 έναντι 183 εκατ. ευρώ το 2024 (12% μείωση), 340 εκατ. ευρώ το 2023 και 371 εκατ. ευρώ το 2022