Ειδική Έκδοση: 89η ΔΕΘ

EΠIXEIΡΕΙΝ

89ηΔΕΘ Η ΒΟΡΕΙΑ ΕΛΛΑΔΑ ΤΟΥ ΜΕΛΛΟΝΤΟΣ FORUM ΤΗΣ ΝΑΥΤΕΜΠΟΡΙΚΗΣ ΑΦΙΕΡΩΜΕΝΟ ΣΕ: ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ

ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2025

ΥΠΟΔΟΜΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΤΟΥΡΙΣΜΟ ΜΕΤΑΦΟΡΕΣ REAL ESTATE ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΕΞΑΓΩΓΕΣ ΕΜΠΟΡΙΟ

ΜμΕ

E

Π

I

X

E

I

Ρ

Ε

Ι

Ν

EΠIXEIΡΕΙΝ

E D I TO R I A L

ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2025

89ηΔΕΘ Από τα sixties… στο μέλλον Η ΒΟΡΕΙΑ ΕΛΛΑΔΑ ΤΟΥ ΜΕΛΛΟΝΤΟΣ FORUM ΤΗΣ ΝΑΥΤΕΜΠΟΡΙΚΗΣ ΑΦΙΕΡΩΜΕΝΟ ΣΕ:

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ

ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2025

ΥΠΟΔΟΜΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΤΟΥΡΙΣΜΟ ΜΕΤΑΦΟΡΕΣ REAL ESTATE ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΕΞΑΓΩΓΕΣ ΕΜΠΟΡΙΟ

ΜμΕ

ΙΔΙΟΚΤΗΣΙΑ - ΕΚΔΟΣΗ

H ΝΑΥΤΕΜΠΟΡΙΚΗ ΕΚΔΟΤΗΣ-ΜΕΤΟΧΟΣ

Γιώργος Μελισσανίδης ΓΕΝΙΚΟΣ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ

EΠIXEIΡΕΙΝ

ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ

Οι ηγέτες των ισχυρότερων οικονομιών διεθνώς κι όσοι ηγούνται των παγκόσμιων τεχνολογικών κολοσσών είθισται να χαράσσουν το μέλλον της υφηλίου. Ορίζουν το αύριο, θέτουν νέα όρια και κανόνες, οραματίζονται για λογαριασμό μας, αναδημιουργούν συνασπισμούς κρατών, θεσμών, οργανισμών, εταιρειών, επιβάλλοντας τον ρυθμό των αλλαγών. Έναν ρυθμό εξαντλητικό, που απαιτεί την ταχύτητα του πρωταθλητή των 100 μέτρων και, ταυτόχρονα, την αντοχή ενός μαραθωνοδρόμου.

H Ελλάδα καλείται να προσαρμοστεί επιτυχώς στο νέο παγκόσμιο status quo, κινούμενη στοχευμένα, ευέλικτα, ταχύτατα, δίχως παλινωδίες, πολιτικές αστοχίες ή μετεκλογικά πισωγυρίσματα…

Σπύρος Κτενάς ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ

Χριστίνα Χαφουσίδου ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ

Πλάτων Τσούλος ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΣΥΝΤΑΞΗΣ

Αθανάσιος Αδαμόπουλος ΑΡΧΙΣΥΝΤΑΚΤΗΣ

Παναγιώτης Κακούρης ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ

Δημήτρης Νίκας

Η Ελλάδα, περισσότερο από ποτέ, έχει ανάγκη όλες τις δυνάμεις της, όλους τους πολίτες και τους πολιτικούς της. Χρειάζεται «χέρια» από το σύνολο της χώρας και ιδιαίτερα από τη Βόρεια Ελλάδα - ατμομηχανή κατά το παρελθόν της βιομηχανικής και ενεργειακής παραγωγής, του πρωτογενούς τομέα και της μεταποίησης. Μακεδονία και Θράκη τη δεκαετία του ’60, την περίοδο της βιομηχανικής τους ακμής, έδιναν τον ρυθμό στην ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας. Ανάλογο ρόλο οφείλουν να υπηρετήσουν και σήμερα. Με σύγχρονους όρους, μακρόπνοο σχεδιασμό, ενωμένες δυνάμεις και τη νέα γενιά σε ρόλο πρωταγωνιστή.

ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΕΙΔΙΚΩΝ ΕΚΔΟΣΕΩΝ

Γιάννης Σαραντόπουλος ΣΥΝΤΑΞΗ ΥΛΗΣ

Άρης Ασσαργιωτάκης, Νίκος Γιαννάκης, Χρήστος Μαραβελίδης, Γιάννης Χιώτης, Γιώργος Ψιάχος ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΥΛΙΚΟ

Βασίλης Αγγελόπουλος, Δανάη Αλεξάκη, Βάσω Βεγίρη, Σπύρος Γκουτζάνης, Σταμάτης Ζησίμου, Φάνης Ζώης, Τέτη Ηγουμενίδη, Λέττα Καλαμαρά, Κατερίνα Κοκκαλιάρη, Μιχάλης Μαστοράκης, Μαριάνθη Πελεκανάκη, Αντώνης Τσιμπλάκης, Πάρης Τσιριγώτης, Θάνος Τσίρος, Γιώργος Φωκιανός, Χριστίνα Χρυσανθοπούλου ΔΙΟΡΘΩΣΗ

Διονύσης Μάρρας, Mυρτώ Σταμπόρη, Σωτηρία Τσολάκου ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ

Μαρία Μπαλικούρα

Tα ενυπόγραφα άρθρα δεν απηχούν απαραίτητα τις απόψεις της εφημερίδας

ΕΜΠΟΡΙΚO ΤΜΗΜΑ

Γκρατσιέλλα Κλάδη, Λίζα Γκεζέπογλου, Γιώργος Σακελλόπουλος, Ματίνα Γράψα, Τάνια Τραγέα, Ειρήνη Πολίτου, Αντονέλλα Τσιούλα AD OPERATIONS MANAGER

Πέννυ Χρήστου ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΑΤΕΛΙΕ

Μπέτυ Σπανού

Στρατηγικός στόχος; Η εξασφάλιση υπερ-αποδόσεων σε πρώτο χρόνο και όχι μετά από αναβολές, άτολμες αποφάσεις, επαναλαμβανόμενα μπρος - πίσω, όπως είδαμε να συμβαίνει με τη μεταστέγαση της ΔΕΘ, τη δημιουργία του Thess INTECH, την κατασκευή του μετρό της Θεσσαλονίκης ή των αυτοκινητοδρόμων. Προϋπόθεση; Ελεύθερη προσβασιμότητα στο χρήμα ώστε να κινητοποιηθεί το σύνολο της τοπικής αγοράς και δίκαιη διάχυση - «επιστροφή» του πλούτου ώστε όλα τα κοινωνικά στρώματα να υποστηρίξουν το αύριο της χώρας. Πολίτες και πολιτικοί, αιρετοί και διορισμένοι, εργαζόμενοι και επιχειρηματίες, ας θυμηθούν τη Βόρεια Ελλάδα στη χρυσή εποχή των sixties κι ας οραματιστούν το μέλλον της… Όλοι, ανεξάρτητα από τη γενιά τους. Είτε είναι Baby Boomers (1946-1964), είτε ανήκουν στην Generation X (1965-1980), στην Generation Y (Millennials, 1981-1996) ή στην Generation Z (1997-2012) κι αύριο - μεθαύριο όσοι εισέλθουν στην αγορά εργασίας, οι της Generation Alpha (2013 -…). Ας σκεφθούν και ας πράξουν ανοικτά, δίχως παρωπίδες, προσωπικές επιδιώξεις, μικροκομματισμούς ή μικροτοπικισμούς. Ας δουν τη μεγάλη εικόνα, ας οραματιστούν τη Βόρεια Ελλάδα του μέλλοντος.

ΣΕΛΙΔΟΠΟΙΗΣΗ

Ελευθερία Κηρύκου, Κατερίνα Ρώτα ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΕΙΚΟΝΑΣ

Ελένη Κοντού, Χρήστος Μπουβής ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΚΟ ΑΡΧΕΙΟ

Κωνσταντίνα Παναγοπούλου ΕΞΥΠΗΡΈΤΗΣΗ ΣΥΝΔΡΟΜΗΤΏΝ

210 5198000 subscriptions@naftemporiki.gr ΚΕΝΤΡΙΚΑ ΓΡΑΦΕΙΑ

Ακτή Κονδύλη 10, Πειραιάς 185 45 τηλ.: 210 5198000 www.naftemporiki.gr info@naftemporiki.gr ΔΙΑΝΈΜΕΤΑΙ ΔΩΡΕΆΝ ΣΤΟΥΣ ΣΥΝΔΡΟΜΗΤΈΣ ΤΗΣ «N» EKTYΠΩΣΗ ΑΙΣΑΚΟΣ

Πλάτων Τσούλος

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2025

ΓΡΑΦΟΥΝ ΟΙ:

Κωστής Χατζηδάκης ................................ 6

Βασίλης Κορκίδης .................................. 66

Αντιπρόεδρος της κυβέρνησης

Πρόεδρος του Εμπορικού και Βιομηχανικού Επιμελητηρίου Πειραιώς (ΕΒΕΠ)

Νίκος Ανδρουλάκης ................................. 8 Πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ - ΚINAl

Άγις Παπαδόπουλος ............................ 67

Σωκράτης Φάμελλος .......................... 10

Πρόεδρος του Ελληνογερμανικού Εμπορικού και Βιομηχανικού Επιμελητηρίου

Πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ - Π.Σ.

Δημήτρης Κουτσούμπας ................ 12

Γιάννης Τρίκαρδος ................................. 68

Γενικός γραμματέας της Κ.Ε. του ΚΚΕ

Πρόεδρος του Ελληνογαλλικού Εμπορικού και Βιομηχανικού Επιμελητηρίου

Αλέξης Χαρίτσης ....................................... 14

Άννα Καλλιάνη ............................................. 69

Πρόεδρος της Νέας Αριστεράς

Κυριάκος Πιερρακάκης .................. 16 Υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών

Χρίστος Δήμας............................................... 22 Υπουργός Υποδομών και Μεταφορών

Τάκης Θεοδωρικάκος.......................... 24 Υπουργός Ανάπτυξης

Νίκη Κεραμέως ........................................... 30 Υπουργός Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης

Κώστας Τσιάρας ......................................... 36 Υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων

Πρόεδρος του Ελληνοβρετανικού Εμπορικού Επιμελητηρίου

Δρ Ιωάννης Τσαμίχας ........................ 70

32

38

42

49

Οι 10 «άθλοι» του... Ηρακλή για την οικονομία

5 δισ. ευρώ για νέες επενδύσεις στο επιχειρείν

Αναστάσιος Τζήκας ................................ 72 Πρόεδρος της ΔΕΘ - HELEXPO

Δρ Κυριάκος Ποζρικίδης............... 73 Διευθύνων σύμβουλος της ΔΕΘ - HELEXPO

Λουκία Σαράντη ........................................ 95 Πρόεδρος του Συνδέσμου Βιομηχανιών Ελλάδος (ΣΒΕ)

Μάριος Παπαδόπουλος .................. 99

Βασίλης Κικίλιας ...................................... 46 Υπουργός Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής

Κυριάκος Μερελής ........................... 103

Δημήτρης Παπαστεργίου .............. 48

Πρόεδρος του Επαγγελματικού Επιμελητηρίου Θεσσαλονίκης (ΕΕΘ)

Υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης

Στέλιος Αγγελούδης ......................... 112 Δήμαρχος `Θεσσαλονίκης

Υφυπουργός Εσωτερικών, αρμόδιος για θέματα Μακεδονίας - Θράκης

26

Πρόεδρος του Ελληνοϊταλικού Επιμελητηρίου της Αθήνας

Πρόεδρος του Βιοτεχνικού Επιμελητηρίου Θεσσαλονίκης (ΒΕΘ)

Κωνσταντίνος Γκιουλέκας ........... 50

18

Δημήτρης Σκάλκος ............................ 118

Άννα Ευθυμίου ............................................ 51

Γενικός γραμματέας Διεθνών Οικονομικών Σχέσεων & Εξωστρέφειας στο υπ. Εξωτερικών και πρόεδρος της Enterprise Greece

Υφυπουργός Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης

Αθηνά Αηδονά ........................................ 119

Η ακτινογραφία των κενών θέσεων εργασίας

Σπορά αλλαγών στη νέα ΚΑΠ για διαφάνεια και ευελιξία

Περιφερειάρχης Κεντρικής Μακεδονίας

Παύλος Μαρινάκης ............................... 54 Υφυπουργός Παρά τω Πρωθυπουργώ

Ιωάννης Μασούτης ......................... 120

Γιώργος Καββαθάς ............................... 56

Πρόεδρος του Εμπορικού και Βιομηχανικού Επιμελητηρίου Θεσσαλονίκης (ΕΒΕΘ)

Πρόεδρος της Γενικής Συνομοσπονδίας Επαγγελματιών Βιοτεχνών και Εμπόρων Ελλάδας (ΓΣΕΒΕΕ)

Σταύρος Καφούνης ............................. 58 Πρόεδρος της Ελληνικής Συνομοσπονδίας Εμπορίου και Επιχειρηματικότητας (ΕΣΕΕ)

Γιάννης Βουτσινάς .................................. 64 Πρόεδρος της Κεντρικής Ένωσης Επιμελητηρίων Ελλάδας (ΚΕΕΕ)

Βίκυ Χατζηβασιλείου .................... 121 Αντιπεριφερειάρχης Τουρισμού, Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας (ΠΚΜ)

Αλκιβιάδης Καλαμπόκης .......... 145 Πρόεδρος του Πανελληνίου Συνδέσμου Εξαγωγέων (ΠΣΕ)

Συμεών Διαμαντίδης ....................... 151 Πρόεδρος του Συνδέσμου Εξαγωγέων (ΣΕΒΕ)

Κλιματική «βόμβα» 3,65 δισ. ευρώ στον πρωτογενή τομέα

Ανεβάζουν ταχύτητα οι τραπεζικές δανειοδοτήσεις

52

«Καμπανάκια» για δημογραφικό, αγορά εργασίας, συνθήκες διαβίωσης

60

Πόλος έλξης οι ελληνικοί προορισμοί για τα μεγάλα brands

76

80

92

96

Έργα πνοής αναμορφώνουν τη Βόρεια Ελλάδα

Μοχλός ανάπτυξης της οικονομίας ο εξορυκτικός κλάδος

ΜETLEN: Επενδυτική «ατμομηχανή» της Βόρειας Ελλάδας και της Θεσσαλίας

Επενδυτικός πυρετός για logistics

100

Νέο κύμα κεφαλαιακών ροών μεταμορφώνει τα λιμάνια

104

Βιομηχανικά κτίρια: Αναγέννηση από τις... στάχτες

84

Projects 5 αστέρων

88

Μπαράζ τουριστικών επενδύσεων

108

Κοιτίδα startups με ισχυρή διεθνή αναγνώριση

110

Την ανιούσα έχουν πάρει οι τιμές ακινήτων στη Θεσσαλονίκη

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2025

114

122

134

138

130

140

142 146

152

154

162

Αναπτυξιακή δυναμική στη Βόρεια Ελλάδα

eυρωπαϊκός ψηφιακός κόμβος η Μακεδονία

Προπύργιο των εξαγωγών

Οι 5 εμπορικοί εταίροι

132

Βόρεια Ελλάδα: Ενεργειακή καρδιά της Ν.Α. Ευρώπης

Σε ρότα ανάπτυξης το βόρειο τόξο της ακτοπλοΐας

Αναβιώνουν στέκια της αγοράς

H ενσάρκωση του Thess INTEC

Θεσσαλονίκη, η ελληνική «Silicon Valley»

Ιστορίες πίσω από τις προσόψεις

Αλλάζει «πίστα» ο ορεινός τουρισμός

Η αρχιτεκτονική ταυτότητα της Σαλόνικας

ΑΡΘΡΟ ●

Δέκα άξονες πολιτικής που ανεβάζουν την Ελλάδα ψηλότερα Μειώσεις φόρων και γραφειοκρατίας, ενίσχυση πρόσβασης σε κεφάλαια, προώθηση εξαγωγών, νέο χωροταξικό, πρωτοβουλίες για καινοτομία και ΑΙ, αξιοποίηση δημόσιας περιουσίας, βελτίωση υποδομών, αξιοποίηση κονδυλίων και δίκαιη κοινωνική πολιτική, οι πυλώνες της κυβερνητικής προσπάθειας

Η Κωστής Χατζηδάκης Αντιπρόεδρος της κυβέρνησης

6

89η ΔΕΘ

Ελλάδα αλλάζει. Αυτό είναι μια πραγματικότητα που αποτυπώνεται στα επίσημα στοιχεία, στις προοπτικές της οικονομίας και στην καθημερινότητα των πολιτών. Η χώρα βρίσκεται σήμερα σε πολύ καλύτερη θέση απ’ ό,τι πριν από μερικά χρόνια. Οι επενδύσεις αυξήθηκαν κατά 64% από το 2019, ενώ ειδικά στις άμεσες ξένες επενδύσεις πετύχαμε το 2023 ρεκόρ όλων των τελευταίων δεκαετιών. Οι εξαγωγές έχουν υπερδιπλασιαστεί σε σχέση με την προ κρίσης περίοδο. Η ανεργία έχει μειωθεί στο 7,9% από 18% το 2019 και δημιουργήθηκαν πάνω από μισό εκατομμύριο νέες θέσεις εργασίας. Τώρα είναι η στιγμή να εντείνουμε την προσπάθεια. Να επιταχύνουμε τις μεταρρυθμίσεις και να ενισχύσουμε την αναπτυξιακή δυναμική. Για να έχουμε ακόμα μεγαλύτερη σύγκλιση με τις πιο προηγμένες χώρες της Ευρώπης και ακόμα πιο ουσιαστικά οφέλη για όλες τις Ελληνίδες και όλους τους Έλληνες. Οι βασικοί άξονες της προσπάθειάς μας είναι δέκα: Πρώτος, οι νέες μειώσεις φόρων. Η κυβέρνηση έχει ήδη μειώσει 72 διαφορετικούς φόρους και τις ασφαλιστικές εισφορές κατά 5,4 ποσοστιαίες μονάδες, φτάνοντας τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης θα ανακοινώσει και νέες μειώσεις άμεσων φόρων για τη μεσαία τάξη, χάρη στους υψηλούς ρυθμούς ανάπτυξης και στον περιορισμό της φοροδιαφυγής. Δεύτερος άξονας, η περαιτέρω μείωση της γραφειοκρατίας. Το πλάνο προβλέπει συγκεκριμένες πρωτοβουλίες για μείωση 25% της γραφειοκρατίας για τις επιχειρήσεις και απλούστευση αδειοδοτήσεων, ιδίως για τη βιομηχανία. Τρίτος, η ενίσχυση της πρόσβασης των επιχειρήσεων σε χρηματοδότηση. Στην κατεύθυνση αυτή, ενισχύουμε τον ανταγωνισμό στο τραπεζικό σύστημα και αναβαθμίζουμε τη λειτουργία του Χρηματιστηρίου. Παράλληλα, οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις έχουν πρόσβαση στα προγράμματα του ΕΣΠΑ και της Ελληνικής

Αναπτυξιακής Τράπεζας. Τέταρτος άξονας, η προώθηση των εξαγωγών των ελληνικών επιχειρήσεων. Με βάση την εθνική στρατηγική, θα προωθηθούν συγκεκριμένες κατευθύνσεις ανά χώρα / κλάδο / προϊόν, με συγκεκριμένες δράσεις, στόχους και ορόσημα εφαρμογής. Στόχος είναι οι εξαγωγές να υπερβούν το 50% του ΑΕΠ έως το 2027. Πέμπτος, ένα σύγχρονο χωροταξικό πλαίσιο. Προχωρούν τα ειδικά χωροταξικά για τον τουρισμό, τη βιομηχανία και τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Ενώ θα επιταχυνθούν και τα τοπικά και ειδικά πολεοδομικά σχέδια. Παράλληλα, θα ολοκληρωθεί εντός του έτους το Κτηματολόγιο. Στην ίδια κατεύθυνση, αυτή δηλαδή της ασφάλειας δικαίου για τους επενδυτές, γίνεται μια συστηματική προσπάθεια για την επιτάχυνση της δικαιοσύνης. Έκτος, οι πρωτοβουλίες για την καινοτομία και την τεχνητή νοημοσύνη. Η σύνδεση της έρευνας και καινοτομίας με την επιχειρηματικότητα σε κρίσιμους τομείς αποτελεί στρατηγική επιλογή. Επίσης, θα αναπτύξουμε ένα πλήρες ρυθμιστικό πλαίσιο για την αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης, σε επιχειρηματικό επίπεδο, με παράλληλη προστασία των δικαιωμάτων και των ελευθεριών. Έβδομος άξονας, η βέλτιστη αξιοποίηση της δημόσιας περιουσίας: Μετά τις 15 αποκρατικοποιήσεις σε δύο χρόνια, που αποτελεί επίδοση χωρίς προηγούμενο, προχωρούμε με την αποκρατικοποίηση των μικρών περιφερειακών αεροδρομίων, την αναβάθμιση του Μητρώου Ακίνητης Περιουσίας και την αξιοποίηση των ακινήτων της ΕΤΑΔ, μέσω της δημιουργίας holding companies. Όγδοος, τα μεγάλα έργα σε οδικά, σιδη-

Προχωρούμε μπροστά, με σχέδιο, σκληρή δουλειά και σύγχρονες μεταρρυθμίσεις. Μόνο έτσι θα μπορέσουμε να ανεβάσουμε την Ελλάδα ψηλότερα!

ροδρομικά, ενεργειακά και τηλεπικοινωνιακά δίκτυα και υποδομές. Έργα όπως η μεγάλη ηλεκτρική διασύνδεση της Κρήτης και το μετρό της Θεσσαλονίκης έχουν ήδη ολοκληρωθεί. Ενώ άλλα, όπως ο αυτοκινητόδρομος Πάτρα-Πύργος, το Flyover της Θεσσαλονίκης, ο ΒΟΑΚ, για το σκέλος Χανιά-Ηράκλειο, και το αεροδρόμιο του Καστελλίου στην Κρήτη προχωρούν με γρήγορους ρυθμούς. Ένατος, η αξιοποίηση των ευρωπαϊκών κονδυλίων. Δεν είναι μόνο οι πόροι από το ΕΣΠΑ και το Ταμείο Ανάκαμψης που έχουμε στη διάθεσή μας για να δώσουμε περαιτέρω ώθηση στην ανάπτυξη. Έχουμε ακόμα μια ένεση ρευστότητας 8 δισ. ευρώ από 3 νέα ευρωπαϊκά Ταμεία: το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο, το Ταμείο Εκσυγχρονισμού και το Ταμείο Απανθρακοποίησης Νήσων. Πρόκειται για ένα ολοκληρωμένο πακέτο με έντονο κοινωνικό και περιβαλλοντικό αποτύπωμα. Δέκατος άξονας, παράλληλα με όλα τα παραπάνω, η άσκηση μίας αποτελεσματικής και δίκαιης κοινωνικής πολιτικής. Άλλωστε, όλοι οι παραπάνω άξονες αποκτούν νόημα όταν κανείς δεν ξεχνά τον παράγοντα «άνθρωπο». Είναι ενδεικτικό ότι ήδη η κυβέρνηση μεταξύ 20192025 έχει αυξήσει τις δαπάνες για την Υγεία κατά 75% και κατά 23% για τις συντάξεις. Ενώ παράλληλα προχωρούμε πρωτοβουλίες που απαντούν σε σύγχρονες προκλήσεις, όπως το στεγαστικό, το δημογραφικό και η στήριξη όσων έχουν πραγματικά ανάγκη. Η πρόοδος που έχει σημειώσει η Ελλάδα τα τελευταία χρόνια δεν πρέπει, σε καμία περίπτωση, να πάει χαμένη. Οι Έλληνες έχουν αποδείξει ότι απορρίπτουν πλέον τα μεγάλα λόγια και τις εύκολες υποσχέσεις. Θέλουν μια χώρα που παράγει πλούτο και τον κατανέμει δίκαια. Γι’ αυτό η απόφασή μας στην κυβέρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη είναι ξεκάθαρη: προχωρούμε μπροστά, με σχέδιο, σκληρή δουλειά και σύγχρονες μεταρρυθμίσεις. Μόνο έτσι θα μπορέσουμε να ανεβάσουμε την Ελλάδα ψηλότερα!

ΑΡΘΡΟ ●

Κοινωνική δικαιοσύνη και παραγωγική ανασυγκρότηση Νέο σχέδιο για τη χώρα, με συγκρότηση ενιαίου επιτελικού φορέα, τιμαριθμοποίηση της φορολογικής κλίμακας, παρεμβάσεις στην ενέργεια, προσέλκυση επενδύσεων σε καινοτομία, μείωση του μη μισθολογικού κόστους, ΣΣΕ, ενίσχυση χρηματοδοτικών εργαλείων, ρύθμιση του ιδιωτικού χρέους

Τ Νίκος Ανδρουλάκης Πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ - ΚΙΝΑΛ

8

89η ΔΕΘ

α τελευταία χρόνια προβάλλεται επίμονα από την κυβέρνηση ένα αφήγημα «επιτυχίας». Η αύξηση του ΑΕΠ, η άνοδος των επενδύσεων και η μείωση του δημόσιου χρέους εμφανίζονται ως αποδείξεις ότι η χώρα αλλάζει πορεία. Όμως, πίσω από τους αριθμούς κρύβεται μια διαφορετική πραγματικότητα: Ακόμα και η μέτρια ανάπτυξη -της τάξης του 9,2% αθροιστικά για την περίοδο 2019-2024- δεν έχει μεταφραστεί σε ουσιαστική βελτίωση του βιοτικού επιπέδου του ελληνικού λαού. Ο πληθωρισμός ροκάνισε τα εισοδήματα, η αγοραστική δύναμη παραμένει στον πάτο και ένα στα τρία παιδιά μεγαλώνει μέσα σε υλική στέρηση. Παράλληλα, η ποιότητα των θεσμών, η διαφάνεια και η αξιοκρατία σημείωσαν σημαντική οπισθοχώρηση υπό το βάρος τρανταχτών σκανδάλων. Η αλήθεια είναι πως τα αυξημένα φορολογικά έσοδα και η βελτίωση του λόγου χρέους προς ΑΕΠ συνιστούν περισσότερο συγκυριακή «επιτυχία» παρά αποτέλεσμα στρατηγικού σχεδίου της κυβέρνησης. Απόδειξη αυτού είναι η παταγώδης αποτυχία του «επιτελικού κράτους» να αξιοποιήσει προς όφελος της χώρας μια ιστορική ευκαιρία για εκσυγχρονισμό του παραγωγικού υποδείγματος, που δεν είναι άλλη από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας. Στην πραγματικότητα, η μεσαία τάξη και τα πιο ευάλωτα νοικοκυριά πληρώνουν καθημερινά το κόστος, βλέποντας το διαθέσιμο εισόδημά τους να μειώνεται, το κόστος στέγασης να εκτοξεύεται και την ανοδική κοινωνική κινητικότητα να μετατρέπεται σε όνειρο απατηλό. Την ώρα που η Ελλάδα αιμορραγεί δημογραφικά, παραμένει τέταρτη από το τέλος στον ΟΟΣΑ στην ευνοϊκή φορολόγηση της οικογένειας, αλλά συγχρόνως πρώτη ως προς την πιο ευνοϊκή φορολόγηση του πλούτου. Παράλληλα, η ελληνική οικονομία συνεχίζει να υπολείπεται σε παραγωγικότητα και εξωστρέφεια, με αποτέλεσμα το εξωτερικό έλλειμμα να παραμένει σε -επίμονα- υψηλά επίπεδα. Το κόστος ενέργειας για νοικοκυριά και επιχειρήσεις είναι πανάκρι-

βο, προς όφελος των ολιγοπωλίων. Οι επενδύσεις κατευθύνονται δυσανάλογα στην αγορά ακινήτων, ενώ η καινοτομία και η τεχνολογία παραμένουν στο περιθώριο. Αυτή η στρέβλωση εμποδίζει τη χώρα να αποκτήσει διατηρήσιμη ανταγωνιστικότητα και να δημιουργήσει ποιοτικές θέσεις εργασίας με υψηλές αμοιβές. Επιπλέον, εκατοντάδες χιλιάδες νοικοκυριά και επιχειρήσεις παραμένουν αποκλεισμένα από το χρηματοπιστωτικό σύστημα, ενώ το τεράστιο ιδιωτικό χρέος εγκλωβίζει την πραγματική οικονομία σε έναν φαύλο κύκλο. Από την άλλη πλευρά, οι τιμές περιουσιακών στοιχείων αυξάνονται πολύ ταχύτερα από τα εισοδήματα, οδηγώντας σε περαιτέρω απαξίωση της εργασίας. Με αυτό τον τρόπο διαβρώνεται η κοινωνική συνοχή και ενισχύεται το αίσθημα αδικίας. Όλα αυτά συμβαίνουν σε μια διεθνή συγκυρία που υπαγορεύει κάτι εντελώς διαφορετικό: η Ευρώπη και ο κόσμος εισέρχονται σε μια εποχή όπου η επιδίωξη της στρατηγικής αυτονομίας έχει αποκτήσει κυρίαρχο ρόλο. Τα κράτη καλούνται να αξιοποιήσουν κάθε παράμετρο της εθνικής τους ισχύος -την οικονομία, την τεχνολογία και ιδίως την τεχνητή νοημοσύνη, την ενέργεια, τους θεσμούς, το δημογραφικό, το ανθρώπινο δυναμικό-, ώστε να αντεπεξέλθουν στις σύγχρονες προκλήσεις. Σε αυτή τη νέα πραγματικότητα, χρειάζεται αλλαγή κατεύθυνσης. Με ένα εμπνευσμένο, συνεκτικό και συμπεριληπτικό σχέδιο παραγωγικής ανασυγκρότησης που θα προσφέρει πραγματικές δυνατότητες προόδου στους πολίτες. Μια τέτοια στρατηγική προϋποθέτει:  Τη συγκρότηση ενιαίου επιτελικού φορέα για την παραγωγή και τη βιομηχανία, ώστε οι επενδύσεις να συντονίζονται με σαφές εθνικό όραμα.  Ριζικές παρεμβάσεις στη στρεβλή λειτουργία της αγοράς ενέργειας, ώστε να μειωθεί δραστικά το ενεργειακό κόστος για νοικοκυριά και επιχειρήσεις.  Την τιμαριθμοποίηση της φορολογικής κλίμακας, ώστε οι εργαζόμενοι να αντικρίσουν

ουσιαστική αύξηση εισοδημάτων.  Την προσέλκυση επενδύσεων σε καινοτομία και τεχνολογία, όχι απλώς στην αγορά κατοικίας. Αντί για «χρυσές βίζες» που τροφοδοτούν την κερδοσκοπία στα ακίνητα, χρειάζεται ένα πλαίσιο που θα ενισχύει τη δημιουργία startups και την προσέλκυση ανθρώπινου κεφαλαίου υψηλών δεξιοτήτων.  Τη μείωση του μη μισθολογικού κόστους και της φορολογικής επιβάρυνσης των εργαζομένων με παιδιά, τουλάχιστον στον μέσο όρο του ΟΟΣΑ.  Την αποκατάσταση των συλλογικών διαπραγματεύσεων και της κοινωνικής συμφωνίας γύρω από τον κατώτατο μισθό, ώστε η ανάπτυξη να μοιράζεται δίκαια.  Τη σοβαρή ενίσχυση και ανασυγκρότηση των χρηματοδοτικών εργαλείων, ιδίως της Αναπτυξιακής Τράπεζας και του Ταμείου Εθνικού Πλούτου, με στόχο τη μακροπρόθεσμη στήριξη στρατηγικών επενδύσεων και υποδομών που έχει ανάγκη η χώρα.  Ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο ρύθμισης του ιδιωτικού χρέους που θα επιτρέπει στις υγιείς δυνάμεις της κοινωνίας να δημιουργούν και να προκόβουν. Αυτό το σχέδιο δεν αποτελεί απλή διαχείριση αριθμών. Είναι η βάση για ένα νέο κοινωνικό συμβόλαιο. Το πραγματικό ερώτημα, λοιπόν, είναι εάν θα συνεχίσουμε να παρακολουθούμε μια μη βιώσιμη ανάπτυξη με ανισότητες ή αν θα επιλέξουμε μια πορεία που συνδυάζει τη σταθερότητα με την κοινωνική δικαιοσύνη. Το πρώτο μονοπάτι οδηγεί σε μια «βιτρίνα» επιτυχιών, που κρύβει όμως πολλαπλές αδικίες· το δεύτερο, σε μια Ελλάδα με ανθεκτική οικονομία και αποτελεσματικό κράτος, στα ευρωπαϊκά πρότυπα. Η επιλογή είναι βαθιά πολιτική και, ως εκ τούτου, καθοριστική. Ο ελληνικός λαός απαιτεί -και αξίζει- μια χώρα δικαιότερη, με περισσότερη διαφάνεια και αξιοκρατία. Γιατί μόνο μια τέτοια Ελλάδα μπορεί να προσφέρει αισιοδοξία και ουσιαστική προοπτική στις νεότερες γενιές.

ΑΡΘΡΟ ●

Η ανάπτυξη απαιτεί αλλαγή πολιτικής Ένα νέο οικονομικό μοντέλο είναι απαραίτητο, με πλουραλισμό των οικονομικών παραγωγών και με διάχυση των πόρων και των ωφελειών στην κοινωνική βάση

Ζ Σωκράτης Φάμελλος Πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ - Π.Σ.

10

89η ΔΕΘ

ούμε σε μία εποχή μεγάλων αβεβαιοτήτων και ανασφάλειας. Στις γεωπολιτικές αλλαγές, την κρίση ειρήνης, την κλιματική και προσφυγική κρίση, την απαξίωση διεθνών θεσμών και την κρίση δημοκρατίας προστίθενται η κυριαρχία του νόμου του ισχυρού, η απαράδεκτη ευρωπαϊκή στροφή στην οικονομία του πολέμου και ο πόλεμος των δασμών. Οι μεγάλες αβεβαιότητες αναδεικνύουν την ανάγκη μίας άλλης πολιτικής, δίκαιης, που θα εξασφαλίζει την ευημερία, την ανθεκτικότητα και την ασφάλεια σε παγκόσμιο επίπεδο. Για την αναπτυξιακή προοπτική της χώρας μας αναγκαιότητα είναι και μία άλλη Ευρώπη, ισχυρή, αυτοδύναμη, κοινωνική και ανθεκτική. Στη χώρα μας βιώνουμε μία ακραία κρίση ακρίβειας, ευρωπαϊκή πρωτιά στον πληθωρισμό, χαμηλή αγοραστική δύναμη, ελλειμματικό ισοζύγιο συναλλαγών και σοβαρή αδυναμία αναπτυξιακού σχεδίου. Με αποτέλεσμα τον χαμηλότερο μέσο μισθό στην Ευρωζώνη, τη χαμηλή παραγωγικότητα εργασίας και επενδύσεων, την ερήμωση της υπαίθρου και τη δημογραφική συρρίκνωση. Στα ανωτέρω προστίθεται και η κρίση διαφθοράς και αδιαφάνειας -που επιβεβαιώνει το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ-, που, πέρα από την κλοπή χρημάτων των πολιτών, αποτελεί νάρκη, αναστολέα για την υγιή επιχειρηματικότητα και το περιβάλλον επενδύσεων. Η επιλογή της Ν.Δ. είναι ξεκάθαρη: συρρίκνωση των μικρομεσαίων και πλουτισμός των καρτέλ, εις βάρος των καταναλωτών και των επιχειρήσεων. Ένα άδικο και επιζήμιο παραγωγικό και οικονομικό μοντέλο. Τα πρωτοφανή υπερπλεονάσματα στεγνώνουν την αγορά με αύξηση της φορολογικής επιβάρυνσης και συντελεστές ΦΠΑ πάνω από τον μέσο όρο της Ε.Ε. Μαζί με τα υπερκέρδη των καρτέλ οδηγούν

Η επιλογή της Ν.Δ. είναι ξεκάθαρη: συρρίκνωση των μικρομεσαίων και πλουτισμός των καρτέλ, εις βάρος των καταναλωτών και των επιχειρήσεων.

στη μείωση του εισοδήματος των νοικοκυριών και στην κατάρρευση της κατανάλωσης. Είναι έγκλημα να τιμωρείς την οικονομία, ενώ υπάρχει περιθώριο δημοσιονομικής ανάσας. Το Ταμείο Ανάκαμψης είναι για λίγους, η διαπλοκή στις χρηματοδοτήσεις ζει και βασιλεύει, η διαφθορά είναι σε ιλιγγιώδη ύψη. Οι άνθρωποι που κράτησαν ανοιχτές τις επιχειρήσεις τους στα μνημόνια και στην πανδημία, με προσωπικό κόστος, σήμερα οδηγούνται μεθοδικά στην πτώχευση. Το τραπεζικό σύστημα, λειτουργώντας με όρους καρτέλ, παραμένει κλειστό για τη μικρομεσαία επιχείρηση. Τα εργαλεία ρύθμισης χρέους δυσκίνητα. Και η έλλειψη ρευστότητας ακυρώνει τις ρυθμίσεις οφειλών, δανείων και εισφορών. Απαιτείται άλλο οικονομικό μοντέλο. Με πλουραλισμό των οικονομικών παραγωγών και με διάχυση των πόρων και των ωφελειών στην κοινωνική βάση. Ο ΣΥΡΙΖΑ - Π.Σ. έχει επεξεργαστεί ένα ολοκληρωμένο οικονομικό και αναπτυξιακό σχέδιο, που έχει ως βασική αρχή την ισχυρή Πολιτεία, με ισχυρή οικονομία, ισχυρούς θεσμούς και ισχυρή δημοκρατία, ώστε να έχουν όλες και όλοι πρόσβαση στα βασικά αγαθά της ζωής αλλά και στην οικονομική πρόοδο. Γι’ αυτό τον λόγο καταθέσαμε προς την κοινωνία και προς την προοδευτική αντιπολίτευση 10+1 συγκεκριμένες προτάσεις για μία άλλη πολιτική.

Βασικές αρχές μας είναι η ενίσχυση της παραγωγικότητας και η στήριξη της οικονομίας της παραγωγής και του πραγματικού προϊόντος, η προώθηση της καινοτομίας (ιδιαίτερα στην κυκλική, κλιματικά ουδέτερη και ψηφιακή οικονομία), η εξωστρέφεια με παραγωγή υψηλής προστιθέμενης αξίας και όλα αυτά μέσα από ένα δίκαιο, αποκεντρωμένο και βιώσιμο αναπτυξιακό πρότυπο, με διαφάνεια και ισοτιμία. Και αυτό δεν μπορεί γίνει χωρίς σπάσιμο των καρτέλ, ρύθμιση και έλεγχο της αγοράς και ισχυρή παρουσία του Δημοσίου. Όλα αυτά που δεν προχωρά η κυβέρνηση. Άμεσα εφαρμοστέες προτάσεις του ΣΥΡΙΖΑ - Π.Σ. για να πάρει ανάσα η οικονομία είναι: 1. Φορολογική δικαιοσύνη: Τιμαριθμοποίηση της φορολογικής κλίμακας, μείωση του ΦΠΑ στον μέσο ευρωπαϊκό όρο, αναστολή ΦΠΑ σε προϊόντα βασικών αναγκών, άμεση επαναφορά του μειωμένου ΦΠΑ στα νησιά. Αύξηση του ορίου απαλλαγής ΦΠΑ, σύμφωνα με τις ευρωπαϊκές οδηγίες.

2. Αντιμετώπιση του ενεργειακού κόστους με ρύθμιση αγοράς ενέργειας, δημόσια ΔΕΗ, πλαφόν στα κέρδη, μείωση του ΕΦΚ στα καύσιμα.

3. Νέα ρύθμιση οφειλών, μακροχρόνια, με κούρεμα προσαυξήσεων, αυτόματες διαδικασίες πρόληψης ληξιπρόθεσμων. Εξωδικαστικός μηχανισμός χωρίς αδιέξοδα και με πραγματική δυνατότητα επανεκκίνησης.

4. Προστασία της πρώτης κατοικίας.

5. Νέο τραπεζικό σύστημα, με ενίσχυση των συνεταιριστικών τραπεζών και της Ελληνικής Αναπτυξιακής Τράπεζας, των μικροπιστώσεων και των εναλλακτικών χρηματοδοτικών εργαλείων. Ρυθμιστικός ρόλος στην Εθνική Τράπεζα με ενίσχυση του ρόλου του Δημοσίου. Κατάργηση των «χαρατσιών» και χρεώσεων που επιβαρύνουν άδικα τις επιχειρήσεις και πρόσφατα νομοθέτησε η κυβέρνηση.

6. Νέο εθνικό Ταμείο Ανάκαμψης, με πόρους από φορολόγηση υπερκερδών, με στόχο την ανθεκτικότητα, την ψηφιακή μετάβαση και την πράσινη μεταμόρφωση των επιχειρήσεων.

7. Ψηφιοποίηση με γνώμονα τον πολίτη. Δημόσιος πάροχος για τις φορολογικές πλατφόρμες. Ενιαίο, απλοποιημένο ψηφιακό πλαίσιο ειδικά σχεδιασμένο για μικρές επιχειρήσεις, αγρότες, κτηνοτρόφους, αλιείς και συνεταιρισμούς. Το διακύβευμα είναι σαφές: με τα καρτέλ και τα υπερκέρδη ή με την επιχειρηματικότητα και την πρόοδο για όλους; Η κοστολογημένη πρότασή μας έχει κριτήριο τη δημοκρατία στην οικονομία, την αναδιανομή και την αποκέντρωση. Έτσι η επιχειρηματικότητα θα έχει αύριο και θα είναι και πυλώνας κοινωνικής συνοχής και τοπικής ανάπτυξης.

ΑΡΘΡΟ ●

Τι ανάπτυξη θέλουμε και για ποιον; H οικονομία της χώρας είναι σήμερα ακόμα περισσότερο εκτεθειμένη σε μια πολύ πιθανή επερχόμενη οικονομική κρίση στην Ε.Ε.

Γ Δημήτρης Κουτσούμπας Γενικός γραμματέας της Κ.Ε. του ΚΚΕ

12

89η ΔΕΘ

ια μια ακόμη χρονιά, η κυβέρνηση θα επιχειρήσει από τη ΔΕΘ να πείσει τους εργαζόμενους πως «η χώρα αναπτύσσεται», πως αυτή η ανάπτυξη είναι «στιβαρή» και φέρνει «πλούτο και ευκαιρίες για όλους», πως «η οικονομία και η χώρα επιτέλους εκσυγχρονίζονται». Παρά τη βολική συζήτηση που διεξάγεται γύρω από ορισμένες «παροχές», που κι αυτές θα αφορούν λίγους και δεν θα αποτελούν παρά ένα μικρό κλάσμα του πλούτου που κλέβουν κάθε χρόνο από τον λαό, η πραγματικότητα είναι πως πάνω πάνω στο «καλάθι» του πρωθυπουργού βρίσκονται τα 30 δισεκατομμύρια που θα δοθούν για ΝΑΤΟϊκούς εξοπλισμούς τα επόμενα χρόνια, οι επόμενες αντεργατικές τομές, όπως το νομοσχέδιο για τη 13ωρη εργασία, το πειθαρχικό των δημοσίων υπαλλήλων και άλλα που ετοιμάζονται, σε συνθήκες πολεμικής εμπλοκής και στροφής στην πολεμική οικονομία. Η κυβέρνηση, για να στηρίξει το αφήγημά της, επικαλείται ορισμένους δείκτες της καπιταλιστικής οικονομίας που σήμερα φαίνονται να ευημερούν. Το ΑΕΠ εμφανίζεται να διευρύνεται, τα κέρδη των εισηγμένων εταιρειών σπάνε ιστορικά ρεκόρ, σημειώνονται νέες επενδύσεις, καταγράφονται θηριώδη υπερ-πλεονάσματα. Το πραγματικό ερώτημα, ωστόσο, είναι ποιος πληρώνει και ποιος ωφελείται από όλα αυτά. Η πραγματικότητα είναι πως όχι μόνο αυτή η καπιταλιστική ανάπτυξη δεν παράγει «πλούτο για όλους», αλλά αντίθετα προϋποθέτει και ωθεί στην ένταση της επίθεσης στα δικαιώματα των εργαζόμενων και των λαϊκών στρωμάτων στο σύνολό τους. Προϋποθέτει να μπουν «τα κεφάλια μέσα» και να υπάρξει «σιωπητήριο» στις διεκδικήσεις, ειδικά στις σημερινές συνθήκες, που σε όλη την περιοχή μας «μυρίζει μπαρούτι», με την Ελλάδα να εμπλέκεται

Η καπιταλιστική ανάπτυξη προϋποθέτει να μπουν «τα κεφάλια μέσα» και να υπάρξει «σιωπητήριο» στις διεκδικήσεις.

ενεργά στους ανταγωνισμούς για λογαριασμό των εγχώριων μεγάλων επιχειρηματικών ομίλων. Η κερδοφορία του μεγάλου κεφαλαίου βασίζεται στους χαμηλούς μισθούς των εργαζόμενων. Αν συνυπολογίσει κανείς το κόστος ζωής, την ακρίβεια, οι εργαζόμενοι ζουν σήμερα χειρότερα σε σχέση με 15 χρόνια πριν. Οι σχέσεις εργασίας επιδεινώνονται συνεχώς, με πιο χαρακτηριστική τη διαρκή επίθεση στο 8ωρο και τη συνολική ελαστικοποίηση του εργάσιμου χρόνου. Τα δημοσιονομικά πλεονάσματα βασίζονται στις περικοπές σε ό,τι αφορά τις λαϊκές ανάγκες και στην τεράστια κλοπή του εισοδήματος του λαού με τη φοροεπιδρομή σε μισθωτούς, αυτοαπασχολούμενους επαγγελματίες και αγρότες, με τον υπέρογκο ΦΠΑ, το άδικο φορολογικό σύστημα, την ψηφιακή φοροεπίθεση, για τα οποία είναι συνυπεύθυνες όλες οι κυβερνήσεις των τελευταίων 15 ετών. Κάπως έτσι, το πρώτο επτάμηνο του 2025 τα φορολογικά έσοδα εκτοξεύθηκαν στα 40,6 δισ. ευρώ, με το 95% από αυτά να το πληρώνουν τα λαϊκά νοικοκυριά! Από εδώ θα προέλθουν φυσικά τα ελάχιστα που θα εξαγγείλει ο πρωθυπουργός στη ΔΕΘ, κάνοντας «κηδεία με ξένα κόλλυβα», και τα οποία θα είναι παντελώς αναντίστοιχα με τις πραγματικές ανάγκες των εργαζόμενων. Ταυτόχρονα, οι περιβόητες «επενδύσεις» προϋποθέτουν την αξιοποίηση από τους επιχειρηματικούς ομίλους κρατικών εκτάσεων και περιουσίας σε παραλίες, βουνά και ολόκληρα νησιά, για μεγάλες μονάδες που

όχι απλώς δεν αφορούν τους εργαζόμενους, αλλά αντιστρατεύονται ευθέως τα συμφέροντά τους. Οι εξορύξεις έχουν τεράστιο αποτύπωμα στο περιβάλλον και στις τοπικές οικονομίες. Η πράσινη ενέργεια εκτοξεύει το ενεργειακό κόστος. Η πολεμική βιομηχανία δεν αποσκοπεί στην αμυντική θωράκιση της χώρας, αλλά στην κερδοφορία από την παραγωγή των μέσων με τα οποία σκοτώνονται οι λαοί, πάλι για τα κέρδη και τις επιδιώξεις των ιμπεριαλιστών. Χαρακτηριστικό πρόσφατο παράδειγμα αποτελεί η απόκτηση του 100% της ΕΛΒΟ από εταιρεία ισραηλινών συμφερόντων. Ο φθηνός, ευέλικτος εργαζόμενος είναι η απαραίτητη πρώτη ύλη όλης αυτής της καπιταλιστικής κερδοφορίας. Παράλληλα, το κυβερνητικό αφήγημα για μια «στιβαρή ανάπτυξη που εδράζεται στην καινοτομία» είναι τουλάχιστον σαθρό. Η οικονομική ανάπτυξη της χώρας είχε επικεντρωθεί τα τελευταία χρόνια στην εισαγόμενη τουριστική δραστηριότητα και σε συναφείς με αυτήν κλάδους, με αποτέλεσμα η οικονομία της χώρας να είναι σήμερα ακόμα περισσότερο εκτεθειμένη σε μια πολύ πιθανή επερχόμενη οικονομική κρίση στην Ε.Ε. Εξίσου παραπλανητική είναι η εικόνα μιας «καινοτόμας» οικονομίας που εκπέμπεται, αφού, στη συντριπτική πλειοψηφία των περιπτώσεων, η ελληνική καινοτομία περιορίζεται στην ταχεία αξιοποίηση ορισμένων έτοιμων τεχνολογικών λύσεων, που στοχεύουν τον εργαζόμενο λαό, όπως η ψηφιακή καταστολή και η ψηφιακή εφορία, καθώς επίσης οδηγούν σε τεράστιες επιβαρύνσεις, όπως η πανάκριβη πράσινη ενέργεια. Για τον λαό, το πραγματικό πρόβλημα είναι πως η καπιταλιστική ανάπτυξη πατάει πάντα πάνω στην εξαθλίωση του ίδιου: Σημαίνει αύξηση της εκμετάλλευσης, ακρίβεια, φοροεπιδρομή, εμπορευματοποίηση, τραγικές ελλείψεις σε υγεία και παιδεία, καταστροφή του περιβάλλοντος για να προχωρήσουν οι επενδύσεις, εμπλοκή στους πολέμους για να εξασφαλίζονται νέα πεδία κερδοφορίας και να ξεπερνά το σύστημα τις οικονομικές κρίσεις του. Το ΚΚΕ επιμένει να αποκαλύπτει τα ψευδή αφηγήματα της κυβέρνησης της Ν.Δ. αλλά και των άλλων κομμάτων του συστήματος. Επιμένει να βρίσκεται στην πρώτη γραμμή των λαϊκών αγώνων, που θα ξεδιπλωθούν και κατά τη διάρκεια της ΔΕΘ, απέναντι στα νέα κύματα επίθεσης από το κράτος και το κεφάλαιο και για τη διεκδίκηση των αυτονόητων που έχει ανάγκη η λαϊκή οικογένεια και τα παιδιά της. Επιμένει να προβάλλει, ακόμα πιο δυναμικά, τον ριζικά διαφορετικό δρόμο ανάπτυξης που έχει ανάγκη ο λαός, τον δρόμο μιας γνήσιας εργατικής - λαϊκής διακυβέρνησης και εξουσίας, τον δρόμο του σοσιαλισμού.

ΑΡΘΡΟ ●

Το «οικονομικό θαύμα» της Δεξιάς μάς τελείωσε Η επόμενη μέρα απαιτεί ρήξεις, και η ρήξη ξεκινά από κάτι βασικό: ένα μοντέλο ανάπτυξης και οικονομικής δραστηριότητας όπου η κοινωνία θα είναι στο επίκεντρο και όχι στο περιθώριο, όπως είναι σήμερα.

Τ Αλέξης Χαρίτσης Πρόεδρος της Νέας Αριστεράς

14

89η ΔΕΘ

ο 2019 ο Κυριάκος Μητσοτάκης από το βήμα της ΔΕΘ επιχείρησε να παρουσιάσει το σύνθημα της Νέας Δημοκρατίας «ανάπτυξη για όλους» ως τη συνέχεια του ανορθωτικού σχεδίου του Ελευθερίου Βενιζέλου για την οικονομική ανάπτυξη της χώρας. Η Ελλάδα θα μετατρεπόταν σε αναπτυξιακό και οικονομικό υπόδειγμα. Η Δεξιά ήταν η πολιτική δύναμη που μπορούσε να εκφράσει τα συμφέροντα των παραγωγικών τάξεων επικαλούμενη τεχνοκρατική επάρκεια και έναν στρατηγικό προσανατολισμό που θα απελευθέρωνε τη χώρα από τη «μιζέρια» του παρελθόντος. Το 2025 ο πρωθυπουργός θα εμφανιστεί στη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης για να διαχειριστεί τη μιζέρια που φέρει ανεξίτηλα τη σφραγίδα της δικής του διακυβέρνησης: στασιμότητα, ακρίβεια, χαμένες ευκαιρίες. Και, φυσικά, εκτεταμένη διαφθορά. Οι εξαγγελίες έχουν εγκαταλειφθεί και αυτό που απομένει είναι κάποιες αποσπασματικές παροχές και η εναγώνια προσπάθεια για την κατασκευή μιας εικονικής αισιοδοξίας. Η κοινωνική δυσαρέσκεια, όμως, για το κυβερνητικό «success story» είναι πλέον κυρίαρχη. Και οι λόγοι είναι συγκεκριμένοι. Πρώτον, η ελληνική Δεξιά επέμεινε στο μοντέλο της «φτηνής ανάπτυξης»: χαμηλοί μισθοί, περιορισμένες επενδύσεις, εγκλωβισμός στο αποτυχημένο τρίπτυχο τουρισμός-real estate-κατασκευες. Ένα μοντέλο που όχι μόνο διευρύνει τις κοινωνικές ανισότητες αλλά είναι και το ίδιο που μας οδήγησε στα πρόθυρα της χρεοκοπίας. Δεύτερον, η ιστορική ευκαιρία του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας έχει πια χαθεί. Το αποτύπωμά του στην ελληνική οικονομία είναι εξαιρετικά ισχνό. Και αυτό οφείλεται τόσο στη διαχειριστική ανεπάρκεια, αλλά κυρίως στην κατασπατάληση πόρων για την εξυπηρέτηση επιχειρηματικών ομίλων και ιδιωτικών συμφερόντων. Τρίτον, η Νέα Δημοκρατία πορεύτηκε με αδιαφανή τρόπο στη διαχείριση των δημόσιων

οικονομικών και επενδυτικών εργαλείων. Τα διαδοχικά σκάνδαλα έχουν φέρει στην επιφάνεια δύο όψεις του ίδιου νομίσματος: από τη μια τη λογική των «ημέτερων» με τις γνωστές αδιαφανείς διαδικασίες και από την άλλη την υπονόμευση των πραγματικά παραγωγικών δυνάμεων της οικονομίας μας. Το αποτέλεσμα της οικονομικής πολιτικής της Δεξιάς αποτυπώνεται σε όλους τους κρίσιμους δείκτες. Η παραγωγική καχεξία και η εύθραυστη δημοσιονομική ισορροπία είναι πια εμπεδωμένα χαρακτηριστικά της ελληνικής οικονομίας. Οι κρίσεις -με κύρια αυτή της ακρίβειας και του παραγωγικού κόστουςεπιτείνονται μέσα από τη σκανδαλώδη λογική των κάθε λογής επιδοτήσεων που καταλήγουν εντέλει στις ίδιες τσέπες. Πεδία πραγματικής μέτρησης της καινοτομίας και της αλλαγής του παραγωγικού μοντέλου -όπως η αντιμετώπιση των συνεπειών της κλιματικής κρίσης και ο ψηφιακός μετασχηματισμός- λιμνάζουν μέσα από την ανακύκλωση της αρπαχτής και της καθήλωσης στη λογική της «φτηνής ανάπτυξης». Έξι χρόνια χαμένων ευκαιριών για να γίνουμε τελικά η χώρα των διαμερισμάτων βραχυχρόνιας μίσθωσης, του brain drain, της κακοπληρωμένης εργασίας, της ενεργειακής εξάρτησης και των ατελείωτων εισαγωγών. Για να αλλάξει αυτή η κατάσταση χρειαζόμαστε μια πολιτική που θα έχει διαφορετικές στρατηγικές προτεραιότητες: δίκαιη πράσινη και ψηφιακή μετάβαση, διεύρυνση της παραγωγικής βάσης, φορολογική δικαιοσύνη, μισθοί που θα κρατούν τις δυναμικές ηλικίες στη χώρα μας. Κι αυτό μεταφράζεται σε άμεσα και ριζικά μέτρα ανάταξης, με το κράτος σε έναν νέο, αναβαθμισμένο, ρόλο: αυτόν του

Η παραγωγική καχεξία και η εύθραυστη δημοσιονομική ισορροπία είναι πια εμπεδωμένα χαρακτηριστικά της ελληνικής οικονομίας.

εγγυητή της αναπτυξιακής κατεύθυνσης και της κοινωνικής δικαιοσύνης. Για να είναι η Ελλάδα του μέλλοντος διαφορετική από τη σημερινή, χρειαζόμαστε ξεκάθαρες ριζοσπαστικές επιλογές: Πρώτον, οι πόροι που σήμερα κατευθύνονται στους υπέρογκους στρατιωτικούς υπερεξοπλισμούς και σε αδιαφανείς απευθείας αναθέσεις να πάνε εκεί που χρειάζεται: στο κοινωνικό κράτος, στις υποδομές και στην πραγματική οικονομία. Δεύτερον, το καθεστώς των προκλητικών φοροαπαλλαγών για τις τράπεζες, τα μεγάλα εισοδήματα και τις κάθε είδους επενδύσεις της «φούσκας» πρέπει να ξηλωθεί στο σύνολό του. Μόνο μέσα από τη ριζική αναδιανομή του πλούτου μπορούμε να επιτύχουμε την παραμονή του εξειδικευμένου εργατικού δυναμικού στη χώρα και την αποφασιστική στροφή της οικονομίας σε παραγωγικές δραστηριότητες προστιθέμενης αξίας. Τρίτον, ο στόχος της ενεργειακής μετάβασης δεν μπορεί να μεταφράζεται αποκλειστικά σε μεγάλα έργα για πέντε ομίλους. Η ενεργειακή δημοκρατία είναι όρος για την ανθεκτικότητα της ελληνικής οικονομίας και την απαλλαγή της από το δυσβάσταχτο ενεργειακό κόστος. Τέταρτον, αυτό που χρειάζεται η χώρα δεν είναι η «φτηνή ανάπτυξη» της αρπαχτής. Αυτό που χρειάζεται είναι θέσεις εργασίας με αξιοπρεπείς μισθούς και δικαιώματα που με τη σειρά τους τροφοδοτούν την παραγωγή -και άρα το κοινωνικό κράτος- και τη βιωσιμότητα των δημόσιων οικονομικών. Το «οικονομικό θαύμα» της Δεξιάς μάς τελείωσε. Κι αυτό που βρίσκεται μπροστά μας είναι το τέλος της εποχής του καθεστώτος Μητσοτάκη. Το τι θα ακολουθήσει την «επόμενη μέρα» είναι εξαιρετικά κρίσιμο. Η λύση δεν είναι οι μικροδιορθώσεις στο υπάρχον, αλλά η ρήξη με αυτό. Και η ρήξη ξεκινά από κάτι βασικό: ένα μοντέλο ανάπτυξης και οικονομικής δραστηριότητας όπου η κοινωνία θα είναι στο επίκεντρο και όχι στο περιθώριο, όπως είναι σήμερα.

ΑΡΘΡΟ ●

Από τη σταθερότητα στην ευημερία για όλους Η Ελλάδα έχει γυρίσει σελίδα. Με σταθερά βήματα, με επιμονή στις μεταρρυθμίσεις και με εμπιστοσύνη στις δυνατότητές μας, μπορούμε να προχωρήσουμε στο επόμενο άλμα

Η Κυριάκος Πιερρακάκης Υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών

16

89η ΔΕΘ

Διεθνής Έκθεση Θεσσαλονίκης αποτελεί κάθε χρόνο σημείο αναφοράς για τον δημόσιο διάλογο γύρω από την πορεία και τις προοπτικές της χώρας. Στην 89η ΔΕΘ, ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης θα παρουσιάσει ένα συνεκτικό πακέτο μόνιμων μέτρων που βασίζεται σε μια στρατηγική η οποία εφαρμόζεται με συνέπεια από το 2019: ισχυρότερη οικονομία, μικρότερη ανεργία, μεγαλύτερα εισοδήματα. Πρόκειται για το τρίπτυχο που καθοδηγεί τις επιλογές μας και που σήμερα μετατρέπεται σε μετρήσιμα αποτελέσματα για τους πολίτες. Τα τελευταία χρόνια, η Ελλάδα πέτυχε να ανακτήσει τη δημοσιονομική της αξιοπιστία και να μπει ξανά σε τροχιά υψηλής ανάπτυξης. Αυτό δεν ήταν δεδομένο. Ήταν το αποτέλεσμα της επιμονής του ελληνικού λαού και μιας ξεκάθαρης πολιτικής βούλησης να κλείσουμε οριστικά τον κύκλο της κρίσης και της εσωστρέφειας. Η χώρα ανήκει πλέον στις ελάχιστες ευρωπαϊκές οικονομίες με πρωτογενές πλεόνασμα, έχει ανακτήσει την επενδυτική βαθμίδα, προσελκύει στρατηγικές επενδύσεις και βλέπει το δημόσιο χρέος να αποκλιμακώνεται σταθερά. Αυτές οι εθνικές κατακτήσεις μάς δίνουν το περιθώριο να κάνουμε το επόμενο βήμα: να μετατρέψουμε τη σταθερότητα σε ευημερία για όλους. Κεντρικός στόχος της κυβερνητικής πολιτικής είναι η ενδυνάμωση της μεσαίας τάξης. Δεν είναι σύνθημα, αλλά επιλογή ουσίας. Η μεσαία τάξη σήκωσε δυσανάλογο βάρος στη διάρκεια της κρίσης. Δικαιούται τώρα να δει χειροπιαστά αποτελέσματα: υψηλότερο διαθέσιμο εισόδημα, περισσότερες ευκαιρίες απασχόλησης, καλύτερες προοπτικές για τα παιδιά της. Γι’ αυτό και οι μόνιμες αυξήσεις μισθών και οι στοχευμένες παρεμβάσεις στη φορολογία δεν αποτελούν μεμονωμένα μέτρα,

αλλά τμήματα ενός οδικού χάρτη που επεκτείνεται και στην επόμενη πενταετία. Χάρη στη σταθερή πορεία της οικονομίας, μπορούμε πλέον να σχεδιάζουμε και να εφαρμόζουμε πολιτικές στήριξης της οικογένειας και των παιδιών. Το δημογραφικό απειλεί τη χώρα με συρρίκνωση και πρέπει να στήσουμε αναχώματα πριν να είναι πολύ αργά. Μόνο έτσι η οικονομική πρόοδος μετατρέπεται σε επένδυση στο ίδιο το μέλλον της κοινωνίας μας. Η φιλοσοφία των παρεμβάσεών μας είναι ξεκάθαρη: μόνιμες αλλαγές που ενισχύουν την παραγωγικότητα και όχι ευκαιριακές, εφάπαξ παροχές. Η καθημερινότητα των πολιτών δεν βελτιώνεται με προσωρινές ενέσεις ρευστότητας. Αυτές είναι χρήσιμες σε περιόδους κρίσης και εξωγενών αναταράξεων, αλλά δεν είναι η λύση. Η ποιότητα της ζωής των πολιτών βελτιώνεται με σταθερό και αυξανόμενο εισόδημα. Γι’ αυτό και η μείωση της ανεργίας -που σήμερα βρίσκεται σε ιστορικά χαμηλά- συνοδεύεται από τη συστηματική προσπάθεια δημιουργίας θέσεων εργασίας με υψηλότερη προστιθέμενη αξία. Όσο η οικονομία μας γίνεται πιο παραγωγική, τόσο καλύτερες γίνονται οι αμοιβές και τόσο ισχυρότερη η κοινωνική συνοχή. Ιδιαίτερη βαρύτητα αποδίδουμε στην προσέλκυση επενδύσεων και στην αξιοποίηση της δημόσιας περιουσίας. Η Ελλάδα δεν είναι πλέον μια οικονομία που στηρίζεται αποκλειστικά στην κατανάλωση. Στρέφεται συστηματικά στις

Στόχος μας είναι να προσεγγίσουμε τον ευρωπαϊκό μέσο όρο επενδύσεων ως ποσοστό του ΑΕΠ και να ξεπεράσουμε τα διαρθρωτικά εμπόδια που κρατούσαν τη χώρα πίσω.

εξαγωγές, την καινοτομία και την αξιοποίηση των συγκριτικών της πλεονεκτημάτων. Οι ξένες επενδύσεις των τελευταίων ετών αποτελούν ψήφο εμπιστοσύνης στις προοπτικές μας και δημιουργούν νέες, καλά αμειβόμενες θέσεις εργασίας. Παράλληλα, μέσα από μια συγκροτημένη στρατηγική θέλουμε να «ξυπνήσουμε» τη δημόσια περιουσία, αξιοποιώντας με τον βέλτιστο τρόπο τα assets του Δημοσίου. Στόχος μας είναι να προσεγγίσουμε τον ευρωπαϊκό μέσο όρο επενδύσεων ως ποσοστό του ΑΕΠ και να ξεπεράσουμε τα διαρθρωτικά εμπόδια που κρατούσαν τη χώρα πίσω. Την ίδια στιγμή, η οικονομική πολιτική δεν εξαντλείται σε δείκτες και ισολογισμούς. Έχει σαφή κοινωνικό προσανατολισμό. Η κυβέρνηση αποδεικνύει έμπρακτα ότι διαθέτει ταχύτητα και ευαισθησία στην άρση αδικιών. Όταν εντοπίζεται μια στρέβλωση που επιβαρύνει δυσανάλογα τους πολίτες, κινητοποιούμαστε άμεσα για να τη διορθώσουμε. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι το μέτρο για τον μηδενισμό των χρεώσεων σε καθημερινές τραπεζικές συναλλαγές. Μια πρακτική που λειτουργούσε ως άδικη επιβάρυνση σε εκατομμύρια νοικοκυριά καταργήθηκε με μια καθαρή πολιτική απόφαση. Το μήνυμά μας είναι σαφές: η Ελλάδα δεν επαναπαύεται στα επιτεύγματά της. Δεν αρκείται στην ανάκτηση της επενδυτικής βαθμίδας ούτε στους υψηλούς ρυθμούς ανάπτυξης. Αντίθετα, χτίζει πάνω σε αυτές τις κατακτήσεις με σχέδιο για το μέλλον. Το σχέδιο που θα παρουσιάσει ο πρωθυπουργός στη ΔΕΘ δεν αφορά μόνο την τρέχουσα χρονιά, αλλά αποτελεί μια συνεκτική στρατηγική που απαντά στο πιο κρίσιμο ερώτημα: πώς η ισχυρή οικονομία μεταφράζεται σε καλύτερη ζωή για όλους. Η δημοσιονομική σταθερότητα και η πολιτική αξιοπιστία δεν είναι απλώς λογιστικά μεγέθη· είναι το στέρεο έδαφος πάνω στο οποίο μπορούμε να χτίσουμε μια καλύτερη καθημερινότητα. Είναι η βάση που επιτρέπει σε κάθε μισθό να αυξάνεται, σε κάθε νέο να βρίσκει δουλειά με προοπτική, σε κάθε οικογένεια να νιώθει ασφάλεια για το αύριο. Μετατρέπουμε τα θετικά οικονομικά αποτελέσματα σε κοινωνική πρόοδο. Η Ελλάδα έχει γυρίσει σελίδα. Με σταθερά βήματα, με επιμονή στις μεταρρυθμίσεις και με εμπιστοσύνη στις δυνατότητές μας, μπορούμε να προχωρήσουμε στο επόμενο άλμα. Η ισχυρή οικονομία είναι το εργαλείο για να ενισχύσουμε τη μεσαία τάξη, να δώσουμε περισσότερες ευκαιρίες στους νέους, να εγγυηθούμε ότι η χώρα θα βαδίσει μπροστά με αυτοπεποίθηση. Αυτή είναι η ουσία των εξαγγελιών που θα ακουστούν στη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης: Αυτό είναι το διακύβευμα: Ένα συνεκτικό σχέδιο για την Ελλάδα που θέλουμε να ζούμε. Μια χώρα δίκαιη, δυναμική, αισιόδοξη, που δίνει ευκαιρίες σε όλους και εμπνέει εμπιστοσύνη για το μέλλον.

ΡΕΠΟΡΤΑΖ ●

ΟΙ

«ΑΘΛΟΙ» ΤΟΥ... ΗΡΑΚΛΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Ποιες μεταρρυθμίσεις θα επιτρέψουν στη χώρα να συνεχίσει την πορεία σύγκλισης με την υπόλοιπη Ευρωζώνη, υπερβαίνοντας τις προκλήσεις που συνοδεύουν το περιβάλλον διεθνούς αβεβαιότητας Του Θάνου Τσίρου thtsiros@naftemporiki.gr

18

89η ΔΕΘ

∆ιατήρηση υψηλού ρυθµού ανάπτυξης

Συνεχιζόµενη µείωση του δηµόσιου χρέους

Κινήσεις για την αύξηση του µέσου µισθού

Μέτρα για την τόνωση των επενδύσεων

Αντιµετώπιση του στεγαστικού προβλήµατος

Ε

1 2 3 4 5

ίθισται η προσοχή εν όψει της ομιλίας του πρωθυπουργού στη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης να επικεντρώνεται κάθε χρόνο στις ανακοινώσεις των μέτρων στήριξης της επόμενης χρονιάς. Εύλογο, από τη στιγμή που αυτά τα μέτρα αφορούν εκατομμύρια πολίτες. Όμως, δεν είναι μόνον αυτό. Το 2026 θα είναι χρονιά σημαντικών προκλήσεων για την ελληνική οικονομία και η κυβέρνηση θα κληθεί -διά του οικονομικού της προγράμματος- να δώσει τις απαντήσεις που περιμένουν οι πολίτες. Ποια θα είναι τα νέα σημεία ισορροπίας της παγκόσμιας οικονομίας -και ειδικά της ευρωπαϊκής που μας απασχολεί και περισσότερο λόγω αυξημένου βαθμού εξάρτησης- μετά την αλλαγή του δασμολογικού χάρτη; Ποια θα είναι η επόμενη μέρα στα μέτωπα του πολέμου σε Ουκρανία και Μέση Ανατολή; Πώς θα ανταποκριθεί η χώρα στα διογκούμενα προβλήματα του δημογραφικού και του στε-

γαστικού; Πώς θα διαχειριστεί το οικονομικό επιτελείο το τέλος του Ταμείου Ανάκαμψης και πώς θα καταφέρει να περιορίσει τις απώλειες ζωτικής σημασίας κεφαλαίων για τη χώρα; Καθώς βρισκόμαστε λίγες εβδομάδες πριν από την κατάθεση του προσχεδίου του προϋπολογισμού της επόμενης χρονιάς στη Βουλή, στην κυβέρνηση έχουν ήδη ορίσει τους βασικούς στόχους: διατήρηση υψηλού ρυθμού ανάπτυξης άνω του 2%, περαιτέρω αύξηση των εισοδημάτων, προσπάθεια συγκράτησης του πληθωρισμού, υπεράσπιση των θετικών δημοσιονομικών επιδόσεων και διασφάλιση της πτωτικής πορείας της αναλογίας του χρέους προς το ΑΕΠ. Είναι οι «βάσεις» πάνω στις οποίες μπορούν να στηριχθούν και οι πολιτικές για την αύξηση της αγοραστικής δύναμης των πολιτών, του περιορισμού του στεγαστικού προβλήματος, αλλά και -τουλάχιστον- του φρεναρίσματος της επιδείνωσης στους δείκτες του δημογραφικού, με κυριότερο αυτόν της μείωσης των γεννήσε-

6

Παρεµβάσεις για τιθάσευση του πληθωρισµού

7

Ενίσχυση παραγωγικότητας και ανταγωνιστικότητας

8

Μείωση φορολογικής και ασφαλιστικής επιβάρυνσης

9

∆ιαχείριση της δηµογραφικής γήρανσης

10

∆ιατήρηση των υψηλών πρωτογενών πλεονασµάτων

ων. Να σημειώσουμε πως η ελληνική οικονομία εισέρχεται στο 2026 με καλύτερους δείκτες απ’ ό,τι στην αρχή της δεκαετίας, αλλά και με σημαντικές εκκρεμότητες που καθορίζουν τη μελλοντική της πορεία. Η Ελλάδα έχει αφήσει προ πολλού πίσω της το καθεστώς ενισχυμένης εποπτείας και έχει αποκαταστήσει την πρόσβαση στις διεθνείς αγορές ανακτώντας την επενδυτική βαθμίδα και εξασφαλίζοντας «ευρωπαϊκά» επιτόκια για την αναχρηματοδότηση του χρέους της. Ωστόσο, οι διεθνείς αναταράξεις, οι διαρθρωτικές αδυναμίες και τα χρόνια προβλήματα της κοινωνίας και της οικονομίας απαιτούν επίμονες και επίπονες προσπάθειες σε μια σειρά από μέτωπα. Στο πλαίσιο αυτό, καταγράφονται 10 βασικές προκλήσεις για το 2026, οι οποίες θα καθορίσουν αν η χώρα θα συνεχίσει την πορεία σύγκλισης με την υπόλοιπη Ευρωζώνη ή αν θα βρεθεί αντιμέτωπη με νέους κύκλους αβεβαιότητας.

89η ΔΕΘ

►

19

ΡΕΠΟΡΤΑΖ ●

►

ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

1

Διατήρηση υψηλού ρυθμού ανάπτυξης Η Ελλάδα πέτυχε ρυθμούς ανάπτυξης άνω του 2% τα τελευταία χρόνια, παρά τις διεθνείς πιέσεις από τον πληθωρισμό, τα επιτόκια και τις γεωπολιτικές αναταράξεις. Το ζητούμενο για το 2026 είναι η διατήρηση αυτής της δυναμικής. Οι προβλέψεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και των διεθνών οργανισμών κάνουν λόγο για ανάπτυξη μεταξύ 2% και 2,2%. Είναι πολύ πιθανό ότι το προσχέδιο του κρατικού προϋπολογισμού για το 2026 θα ανεβάσει τον πήχη λίγο ψηλότερα. Ωστόσο, η επίτευξη αυτού του στόχου δεν είναι δεδομένη. Ο τουρισμός, που παραμένει βασικός μοχλός ανάπτυξης, εμφανίζει σημάδια κορεσμού σε ορισμένες περιοχές. Σε λίγες εβδομάδες θα φανεί αν το 2025 θα είναι η χρονιά του νέου ιστορικού ρεκόρ όσον αφορά τα τουριστικά έσοδα. Οι πιθανότητες είναι πολύ αυξημένες, καθώς ήδη το πρώτο εξάμηνο έχει κλείσει με αύξηση εσόδων άνω των 700 εκατ. ευρώ σε σχέση με πέρυσι. Έτσι, το ερώτημα είναι αν μπορεί να μπει ο πήχης ακόμη υψηλότερα για το 2026 συγκριτικά με φέτος και -το κυριότερο- ποιες είναι οι πιθανότητες ο βελτιωμένος στόχος να επιτευχθεί, τη στιγμή μάλιστα που η Ευρώπη αντιμετωπίζει πολλές προκλήσεις όσον αφορά την πορεία της οικονομίας της. Από την άλλη, η βιομηχανία, αν και παρουσιάζει αυξημένες εξαγωγικές επιδόσεις, επηρεάζεται από την ενεργειακή κρίση και την επιβράδυνση της ζήτησης στην Ευρωζώνη. Η πρόκληση, συνεπώς, είναι η διαφοροποίηση του παραγωγικού μοντέλου και η προσέλκυση επενδύσεων σε τομείς υψηλής προστιθέμενης αξίας: τεχνολογία, πράσινη οικονομία, logistics, αγροδιατροφή. Ακόμη μεγαλύτερη πρόκληση είναι η διατήρηση της κατανάλωσης σε ολοένα και υψηλότερα επίπεδα, κάτι που προϋποθέτει πραγματικές αυξήσεις εισοδημάτων.

2

Συνεχιζόμενη μείωση του δημόσιου χρέους Παρά τη σημαντική αποκλιμάκωση του λόγου χρέους προς ΑΕΠ από το 206% το 2020 στο 161% το 2024, η Ελλάδα παραμένει η πιο υπερχρεωμένη χώρα της Ευρωζώνης. Η στρατηγική μείωσης του χρέους είναι κρίσιμη όχι μόνο για τη δημοσιονομική σταθερότητα, αλλά

20

89η ΔΕΘ

και για την περαιτέρω βελτίωση της βαθμολογίας των ελληνικών ομολόγων. Οι αγορές παρακολουθούν στενά την ικανότητα της χώρας να συνεχίζει τη δημοσιονομική προσαρμογή χωρίς να ανακόπτεται η ανάπτυξη. Το μεγάλο στοίχημα για το 2026 θα είναι η αναλογία του χρέους ως προς το ΑΕΠ να περιοριστεί ακόμη και κάτω από το 140%, με αποτέλεσμα να έρθει ακόμη πιο κοντά ο στόχος του να πάψει η Ελλάδα να καταλαμβάνει την τελευταία θέση στην Ευρώπη όσον αφορά την αναλογία του χρέους ως προς το ΑΕΠ. Μέχρι το τέλος της δεκαετίας, είναι πολύ πιθανό η χώρα να βρεθεί σε καλύτερη θέση και από την Ιταλία, και από τη Γαλλία, και από το Βέλγιο. Ωστόσο, αυτό προϋποθέτει πιστή εφαρμογή του σχεδίου για διατήρηση των θετικών δημοσιονομικών επιδόσεων αλλά και συγκράτηση του ονομαστικού ύψους του χρέους στην περιοχή των 360-370 δισ. ευρώ για μακρύ χρονικό διάστημα, ώστε να κάνει και ο πληθωρισμός τη… δουλειά του.

3

Ζητούμενο η αύξηση του μέσου μισθού Η Ελλάδα εξακολουθεί να έχει έναν από τους χαμηλότερους μέσους μισθούς στην Ευρωζώνη. Παρά τις διαδοχικές αυξήσεις του κατώτατου μισθού, που θα φτάσει τα 920 ευρώ τον Απρίλιο του 2026 (σήμερα είναι στα 880 ευρώ και αναμένεται νέα αναπροσαρμογή με ρυθμό υψηλότερο του εκτιμώμενου πληθωρισμού), ο μέσος μικτός μισθός παραμένει κάτω από τα 1.400 ευρώ. Η αύξηση του διαθέσιμου εισοδήματος είναι κομβική για τρεις λόγους:  Ενίσχυση της κατανάλωσης, που αποτελεί βασικό πυλώνα του ΑΕΠ.  Μείωση του κινδύνου φτώχειας και ανισοτήτων.  Περιορισμός της «διαρροής εγκεφάλων» (brain drain) προς το εξωτερικό. Η αύξηση του μέσου μισθού δεν μπορεί να προέλθει μόνο από νομοθετικές ρυθμίσεις. Απαιτείται ενίσχυση της παραγωγικότητας, επενδύσεις σε δεξιότητες και ενδυνάμωση των συλλογικών διαπραγματεύσεων. Έτσι, για την επόμενη χρονιά θα είναι πολύ μεγάλο στοίχημα το κατά πόσο θα «δουλέψουν» οι προωθούμενες νομοθετικές παρεμβάσεις ώστε η Ελλάδα να πάψει να είναι η χώρα με το χειρότερο ποσοστό κάλυψης των εργαζομένων από συλλογικές συμβάσεις. Η αύξηση του μέσου μισθού στα 1.500 ευρώ έως το 2027 παραμένει κεντρική δέσμευση, ωστόσο είναι πιθανό να χρειαστεί «επικαιροποίηση», δεδομένης της ζημιάς που έχει κάνει η ακρίβεια στο διαθέσιμο εισόδημα.

4

Μέτρα τόνωσης των επενδύσεων Η Ελλάδα παραμένει ουραγός στην Ευρωζώνη στις ιδιωτικές επενδύσεις ως ποσοστό του ΑΕΠ. Κλείνει το λεγόμενο «επενδυτικό κενό» χρόνο με τον χρόνο, ωστόσο αυτό δεν αναιρεί το γεγονός ότι η αναλογία των επενδύσεων στο ΑΕΠ κινείται στην περιοχή του 15,3%, όταν η Ευρώπη παραμένει πάνω από το 20%. Για το 2026, ο πήχης θα μπει στο 16,2%, κάτι που προϋποθέτει πολλαπλάσιο ποσοστό αύξησης του «ακαθάριστου σχηματισμού παγίου κεφαλαίου» συγκριτικά με τον ρυθμό μεταβολής του ΑΕΠ. Είναι μια πολύ μεγάλη πρόκληση, καθώς τα τελευταία χρόνια οι φιλόδοξοι στόχοι που τίθενται δεν επιτυγχάνονται. Το δε 2026 έχει και μια ιδιαιτερότητα. Είναι η τελευταία χρονιά του Ταμείου Ανάκαμψης. Αυτό από τη μία μπορεί να αποτυπωθεί θετικά, δεδομένου ότι θα πατηθεί μέχρι τέρμα το γκάζι για την εκταμίευση των διαθέσιμων κονδυλίων, από την άλλη όμως σημαίνει ότι θα γεννηθεί η αβεβαιότητα για το τι μέλλει γενέσθαι την επόμενη μέρα. Η απορρόφηση κοινοτικών κονδυλίων δεν αρκεί. Η πραγματική πρόκληση είναι η κινητοποίηση ιδιωτικών κεφαλαίων, εγχώριων και ξένων. Αυτό απαιτεί σταθερό φορολογικό περιβάλλον, μείωση γραφειοκρατίας και επιτάχυνση της απονομής δικαιοσύνης. Χωρίς επενδύσεις, η χώρα δεν θα καταφέρει να καλύψει το επενδυτικό κενό της τελευταίας δεκαετίας, ούτε να δημιουργήσει θέσεις εργασίας υψηλής ποιότητας. Άρα, είναι πολύ μεγάλο το ερώτημα του κατά πόσο θα αποδώσουν -και πότε- οι σχεδιασμοί για τη μείωση της γραφειοκρατίας, την ολοκλήρωση των ειδικών χωροταξικών σχεδίων για τουρισμό και βιομηχανία, η επίλυση των εκκρεμοτήτων με τον οικοδομικό κανονισμό, η διαμόρφωση των τοπικών αναπτυξιακών σχεδίων κ.λπ.

5

Παρεμβάσεις αντιμετώπισης του στεγαστικού προβλήματος Το κόστος στέγασης έχει εξελιχθεί σε μείζον κοινωνικό και οικονομικό ζήτημα. Σε αστικά κέντρα όπως η Αθήνα και η Θεσσαλονίκη, τα ενοίκια έχουν αυξηθεί πάνω από 40% την τελευταία πενταετία, ενώ η αγορά κατοικίας παραμένει απρόσιτη για τους νέους.

Η Ελλάδα παρουσιάζει μία ιδιαιτερότητα: ενώ άλλες ευρωπαϊκές χώρες υιοθέτησαν φορολογικά κίνητρα για επενδύσεις σε κατοικίες (π.χ. Γαλλία, Ισπανία), στην Ελλάδα τα εισοδήματα από ενοίκια φορολογούνται με υψηλούς συντελεστές χωρίς αναγνώριση δαπανών. Αυτό αποθαρρύνει την αξιοποίηση κλειστών κατοικιών. Από το βήμα της ΔΕΘ θα ακουστεί ο σχεδιασμός της κυβέρνησης για τις αλλαγές στη φορολογία μισθωμάτων και τα νέα μέτρα ενίσχυσης της προσφοράς ακινήτων. Το ζητούμενο είναι να βρεθεί ισορροπία μεταξύ κοινωνικής πολιτικής και επενδυτικών κινήτρων. Εκτιμάται ότι από την αγορά λείπουν περί τις 300.000 ακίνητα και στην πράξη θα φανεί το κατά πόσον τα προωθούμενα μέτρα για την «κοινωνική κατοικία», την κοινωνική αντιπαροχή, το άνοιγμα των κλειστών ακινήτων και την αξιοποίηση του «στοκ» που διαθέτουν οι τράπεζες θα μπορέσουν να καλύψουν σημαντικό κομμάτι αυτής της έλλειψης. Η τιθάσευση των τιμών πώλησης των ακινήτων αλλά και των ενοικίων υπακούει στον βασικό κανόνα της προσφοράς και της ζήτησης. Με δεδομένο ότι η ζήτηση διατηρείται σε υψηλά επίπεδα για μια σειρά από λόγους (επενδύσεις από το εξωτερικό, σπάσιμο νοικοκυριών σε μονομελή κ.λπ.), η προσοχή θα επικεντρωθεί στο κομμάτι της προσφοράς.

6

Κινήσεις τιθάσευσης του πληθωρισμού Παρά τη μείωση του γενικού δείκτη σε σχέση με τα επίπεδα-ρεκόρ του 2022, ο πληθωρισμός παραμένει επίμονος στα τρόφιμα, στην ενέργεια και στα ενοίκια. Ο μέσος ετήσιος πληθωρισμός το 2025 κινείται γύρω στο 3%, υψηλότερα από τον στόχο της ΕΚΤ (2%). Για το 2026, η πρόκληση είναι διπλή:  Να περιοριστεί η αύξηση τιμών χωρίς να πληγεί η ανάπτυξη.  Να διασφαλιστεί ότι οι αυξήσεις μισθών και συντάξεων θα υπερβαίνουν τον πληθωρισμό, ώστε να υπάρξει πραγματική ενίσχυση εισοδήματος. Η Ελλάδα, ως μικρή ανοικτή οικονομία, δεν μπορεί να ελέγξει τις διεθνείς τιμές ενέργειας ή τροφίμων. Μπορεί όμως να περιορίσει φαινόμενα αισχροκέρδειας, να ενισχύσει τον ανταγωνισμό και να στηρίξει ευάλωτες ομάδες. Η κυβέρνηση έχει αποκλείσει τις παρεμβάσεις στην έμμεση φορολογία ώστε να συγκρατήσει τον ρυθμό αύξησης των τιμών, οπότε το βάρος θα πέσει στους ελέγχους και στα μέτρα τόνω-

σης του ανταγωνισμού. Ο παράγων αβεβαιότητα είναι έντονος, καθώς υπάρχει σειρά αστάθμητων παραγόντων, μεταξύ των οποίων οι τιμές της ηλεκτρικής ενέργειας και των καυσίμων.

7

Ενίσχυση παραγωγικότητας και ανταγωνιστικότητας Η χαμηλή παραγωγικότητα αποτελεί χρόνια παθογένεια της ελληνικής οικονομίας. Ο μέσος Έλληνας εργαζόμενος δουλεύει περισσότερες ώρες από τον Ευρωπαίο, αλλά παράγει λιγότερη αξία. Η αύξηση της παραγωγικότητας δεν μπαίνει ψηλά στην ατζέντα των προτεραιοτήτων, τουλάχιστον αυτών που προβάλλονται προς τα έξω. Ωστόσο, είναι καθοριστικής σημασίας για την επίτευξη άλλων κρίσιμων στόχων, με κυριότερο τη δημιουργία καλά πληρωμένων θέσεων εργασίας αλλά και την αύξηση του μέσου μισθού. Η πρόκληση για το 2026 είναι να μπει ψηλά στη λίστα των προτεραιοτήτων η επένδυση σε εκπαίδευση και κατάρτιση, η υιοθέτηση ψηφιακών εργαλείων και τεχνολογιών, αλλά και η τόνωση της καινοτομίας των επιχειρήσεων. Με την επέλαση της τεχνητής νοημοσύνης να βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη, δεν μπορεί να μείνει εκτός λίστας η αύξηση της παραγωγικότητας.

8

Μείωση φορολογικής και ασφαλιστικής επιβάρυνσης Η φορολογική επιβάρυνση στην Ελλάδα παραμένει υψηλή, ειδικά για τη μεσαία τάξη και τους ελεύθερους επαγγελματίες. Οι ασφαλιστικές εισφορές εξακολουθούν να λειτουργούν αποτρεπτικά, παρά τις μειώσεις των 5,5 ποσοστιαίων μονάδων τα τελευταία χρόνια. Το 2026 προγραμματίζονται μειώσεις στην κλίμακα φορολογίας εισοδήματος και αυξήσεις στις εκπτώσεις φόρου για οικογένειες με παιδιά. Το ζητούμενο είναι οι παρεμβάσεις να είναι στοχευμένες, ώστε να ενισχύσουν πραγματικά το διαθέσιμο εισόδημα.

9

Πρωτοβουλίες διαχείρισης δημογραφικής πρόκλησης Η Ελλάδα γερνάει με ταχύτερους ρυθμούς από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Το εργατικό δυναμικό συρρικνώνεται, ενώ η πίεση στο ασφαλιστικό σύστημα αυξάνεται. Το 2026 θα ξεκινήσει με ένα νέο αρνητικό ιστορικό ρεκόρ: τη μείωση των γεννήσεων για πρώτη φορά σε επίπεδο χαμηλότερο των 67.000-68.000. Οι επιπτώσεις είναι ήδη ορατές στο εκπαιδευτικό σύστημα: μειώνεται ο αριθμός των εγγραφών στην 1η δημοτικού αλλά και ο αριθμός των εισακτέων στα πανεπιστήμια. Για το 2026, το ενδιαφέρον δεν επικεντρώνεται μόνο στην εφαρμογή νέων πολιτικών (στήριξης νέων ζευγαριών με παιδιά), αλλά και στη χάραξη στρατηγικού σχεδίου για την προσέλκυση εργατικού δυναμικού από το εξωτερικό ή και την ενίσχυση της συμμετοχής των γυναικών στην αγορά εργασίας.

10

Διατήρηση υψηλών πρωτογενών πλεονασμάτων Η Ελλάδα έχει δεσμευτεί σε υψηλά πρωτογενή πλεονάσματα (άνω του 2% του ΑΕΠ) για τα επόμενα χρόνια. Αυτό αποτελεί δίκοπο μαχαίρι: από τη μία διασφαλίζει τη βιωσιμότητα του χρέους, από την άλλη περιορίζει τον δημοσιονομικό χώρο για κοινωνικές πολιτικές και επενδύσεις. Η πρόκληση είναι να βρεθεί η ισορροπία. Αν τα πλεονάσματα είναι πολύ υψηλά, η οικονομία κινδυνεύει να στερηθεί αναπτυξιακών πόρων. Αν είναι χαμηλότερα, αυξάνεται η πίεση από τις αγορές και τους εταίρους. Το 2025 θα κλείσει -σύμφωνα με όλες τις ενδείξεις- με υπέρβαση του στόχου όσον αφορά το ύψος του πρωτογενούς πλεονάσματος για δεύτερη διαδοχική χρονιά. Αυτό φέρνει ισοσκελισμένους ή και θετικούς προϋπολογισμούς και σε επίπεδο γενικής κυβέρνησης. Το πρωτογενές πλεόνασμα δεν διαμορφώνει πλέον τον διαθέσιμο δημοσιονομικό χώρο για την εφαρμογή μέτρων στήριξης. Αυτός πλέον καθορίζεται με βάση τον δείκτη των καθαρών δαπανών. Ωστόσο, το πρωτογενές πλεόνασμα είναι το βασικό μέγεθος που παρακολουθούν οι αγορές οι οποίες ενδιαφέρονται -δεδομένου ότι επενδύουν στα ελληνικά ομόλογα- για τη διασφάλιση της βιωσιμότητας του ελληνικού χρέους

89η ΔΕΘ

21

ΑΡΘΡΟ ●

Δημιουργία σύγχρονων υποδομών στη Θεσσαλονίκη Με το σύνολο των έργων και των παρεμβάσεων που υλοποιεί το υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών στην περιοχή βελτιώνεται η ποιότητα ζωής των συμπολιτών μας, ενώ παράλληλα αναβαθμίζεται ουσιαστικά η γεωπολιτική της αξία στα Βαλκάνια

Τ Χρίστος Δήμας Υπουργός Υποδομών και Μεταφορών

22

89η ΔΕΘ

ο υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών υλοποιεί σήμερα ένα εκτεταμένο πρόγραμμα εμβληματικών έργων σε όλη την επικράτεια, πολλά από τα οποία είχαν μείνει πίσω εξαιτίας και της οικονομικής κρίσης της προηγούμενης δεκαετίας. Η κυβέρνηση έχει αποδείξει ότι η Θεσσαλονίκη και η Βόρεια Ελλάδα βρίσκονται στο επίκεντρο αυτής της προσπάθειας, με δεδομένο ότι τα τελευταία χρόνια δημιουργούνται πολλές σύγχρονες υποδομές στα συγκοινωνιακά και οδικά έργα, αλλά και κτιριακές υποδομές στην ευρύτερη περιοχή. Είναι φανερό ότι η Θεσσαλονίκη αλλάζει πρόσωπο, τα δίκτυα μεταφορών της ενισχύονται καταλυτικά και η πόλη μετατρέπεται σε έναν δυναμικό κόμβο ανάπτυξης. Ειδικότερα, το Μετρό και η Υπερυψωμένη Λεωφόρος Ταχείας Κυκλοφορίας είναι εμβληματικά έργα, τα οποία εξασφαλίζουν τη μελλοντική βιωσιμότητα του συστήματος μεταφορών της πόλης, βελτιώνοντας ουσιαστικά την καθημερινότητα των πολιτών. Επιπλέον, αποτελούν πυλώνες πολύπλευρης ανάπτυξης, αφού επιτρέπουν στη Θεσσαλονίκη να υποστηρίξει νέες οικονομικές δραστηριότητες και να υποδεχθεί περισσότερους επισκέπτες, αναδεικνύοντας έτσι και τον ισχυρό πολιτιστικό της χαρακτήρα. Επόμενος στρατηγικός στόχος, λοιπόν, είναι η περάτωση της επέκτασης του Μετρό προς την Καλαμαριά, με πέντε νέους σταθμούς: Νομαρχία, Καλαμαριά, Αρετσού, Νέα Κρήνη και Μίκρα. Η απόσταση από τη Μίκρα μέχρι το Κέντρο της Θεσσαλονίκης θα καλύπτεται μέσα σε 15 λεπτά και το νέο τμήμα θα εξυπηρετεί επιπλέον 60 χιλιάδες επιβάτες, περιορίζοντας περαιτέρω το κυκλοφοριακό πρόβλημα. Υπενθυμίζεται ότι, ήδη, με τη λειτουργία του υπάρχοντος δικτύου η κίνηση των οχημάτων στην πόλη έχει περιοριστεί πάνω από 10%. Η επέκταση εκτιμάται πως θα ολοκληρωθεί

το πρώτο τρίμηνο του 2026. Ταυτόχρονα, η κατασκευή της Υπερυψωμένης Λεωφόρου Ταχείας Κυκλοφορίας συνεχίζεται με ταχείς ρυθμούς. Η πρόοδος υλοποίησης προσεγγίζει το 25% και με τον σημερινό βηματισμό είμαστε αισιόδοξοι ότι θα τηρηθεί το χρονοδιάγραμμα και το έργο θα παραδοθεί στην κυκλοφορία τον Μάιο του 2027. Ο σύγχρονος οδικός άξονας θα εξυπηρετεί 10.000 οχήματα/ώρα, από 5.000 σήμερα, συμβάλλοντας στην αποσυμφόρηση της εσωτερικής περιφερειακής οδού, η οποία δέχεται καθημερινά υψηλό κυκλοφοριακό φόρτο. Εξίσου σημαντικό είναι ότι η Υπερυψωμένη Λεωφόρος Ταχείας Κυκλοφορίας της Θεσσαλονίκης θα έχει κομβικό ρόλο στον χάρτη των οδικών υποδομών της Κεντρικής Μακεδονίας, διευκολύνοντας τις περιφερειακές μετακινήσεις. Στην ίδια κατεύθυνση, ο αυτοκινητόδρομος Ε65, που αναμένεται να ολοκληρωθεί το πρώτο εξάμηνο του 2026, θα διαμορφώσει σπουδαίες αναπτυξιακές προοπτικές σε όλη τη Βόρεια Ελλάδα. Η Κεντρική Ελλάδα θα συνδεθεί άμεσα, με ασφάλεια και ταχύτητα, με την Εγνατία Οδό, ενισχύοντας τη διαπεριφερειακή συνοχή, το εμπόριο, αλλά και τον τουρισμό. Η ηπειρωτική Ελλάδα θα αποκτήσει ένα ευρύ, σύγχρονο και ασφαλές δίκτυο αυτοκινητοδρόμων, το οποίο θα απελευθερώσει νέες δυνατότητες για την εγχώρια οικονομι-

Η Θεσσαλονίκη αλλάζει πρόσωπο, τα δίκτυα μεταφορών της ενισχύονται καταλυτικά και η πόλη μετατρέπεται σε έναν δυναμικό κόμβο ανάπτυξης.

κή δραστηριότητα, αλλά και την εξωστρέφεια της ελληνικής οικονομίας. Η Κεντρική Μακεδονία βρίσκεται στο κέντρο αυτού του χάρτη, στον οποίο περιλαμβάνεται ακόμη μια στρατηγική παρέμβαση του υπουργείου: η σύνδεση του 6ου προβλήτα Θεσσαλονίκης και του Προαστιακού Σιδηροδρόμου στα δυτικά της πόλης. Το έργο θα διευκολύνει την εμπορευματική δραστηριότητα του λιμένα και θα έχει θετικές συνέπειες στο αστικό περιβάλλον, με μείωση της κυκλοφοριακής συμφόρησης, περισσότερη ασφάλεια στις οδικές μετακινήσεις, απελευθέρωση χώρων και δυνατότητα αναπλάσεων. Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι, ταυτόχρονα, ανανεώνεται ο στόλος του Οργανισμού Αστικών Συγκοινωνιών Θεσσαλονίκης (ΟΑΣΘ), σύμφωνα με τον προγραμματισμό της κυβέρνησης, και τα αποτελέσματα είναι ορατά στους συμπολίτες μας, όπως καταδεικνύει η αύξηση της επιβατικής κίνησης. Άλλη μια ουσιαστική παρέμβαση που πραγματοποιούμε στο πεδίο των κτιριακών υποδομών είναι η ανακαίνιση 78 σχολικών μονάδων στην Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας μέσα από το πρόγραμμα «Μαριέττα Γιαννάκου», παράλληλα με το μεγάλο έργο της κατασκευής 17 νέων σχολείων στην Περιφέρεια, μέσω ΣΔΙΤ. Συνοψίζοντας, με το σύνολο των έργων και των παρεμβάσεων που υλοποιεί το υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών στην περιοχή βελτιώνεται η ποιότητα ζωής των συμπολιτών μας στη Θεσσαλονίκη και ευρύτερα τη Βόρεια Ελλάδα, ενώ παράλληλα αναβαθμίζεται ουσιαστικά η γεωπολιτική της αξία στα Βαλκάνια.

ΑΡΘΡΟ ●

Η Ελλάδα αλλάζει παραγωγικό πρότυπο Ισχυρότερη παραγωγή, ποιότητα «made in Greece», λιγότερη γραφειοκρατία, ώστε η ανάπτυξη να είναι βιώσιμη, ισόρροπη και ανθεκτική

Ζ Τάκης Θεοδωρικάκος Υπουργός Ανάπτυξης

24

89η ΔΕΘ

ούμε σε μια εποχή μεγάλων ανατροπών. Η γεωπολιτική αστάθεια, η επιστροφή του εμπορικού προστατευτισμού, το ασταθές ενεργειακό περιβάλλον και η διπλή -πράσινη και ψηφιακήμετάβαση διαμορφώνουν μια πραγματικότητα που απαιτεί να κινηθούμε με σχέδιο, ταχύτητα και αποφασιστικότητα. Σ’ αυτό το περιβάλλον, ο παραγωγικός μετασχηματισμός της ελληνικής οικονομίας δεν είναι απλώς προτεραιότητα· είναι εθνική ανάγκη - για λόγους ρεαλιστικούς, αλλά και βαθιά πατριωτικούς. Θέλουμε μια Ελλάδα που παράγει περισσότερο, εξάγει περισσότερο, δημιουργεί ακόμη περισσότερες και καλά αμειβόμενες θέσεις εργασίας και δίνει στους νέους μας πραγματική προοπτική να δημιουργήσουν στον τόπο τους. Τα τελευταία έξι χρόνια, επί κυβέρνησης Νέας Δημοκρατίας, η πατρίδα μας έχει πετύχει σημαντικές κατακτήσεις, βελτιώνοντας όλους τους βασικούς δείκτες της οικονομίας: καταγράφουμε σταθερούς ρυθμούς ανάπτυξης πάνω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, μειώσαμε σημαντικά το χρέος ως ποσοστό του ΑΕΠ, η ανεργία υποχώρησε σε ιστορικά χαμηλά, δημιουργήθηκαν εκατοντάδες χιλιάδες νέες θέσεις εργασίας, αυξήθηκαν οι εξαγωγές, μειώθηκαν σημαντικά φορολογικά βάρη για επιχειρήσεις και πολίτες και αποκαταστάθηκε η εμπιστοσύνη των αγορών. Η πρόκληση τώρα είναι να κεφαλαιοποιήσουμε αυτές τις επιτυχίες με ανασυγκρότηση του παραγωγικού προτύπου, ώστε η ανάπτυξη να είναι βιώσιμη, ισόρροπη και ανθεκτική. Με τον νέο αναπτυξιακό νόμο, ένα εργαλείο εθνικής σημασίας, κινητοποιούμε πάνω από 4 δισ. ευρώ επενδυτικών πόρων στη διετία 2025-2026, με προτεραιότητα στη μεταποίηση, στις παραμεθόριες περιοχές, στην καινοτομία, στις μεγάλες επενδύσεις και τις νέες τεχνολογίες. Στηρίζουμε παράλληλα,

Για μείωση του διοικητικού βάρους στις επιχειρήσεις, προωθούμε άμεσα δώδεκα παρεμβάσεις που απλουστεύουν τις διαδικασίες.

με ταχείς διαδικασίες, 72 στρατηγικές και εμβληματικές επενδύσεις - από την παραγωγή γαλλίου για τις ανάγκες ολόκληρης της Ευρώπης, έως την ανασυγκρότηση της ελληνικής αμυντικής βιομηχανίας. Στόχος μας είναι επενδύσεις που ενισχύουν τον παραγωγικό ιστό της χώρας, φέρνουν τεχνογνωσία και προστιθέμενη αξία στην οικονομία και δημιουργούν δουλειές με προοπτική για το μέλλον, ειδικά στην περιφέρεια της χώρας, ώστε να αντιμετωπίσουμε και το μείζον εθνικό ζήτημα του δημογραφικού. Στη συνέχεια, με τη Νέα Εθνική Πολιτική Ποιότητας ενοποιούμε και αναβαθμίζουμε τις υποδομές ποιότητας της χώρας, δημιουργούμε το Εθνικό Ψηφιακό Μητρώο Πιστοποιήσεων και Ελέγχων και ενισχύουμε τον ΕΛΟΤ, το ΕΣΥΔ και το Εθνικό Ίδρυμα Μετρολογίας. Θέλουμε το «Made in Greece» να γίνει διεθνές σήμα ποιότητας, ασφάλειας και αξιοπιστίας - ισχυρό διαβατήριο για τα ελληνικά προϊόντα στις διεθνείς αγορές. Και ενθαρρύνουμε τις ελληνικές επιχειρήσεις να επενδύσουν στην εξωστρέφειά τους, για να σταθούν με αξιώσεις στον διεθνή ανταγωνισμό. Ταυτόχρονα, προχωρούμε στη σύσταση της νέας Ανεξάρτητης Αρχής για την Προστασία του Καταναλωτή και την Εποπτεία της Αγοράς, στα πρότυπα της ΑΑΔΕ. Στόχος μας είναι η δημιουργία ενός ενιαίου, αποτελεσματικού και αξιόπιστου μηχανισμού με σαφείς αρμοδιότητες, που θα βάλει τέλος στην πολυδιάσπαση των ελεγκτικών δομών και θα ενισχύσει την εμπιστοσύνη πολιτών και επιχειρήσεων.

Εξίσου κρίσιμη προτεραιότητα αποτελεί και η μείωση της γραφειοκρατίας. Στο πλαίσιο του κυβερνητικού σχεδίου για μείωση του διοικητικού βάρους για τις επιχειρήσεις, προωθούμε άμεσα δώδεκα παρεμβάσεις που απλουστεύουν τις διαδικασίες και καταργούν παρωχημένες και περιττές διατυπώσεις. Από την αναβάθμιση του OpenBusiness και την ενοποίηση της νομοθεσίας προστασίας καταναλωτή, έως την απλούστευση κρίσιμων αδειοδοτήσεων και την πλήρη ψηφιοποίηση δικαιολογητικών, απαλλάσσουμε τον επιχειρηματία από χρονοβόρες γραφειοκρατικές διαδικασίες και του δίνουμε τον χώρο να επικεντρωθεί στη δημιουργία και την ανάπτυξη. Η απλοποίηση των διαδικασιών δεν αποτελεί μια τεχνική μεταρρύθμιση· είναι κεντρική πολιτική επιλογή, κρίσιμος κρίκος στην αλυσίδα του παραγωγικού μετασχηματισμού, για να προσελκύσουμε ακόμη περισσότερες επενδύσεις, να απελευθερώσουμε την επιχειρηματική δημιουργικότητα και να διασφαλίσουμε περισσότερες και καλύτερες ευκαιρίες για όλους. Αυτό το πλέγμα πολιτικών εντάσσεται σε ένα ευρύτερο σχέδιο για την Ελλάδα του 2030: μια χώρα με ισχυρή βιομηχανία, με σύγχρονο πρωτογενή τομέα, με πιο ισχυρή και εξωστρεφή μεταποίηση, με την έρευνα και την καινοτομία ως μοχλούς ανάπτυξης και με αναβαθμισμένες υποδομές. Μια χώρα όχι απλά με βελτιωμένες στατιστικές επιδόσεις, αλλά με περισσότερες και καλύτερες ευκαιρίες για όλους, με αληθινά βιώσιμη ανάπτυξη για όλους. Διότι δεν αρκεί να καταγράφουμε θετικούς ρυθμούς ανάπτυξης· θέλουμε η ανάπτυξη να διαχέεται σε όλη την κοινωνία και σε κάθε γωνιά της πατρίδας μας. Σε αυτό το πλαίσιο, η Διεθνής Έκθεση Θεσσαλονίκης, συμπληρώνοντας φέτος τα 100 χρόνια της, στέλνει ένα ισχυρό μήνυμα δημιουργίας και προόδου για την Ελλάδα του αύριο. Στον πρώτο αιώνα ζωής της, υπήρξε καθρέφτης της ελληνικής οικονομίας και σημείο συνάντησης της επιχειρηματικότητας, της καινοτομίας και της εξωστρέφειας. Μέσα από τις καινοτόμες ιδέες που παρουσιάζονται, τις επιχειρηματικές συνέργειες που γεννιούνται και τις δυνατότητες που αναδύονται για επίτευξη διεθνών συνεργασιών, η ΔΕΘ συνεχίζει να υπηρετεί πιστά τον ρόλο της ως καταλύτης ανάπτυξης για την ελληνική οικονομία και κοινωνία, αποδεικνύοντας έμπρακτα τι μπορούμε να πετύχουμε ενώνοντας δυνάμεις: κράτος, επιχειρήσεις, φορείς, ακαδημαϊκή κοινότητα και κοινωνία. Με πίστη στις δημιουργικές δυνάμεις της πατρίδας μας, κοιτάζουμε μπροστά για να κάνουμε πράξη τον παραγωγικό μετασχηματισμό της οικονομίας μας και να μετατρέψουμε τις προκλήσεις του σήμερα στις ευκαιρίες του αύριο.

ΡΕΠΟΡΤΑΖ ●

5

ΔΙΣ. ΕΥΡΏ ΓΙΑ ΝΈΕΣ ΕΠΕΝΔΎΣΕΙΣ ΣΤΟ ΕΠΙΧΕΙΡΕΊΝ

Τα προγράμματα του αναπτυξιακού νόμου και τα χρηματοδοτικά εργαλεία που είναι διαθέσιμα για την παροχή ρευστότητας με σκοπό την υλοποίηση επιχειρηματικών σχεδίων Του Σταμάτη Ζησίμου szisimou@naftemporiki.gr

Ρ

ευστότητα συνολικού ύψους σχεδόν 5 δισ. ευρώ μπορούν να αντλήσουν οι επιχειρήσεις της χώρας για την υλοποίηση επενδυτικών σχεδίων μέσα από τον αναπτυξιακό νόμο αλλά και από χρηματοδοτικά προγράμματα της Ελληνικής Αναπτυξιακής Τράπεζας. Αυτή τη στιγμή είναι σε εξέλιξη, ως προς τη διαδικασία υποβολής αιτήσεων, τρία προγράμματα - καθεστώτα του αναπτυξιακού νόμου 4887/2022, συνολικού προϋπολογισμού 450 εκατ. ευρώ, ενώ από πλευράς Ελληνικής Αναπτυξιακής Τράπεζας παραμένουν διαθέσιμα εννέα χρηματοδοτικά εργαλεία, που με την τραπεζική μόχλευση θα διαθέσουν στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις δάνεια με ευνοϊκούς όρους αποπληρωμής, συνολικού ύψους 4,4 δισ. ευρώ. Τα καθεστώτα του αναπτυξιακού νόμου Επιχορηγήσεις και φορολογικές απαλλαγές συνολικού ύψους 450 εκατ. ευρώ για την υλοποίηση επενδυτικών σχεδίων παρέχει το υπουργείο Ανάπτυξης μέσω δύο καθεστώτων του νέου αναπτυξιακού νόμου 4887/2022. Πρόκειται για τα προγράμματα «Καθεστώς Περιοχών Ειδικής Ενίσχυσης» και «Μεταποίηση - Εφοδιαστική Αλυσίδα», καθώς και τις «Μεγάλες Επενδύσεις», μέσω των οποίων θα ενισχυθούν, σε όλη την επικράτεια, επενδύσεις που συνολικά εκτιμάται ότι θα ανέλθουν περίπου στο 1,5 δισ. ευρώ. Η διαδικασία υποβολής αιτήσεων των ενδιαφερομένων και για τα

26

89η ΔΕΘ

τρία καθεστώτα θα παραμείνει ανοικτή έως τις 10 Οκτωβρίου. Η υποβολή των αιτήσεων πραγματοποιείται μέσω του Πληροφοριακού Συστήματος Αναπτυξιακών Νόμων (ΟΠΣΑν), στην ηλεκτρονική διεύθυνση https://opsan.mindev.gov.gr. Θα πρέπει σημειωθεί ότι το «Καθεστώς Περιοχών Ειδικής Ενίσχυσης» προκηρύσσεται για πρώτη φορά, καθώς σχεδιάστηκε στο πλαίσιο των πρόσφατων αλλαγών που πραγματοποίησε ο υπουργός Ανάπτυξης, Τάκης Θεοδωρικάκος, ώστε ο αναπτυξιακός νόμος να καταστεί πιο στοχευμένος σε παραγωγικές επενδύσεις. Για πρώτη φορά, επίσης, προκηρύσσεται το καθεστώς «Μεγάλες Επενδύσεις». Για το καθεστώς «Μεταποίηση - Εφοδιαστική Αλυσίδα», ο υφιστάμενος κύκλος είναι ο τρίτος που προκηρύσσεται. Η χρηματοδότηση από την ΕΑΤ Σε ό,τι αφορά τα εννέα χρηματοδοτικά εργαλεία της

“

Το υπουργείο Ανάπτυξης παρέχει επιχορηγήσεις και φορολογικές απαλλαγές συνολικού ύψους 450 εκατ. ευρώ μέσω του νέου αναπτυξιακού νόμου 4887/2022.

Ελληνικής Αναπτυξιακής Τράπεζας, η λειτουργία τους αποδεικνύεται καθοριστική για την πρόσβαση χιλιάδων μικρομεσαίων επιχειρήσεων στην τραπεζική χρηματοδότηση, καθώς οι όροι δανεισμού είναι ιδιαίτερα ευνοϊκοί. Ειδικότερα, τα Ταμεία της ΕΑΤ χορηγούν δάνεια κεφαλαίου κίνησης και επενδυτικού σκοπού στα οποία -ανάλογα με το Ταμείο- ένα σημαντικό τμήμα του κεφαλαίου (40% ή 50%) είναι άτοκο, ενώ προβλέπεται και επιδότηση επιτοκίου έως και 3%. Επίσης, στα Ταμεία Εγγυοδοσίας, η εγγύηση που χορηγείται ανέρχεται στο 70% ή και 80% και, ως εκ τούτου, οι εξασφαλίσεις που ζητούν οι τράπεζες είναι πολύ χαμηλές, διευκολύνοντας μεγάλο αριθμό επιχειρήσεων να χρηματοδοτηθεί. Εμβληματικής σημασίας αυτή τη στιγμή είναι τα δύο Ταμεία του ΤΕΠΙΧ ΙΙΙ, από τα οποία υπολογίζεται ότι θα χρηματοδοτηθούν περισσότερες από 15.000 επιχειρήσεις. Θα πρέπει να σημειωθεί ότι σε όλα τα χρηματοδοτικά εργαλεία της ΕΑΤ, δικαιούχοι είναι μόνο οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει και το Ταμείο Μικροπιστώσεων, το οποίο έχει αρχίσει τη λειτουργία του από το τέλος του περασμένου Ιανουαρίου και χορηγεί δάνεια ύψους από 3.000 έως 25.000 ευρώ, χωρίς να απαιτούνται εμπράγματες εξασφαλίσεις. Στο πλαίσιο των προσπαθειών για την ενίσχυση των επενδύσεων έχει συσταθεί και ειδικό Ταμείο για τη χρηματοδότηση

των επιχειρήσεων που εντάσσονται στον αναπτυξιακό νόμο, ενώ για πρώτη φορά υπάρχει και ειδική πρόνοια για τα νησιά με πληθυσμό έως 3.100 κατοίκους. Τα ενεργά χρηματοδοτικά εργαλεία της ΕΑΤ Ταμείο Εγγυοδοσίας ΤΕΠΙΧ ΙΙΙ: Το Ταμείο Εγγυοδοσίας του ΤΕΠΙΧ ΙΙΙ έχει προϋπολογισμό 2,34 δισ. ευρώ και παρέχει εγγύηση ύψους 70% ή 80% για δάνεια κεφαλαίου κίνησης ή επενδυτικού σκοπού σε μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Επιπλέον, παρέχει επιδότηση επιτοκίου ύψους 2% για τις επιχειρήσεις των Περιφερειών Αττικής και Νοτίου Αιγαίου και 3% για τις επιχειρήσεις των λοιπών Περιφερειών της χώρας, για τα δύο πρώτα έτη της χρηματοδότησης, ενώ τα δάνεια παρέχονται με μηδενική προμήθεια εγγύησης. Το Ταμείο διακρίνεται σε δύο Υποταμεία:  Το Υποταμείο «Γενική Επιχειρηματικότητα» αφορά το σύνολο των ΜμΕ.  Το Υποταμείο «Επιχειρηματικότητα Νεοσύστατων Επιχειρήσεων» αφορά πολύ μικρές και μικρές επιχειρήσεις με έως πέντε χρόνια λειτουργίας. Μέσω των δύο Υποταμείων του Ταμείου Εγγυοδοσίας ΤΕΠΙΧ ΙΙΙ χορηγούνται: α) Δάνεια επενδυτικού σκοπού. β) Δάνεια κεφαλαίου κίνησης ειδικού σκοπού. γ) Δάνεια κεφαλαίου κίνησης ειδικού σκοπού με ανακυκλούμενη πίστωση.

1

Τα όρια χρηματοδότησης Τα ανώτατα ποσά δανείων ορίζονται, ανά κατηγορία Υποταμείου, ως εξής: α) Για το Υποταμείο «Γενική Επιχειρηματικότητα»:  Για τα επενδυτικά δάνεια, το ανώτατο ποσό ανέρχεται στα 10 εκατ. ευρώ όσον αφορά επενδυτικά σχέδια που υπάγονται στο καθεστώς ενισχύσεων του άρθρου 21, παρ. 3 του Κανονισμού (Ε.Ε.) 651/2014 και στο 1,6 εκατ. ευρώ για επενδυτικά σχέδια που υπάγονται στο καθεστώς ενισχύσεων De Minimis.  Για τα δάνεια κεφαλαίου κίνησης ειδικού σκοπού ανακυκλούμενης πίστωσης, το ανώτατο ποσό ανέρχεται σε 500.000 ευρώ [καθεστώς ενίσχυσης του άρθρου 21 του Κανονισμού (Ε.Ε.) 651/2014]. β) Για το Υποταμείο «Επιχειρηματικότητα Νεοσύστατων Επιχειρήσεων»:  Για τα επενδυτικά δάνεια, το ανώτατο ποσό ανέρχεται στο 1,5 εκατ. ευρώ [καθεστώς ενισχύσεων του

“

Τα Ταμεία της Ελληνικής Αναπτυξιακής Τράπεζας χορηγούν δάνεια κεφαλαίου κίνησης και επενδυτικού σκοπού στα οποία το 40% έως και 50% του κεφαλαίου είναι άτοκο.

άρθρου 22 του Κανονισμού (Ε.Ε.) 651/2014].  Για τα δάνεια κεφαλαίου κίνησης ειδικού σκοπού ανακυκλούμενης πίστωσης, το ανώτατο ποσό ανέρχεται σε 200.000 ευρώ [καθεστώς ενισχύσεων του άρθρου 22 του Κανονισμού (Ε.Ε.) 651/2014]. Το κατώτατο ύψος δανείου ανέρχεται στις 10. 000 ευρώ και αφορά και τις δύο κατηγορίες ανά Υποταμείο. Το ποσοστό της εγγύησης είναι 70% για το Υποταμείο «Γενική Επιχειρηματικότητα» και 80% για το Υποταμείο «Επιχειρηματικότητα Νεοσύστατων Επιχειρήσεων».

2

Ταμείο Δανείων ΤΕΠΙΧ ΙΙΙ: Το Ταμείο Δανείων ΤΕΠΙΧ ΙΙΙ, το οποίο περιλαμβάνει και αυτό δύο υποπρογράμματα, θα αρχίσει να δέχεται και πάλι αιτήσεις από τον Σεπτέμβριο, καθώς στους δύο πρώτους κύκλους του ο διαθέσιμος προϋπολογισμός των σχεδόν 700 εκατ. ευρώ εξαντλήθηκε σε πολύ σύντονο χρονικό διάστημα. Με απόφαση της ΕΑΤ, θα υπάρξει πρόσθετος προϋπολογισμός 250 εκατ. ευρώ, με αποτέλεσμα το συνολικό ύψος των δανείων να ανέλθει στα 950 εκατ. ευρώ. Το Ταμείο καταβάλλει για κάθε δάνειο το 40% του κεφαλαίου άτοκα, ενώ το υπόλοιπο 60% χορηγείται μέσω του πιστωτικού ιδρύματος με τη χρέωση των σχετικών επιτοκίων, σύμφωνα με την πιστοδοτική του πολιτική, μειωμένων κατά τουλάχιστον 25 μονάδες ►

89η ΔΕΘ

27

ΡΕΠΟΡΤΑΖ ●

ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ

► βάσης. Επιπρόσθετα, το Ταμείο μπορεί να επιδοτεί τμήμα του επιτοκίου που εφαρμόζει το πιστωτικό ίδρυμα στα κεφάλαιά του (3%) για τα δύο πρώτα έτη του δανείου (από την πρώτη εκταμίευση). Επίσης, το ανώτατο ύψος των εμπράγματων εξασφαλίσεων που δύναται να ζητήσει η τράπεζα σε κάθε χρηματοδότηση δεν επιτρέπεται να υπερβεί το 100% του κεφαλαίου του δανείου. Το ύψος δανείου καθορίζεται ως εξής: α) Υποπρόγραμμα 1 για επενδυτικά δάνεια:  Δράση 1.1 - Δάνεια μέσω De Minimis [Καν. (Ε.Ε.)

2831/2023]: από 20 χιλ. έως 1,5 εκατ. ευρώ.  Δράση 1.2 - Δάνεια μέσω Γενικού Απαλλακτικού Κανονισμού (άρθρο 21): από 20 χιλ. έως 8 εκατ. ευρώ. β) Υποπρόγραμμα 2 για δάνεια κεφαλαίου κίνησης ειδικού σκοπού:  Δράση 2.1 - Δάνεια μέσω De Minimis [Καν. (Ε.Ε.)

2831/2023]: από 10 χιλ. έως 500 χιλ. ευρώ. Η διάρκεια αποπληρωμής του δανείου καθορίζεται ως εξής:  Υποπρόγραμμα 1 για επενδυτικά δάνεια: Από 5 έως 12 έτη, συμπεριλαμβανομένης τυχόν περιόδου χάριτος έως 24 μήνες.  Υποπρόγραμμα 2 για δάνεια κεφαλαίου κίνησης ειδικού σκοπού: Από 2 έως 5 έτη, συμπεριλαμβανομένης τυχόν περιόδου χάριτος έως 12 μήνες.

3

Ταμείο Εγγυοδοσίας «DeLFI GF»: Το Ταμείο Εγγυοδοσίας «Development Law Financial Instrument Guarantee Fund - DeLFI GF», με προϋπολογισμό 500 εκατ. ευρώ, αποτελεί ένα νέο χρηματοδοτικό μέσο, το οποίο δημιουργήθηκε από την ΕΑΤ για τη χρηματοδότηση επενδυτικών σχεδίων, τα οποία εντάσσονται στο πλαίσιο του νέου αναπτυξιακού νόμου 4887/2022. Μέσω του DeLFI GF χορηγούνται μεσομακροπρόθεσμα δάνεια για το μέρος της ιδιωτικής συμμετοχής της επιχείρησης και βραχυπρόθεσμα bullet δάνεια για το μέρος της επιχορήγησης του νόμου 4887/2022. Επισημαίνεται ότι το 25% της ενισχυόμενης επένδυσης δεν θα πρέπει να λαμβάνει καμία μορφή κρατικής ενίσχυσης, δημόσιας στήριξης ή παροχής. Το ανώτερο ποσό δανείου είναι 10 εκατ. ευρώ και το ελάχιστο 50 χιλ. ευρώ, όπως προκύπτει από το χρηματοδοτικό σχήμα της ενταγμένης αίτησης του αναπτυξιακού νόμου. Σημειώνεται ότι μπορούν να χρηματοδοτηθούν και τα δύο είδη δανείων με διακριτές συμβάσεις, αρκεί το συνολικό ποσό, μακροπρόθεσμο συν βραχυπρόθεσμο, να είναι μικρότερο ή ίσο των 10 εκατ. ευρώ. Η διάρκεια των δανείων είναι η εξής:  Για τα δάνεια μεσομακροπρόθεσμου χαρακτήρα: από 3 έως 10 έτη, συμπεριλαμβανομένης τυχόν περιόδου χάριτος.  Για τα δάνεια βραχυπρόθεσμου χαρακτήρα: από 1 έως 5 έτη και ανάλογα της καταληκτικής ημερομηνίας ολοκλήρωσης της επένδυσης.

4

Ταμείο Μικροπιστώσεων: Στόχος του Ταμείου Μικροπιστώσεων, με συνολικό προϋπολογισμό 83 εκατ. ευρώ, είναι η διευκόλυνση της πρόσβασης σε χρηματοδότηση των πολύ μικρών οντοτήτων και των φυσικών προσώπων που ασκούν επιχειρηματική

28

89η ΔΕΘ

Το Ταμείο Εγγυοδοσίας Καινοτομίας είναι το πρώτο χρηματοδοτικό εργαλείο που έχει στόχο να στηρίξει τις καινοτόμες νεοσύστατες και υφιστάμενες πολύ μικρές, μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις.

δραστηριότητα, με έμφαση στη γυναικεία επιχειρηματικότητα. Για την επίτευξη του σκοπού, μέσω δύο υποπρογραμμάτων, παρέχονται δάνεια με ευνοϊκούς όρους, μέσω άτοκης χρηματοδότησης από πλευράς του Ταμείου (δηλαδή, σε ποσοστό 60% ή 75%, ανάλογα με το Υποπρόγραμμα), ενώ θα πρέπει να σημειωθεί ότι για τη συγκεκριμένη μορφή χρηματοδότησης δεν απαιτούνται εμπράγματες εξασφαλίσεις. Δικαίωμα λήψης δανείου ύψους από 3.000 έως 25.000 ευρώ έχουν ανά υποπρόγραμμα οι εξής επιχειρήσεις: α) Για το Υποπρόγραμμα «Γενική Επιχειρηματικότητα»:  Οι πολύ μικρές οντότητες, οι οποίες κατά την ημερομηνία του ισολογισμού τους δεν υπερβαίνουν τα όρια σε τουλάχιστον δύο από τα παρακάτω τρία κριτήρια (νόμος 4308/2014) κατά τη διάρκεια της οικονομικής χρήσης: i) Μέσος όρος προσωπικού μικρότερος ή ίσος των 10 ατόμων. ii) Σύνολο ενεργητικού μικρότερο ή ίσο των 450.000 ευρώ. iii) Καθαρός κύκλος εργασιών μικρότερος ή ίσος των 900.000 ευρώ.  Φυσικά πρόσωπα που ασκούν ατομική επιχειρηματική δραστηριότητα. β) Για το Υποπρόγραμμα «Γυναικεία Επιχειρηματικότητα», επιπρόσθετα των παραπάνω κριτηρίων επιλεξιμότητας του Υποπρογράμματος «Γενική Επιχειρηματικότητα», δικαίωμα λήψης δανείου έχουν οι επιχειρήσεις κάθε νομικής μορφής (με εξαίρεση τις αστικές εταιρείες), όπου σε περίπτωση εταιρικών

“

Το Ταμείο Εγγυοδοσίας «DeLFI GF», με προϋπολογισμό ύψους 500 εκατ. ευρώ, χρηματοδοτεί επενδύσεις στο πλαίσιο του νέου αναπτυξιακού νόμου 4887/2022.

Το Ταμείο Μικρών Δανείων Αγροτικής Επιχειρηματικότητας, προϋπολογισμού 107 εκατ. ευρώ, χορηγεί δάνεια επενδυτικού χαρακτήρα ή κεφαλαίου κίνησης από 3.000 έως 25.000 ευρώ.

σχημάτων, ο μέτοχος/εταίρος ποσοστού άνω του 50% ανήκει σε γυναίκα και η διαχείριση/εκπροσώπηση της επιχείρησης πραγματοποιείται από γυναίκα. Σε περίπτωση ατομικών επιχειρήσεων, ο ιδιοκτήτης να είναι γυναίκα. Το Ταμείο καταβάλλει για κάθε δάνειο το 60% (για τη «Γενική Επιχειρηματικότητα») ή το 75% (για τη «Γυναικεία Επιχειρηματικότητα») του κεφαλαίου άτοκα, ενώ το υπόλοιπο 40% ή 25% αντίστοιχα χορηγείται μέσω του Ιδρύματος Μικροχρηματοδοτήσεων, με επιτόκιο που δεν θα υπερβαίνει εκείνο που θα εφάρμοζε σε αντίστοιχη χρηματοδότηση. Η διάρκεια δανείου είναι από 12 έως 96 μήνες, με δυνατότητα περιόδου χάριτος έξι μηνών. Επισημαίνεται ότι οι δανειολήπτες θα πρέπει να δεχθούν και υπηρεσίες συμβουλευτικής (mentoring) για την

σουν πρόσβαση σε δανεισμό χιλιάδες μικρομεσαίες επιχειρήσεις και επιστήμονες ελεύθεροι επαγγελματίες του κλάδου των μηχανικών, μελετητών και κατασκευαστών εργοληπτών δημοσίων έργων (ΤΜΕΔΕ). Το ποσό του αρχικού κεφαλαίου του δανείου δεν υπερβαίνει τις 200.000 ευρώ και το ένα από τα παρακάτω όρια, όποιο είναι μικρότερο: 2 x ετήσιο μισθολογικό κόστος 2019 ή το 25% του κύκλου εργασιών κατά το έτος 2019 ή, για νεοϊδρυθείσες, το 100% των τεκμηριωμένων αναγκών ρευστότητας από την ημερομηνία χορήγησης του δανείου και για τους επόμενους 18. Η μέγιστη διάρκεια δανείου - εγγύησης είναι 60 μήνες, συμπεριλαμβανομένης τυχόν περιόδου χάριτος. Συνολικά θα διατεθούν 95 εκατ. ευρώ.

8 Μέσω των καθεστώτων του αναπτυξιακού νόμου που είναι ανοικτά, εκτιμάται πως θα ενισχυθούν επενδύσεις συνολικού ύψους περίπου 1,5 δισ. ευρώ.

χρόνια προβλέπεται και η πλήρης επιδότηση του επιτοκίου για το υπόλοιπο 50% του δανείου. Η διάρκεια των δανείων κυμαίνεται από 24 έως 60 μήνες (συμπεριλαμβανομένης περιόδου χάριτος έως 24 μήνες).

6

Το Ταμείο Εγγυοδοσίας ΕΑΤ-ΤΜΕΔΕ παρέχει εγγύηση 80% σε δάνεια ΜμΕ και επαγγελματιών του κλάδου μηχανικών, μελετητών και κατασκευαστών εργοληπτών δημοσίων έργων.

επίτευξη του επιχειρηματικού σχεδίου τους, η οποία χρηματοδοτείται με 900 ευρώ ανά Αριθμό Φορολογικού Μητρώου (ΑΦΜ).

5

Ταμείο Μικρών Δανείων Αγροτικής Επιχειρηματικότητας: Το Ταμείο Μικρών Δανείων Αγροτικής Επιχειρηματικότητας δημιουργήθηκε για να παρέχει συγχρηματοδοτούμενα δάνεια επενδυτικού χαρακτήρα ή κεφαλαίου κίνησης μέσω των συνεργαζόμενων τραπεζών, προκειμένου να αποκτήσουν πρόσβαση στη χρηματοδότηση οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στον αγροτικό και μεταποιητικό κλάδο. Ο διαθέσιμος προϋπολογισμός του Ταμείου είναι 107 εκατ. ευρώ και χορηγεί δάνεια από 3.000 έως 25.000 ευρώ, διάρκειας 24 έως 60 μηνών. Το 50% αυτού είναι άτοκο, ενώ για τα δύο πρώτα

Ταμείο Εγγυοδοσίας Καινοτομίας: Το Ταμείο Εγγυοδοσίας Καινοτομίας είναι το πρώτο χρηματοδοτικό εργαλείο που έχει στόχο να στηρίξει τις καινοτόμες νεοσύστατες και υφιστάμενες πολύ μικρές, μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις (ΜμΕ) οιασδήποτε νομικής μορφής, που προάγουν την έρευνα και καινοτομία και οι οποίες τεκμηριώνουν τον καινοτόμο χαρακτήρα τους μέσω του επιχειρηματικού τους σχεδίου (business plan) και σχετικών δικαιολογητικών. Το χρηματοδοτικό εργαλείο στηρίζει την ανταγωνιστικότητα των καινοτόμων ΜμΕ, ενώ συνδυάζει την παροχή εγγύησης σε δάνειο και επιχορήγησης σε ποσοστό 20% του δανειακού κεφαλαίου, προσφέροντας επενδυτικά δάνεια και κεφάλαια κίνησης, μέσω των τραπεζών που συμμετέχουν στο πρόγραμμα. Το ανώτερο ποσό δανείου είναι οι 400.000 ευρώ, με ελάχιστο τα 25.000 ευρώ, η διάρκειά του ορίζεται έως και δέκα έτη και συμπεριλαμβάνεται τυχόν περίοδος χάριτος από ένα έως τρία έτη. Συνολικά, τα πιστωτικά ιδρύματα θα διαθέσουν 155 εκατ. ευρώ για τη στήριξη των καινοτόμων επιχειρήσεων.

7

Ταμείο Εγγυοδοσίας ΕΑΤ-ΤΜΕΔΕ: Το Ταμείο Εγγυοδοσίας ΕΑΤ-ΤΜΕΔΕ δημιουργήθηκε για να παρέχει εγγύηση 80% σε δάνεια μέσω των συνεργαζόμενων τραπεζών, προκειμένου να αποκτή-

“

Το Ταμείο Εγγυοδοσίας του ΤΕΠΙΧ ΙΙΙ έχει προϋπολογισμό 2,34 δισ. ευρώ και παρέχει εγγύηση ύψους 70% ή 80% για δάνεια σε μικρομεσαίες επιχειρήσεις.

Ταμείο Δανείων Δίκαιης Αναπτυξιακής Μετάβασης: Το Ταμείο Δανείων Δίκαιης Αναπτυξιακής Μετάβασης, με προϋπολογισμό 87 εκατ. ευρώ, δημιουργήθηκε για να παρέχει δάνεια επενδυτικού σκοπού και κεφαλαίων κίνησης με ιδιαίτερα ευνοϊκούς όρους στις πολύ μικρές και μικρομεσαίες επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στην Περιφέρεια της Δυτικής Μακεδονίας και στους Δήμους Μεγαλόπολης, Τρίπολης, Γορτυνίας και Οιχαλίας της Περιφέρειας Πελοποννήσου. Με πρόσφατη απόφαση, δικαιούχοι των δανείων είναι και οι επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στα νησιά με λιγότερους από 3.100 κατοίκους των Περιφερειών Βορείου και Νοτίου Αιγαίου, αλλά και η Γαύδος, που ανήκει στην Περιφέρεια Κρήτης. Το ύψος του δανείου μπορεί να κυμανθεί από 5.000 έως 500.000 ευρώ με διάρκεια αποπληρωμής από 1 έως 10 έτη, συμπεριλαμβανομένης τυχόν περιόδου χάριτος έως 12 μήνες. Το Ταμείο καταβάλλει για κάθε δάνειο το 50% του κεφαλαίου άτοκα. Επιπρόσθετα, το Ταμείο επιδοτεί το επιτόκιο με 3% για τα τρία πρώτα χρόνια για το υπόλοιπο 50% του δανείου.

9

Ταμείο Εγγυοδοσίας Δίκαιης Αναπτυξιακής Μετάβασης: Το Ταμείο Εγγυοδοσίας Δίκαιης Αναπτυξιακής Μετάβασης (ΔΑΜ) αφορά τις ίδιες περιοχές με το Ταμείο Δανείων ΔΑΜ, παρέχει εγγυημένα δάνεια επενδυτικού σκοπού προς μικρομεσαίες επιχειρήσεις με επιδότηση επιτοκίου ύψους 3% για τα δύο πρώτα έτη της χρηματοδότησης, ενώ επιπρόσθετα δίνεται η δυνατότητα, εφόσον το επιθυμεί η επιχείρηση, να επιχορηγηθεί η προμήθεια εγγύησης. Το ποσοστό της εγγύησης ανέρχεται στο 80% του δανείου. Τα ανώτατα ποσά δανείων ορίζονται ως εξής:  16,5 εκατ. ευρώ για καθεστώς ενισχύσεων σύμφωνα με το άρθρο 21, παρ. 3 του Καν. (Ε.Ε.) 651/2014.  1,4 εκατ. ευρώ για καθεστώς ενισχύσεων σύμφωνα με το άρθρο 21, παρ. 18 του Καν. (Ε.Ε.) 651/2014 (De Minimis). Το κατώτατο ύψος δανείου ανέρχεται στις 50.000 ευρώ, ενώ η διάρκεια του δανείου ορίζεται ως ακολούθως:  Από 2 έως 12 έτη, συμπεριλαμβανομένης περιόδου χάριτος έως 24 μήνες.  Από 2 έως 10 έτη, συμπεριλαμβανομένης περιόδου χάριτος έως 24 μήνες

89η ΔΕΘ

29

ΑΡΘΡΟ ●

Εκσυγχρονισμός του πλαισίου των εργασιακών σχέσεων Το νέο νομοσχέδιο του υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης ενισχύει τη στήριξη στους εργαζόμενους, διευκολύνει τις επιχειρήσεις, ενώ προωθεί κοινωνικοασφαλιστικές διατάξεις προς όφελος όλων

Η Νίκη Κεραμέως Υπουργός Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης

30

89η ΔΕΘ

προσαρμογή στις σύγχρονες ανάγκες της αγοράς εργασίας και οι τεχνολογικές εξελίξεις καθιστούν απολύτως αναγκαίο τον εκσυγχρονισμό του θεσμικού πλαισίου που διέπει τις εργασιακές σχέσεις. Το νομοσχέδιο του υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης «Δίκαιη Εργασία για Όλους: Απλοποίηση της Νομοθεσίας - Στήριξη στον Εργαζόμενο - Προστασία στην Πράξη» προέρχεται από την ίδια την αγορά εργασίας, καθώς διαμορφώθηκε συμπεριλαμβάνοντας προτάσεις εργαζομένων και επιχειρήσεων, και στοχεύει στον εκσυγχρονισμό του εργασιακού πλαισίου, την απλοποίηση των διαδικασιών, τη μείωση της γραφειοκρατίας, τη στήριξη των εργαζομένων μέσω της θωράκισης των δικαιωμάτων τους, την ενίσχυση της εργασιακής τους ασφάλειας, τη διευκόλυνση των επιχειρήσεων και τη διαμόρφωση ενός διαφανούς και σύγχρονου εργασιακού περιβάλλοντος. Το νομοσχέδιο αποτελείται από οκτώ άξονες οι οποίοι έχουν ως βασικό γνώμονα τη στήριξη των εργαζομένων στην καθημερινότητά τους και τη διευκόλυνση των επιχειρήσεων προκειμένου η αγορά εργασίας να καταστεί ακόμα πιο ανταγωνιστική. Ειδικότερα, το νομοσχέδιο ενισχύει τη στήριξη στους εργαζόμενους καθώς προβλέπει μεταξύ άλλων:  Μεγαλύτερες ελευθερίες στη διευθέτηση του χρόνου εργασίας. Δίνει δηλαδή τη δυνατότητα σε έναν εργαζόμενο γονέα, για παράδειγμα, να εργάζεται για 4 ημέρες την εβδομάδα και την 5η ημέρα να είναι με το παιδί του για όλη τη διάρκεια του χρόνου. Σήμερα αυτό επιτρέπεται μόνο για έξι μήνες.  Μεγαλύτερη ελευθερία στην κατανομή της ετήσιας άδειας αναψυχής σε συνεννόηση με τον εργοδότη.  Περισσότερες γυναίκες να είναι δικαιούχοι του επιδόματος κυοφορίας και λοχείας.  Το επίδομα γονικής άδειας να είναι αφορολόγητο, ανεκχώρητο και ακατάσχετο.  Ρυθμίσεις για την περαιτέρω προστασία της

υγείας και της ασφάλειας στην εργασία (π.χ. υποχρεωτική παρουσία συντονιστή υγείας και ασφάλειας σε τεχνικά έργα για την πρόληψη εργατικών ατυχημάτων κ.ά.).  Δυνατότητα στον εργαζόμενο να εργαστεί στην εκ περιτροπής εργασία -εφόσον το επιθυμεί- σε υπερωρία με αποδοχές προσαυξημένες κατά 40% (π.χ. σε εργασία 4 ημερών την εβδομάδα).  Δυνατότητα να εργαστεί -εφόσον το επιθυμεί- έως 13 ώρες την ημέρα (κατ’ εξαίρεση) σε έναν εργοδότη -έναντι δύο που ισχύει σήμερα- με προσαύξηση 40% στην αμοιβή.  Εκπαίδευση στις πρώτες βοήθειες.  Επέκταση της άδειας μητρότητας και σε ανάδοχες μητέρες.  Ρητή απαγόρευση μείωσης των αποδοχών μετά την εφαρμογή της Ψηφιακής Κάρτας Εργασίας. Το νομοσχέδιο περιλαμβάνει, παράλληλα, διατάξεις οι οποίες διευκολύνουν τις επιχειρήσεις. Μεταξύ άλλων, προβλέπει:  Σημαντική απλοποίηση της διαδικασίας πρόσληψης.  Fast-track προσλήψεις ορισμένου χρόνου για έως δύο ημέρες για επείγουσες ανάγκες.  Κατάργηση πολλών εντύπων των οποίων η πληροφορία ήδη υποβάλλεται στο Π.Σ. ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ.  Ειδική εφαρμογή για εργοδότες (στα πρότυπα του myErgani).  Συγχώνευση πολιτικών κατά βίας και παρενόχλησης. Το νομοσχέδιο περιλαμβάνει επίσης διατάξεις που στοχεύουν στη λειτουργική ενίσχυση

Στόχος του ν/σχ, η στήριξη των εργαζομένων στην καθημερινότητά τους και η διευκόλυνση των επιχειρήσεων προκειμένου η αγορά εργασίας να καταστεί ακόμα πιο ανταγωνιστική.

της Επιθεώρησης Εργασίας. Συγκεκριμένα, αυστηροποιούνται οι κυρώσεις για πράξεις βίας κατά επιθεωρητών ή παρεμπόδισης ελέγχων, εκσυγχρονίζεται το πλαίσιο εξόδων διανυκτέρευσης για περισσότερους ελέγχους και ενισχύονται οι υπηρεσίες και οι δομές της Επιθεώρησης Εργασίας. Παράλληλα, προωθούνται κοινωνικοασφαλιστικές διατάξεις οι οποίες προβλέπουν ότι:  Η απαλλαγή των προσαυξήσεων από ασφαλιστικές εισφορές σε υπερεργασία, υπερωρίες, νυχτερινά και αργίες επεκτείνεται και σε προσαυξήσεις υπερεργασίας, υπερωρίας, νυχτερινών και αργιών που προβλέπονται από Συλλογικές Συμβάσεις Εργασίας, καθώς και σε προσαυξήσεις που χορηγούνται οικειοθελώς από τον εργοδότη, ωφελώντας εργαζόμενους και επιχειρήσεις.  Όταν ο εργαζόμενος συνταξιούχος δικαιούται προσαύξηση στη σύνταξή του, η επιπλέον παροχή δεν θα οδηγεί σε αύξηση του συντελεστή της Εισφοράς Αλληλεγγύης Συνταξιούχων (ΕΑΣ).  Δίνεται η δυνατότητα επιστολικής ψήφου στις οργανώσεις των συνταξιούχων. Το νομοσχέδιο θα βρίσκεται σε διαβούλευση μέχρι τα μέσα Σεπτεμβρίου και προ αυτής, για την κατάρτισή του, πραγματοποιήθηκε εκτενής διάλογος με το σύνολο των εθνικών κοινωνικών εταίρων από τον οποίο προέκυψαν πολύ χρήσιμες παρατηρήσεις και παρεμβάσεις. Το ίδιο θα γίνει και με τα σχόλια που θα προκύψουν από τη διαβούλευση, προκειμένου το κείμενο του νομοσχεδίου να λάβει την τελική του μορφή και να εισαχθεί στη Βουλή προς ψήφιση. Στο υπουργείο Εργασίας ακούμε τις ανάγκες της αγοράς, των εργαζομένων, των συνταξιούχων, των επιχειρήσεων και απαντάμε άμεσα, με έργα, με πράξεις, με ενσυναίσθηση και αίσθημα δικαίου. Στόχος μας το βέλτιστο εργασιακό περιβάλλον και η πρόσβαση όλων σε μία Δίκαιη Εργασία.

ΡΕΠΟΡΤΑΖ ●

32

89η ΔΕΘ

ΑΓΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Η ΑΚΤΙΝΟΓΡΑΦΙΑ ΤΩΝ ΚΕΝΩΝ ΘΕΣΕΩΝ Η κατανομή των αναγκών ανά κλάδο απασχόλησης σε Ελλάδα και Ευρωζώνη καθώς και στο σύνολο της Ε.Ε., με τη Εurostat να κρούει «καμπανάκι» για τις ελλείψεις Του Βασίλη Αγγελόπουλου vaggelopoulos@naftemporiki.gr

Ο

ι κενές θέσεις εργασίας, που υπάρχουν κάθετα στους περισσότερους από τους κλάδους της ελληνικής οικονομίας, αποτελούν το μεγάλο «αγκάθι» για την περαιτέρω ανάπτυξη των επιχειρήσεων. Παρά τις προσπάθειες που καταβάλλονται από την πολιτεία για να περιοριστεί το πρόβλημα, κυρίως με μετακλήσεις εργαζομένων από τρίτες χώρες, το αποτέλεσμα είναι πενιχρό. Σε τουρισμό, εστίαση, βιομηχανία, κατασκευές, λιανεμπόριο (super market), τα κενά είναι χιλιάδες και η αδυναμία κάλυψής τους είναι προφανής. Το πρόβλημα σαφώς και έχει πανευρωπαϊκές διαστάσεις. Τα στοιχεία της Eurostat δείχνουν ότι αγγίζει συνολικά την Ε.Ε., με την Ελλάδα φυσικά να μην αποτελεί εξαίρεση. Όμως, παράγοντες της αγοράς εκτιμούν ότι χρειάζεται μεγαλύτερη ταχύτητα στο πεδίο των προσλήψεων, ειδικά όταν πρόκειται για εργαζόμενους από τρίτες χώρες. Οι καθυστερήσεις, για γραφειοκρατικούς, κυρίως, λόγους, έχουν αντίτιμο που μεταφέρεται στις ίδιες τις επιχειρήσεις που στενάζουν από την έλλειψη προσωπικού. Χαμηλές αποδοχές Την ίδια στιγμή, όμως, διαπιστώνεται ότι υπάρχουν προβλήματα, τόσο ως προς τις αποδοχές, που παραμένουν χαμηλές, όσο και ως προς τις συνθήκες εργασίας. Σε κάποιες περιπτώσεις, τα προβλήματα αυτά οδηγούν μαζικά μετακλητούς εργαζόμενους μακριά από τη χώρα, σε αναζήτηση υψηλότερων αποδοχών, αλλά και καλύτερων συνθηκών διαβίωσης.

Ζήτημα που πρέπει να απασχολήσει άμεσα την πολιτεία, για να περιοριστεί η απώλεια πολύτιμων εργατικών χεριών για τις επιχειρήσεις. Πιο αναλυτικά:  Σύμφωνα με τα στοιχεία της Eurostat, οι κενές θέσεις στην Ευρωζώνη ήταν στο 2,4% το α’ τρίμηνο του τρέχοντος έτους, από 2,5% που ήταν το δ’ τρίμηνο του 2024, αλλά και από 2,9% που ήταν το αντίστοιχο α’ τρίμηνο της περσινής χρονιάς. Στην Ε.Ε. το αντίστοιχο ποσοστό ήταν 2,2%, από 2,3% πριν από ένα τρίμηνο και 2,6% πριν από ένα έτος.  Στην Ελλάδα, το ποσοστό κενών θέσεων κυμάνθηκε το α’ τρίμηνο του τρέχοντος έτους στο 2,2%,

“

Τα υψηλότερα ποσοστά κενών θέσεων εργασίας κατέγραψαν η Ολλανδία (4,2%), το Βέλγιο (4,1%) και η Αυστρία (3,6%).

δηλαδή κοντά στα επίπεδα του ευρωπαϊκού μέσου όρου. Μάλιστα, το συγκεκριμένο ποσοστό εμφανίστηκε μειωμένο κατά 0,9 ποσοστιαία μονάδα σε ετήσια βάση, υποχώρηση που ήταν η μεγαλύτερη στην Ε.Ε. Τα υψηλότερα ποσοστά κενών θέσεων εργασίας κατέγραψαν η Ολλανδία (4,2%), το Βέλγιο (4,1%) και η Αυστρία (3,6%). Τα χαμηλότερα ποσοστά εντοπίστηκαν στη Ρουμανία (0,6%), στην Πολωνία (0,8%), στη Βουλγαρία και στην Ισπανία (0,9%).  Οι κλάδοι με τα μεγαλύτερα ποσοστά κενών θέσεων εργασίας, σε Ευρωζώνη και Ε.Ε., ήταν την αντίστοιχη περίοδο: - Διοικητικές και υποστηρικτικές δραστηριότητες. Πε-

ριλαμβάνει και τα γραφεία προσωρινής απασχόλησης (3,9% στην Ευρωζώνη, 3,7% στην Ε.Ε.).

- Στέγαση και εστίαση (3,4% στην Ευρωζώνη, 3,3% στην Ε.Ε.).

- Επαγγελματικές, επιστημονικές και τεχνικές δραστηριότητες (3,3% στην Ευρωζώνη, 3,1% στην Ε.Ε.).

- Κατασκευές (3,1% στην Ευρωζώνη, 2,8% στην Ε.Ε.).

- Πληροφόρηση και επικοινωνία (2,7% στην Ευρωζώνη, 2,5% στην Ε.Ε.).  Σε απόλυτους αριθμούς, σύμφωνα με την Ελληνική Στατιστική Αρχή (ΕΛΣΤΑΤ), οι κενές θέσεις εργασίας στην Ελλάδα υπολογίστηκαν σε 52.070, κατά το α’ τρίμηνο του τρέχοντος έτους. Καταγράφηκε μείωση σε σχέση με τις 70.826 που είχαν προκύψει έναν χρόνο νωρίτερα, το α’ τρίμηνο του 2024. Επισημαίνεται πως, σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ, κενή θέση εργασίας θεωρείται μια νέα θέση που έχει δημιουργηθεί, μια ήδη κενή θέση και μια θέση που πρόκειται να κενωθεί σύντομα. Προϋπόθεση είναι ο εργοδότης να έχει προβεί πρόσφατα σε δραστικές ενέργειες για να βρεθεί κατάλληλος υποψήφιος, εκτός της επιχείρησης. Η κάλυψη της θέσης μπορεί να γίνει άμεσα ή στο άμεσο μέλλον. Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να καλυφθεί σε χρονικό διάστημα όχι μεγαλύτερο των τριών μηνών. Σημειώνεται ότι η ΕΛΣΤΑΤ καταγράφει μόνο τις κενές θέσεις που αφορούν μισθωτούς και όχι ελεύθερους επαγγελματίες ή αυτοαπασχολούμενους.  Η Πανελλήνια Ομοσπονδία Ξενοδόχων (ΠΟΞ) παραδέχτηκε πως οι κενές θέσεις εργασίας στον κλάδο είναι δεκάδες χιλιάδες. Πρόσθεσε, μάλιστα, ότι το συγκεκριμένο γεγονός δημιουργεί προφανή ανάγκη για ενίσχυση της υπερωριακής απασχόλησης. Η απαλλαγή της υπερωρίας από εργοδοτικές εισφορές την έχει μετατρέψει σε πιο ελκυστική για τις επιχειρήσεις, ►

89η ΔΕΘ

33

ΡΕΠΟΡΤΑΖ ●

ΘΕΣΕΙΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΚΕΝΕΣ ΘΕΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΖΩΝΗ

► αν προστεθεί και η εξάλειψη των γραφειοκρατικών εμποδίων με τη χρήση της ψηφιακής κάρτας.  Η εικόνα στον τουρισμό είναι ότι λείπουν φέτος τουλάχιστον 85.000 εργαζόμενοι για να καλύψουν τις κενές θέσεις εργασίας που έχουν δημιουργηθεί.  Στις κατασκευές υπολογίζονται σε τουλάχιστον 100.000 οι κενές θέσεις εργασίας, ενώ άλλες 70.000 εντοπίζονται στον αγροτικό τομέα και 50.000 στη βιομηχανία.  Στον κατασκευαστικό κλάδο, οι επιχειρήσεις βρίσκονται σε αναζήτηση εξειδικευμένων μηχανικών και τεχνιτών, ώστε να ανταποκριθούν στα μεγάλα έργα που βρίσκονται σε εξέλιξη. Ελλείψεις διαπιστώνονται και σε ηλεκτροσυγκολλητές, μαραγκούς, χειριστές βαρέων μηχανημάτων και υδραυλικούς.  Στη βιομηχανία, οι κενές θέσεις επικεντρώνονται σε εργάτες αποθήκης, εργάτες συσκευασίας, χειριστές κλαρκ.  Στον τουρισμό, αναζητούνται υπάλληλοι front office, σεφ, καμαριέρες.  Στο α’ πεντάμηνο του τρέχοντος έτους, οι δηλωμένες υπερωρίες προσέγγισαν τα 2,1 εκατ. ώρες. Χαρακτηριστικό της αύξησης είναι ότι για το σύνολο του 2024 οι υπερωρίες που είχαν δηλωθεί μόλις που έφταναν το 1 εκατ. Άρα, διαπιστώνεται διπλασιασμός τους ήδη από το α’ πεντάμηνο του 2025! Προφανώς, σε αυτή την τεράστια αύξηση ξεχωριστό ρόλο έχουν διαδραματίσει οι χιλιάδες επιχειρήσεις από τον τουρισμό και την εστίαση που εντάχθηκαν στην ψηφιακή κάρτα από τον Μάρτιο και μετά. Δείχνει επίσης το συγκεκριμένο στοιχείο ότι με τον τρόπο αυτόν προσπαθούν οι επιχειρήσεις συνολικά από όλους τους κλάδους να αντιμετωπίσουν το τεράστιο πρόβλημα με τις κενές θέσεις εργασίας που υπάρχουν.  Στα ελληνικά σούπερ μάρκετ διαπιστώνονται ελλείψεις προσωπικού στο 77% των επιχειρήσεων. Σύμφωνα με το Ινστιτούτο Έρευνας Λιανεμπορίου Καταναλωτικών Αγαθών (ΙΕΛΚΑ), τρεις στις τέσσερις επιχειρήσεις δηλώνουν ότι έχουν κενές θέσεις εργασίας το φετινό καλοκαίρι. Είναι χαρακτηριστικό ότι, μετά τα αυξημένα κόστη λειτουργίας (96%), δεύτερο στα προβλήματα που αντιμετωπίζουν στελέχη της αγοράς (89%) τοποθετούν την εύρεση και ανάπτυξη του προσωπικού. Το 65% το θεωρεί μεγάλο πρόβλημα, στοιχείο που δείχνει πως και σε αυτόν τον κλάδο υπάρχουν τεράστιες δυσκολίες στην προσέλκυση εργαζομένων, ειδικά κατά τους καλοκαιρινούς μήνες.  Από την ίδια έρευνα προκύπτει ότι το 31% των επιχειρήσεων απάντησε ότι έχει έως 25 κενές θέσεις εργασίας. Το 7% υπολόγισε ότι οι κενές θέσεις είναι 25 - 100, το 5% ότι είναι 100 - 200, το 11% εκτιμά ότι ανέρχονται από 200 έως 500 και υπάρχει ένα 5% που θεωρεί ότι έχει πάνω από 500 κενές θέσεις εργασίας.

34

89η ΔΕΘ

το α’ τρίμηνο του τρέχοντος έτους.

σε διοικητικές και υποστηρικτικές δραστηριότητες.

σε στέγαση και εστίαση.

σε επαγγελματικές, επιστημονικές και τεχνικές δραστηριότητες.

στον κλάδο των κατασκευών.

στον τομέα πληροφόρησης και επικοινωνίας.

Όπως σημειώνεται, «δεν είναι εφικτό να γίνει σαφής υπολογισμός του αριθμού κενών θέσεων εργασίας». Όμως εκτιμάται πως «είναι σαφές ότι πρόκειται για αρκετές χιλιάδες». Αυτή η τάση, που εμφανίζεται ειδικά το καλοκαίρι, οφείλεται «στις αυξημένες ανάγκες των επιχειρήσεων λόγω της τουριστικής περιόδου και του ανταγωνισμού προσέλκυσης εποχικού προσωπικού με άλλους κλάδους της οικονομίας (τουρισμός, εστίαση)». Μετακλήσεις Στην αρχή του έτους υπήρξε λίστα με 89.000 θέσεις εργασίας, σε διάφορους κλάδους, που δυνητικά θα μπορούσαν να καλυφθούν από πολίτες - εργαζόμενους τρίτων χωρών. Διαπιστώνονται όμως μεγάλες καθυστερήσεις στη διαδικασία, με συνέπεια να μην μπορούν έγκαιρα να καταληφθούν οι θέσεις εργασίας που προτείνονται. Σε αρκετές περιπτώσεις, η Ελλάδα αξιοποιείται ως κόμβος ώστε οι εργαζόμενοι αυτής της κατηγορίας να καταλήξουν σε επιχειρήσεις άλλων χωρών, όπως είναι η Ισπανία και η Ιταλία, ή ακόμα και σε κράτη της Κεντρικής Ευρώπης. Αιτία είναι οι καλύτερες αμοιβές που λαμβάνουν εκεί και, σε ορισμένες περιπτώσεις, οι καλύτερες συνθήκες εργασίας και διαβίωσης. Τα προβλήματα που έχουν οι μετακλήσεις στην Ελλάδα επικεντρώνονται στα εξής πεδία:  Χρόνος: Υπολογίζεται ότι η συνολική διαδικασία μετάκλησης μπορεί να διαρκέσει έως και έξι μήνες. Πρόκειται για σημαντικό χρόνο αναμονής, αισθητά μεγαλύτερο από άλλες χώρες (π.χ. στην Κροατία είναι 1,5 - 2 μήνες). Έτσι, η Ελλάδα υστερεί στον συγκεκριμένο άτυπο ανταγωνισμό και χάνει εργατικά χέρια που καταλήγουν σε άλλα κράτη.  Απόρριψη: Έχουν εντοπιστεί περιπτώσεις που καταρτισμένοι εργαζόμενοι απορρίφθηκαν από τις ελληνικές πρεσβείες των χωρών από τις οποίες επρόκειτο να έρθουν. Παράγοντες της αγοράς εκτιμούν ότι τέτοιες απορρίψεις κυμαίνονται στα επίπεδα του 40%, ίσως και περισσότερο σε ειδικές περιπτώσεις. Το στοιχείο αυτό, όμως, επίσης λειτουργεί αποτρεπτικά για να έρθουν μετακλητοί εργαζόμενοι στην Ελλάδα μαζικά.  Παροχές: Το φαινόμενο σχετίζεται με την επιλογή των μετακλητών εργαζομένων να δουλέψουν σε κάποια άλλη χώρα. Πολλές φορές διαπιστώνουν στην πράξη πως σε σχέση με τον μισθό τους στην Ελλάδα, το κόστος διαβίωσης και ταξιδιού είναι πολύ υψηλό. Γι’ αυτό επιλέγουν, ακόμα και παράνομα, να μεταφερθούν σε κάποια άλλη χώρα, για να αυξήσουν τις μηνιαίες αποδοχές τους και παράλληλα να μειώσουν το κόστος διαβίωσης, ώστε να έχουν περισσότερο «καθαρό» κέρδος από την εργασία τους

ΑΡΘΡΟ ●

Η αγροτική οικονομία στο σταυροδρόμι του αύριο Με στόχο την αυτάρκεια και την ανθεκτικότητα, χτίζουμε μια αγροτική πολιτική που δεν εξαρτάται από συγκυρίες, αλλά στηρίζεται στη γνώση, στη συνεργασία, στην ευθύνη και στον ορθολογισμό

Η Κώστας Τσιάρας Υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων

36

89η ΔΕΘ

ελληνική αγροτική οικονομία βρίσκεται σήμερα σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι. Σε μια εποχή γεωστρατηγικής αστάθειας, διαρκών ενεργειακών ανακατατάξεων, εντεινόμενης κλιματικής κρίσης και αβεβαιότητας στο διεθνές εμπόριο, ο αγροτικός τομέας καλείται όχι μόνο να επιβιώσει, αλλά να ηγηθεί της εθνικής προσπάθειας για ανθεκτική και βιώσιμη ανάπτυξη. Η νέα ΚΑΠ, η ανάγκη κάθαρσης και διαφάνειας σε κρίσιμους θεσμούς που αφορούν το εσωτερικό μας σύστημα, όπως ο ΟΠΕΚΕΠΕ, και η ενεργειακή μετάβαση της αγροτικής οικονομίας, με στόχο τη μείωση του κόστους παραγωγής, αποτελούν κομβικά σημεία για την επανεκκίνηση της ελληνικής γεωργίας, της κτηνοτροφίας και της αλιείας. Η μετάβαση σε ένα βιώσιμο και ανταγωνιστικό μοντέλο παραγωγής δεν είναι πια επιλογή αλλά αναγκαιότητα. Η κλιματική κρίση ήδη επηρεάζει το παραγωγικό αποτέλεσμα: ακραία καιρικά φαινόμενα, λειψυδρία, μακρύτερες περίοδοι ξηρασίας, ανεξέλεγκτες πυρκαγιές και καταστροφικές πλημμύρες πλήττουν με αυξανόμενη συχνότητα τις αγροτικές περιοχές, με σοβαρές επιπτώσεις στην παραγωγή, στο εισόδημα των αγροτών και στις τοπικές κοινωνίες. Η ανάγκη προσαρμογής της ελληνικής αγροτικής οικονομίας σε αυτή τη νέα πραγματικότητα είναι επείγουσα. Είναι πλέον κατανοητό σε όλους ότι δεν μπορούμε να συνεχίσουμε με τις ίδιες πρακτικές του παρελθόντος. Η απάντηση στην κλιματική και ενεργειακή πρόκληση είναι ο ανασχεδιασμός των πολιτικών μας. Με στοχευμένες δράσεις από το Σ.Σ. της νέας ΚΑΠ 2023-2027, προωθούμε επενδύσεις σε αρδευτικά έργα κλειστών δικτύων, σε τεχνολογίες εξοικονόμησης νερού και σε καινοτόμες μεθόδους καλλιέργειας που αυξάνουν την παραγωγικότητα με μικρότερο περιβαλλοντικό αποτύπωμα. Στηρίζουμε την εγκατάσταση ΑΠΕ σε γεωργικές εκμεταλλεύσεις και συνεταιρισμούς, καθώς και την αυτοπαραγωγή ρεύματος, ώστε να μειώσουμε το ενεργειακό κόστος και

την εξάρτηση από τα διεθνή τιμολόγια. Ταυτόχρονα, δίνουμε προτεραιότητα στην κάθαρση και εξυγίανση των δομών που σχετίζονται με τις ενισχύσεις. Ο ΟΠΕΚΕΠΕ, ως πυλώνας για την εφαρμογή της αγροτικής πολιτικής, χρειάζεται να επανακτήσει το κύρος του και να λειτουργεί με όρους απόλυτης διαφάνειας, λογοδοσίας και αξιοπιστίας. Η κυβέρνηση το διασφαλίζει μέσα από την υπαγωγή του Οργανισμού στην ΑΑΔΕ. Παράλληλα έχουμε δεσμευτεί για την πλήρη διαλεύκανση κάθε σκιώδους πρακτικής του παρελθόντος, την επιστροφή των ενισχύσεων που κατεβλήθησαν παράνομα και την απόδοση ευθυνών. Ταυτόχρονα, προχωρούμε στον ψηφιακό μετασχηματισμό του Οργανισμού και στην εισαγωγή νέων τεχνολογιών παρακολούθησης, με στόχο οι επιδοτήσεις να φτάνουν δίκαια και με ακρίβεια στους πραγματικούς δικαιούχους, χωρίς καθυστερήσεις και γραφειοκρατικά εμπόδια. Η νέα ΚΑΠ εισάγει καινοτομίες που, αν αξιοποιηθούν σωστά, μπορούν να δώσουν πνοή στον πρωτογενή τομέα. Για πρώτη φορά εφαρμόζεται το σύστημα των «οικολογικών σχημάτων», που επιβραβεύουν τους παραγωγούς που εφαρμόζουν πρακτικές φιλικές προς το περιβάλλον. Οι αλλαγές στο μοντέλο των ενισχύσεων ευνοούν τους ενεργούς και συνεπείς γεωργούς, ενώ ενισχύουν τη συλλογική δράση, τα συνεργατικά σχήματα και τη μεταποίηση. Στηρίζουμε τις οργανώσεις παραγωγών, τα τοπικά δίκτυα και την αγροδιατροφική καινοτομία. Ο στόχος μας είναι ένας: μια αγροτική οικονομία που παράγει περισσότερη αξία, όχι μόνο περισσότερη ποσότητα. Η γεωργία, η κτηνοτροφία και η αλιεία παραμένουν τρεις στρατηγικοί άξονες ανάπτυ-

Έχουμε πλήρη επίγνωση ότι οι γεωργοί, οι κτηνοτρόφοι, οι μελισσοκόμοι και οι αλιείς της χώρας μας χρειάζονται στήριξη και προοπτική.

ξης, όχι μόνο για την οικονομία μας, αλλά και για να μείνει ζωντανή η ελληνική ύπαιθρος. Οι εξαγωγές αγροτικών προϊόντων, σε διεθνείς αγορές, αποδεικνύουν ότι μπορούμε να σταθούμε ανταγωνιστικά στην παγκόσμια αλυσίδα αξίας. Το επόμενο βήμα είναι η ενίσχυση της πιστοποίησης και της τυποποίησης, η δημιουργία ταυτότητας για τα ελληνικά προϊόντα και η αξιοποίηση των γεωγραφικών ενδείξεων ως μοχλού εξωστρέφειας. Μέσα σε αυτό το ασταθές περιβάλλον, με τις γεωστρατηγικές εξελίξεις στην Ουκρανία και τη Μ. Ανατολή να επηρεάζουν τις τιμές, τις μεταφορές και την επισιτιστική ασφάλεια, η Ελλάδα πρέπει να επενδύσει στην αυτάρκεια και την ανθεκτικότητα. Χτίζουμε μια αγροτική πολιτική που δεν εξαρτάται από συγκυρίες, αλλά στηρίζεται στη γνώση, στη συνεργασία, στην ευθύνη και στον ορθολογισμό. Έχουμε πλήρη επίγνωση ότι οι γεωργοί, οι κτηνοτρόφοι, οι μελισσοκόμοι και οι αλιείς της χώρας μας χρειάζονται στήριξη και προοπτική. Δεν ζητούν επιδόματα χωρίς αντίκρισμα, αλλά ένα λειτουργικό κράτος, δίκαιες ενισχύσεις, χρηματοδοτικά εργαλεία, πρόσβαση στην εκπαίδευση και στις αγορές. Στόχος μας είναι να μετατρέψουμε τον πρωτογενή τομέα σε θεμέλιο μιας νέας, περιφερειακής και ορθολογικής ανάπτυξης. Να αναδείξουμε την ύπαιθρο ως τόπο δημιουργίας, απασχόλησης και ζωής. Και τα ελληνικά προϊόντα, να αναδειχθούν διεθνώς για την υψηλή διατροφική τους αξία και την ποιότητά τους, στοιχεία που συνθέτουν την ταυτότητά τους. Η ΔΕΘ αποτελεί διαχρονικά ένα βήμα προοπτικής, έναν σταθμό απολογισμού και εξαγγελίας νέων πολιτικών. Ως υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, ερχόμαστε στην 89η ΔΕΘ με ξεκάθαρη βούληση: να δώσουμε νέο νόημα στην αγροτική πολιτική της χώρας, να επουλώσουμε τις πληγές του παρελθόντος, να επενδύσουμε σε ένα μέλλον που τιμά τον κόπο των παραγωγών μας και διασφαλίζει τροφή, ευημερία και αξιοπρέπεια για όλους. Η πρόκληση είναι μεγάλη, αλλά η ευκαιρία ακόμα μεγαλύτερη.

ΡΕΠΟΡΤΑΖ ●

ΣΠΟΡΑ ΑΛΛΑΓΏΝ ΣΤΗ ΝΕΑ ΚΑΠ ΓΙΑ ΔΙΑΦΑΝΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΛΙΞΙΑ Ο αγροτικός κόσμος αντιδρά στις προτάσεις της Ε.Ε. για ενισχύσεις, ελέγχους, περιβαλλοντική συμμόρφωση, χρηματοδότηση και διαχείριση κρίσεων και κυρίως στην ενσωμάτωση της ΚΑΠ σε ένα Ταμείο πολλών πολιτικών Της Δανάης Αλεξάκη dalexaki@naftemporiki.gr

Η

Κοινή Αγροτική Πολιτική της νέας προγραμματικής περιόδου δεν θα έχει την «αίγλη» που ιστορικά της αναλογεί, καθώς σε μια από τις πιο καθοριστικές στιγμές για το μέλλον της ευρωπαϊκής γεωργίας, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε μια ριζικά αναμορφωμένη πρόταση της αγροτικής της πολιτικής. Η πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τον προϋπολογισμό της Ε.Ε. για την περίοδο 2028-2034 περιλαμβάνει σημαντικές περικοπές στον αγροτικό «κουμπαρά», εξέλιξη που προκαλεί αντιδράσεις από τον αγροτικό κόσμο σε ολόκληρη την Ε.Ε. Το σχέδιο αποσκοπεί στον εκσυγχρονισμό της ΚΑΠ και την ενσωμάτωσή της στη χρηματοδότηση της Πολιτικής Συνοχής, απλοποιώντας τη διαχείριση και προωθώντας συνέργειες μεταξύ γεωργίας και περιφερειακής ανάπτυξης. Η απλοποίηση ωστόσο αυτή δεν είναι επιφανειακή. Πρόκειται για βαθιά διαρθρωτική τομή, που εστιάζει σε πέντε άξονες: στις άμεσες ενισχύσεις, στους ελέγχους, στην περιβαλλοντική συμμόρφωση, στη χρηματοδότηση και στη διαχείριση κρίσεων. Σε μια Ευρώπη που αλλάζει, η γεωργική πολιτική δεν μπορεί να μένει στάσιμη, διατείνεται η Επιτροπή, ωστόσο οι επικρίσεις είναι ήδη έντονες από τον αγροτικό κόσμο της Ε.Ε., που εκφράζει ανησυχία για τον αντίκτυπο στις βασικές γεωργικές ανάγκες και τη σταθερότητα της γεωργικής δραστηριότητας. Η νέα ΚΑΠ δεν είναι απλώς ένας κανονισμός, αλλά μια έντονη πρόσκληση για επανεκκίνηση του πρωτογενούς τομέα. Ωστόσο, αυτό για να επιτευχθεί θα πρέπει να καταστεί ικανή από την εκκίνησή της να χτίσει τα θεμέλια για να δομηθεί μια σχέση εμπιστοσύνης ανάμεσα στον παραγωγό και το κράτος, στόχος που από τις πρώτες αντιδράσεις του αγροτικού κόσμου δεν διαφαίνεται να βρίσκει εύφορο έδαφος. Η πρόταση της Ε.Ε. Αναλυτικότερα, η πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής

38

89η ΔΕΘ

για τον προϋπολογισμό της Ε.Ε. για την περίοδο 20282034 εισάγει σαρωτικές αλλαγές στην ΚΑΠ και παρουσιάζεται ως μια προσπάθεια εκσυγχρονισμού για τη διασφάλιση της επισιτιστικής ασφάλειας, της αγροτικής βιωσιμότητας και της οικονομικής ανθεκτικότητας, με το σχέδιο να προβλέπει συνολικά αγροτικά κονδύλια για την περίοδο ύψους 302 δισ. ευρώ. Δεδομένου ότι τα τρέχοντα κονδύλια της ΚΑΠ ανέρχονται σε 386,6 δισ. ευρώ και λαμβανομένου υπόψη του πληθωρισμού, οι περικοπές εκτιμάται ότι εύκολα θα ξεπεράσουν το 20%. Με βάση τα όσα έχουν γνωστοποιηθεί, συνολικά 296 δισ. ευρώ θα διατεθούν ως εισοδηματική ενίσχυση για τους γεωργούς, ενώ 6,3 δισ. ευρώ θα διατεθούν για τη διαχείριση κρίσεων. Συνολικά, η ΚΓΠ θα συνεχίσει να αντιπροσωπεύει περίπου το ένα τρίτο του συνολικού προϋπολογισμού της Ε.Ε., όπως συμβαίνει στην τρέχουσα περίοδο. Όμως, τα μειωμένα κονδύλια της ΚΑΠ επιβεβαιώνουν την ιστορική τάση μείωσής τους, με γνώμονα ότι η ΚΑΠ στη δεκαετία του 1980 αντιπροσώπευε το 70% του συνολικού ευρωπαϊκού προϋπολογισμού, ενώ τώρα αντιπροσωπεύει οριακά το 30%. Εκτός από την περικοπή, η προτεινόμενη νέα προσέγγιση επαναπροσδιορίζει σημαντικά τη σχέση μεταξύ γεωργίας και περιφερειακής ανάπτυξης. Τα Ταμεία Συνοχής Η καρδιά αυτής της μεταρρύθμισης είναι η ενσωμάτωση της ΚΑΠ στη χρηματοδότηση από την Πολιτική Συνοχής. Στην Ε.Ε., τα Ταμεία Συνοχής αντιπροσωπεύουν περίπου το ένα τρίτο του προϋπολογισμού του μπλοκ. Τα ταμεία αυτά έχουν σχεδιαστεί για τη μείωση των οικονομικών, κοινωνικών και περιφερειακών ανισοτήτων μεταξύ των κρατών-μελών. Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η κίνηση αυτή θα βελτιώσει τις συνέργειες μεταξύ των δύο τομέων και θα πολλαπλασιάσει τον μα-

Στη δεκαετία του 1980, η ΚΑΠ αντιπροσώπευε το 70% του ευρωπαϊκού προϋπολογισμού, ενώ τώρα αντιπροσωπεύει οριακά το 30%. Οι προτάσεις για τη νέα ΚΑΠ προκάλεσαν τις αντιδράσεις του αγροτικού κόσμου.

κροπρόθεσμο αντίκτυπό τους. Το νέο συνδυασμένο ταμείο θα πρέπει να ανέλθει σε περίπου 865 δισ. ευρώ από τον συνολικό προϋπολογισμό των περίπου 2 τρισ. ευρώ. Όπως όμως σχολιάζουν οι αναλυτές, «η συμπερίληψη τόσο της ΚΑΠ όσο και των πληρωμών για τη Συνοχή σε ένα ενιαίο ταμείο αποτελεί στρατηγική απόκλιση από το παρελθόν». Μια δεύτερη κρίσιμη πτυχή της προτεινόμενης ΚΑΠ είναι η δραστική απλοποίηση της διαχείρισής της και η σημαντική συμμετοχή των τοπικών φορέων. Επί του παρόντος, η ΚΑΠ διοικείται μέσω διαφόρων φορέων και κανονισμών σε επίπεδο Ε.Ε. Αντίθετα η νέα ΚΑΠ θα ορίζει ένα ενιαίο νομικό πλαίσιο και θα αναφέρεται σε τυποποιημένους ορισμούς, απλουστευμένα έντυπα και ψηφιακά συστήματα υποβολής εκθέσεων. Επιπλέον, θα υλοποιείται μέσω των εθνικών και περιφερειακών σχεδίων εταιρικής σχέσης, τα οποία συγχωνεύουν την ΚΑΠ με τη Συνοχή και τα κοινωνικά ταμεία. Αυτό σημαίνει ότι τα τοπικά όργανα των κρατών-μελών θα διαδραματίσουν σημαντικά μεγαλύτερο και κεντρικότερο ρόλο στη διαχείριση των κονδυλίων της ΚΑΠ για τους αγρότες τους, ενώ η νέα ΚΑΠ θα εξακολουθήσει να παρέχει ένα «πακέτο εκκίνησης» για τη στήριξη των νέων γεωργών που ξεκινούν τις δραστηριότητές τους, καθώς επίσης θα συνεχίσει να παρεμβαίνει στις πληρωμές ανά εκτάριο στους γεωργούς της Ε.Ε. Η σύγκλιση πληρωμών Σήμερα, οι πληρωμές κυμαίνονται από περισσότερα από 400 ευρώ ανά εκτάριο στη Γαλλία και τη Γερμανία έως λιγότερα από 200 ευρώ ανά εκτάριο στη Ρουμανία και τη Βουλγαρία, μια διαφορά που έχει τις ρίζες της σε ιστορικούς παράγοντες δεκαετιών. Οι γεωργικές εκμεταλλεύσεις της Ε.Ε. λαμβάνουν αυτές τις ενισχύσεις ανά εκτάριο για να σταθεροποιήσουν το εισόδημα, να ενθαρρύνουν τη χρήση της γης και να στηρίξουν την παραγω- ►

89η ΔΕΘ

39

ΡΕΠΟΡΤΑΖ ●

ΝΕΑ ΚΑΠ

► γή τροφίμων. Το σύστημα έχει ως στόχο να ανταμείβει την ενεργό γεωργία και όχι μόνο την ιδιοκτησία γης. Οι Βρυξέλλες σχεδιάζουν τώρα να ορίσουν ελάχιστα και μέγιστα όρια πληρωμών ανά εκτάριο για να επιβάλουν τη σύγκλιση. Αυτό σημαίνει ότι οι πλουσιότερες χώρες ενδέχεται να αντιμετωπίσουν προσαρμογές προς τα κάτω, ενώ τα νεότερα κράτη-μέλη θα μπορούσαν να δουν κέρδη. Σύμφωνα με την Επιτροπή, τα νέα μέτρα θα εξασφαλίσουν δικαιότερη στήριξη σε όλες τις γεωργικές εκμεταλλεύσεις της Ευρώπης. Ωστόσο, οι επικριτές προειδοποιούν ότι θα μπορούσαν να τιμωρήσουν τις παραγωγικές μεγάλες γεωργικές εκμεταλλεύσεις, ενώ δεν θα μπορούσαν να αντιμετωπίσουν πλήρως το χάσμα Ανατολής - Δύσης. Η προτεινόμενη μεταρρύθμιση αποσκοπεί επίσης στη δημιουργία στρατηγικών συνδέσμων μεταξύ της στήριξης των γεωργικών εκμεταλλεύσεων και άλλων σημαντικών προγραμμάτων της Ε.Ε., όπως το Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανταγωνιστικότητας. Οι αγρότες, οι συνεταιρισμοί και οι αγροτικές επιχειρήσεις θα είναι σε θέση να αξιοποιήσουν κονδύλια για την έρευνα και την ανάπτυξη, την πράσινη τεχνολογία και την καινοτόμο γεωργία, εκτός από τις παραδοσιακές επιδοτήσεις. «Υπονομεύει τη σταθερότητα» Μετά την επίσημη παρουσίαση του προτεινόμενου προϋπολογισμού, πολλές ενώσεις αγροτών σε πολλά κράτη-μέλη εξέφρασαν την κριτική τους, υποστηρίζοντας ότι το κοινό ταμείο θα μπορούσε να αποδυναμώσει την εστίαση στις βασικές γεωργικές ανάγκες. Στη νότια Ευρώπη και σε τμήματα της ανατολικής Ευρώπης, όπου οι γεωργικές εκμεταλλεύσεις μεγάλης κλίμακας εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τις άμεσες ενισχύσεις, ορισμένοι μετρούν ήδη τις αναμενόμενες απώλειες. Οι οργανώσεις των αγροτών είναι ιδιαίτερα ανήσυχες για τις πραγματικές περικοπές στις γεωργικές δαπάνες. Φοβούνται ότι οι μικρές και μεσαίες γεωργικές εκμεταλλεύσεις μπορεί να μείνουν πίσω. Η Copa-Cogeca, η μεγαλύτερη οργάνωση αγροτών της Ε.Ε., σε ανακοίνωσή της επισημαίνει ότι η πρόταση «στερείται διαφάνειας και υπονομεύει τη σταθερότητα που χρειάζονται οι αγρότες». «Πίσω από τους ευφημισμούς, τις λογιστικές συζητήσεις και τα γυαλισμένα σημεία συζήτησης κρύβεται μια πιο ανησυχητική αλήθεια: τα ίδια τα θεμέλια της ευρωπαϊκής γεωργικής πολιτικής υπονομεύονται και διαλύονται σε κάτι που θα μπορούσε να μείνει ως Μαύρη Τετάρτη στις Βρυξέλλες», έγραψε η οργάνωση, αναφερόμενη στην ημέρα που οι αξιωματούχοι παρουσίασαν τη νέα προτεινόμενη πολιτική. Σύμφωνα με τις οργανώσεις των αγροτών, οι προτεραιότητες της τοπικής αυτοδιοίκησης θα μπορούσαν να περιλαμβάνουν ψηφιακές υποδομές, δρόμους, στέγαση ή πράσινη ενέργεια. Καθώς εμπλέκονται πλέον άμεσα στη διαχείριση της ΚΑΠ, αυτό δημιουργεί φόβους ότι οι βασικές γεωργικές ανάγκες μπορεί να χάσουν την προβολή και τον επείγοντα χαρακτήρα τους. Η Εθνική Ένωση Αγροτικών Συνεταιρισμών (ΕΘΕΑΣ) τονίζει ότι οι αρνητικές συνέπειες και οι δυσκολίες των αγροτών από την εφαρμοζόμενη ΚΑΠ 2023-2027, θα αυξηθούν στη νέα προγραμματική περίοδο, καθώς οι δυσμενείς εξελίξεις για πρώτη φορά είναι τόσο ποιοτι-

40

89η ΔΕΘ

ΕΘΕΑΣ: «Η ΚΑΠ παύει μετά από 60 και πλέον χρόνια να είναι μια αυτόνομη πολιτική της Ε.Ε. και συγχωνεύεται με άλλες πολιτικές».

δισ. ευρώ τα αγροτικά κονδύλια για την ΚΑΠ της περιόδου 2028-2034, η πρόταση της Ε.Ε.

“

Καθώς εμπλέκεται πλέον άμεσα στη διαχείριση της ΚΑΠ, οι προτεραιότητες της τοπικής αυτοδιοίκησης θα μπορούσαν να περιλαμβάνουν ψηφιακές υποδομές, δρόμους, στέγαση ή πράσινη ενέργεια.

κές όσο και ποσοτικές. Σύμφωνα με την ΕΘΕΑΣ, «η ΚΑΠ παύει μετά από 60 και πλέον χρόνια να είναι μια αυτόνομη πολιτική της Ε.Ε. και συγχωνεύεται με άλλες πολιτικές. Έτσι, η προτεινόμενη ενοποίηση των Ταμείων της ΚΑΠ και της Πολιτικής Συνοχής συνιστά εγκατάλειψη του στρατηγικού στόχου, τόσο για τη διατροφική επάρκεια και τα συμφέροντα των αγροτών της Ευρώπης όσο και για τη γεωγραφική και κοινωνική σύγκλιση των Ευρωπαϊκών Κρατών και Περιφερειών. Οι καταναλωτές τροφίμων θα είναι ο μεγάλος χαμένος αυτής της αλλαγής, μαζί με τους αγρότες, αφού οι τιμές τροφίμων μαζί με το κόστος παραγωγής των αγροτών μπορεί να αυξηθούν έως 30%. Η Ε.Ε. φαίνεται, σε μια εποχή κλιματικής κρίσης και αβεβαιοτήτων για την επάρκεια τροφίμων παγκόσμια, να εγκαταλείπει το στρατηγικό πλεονέκτημα που έχει. Έτσι η ΚΑΠ από εμβληματική πολιτική χάνεται και ενσωματώνεται σε ένα μόνο Ευρωπαϊκό Ταμείο Οικονομικής, Εδαφικής, Κοινωνικής, Αγροτικής και Θαλάσσιας Βιώσιμης Ευημερίας και Ασφάλειας, που στον μακροσκελή τίτλο του προσπαθεί να κρύψει τη μετατροπή της Συνοχής σε κατακερματισμένες και αναποτελεσματικές πολιτικές, που καταδικάζουν την Ευρωπαϊκή Ανταγωνιστικότητα και Ανθεκτικότητα της υπαίθρου και των αγροτών. Ο εκφυλισμός της ΚΑΠ που συντελέστηκε με τα Εθνικά Στρατηγικά Σχέδια 2023-2027 φαίνεται ότι θα γίνει βαθύτερος με την προώθηση των μεμονωμένων εθνικών σχεδίων που αποτελούν πισωγύρισμα σε επανεθνικοποίηση. Σε ποσοτικό επίπεδο, οι δαπάνες χρηματοδότησης του νέου ταμείου που αφορούν τους γεωργούς και τους κτηνοτρόφους προτείνεται να μειωθούν την περίοδο 2028-2034 κατά 20%. Τη στιγμή που η κλιματική κρίση πλήττει περισσότερο από όλους αναλογικά τους αγρότες και χρειάζονται μεγαλύτερες επενδύσεις και ενισχύσεις για το χτίσιμο της ανθεκτικότητάς τους, η πρόταση της Ε.Ε. τούς τραβάει το χαλί κάτω από τα πόδια, μειώνοντας τον προϋπολογισμό της ΚΑΠ τουλάχιστον 20%. Εάν σε αυτό προστεθεί πάλι η αύξηση της γραφειοκρατίας και η σημαντική διολίσθηση ενισχύσεων από τους αγρότες σε ενδιάμεσους και τρίτους παρόχους υπηρεσιών, όπως συμβαίνει σήμερα, το πραγματικό διαθέσιμο ποσό ενισχύσεων για τους αγρότες, σε μια εποχή αυξημένου μάλιστα κόστους παραγωγής, θα μειωθεί κι άλλο». Εντατικές διαπραγματεύσεις Σημειώνεται ότι η μεταρρύθμιση της ΚΑΠ για τα έτη 2028 έως 2034 δεν έχει ακόμη οριστικοποιηθεί: η όλη διαδικασία έγκρισης διαρκεί συνήθως 18 έως 24 μήνες. Δεδομένου του τεράστιου όγκου των σχετικών κονδυλίων και του κρίσιμου ρόλου της γεωργίας στη σταθερότητα του μπλοκ, η πρόταση θα υποβληθεί σε εντατικές διαπραγματεύσεις σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση. Παρά τις σημαντικές μεταρρυθμίσεις της ΚΑΠ, αναλυτές της αγοράς σημειώνουν ότι οι σκληρές διαπραγματεύσεις σχετικά με τον καλύτερο τρόπο στήριξης των γεωργών του μπλοκ δεν είναι καινούργιες, καθώς οι συγκρούσεις μεταξύ των Βρυξελλών και των γεωργών χρονολογούνται από τις απαρχές της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ωστόσο, αυτή τη φορά το extreme make over που επιχειρείται αναμένεται να επιφέρει και extreme αντιπαραθέσεις με τον αγροτικό κόσμο της Ευρώπης

ΡΕΠΟΡΤΑΖ ●

Οι απώλειες της απόδοσης των καλλιεργειών θα υπερβαίνουν το 30% στην 25ετία.

42

89η ΔΕΘ

ΚΛΙΜΑΤΙΚΉ «ΒΌΜΒΑ» 3,65 ΔΙΣ. ΕΥΡΏ ΣΤΟΝ ΠΡΩΤΟΓΕΝΉ ΤΟΜΈΑ Η μέση απώλεια στην Ελλάδα από έντονη καταστροφή εκτιμάται ότι έως το 2050 θα αυξηθεί κατά 43%, κάνοντας αναγκαία την προώθηση μεταρρυθμίσεων για εξασφάλιση της επάρκειας αγαθών, καθώς και τη θωράκιση της βιωσιμότητας της αγροτικής δραστηριότητας Της Δανάης Αλεξάκη dalexaki@naftemporiki.gr

Η

κλιματική κρίση αποτελεί την κυρίαρχη απειλή για την αγροτική δραστηριότητα. Ο γεωργικός τομέας της Ευρωπαϊκής Ένωσης χάνει περισσότερα από 28 δισ. ευρώ ετησίως, κατά μέσο όρο, ως αποτέλεσμα δυσμενών καιρικών συνθηκών, όπως ξηρασίες, παγετοί, χαλάζι. Σύμφωνα με τη σχετική μελέτη «Ασφάλιση και διαχείριση κινδύνων. Εργαλεία για τη γεωργία στην Ε.Ε.», που πραγματοποιήθηκε από κοινού από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΤΕπ) και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η επιδείνωση του κλίματος απειλεί να αυξήσει τις μέσες ετήσιες γεωργικές απώλειες της Ε.Ε. έως και 66% μέχρι το 2050. Σύμφωνα με τη μελέτη, μόνο το 20% έως 30% των ζημιών που σχετίζονται με το κλίμα είναι ασφαλισμένες από δημόσια, ιδιωτικά ή αλληλασφαλιστικά συστήματα. Σε ό,τι αφορά την Ελλάδα, η μέση απώλεια από έντονη καταστροφή λόγω κλιματικής αλλαγής εκτιμάται ότι έως το 2050 θα αυξηθεί κατά 43%, στα 3,65 δισ. ευρώ, ενώ μέσα στην εικοσιπενταετία, μεγαλύτερο ποσοστό ζημιών θα οφείλεται σε απώλειες της απόδοσης των καλλιεργειών που θα υπερβαίνουν το 30%. Ο εκσυγχρονισμός του συστήματος γεωργικής ασφάλισης και των μηχανισμών αντιμετώπισης καταστροφών πρέπει να αποτελέσει πρώτη προτεραιότητα προκειμένου να θωρακιστεί η ανθεκτικότητα της γεωργικής δραστηριότητας. Αναλυτικότερα, η κλιματική αλλαγή συνδέεται συνήθως με την αύξηση της συχνότητας και της σοβαρότητας των ακραίων φαινομένων, όπως οι πυρκαγιές, οι κυκλώνες, οι ξηρασίες και οι πλημμύρες. Αυτά

μπορούν να καταστρέψουν τη γεωργική παραγωγή, πλήττοντας άμεσα τα αγροτικά εισοδήματα. Άλλες αλλαγές -όπως οι διακυμάνσεις των βροχοπτώσεων ή η υπερθέρμανση του πλανήτη- είναι πιο δύσκολο να γίνουν αντιληπτές, αλλά και πάλι έχουν καταστροφικές επιπτώσεις. Ειδικά η υπερθέρμανση του πλανήτη είναι σαν ένας σιωπηλός δολοφόνος: οι μέσες θερμοκρασίες αυξάνονται όχι επειδή κάθε μέρα είναι λίγο πιο ζεστή, αλλά επειδή αυξάνεται ο αριθμός των εξαιρετικά ζεστών ημερών. Οι συχνότεροι και μεγαλύτεροι καύσωνες σημαίνουν ότι οι καλλιέργειες εκτίθενται σε επιβλαβείς θερμοκρασίες και, ως εκ τούτου, η γεωργική παραγωγικότητα μειώνεται. Έως και εγκατάλειψη Η μείωση της παραγωγικότητας, λόγω της αυξημένης θερμότητας κατά τη διάρκεια των καλλιεργητικών περιόδων σε όλο τον κόσμο, σε χώρες με χαμηλό, μεσαίο και υψηλό εισόδημα, που καταγράφεται ήδη, οδηγεί τους παραγωγούς, ιδίως στις χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος, να αλλάζουν καλλιέργειες,

“

Οι μέσες θερμοκρασίες αυξάνονται όχι επειδή κάθε μέρα είναι λίγο πιο ζεστή, αλλά επειδή αυξάνεται ο αριθμός των εξαιρετικά ζεστών ημερών.

παραγωγικές πρακτικές ή ακόμη και να εγκαταλείπουν τη γεωργική δραστηριότητα εξ ολοκλήρου. Σε εγχώριο επίπεδο, ο αγροτικός κλάδος κινείται σε αυτή την τροχιά αναδιαμόρφωσης, η οποία, ωστόσο, μέχρι στιγμής, γίνεται βίαια και καθορίζεται αποκλειστικά από εξωτερικούς παράγοντες, με αποτέλεσμα οι συνέπειες να εγκυμονούν κινδύνους. Είναι αναγκαιότητα να προωθηθούν δομικού χαρακτήρα μεταρρυθμίσεις που να έχουν διττή κατεύθυνση: αφενός την εξασφάλιση επάρκειας αγαθών, αφετέρου τη θωράκιση της βιωσιμότητας της αγροτικής δραστηριότητας. Δηλαδή πρέπει και να αυξήσουμε τα προϊόντα που παράγουμε και ταυτόχρονα να εξασφαλίσουμε ότι η αγροτική δραστηριότητα είναι θωρακισμένη έναντι της κλιματικής κρίσης, αλλά και βιώσιμη σε όρους αγοράς.

Case studie ο ΕΛΓΑ Στην έκθεση της ΕΤΕπ και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής η Ελλάδα αποτελεί ένα από τα case studies που αναλύονται σε ό,τι αφορά τις γεωργικές ασφαλίσεις. Σημειώνεται ότι το σύστημα γεωργικής ασφάλισης στην Ελλάδα διαχειρίζεται ο Ελληνικός Οργανισμός Γεωργικών Ασφαλίσεων (ΕΛΓΑ) ως δημόσιο και υποχρεωτικό σύστημα που υπάγεται στο υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων. Πρωταρχικός σκοπός του είναι να παρέχει ασφάλιση στους παραγωγούς φυτικής και ζωικής παραγωγής έναντι απωλειών αποδόσεων που σχετίζονται με τις καιρικές συνθήκες. Οι αγρότες υποχρεούνται να συνεισφέρουν ασφά- ►

89η ΔΕΘ

43

44

89η ΔΕΘ

11,80% Συμμετοχή στις εξαγωγές

Συμμετοχή στην απασχόληση

Παραδείγματα ετών με σοβαρές απώλειες Το 2021, οι ισχυροί παγετοί τον Μάρτιο και τον Απρίλιο επηρέασαν σοβαρά τα οπωροφόρα δέντρα και τα αμπέλια σε πολλές περιοχές. Περαιτέρω απώλειες αναφέρθηκαν από ισχυρές χαλαζοπτώσεις τον Ιούνιο, που επηρέασαν κυρίως δενδρώδεις καλλιέργειες, αμπέλια και κηπευτικά στην Πέλλα και την Καρδίτσα, ενώ ένας καύσωνας τον Ιούλιο και τον Αύγουστο προκάλεσε πρόσθετες ζημιές, κυρίως σε αμπελώνες στην Κόρινθο, το Ηράκλειο και την Αχαΐα. Οι δηλωθείσες ζημιές ανήλθαν σε 354,17 εκατ. ευρώ, με αποζημιώσεις ύψους 345,59 εκατ. ευρώ από το ΕΛΓΑ. Ωστόσο, η αυξανόμενη συχνότητα τέτοιων φαινομένων έχει επιβαρύνει τον ΕΛΓΑ και έχει αναδείξει τις προκλήσεις για τους αγρότες να διαχειριστούν τους επίμονους κλιματικούς κινδύνους. Γεγονότα όπως αυτά αναμένεται πλέον να συμβαίνουν με πιθανότητα 5%-10% κάθε χρόνο, με τις επιδεινούμενες επιπτώσεις τους να προσθέτουν άγχος στη γεωργική παραγωγή και την οικονομική ανθεκτικότητα. Το 2022, οι δυσμενείς καιρικές συνθήκες συνέχισαν να επηρεάζουν την ελληνική γεωργία, με τους παγετούς του Ιανουαρίου να καταστρέφουν τις καλλιέργειες εσπεριδοειδών στην Αργολίδα και τους παγετούς του Μαρτίου και του Απριλίου να επηρεάζουν τα οπωροφόρα δέντρα στην Πέλλα και την Ημαθία. Ισχυρές χαλαζοπτώσεις τον Μάιο, τον Ιούνιο

ΒΑΣΙΚΑ ΜΕΓΕΘΗ ΓΕΩΡΓΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

4,10%

► λιστρα, τα οποία χρηματοδοτούν τις αποζημιώσεις και τα διοικητικά έξοδα. Ωστόσο, το σύστημα αντιμετωπίζει σημαντικές διαρθρωτικές, οικονομικές και λειτουργικές προκλήσεις. Όπως επισημαίνεται στη μελέτη, ο ΕΛΓΑ ασφαλίζει καλλιέργειες μεσαίου κινδύνου, όπως σιτηρά, βαμβάκι, σταφύλια και λαχανικά, αλλά καλλιέργειες υψηλού κινδύνου, όπως ροδάκινα, νεκταρίνια και κεράσια, συχνά εξαιρούνται λόγω αυξημένου κινδύνου αποζημιώσεων. Το σύστημα παράγει 165-175 εκατ. ευρώ ετησίως σε ασφάλιστρα, ωστόσο οι αποζημιώσεις και το διοικητικό κόστος ξεπερνούν σταθερά τα 200 εκατ. ευρώ τα τελευταία χρόνια, δημιουργώντας σημαντικά οικονομικά ελλείμματα. Η Ελλάδα χρησιμοποιεί τα κονδύλια του Προγράμματος Αγροτικής Ανάπτυξης για την επιδότηση των ασφαλίστρων. Μεταξύ 2023 και 2027 διατέθηκαν 4,1 δισ. ευρώ από το ΕΓΤΑΑ για να ενισχυθεί η προσιτότητα και η προσβασιμότητα της γεωργικής ασφάλισης. Εκτός από τον ΕΛΓΑ, η ελληνική κυβέρνηση λειτουργεί ένα πρόγραμμα ενίσχυσης σε περίπτωση καταστροφών που παρέχει δωρεάν αποζημίωση για καταστροφικές απώλειες που πλήττουν παραγωγικά περιουσιακά στοιχεία όπως δέντρα ή αμπελώνες και όχι ετήσιες αποδόσεις. Το πρόγραμμα ενισχύσεων για καταστροφές συμπληρώνει τον ΕΛΓΑ, διασφαλίζοντας ότι οι γεωργοί μπορούν να προσφύγουν τόσο στην προστασία της απόδοσης όσο και στην προστασία των περιουσιακών στοιχείων, αποφεύγοντας όμως τη διπλή αποζημίωση για τον ίδιο κίνδυνο. Για κινδύνους όπως οι πυρκαγιές, οι ενισχύσεις για καταστροφές εφαρμόζονται μόνο εάν οι ζημιές είναι εκτεταμένες (άνω των 50 εκταρίων) - οι μικρότερες ζημιές από πυρκαγιές δεν καλύπτονται από κανένα πρόγραμμα.

21,4%

ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ

Συμμετοχή στο ΑΕΠ

ΡΕΠΟΡΤΑΖ ●

και τον Ιούλιο προκάλεσαν εκτεταμένες ζημιές σε δενδρώδεις καλλιέργειες, αμπέλια και κηπευτικά σε περιοχές όπως η Πέλλα, η Καβάλα και η Ημαθία. Οι βροχοπτώσεις του Αυγούστου επηρέασαν περαιτέρω τους αμπελώνες στο Ηράκλειο και στην Κόρινθο. Οι δηλωθείσες ζημιές ανήλθαν σε 264,38 εκατ. ευρώ, με τον ΕΛΓΑ να αποζημιώνει 241,70 εκατ. ευρώ. Αν και η αποζημίωση παρείχε σημαντική στήριξη, πολλοί αγρότες αντιμετώπισαν σημαντικές καθυστερήσεις και διοικητικά εμπόδια στην πρόσβαση στην αρωγή. Το 2023 έφερε νέες προκλήσεις για τον γεωργικό τομέα της Ελλάδας, με ακραία καιρικά φαινόμενα που προκάλεσαν σημαντικές και πρωτοφανείς ζημιές, ιδίως στην Περιφέρεια Θεσσαλίας. Οι παγετοί τον Μάρτιο και τον Απρίλιο επηρέασαν σοβαρά τις καλλιέργειες φρούτων, ενώ οι ισχυρές χαλαζοπτώσεις από τον Απρίλιο έως τον Ιούνιο προκάλεσαν ζημιές σε δενδρώδεις καλλιέργειες, αμπέλια και λαχανικά στην Πέλλα και την Ημαθία. Οι βροχοπτώσεις τον Μάιο και τον Ιούνιο επηρέασαν τις καλλιέργειες ψυχανθών, βαμβακιού και κερασιών, ενώ οι καύσωνες του Ιουλίου προκάλεσαν εκτεταμένες ζημιές στους αμπελώνες στην περιοχή της Κορινθίας. Τα πιο καταστροφικά γεγονότα, ωστόσο, σημειώθηκαν τον Σεπτέμβριο με τις καταιγίδες «Daniel» και «Elias», οι οποίες έφεραν ρεκόρ βροχοπτώσεων και εκτεταμένες πλημμύρες στη Θεσσαλία. Οι καταιγίδες αυτές, με εκτιμώμενη πιθανότητα 0,5% να συμβούν σε οποιοδήποτε έτος, κατέστρεψαν τις καλλιέργειες και τις γεωργικές υποδομές, αφήνοντας τον πρωτογενή τομέα της περιοχής σε κατάσταση κρίσης. Στη Θεσσαλία σχεδόν το 70% της καλλιέργειας βαμβακιού υπέστη ζημιές, με την παραγωγή να μειώνεται τουλάχιστον κατά 50%-60%, επηρεάζοντας τη συνολική παραγωγή βαμβακιού στην Ελλάδα κατά 15%-20%. Οι δηλωθείσες ζημιές για το έτος ανήλθαν σε 461 εκατ. ευρώ, με τον ΕΛΓΑ να παρέχει αποζημιώσεις ύψους 452,5 εκατ. ευρώ, ποσοστό κάλυψης υψηλό. Επιπλέον, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διέθεσε 43,1 εκατ. ευρώ από το Γεωργικό Αποθεματικό 2023 στην Ελλάδα, προσφέροντας περαιτέρω στήριξη για την ανάκαμψη των γεωργών και των επιχειρήσεων που επλήγησαν από αυτές τις κλιματικές και μακροοικονομικές προκλήσεις. Παρά τα μέτρα αυτά, η ένταση και η κλίμακα των ζημιών αποκάλυψαν τη σημαντική επιβάρυνση των διοικητικών και οικονομικών δυνατοτήτων του ΕΛΓΑ. Οι αγρότες αντιμετώπισαν καθυστερήσεις στη διεκπεραίωση των αποζημιώσεων και οι πρωτοφανείς πλημμύρες ανέδειξαν την ανάγκη για ενισχυμένους μηχανισμούς ανθεκτικότητας. Τα γεγονότα του 2023, μετά τις απώλειες των δύο προηγούμενων ετών, κατέδειξαν την αυξανόμενη πρόκληση για τους Έλληνες αγρότες και την αναγκαιότητα τα συστήματα διαχείρισης κινδύνων να προσαρμοστούν στην αυξανόμενη σοβαρότητα και συχνότητα των ακραίων καιρικών φαινομένων. Τα δυσμενή σενάρια Με βάση τα σενάρια που εξετάζει η μελέτη, το κόστος στην Ελλάδα από τις συνολικές ακραίες ζημίες από ξηρασία, χαλάζι, βροχή και παγετό με πιθανότητα 1 στα 50 έτη ή 2% ετησίως υπολογίζεται σήμερα σε

Ο ΕΛΓΑ ασφαλίζει καλλιέργειες μεσαίου κινδύνου, όπως σιτηρά, βαμβάκι, σταφύλια και λαχανικά, αλλά καλλιέργειες υψηλού κινδύνου, όπως ροδάκινα, νεκταρίνια και κεράσια, συχνά εξαιρούνται λόγω αυξημένου κινδύνου αποζημιώσεων.

ΚΎΡΙΕΣ ΚΑΛΛΙΈΡΓΕΙΕΣ

ΣΥΣΤΗΜΑ ΓΕΩΡΓΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ

(μερίδιο της γεωργικής παραγωγής) Φρούτα

28%

Λαχανικά-κηπευτικά

16%

Βιομηχανικές καλλιέργειες

9%

Ελαιόλαδο

7%

Κτηνοτροφικά φυτά

6%

Κύριοι κλιματικοί κίνδυνοι

Ξηρασία, πυρκαγιές, πλημμύρες, παγετός

Ασφαλιζόμενοι κίνδυνοι

Χαλάζι, ξηρασία, πλημμύρες, παγετός, φωτιά

Ασφαλιζόμενες καλλιέργειες

Αροτραίες, οπωροκηπευτικά, βιομηχανικές, αμπελώνες, ειδικές καλλιέργειες

Υποχρεωτική ασφάλιση

Δημόσια Υποχρεωτική Ασφάλιση

Συνολική ασφαλιστική διείσδυση

Καθολική ~ 90%

Μέσος δείκτης ζημιών

80% - 90%

Αριθμός ιδιωτικών εταιρειών

3

Ποσοστό επιδοτούμενων ασφαλίστρων

~ 70% Πηγή: Insurance and Risk Management Tools for Agriculture in the EU, ETEΠ και Ευρωπαϊκή Επιτροπή

περίπου 3 δισεκατομμύρια ευρώ. Η πιθανή μέγιστη απώλεια (Probable Maximum Loss - PML) ξηρασίας σε έτη ακραίων ζημιών (1 προς 50) είναι σήμερα περίπου 2,56 δισ. ευρώ, αλλά εκτιμάται ότι θα αυξηθεί κατά 43%, σε 3,65 δισ. ευρώ, έως το 2050. Μέχρι το 2050, μεγαλύτερο ποσοστό των ζημιών θα οφείλεται σε απώλειες της απόδοσης των καλλιεργειών που θα υπερβαίνουν το 30%. Σύμφωνα με τον τρέχοντα σχεδιασμό της ασφαλιστικής αγοράς, αυτό θα οδηγήσει σε αύξηση των ανασφάλιστων ζημιών, ενώ παράλληλα μεγαλύτερο ποσοστό των ζημιών θα επιβαρύνει τον ΕΛΓΑ.

Η σημερινή μέγιστη απώλεια, πιθανότητα 1 προς 50, για τον παγετό είναι περίπου 1,08 δισ. ευρώ, αλλά αναμένεται να αυξηθεί κατά 66% σε 1,79 δισ. ευρώ μέχρι το 2050. Στο πλαίσιο του ισχύοντος συστήματος, μια αύξηση της σοβαρότητας των ζημιών απόδοσης θα προκαλούσε περισσότερες ασφαλιστικές πληρωμές, οι οποίες θα επιβάρυναν κυρίως το εθνικό ασφαλιστικό σύστημα. Επί του παρόντος, πάνω από το 60% των ζημιών από συχνές (1 στα 5) ζημίες από τους πρωταρχικούς κινδύνους αναμένεται να είναι ανασφάλιστες ή να παρακρατούνται από τους αγρότες. Η σοβαρότητα των

ζημιών που προκαλούνται από διάφορους κινδύνους ποικίλλει, επομένως οι ασφαλιστικές πληρωμές διαφέρουν και το ποσοστό των ζημιών που αναμένεται να διατηρηθούν ή να μείνουν ανασφάλιστες ποικίλλει για κάθε κίνδυνο. Η ξηρασία είναι ο πρωταρχικός κίνδυνος για τις απώλειες των καλλιεργειών στην Ελλάδα, αλλά η ασφάλιση καλύπτει ένα ευρύ φάσμα καλλιεργειών, καθώς είναι υποχρεωτική, οπότε ένα χαμηλότερο ποσοστό των συχνών ζημιών από ξηρασία πέφτει στους αγρότες από ό,τι σε άλλες χώρες. Μέχρι το 2050, οι συχνές απώλειες (1 στα 5 έτη) από ξηρασία αναμένεται να υπερδιπλασιαστούν

89η ΔΕΘ

45

ΑΡΘΡΟ ●

Στηρίζουμε και αναβαθμίζουμε τη ναυτική εκπαίδευση Ο πρωταγωνιστικός ρόλος της Ελλάδας στη ναυτιλία βασίζεται στον άνθρωπο, στη ναυτοσύνη και στη συσσωρευμένη τεχνογνωσία και γι’ αυτό στοχεύουμε στη δημιουργία ενός άρτια εκπαιδευμένου ανθρώπινου δυναμικού που θα ενισχύσει περαιτέρω την ανταγωνιστικότητα του κλάδου

Η Βασίλης Κικίλιας Υπουργός Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής

46

89η ΔΕΘ

θάλασσα είναι διαχρονικά για τον ελληνισμό πηγή ζωής και ευημερίας, αλλά και αναπόσπαστο κομμάτι της εθνικής μας ταυτότητας. Η ναυτιλία έχει αναδειχθεί σε έναν από τους πιο ισχυρούς και αδιάλειπτα αναπτυσσόμενους κλάδους της ελληνικής οικονομίας. Η Ελλάδα, με στόλο που αριθμεί 5.300 πλοία, με περισσότερες από 1.700 ναυτιλιακές εταιρείες με έδρα στη χώρα, με 50.000 καλά αμειβόμενους εργαζόμενους και ναυτικούς και πάνω από 150.000 ακόμη σε ναυπηγεία, τροφοδοσία, ναυτασφάλειες, πρακτορεύσεις και συναφείς υπηρεσίες, και με ναυτιλιακό συνάλλαγμα ύψους 18-19 δισ. ευρώ ετησίως, υιοθετεί αναπτυξιακές πολιτικές για μια σύγχρονη, καινοτόμο και βιώσιμη ναυτιλία. Σ’ αυτό το πλαίσιο, η κυβέρνηση διαμορφώνει νέα μέτρα και στρατηγικές ενδυνάμωσης της ναυτιλίας μας, ώστε να συνεχίσει απρόσκοπτα να προσφέρει στην εθνική αλλά και την παγκόσμια οικονομία. Στρατηγικά δίνεται προτεραιότητα στη μετάβαση στη βιώσιμη ανάπτυξη, με τα ελληνικά λιμάνια να αποκτούν κομβικό ρόλο μέσω επενδύσεων σε σύγχρονες υποδομές και στην παροχή υψηλού επιπέδου υπηρεσιών προς τα πλοία. Στο πλαίσιο αυτό, προτεραιότητα αποτελεί η ενίσχυση της απασχόλησης στη θάλασσα και κατ’ επέκταση η ανταγωνιστικότητα του ευρωπαϊκού στόλου. Βασική προϋπόθεση των παραπάνω είναι το άρτια εκπαιδευμένο ανθρώπινο δυναμικό. Η πολιτική μας έχει στο επίκεντρο τον Έλληνα ναυτικό. Εργαζόμαστε για να στηρίξουμε τη ναυτική απασχόληση τόσο στην ξηρά όσο και στη θάλασσα, διαμορφώνοντας τη νέα γενιά που θα συνεχίσει τη ναυτική μας παράδοση. Θέλουμε οι νέοι να κατανοήσουν ότι το ναυτικό επάγγελμα είναι επιλογή κύρους, κοινωνικής αναγνώρισης και οικονομικής ανταπόδοσης.

Το επάγγελμα του ναυτικού είναι απαιτητικό, με αυξημένες υποχρεώσεις και ευθύνες. Προσφέρει, όμως, εξαιρετικές προοπτικές: υψηλές αποδοχές, ταχεία επαγγελματική ανέλιξη, εξειδικευμένες γνώσεις σε τεχνολογίες αιχμής, προοπτικές απασχόλησης σε διεθνές επίπεδο, αλλά και μοναδικές εμπειρίες ζωής σε όλο τον κόσμο. Είναι ένα επάγγελμα με δυσκολίες, αλλά και με ανάλογες της σπουδαιότητάς του ανταμοιβές. Η κατάρτιση ενός νέου, ολοκληρωμένου νομοθετικού πλαισίου, που θα παρουσιαστεί το φθινόπωρο και θα ενισχύσει την επένδυση στη ναυτική εκπαίδευση, είναι το επόμενο βήμα μας. Στόχος είναι να αναβαθμίσουμε τις δομές, να απλουστεύσουμε τις διαδικασίες, να περιορίσουμε τη γραφειοκρατία και να δημιουργήσουμε ένα ευέλικτο και λειτουργικό πλαίσιο. Θέλουμε να στηρίξουμε τη νέα γενιά ναυτικών από την πρώτη μέρα φοίτησης έως την πρώτη τους μέρα στο πλοίο, με ένα σύστημα που θα ανταποκρίνεται στις ανάγκες της ναυτιλίας και της εποχής μας. Σημαντικό ρόλο διαδραματίζει και η αξιοποίηση ευρωπαϊκών πόρων. Στην περίοδο ΕΣΠΑ 2014-2020 υλοποιήθηκαν δράσεις ύψους 95,9 εκατ. ευρώ για τις Δημόσιες Σχολές Εμπορικού Ναυτικού. Στην τρέχουσα προγραμματική περίοδο 2021-2027,

Η κατάρτιση ενός νέου, ολοκληρωμένου νομοθετικού πλαισίου, που θα παρουσιαστεί το φθινόπωρο και θα ενισχύσει την επένδυση στη ναυτική εκπαίδευση, είναι το επόμενο βήμα μας.

οι προτεινόμενες δράσεις ανέρχονται σε 274,1 εκατ. ευρώ - μια εντυπωσιακή αύξηση 285,64%. Παράλληλα, έχουν σχεδιαστεί και υλοποιούνται σημαντικές πρωτοβουλίες για την ενίσχυση της ναυτικής εκπαίδευσης. Ενδεικτικά, το υπουργείο υλοποιεί το «Πρόγραμμα προσέλκυσης νέων στο ναυτικό επάγγελμα», το οποίο απευθύνεται σε μαθητές Γυμνασίων και Λυκείων. Στελέχη του Λιμενικού Σώματος και καθηγητές των ΑΕΝ ενημερώνουν τους νέους για τις σπουδές, τις επαγγελματικές δυνατότητες και τη ζωή των αξιωματικών του Εμπορικού Ναυτικού. Η ναυτιλιακή βιομηχανία δεν μπορεί να επιβιώσει χωρίς εξειδικευμένους επαγγελματίες. Ο πρωταγωνιστικός ρόλος της Ελλάδας στη ναυτιλία βασίζεται στον άνθρωπο, στη ναυτοσύνη και στη συσσωρευμένη τεχνογνωσία. Γι’ αυτό στοχεύουμε σε δραστική αναβάθμιση της ναυτικής εκπαίδευσης, ώστε να διατηρήσουμε αυτά τα πλεονεκτήματα και να ενισχύσουμε το ναυτικό επάγγελμα και το ανθρώπινο δυναμικό του κλάδου. Η ναυτική εκπαίδευση και η προσέλκυση νέων στη θάλασσα αποτελούν διαχρονικά βασική προτεραιότητα του υπουργείου Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής. Είναι ο θεμέλιος λίθος για την ενίσχυση της ελληνικής ναυτιλίας και ένας από τους βασικότερους πυλώνες ανάπτυξης της εθνικής οικονομίας και της κοινωνίας στο σύνολό της.

ΑΡΘΡΟ ●

Αυτοπεποίθηση και διεθνές κύρος στην ψηφιακή εποχή Επενδύοντας σε δεδομένα, υποδομές, διεθνείς συνεργασίες, εκπαίδευση και θεσμούς, η χώρα αποκτά στρατηγικό πλεονέκτημα και ενισχύει το γεωπολιτικό της αποτύπωμα

Η Δημήτρης Παπαστεργίου Υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης

48

89η ΔΕΘ

πρόοδος του ψηφιακού μετασχηματισμού δεν είναι από μόνη της κάτι αυταπόδεικτα απαραίτητο, αλλά πρέπει να αποτυπώνεται στη σχέση κράτους - πολίτη, όπως και σε πρωτοβουλίες που οδηγούν σε νέες ευκαιρίες για επιχειρηματική ανάπτυξη, παράλληλα με την εδραίωση της ισχύος και της θέσης της Ελλάδας. Πρόσφατα, στον τίτλο του υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης προστέθηκε η Τεχνητή Νοημοσύνη. Για εμάς ήταν αυτονόητο ότι η (τελικά όχι και τόσο) νέα αυτή τεχνολογία θα γινόταν αντικείμενο αξιοποίησης, ώστε να μπορέσει η χώρα μας να επενδύσει έγκαιρα και να διαμορφώσει ένα νέο πλαίσιο που θα τη θέσει στην πρωτοπορία σε διεθνές επίπεδο. Ήταν στόχος του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη και για αυτόν τον λόγο έγκαιρα ξεκίνησε η διαμόρφωση της Εθνικής Στρατηγικής για την Τεχνητή Νοημοσύνη. Έτσι, χαράσσεται στρατηγική για εφαρμογές που μπορούν να αξιοποιούν την Τεχνητή Νοημοσύνη σε κάθε τομέα δημόσιας πολιτικής, με το βλέμμα στη βελτίωση της καθημερινότητας και της ζωής των πολιτών μέσα από ένα κράτος που εξυπηρετεί, στηρίζει και δημιουργεί σχέση εμπιστοσύνης με τον πολίτη. Για την ανάπτυξη και την καλύτερη αξιοποίηση της τεχνολογίας, είναι απαραίτητο να εστιάσουμε σε δύο τομείς: στα δεδομένα και στις υποδομές. Τα δεδομένα είναι απαραίτητα για την εκπαίδευση και τη χρήση σε συστήματα Τεχνητής Νοημοσύνης και πρέπει να είναι ποιοτικά, ΑΙ ready. Έτσι, νομοθετήσαμε τον Κανονισμό για τη Διακυβέρνηση Δεδομένων και την Εθνική Στρατηγική Δημόσιων Δεδομένων, ενώ οργανώνουμε δίκτυο data officers σε κάθε φορέα, καθώς και σε νέο portal για τα ανοιχτά δεδομένα. Έτσι, τα δεδομένα του Δημοσίου μετατρέπονται σε εθνικό κεφάλαιο που μπορεί να αξιοποιηθεί και να σηματοδοτήσει μια νέα κουλτούρα για το κράτος, καθώς και ένα νέο πεδίο ανάπτυξης για επιχειρηματί-

ες και start uppers. Η υπολογιστική ισχύς αποτελεί το δεύτερο θεμέλιο. Ο υπερυπολογιστής «Δαίδαλος», που θα λειτουργήσει το 2026, εισάγει την Ελλάδα στο club των χωρών με κορυφαίες τεχνολογικές υποδομές. Πάνω σε αυτό το υπόβαθρο οικοδομείται το «Pharos», το πρώτο ελληνικό εργοστάσιο Τ.Ν. και ένα από τα πρώτα 13 ΑΙ Factories που εγκρίθηκαν από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Έτσι, νεοφυείς επιχειρήσεις, πανεπιστήμια και ερευνητικά κέντρα θα έχουν τη δυνατότητα να αξιοποιήσουν εργαλεία αιχμής και να αναπτύξουν εφαρμογές με άμεση κοινωνική και οικονομική αξία: από την ιατρική έρευνα και τη βιώσιμη ανάπτυξη μέχρι την ελληνική γλώσσα και τον πολιτισμό. Επιπλέον, καταθέσαμε πρόταση χρηματοδότησης για την εγκατάσταση δεύτερου υπερυπολογιστή στη Δυτική Μακεδονία, εστιάζοντας στις ανάγκες και τις δυνατότητες της περιοχής, και συγκεκριμένα στην ενέργεια και τον αγροδιατροφικό τομέα. Απώτερος στόχος είναι η ενδυνάμωση του αναπτυξιακού ρόλου της περιοχής. Σε διεθνές επίπεδο, η στρατηγική μας ενισχύει τη θέση της χώρας. Η Ελλάδα συμμετέχει στο Consortium Jules Verne μαζί με τη Γαλλία και την Ολλανδία, ώστε να υποστηρίξουμε την ανάπτυξη του ενός από τους δύο μεγάλης κλίμακας υπερυπολογιστές της Ευρωπαϊκής Ένωσης, Alice Racoque. Παράλληλα, διεκδικεί ενεργό ρόλο στη νέα πρωτοβουλία για τα AI GigaFactories. Με αυτόν τον τρόπο, η χώρα τοποθετείται στον πυρήνα των ευρωπαϊκών εξελίξεων, ενδυναμώνοντας το διεθνές κύρος καθώς και την τεχνολογική αυτονομία της. Οι επενδύσεις σε αποθήκευση ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές, τα «έξυπνα» δίκτυα

Στο σταυροδρόμι τριών ηπείρων, η Ελλάδα συνδυάζει data centers, υπερυπολογιστές και υποθαλάσσια καλώδια.

και οι διασυνοριακές διασυνδέσεις μπορούν να διασφαλίσουν ένα ενεργειακό υπόβαθρο με σταθερότητα και ανθεκτικότητα, καθιστώντας εφικτή τη βιώσιμη λειτουργία των μεγάλων ψηφιακών υποδομών. Στο σταυροδρόμι τριών ηπείρων, η Ελλάδα συνδυάζει data centers, υπερυπολογιστές και υποθαλάσσια καλώδια, ώστε να καθιερώνεται ως περιφερειακός κόμβος Τεχνητής Νοημοσύνης στην Ευρωπαϊκή Ένωση, τα Βαλκάνια, τη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική. Το συγκριτικό αυτό πλεονέκτημα μεταφράζεται σε γεωπολιτική ισχύ και σε αναβαθμισμένο διεθνές κύρος. Επιπλέον, επενδύουμε στο ανθρώπινο δυναμικό. Η εκπαίδευση, οι νέες δεξιότητες, η διασύνδεση των πανεπιστημίων με την αγορά εργασίας και η στήριξη των startups αποτελούν κρίσιμες παραμέτρους. Με αυτόν τον τρόπο, η Ελλάδα διαμορφώνει μια γενιά επιστημόνων και επαγγελματιών που λειτουργούν ως διαμορφωτές και φορείς καινοτομίας και ανάπτυξης. Η Τεχνητή Νοημοσύνη εγείρει ζητήματα ηθικής και θεσμικής τάξης. Η προστασία των προσωπικών δεδομένων, η διαφάνεια στους αλγόριθμους, η αξιοπιστία των συστημάτων και η διασφάλιση των δικαιωμάτων των πολιτών εντάσσονται στον πυρήνα της πολιτικής μας. Με το ευρωπαϊκό AI Act και τις εθνικές πρωτοβουλίες διαμορφώνεται ένα πλαίσιο που συνδυάζει καινοτομία με κοινωνική ευθύνη, χωρίς όμως ασφυκτικούς περιορισμούς που μπορούν να δράσουν σε βάρος της ανάπτυξης. Η Ελλάδα εισέρχεται στην εποχή της Τεχνητής Νοημοσύνης με αυτοπεποίθηση. Επενδύοντας σε δεδομένα, υποδομές, διεθνείς συνεργασίες, εκπαίδευση και θεσμούς, η χώρα αποκτά στρατηγικό πλεονέκτημα και ενισχύει το γεωπολιτικό της αποτύπωμα. Πρόκειται για μια εθνική επιλογή που εντάσσει τη χώρα στον σκληρό πυρήνα των ευρωπαϊκών εξελίξεων και υπηρετεί το όραμα μιας κοινωνίας που προοδεύει ισορροπημένα με γνώση, καινοτομία και κοινωνική ευαισθησία, έχοντας πάντα τον άνθρωπο στο επίκεντρο.

ΡΕΠΟΡΤΑΖ ●

“

Τα επιχειρηματικά δάνεια υπολογίζεται ότι αποτελούν σχεδόν τα τρία τέταρτα του συνολικού δανειακού χαρτοφυλακίου των τεσσάρων τραπεζών συνολικά το α’ εξάμηνο.

Π

Τράπεζα Πειραιώς Ξεκινώντας με την Τράπεζα Πειραιώς, αυτή στέφθηκε πρωταθλήτρια στις εκταμιεύσεις νέων δανείων το α’ εξάμηνο, με αυτές να αγγίζουν τα 6,3 δισ. ευρώ προς την ελληνική οικονομία, σηματοδοτώντας την καλύτερη επίδοση της τράπεζας τόσο σε επίπεδο ομίλου όσο και συγκριτικά με τις υπόλοιπες συστημικές τράπεζες. Με τα μεγάλα επιχειρηματικά δάνεια να καλύπτουν το 19% του συνολικού δανειακού της χαρτοφυλακίου, οι νέες εκταμιεύσεις προς τις μεγάλες επιχειρήσεις ανήλθαν στα 3,6 δισ. ευρώ, προς τις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις τα 2,2 δισ. ευρώ, ενώ στους ιδιώτες δόθηκαν 0,5 δισ. ευρώ. Σε όρους τριμήνου, η καθαρή πιστωτική επέκταση υποστηρίχθηκε επίσης από όλους τους επιχειρηματικούς τομείς, ενώ τα δάνεια προς νοικοκυριά ενισχύθηκαν κατά 70 εκατ. ευρώ. Για το β’ τρίμηνο, από τα 3,1 δισ. ευρώ εκταμιεύσεων δανείων, το 1,5 δισ. ευρώ διοχετεύθηκε σε μεγάλες επιχειρήσεις, το 1,3 δισ. ευρώ σε μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις και το 0,3 δισ. ευρώ σε ιδιώτες.

Alpha Bank Ακόμα μεγαλύτερο μερίδιο στις εκταμιεύσεις της που κατευθύνθηκαν προς τις επιχειρήσεις είχε η Alpha Bank. Με συνολικές εκταμιεύσεις ύψους 5,3 δισ. ευρώ το α’ εξάμηνο του έτους, κάτι που την

κατατάσσει δεύτερη σε δανειακές εκταμιεύσεις μεταξύ των τραπεζών, η Alpha Bank διοχέτευσε προς την ελληνική επιχειρηματική δραστηριότητα τα 5 δισ. ευρώ, με το υπόλοιπο 0,3 δισ. ευρώ να κατευθύνεται σε ιδιώτες. Στο πλαίσιο αυτό, η καθαρή πιστωτική επέκταση της τράπεζας στην Ελλάδα ανήλθε σε 1,5 δισ. ευρώ, παραμένοντας σε σταθερή τροχιά για την επίτευξη του στόχου των 2,5 δισ. ευρώ. Και σε επίπεδο τριμήνου, σχεδόν το σύνολο των εκταμιεύσεων διοχετεύθηκε προς τις επιχειρήσεις. Η πιστωτική επέκταση της τράπεζας ανήλθε σε 0,9 δισ. ευρώ, με τις νέες εκταμιεύσεις στην Ελλάδα να αγγίζουν τα 2,8 δισ. ευρώ, αυξημένες κατά 33% σε ετήσια βάση. Τα 2,6 δισ. ευρώ προωθήθηκαν στις επιχειρήσεις και ιδιαίτερα στους κλάδους της ενέργειας, του εμπορίου, των μεταφορών, του τουρισμού και των κατασκευών, ενώ το υπόλοιπο 0,2 δισ. ευρώ κάλυψε στεγαστικά και καταναλωτικά δάνεια.

Eurobank Στην ίδια κατεύθυνση προς ενίσχυση των επιχειρήσεων κινείται και η Eurobank, αλλά σε χαμηλότερο ποσοστό επί των συνολικών εκταμιεύσεων του α’ εξαμήνου 2025. Αυτές ανήλθαν στα 4,5 δισ. ευρώ και το 63%, δηλαδή τα 2,8 δισ. ευρώ, χορηγήθηκε στις επιχειρήσεις. Το υπόλοιπο 37% διοχετεύθηκε σε ιδιώτες, με το 1,7 δισ. ευρώ (31%) να αφορά καταναλωτικά δάνεια και το 0,27 δισ. ευρώ (6%) να αφορά στεγαστικά. Σημειώνεται δε ότι ενισχυμένες εκταμιεύσεις αντανακλούν την αύξηση κατά 11% σε ετήσια βάση της πιστωτικής επέκτασης που κατέγραψε η Eurobank σε επίπεδο ομίλου, καθώς οι χορηγήσεις σημείωσαν οργανική αύξηση κατά 2,2 δισ. ευρώ το πρώτο εξάμηνο του 2025, γεγονός που ώθησε την τράπεζα να αναθεωρήσει τους ετήσιους στόχους της για την πιστωτική επέκταση ανοδικά από τα 3,5 δισ. ευρώ στα 4 δισ. ευρώ. Για την Ελλάδα, η πιστωτική επέκταση ανήλθε σε 1,4 δισ. ευρώ. Σε όρους τριμήνου, για το β’ τρίμηνο, οι καθαρές εκταμιεύσεις ανέρχονταν στα 2,1 δισ. ευρώ, με τις πληροφορίες να κάνουν λόγο για πλειοψηφική κατεύθυνση των δανείων προς τις επιχειρήσεις.

ΑΝΕΒΑΖΟΥΝ ΤΑΧΥΤΗΤΑ ΟΙ ΤΡΑΠΕΖΙΚΕΣ ΔΑΝΕΙΟΔΟΤΗΣΕΙΣ

ρος την κατεύθυνση της δυναμικότερης ενίσχυσης του επιχειρηματικού κλάδου στην Ελλάδα φαίνεται πως κινείται ο τραπεζικός τομέας της χώρας, καθώς, όπως μαρτυρούν και οι πρόσφατα δημοσιευμένες οικονομικές καταστάσεις τους, τα τρία τέταρτα των δανείων τους προσανατολίζονται στο ελληνικό επιχειρείν, με την υποστήριξη φυσικά της πολιτείας και άλλων αναπτυξιακών θεσμών. Στο πλαίσιο αυτό, με τις συνολικές εκταμιεύσεις νέων δανείων να υπολογίζονται στα σχεδόν 20 δισ. ευρώ και για τις τέσσερις συστημικές τράπεζες το α’ εξάμηνο του 2025, τα 16,8 δισ. εκτιμάται ότι δόθηκαν σε επιχειρήσεις, μεγάλες, μικρομεσαίες, αλλά και πολύ μικρές. Και δεν είναι μόνο οι νέες εκταμιεύσεις προς τις επιχειρήσεις. Τα επιχειρηματικά δάνεια υπολογίζεται ότι αποτελούν σχεδόν τα τρία τέταρτα του συνολικού δανειακού χαρτοφυλακίου των τεσσάρων τραπεζών συνολικά το α’ εξάμηνο. Όπως αποδεικνύεται, η στήριξη του ελληνικού επιχειρείν και κατ’ επέκταση της ελληνικής οικονομίας αποτελεί πλέον στρατηγική επιλογή των ελληνικών τραπεζών μέσα σε ένα κλίμα αισιοδοξίας. Ενδεικτική, μάλιστα, του αισιόδοξου κλίματος προς την ενίσχυση της ελληνικής επιχειρηματικής δραστηριότητας είναι και η αναθεώρηση προς τα πάνω των στόχων από πλευράς των τραπεζών για την ετήσια πιστωτική τους επέκταση, με τις εκτιμήσεις πλέον να ξεπερνούν τα 13 δισ. ευρώ για το 2025. Αυτό υποστηρίζεται και από την πολιτεία, η οποία πλέον παρέχει πληθώρα χρηματοδοτικών εργαλείων για την ανάδειξη της ελληνικής επιχειρηματικότητας μέσω της ΕΤΕπ και της ΕΑΤ, ενώ μεγάλα ποσά είναι και εκείνα που εκταμιεύονται από το Ταμείο Ανάκαμψης τα οποία αφορούν την πράσινη μετάβαση των επιχειρήσεων, τον ψηφιακό μετασχηματισμό κ.ά. Υπό το πρίσμα αυτό, και οι τέσσερις συστημικές τράπεζες έχουν ενισχύσει -η καθεμία ξεχωριστά- τις ελληνικές επιχειρήσεις με ποικίλους τρόπους και πόρους.

Εθνική Τράπεζα Για την Εθνική Τράπεζα η εταιρική τραπεζική αποτελεί τη ραχοκοκαλιά των δανειακών χορηγήσεων, ενώ σημαντική είναι και η λιανική τραπεζική στην οποία εντάσσονται και οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Οι εκταμιεύσεις δανείων για το α’ εξάμηνο ανήλθαν συνολικά στα 4 δισ. ευρώ, με τις νέες χορηγήσεις Εταιρικής Τραπεζικής, οι οποίες ανήλθαν στα 3,2 δισ. ευρώ, να αποτελούν την αιχμή του δόρατος. Αυτές κατανεμήθηκαν στρατηγικά σε βασικούς τομείς της ελληνικής οικονομίας, όπως η ενέργεια, με έμφαση στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, τα ξενοδοχεία, η ναυτιλία και οι μεταφορές. Μέρος των κεφαλαίων της λιανικής τραπεζικής κατευθύνεται επίσης σε επιχειρήσεις, τις μικρομεσαίες, κεφάλαια τα οποία αυξήθηκαν κατά 9% σε ετήσια βάση ανερχόμενα σε 0,8 δισ. το α’ εξάμηνο 2025. Σε αυτήν την κατηγορία η τράπεζα εντάσσει βέβαια και τα δάνεια προς ιδιώτες. Σε όρους τριμήνου, οι νέες εκταμιεύσεις ανήλθαν στα 2,4 δισ. ευρώ το β’ τρίμηνο 2025 έναντι 1,6 δισ. ευρώ το προηγούμενο τρίμηνο, ενώ οι νέες χορηγήσεις εταιρικής τραπεζικής ανήλθαν στα 2 δισ. ευρώ το β’ τρίμηνο

Πώς αποτυπώνεται στο α' εξάμηνο η στρατηγική στήριξης της ελληνικής επιχειρηματικότητας από τους τέσσερις συστημικούς ομίλους της χώρας μας Της Μαριάνθης Πελεκανάκη mpelekanaki@naftemporiki.gr

89η ΔΕΘ

49

ΑΡΘΡΟ ●

Συναπόφαση με τους συμπολίτες για εύρεση λύσεων Σε εξέλιξη περιοδείες σε κάθε νομό της Βορείου Ελλάδος, με επικέντρωση σε προτεραιότητες που είναι οι πιο σημαντικές για την κάθε περιοχή

Ε Κωνσταντίνος Γκιουλέκας Υφυπουργός Εσωτερικών, αρμόδιος για θέματα Μακεδονίας - Θράκης

50

89η ΔΕΘ

νας χρόνος πέρασε από τη στιγμή που ο πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης, μας ανέθεσε το χαρτοφυλάκιο της Μακεδονίας και της Θράκης, με την εντολή να ανεβάσουμε πιο ψηλά τη Μακεδονία και τη Θράκη. Έναν χρόνο τώρα εργαζόμαστε για μια Βόρεια Ελλάδα πιο σύγχρονη και πιο δυναμική, με ρόλο πρωταγωνιστικό σε εθνικό αλλά και περιφερειακό επίπεδο. Ανάμεσα στις βασικές μας πρωτοβουλίες, η δημιουργία και η αναβάθμιση ενός διευρυμένου Συντονιστικού Συμβουλίου Θεσσαλονίκης, με τη συμμετοχή όλων των εκπροσώπων των συναρμόδιων φορέων (Περιφέρεια, Δήμοι, Επιμελητήρια, Πανεπιστήμια, Υπηρεσίες, επιχειρήσεις κ.ά). Το Συντονιστικό Συμβούλιο συνεδρίασε περισσότερες από 20 φορές έως σήμερα, με έμφαση σε ζητήματα κομβικής σημασίας: το κυκλοφοριακό της πόλης, ο αντίκτυπος του Μετρό, η πρόοδος των εργασιών του Flyover, η διασύνδεση των Πανεπιστημίων με τα Επιμελητήρια, για την ενίσχυση της απασχόλησης των νέων. Σκοπός του Συμβουλίου, ο άμεσος συντονισμός και συγχρονισμός των φορέων της πόλης. Παράλληλα, η συνεργασία με όλα τα υπουργεία είναι συνεχής, με στοχευμένες συναντήσεις εργασίας για όλα τα κρίσιμα ζητήματα της Μακεδονίας και της Θράκης. Πραγματοποιήθηκαν στο ΥΜΑΘ περισσότερες από 25 συναντήσεις εργασίας με τα αντίστοιχα μέλη της κυβέρνησης, όπως τους υπουργούς και υφυπουργούς Εξωτερικών, Εσωτερικών, Οικονομίας, Παιδείας, Υποδομών και Μεταφορών, Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Ανάπτυξης, Εργασίας, Προστασίας του Πολίτη, Δικαιοσύνης, Πολιτισμού, Μετανάστευσης και Ασύλου, Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής, Τουρισμού, Αθλητισμού, Ψηφιακής Διακυβέρνησης, Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προ-

Ιδρύεται Έδρα Μελέτης της Ιστορίας του Μ. Αλεξάνδρου και της εποχής του στη Φιλοσοφική του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου.

στασίας. Πραγματοποιήσαμε έξι συνεδριάσεις για την πυροπροστασία και τα αντιπλημμυρικά έργα συνολικά σε όλη τη Μακεδονία και τη Θράκη, ενώ με τακτικές περιοδείες στις Περιφέρειες, τους συνοριακούς σταθμούς και στα έργα που πραγματοποιούνται αυτήν τη στιγμή, διασφαλίζουμε τη συνεχή επαφή με την πραγματικότητα των τοπικών κοινωνιών. Το Άγιον Όρος, επίσης, είναι στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος της κυβέρνησης. Συνεργαζόμαστε στενά με την Ιερά Επιστασία και τις Ιερές Μονές, προσπαθώντας να βοηθήσουμε με το Κέντρο Διαφύλαξης Αγιορείτικης Κληρονομιάς (ΚεΔΑΚ) του ΥΜΑΘ. Υλοποιούμε το σχέδιό μας για τη Μακεδονία και τη Θράκη, πηγαίνοντας εμείς κοντά στους συμπολίτες μας για να συνεργαστούμε μαζί τους, στον τόπο τους, να εξετάσουμε καλύτερα τις ανάγκες τους και να συναποφασίσουμε λύσεις που θα είναι πιο ουσιαστικές και δραστικές για τα επιμέρους προβλήματα. Πραγματοποιούμε περιοδείες σε κάθε νομό της Βορείου Ελλάδος, έχοντας δημιουργήσει μια Ομάδα Εργασίας, πέρα από το ΥΜΑΘ και την αρμόδια Διεύθυνσή του για τον αναπτυξιακό νόμο, με συναρμόδια υπουργεία και φορείς, όπως τα υπουργεία Εργασίας, Οικονομίας, Αγροτικής Ανάπτυξης, τον ΣΕΒΕ, τον Σύνδεσμο Επιχειρήσεων Ναυτιλίας, τη ΔΥΠΑ, τον Σύνδεσμο Συμβούλων Επιχειρήσεων, συγκαλούμε, σε κάθε νομό ξεχωριστά, συναντήσεις εργασίας με όλες τις Περιφέρειες - αρμόδιους αντιπεριφερειάρχες - όλους τους Δήμους των νομών, τα Επιμελητήρια

και τους Εμπορικούς Συλλόγους αλλά και τις Ενώσεις στις πρωτεύουσες των νομών. Σκοπός μας είναι να συζητήσουμε επιτόπου με όλους τους εμπλεκόμενους για τις ιδιαιτερότητες, τις δυνατότητες και τα προβλήματα κάθε νομού, ώστε να επικεντρωθούμε σε προτεραιότητες που είναι πιο σημαντικές για την κάθε περιοχή. Προχωρήσαμε στη συνεργασία με τα πέντε Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα της Μακεδονίας και της Θράκης. Συγκαλέσαμε συσκέψεις με τους πρυτάνεις των πέντε Πανεπιστημίων και με τους εκπροσώπους των παραγωγικών φορέων της Μακεδονίας και της Θράκης, όπως ο Σύνδεσμος Βιομηχανιών Ελλάδος, ο Σύνδεσμος Εξαγωγέων Ελλάδος, το EKETA, το ThessIntec, Αλεξάνδρεια Ζώνη Καινοτομίας και όλα τα Επιμελητήρια των νομών της περιοχής μας, με στόχο να συνδέσουμε τον χώρο της γνώσης και της έρευνας (Πανεπιστήμια) με την αγορά εργασίας. Βγαίνουν πολύτιμα συμπεράσματα, τα οποία επεξεργαζόμαστε για να βοηθήσουμε ώστε η πανεπιστημιακή έρευνα να προσανατολίζεται πιο κοντά στις ανάγκες της επιχειρηματικής κοινότητας. Ιδρύεται, μετά από πρότασή μας, με τη συμμετοχή και τη χορηγία πέντε επιχειρηματικών φορέων που εδρεύουν στη Θεσσαλονίκη, του ΣΕΒ, του ΣΕΒΕ, του ΕΒΕΘ, του Επαγγελματικού και του Βιοτεχνικού Επιμελητηρίου, ακαδημαϊκή Έδρα Μελέτης της Ιστορίας του Μεγάλου Αλεξάνδρου και της Εποχής του στη Φιλοσοφική Σχολή του ΑΠΘ από το επόμενο ακαδημαϊκό έτος. Κάτι που έλειπε, όχι μόνον από τη Μακεδονία αλλά και από την Ελλάδα Οργανώσαμε, για πρώτη φορά, συνάντηση με όλους τους προξένους των κρατών που βρίσκονται στη Θεσσαλονίκη με τον υπουργό Εξωτερικών, Γιώργο Γεραπετρίτη, προβάλλοντας τη σημασία που έχει η Θεσσαλονίκη και η Μακεδονία και η Θράκη ως κόμβος ενεργειακός, εμπορικός και τουριστικός στην Ελλάδα και τη Νοτιοανατολική Ευρώπη και την προτεραιότητα που δίνει η κυβέρνηση στην περιοχή με τα έργα που εκτελούνται την τελευταία εξαετία. Γνωρίζουμε καλά ότι η ανάπτυξη έρχεται μέσα από την επιχειρηματική δράση. Όσο περισσότερο βοηθήσουμε τις επιχειρήσεις της Μακεδονίας και της Θράκης -υπάρχουν πολλές και σημαντικές με εθνική αλλά και διεθνή εμβέλεια-, όσο πιο γρήγορα εκμεταλλευτούμε τα πλεονεκτήματα της περιοχής μας, τόσο ταχύτερα θα φέρουμε την ανάπτυξη στην περιοχή μας, θα δημιουργήσουμε καλά αμειβόμενες θέσεις εργασίας, θα συγκρατήσουμε τον τοπικό πληθυσμό στις εστίες του. Αυτός είναι ο στόχος μας, γι’ αυτό εργαζόμαστε συστηματικά, σε συνεννόηση με τον πρωθυπουργό για τον οποίον η ανάπτυξη της Μακεδονίας και της Θράκης αποτελεί απόλυτη προτεραιότητα. Θα κριθούμε όλοι από το παραγόμενο αποτέλεσμα.

ΑΡΘΡΟ ●

Πώς δημιουργούμε ένα σύγχρονο σύστημα κοινωνικής ασφάλισης Με μία σειρά μεταρρυθμίσεων οικοδομείται ένα δίκαιο και βιώσιμο καθεστώς λειτουργίας των Ταμείων που θα ανταποκρίνεται στις ανάγκες των ασφαλισμένων και θα διασφαλίζει ένα αξιοπρεπές μέλλον για τις επόμενες γενιές

Ω Άννα Ευθυμίου Υφυπουργός Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης και βουλευτής Α’ Θεσσαλονίκης

ς υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, προωθούμε ένα σύγχρονο, δίκαιο και βιώσιμο ασφαλιστικό σύστημα που ανταποκρίνεται στις προκλήσεις του σήμερα και του αύριο. Η κοινωνική ασφάλιση αποτελεί πυλώνα σταθερότητας και προστασίας για τους συμπολίτες μας και η διαρκής βελτίωση του πλαισίου της είναι αναγκαία. Στο πλαίσιο αυτό, βρισκόμαστε σε φάση προετοιμασίας και υλοποίησης σημαντικών αλλαγών στο ασφαλιστικό τοπίο της χώρας, με στόχο τη διασφάλιση της βιωσιμότητας, της διαφάνειας και της ισότητας για όλους τους ασφαλισμένους. Κεντρικό ρόλο σε αυτές τις αλλαγές παίζουν το Ταμείο Επαγγελματικής Κοινωνικής Ασφάλισης (ΤΕΚΑ), ο ενιαίος κανονισμός παροχών σε χρήμα, η προώθηση της επαγγελματικής ασφάλισης και συνακόλουθα η ανάπτυξη του δεύτερου πυλώνα ασφάλισης. Το ΤΕΚΑ αποτελεί μια από τις πιο σημαντικές ασφαλιστικές μεταρρυθμίσεις των τελευταίων ετών. Στόχος μας είναι να το ενισχύσουμε σημαντικά το επόμενο διάστημα, ώστε να αποτελέσει έναν δυνατό μηχανισμό στήριξης του κοινωνικοασφαλιστικού συστήματος. Το ΤΕΚΑ δεν αποτελεί για εμάς απλά ένα ταμείο επικουρικής ασφάλισης, αλλά την απάντησή μας στην άμβλυνση του δημογραφικού κινδύνου. Ταυτόχρονα, αποτελεί και στοίχημα να κερδίσουμε την εμπιστοσύνη των νέων μας στο ασφαλιστικό μας σύστημα. Παράλληλα, δίνουμε ιδιαίτερη βαρύτητα στον δεύτερο πυλώνα ασφάλισης, που αφορά τα Ταμεία Επαγγελματικής Ασφάλισης (ΤΕΑ), τα οποία προσφέρουν συμπληρωματική κάλυψη και ενισχύουν την κοινωνική προστασία, πέρα από το δημόσιο σύστημα. Το προσεχές διάστημα θα δούμε να υλοποιούνται βελτιωτικές

αλλαγές και σε αυτόν τον τομέα, με στόχο ο εγχώριος τομέας της επαγγελματικής ασφάλισης να ξεκλειδώσει τη δυναμική του. Σκοπός είναι να προσεγγίσει την υπόλοιπη Ευρώπη, να προσφέρει την προοπτική ενός πρόσθετου εισοδήματος κατά τη συνταξιοδότηση και να συμβάλει στη διατήρηση του βιοτικού επιπέδου μετά το τέλος του εργασιακού βίου, επιδρώντας, παράλληλα, ευεργετικά στην ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας, μέσα από την αξιοποίηση των πόρων για νέες παραγωγικές επενδύσεις. Είναι σαφές πως η αναθεώρηση και η βελτίωση υφιστάμενων ασφαλιστικών διατάξεων αποτελούν επιπρόσθετα αναγκαία βήματα για την αναβάθμιση του συνολικού πλαισίου. Μελετούμε προσεκτικά τις αλλαγές που απαιτούνται, ώστε να διαμορφώσουμε ένα σύστημα βιώσιμο, πιο δίκαιο και προσαρμοσμένο στις ανάγκες των ασφαλισμένων. Σημαντική πρωτοβουλία, που βρίσκεται επίσης σε προχωρημένο στάδιο, είναι η εκπόνηση του ενιαίου κανονισμού παροχών σε χρήμα. Ο ενιαίος αυτός κανονισμός έχει ως στόχο την ενοποίηση και απλούστευση των κανόνων που διέπουν τις παροχές σε χρήμα από τους πρ. ασφαλιστικούς

Η αναθεώρηση και η βελτίωση υφιστάμενων ασφαλιστικών διατάξεων αποτελούν αναγκαία βήματα για την αναβάθμιση του συνολικού πλαισίου.

φορείς που έχουν ενταχθεί στον ΕΦΚΑ. Με την κατάρτιση και εφαρμογή του ενιαίου κανονισμού παροχών σε χρήμα, στόχος είναι να διασφαλιστεί η ισότητα και η καθολική εφαρμογή των δικαιωμάτων όλων των ασφαλισμένων σε πολύ σημαντικά επιδόματα, όπως το επίδομα κυοφορίαςλοχείας, το επίδομα ασθένειας, το επίδομα λόγω εργατικού ατυχήματος, ανεξαρτήτως Ταμείου. Τέλος, η συμμετοχή όλων των εμπλεκομένων φορέων και η συνεργασία με κοινωνικούς εταίρους θα είναι καθοριστική για την επιτυχή υλοποίηση αυτών των μεταρρυθμίσεων. Με αυτές τις ενέργειες, το υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης στοχεύει στην εδραίωση ενός συστήματος κοινωνικής ασφάλισης που θα προσφέρει σταθερότητα και αξιοπιστία, ανταποκρινόμενο στις σύγχρονες ανάγκες των ασφαλισμένων. Παράλληλα, στόχος μας είναι να οικοδομήσουμε ένα κοινωνικοασφαλιστικό σύστημα που θα διασφαλίζει, επίσης, ένα αξιοπρεπές μέλλον για τις επόμενες γενιές. Με μεθοδικότητα, διάλογο και αποφασιστικότητα, συνεχίζουμε το έργο μας, πάντα στο πλευρό των πολιτών και της κοινωνίας, με γνώμονα το δημόσιο συμφέρον και την κοινωνική συνοχή.

89η ΔΕΘ

51

ΡΕΠΟΡΤΑΖ ●

«ΚΑΜΠΑΝΑΚΙΑ» ΓΙΑ ΔΗΜΟΓΡΑΦΙΚΟ, ΑΓΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ, ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΔΙΑΒΙΩΣΗΣ Η Βόρεια Ελλάδα αποκλίνει σε αναπτυξιακούς δείκτες και κυρίως στην ευημερία των πολιτών, σύμφωνα με την έκθεση του ΙΝΕ ΓΣΕΕ Του Βασίλη Αγγελόπουλου vaggelopoulos@naftemporiki.gr

Σ

ημαντική είναι επίδραση του δημογραφικού προβλήματος στην περιφερειακή ανάπτυξη, σε μια περίοδο κλιματικής κρίσης, αυτοματοποίησης, μετανάστευσης και μεταβολών στο παραγωγικό υπόδειγμα των οικονομιών. Στη χώρα μας, το παραγωγικό σύστημα επηρεάζεται τόσο ως προς το εισόδημα όσο και ως προς τις συνθήκες απασχόλησης και διαβίωσης των πολιτών. Ανά Περιφέρεια, οι επιδράσεις ποικίλλουν και προκαλούν σοβαρές δυσλειτουργίες. Το ζητούμενο της ισόρροπης ανάπτυξης παραμένει βασικός στρατηγικός στόχος και προτεραιότητα των δημόσιων πολιτικών, σε μια προσπάθεια να περιοριστούν οι όποιες ανισότητες έχουν προκύψει σε περιφερειακό επίπεδο. Οι σύγχρονες προκλήσεις επιβάλλουν την ενίσχυση της ανθεκτικότητας που πρέπει να επιδείξουν οι Περιφέρειες της χώρας για να επιτευχθεί πιο βιώσιμη οικονομική ανάπτυξη. Στην τελευταία έκθεση του Ινστιτούτου Εργασίας (ΙΝΕ) της ΓΣΕΕ για την πορεία της ελληνικής οικονομίας καταγράφονται δείκτες που παρουσιάζουν ανάγλυφα τις αποκλίσεις ανά Περιφέρεια ως προς την ευημερία των πολιτών και όχι μόνο. Ειδικά σε ό,τι αφορά τη Βόρεια Ελλάδα, στους περισσότερους δείκτες που αναφέρονται υπάρχει τουλάχιστον μία Περιφέρεια σε δυσμενή θέση. Η συγκεκριμένη διαπίστωση καταγράφεται για ζητήματα που σχετίζονται με το δημογραφικό πρόβλημα, με την αγορά εργασίας και με τις συνθήκες διαβίωσης. Δημογραφικό Είναι χαρακτηριστικό ότι στο σύνολο της επικράτειας ο πληθυσμός τα χρόνια της πολυκρίσης (2009-2024) μειώθηκε κατά 6,3%, από 11,1 εκατ. κατοίκους το 2009

52

89η ΔΕΘ

σε 10,4 εκατ. το 2024. Αντίστοιχα ανησυχητική μείωση παρουσίασε και ο οικονομικά ενεργός πληθυσμός της χώρας, το ύψος του οποίου μειώθηκε την ίδια περίοδο κατά 6,8% ή 335,7 χιλ. άτομα. Σε περιφερειακό επίπεδο, την ίδια χρονική περίοδο τη μεγαλύτερη ποσοστιαία μείωση πληθυσμού εμφάνισε η Δυτική Μακεδονία (-13,7%). Ακολουθούν η Πελοπόννησος (-9,5%), η Στερεά Ελλάδα (-9,4%) και η Θεσσαλία (-9%). Αξιοσημείωτη ήταν το ίδιο διάστημα και η μείωση του εργατικού δυναμικού σε περιφερειακό επίπεδο. Τη μεγαλύτερη ποσοστιαία πτώση εμφάνισε η Περιφέρεια Θεσσαλίας (-13,8%), μεταβολή που μεταφράζεται σε μείωση ενεργού πληθυσμού κατά 44,6 χιλ. άτομα. Εξίσου μεγάλη συρρίκνωση εργατικού δυναμικού καταγράφηκε και στις Περιφέρειες Αττικής (-10,4%), Ηπείρου (-8,5%), Δυτικής Μακεδονίας (-7,9%) και Ιονίων Νήσων (-7%). Παράλληλα με την πληθυσμιακή μείωση σημαντικό είναι και το οικονομικό κόστος που επωμίστηκαν οι Περιφέρειες της χώρας την περίοδο 2009-2024. Παρατηρείται ότι σε σύγκριση με το 2009 το ΑΕΠ της Περιφέρειας Δυτικής Μακεδονίας το 2023 ήταν, σε τιμές του 2020, χαμηλότερο κατά 21,8%. Αξιοσημείωτη όμως πτώση της οικονομικής δραστηριότητας παρατηρείται και στην πλειονότητα των υπόλοιπων Περιφερειών. Μετά τη Δυτική Μακεδονία, τη μεγαλύτερη υποχώρηση πραγματικού ΑΕΠ κατέγραψαν οι Περιφέρειες Βορείου Αιγαίου (-20,3%), Ανατολικής Μακεδονίας - Θράκης (-19,6%), Ιονίων Νήσων (-18,8%), Δυτικής Ελλάδας (-18,4%) και Ηπείρου (-16,2%).

Η έρευνα παρουσιάζει και την ιδιαίτερα ασύμμετρη, σε περιφερειακό επίπεδο, αναπτυξιακή δυναμική της χώρας, με δεδομένο ότι το 2023 στην Περιφέρεια Αττικής συγκεντρωνόταν το ήμισυ σχεδόν (48,7%) του συνόλου της οικονομικής δραστηριότητας της ελληνικής οικονομίας. Στον αντίποδα, ιδιαίτερα μικρή συμβολή στο ΑΕΠ της χώρας είχαν το 2023 οι Περιφέρειες Βορείου Αιγαίου, Ιονίων Νήσων, Δυτικής Μακεδονίας και Ηπείρου, με το παραγόμενο προϊόν τους να μην ξεπερνά το 2% του συνόλου της οικονομίας. Οι έντονες ανισότητες μεταξύ των Περιφερειών της χώρας, αλλά και η συνολική αναπτυξιακή υστέρησή τους επίσης αποτυπώνονται στην έρευνα του Ινστιτούτου. Σε όρους PPS φαίνεται ότι το 2023 και οι 13 περιφερειακές ενότητες της Ελλάδας εμφάνισαν κατά κεφαλήν ΑΕΠ χαμηλότερο από εκείνο του μέσου όρου της Ε.Ε. Οι πιο φτωχές Περιφέρειες της χώρας ήταν το Βόρειο Αιγαίο, η Ήπειρος και η Ανατολική Μακεδονία - Θράκη, στις οποίες το μέσο ΑΕΠ ανά κάτοικο κυμάνθηκε μεταξύ 16.100 και 17.100 PPS, επίπεδα που αντιστοιχούν μόλις στο 43,9% και 46,6% εκείνου της Περιφέρειας Αττικής, η οποία κατέγραψε το 2023 το υψηλότερο περιφερειακό κατά κεφαλήν εισόδημα (36.700 PPS). Αγορά εργασίας Σημαντικές ασυμμετρίες σε περιφερειακό επίπεδο εμφανίζονται και όσον αφορά βασικούς ποσοτικούς δείκτες της αγοράς εργασίας. Παρατηρείται ότι και οι 13 Περιφέρειες της χώρας

ΔΗΜΟΓΡΑΦΙΚΟ

-9%

-9,4%

Θεσσαλία

Στερεά Ελλάδα

-13,7%

-9,5%

Πελοπόννησος

Δυτική Μακεδονία

(Μεγαλύτερη μείωση πληθυσμού)

κατέγραψαν ποσοστά απασχόλησης χαμηλότερα του μέσου όρου της Ε.Ε. (70,8%), ενώ στις περισσότερες εξ αυτών τα αντίστοιχα ποσοστά ήταν χαμηλότερα του μέσου όρου της χώρας (63,3%). Ειδικότερα, τα χαμηλότερα ποσοστά απασχόλησης εντοπίζονται στη Θεσσαλία (58,4%) και σε Περιφέρειες της βόρειας Ελλάδας, όπως η Δυτική Μακεδονία (58,7%) και η Ανατολική Μακεδονία - Θράκη (60,5%). Ιδιαίτερα οξυμένο είναι το πρόβλημα της μακροχρόνιας ανεργίας στις Περιφέρειες Ηπείρου, Στερεάς Ελλάδας, Ανατολικής Μακεδονίας - Θράκης και Κεντρικής Μακεδονίας, όπου το 2024 άνω του 60% των ανέργων αναζητούσαν χωρίς επιτυχία θέση εργασίας για πάνω από 12 μήνες. Τα ποσοστά μεταξύ του γυναικείου πληθυσμού στις περιφέρειες αυτές κυμαίνονταν κοντά στο 64%, τιμή διπλάσια του αντίστοιχου ποσοστού στον μέσο όρο της Ε.Ε. Η ένταση του προβλήματος της ανεργίας σε αρκετές Περιφέρειες της χώρας αποτυπώνεται και στο γεγονός ότι αρκετά μεγάλο τμήμα του εργατικού δυναμικού σχετικά υψηλής ειδίκευσης παραμένει χωρίς εργασία. Πιο συγκεκριμένα, το ποσοστό ανεργίας μεταξύ των αποφοίτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης σε Περιφέρειες όπως η Δυτική Μακεδονία (11,8%), η Κεντρική Μακεδονία (11,2%), η Ανατολική Μακεδονία - Θράκη (9,8%) ξεπερνούσε το 2024 αρκετά τον -ήδη υψηλό σε σχέση με την Ε.Ε.- μέσο όρο της χώρας (7,3%). Ενδεικτικό των μεγάλων περιφερειακών ανισοτήτων στη χώρα μας είναι ότι το 2024 στην Περιφέρεια Δυτικής Μακεδονίας το ποσοστό των άνεργων γυναικών που είχαν λάβει πανεπιστημιακή εκπαίδευση (16,3%) ήταν σχεδόν τριπλάσιο του αντίστοιχου

ποσοστού στην Αττική (5,2%) και τέσσερις φορές περίπου υψηλότερο σε σύγκριση με τον μέσο όρο της Ε.Ε. (4,1%). Αντίστοιχα μεγάλες αποκλίσεις καταγράφονται και στα ποσοστά ανεργίας μεταξύ του ανδρικού πληθυσμού υψηλής ειδίκευσης. Για παράδειγμα, στην Κεντρική Μακεδονία και στη Δυτική Ελλάδα το ποσοστό αυτό το 2024 ήταν 9% και 8,8% αντίστοιχα, όταν το ίδιο έτος στην Περιφέρεια Αττικής ήταν 4,9% και στο σύνολο της Ε.Ε. 3,6%. Αποκαλυπτικά των επιπτώσεων που προκάλεσε η περίοδος της πολυκρίσης στο βιοτικό επίπεδο των πολιτών και των εργαζομένων που ζουν στις Περιφέρειες της χώρας είναι τα στοιχεία που δείχνουν τη μεταβολή των μέσων πραγματικών αμοιβών εξαρτημένης εργασίας ανά ώρα απασχόλησης. Διαπιστώνεται ότι συγκριτικά με το 2009 οι Περιφέρειες της χώρας στο σύνολό τους κατέγραψαν το 2022 μείωση αμοιβών που υπερέβαινε το 25%. Η μεγαλύτερη μείωση παρατηρείται στην Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου (-40,3%) και ακολουθούν οι Περιφέρειες Ανατολικής Μακεδονίας - Θράκης (-35,6%), Βορείου Αιγαίου (-35%), Δυτικής Ελλάδας (-30,3%) και Ιονίων Νήσων (-30,1%).

“

Οι πιο φτωχές Περιφέρειες της χώρας, σύμφωνα με τα στοιχεία της έκθεσης του Ινστιτούτου Εργασίας (ΙΝΕ) της ΓΣΕΕ, ήταν το Βόρειο Αιγαίο, η Ήπειρος και η Ανατολική Μακεδονία - Θράκη.

Συνθήκες διαβίωσης Αντανάκλαση των παραπάνω μεταβολών είναι και οι παρατηρούμενες ασυμμετρίες μεταξύ Περιφερειών όσον αφορά βασικούς δείκτες της ποιότητας ζωής των κατοίκων τους. Πολύ υψηλά ποσοστά κινδύνου φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού εντοπίζονται, μεταξύ άλλων, στις Περιφέρειες Ιονίων Νήσων (41,4%), Δυτικής Μακεδονίας (36,3%), Δυτικής Ελλάδας (35,2%), Ανατολικής Μακεδονίας - Θράκης (33,8%), Βορείου Αιγαίου (33,2%) και Πελοποννήσου (32,3%). Αντίθετα, το 2024 κοντά στον εθνικό μέσο όρο της χώρας (26,9%) διαμορφώθηκαν τα αντίστοιχα ποσοστά στην Περιφέρεια Θεσσαλίας (25,8%) και στη Στερεά Ελλάδα (25,7%), ενώ τα λιγότερα επεισόδια φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού εντοπίστηκαν το ίδιο έτος στην Ήπειρο (19,6%), στο Νότιο Αιγαίο (20,3%) και στην Κρήτη (20,7%). Η υψηλότερη σοβαρή υλική και κοινωνική στέρηση ως προς το σύνολο του πληθυσμού εντοπίστηκε στις Περιφέρειες Ιονίων Νήσων (28%), Ανατολικής Μακεδονίας - Θράκης (21,4%), Πελοποννήσου (16%), Δυτικής Ελλάδας (15,8%) και Κεντρικής Μακεδονίας (15,6%). Ποσοστά κοντά στον μέσο όρο της χώρας (14%) εμφάνισαν και οι Περιφέρειες Αττικής (14%), Δυτικής Μακεδονίας (13,3%) και Στερεάς Ελλάδας (12,7%). Αντίθετα, τα χαμηλότερα ποσοστά σοβαρής υλικής και κοινωνικής στέρησης σημειώθηκαν στο Βόρειο Αιγαίο (7,7%), στην Ήπειρο (7,7%), στη Θεσσαλία (7,7%), στο Νότιο Αιγαίο (9,6%) και στην Κρήτη (9,6%). Ενδεικτικά του χαμηλού επιπέδου διαβίωσης σε αρκετές Περιφέρειες της χώρας είναι και τα σχετικά υψηλά ποσοστά πολιτών που αδυνατούν να πραγματοποιήσουν ιατρικές εξετάσεις εξαιτίας οικονομικής στενότητας, μεγάλης λίστας αναμονής ή απόστασης. Σε αντίθεση με την Ε.Ε., το 2024, τόσο στη χώρα μας όσο και στο σύνολο των Περιφερειών της, καταγράφηκε σημαντική άνοδος του ποσοστού αυτού. Η μεγαλύτερη άνοδος σημειώθηκε στις Περιφέρειες Στερεάς Ελλάδας (14,6 ποσοστιαίες μονάδες), Ιονίων Νήσων (12,4 ποσοστιαίες μονάδες), Θεσσαλίας (12,1), Αττικής (11,9) και Νοτίου Αιγαίου (11,2 ποσοστιαίες μονάδες). Οι περιοχές μάλιστα αυτές εμφάνισαν το 2024 και τα υψηλότερα πανελλαδικά ποσοστά πολιτών που αδυνατούν να πραγματοποιήσουν ιατρικές εξετάσεις στο σύνολο του πληθυσμού με ίδια ανάγκη. Πολύ υψηλά είναι όμως τα αντίστοιχα ποσοστά και στο σύνολο των υπόλοιπων Περιφερειών της χώρας, όπως, ενδεικτικά, στο Βόρειο Αιγαίο (21,9%), στην Ήπειρο (21,4%), στην Πελοπόννησο (21%) και στη Δυτική Μακεδονία (21%). Το χαμηλότερο ποσοστό σε περιφερειακό επίπεδο καταγράφηκε το 2024 στην Ανατολική Μακεδονία - Θράκη (16,3%), το οποίο ωστόσο ήταν υψηλότερο κατά 12,7 ποσοστιαίες μονάδες από τον μέσο όρο της Ε.Ε. και 0,7 μονάδας από το αντίστοιχο ποσοστό το 2021

89η ΔΕΘ

53

ΑΡΘΡΟ ●

Πορεία με υπευθυνότητα, αλήθεια και αποτελεσματικότητα Έχουμε μπροστά μας σχεδόν δύο χρόνια για να δρομολογήσουμε ακόμη περισσότερα μόνιμα μέτρα φοροελαφρύνσεων, να δημιουργήσουμε ακόμη περισσότερες θέσεις εργασίας, να διασφαλίσουμε επιπλέον χρήματα και επενδύσεις

Η Παύλος Μαρινάκης Υφυπουργός Παρά τω Πρωθυπουργώ της Ελλάδας, κυβερνητικός εκπρόσωπος

54

89η ΔΕΘ

πολιτική παράδοση των τελευταίων πολλών ετών έχει καταστήσει τη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης αφετηρία για την εκάστοτε κυβέρνηση προκειμένου να ξεδιπλώσει το πολιτικό και οικονομικό της σχέδιο για την επόμενη χρονιά. Οι προσδοκίες των πολιτών, δικαιολογημένα, είναι αυξημένες και η κυβέρνηση οφείλει να αφουγκραστεί τις ανησυχίες τους και να ανταποκριθεί σε αυτές. Ο στόχος της κυβέρνησης σε αυτή τη φετινή 89η ΔΕΘ είναι ένας: Να αυξήσει κι άλλο την πίτα της ανάπτυξης - τόσο ως προς το ΑΕΠ της χώρας συνολικά, όσο και ως προς το κατά κεφαλήν. Να αυξήσουμε με άλλα λόγια το διαθέσιμο εισόδημα των πολιτών, εργαζόμενων και συνταξιούχων, και να εξακολουθήσουμε να μοιράζουμε το πλεόνασμα σε αυτούς που αδικήθηκαν, σε αυτούς που το έχουν μεγαλύτερη ανάγκη, τη μεσαία τάξη, την οικογένεια, τους ευάλωτους. Αυτό κάναμε με σχέδιο και συνέπεια όλα αυτά τα χρόνια, αφού διασφαλίσαμε ότι δεν πρόκειται να διακινδυνεύσουμε τη δημοσιονομική μας προοπτική. Βάλαμε τις βάσεις για την ανάπτυξη με συγκεκριμένες πολιτικές: Αυξήσαμε κατά 35,4% τον κατώτατο μισθό και σχεδόν κατά 30% τον μέσο μισθό από το 2019. Και θα κάνουμε πράξη την υπόσχεσή μας για 950 ευρώ κατώτατο μισθό και 1.500 ευρώ μέσο μισθό έως το 2027. Μειώσαμε 72 έμμεσους και άμεσους φόρους, ανακουφίζοντας τους πολίτες -εργαζόμενους και επιχειρήσεις- από σημαντικά βάρη. Μειώσαμε την ανεργία στο 8,7%, οδηγώντας τη σε χαμηλό των τελευταίων 17 ετών - έχουμε το χαμηλότερο ποσοστό από το 2008. Με συνεχείς ελέγχους, περιορίσαμε δραστικά την αιμορραγία στα κρατικά ταμεία λόγω μαύρου χρήματος και φοροδιαφυγής.

Αναβαθμίσαμε το ψηφιακό κράτος, θέτοντας μια ισχυρότατη δικλίδα ασφαλείας στα φαινόμενα διαφθοράς στις συναλλαγές κράτους-πολίτη. Πετύχαμε ανάπτυξη σχεδόν διπλάσια από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης και μειώσαμε το δημόσιο χρέος κατά περίπου 40 ποσοστιαίες μονάδες. Η υπεραπόδοση της ελληνικής οικονομίας εξασφάλισε υψηλά πρωτογενή πλεονάσματα, ενώ μας χάρισε την επενδυτική βαθμίδα από τους κορυφαίους οίκους αξιολόγησης. Δημιουργήσαμε ένα περιβάλλον φιλικό για επενδύσεις, προσελκύοντας εταιρείες-κολοσσούς στη χώρα μας, η οποία καθίσταται ελκυστικός επενδυτικός προορισμός. Ταυτόχρονα όχι μόνο ανακόψαμε το brain drain, αλλά κατορθώσαμε να επιστρέψουν στην πατρίδα μας πάνω από 350.000 από τους 680.000 που είχαν φύγει από τη χώρα τα προηγούμενα χρόνια. Χάρη σε αυτές τις πολιτικές μας, η Ελλάδα βγήκε από τον χάρτη της οικονομικής απομόνωσης. Αυτές οι πολιτικές είχαν ως αποτέλεσμα να δημιουργηθούν πάνω από 500.000 νέες και πιο καλοπληρωμένες θέσεις εργασίας. Αυτή η εξέλιξη είναι διπλά θετική: Πρώτον, οι μέχρι πρότινος άνεργοι βρήκαν δουλειά, με ό,τι αυτό συνεπάγεται κοινωνικά και οικονομικά για εκείνους και τις οικογένειές τους. Και, δεύτερον, οι νέες αυτές θέσεις εργασίας φέρνουν περισσότερα έσοδα στο κράτος, καθώς οι άνεργοι γίνονται

Οι εποχές που τα κόμματα έταζαν λεφτά που δεν υπάρχουν παρήλθαν ανεπιστρεπτί. Οφείλουν να εξηγούν με σαφήνεια από πού θα τα βρουν για όσα εξαγγέλλουν.

εργαζόμενοι και, αντί να πληρώνονται με επίδομα ανεργίας, πληρώνουν φόρους και εισφορές, λόγω της νέας τους δουλειάς. Αυτά τα επιπλέον έσοδα η κυβέρνηση τα μετουσιώνει σε πολιτικές με στοχευμένα μέτρα με μόνιμο χαρακτήρα. Κανείς αντικειμενικός παρατηρητής δεν αμφισβητεί τα μεγάλα βήματα προόδου που έχουν συντελεστεί τα τελευταία έξι χρόνια στη χώρα. Παράλληλα, όμως, ουδείς μπορεί να παραγνωρίσει ότι ακόμα σημαντικό ποσοστό των συμπολιτών μας αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα κυρίως λόγω του αυξημένου κόστους ζωής. Ένας εύκολος, κοντόθωρος τρόπος προσέγγισης αυτής της πραγματικότητας είναι αυτός του λαϊκισμού που ακολουθούν τα κόμματα της αντιπολίτευσης: Να τάξεις ακόμη και όσα δεν γίνεται να πραγματοποιήσεις για να γίνεις αρεστός, αλλά στην ουσία κοροϊδεύοντας συνειδητά τους πολίτες, οι οποίοι στο τέλος θα κληθούν να πληρώσουν και πάλι τα σπασμένα. Και, σε κάθε περίπτωση, οι εποχές που τα κόμματα έταζαν λεφτά που δεν υπάρχουν παρήλθαν ανεπιστρεπτί. Οφείλουν να εξηγούν με σαφήνεια από πού θα τα βρουν για όσα εξαγγέλλουν. Ο άλλος δρόμος, της υπευθυνότητας, της αλήθειας αλλά και της αποτελεσματικότητας, είναι αυτός που ακολουθεί η κυβέρνηση και ο πρωθυπουργός. Έχουμε μπροστά μας σχεδόν δύο χρόνια για να δρομολογήσουμε ακόμη περισσότερα μόνιμα μέτρα φοροελαφρύνσεων, να δημιουργήσουμε ακόμη περισσότερες θέσεις εργασίας, να διασφαλίσουμε επιπλέον χρήματα και επενδύσεις, ώστε να επιστρέψουμε πίσω σε όσους δοκιμάζονται -τη μεσαία τάξη, τις οικογένειες, τους ευάλωτους- όσα στερήθηκαν. Αυτόν τον δρόμο θα δείξει ο Κυριάκος Μητοτάκης στη ΔΕΘ και αυτόν θα επιβραβεύσουν και πάλι οι πολίτες.

ΑΡΘΡΟ ●

Οι προκλήσεις για τις ελληνικές ΜμΕ στην εποχή της ΑΙ Οι ταχύτατες εξελίξεις στην τεχνολογία καθιστούν επιτακτικό τον ψηφιακό μετασχηματισμό των μικρομεσαίων επιχειρήσεων για να αποκτήσουν ανταγωνιστικό πλεονέκτημα στο ολοένα πιο απαιτητικό τοπίο. Θεμελιώδης προϋπόθεση, η διαμόρφωση ενός υποστηρικτικού χρηματοδοτικού περιβάλλοντος

Α

Γιώργος Καββαθάς Πρόεδρος της Γενικής Συνομοσπονδίας Επαγγελματιών Βιοτεχνών και Εμπόρων Ελλάδας (ΓΣΕΒΕΕ)

56

89η ΔΕΘ

ποτελεί πλέον κοινό τόπο πως η Τεχνητή Νοημοσύνη στο άμεσο μέλλον πρόκειται να αναδειχθεί σε κρίσιμο παράγοντα για την σαναπτυξιακή πορεία των μικρομεσαίων επιχειρήσεων. Οι ραγδαίες εξελίξεις στον τεχνολογικό τομέα θα καθιστούν επιτακτική ανάγκη για τις επιχειρήσεις να προσαρμοστούν και να αξιοποιήσουν τη δύναμή της για να παραμείνουν ανταγωνιστικές στη σημερινή ταχύτατα μεταβαλλόμενη αγορά. Σύμφωνα με μελέτη του Ινστιτούτου Μικρών Επιχειρήσεων της Γενικής Συνομοσπονδίας Επαγγελματιών Βιοτεχνών και Εμπόρων Ελλάδας (ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ), η σημασία της Τεχνητής Νοημοσύνης έγκειται στην ικανότητά της να αυτοματοποιεί διαδικασίες, να αναλύει τεράστιες ποσότητες δεδομένων και να παρέχει πολύτιμες πληροφορίες, οδηγώντας τελικά σε βελτιωμένη λήψη αποφάσεων και βελτιωμένη αποδοτικότητα για τις μικρομεσαίες. Με την αξιοποίηση των τεχνολογιών οι μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις, αλλά ακόμα και οι πολύ μικρές μπορούν να βελτιστοποιήσουν τη ροή εργασιών τους, να αυξήσουν την παραγωγικότητά τους και να αποκτήσουν ανταγωνιστικό πλεονέκτημα στο ολοένα πιο σύνθετο και απαιτητικό ψηφιακό τοπίο. Πολλαπλά αιτήματα θα μπορούσαν να αντιμετωπιστούν ταυτόχρονα, απαντώντας στα ερωτήματα των πελατών χωρίς χρόνο αναμονής. Σε περίπτωση σύνθετων αιτημάτων, τα εργαλεία ΑΙ μπορούν να αναλύουν τις συνομιλίες και να τις ανακατευθύνουν σε εργαζομένους, παρέχοντάς τους παράλληλα τις απαραίτητες πληροφορίες, εξοικονομώντας πολύτιμο χρόνο. Στην Ελλάδα, ο βαθμός διείσδυσης της Τεχνητής Νοημοσύνης και η ενσωμάτωση των αντίστοιχων εργαλείων της στις μικρές και πολύ μικρές επιχειρήσεις, που ανήκουν στους «παραδοσιακούς» μη-τεχνολογικούς κλάδους, είναι δυστυχώς ιδιαίτερα περιορισμένος. Σύμφωνα με στοιχεία του ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ, η αξιοποίηση της Τεχνικής Νοημοσύνης παραμένει χαμηλή, με μόλις το 3% των επιχειρήσεων να αξιοποιεί

λύσεις της, έναντι 45% παγκοσμίως. Μάλιστα, το 2022, στην ετήσια έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τον δείκτη ψηφιακής οικονομίας και κοινωνίας (DESI) αναφερόταν πως η Ελλάδα κατατάσσεται 22η στην Ε.Ε. όσον αφορά την ενσωμάτωση της ψηφιακής τεχνολογίας στις επιχειρηματικές δραστηριότητες. Μόνο το 39% των ΜμΕ παρουσίαζαν τουλάχιστον βασικό επίπεδο ψηφιακής έντασης, έναντι 55% που ήταν ο μέσος όρος της Ε.Ε. Μολονότι το 20% των μικρομεσαίων στην Ελλάδα αξιοποιεί τις ευκαιρίες που προσφέρει τουλάχιστον το ηλεκτρονικό εμπόριο (πάνω από τον μέσο όρο της Ε.Ε. που είναι 18%), μόνο το 7% πραγματοποιεί διαδικτυακές πωλήσεις σε διασυνοριακό επίπεδο (μέσος όρος της Ε.Ε.: 9%), ενώ οι επιδόσεις για τις μικρομεσαίες στην Ελλάδα είναι πολύ χαμηλότερες (Εθνικός δείκτης DESI 4%) από τον μέσο όρο της Ε.Ε. (Ε.Ε.: Δείκτης DESI 8%) όσον αφορά τη χρήση του υπολογιστικού νέφους και της Τεχνητής Νοημοσύνης. Στην έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής του 2024 για την ψηφιακή δεκαετία, που αναφέρεται στην ψηφιοποίηση των ΜμΕ, για την Ελλάδα σημειώνεται πως «οι ελληνικές μικρομεσαίες έχουν σχετικά μέτριο επίπεδο καινοτομίας και χαμηλό επίπεδο ψηφιακής ωριμότητας. Το 2023, μόνο το 43,3% των ΜμΕ είχαν τουλάχιστον ένα βασικό επίπεδο ψηφιακής έντασης, κάτω από τον μέσο όρο της Ε.Ε. (57,7%)». Σύμφωνα με τα στοιχεία που συχνά επικαλούνται οι τράπεζες, από τις περίπου 850.000 επιχειρήσεις μόλις 65.000 περίπου πληρούν τα κριτήρια για τραπεζικό δανεισμό, με τις υπό-

Στην έκθεση της Ε.Ε. του 2024 για την ψηφιακή δεκαετία σημειώνεται πως «οι ελληνικές μικρομεσαίες έχουν σχετικά μέτριο επίπεδο καινοτομίας και χαμηλό επίπεδο ψηφιακής ωριμότητας».

λοιπες μικρές και πολύ μικρές επιχειρήσεις και ελεύθερους επαγγελματίες να βρίσκονται εκτός του τραπεζικού συστήματος. Μάλιστα, στοιχεία του ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ δείχνουν ότι οι περισσότερες επενδύσεις μικρομεσαίων επιχειρήσεων τη χρονιά που πέρασε ήταν μικρής κλίμακας και σίγουρα δεν μπόρεσαν να καλύψουν τις ανάγκες των επιχειρήσεων στην κατεύθυνση του ψηφιακού μετασχηματισμού τους και της υιοθέτησης εφαρμογών ΑΙ. Ενδεικτικό είναι ότι για πάνω από τις μισές επιχειρήσεις το ύψος της επένδυσης ήταν έως 5.000 ευρώ, ενώ το ποσοστό εκείνων που χρηματοδότησαν τις επενδύσεις τους με ίδια κεφάλαια ξεπέρασε το 80%. Όμως, στις αλλαγές που πραγματοποιούνται στον παγκόσμιο οικονομικό χάρτη οι μικρές επιχειρήσεις δεν μπορούν να συνεχίσουν μόνες τους την προσπάθεια για τον ψηφιακό μετασχηματισμό τους. Χρειάζεται λοιπόν μια νέα προσέγγιση, που θα θέτει μεταξύ άλλων ως προτεραιότητα τη στήριξη της ρευστότητάς τους ώστε να μπορέσουν να ανταποκριθούν στις νέες προκλήσεις. Η κυβέρνηση οφείλει να μεριμνήσει και να δημιουργήσει άμεσα εκείνες τις προοπτικές ανάπτυξης που απαιτούνται για τη μικρομεσαία επιχειρηματικότητα. Η διαπίστωση ότι ο «ψηφιακός μετασχηματισμός» δεν αποτελεί μια αυτόματη διαδικασία για την πλειονότητα των μικρών επιχειρήσεων αναδεικνύει την ανάγκη σχηματοποίησης εξελιγμένων πολιτικών ψηφιακής ανάπτυξης μέσα και από τη συνδυαστική αξιοποίηση των νέων χρηματοδοτικών εργαλείων (π.χ. Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας). Η διαμόρφωση ενός υποστηρικτικού χρηματοδοτικού περιβάλλοντος αποτελεί θεμελιώδη προϋπόθεση ψηφιακής μετάβασης για τις μικρές επιχειρήσεις. Οι οικονομικοί πόροι θα μπορούσαν να εξευρεθούν μέσα από τον μηχανισμό Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, το «Εταιρικό Σύμφωνο Περιφερειακής Ανάπτυξης 2021-2027» (ΕΣΠΑ 2021-2027), ενώ κάθε επιπλέον πηγή χρηματοδότησης από πιθανά νέα, υπό σύσταση ευρωπαϊκά ταμεία μπορεί να είναι καθοριστική.

ΑΡΘΡΟ ●

Ζητούμενο η επιβίωση για μεγάλη μερίδα των επιχειρήσεων Μια νέα αρχή περιμένουν να ακούσουν από το βήμα της ΔΕΘ οι επιχειρήσεις, ειδικά οι μικρότερες, καθώς οι αυξανόμενες υποχρεώσεις δημιουργούν ασφυκτικές πιέσεις

Μ Σταύρος Καφούνης Πρόεδρος της Ελληνικής Συνομοσπονδίας Εμπορίου και Επιχειρηματικότητας (ΕΣΕΕ)

58

89η ΔΕΘ

πορεί η 89η ΔΕΘ και η αναμενόμενη εξαγγελία μέτρων ελάφρυνσης των φορολογουμένων να είναι προ των πυλών, ωστόσο αποτελεί κοινή διαπίστωση πως η διαμορφούμενη κατάσταση για το εγχώριο επιχειρείν βαίνει συνεχώς επιδεινούμενη από χρόνο σε χρόνο. Ειδικά για τις μικρότερες εμπορικές επιχειρήσεις, με ισχνούς τζίρους και εξαϋλωμένη ρευστότητα, οι φορολογικές/ψηφιακές/ διοικητικές & γραφειοκρατικές /ασφαλιστικές/τραπεζικές υποχρεώσεις έχουν διογκωθεί σε τέτοιο βαθμό, που δεν είναι υπερβολή να ειπωθεί πως για αρκετές από αυτές η επιβίωσή τους ακόμη και για το τρέχον έτος μοιάζει εξαιρετικά αβέβαιη. Οι ολοένα και αυξανόμενες φορολογικές επιβαρύνσεις συνιστούν ένα από τα σημαντικότερα και ταυτόχρονα δυσεπίλυτα προβλήματα που απομυζούν συνεχώς πολύτιμους πόρους από την εγχώρια επιχειρηματικότητα. Η θεσμοθέτηση του τεκμαρτού τρόπου υπολογισμού των εισοδημάτων των ατομικών επιχειρήσεων, οι απορρέουσες από τον αναγκαστικό ψηφιακό μετασχηματισμό των επιχειρήσεων αυξημένες οικονομικές υποχρεώσεις, αλλά και το ασφυκτικότερο χρονικό πλαίσιο διευθέτησης πληθώρας φορολογικών διατάξεων, αποτελούν τις τελευταίες σχετικά προκλήσεις στις οποίες καλούνται να αντεπεξέλθουν οι επιχειρήσεις. Ο εφαρμοζόμενος για δεύτερο συναπτό έτος τεκμαρτός τρόπος φορολόγησης των κερδών μιας ατομικής επιχείρησης καταστρατηγεί την έννοια της φορολογικής δικαιοσύνης, από τη στιγμή που ο επιχειρηματίας δεν φορολογείται για πραγματικά αλλά υποθετικά εισοδήματα, παράμετρος που από μόνη της καταδεικνύει την ανεπάρκεια των φοροελεγκτικών μηχανισμών στον εντοπισμό και περιορισμό της φοροδιαφυγής. Έτι περαιτέρω,

Το κόστος ψηφιακού μετασχηματισμού των επιχειρήσεων και η επακόλουθη ψηφιακή γραφειοκρατία έχουν επιφέρει καίριο πλήγμα στη ρευστότητα χιλιάδων επιχειρήσεων.

ανούσιες και ανορθολογικές διατάξεις, όπως τα έτη λειτουργίας της επιχείρησης, η απασχόληση ή μη προσωπικού κ.ά. καθιστούν το νέο φορολογικό σύστημα των ατομικών επιχειρήσεων πιο άδικο και κυρίως πιο ασαφές. Το διογκούμενο όμως το τελευταίο χρονικό διάστημα κόστος ψηφιακού μετασχηματισμού των επιχειρήσεων και η επακόλουθη ψηφιακή γραφειοκρατία έχουν επιφέρει καίριο πλήγμα στη ρευστότητα χιλιάδων εμπορικών επιχειρήσεων. Η υποχρεωτική διασύνδεση POS και ταμειακών συστημάτων, η επικείμενη υποχρεωτικότητα της ηλεκτρονικής τιμολόγησης και η καθολική υποχρέωση αποδοχής των άμεσων πληρωμών μέσω του συστήματος IRIS υποτίθεται πως έλαβαν χώρα με απώτερο στόχο τη διευκόλυνση και ελάφρυνση των επιχειρήσεων. Στην πράξη, ωστόσο, αποδεικνύεται το ακριβώς αντίθετο, με την υποχρεωτική ανάθεση της έκδοσης ηλεκτρονικών τιμολογίων σε παρόχους, τις συνεχώς προκύπτουσες άμεσες ή έμμεσες οικονομικές επιβαρύνσεις για τη συντήρηση ή διασύνδεση των τερματικών αποδοχής πληρωμών (POS/τράπεζες) και τη σε τακτική βάση επιβολή προστίμων, λόγω παρέλευσης καταληκτικών ημερομηνιών, να αποδεικνύουν του λόγου το αληθές. Εάν στα παραπάνω προστεθεί η μη βούληση κατάργησης του τέλους επιτηδεύματος των νομικών προσώπων, κατ’ αντιστοιχία των όσων ισχύουν πλέον και για τα φυσικά/ατομικές επιχειρήσεις, όπως και η αυστηροποίηση

του μέχρι πρότινος καθεστώτος σε βασικούς πυλώνες της φορολογικής πολιτικής, όπως ο Κώδικας ΦΠΑ, ο Κώδικας Φορολογικής Διαδικασίας (ΚΦΔ) και ο Κώδικας Φορολογίας Εισοδήματος (ΚΦΕ), οι αναμενόμενες παροχές/φοροελαφρύνσεις της 89ης ΔΕΘ μοιάζουν με σταγόνα στον ωκεανό, μπροστά στις μεγαλύτερες νέες επιβαρύνσεις. Εξίσου όμως σημαντικές κρίνονται και οι προκλήσεις σε ασφαλιστικά ζητήματα που πρέπει να αντιπαρέλθουν οι μη μισθωτοί του πρώην ΟΑΕΕ. Με τις ληξιπρόθεσμες οφειλές να βρίσκονται ένα βήμα πριν από τα 14 δισ. ευρώ (13,93 δισ. στα τέλη Μαρτίου 2025), επανέρχεται στο προσκήνιο το μείζον ζήτημα των ασύμμετρων επιβαρύνσεων που υφίστανται χιλιάδες εμπορικές επιχειρήσεις, εξαιτίας των συνεχών και χωρίς την πρόβλεψη ενός ανώτατου προστατευτικού ορίου ανατοκισμών των χρεών. Τα δημοσιευθέντα στοιχεία του ΚΕΑΟ για το πρώτο τρίμηνο του τρέχοντος έτους, που αφορούν το σύνολο των οφειλετών και όχι μεμονωμένα τον πρώην ΟΑΕΕ, είναι ενδεικτικά της ραγδαίας και ανεξέλεγκτης διόγκωσης του χρέους. Από τις μεταφερόμενες στο ΚΕΑΟ οφειλές, ύψους 49,73 δισ. ευρώ, τα 20,03 δισ., δηλαδή το 40,3%, είναι πρόσθετα τέλη και μόνο το 59,7% θεωρείται ως βασική οφειλή. Ο πλέον όμως καθοριστικός για την επιβίωση και περαιτέρω ανάπτυξη των επιχειρήσεων παράγοντας που θα καθορίσει εν πολλοίς το μέλλον τους, εκείνος της ρευστότητας, εξακολουθεί να βρίσκεται υπό διαρκή πίεση. Με την πρόσβαση στον τραπεζικό δανεισμό να αποτελεί άγνωστη λέξη και τις επιβαλλόμενες προμήθειες/χρεώσεις, τόσο για την παροχή χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών όσο και για τη χρήση του δικτύου ATMs, να διαμορφώνονται σε εξωπραγματικά υψηλά επίπεδα -ιδίως για τα νομικά πρόσωπα/εταιρείες- το μέλλον διαγράφεται ζοφερό. Ένα τελευταίο ανάχωμα στη διαρκώς συρρικνούμενη ρευστότητα θα μπορούσε να αποτελέσει ο ήδη θεσπισθείς προοδευτικά αυξανόμενος ακατάσχετος λογαριασμός των επιχειρήσεων (ν. 4611/2019), ο οποίος όμως με τον τρόπο που εφαρμόζεται σήμερα και κυρίως χωρίς διάκριση μεταξύ ιδιωτών, φυσικών προσώπων που ασκούν επιχειρηματική δραστηριότητα και νομικών προσώπων/ εταιρειών είναι στην πράξη άνευ ουσίας και μηδαμινής χρησιμότητας. Η προσαύξηση του προστατευόμενου από κατασχέσεις ορίου καταθέσεων, τόσο για φυσικά όσο και νομικά πρόσωπα, αναλόγως της επιδεικνυόμενης συνέπειας στην αποπληρωμή ρυθμισμένων οφειλών, θα μπορούσε να προσδώσει μεγαλύτερη άνεση στις επιχειρήσεις για την αμεσότερη διευθέτηση των πάγιων υποχρεώσεών τους.

ΡΕΠΟΡΤΑΖ ●

ΠΌΛΟΣ ΈΛΞΗΣ OI ΕΛΛΗΝΙΚΟΙ ΠΡΟΟΡΙΣΜΟΙ ΓΙΑ ΤΑ ΜΕΓΑΛΑ ΒRANDS

Κωνσταντίνος Παλαιολόγος: Το 2024, τα ξενοδοχεία τεσσάρων αστέρων στη χώρα μας απέσπασαν μερίδιο αγοράς περίπου 44%, τα πέντε αστέρων 40% και τα τριών αστέρων 16%.

Με τα έσοδα των ξενοδοχείων πέντε, τεσσάρων και τριών αστέρων να καταγράφουν μέσο ετήσιο ρυθμό αύξησης 26% την περίοδο 2021-2024, η ICAP CRIF χαρακτηρίζει σε μελέτη της εξαιρετικό το momentum για νέες τουριστικές επενδύσεις στη χώρα μας Της Βάσως Βεγίρη vvegiri@naftemporiki.gr

Σ

60

ε 12,7%, που «μεταφράζεται» σε 30,2 δισ. ευρώ, εκτιμάται η άμεση συνεισφορά του ελληνικού τουρισμού στη διαμόρφωση του ΑΕΠ της χώρας ως ποσοστό επί του ΑΕΠ για το 2024 και σε περίπου 31% η έμμεση, σύμφωνα με την πρόσφατη κλαδική μελέτη της ICAP CRIF για τον ξενοδοχειακό κλάδο και τη συνεισφορά του στην εθνική οικονομία. Βασικό συμπέρασμα της μελέτης είναι επίσης ότι το momentum για επενδύσεις είναι εξαιρετικό και ότι η Ελλάδα αποτελεί πλέον όντως σημαντικό πόλο έλξης για νέες τουριστικές επενδύσεις. Αναλυτικότερα, μετά την κάμψη που εμφάνισαν οι συνολικές διανυκτερεύσεις στα διάφορα ξενοδοχειακά καταλύματα της χώρας το 2020, από το 2021 καταγράφουν ανάκαμψη, ενώ το 2024 ανήλθαν σε σχεδόν 117 εκατ. (αύξηση 3,9%). Οι αλλοδαποί τουρίστες εξακολουθούν να αποτελούν τη βασικότερη κατηγορία πελατών των ξενοδοχείων της χώρας, καθώς αντιπροσωπεύουν το 85% των συνολικών διανυκτερεύσεων για το 2024.

Μελετών της ICAP CRIF, o οποίος και επιμελήθηκε την εν λόγω μελέτη, από το 2013 και μετά το συνολικό μέγεθος αγοράς (έσοδα) των ξενοδοχειακών επιχειρήσεων πέντε, τεσσάρων και τριών αστέρων κινείται ανοδικά, καταγράφοντας μέσο ετήσιο ρυθμό αύξησης της τάξης του 8% την περίοδο 2013-2019, ως αποτέλεσμα και της συνεχούς αύξησης της τουριστικής κίνησης προς τη χώρα μας. Η εικόνα, ωστόσο, ανατράπηκε δραματικά το 2020, λόγω της πανδημίας, με αποτέλεσμα το μέγεθος της αγοράς να υποχωρήσει σε ποσοστό άνω του 70% σε σχέση με το 2019. Σημαντική ανάκαμψη καταγράφεται από το 2021 και μετά, με μέσο ετήσιο ρυθμό αύξησης 26% την περίοδο 20212024. Αξιοσημείωτο είναι το γεγονός ότι ο ξενοδοχειακός κλάδος πέτυχε το «rebound» το 2022, καθώς το συνολικό μέγεθος αγοράς ξεπέρασε κατά πολύ το επί-

Τα μεγέθη της αγοράς Σύμφωνα με τον Κωνσταντίνο Παλαιόλογο, Senior Consultant της Διεύθυνσης Οικονομικών - Κλαδικών

Ο συνολικός αριθμός ξενοδοχειακών κλινών ανά την ελληνική επικράτεια ανήλθε σε 894.854 την περσινή χρονιά.

89η ΔΕΘ

“

πεδο μεγέθους του 2019 (προ πανδημίας). Το 2024, τα ξενοδοχεία τεσσάρων αστέρων απέσπασαν το μεγαλύτερο μερίδιο στη συνολική αξία της εξεταζόμενης ξενοδοχειακής αγοράς, αντιπροσωπεύοντας περίπου το 44%. Ακολουθούν τα ξενοδοχεία πέντε αστέρων με μερίδιο 40% και τα τριών αστέρων με 16%. Στο πλαίσιο της μελέτης πραγματοποιήθηκε χρηματοοικονομική ανάλυση των επιχειρήσεων του κλάδου βάσει επιλεγμένων αριθμοδεικτών για την πενταετία 2019-2023. Επίσης, συντάχθηκε ομαδοποιημένος ισολογισμός, βάσει αντιπροσωπευτικού δείγματος 94 εταιρειών του κλάδου, για τη διετία 2022-2023. Από την ανάλυση του ομαδοποιημένου ισολογισμού προέκυψαν τα εξής: Ο συνολικός κύκλος εργασιών αυξήθηκε κατά 11,5% το 2023 σε σχέση με το 2022, ενώ τα μικτά κέρδη κατέγραψαν άνοδο κατά 13,8%. Τα λειτουργικά αποτελέσματα υποχώρησαν κατά 18,2% την ίδια περίοδο, λόγω μείωσης των προμηθειών. Τα κέρδη προ φόρων, επίσης, μειώθηκαν κατά 21,4%, ενώ τα ΕBITDA των επιχειρήσεων μειώθηκαν με μικρότερο ρυθμό (3,3%). Από τις 94 επιχειρήσεις που συμπεριελήφθησαν στο δείγμα, οι 80 ήταν κερδοφόρες το 2023 (ποσοστό 85,1%), ενώ το 2022 οι κερδοφόρες ήταν 83 (88,3%).

Σύμφωνα με τη σχετική μελέτη, το 2024 καταγράφηκαν 10.104 ξενοδοχειακές μονάδες σε ολόκληρη τη χώρα, έναντι 9.732 το 2010.

Ξενοδοχειακές υποδομές Σύμφωνα, επίσης, με τα στοιχεία του Ξενοδοχειακού Επιμελητηρίου, το 2024 καταγράφηκαν σε ολόκληρη τη χώρα 10.104 ξενοδοχειακές μονάδες έναντι 9.732 μονάδων το 2010 (σωρευτική αύξηση 3,8%). Σχετικά με την κατανομή του ξενοδοχειακού δυναμικού ανά κατηγορία, τα περισσότερα είναι ξενοδοχεία δύο αστέρων, ο αριθμός των οποίων ανήλθε πέρυσι σε 3.251 (μερίδιο 32,2% επί του συνόλου). Ο συνολικός αριθμός των ξενοδοχειακών κλινών διαμορφώθηκε σε 894.854 το 2024. Αναφορικά με τη γεωγραφική κατανομή αυτών, με βάση τα περσινά στοιχεία, στην Περιφέρεια του Νοτίου Αιγαίου καταγράφηκαν 239.047 κλίνες (μερίδιο 26,7%) και ακολουθεί η Κρήτη με 196.877 κλίνες (μερίδιο 22%). Όσον αφορά την κατανομή ανά κατηγορία ξενοδοχείου, στην Περιφέρεια του Νοτίου Αιγαίου βρίσκονταν οι περισσότερες κλίνες πέντε αστέρων για το 2024 (μερίδιο 34,3% επί του συνόλου των κλινών 5*). Στην ίδια Περιφέρεια βρίσκονται και οι περισσότερες κλίνες τεσσάρων αστέρων με μερίδιο 30,2% επί του συνόλου των κλινών της ίδιας κατηγορίας. Οι μεγαλύτεροι ελληνικοί ξενοδοχειακοί όμιλοι (21 συνολικά) ελέγχουν 165 ξενοδοχεία και περισσότερες

από 60.000 κλίνες. Από την πλευρά των ξένων ξενοδοχειακών ομίλων - brands, εκτιμάται ότι 230 ξενοδοχεία ανήκουν ή βρίσκονται υπό τη διαχείριση αυτών.

δισ. ευρώ η άμεση συνεισφορά του τουρισμού στη διαμόρφωση του ελληνικού ΑΕΠ για το 2024

των κλινών σε ξενοδοχεία πέντε αστέρων καταγράφεται στην Περιφέρεια του Νοτίου Αιγαίου

Προοπτικές και προκλήσεις Τα συνεχή deals στον κλάδο της φιλοξενίας, όπως τονίζεται στη μελέτη, καταδεικνύουν ότι η Ελλάδα αποτελεί πλέον σημαντικό πόλο έλξης για νέες τουριστικές επενδύσεις, έχοντας ήδη προσελκύσει μεγάλα brands στο προσφερόμενο τουριστικό της χαρτοφυλάκιο, ενδεικτικό της δυναμικής που έχει αναπτυχθεί τα τελευταία χρόνια γύρω από τους ελληνικούς προορισμούς. Το momentum για επενδύσεις είναι εξαιρετικό και σε αυτό συμφωνούν τόσο Έλληνες επιχειρηματίες όσο και επιχειρηματίες από την αλλοδαπή. Παράλληλα, όπως επισημαίνουν οι μελετητές, δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι η θωράκιση αλλά και η ενίσχυση του ελληνικού τουρισμού πρέπει να αποτελέσουν πρωταρχικό μέλημα τόσο για την πολιτεία όσο και για τους ίδιους τους επιχειρηματίες του κλάδου, όπως και ότι στο άμεσο μέλλον χρειάζεται ακόμη καλύτερη διαχείριση προκειμένου να επιτευχθεί καλύτερη διασπορά του τουρισμού, τόσο γεωγραφική όσο και χρονική

89η ΔΕΘ

61

ΑΡΘΡΟ ●

Ρεαλιστικές προτάσεις ενίσχυσης του επιχειρείν Τα εννέα σημεία που διατρέχουν όλο το φάσμα των προτεραιοτήτων που θέτει η επιχειρηματική κοινότητα ώστε να υπηρετήσει με αποτελεσματικότητα το νέο παραγωγικό μοντέλο της χώρας

Η Γιάννης Βουτσινάς Πρόεδρος της Κεντρικής Ένωσης Επιμελητηρίων Ελλάδας (ΚΕΕΕ)

64

89η ΔΕΘ

Διεθνής Έκθεση Θεσσαλονίκης αποτελεί διαχρονικά έναν κορυφαίο θεσμό για την οικονομική και επιχειρηματική ζωή της χώρας. Εν όψει της 89ης διοργάνωσης, η Κεντρική Ένωση Επιμελητηρίων Ελλάδας (ΚΕΕΕ) καταθέτει ένα συνεκτικό και ρεαλιστικό πλαίσιο προτάσεων, με στόχο την ενίσχυση της επιχειρηματικότητας, την τόνωση της ανταγωνιστικότητας και τη διαμόρφωση συνθηκών βιώσιμης και ισόρροπης ανάπτυξης. Σε ένα διεθνές περιβάλλον που χαρακτηρίζεται από αυξημένη αστάθεια και αβεβαιότητα, οι ελληνικές επιχειρήσεις καλούνται να επιδείξουν ανθεκτικότητα, ευελιξία και προσαρμοστικότητα. Η ΚΕΕΕ επισημαίνει την ανάγκη για στοχευμένες παρεμβάσεις, οι οποίες θα ενισχύσουν την ψηφιακή μετάβαση -ιδίως των μικρομεσαίων επιχειρήσεων- και θα αντιμετωπίσουν διαχρονικές προκλήσεις που επιβαρύνουν τη λειτουργία τους. Το νέο παραγωγικό μοντέλο της χώρας εστιάζει σε τέσσερις στρατηγικούς πυλώνες:  Ψηφιακή μετάβαση: Ενίσχυση των ψηφιακών υποδομών, προώθηση του ηλεκτρονικού εμπορίου και αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης.  Πράσινη οικονομία: Επενδύσεις σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, βιώσιμες γεωργικές πρακτικές και ενεργειακή αποδοτικότητα.  Εξωστρέφεια: Στήριξη του εξαγωγικού προσανατολισμού και ενίσχυση της δικτύωσης σε διεθνείς αγορές.  Καινοτομία: Διασύνδεση με την ακαδημαϊκή και ερευνητική κοινότητα, ανάπτυξη οικοσυστημάτων νεοφυών επιχειρήσεων. Στο πλαίσιο αυτό, οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις, οι οποίες συνδυάζουν ευελιξία, τοπική γνώση και προσαρμοστικότητα, μπορούν να αποτελέσουν βασικούς φορείς υλοποίησης της μετάβασης, υπό την προϋπόθεση ότι θα προχωρήσουν σε στρατηγικό ανασχεδιασμό, ψηφιακή και τεχνολογική αναβάθμιση, καθώς και θα αποκτήσουν πρόσβαση σε εξειδικευμένα χρηματοδοτικά εργαλεία και υποστηρικτι-

κούς μηχανισμούς. Για την επίτευξη των παραπάνω στόχων, η πολιτεία οφείλει να υιοθετήσει άμεσα πολιτικές που θα συμβάλουν:  στη βελτίωση της αγοράς εργασίας  στην αναμόρφωση του φορολογικού πλαισίου με όρους δικαιοσύνης και ισοτιμίας.  στην ανάδειξη της νησιωτικότητας και της περιφερειακής επιχειρηματικότητας  στην ενίσχυση της πρόσβασης στη χρηματοδότηση για όλες τις επιχειρήσεις, ανεξαρτήτως μεγέθους και γεωγραφικής θέσης  στην άρση των γραφειοκρατικών εμποδίων που αναστέλλουν την επιχειρηματική δραστηριότητα. Οι κύριες θέσεις της ΚΕΕΕ συνοψίζονται σε εννέα σημεία, τα οποία διατρέχουν όλο το φάσμα των προτεραιοτήτων που θέτει η επιχειρηματική κοινότητα για το μέλλον της. Ειδικότερα, οι θέσεις αυτές έχουν ως εξής: 1. Εθνικό Σχέδιο Ανάπτυξης και Δομικές Μεταρρυθμίσεις: Απαιτείται ένα μακρόπνοο εθνικό σχέδιο ανάπτυξης, το οποίο θα αξιοποιεί τα συγκριτικά πλεονεκτήματα της χώρας, με έμφαση στην καινοτομία, τη βιομηχανία υψηλής προστιθέμενης αξίας και τη λειτουργική σύνδεση της αγροτικής παραγωγής με τη βιομηχανία τροφίμων.

2. Φορολογική Αναμόρφωση και Δημοσιονομικά Κίνητρα: Προτείνεται η μείωση των φορολογικών συντελεστών, η κατάργηση του ΚΒΣ, η ενίσχυση της ψηφιακής διασύνδεσης φορολογικών δεδομένων, η αναγνώριση δαπανών για έρευνα και καινοτομία, καθώς και η θέσπιση κινήτρων για τη διανομή κερδών στους παραγωγικούς εργαζομένους.

3. Ψηφιοποίηση και Επιχειρηματική

Το νέο παραγωγικό μοντέλο της χώρας εστιάζει σε 4 στρατηγικούς πυλώνες: ψηφιακή μετάβαση, πράσινη οικονομία, εξωστρέφεια, καινοτομία.

Υποδομή: Η αναβάθμιση του «e-ΓΕΜΗ», η ενίσχυση των ΚΥΕΠΙΧ και των Innovation Centers, καθώς και η μετατροπή των Επιμελητηρίων σε κόμβους καινοτομίας, αποτελούν βασικές προτεραιότητες για την επιτάχυνση της ψηφιακής μετάβασης.

4. Στήριξη Νεοφυών Επιχειρήσεων (Startups): Η λειτουργία του Εθνικού Μητρώου Νεοφυών Επιχειρήσεων είναι στρατηγικής σημασίας για την ανάδειξη της καινοτομίας, την προσέλκυση επενδύσεων και την παροχή επαρκών χρηματοδοτικών εργαλείων.

5. Χρηματοδοτικά Εργαλεία και Εξωστρέφεια: Η ΚΕΕΕ εισηγείται την επέκταση συγχρηματοδοτούμενων προγραμμάτων, την ίδρυση Αναπτυξιακής Τράπεζας Εξαγωγών-Εισαγωγών και τη βελτίωση της πρόσβασης σε ευρωπαϊκά και εθνικά ταμεία.

6. Εύκολη Πρόσβαση σε Χρηματοδοτήσεις για ΜμΕ: Απαιτείται απλοποίηση των διαδικασιών χρηματοδότησης, ενίσχυση εγγυοδοτικών προγραμμάτων και αποτελεσματική διασύνδεση με ευρωπαϊκά και εθνικά χρηματοδοτικά εργαλεία.

7. Αντιμετώπιση Ελλείψεων Εργατικού Δυναμικού: Το 2024, περίπου 37% των επιχειρήσεων αντιμετώπισε ελλείψεις σε περισσότερες από 260.000 θέσεις εργασίας. Η ΚΕΕΕ ζητά την άμεση ενεργοποίηση πολιτικών για την αντιμετώπιση του φαινομένου.

8. Τοπική Ανάπτυξη και Περιφερειακή Επιχειρηματικότητα: Η ενίσχυση του επιχειρείν στην περιφέρεια απαιτεί στοχευμένες δράσεις, αναβάθμιση υποδομών, διασύνδεση με εκπαιδευτικά και ερευνητικά ιδρύματα και στήριξη συνεργατικών σχημάτων (clusters).

9. Στήριξη Νησιωτικής Επιχειρηματικότητας: Προτείνεται η ενίσχυση των μικρών επιχειρήσεων στα νησιά μέσω εξειδικευμένων τραπεζικών προϊόντων, η προώθηση της καινοτομίας σε τομείς όπως η θαλάσσια οικονομία και η πράσινη ενέργεια, καθώς και η αναβάθμιση των υποδομών και της ψηφιακής συνδεσιμότητας.

ΑΡΘΡΟ ●

Η αντίφαση μακροοικονομικών δεικτών - πραγματικής οικονομίας Η Ελλάδα εμφανίζεται ισχυρή, με μεγαλύτερη ανάπτυξη από την Ε.Ε., αλλά η καθημερινότητα της μεσαίας τάξης δείχνει πίεση από το υψηλό κόστος ζωής, με περιορισμένη κατανάλωση και αγοραστική δύναμη

Η Βασίλης Κορκίδης Πρόεδρος του Εμπορικού και Βιομηχανικού Επιμελητηρίου Πειραιώς (ΕΒΕΠ)

66

89η ΔΕΘ

θετική εικόνα που παρουσιάζουν οι μακροοικονομικοί δείκτες της χώρας μας δεν συνάδει πάντα με το σύνολο της οικονομικής δραστηριότητας, ούτε με την καθημερινότητά των πολιτών. Σύμφωνα μάλιστα με τις πρόσφατες αναλύσεις των οικονομικών στοιχείων για το επτάμηνο του έτους, οι διαθέσιμοι δείκτες ήταν ανάμικτοι, με κάποιους να δείχνουν μικρή βελτίωση της οικονομικής κατάστασης, ενώ άλλοι να δείχνουν ότι η οικονομία παρουσιάζει κινδύνους στασιμότητας και επιβράδυνσης. Η οικονομική απόσταση διαθέσιμου εισοδήματος και αγοραστικής δύναμης μπορεί να μη διευρύνεται, αλλά ούτε μικραίνει, με αποτέλεσμα να συντηρούνται οικονομικές ανισότητες. Σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ, μέσα σε μόλις δώδεκα μήνες είχαμε αυξήσεις τιμών σχεδόν σε ολόκληρο το φάσμα της αγοράς. Ο πληθωρισμός επιταχύνθηκε τον Ιούλιο και βρέθηκε στο 3,1% από 2,8% τον Ιούνιο και 2,5% τον Μάιο, ενώ ο εναρμονισμένος πληθωρισμός φτάνει στο 3,7% έναντι του 2% στην Ε.Ε. Διψήφιες ανατιμήσεις καταγράφονται σε ετήσια βάση σε πολλά καταναλωτικά αγαθά και βασικές υπηρεσίες, όπως ο ηλεκτρισμός με 19% και τα ενοίκια με άνω του 11%. Εκτός των ενοικίων, μέση αύξηση 6,6% σημείωσαν και οι τιμές στη στέγαση. Σύμφωνα με τη Eurostat, η κατά κεφαλήν κατανάλωση στην Ελλάδα ήταν 19% χαμηλότερη από τον μέσο όρο της Ε.Ε., κάτι που αποτυπώνει το έλλειμμα του διαθέσιμου εισοδήματος και τις οικονομικές πιέσεις στην πραγματική οικονομία της χώρας μας. Από την πλευρά των θετικών αποτελεσμάτων, βελτίωση παρουσιάζει o τζίρος των ελληνικών επιχειρήσεων, στα 123,8 δισ. ευρώ το β' τρίμηνο, ενισχυμένος κατά 1,3% σε ετήσια βάση, καθώς και του λιανικού εμπορίου, στα 19 δισ. ευρώ, ενισχυμένος κατά 2,5%. Η ανεργία μειώθηκε στο 6,2% τους θερινούς μήνες και τα ταξιδιωτικά έσοδα το πρώτο εξάμηνο αυξήθηκαν 11%, φθάνοντας τα 7,6 δισ. ευρώ. Το σημαντικότερο για τη συνέχεια είναι πως

το πρωτογενές πλεόνασμα στο επτάμηνο έφτασε τα 7,96 δισ. ευρώ, ξεπερνώντας κατά πολύ τον στόχο των 3,6 δισ. ευρώ και διαμορφώνοντας μια υπεραπόδοση στο 1,2 δισ. ευρώ. Ως εκ τούτου, το «καλάθι» της ΔΕΘ πρέπει να είναι φέτος γενναιόδωρο και εμπροσθοβαρές. Ο ήδη διαθέσιμος δημοσιονομικός χώρος του 1,5 δισ. ευρώ, αλλά και το πρωτογενές πλεόνασμα των σχεδόν 8 δισ. ευρώ του πρώτου επταμήνου του 2025 προσφέρουν στο οικονομικό επιτελείο την ευκαιρία να μεγαλώσει τις παροχές στα 2 δισ. ευρώ. Αρνητική είναι η εικόνα των δεικτών από τη μεγάλη μείωση που καταγράφεται στην οικοδομική δραστηριότητα, η οποία ήταν κατά 17,3% χαμηλότερη απ’ ό,τι το αντίστοιχο διάστημα του 2024. Επιπλέον, σε τριμηνιαία βάση ο δείκτης παραγωγής στη μεταποίηση σημείωσε αύξηση 0,9%, όμως σε ετήσια βάση η μεταβολή είναι αρνητική κατά 0,1%. Το εμπορικό ισοζύγιο παρουσιάζει μικρή βελτίωση, με το έλλειμμα να περιορίζεται κατά 5,4% σε ετήσια βάση. Οι δείκτες επισημαίνουν ότι η εγχώρια παραγωγή συνεχίζει να αυξάνεται, όμως ο ρυθμός της αύξησης είναι στο χαμηλότερο επίπεδο των τελευταίων οκτώ μηνών. Σύμφωνα με τα διαθέσιμα δεδομένα, δεν μπορούμε να αγνοήσουμε το γεγονός πως έως το τέλος του 2025 η σωρευτική αύξηση των τιμών καταναλωτή θα έχει φτάσει σε μέσους όρους το 23%. Το κόστος διατροφής και στέγασης, δηλαδή εκεί που ξοδεύουμε το μεγαλύτερο μέρος του εισοδήματός μας, κινείται την τελευταία πενταετία σε ένα πληθωριστικό περιβάλλον. Παρά τις μειώσεις φόρων και τις αυξήσεις σε μισθούς και συντάξεις, αυτές

Η κυβέρνηση οφείλει να επιστρέψει μέρος των πλεονασμάτων στην κοινωνία υπό τη μορφή μόνιμων μέτρων.

δεν αντισταθμίζουν τα οικονομικά βάρη. Ο πληθωρισμός διογκώνει τα εισοδήματα σε αριθμητικούς όρους και αυξάνει δυσανάλογα τις φορολογικές υποχρεώσεις των πολιτών. Σε αυτή την περίπτωση το κράτος πρέπει να προσαρμόσει τα όρια στην κλίμακα φορολογίας εισοδημάτων, ώστε να «τιμαριθμοποιήσει» την αντιστοιχία αγοραστικής δύναμης και φορολογίας. Την τελευταία πενταετία, ενώ το ονομαστικό διαθέσιμο εισόδημα έχει αυξηθεί κατά 27%, σε πραγματικούς όρους, ο αντίστοιχος ρυθμός ανόδου ήταν 12% εξαιτίας του υψηλού πληθωρισμού. Ταυτόχρονα, η μέση φορολογική επιβάρυνση των Ελλήνων σε άμεσους και έμμεσους φόρους παραμένει από τις υψηλότερες στον ΟΟΣΑ, φτάνοντας το 45% του ΑΕΠ. Επίσης όπως επισημαίνει ο ΙΟΒΕ σε σχετική μελέτη, το 80% των αυξημένων φορολογικών εσόδων προέρχεται από μόλις το 20% των φορολογουμένων. Αυτούς τους φορολογούμενους, τη λεγόμενη «μεσαία τάξη», που υφίστανται πρόσθετη φορολογική επιβάρυνση 9%, θα πρέπει η κυβέρνηση να προσπαθήσει να τους ελαφρύνει. Συμπερασματικά, αναλύοντας όλα τα στοιχεία, αναμφισβήτητα διαπιστώνεται πως υπάρχει αντίφαση ανάμεσα στους μακροοικονομικούς δείκτες και την πραγματική οικονομία. Η Ελλάδα εμφανίζεται ισχυρή σε επίπεδο μακροοικονομικών δεικτών, με μεγαλύτερη ανάπτυξη από την Ε.Ε., μείωση χρέους και ανεργίας, ρεκόρ σε τουρισμό και ναυτιλία, αλλά η καθημερινότητα της μεσαίας τάξης δείχνει πίεση από το υψηλό κόστος ζωής, με περιορισμένη κατανάλωση και αγοραστική δύναμη. Η εικόνα είναι αντιφατική γιατί η καθημερινότητα του πολίτη συχνά δεν συμβαδίζει με την καλή μακροοικονομική εικόνα της χώρας. Αυτή την αντίφαση καλείται η κυβέρνηση να μετριάσει μετά τη ΔΕΘ, επιστρέφοντας μέρος των πλεονασμάτων στην κοινωνία υπό τη μορφή μόνιμων μέτρων, καθώς και σε πολίτες και επιχειρήσεις με φοροελαφρύνσεις.

ΑΡΘΡΟ ●

Η αξία της γεωγραφικής διάχυσης των επενδύσεων Πώς η ορθολογική διαχείριση των διαθέσιμων πόρων και η εξασφάλιση της αδιάκοπης ροής κεφαλαίων μέσω των άμεσων ξένων επενδύσεων θα οδηγήσουν στη βιώσιμη ανάπτυξη της οικονομίας

Η Άγις Παπαδόπουλος Πρόεδρος του Ελληνογερμανικού Εμπορικού και Βιομηχανικού Επιμελητηρίου

Μακεδονία και η Θράκη αποτελούν περιοχές με ιδιαίτερη σημασία για τη χώρα. Έχουν υπάρξει πυλώνες της «παραδοσιακής» βιομηχανικής ανάπτυξης από τη δεκαετία του 1950 έως και τη δεκαετία του 1990. Σήμερα ζητούμενο είναι να συμμετάσχουν στην κατανομή των νέων κεφαλαιακών ροών -εγχώριων και εισαγόμενων- που προκύπτουν στο πλαίσιο της διπλής μετάβασης - πράσινης και ψηφιακής. Η Βόρεια Ελλάδα συνεισφέρει περίπου 20% στο συνολικό ΑΕΠ της χώρας. Η Κεντρική Μακεδονία είναι η ισχυρότερη οικονομική δύναμη της περιοχής, συμβάλλοντας με 13,8% στην εθνική οικονομία, φιλοξενώντας δύο από τις πιο δραστήριες ΒΙΠΕ της χώρας, στη Θεσσαλονίκη και το Κιλκίς. Η Δυτική Μακεδονία ήταν επί μισό αιώνα η καρδιά του ηλεκτρικού συστήματος της χώρας. Σήμερα δοκιμάζεται από τις επιπτώσεις της ενεργειακής μετάβασης. Η αξιοποίηση του «Προγράμματος Δίκαιης Αναπτυξιακής Μετάβασης», με κονδύλια ύψους 1,63 δισ. ευρώ, αποτελεί πρόκληση και μοναδική ευκαιρία για τον επιτυχή επαναπροσανατολισμό του παραγωγικού της μοντέλου. Η Ανατολική Μακεδονία και η Θράκη φιλοξενούν μερικές πολύ δυναμικές, εξωστρεφείς βιομηχανικές μονάδες, αλλά αντιμετωπίζουν και διαχρονικά προβλήματα βιωσιμότητας μικρότερων, μεταποιητικών επιχειρήσεων. Η συμμετοχή της Μακεδονίας και της Θράκης στην αξιοποίηση των κονδυλίων του ΕΣΠΑ και του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανασυγκρότησης είναι σημαντική. Ωστόσο, η εξασφάλιση επαρκών κεφαλαιακών πόρων δεν αποτελεί από μόνη της εχέγγυο ανάπτυξης, όπως έχει δυστυχώς φανεί στο παρελθόν. Για τις Περιφέρειες της Βόρειας Ελλάδας, που προσδιορίζονται από ιδιαίτερα οικονομικά και δημογραφικά χαρακτηριστικά, κύριος προσανατολισμός επιβάλλεται να είναι η ορθολογική διάχυση των διαθέσιμων πόρων, με τις ιδιωτικές επενδύσεις σε εξωστρεφείς και ανταγωνιστικούς τομείς να διαδραματίζουν πρωτεύοντα

ρόλο, υποστηριζόμενες από ελκυστικά κίνητρα και από τη γρήγορη λήψη αποφάσεων του διοικητικού μηχανισμού. Η Βόρεια Ελλάδα έχει πολλά να εισφέρει στη μακρόπνοη προσπάθεια για την «Ελλάδα 2.0», υπό την προϋπόθεση ότι θα κατευθύνει τους διαθέσιμους πόρους με βασικές προτεραιότητες:  Την απορρόφηση επενδύσεων σε ανταγωνιστικούς κλάδους της οικονομίας, που θα στηρίζουν την απασχόληση τόσο κατά τη διάρκεια υλοποίησης όσο -και κυρίως- στη φάση της λειτουργίας μιας επένδυσης. Αξίζει να επισημάνουμε: - Την ενεργή συμμετοχή της αμυντικής βιομηχανίας. Μετά από πολλές δεκαετίες απουσίας, ο τομέας αναβιώνει με πρωταγωνιστές ισχυρούς εγχώριους και διεθνείς ομίλους, αλλά και μικρότερους «παίκτες» σε εξειδικευμένες τεχνολογίες. Τα κοινοτικά προγράμματα «ReArm Europe» και «SAFE» διαμορφώνουν νέες προοπτικές, στις οποίες η Βόρεια Ελλάδα επιβάλλεται να αναλάβει πρωταγωνιστικό ρόλο, καθώς υπάρχουν επιχειρήσεις με σημαντική εμπειρία στον τομέα αυτόν.

- Την επιτάχυνση των επενδυτικών ροών στις νέες τεχνολογίες. Ήδη η Βόρεια Ελλάδα κερδίζει σημαντικές επενδύσεις στον κλάδο. Προς την κατεύθυνση αυτή θα συμβάλει και η υλοποίηση του κέντρου καινοτομίας Thess INTEC. - Τη δυναμικότερη ανάπτυξη «παραδοσιακών» βιομηχανικών επιχειρήσεων, όπως τα δομικά υλικά και η κατεργασία μετάλλου.  Τον προσανατολισμό της τουριστικής βιομηχανίας σε ποιοτικότερες πηγές εσόδων. Δεν

Η Γερμανία μπορεί να στηρίξει ουσιαστικά μια νέα επενδυτική «άνοιξη» σε τομείς όπως η ενέργεια, οι νέες τεχνολογίες, οι υποδομές, το εμπόριο, οι ασφάλειες, η φαρμακοβιομηχανία και το R&D.

είναι η μεγέθυνση του αριθμού των αφίξεων που θα κάνει τη διαφορά, αλλά η αύξηση της μέσης δαπάνης ανά επισκέπτη, όπως και η επιμήκυνση της τουριστικής περιόδου.  Τη διατήρηση και την ενίσχυση του πλεονασματικού εμπορικού ισοζυγίου της Ελλάδα με τις όμορες χώρες, καθώς και με τις ισχυρότερες οικονομίες της Ευρώπης.  Την αναβάθμιση των λιμενικών εγκαταστάσεων και των σιδηροδρομικών εμπορευματομεταφορών της Βορείου Ελλάδος, ώστε η χώρα να προσφέρει εναλλακτικές στη διακίνηση εμπορευμάτων από την Ασία, και από την Αφρική προς τη Νοτιοανατολική Ευρώπη. Προς υποστήριξη όλων των ανωτέρω, σημαντικότερη πηγή εξασφάλισης αδιάκοπων κεφαλαιακών ροών αποτελούν οι άμεσες διεθνείς επενδύσεις. Χαρακτηριστικότερο παράδειγμα είναι οι γερμανικές επενδύσεις. Η Γερμανία, όντας επενδυτικός εταίρος της Ελλάδας εδώ και πολλές δεκαετίες, ακόμη και στις δύσκολες περιόδους, όπως η κρίση χρέους, μπορεί να στηρίξει ουσιαστικά μια νέα επενδυτική «άνοιξη» σε τομείς όπως η ενέργεια, οι νέες τεχνολογίες, οι υποδομές, το εμπόριο, οι ασφάλειες, η φαρμακοβιομηχανία και το R&D, δίδοντας ιδιαίτερα έμφαση στη Βόρεια Ελλάδα, που άλλωστε έχει να επιδείξει πετυχημένα τέτοια παραδείγματα. Πρόθεση της Γερμανίας και των γερμανικών επιχειρήσεων -πρόθεση την οποία υποστηρίζει ενεργά και το Ελληνογερμανικό Επιμελητήριο- είναι η αύξηση όχι μόνο των επενδυτικών κεφαλαίων σε αξία, αλλά και του αριθμού των «αφίξεων», όπως και της γεωγραφικής του διασποράς. Η επενδυτική διάχυση είναι αυτή που εξασφαλίζει την ποιοτική, δίκαιη, σταθερή και εν τέλει βιώσιμη ανάπτυξη της οικονομίας. Σε αυτό το μοντέλο πιστεύει το Ελληνογερμανικό Επιμελητήριο και θα συνεχίζει να το υποστηρίζει τα επόμενα χρόνια, προσβλέποντας στην αρχή της ανταποδοτικότητας και του αμοιβαίου οφέλους για τις δύο οικονομίες, την ελληνική και τη γερμανική.

89η ΔΕΘ

67

ΑΡΘΡΟ ●

Ιστορικά και παραδοσιακά, στενές οι σχέσεις Ελλάδας και Γαλλίας Πέραν του τομέα της άμυνας, η συνεργασία των δύο χωρών εκτείνεται σε καίριους τομείς, όπως η ενέργεια, οι κατασκευές, οι μεταφορές, η φαρμακοβιομηχανία, η τεχνολογία, ο τουρισμός, η εκπαίδευση και το ανθρώπινο δυναμικό

Η Γιάννης Τρίκαρδος Πρόεδρος του Ελληνογαλλικού Εμπορικού & Βιομηχανικού Επιμελητηρίου

68

89η ΔΕΘ

Διεθνής Έκθεση Θεσσαλονίκης αποτελεί διαχρονικά ένα σημείο συνάντησης εξωστρεφών επιχειρήσεων, έναν προορισμό όπου η καινοτομία, η επιχειρηματικότητα και οι στρατηγικές συνεργασίες βρίσκουν πρόσφορο έδαφος ανάπτυξης και προόδου. Το Ελληνογαλλικό Εμπορικό & Βιομηχανικό Επιμελητήριο, με 140 συναπτά έτη δράσης και περισσότερα από 400 ενεργά μέλη, συμμετέχει στη ΔΕΘ κάθε χρόνο, λειτουργώντας σταθερά ως δίαυλος επιχειρηματικής δικτύωσης, στρατηγικός εταίρος και καταλύτης επενδυτικών πρωτοβουλιών. Από την ίδρυσή του, το Ελληνογαλλικό Επιμελητήριο διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στη στήριξη και ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ των δύο λαών. Το νέο Διοικητικό Συμβούλιο, που εξελέγη τον Σεπτέμβριο 2024, και στο οποίο έχω την τιμή να είμαι πρόεδρος, έχει θέσει σαφείς προτεραιότητες. Το όραμά μας βασίζεται στην καλλιέργεια ενός συνεργατικού μέλλοντος, όπου ελληνικές και γαλλικές επιχειρήσεις αναπτύσσουν κοινούς δρόμους προόδου, αξιοποιώντας τα συγκριτικά τους πλεονεκτήματα, τόσο στις δύο χώρες όσο και στις ευρύτερες περιοχές, όπου αναδύονται επιχειρηματικές ευκαιρίες. Πιο συγκεκριμένα:  Αφουγκραζόμαστε τις ανάγκες των μελών μας και διαμορφώνουμε δράσεις με ουσιαστικό αποτύπωμα.  Λειτουργούμε ως γέφυρα επικοινωνίας για την ανάπτυξη συνεργασιών και τη μεταφορά τεχνογνωσίας μεταξύ ελληνικών και γαλλικών εταιρειών/φορέων.  Διευρύνουμε συνεχώς τη βάση μελών μας κι ενισχύουμε τη διασύνδεση στην Ελλάδα, δημιουργώντας ένα ισχυρό δίκτυο επιχειρηματικής αλληλεπίδρασης.  Αναπτύσσουμε υπηρεσίες προστιθέμενης αξίας, με πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα την ίδρυση Επιτροπών με κομβικής σημασίας αντικείμενο.  Προάγουμε τη δυναμική της ελληνικής

επιχειρηματικότητας με την ενεργό συμμετοχή όλων των μελών του Διοικητικού Συμβουλίου σε δράσεις, συνέδρια και θεσμικά fora στην Ελλάδα και διεθνώς. Η στρατηγική σχέση Ελλάδας και Γαλλίας, πέραν του τομέα της άμυνας, εκτείνεται σε καίριους τομείς με σημαντική προοπτική ανάπτυξης, όπως η ενέργεια και η βιωσιμότητα, ο τομέας των κατασκευών και μεγάλων έργων, των μεταφορών, ο χώρος της φαρμακοβιομηχανίας και των καλλυντικών, της τεχνολογίας, του τουρισμού, της εκπαίδευσης και του ανθρώπινου δυναμικού. Προς τούτο, έχουμε ιδρύσει και λειτουργούμε Επιτροπές με συγκεκριμένο αντικείμενο. Το Ελληνογαλλικό Επιμελητήριο υλοποιεί στοχευμένες δράσεις και πρωτοβουλίες μέσω Επιτροπών, οι οποίες επιμελούνται στρατηγικά ζητήματα για τη σύγχρονη επιχειρηματική κοινότητα:  Επιτροπή Ναυτιλίας, που ήδη σχεδιάζει νέο φόρουμ στα τέλη Νοεμβρίου.  Επιτροπή Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής, η οποία διοργανώνει το πρώτο της φόρουμ στις 30 Σεπτεμβρίου.  Επιτροπή Βιώσιμης Ανάπτυξης - ESG, που εστιάζει στην προώθηση βιώσιμων πρακτικών και σύγχρονων προτύπων διακυβέρνησης.  Επιτροπή Φορολογίας, που μετρά ήδη 12 έτη επιτυχημένης πορείας.  Επιτροπή Υγείας, που μόλις ιδρύθηκε και φιλοδοξεί να ενισχύσει περαιτέρω τις στρατηγικές συνεργασίες στον κρίσιμο τομέα της υγείας. Η ΔΕΘ είναι το εφαλτήριο για νέες συνέργειες και καινοτόμες πρωτοβουλίες. Με την ευκαιρία της 89ης ΔΕΘ, η Γαλλική Πρεσβεία,

Στόχος μας είναι να αναδείξουμε τις δυνατότητες περαιτέρω διασύνδεσης μεταξύ επιχειρηματικών οικοσυστημάτων Ελλάδας και Γαλλίας.

το Γαλλικό Προξενείο στη Θεσσαλονίκη, η Business France και το Ελληνογαλλικό Εμπορικό & Βιομηχανικό Επιμελητήριο διοργανώνουν Forum με θέμα «Connecting the Southern Balkans: French Know-how in Infrastructures and Business Opportunities». Στο Φόρουμ αυτό για την περιφερειακή συνδεσιμότητα (σιδηρόδρομοι, οδικές αρτηρίες, λιμάνια, δίκτυα) θα συμμετέχουν οι γαλλικές πρεσβείες της περιοχής (Αλβανία, Βουλγαρία, Κόσοβο, Βόρεια Μακεδονία) και γαλλικές κι ελληνικές επιχειρήσεις. Στόχος μας είναι να αναδείξουμε τις δυνατότητες περαιτέρω διασύνδεσης μεταξύ επιχειρηματικών οικοσυστημάτων Ελλάδας και Γαλλίας. Οι διμερείς σχέσεις Ελλάδας και Γαλλίας είναι στενές ιστορικά και παραδοσιακά. Η ισχυρή αυτή φιλία εγγράφεται στις παρακαταθήκες του παρελθόντος, από την εποχή της Ελληνικής Επανάστασης, αλλά και στη σύγχρονη πραγματικότητα. Σε μία Ευρώπη που δοκιμάζεται από διαδοχικές κρίσεις, όπως το μεταναστευτικό, η γεωπολιτική αστάθεια, οι εμπόλεμες συνθήκες στην ευρύτερη περιοχή, Γαλλία και Ελλάδα αποτελούν σταθερούς υπέρμαχους της ευρωπαϊκής συνοχής και μοιράζονται κοινές αξίες, αρχές και στρατηγικά συμφέροντα. Η σύμπραξη αυτή δεν είναι μόνο αποτέλεσμα ιστορικών δεσμών, αλλά και προϊόν κοινής αντίληψης ότι η Ευρώπη χρειάζεται ισχυρές, δημιουργικές συνεργασίες για να παραμείνει ανταγωνιστική και ανθεκτική. Αναγνωρίζοντας κι αναδεικνύοντας τις δυνατότητες των ελληνικών και γαλλικών επιχειρήσεων και με σταθερή προσήλωση στο όραμα της ανάπτυξης, στο Ελληνογαλλικό Εμπορικό & Βιομηχανικό Επιμελητήριο συνεχίζουμε να εργαζόμαστε ώστε να ενισχύουμε τις γέφυρες συνεργασίας ανάμεσα στις δύο χώρες. Το μέλλον των ελληνογαλλικών οικονομικών σχέσεων διαγράφεται πλούσιο σε δυναμική και ευκαιρίες βιώσιμης ανάπτυξης, και το Επιμελητήριο θα στέκεται πάντα αρωγός στη δημιουργία μιας κοινωνίας ευημερίας και προόδου.

ΑΡΘΡΟ ●

Στρατηγική συνεργασία σε εποχή μετασχηματισμού Με ευκαιρία την επέτειο για τα 80 χρόνια του Ελληνοβρετανικού Επιμελητηρίου και μέσα από στοχευμένες εκδηλώσεις, συμμετοχές σε μεγάλες εκθέσεις και φόρουμ, καθώς και δράσεις δικτύωσης, οι επιχειρήσεις έχουν τη δυνατότητα να αναπτύξουν συνέργειες

Τ Άννα Καλλιάνη Πρόεδρος του Ελληνοβρετανικού Εμπορικού Επιμελητηρίου

ο 2025 αποτελεί ορόσημο για το Ελληνοβρετανικό Επιμελητήριο, καθώς συμπληρώνει 80 χρόνια αδιάλειπτης παρουσίας. Από το 1945, σε μια Ευρώπη που αναζητούσε ανοικοδόμηση, μέχρι σήμερα, στην εποχή του ψηφιακού και πράσινου μετασχηματισμού, η αποστολή μας παραμένει σταθερή: να ενισχύουμε τη συνεργασία, να προωθούμε επενδύσεις και να διαμορφώνουμε συνθήκες βιώσιμης ανάπτυξης ανάμεσα στην Ελλάδα και το Ηνωμένο Βασίλειο. Η ιστορία των ελληνοβρετανικών σχέσεων αποδεικνύει ότι οι συνεργασίες που στηρίζονται σε κοινές αξίες αντέχουν στον χρόνο. Από το εμπόριο και τη ναυτιλία, οι δεσμοί επεκτάθηκαν σε ενέργεια, τεχνολογία, εκπαίδευση και τουρισμό. Παρά τις προκλήσεις του Brexit, το Ηνωμένο Βασίλειο παραμένει στρατηγικός εταίρος, ενώ η Ελλάδα αναδεικνύεται σε αξιόπιστο κόμβο στην Ανατολική Μεσόγειο και σε ελκυστικό προορισμό για επενδύσεις. Οι δύο οικονομίες έχουν τη δυνατότητα να εμβαθύνουν τη συνεργασία τους σε κρίσιμους τομείς: ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, βιώσιμη ανάπτυξη, χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες, ναυτιλία, εκπαίδευση, ψηφιακή οικονομία και τεχνητή νοημοσύνη, καινοτομία. Η ελληνική οικονομία έχει καταγράψει σημαντική πρόοδο: ανάπτυξη άνω του μέσου όρου της Ευρωζώνης, αύξηση εξαγωγών και επενδύσεων, αναβάθμιση πιστοληπτικής ικανότητας. Οι εξελίξεις αυτές επιβεβαιώνουν την ανθεκτικότητα της χώρας. Ωστόσο,

οι προκλήσεις παραμένουν. Ο εκσυγχρονισμός της δημόσιας διοίκησης και της Δικαιοσύνης, καθώς και η ενίσχυση της εκπαίδευσης, αποτελούν προϋποθέσεις για περαιτέρω βελτίωση της ανταγωνιστικότητας της χώρας μας. Η πράσινη και ψηφιακή μετάβαση απαιτούν τεράστιες επενδύσεις, ταχύτητα προσαρμογής και διεθνείς συνεργασίες. Το διεθνές περιβάλλον χαρακτηρίζεται από γεωπολιτική αστάθεια, ενεργειακή ανασφάλεια και αναδιάταξη των παγκόσμιων αλυσίδων εφοδιασμού. Οι αβεβαιότητες αυτές επηρεάζουν και τις δύο χώρες, αλλά παράλληλα δημιουργούν ευκαιρίες. Σε αυτό το πλαίσιο, οι διασυνοριακές συνεργασίες αποτελούν τον πιο ασφαλή δρόμο προς τη βιώσιμη ανάπτυξη. Εδώ ακριβώς το Ελληνοβρετανικό Επιμελητήριο προσφέρει προστιθέμενη αξία, δημιουργώντας γέφυρες που επιτρέπουν στις επιχειρήσεις να βρίσκουν ευκαιρίες και να αναπτύσσουν κοινά σχέδια με μακροπρόθεσμο αντίκτυπο. Το Ηνωμένο Βασίλειο, με τη δυναμική του στις αγορές και τη στρατηγική του θέση, παραμένει σημαντικός εταίρος. Το Λονδίνο εξακολουθεί να είναι παγκόσμιο κέντρο κεφαλαιαγορών, ενώ ελληνικές εταιρείες όπως η Metlen και η PeopleCert αξιοποιούν το βρετανικό περιβάλλον για διεθνή ανάπτυξη και πρόσβαση σε επενδυτικά κεφάλαια. Παράλληλα, πολλές νεοφυείς επιχειρήσεις ακολουθούν την ίδια πορεία, ενισχύοντας την εικόνα της Ελλάδας στο εξωτερικό. Στο πλαίσιο αυτό, η Βόρεια Ελλάδα και η Θεσσαλονίκη αποκτούν ιδιαίτερη σημασία

Με οκτώ δεκαετίες δράσης, το Ελληνοβρετανικό Επιμελητήριο αποτελεί πλατφόρμα διαλόγου και στρατηγικών συνεργασιών.

ως πύλη προς τα Βαλκάνια και τη Νοτιοανατολική Ευρώπη. Η Διεθνής Έκθεση Θεσσαλονίκης αναδεικνύει διαχρονικά τις αναπτυξιακές δυνατότητες της περιοχής και τη δυναμική της εξωστρέφειας. Με οκτώ δεκαετίες δράσης, το Ελληνοβρετανικό Επιμελητήριο αποτελεί πλατφόρμα διαλόγου και στρατηγικών συνεργασιών. Η 80ή επέτειος δεν είναι μόνο μια στιγμή αναδρομής αλλά και αφετηρία στρατηγικού σχεδιασμού, με στόχο την περαιτέρω ενίσχυση των ελληνοβρετανικών σχέσεων, απαντώντας στις προκλήσεις του 21ου αιώνα. Μέσα από στοχευμένες εκδηλώσεις, συμμετοχές σε μεγάλες εκθέσεις και φόρουμ, καθώς και δράσεις δικτύωσης, οι επιχειρήσεις έχουν την ευκαιρία να αναπτύξουν συνέργειες. Είναι ιδιαίτερη τιμή να εκπροσωπώ το Επιμελητήριο σε αυτήν τη συγκυρία. Ιδρύθηκε σε εποχές αβεβαιότητας, ωρίμασε μέσα από κρίσεις και παραμένει ο μόνος θεσμός που εκπροσωπεί τις ελληνοβρετανικές σχέσεις και στις δύο χώρες. Ελλάδα και Ηνωμένο Βασίλειο μπορούν να οικοδομήσουν από κοινού ένα μέλλον ανθεκτικό και καινοτόμο. Η ευθύνη μας είναι να εξελίξουμε αυτήν την κληρονομιά και να τη μεταδώσουμε ισχυρότερη στις επόμενες γενιές. Κλείνοντας, ευχαριστώ τη «Ναυτεμπορική» για τη συμβολή της στην ενημέρωση της επιχειρηματικής κοινότητας και τη στήριξή της σε πρωτοβουλίες που προάγουν την ανάπτυξη. Το έργο της είναι πολύτιμο για όσους επιδιώκουμε να συνδέουμε τις επιχειρήσεις με τις προοπτικές του αύριο.

89η ΔΕΘ

69

ΑΡΘΡΟ ●

Ισχυρός άξονας εξαγωγών και επενδύσεων στη Μεσόγειο Η αύξηση των ελληνικών εξαγωγών προς την Ιταλία, οι ιταλικές επενδύσεις σε ενέργεια και μεταφορές και ο κοινός ευρωπαϊκός προσανατολισμός ενισχύουν έναν ισχυρό οικονομικό δεσμό

Η Δρ Ιωάννης Τσαμίχας Πρόεδρος του Ελληνοϊταλικού Επιμελητηρίου της Αθήνας

70

89η ΔΕΘ

οικονομική σχέση ανάμεσα στην Ελλάδα και την Ιταλία έχει λάβει τα τελευταία χρόνια χαρακτηριστικά στρατηγικής συνεργασίας. Με ισχυρές επενδύσεις στον ενεργειακό και μεταφορικό τομέα από ιταλικές επιχειρήσεις, αλλά και σταθερή άνοδο των ελληνικών εξαγωγών προς την ιταλική αγορά, οι δύο χώρες εδραιώνουν έναν αναπτυξιακό άξονα που ξεπερνά τα τυπικά όρια μιας διμερούς σχέσης. Σταθερά αυξανόμενες εξαγωγές: Σύμφωνα με ενδεικτικά στοιχεία, οι ελληνικές εξαγωγές προς την Ιταλία παρουσίασαν σημαντική άνοδο μετά το 2020, ανακάμπτοντας ισχυρά από την ύφεση της πανδημίας. Οι εξαγωγές από 2,8 δισ. ευρώ το 2020 ανήλθαν σε 3,6 δισ. το 2021, ξεπέρασαν τα 4,1 δισ. το 2022, και έφθασαν τα 4,5 δισ. ευρώ το 2023. Η Ιταλία παραμένει σταθερά μεταξύ των τριών σημαντικότερων προορισμών ελληνικών προϊόντων, ιδιαίτερα σε κλάδους όπως τα πετρελαιοειδή, τα μέταλλα, τα αγροτικά προϊόντα και η ενέργεια. Ο θεσμικός κρίκος της συνεργασίας: Ειδικά σημαντικός είναι ο ρόλος του Ελληνοϊταλικού Εμπορικού Επιμελητηρίου της Αθήνας. Βασικός πυλώνας της ελληνικής εξωστρέφειας από το 1924, λειτουργεί ως θεσμική γέφυρα μεταξύ των ελληνικών και ιταλικών επιχειρήσεων, παρέχοντας πλατφόρμα δικτύωσης, ενημέρωση για επενδυτικές ευκαιρίες και στήριξη σε εξαγωγικές δράσεις. Μέσα από επιχειρηματικές αποστολές, συνέδρια και παροχή συμβουλευτικών υπηρεσιών, το Επιμελητήριο συμβάλλει ενεργά στην ενίσχυση των οικονομικών δεσμών ανάμεσα στις δύο χώρες, προωθώντας συνεργασίες σε τομείς όπως η ενέργεια, οι χρηματοπιστωτικές επενδύσεις, η τεχνολογία και τα τρόφιμα. Ιταλικές επενδύσεις με μακροπρόθεσμο βάθος: Στις επενδύσεις, η ιταλική παρουσία στην

ελληνική οικονομία είναι αισθητή:  Η Generali από το 1915 κατέχει κυριαρχική θέση στην ασφαλιστική αγορά.  Η ΕΝΑΟΝ, θυγατρική της Italgas, με προγραμματισμό επενδύσεων τα 800 εκατ. ευρώ έως το 2028.  Η ΜAPEΙ Ηellas, κορυφαία εταιρεία παραγωγής δομικών υλικών.  Η RENCO Hellas, κατασκευαστική εταιρεία με εξειδίκευση στα Data Centers και στην Ενέργεια.  ICAP CRIF, κορυφαίος όμιλος στην αγορά Λύσεων Πιστωτικού Κινδύνου.  Η ΜΙΝΟΑΝ LINES.  H BARILLA.  H KERAKOLL.

Ελλάδα και Ιταλία λειτουργούν πλέον ως οικονομικοί σύμμαχοι, με κοινό στρατηγικό συμφέρον στη Μεσόγειο.

 Η MENARINI Φαρμακευτική.

Κοινό μέτωπο στις Βρυξέλλες: Οι δύο κυβερνήσεις συχνά ευθυγραμμίζουν τις θέσεις τους σε καίρια ζητήματα ευρωπαϊκής οικονομικής πολιτικής, όπως:  η χαλάρωση του Συμφώνου Σταθερότητας,  η ενίσχυση του Ταμείου Ανάκαμψης,  και η ανάγκη για στήριξη των μεσογειακών χωρών στο μεταναστευτικό. Προοπτικές: Η αύξηση των εμπορικών ροών και η διεύρυνση των επενδυτικών συνεργασιών επιβεβαιώνουν ότι Ελλάδα και Ιταλία λειτουργούν πλέον ως οικονομικοί σύμμαχοι, με κοινό στρατηγικό συμφέρον στη Μεσόγειο. Με τις εξαγωγές να ενισχύονται και την ενεργειακή συνεργασία σε εξέλιξη, ο ελληνοϊταλικός άξονας αναμένεται να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στη νέα ευρωπαϊκή οικονομική πραγματικότητα.

Η Ιταλία παραμένει σταθερά μεταξύ των τριών σημαντικότερων προορισμών ελληνικών προϊόντων, ιδιαίτερα σε κλάδους όπως τα πετρελαιοειδή, τα μέταλλα, τα αγροτικά προϊόντα και η ενέργεια.

ΑΡΘΡΟ ●

Η Θεσσαλονίκη ετοιμάζεται να κάνει ένα εκθεσιακό άλμα Το νέο εκθεσιακό κέντρο δεν θα είναι μόνο χώρος εκθέσεων και συνεδρίων, αλλά και σημείο αναφοράς για μια πόλη που θέλει να είναι εξωστρεφής, δημιουργική και σύγχρονη

Η Αναστάσιος Τζήκας Πρόεδρος της ΔΕΘ - HELEXPO

72

89η ΔΕΘ

ΔΕΘ-HELEXPO αποτελεί κομμάτι της ταυτότητας της Θεσσαλονίκης. Είναι μέσω των εκθέσεών της ένας καθρέφτης των πολιτικών, κοινωνικών και οικονομικών μεταβολών της Ελλάδας, ένας τοπικός και εθνικός μοχλός ανάπτυξης, αλλά κι ένα μοναδικό ανταγωνιστικό πλεονέκτημα της πόλης με διεθνείς όρους. Φέτος ο εκθεσιακός φορέας κλείνει έναν αιώνα ζωής και κοιτάζει μπροστά, σχεδιάζοντας το νέο εκθεσιακό του «σπίτι», που φιλοδοξεί να αποτελέσει έργο-ορόσημο για την πόλη και τη χώρα. Η ιστορία ξεκινά το 1925, όταν ο Νικόλαος Γερμανός πρότεινε τη δημιουργία μιας διεθνούς έκθεσης στα ευρωπαϊκά πρότυπα. Η πρόταση έμοιαζε τολμηρή για μια πόλη που μόλις είχε ενταχθεί στο ελληνικό κράτος, ωστόσο έναν χρόνο αργότερα η πρώτη ΔΕΘ άνοιξε τις πύλες της. Με πάνω από 600 εκθέτες και 150.000 επισκέπτες, σε μια Θεσσαλονίκη που τότε αριθμούσε μόλις 180.000 κατοίκους, το εγχείρημα ξεπέρασε τις προσδοκίες. Το δε 1928 ο Ελευθέριος Βενιζέλος εγκαινίασε την Έκθεση, εγκαινιάζοντας και μια παράδοση που φτάνει μέχρι σήμερα: την πρωθυπουργική παρουσία στα εγκαίνια, μια σημαντική πολιτική προίκα για τον θεσμό. Στα χρόνια που ακολούθησαν η ΔΕΘ έγινε σημείο αναφοράς για την καινοτομία και την τεχνολογία. Στις δεκαετίες του ’50 και του ’60, όποιος ήθελε να γνωρίσει τις νέες διεθνείς τάσεις είχε προορισμό τη Θεσσαλονίκη. Την ίδια περίοδο η Έκθεση έγινε εφαλτήριο και πολιτιστικών θεσμών, όπως το Φεστιβάλ Τραγουδιού και κυρίως το Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης, που συνεχίζει μέχρι σήμερα με διεθνή απήχηση.

Με τη Μεταπολίτευση ήρθε μια νέα περίοδος για τον εκθεσιακό φορέα. Οι κλαδικές εκθέσεις πολλαπλασιάστηκαν, αντανακλώντας τις ανάγκες της αγοράς, ενώ κάθε Σεπτέμβριο η ΔΕΘ μετατρεπόταν σε πολιτικό ορόσημο, με τις ομιλίες των εκάστοτε πρωθυπουργών να δίνουν τον ρυθμό των εξελίξεων στην εθνική πολιτική σκηνή. Όμως, η δεκαετία του ’90 έφερε και τις πρώτες μεγάλες δυσκολίες: η διάσπαση του φορέα σε δύο εταιρείες αποδυνάμωσε τη διοικητική και οικονομική του ενότητα, ενώ η καθυστέρηση εκσυγχρονισμού των εκθεσιακών υποδομών οδήγησε στην απώλεια σημαντικού μεριδίου αγοράς. Η επανένωση του 2013 σηματοδότησε την απαρχή της αναγέννησης. Μέσα σε λίγα χρόνια, η ΔΕΘ-HELEXPO αύξησε τον αριθμό των εκθέσεων, την επισκεψιμότητα και την κερδοφορία της. Το δε 2024 καταγράφηκε ρεκόρ τζίρου, αποδεικνύοντας ότι η ιστορική ΔΕΘ μπορούσε και πάλι να κοιτάξει μπροστά. Από το 2012, όμως, είχε ξεκινήσει να καλλιεργείται και ένα νέο, φιλόδοξο όραμα: η δημιουργία ενός σύγχρονου εκθεσιακού και συνεδριακού κέντρου στην «καρδιά» της πόλης. Η Θεσσαλονίκη δεν μπορούσε να πορεύεται άλλο με υποδομές που είχαν ξεπεραστεί. Χρειαζόταν έναν χώρο που θα διατηρούσε την ιστορική σύνδεση της πόλης με την Έκθεση, αλλά θα ανταποκρινόταν ταυτόχρονα στις ανάγκες της εκθεσιακής βιομηχανίας του 21ου αιώνα. Η διαδικασία υπήρξε πραγματικά υποδειγματική: διεθνής αρχιτεκτονικός διαγωνισμός υπό την αιγίδα της UNESCO και της Διεθνούς Ένωσης Αρχιτεκτόνων με 116

Ο εκθεσιακός φορέας κλείνει έναν αιώνα ζωής και κοιτάζει μπροστά, σχεδιάζοντας το νέο εκθεσιακό του «σπίτι».

συμμετοχές από όλο τον κόσμο. Η πρόταση που επικράτησε ξεχώρισε για την αρχιτεκτονική της ποιότητα και τον βιοκλιματικό της χαρακτήρα. Σε συνεννόηση με τον δήμο, την κοινωνία της πόλης και την Πολιτεία το σχέδιο προσαρμόστηκε στη συνέχεια, διατηρώντας όμως τη βασική του ουσία: τη δημιουργία ενός εμβληματικού εκθεσιακού και συνεδριακού κέντρου υψηλής αρχιτεκτονικής αισθητικής και περιβαλλοντικής ευαισθησίας και ενός πάρκου άνω των 100 στρεμμάτων. Πρόκειται για ένα έργο που θα μεταμορφώσει όχι μόνο την εκθεσιακή δραστηριότητα, αλλά και την καθημερινότητα των πολιτών, καθώς θα τους προσφέρει έναν πραγματικό πνεύμονα πρασίνου. Η ανάπλαση των εκθεσιακών εγκαταστάσεων της ΔΕΘ-HELEXPO στο κέντρο της Θεσσαλονίκης έχει εξασφαλίσει ευρεία πολιτική συναίνεση και αντανακλά τη συστηματική και μεθοδική δουλειά που έχει γίνει όλο το προηγούμενο διάστημα. Έναν αιώνα μετά την ίδρυση του εκθεσιακού φορέα, η Θεσσαλονίκη ετοιμάζεται να κάνει ένα εκθεσιακό άλμα. Το νέο εκθεσιακό κέντρο δεν θα είναι μόνο χώρος εκθέσεων και συνεδρίων, αλλά και σημείο αναφοράς για μια πόλη που θέλει να είναι εξωστρεφής, δημιουργική και σύγχρονη. Η πόλη θα αποκτήσει έτσι το πιο βιοκλιματικό εκθεσιακό συγκρότημα στην Ευρώπη και έναν από τους σημαντικότερους δημόσιους χώρους πρασίνου στο κέντρο της. Η ΔΕΘ-HELEXPO δεν είναι απλώς ένας αιωνόβιος θεσμός. Κρύβει μέσα της το παρελθόν και το παρόν της πόλης και παράλληλα οραματίζεται και σχεδιάζει το εκθεσιακό της μέλλον.

ΑΡΘΡΟ ●

Ένας αιώνας προσφοράς, ένα μέλλον ανάπτυξης 10 θεματικά αφιερώματα που αποτυπώνουν τη δυναμική της οικονομίας και ένα πλούσιο πολιτιστικό και ψυχαγωγικό πρόγραμμα διαμορφώνουν το πλαίσιο στο οποίο θα αναπτυχθεί η φετινή 89η ΔΕΘ, η οποία κλείνει 100 χρόνια από την ίδρυσή της

Σ Δρ Κυριάκος Ποζρικίδης Διευθύνων σύμβουλος της ΔΕΘ-HELEXPO

ε μια ιστορική συγκυρία, η Διεθνής Έκθεση Θεσσαλονίκης καλείται να επιτελέσει έναν ρόλο που υπερβαίνει κατά πολύ αυτόν ενός κορυφαίου εμπορικού και οικονομικού γεγονότος. Η 89η διοργάνωση, η οποία πραγματοποιείται από τις 6 έως τις 14 Σεπτεμβρίου 2025, συμπίπτει με τη συμπλήρωση 100 ετών από την ίδρυση της ΔΕΘ-HELEXPO, του εθνικού εκθεσιακού φορέα. Αυτό το ορόσημο δεν αποτελεί απλώς μια ευκαιρία για απολογισμό, αλλά μια στιγμή ευθύνης και αναστοχασμού. Η φετινή Έκθεση είναι σχεδιασμένη για να τιμήσει την αδιάλειπτη συνεισφορά του θεσμού στην πορεία της χώρας, λειτουργώντας ταυτόχρονα ως μια δυναμική πλατφόρμα διαλόγου, καινοτομίας και εξωστρέφειας, που θέτει τις βάσεις για την επόμενη μέρα της εθνικής ανάπτυξης. Είναι η γέφυρα που ενώνει έναν αιώνα δημιουργίας με ένα μέλλον γεμάτο προκλήσεις και ευκαιρίες. Ένα Ολοκληρωμένο Οικοσύστημα Επιχειρηματικότητας και Καινοτομίας: Η 89η ΔΕΘ παραμένει ο καθρέφτης της εθνικής οικονομίας, αποτυπώνοντας τη δυναμική της μέσα από 10 θεματικά αφιερώματα. Η ενότητα «Ελλάδα και Επιχειρηματικότητα», με τη συμμετοχή των επιμελητηρίων της χώρας, αναδεικνύει τη ραχοκοκαλιά της ελληνικής οικονομίας, τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Την ίδια στιγμή, οι «Διεθνείς Συμμετοχές» επιβεβαιώνουν τον εξωστρεφή προσανατολισμό του θεσμού, ενισχύοντας τις εμπορικές σχέσεις και προσελκύοντας επενδυτικό ενδιαφέρον. Η καινοτομία διατρέχει οριζόντια όλη τη διοργάνωση, με αιχμή τρεις νευραλγικούς τομείς. Το «AutoThessaloniki» εγκαινιάζει μια νέα, δυναμική πλατφόρμα για το μέλλον της αυτοκίνησης, παρουσιάζοντας σε πανελλήνια πρεμιέρα τα νέα μοντέλα της αγοράς. Η ενότητα «Τεχνολογία/Έρευνα/Καινοτομία» λειτουργεί ως γέφυρα μεταξύ του ακαδημαϊκού και ερευνητικού κόσμου και της αγοράς, ενώ το αφιέρωμα «Ενέργεια - Κυκλική Οικονομία»

απαντά στις παγκόσμιες προκλήσεις της βιωσιμότητας και της πράσινης μετάβασης. Η Έκθεση, τέλος, διατηρεί τον ανθρωποκεντρικό της χαρακτήρα μέσα από αφιερώματα όπως η «Akademia», οι «Δημόσιοι Φορείς-Οργανισμοί και Υπηρεσίες προς τον Πολίτη», η «Γαστρονομία και Διατροφή» και τα «Έπιπλα-Οικιακός Εξοπλισμός», που συνθέτουν ένα πολυδιάστατο εκθεσιακό προϊόν, το οποίο αγγίζει κάθε πτυχή της σύγχρονης ζωής. Στη φετινή ΔΕΘ κεντρικό ρόλο έχει και το ειδικό αφιέρωμα στο παιδί, JuniorLand, που θα προσφέρει στους μικρούς επισκέπτες έναν κόσμο γεμάτο παιχνίδι, δημιουργία, μαγεία και φαντασία. Ξυλοπόδαροι, bubble shows, θεατρικές παραστάσεις, face painting, ποδοσφαιρικές δοκιμασίες, επιτραπέζια παιχνίδια και διαδραστικές επιστημονικές εμπειρίες από το Μουσείο Πειραμάτων θα μεταμορφώσουν την έκθεση σε έναν αληθινό παράδεισο για παιδιά και οικογένειες. Την ίδια στιγμή, η ιστορική επέτειος των 100 ετών από την ίδρυση της ΔΕΘ θα αναδειχθεί μέσα από ένα πλούσιο οπτικοακουστικό αφιέρωμα στο Περίπτερο 16. Πολιτισμός και Νεολαία: Η Ζωντανή Καρδιά της Διοργάνωσης: Αναγνωρίζοντας ότι η ψυχή κάθε μεγάλης διοργάνωσης είναι οι άνθρωποί της, θέσαμε στο επίκεντρο του σχεδιασμού μας ένα πολιτιστικό και ψυχαγωγικό πρόγραμμα υψηλών προδιαγραφών, που αγκαλιάζει κάθε ηλικία και προτίμηση. Τα καθιερωμένα «Music Events Live» θα μετατρέψουν και φέτος το Διεθνές Εκθεσιακό Κέντρο σε έναν κόμβο διασκέδασης για ολόκληρη την πόλη. Κάθε βράδυ, στις 21:30, η σκηνή κάτω

Ο δυναμικός μουσικός διαγωνισμός «Stage Z - Youth Band Battle» αποτελεί τη δέσμευσή μας για την ανάδειξη της νέας γενιάς ταλέντων.

από το εμβληματικό Τόξο της ΔΕΘ θα φιλοξενεί κορυφαία ονόματα της ελληνικής μουσικής σκηνής, σε συναυλίες που προσφέρονται δωρεάν, μόνο με το εισιτήριο εισόδου στην έκθεση. Το φετινό πρόγραμμα περιλαμβάνει τους: Λένα Ζευγαρά & Alcatrash, Πυξ Λαξ, Πέτρο Ιακωβίδη, Πάνο Βλάχο, Σάκη Ρουβά, Anastasia και Πάολα, υποσχόμενο μοναδικές βραδιές για όλους τους επισκέπτες. Παράλληλα, ως ελάχιστο φόρο τιμής σε μια εμβληματική μορφή του παγκόσμιου πολιτισμού, η 89η ΔΕΘ διοργανώνει ένα μεγάλο αφιέρωμα για τα 100 χρόνια από τη γέννηση του Μίκη Θεοδωράκη. Το αφιέρωμα θα κορυφωθεί με μια μεγαλειώδη συναυλία, όπου η ορχήστρα «Μίκης Θεοδωράκης», πλαισιωμένη από τους καταξιωμένους ερμηνευτές Δημήτρη Μπάση, Ρίτα Αντωνοπούλου, Σοφία Παπάζογλου και Άγγελο Θεοδωράκη, θα αποδώσει τα αθάνατα τραγούδια του σπουδαίου συνθέτη, σε μια βραδιά εθνικής υπερηφάνειας και πολιτιστικής ανάτασης. Η ματιά μας, ωστόσο, είναι σταθερά στραμμένη στο μέλλον. Ο δυναμικός μουσικός διαγωνισμός «Stage Z - Youth Band Battle» αποτελεί τη δέσμευσή μας για την ανάδειξη της νέας γενιάς ταλέντων. Δεν είναι απλώς ένας διαγωνισμός, αλλά ένα ολοκληρωμένο πρόγραμμα υποστήριξης, που προσφέρει σε νέες μπάντες από όλη την Ελλάδα την ευκαιρία να παρουσιάσουν ζωντανά τη δουλειά τους σε μια επαγγελματική σκηνή. Ο μεγάλος νικητής θα εξασφαλίσει ένα δισκογραφικό συμβόλαιο, ενώ οι υπόλοιποι φιναλίστ θα κερδίσουν σημαντικά έπαθλα, όπως ζωντανές ηχογραφήσεις στα υπερσύγχρονα στούντιο της ΕΡΤ3, συντονισμένη και επαγγελματική προβολή στα social media κ.ά. Η 89η ΔΕΘ είναι, συνεπώς, μια δήλωση αισιοδοξίας. Είναι η απόδειξη ότι η Ελλάδα, τιμώντας την ιστορία της, μπορεί να σχεδιάσει και να υλοποιήσει ένα μέλλον βασισμένο στην ανάπτυξη, την καινοτομία και τη δημιουργικότητα.

89η ΔΕΘ

73

E

74

89η ΔΕΘ

Π

I

X

E

I

Ρ

Ε

Ι

Ν

89ηΔΕΘ ΥΠΟΔΟΜΕΣ & ΑΝΑΠΤΥΞΗ

Η ΝΕΑ ΓΕΩ-ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΒΟΡΕΙΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ

89η ΔΕΘ

75

ΡΕΠΟΡΤΑΖ ●

ΕΡΓΑ ΠΝΟΗΣ ΑΝΑΜΟΡΦΩΝΟΥΝ

ΤΗ ΒΟΡΕΙΑ ΕΛΛΑΔΑ

Σε πλήρη εξέλιξη σημαντικά έργα υποδομής με επίκεντρο τη Θεσσαλονίκη και την Κεντρική Μακεδονία, με προϋπολογισμό που ανέρχεται στα 3 δισ. ευρώ, τα οποία αναμένεται να μεταμορφώσουν την ευρύτερη περιοχή Της Τέτης Ηγουμενίδη tigoumenidi@naftemporiki.gr

Χ

ρόνιες ανάγκες της περιοχής σε μεταφορές, υγεία και περιβαλλοντική διαχείριση καλύπτουν τα έργα υποδομής που βρίσκονται σε εξέλιξη (σε κατασκευή ή διαγωνιστική διαδικασία) στη Βόρεια Ελλάδα, συνολικού προϋπολογισμού της τάξεως των 3 δισ. ευρώ. Στη Θεσσαλονίκη, το Flyover υπόσχεται βελτίωση της κυκλοφορίας στον Περιφερειακό, ενώ σε φάση προετοιμασίας βρίσκεται το νέο Αντικαρκινικό Νοσοκομείο «Θεαγένειο», με στόχο την αναβάθμιση των παρεχόμενων υπηρεσιών. Η βασική γραμμή του μετρό λειτουργεί ήδη και αναμένεται να δοθεί στο κοινό η επέκταση προς Καλαμαριά, με τεχνικές δυσκολίες να καθιστούν αβέβαιη την εκτίμηση για την ακριβή ημερομηνία ολοκλήρωσης του έργου. Παράλληλα, η παραχώρηση της Εγνατίας Οδού σε ιδιώτη αναμένεται μέχρι το τέλος του έτους, ενώ προωθούνται δύο νέες μονάδες διαχείρισης απορριμ-

“

μάτων στην Κεντρική Μακεδονία. Στο τελικό στάδιο βρίσκονται και οι διαδικασίες για την αναβάθμιση των οδικών αξόνων Θεσσαλονίκης - Έδεσσας και Δράμας - Αμφίπολης. Πρόκειται για παρεμβάσεις που θεωρούνται αναγκαίες για τη λειτουργικότητα και τη βιωσιμότητα των υποδομών στη Βόρεια Ελλάδα.

Flyover Η Ανατολική Εσωτερική Περιφερειακή Θεσσαλονίκης ή, όπως έχει επικρατήσει να αποκαλείται, Flyover, αποτελεί έργο μείζονος σημασίας για τη βελτίωση του κυκλοφοριακού στη συμπρωτεύουσα, με προϋπολογισμό 463 εκατ. ευρώ. Πρόκειται, ειδικότερα, για την αναβάθμιση του Περιφερειακού της Θεσσαλονίκης από το Νοσοκομείο Παπαγεωργίου έως τη σύνδεσή του με την Ε.Ο. Θεσσαλονίκης - Μουδανιών, με την προσθήκη υπερυψωμένης ταχείας λεωφόρου (Flyover), μήκους 8 χιλιομέτρων. Θα πραγματοποιηθεί διαπλάτυνση σε

Αναβάθμιση του Περιφερειακού Θεσσαλονίκης από το Παπαγεωργίου έως τη σύνδεσή του με την Ε.Ο. Θεσσαλονίκης - Μουδανιών.

76

89η ΔΕΘ

►

ς αλονίκη σ σ ε μείζονος Θ ο ή γ κ ρ έ ια ί ε ε οτελ ριφερ over, απ ρική Πε ε ly τ F ω ι, σ α Ε ίτ λική οκαλε Η Ανατο ει να απ σ ή τ α ρ ιακού έχει επικ κλοφορ υ ς . κ ω υ π ο ό τ , ή ση ατ. ευρώ κ ίω ε τ λ 3 ε 6 β 4 μό ς για τη ϋπολογισ ο ρ σημασία π ε μ ουσα, πρωτεύ μ υ σ η τ σ

89η ΔΕΘ

77

ΡΕΠΟΡΤΑΖ ●

ΥΠΟΔΟΜΕΣ

“

Η Εγνατία αποτελεί καταλύτη για τις επενδύσεις της Βόρειας Ελλάδας στους τομείς μεταφοράς, βιομηχανίας και τουρισμού.

► κάθε ρεύμα κατά δύο λωρίδες στα 8 χιλιόμετρα και κατά μία στα υπόλοιπα 4 χιλιόμετρα. Εκτελείται ως ΣΔΙΤ από την κοινοπραξία των Άβαξ - Μέτκα, οι εργασίες βρίσκονται σε πλήρη εξέλιξη και αναμένεται να ολοκληρωθεί τον Μάιο του 2027, στόχος που δείχνει εφικτός, καθώς το έργο δεν αντιμετωπίζει προβλήματα με αρχαιολογικές ανασκαφές και απαλλοτριώσεις που συνήθως συνιστούν αιτίες καθυστέρησης των έργων. Με την παράδοσή της στην κυκλοφορία, η χωρητικότητα της Περιφερειακής Θεσσαλονίκης θα αυξηθεί από τα 6.000 οχήματα στα 10.000 ανά ώρα. Η προαναφερόμενη κοινοπραξία θα αναλάβει για το υπόλοιπο διάστημα της σύμβασης (περίπου 27 έτη) τη συντήρηση και λειτουργία όλης της Περιφερειακής. Δεν προβλέπεται η επιβολή διοδίων. Το ανάδοχο σχήμα θα λαμβάνει πληρωμές διαθεσιμότητας από το ελληνικό Δημόσιο. Θεαγένειο Σε εξέλιξη βρίσκεται διαγωνιστική διαδικασία για το έργο ΣΔΙΤ κατασκευής του νέου Αντικαρκινικού Νοσοκομείου Θεσσαλονίκης, Θεαγένειου, εκτιμώμενης αξίας 350,5 εκατ. ευρώ (χωρίς ΦΠΑ), μια υποδομή στον χώρο της Υγείας που θα βελτιώσει το επίπεδο εξυπηρέτησης των περιστατικών υγείας στην περιοχή της Βόρειας Ελλάδας. Στο αντικείμενο του έργου περιλαμβάνονται η κατασκευή νοσοκομείου δυναμικότητας 425 κλινών, το οποίο θα αποτελείται ενδεικτικά από τις εξής μονάδες: εντατικής θεραπείας 10 κλινών, ανακουφιστικής φροντίδας ασθενών, ημερήσιας νοσηλείας για χειρουργικά περιστατικά και χημειοθεραπείες, εξυπηρέτησης ασθενών με ψυχολογική υποστήριξη και μονάδα πόνου. Θα περιλαμβάνει επίσης τμήμα εξωτερικών ιατρείων και περιορισμένο τμήμα επειγόντων περιστατικών, εργαστηριακό - διαγνωστικό τομέα σε «in vitro» και «in vivo» υπηρεσίες, όπως ακτινοδιαγνωστικό, πυρηνική ιατρική, ενδοσκοπήσεις και «in vitro» εργαστήρια με μοριακό τομέα, ακτινοθεραπευτικό τμήμα και τμήμα θεραπειών ραδιοϊσοτόπων, κοινόχρηστους χώρους και τους λοιπούς για τις ανάγκες ενός νοσοκομείου. Η σύμβαση που θα υπογραφεί μεταξύ του αναδόχου ιδιώτη (ο Ιδιωτικός Φορέας Σύμπραξης - ΙΦΣ) και της αναθέτουσας αρχής (Αντικαρκινικό Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης Θεαγένειο) θα έχει διάρκεια 30 ετών. Ο ΙΦΣ θα πραγματοποιήσει τις αναγκαίες μελέτες, το σύνολο των εργασιών κατασκευής του νέου νοσοκομείου, και θα αναλάβει τη συντήρηση των υποδομών καθ' όλη τη διάρκεια της Σύμβασης Σύμπραξης, η οποία συνίσταται στην επιθεώρηση, στην προγραμματισμένη συντήρηση, τη διορθωτική συντήρηση και

78

89η ΔΕΘ

τη βαριά συντήρηση (life cycle cost). Εκτίμηση για το πότε θα ξεκινήσει να κατασκευάζεται δεν υπάρχει. Συνήθως οι διαδικασίες για την ανάθεση έργου ΣΔΙΤ παίρνουν πολύ χρόνο.

Η Εγνατία Οδός ενώνει τα μεγάλα οικονομικά και βιομηχανικά κέντρα της Δύσης με αυτά της Ανατολής.

Μετρό Θεσσαλονίκης Οι Θεσσαλονικείς, έχοντας πλέον σε λειτουργία τη βασική γραμμή του μετρό, αναμένουν την ολοκλήρωση της επέκτασης προς την Καλαμαριά, εκτός απρόοπτου, στις αρχές του επομένου χρόνου. Δεν είναι κάτι εύκολο, όπως έχει εξηγήσει ο διευθύνων σύμβουλος της Aktor, Αλέξανδρος Εξάρχου. Η επέκταση στην Καλαμαριά δεν είναι όπως η βασική γραμμή όπου υπήρχε μια εργολαβία και το έργο ήταν «με το κλειδί στο χέρι». Για το συγκεκριμένο project βρίσκονται σε εξέλιξη πέντε συμβάσεις και ο συντονισμός δεν είναι εύκολος. Εγνατία Οδός Στην αναβάθμιση της Εγνατίας Στην Κεντρική Μακεδονία βρίσκονται σε εξέλιξη διαγωνιΟδού, οδική ραχοκοκαλιά της σμοί για 2 σύγχρονες μονάδες επεξεργασίας απορριμμάτων. Βόρειας Ελλάδας, θα συμβάλει το πέρασμα του αυτοκινητοδρόμου στην κοινοπραξία, ΓΕΚ Τέρνα EGIS Projects μέχρι το τέλος του έτους. Οι υποχρεωτικές εργασίες που η ανάδοχος - παραχωρησιούχος κοινοπραξία υποχρεούται να χρηματοδοτήσει και να υλοποιήσει σε χρονικό ορίζοντα 5 ετών ανέρχονται σε περίπου Ευρώπη, καθώς οι Πανευρωπαϊκοί Διάδρομοι IV 420 εκατ. ευρώ. (Βερολίνο - Σόφια - Θεσσαλονίκη), IX (Ελσίνκι - ΑλεΗ Εγνατία αποτελεί καταλύτη για τις επενδύσεις ξανδρούπολη) και Χ (Βιέννη - Βελιγράδι - Θεσσαλονίτης Βόρειας Ελλάδας στους τομείς μεταφοράς, βιομηκη) καταλήγουν στην Εγνατία Οδό. χανίας και τουρισμού. Διασχίζει τη Βόρεια Ελλάδα, Με μήκος 670 χιλιόμετρα ο βασικός άξονας -900 από Ανατολή σε Δύση, ξεκινώντας από το λιμάνι της χλμ. με τους κάθετους-, η Εγνατία Οδός εξυπηρετεί Ηγουμενίτσας, που ενώνει την Ελλάδα με την Ιταλία, το 36% του πληθυσμού της χώρας, το 33% του ΑΕΠ, και καταλήγει στα ελληνοτουρκικά σύνορα. το 54% των αγροτικών περιοχών, το 41% της απασχόΣε ευρωπαϊκό επίπεδο, ενώνει τα μεγάλα οικονολησης στον τομέα της βιομηχανίας - μικρού εμπορίου μικά και βιομηχανικά κέντρα της Δύσης με αυτά της και το 51% της βιομηχανίας εξόρυξης της χώρας. Ανατολής, προσθέτοντας έναν άρρηκτο εμπορικό Η κοινοπραξία των ΓΕΚ Τέρνα - EGIS Projects σύνδεσμο μεταξύ τους. επικράτησε στον διαγωνισμό του ΤΑΙΠΕΔ (Ταμείο Αποτελεί επίσης συλλεκτήρια οδό για το σύστηΑξιοποίησης Ιδιωτικής Περιουσίας του Δημοσίου) μα μεταφοράς στα Βαλκάνια και τη Νοτιοανατολική για την Εγνατία το καλοκαίρι του 2021, με προσφορά

“

Η Μονάδα Απορριμμάτων Δ. Τομέα Περιφέρειας Κ. Μακεδονίας θα είναι η μεγαλύτερη στη Β. Ελλάδα και θα κατασκευαστεί με τη μέθοδο του ΣΔΙΤ.

Απορριμμάτων Δυτικού Τομέα Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονία, προϋπολογισμού 250 εκατ. ευρώ. Η βασική γραμμή του μετρό βρίσκεται ήδη σε πλήρη λειΗ Μονάδα Απορριμμάτων τουργία, δίνοντας ανάσες στην κυκλοφορία της πόλης. Ανατολικού Τομέα Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας θα διαχειρίζεται το 36% των παραγόμενων σύμμεικτων απορριμμάτων της περιφερειακής ενότητας Θεσσαλονίκης, τα απορρίμματα της Χαλκιδικής, τα υπολείμματα των ΚΔΑΥ Χαλκιδικής και Ανατολικής Θεσσαλονίκης, τα υπολείμματα των μονάδων επεξεργασίας βιοαποβλήτων Χαλκιδικής και Ανατολικής Θεσσαλονίκης και 22.000 τόνους/ έτος προδιαλεγμένων αποβλήτων. Η μονάδα θα εξυπηρετεί επίσης τον Δήμο Θέρμης και το 65% του Δήμου Θεσσαλονίκης. Ο διαγωνισμός πραγματοποιείται από τον ΦΟΔΣΑ Κεντρικής Μακεδονίας και ανάδοχος είναι η κοινοπραξία Τέρνα - Ηλιοχώρα. Η Μονάδα Απορριμμάτων Δυτικού Τομέα Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας θα είναι η μεγαλύτερη στη Βόρεια Ελλάδα Στο τελικό στάδιο οι διαδικασ και θα κατασκευαστεί με τη μέθοδο ίες για την αναβάθμιση των οδικ ών αξόνων Θεσσαλονίκης - Έδεσσα του ΣΔΙΤ από τους ΓΕΚ Τέρνα ς και Δράμας - Αμφίπολης.

- Τιτάν. Θα είναι δυναμικότητας 300.000 τόνων και θα εξυπηρετεί 9 δήμους της δυτικής πλευράς του νομού Θεσσαλονίκης (Αμπελοκήπων - Μενεμένης, Βόλβης, Δέλτα, Κορδελιού - Ευόσμου, Λαγκαδά, Νεάπολης - Συκεών, Παύλου Μελά, Χαλκηδόνος, Ωραιοκά1,496 δισ. ευρώ (εφάπαξ τίμημα). Έκτοτε, το Δημόσιο στρου), το 60% του κεντρικού Δήμου Θεσσαλονίκης, προσπαθεί να κλείσει εκκρεμότητες, όπως η διαδικατο σύνολο των δήμων των νομών Πέλλας, Ημαθίας σία της πιστοποίησης των σηράγγων και η πλήρης και Πιερίας, καθώς και τον Δήμο Παιονίας Κιλκίς. Η καταγραφή της κατάστασης του αυτοκινητοδρόμου, διάρκεια της σύμβασης έχει οριστεί σε 27 έτη (τα δύο ώστε να περάσει για 35 χρόνια στην παραχωρησιούχο πρώτα αφορούν στην κατασκευαστική περίοδο). κοινοπραξία. Νέες οδικές συνδέσεις Μονάδες απορριμμάτων Στο τελικό στάδιο, αυτό της υποβολής οικονομικών Στην Κεντρική Μακεδονία βρίσκονται σε εξέλιξη προσφορών, βρίσκονται δύο σημαντικοί διαγωνισμοί διαγωνιστικές διαδικασίες για δύο σύγχρονες μονάδες για την υλοποίηση δύο οδικών έργων στη Βόρεια επεξεργασίας απορριμμάτων. Ελλάδα, μέσω Σύμπραξης Δημόσιου και Ιδιωτικού Πρόκειται για τη Μονάδα Απορριμμάτων ΑνατοΤομέα (ΣΔΙΤ), συνολικής εκτιμώμενης αξίας περίπου λικού Τομέα Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας, 700 εκατ. ευρώ. προϋπολογισμού 241 εκατ. ευρώ, και τη Μονάδα Πρόκειται για τα έργα «Μελέτη, Κατασκευή, Χρη-

ματοδότηση της Αναβάθμισης του οδικού άξονα ΕΟ2 (Μαυροβούνι - Έδεσσα, Παράκαμψη Γιαννιτσών, Παράκαμψη Χαλκηδόνας) και λειτουργία/συντήρηση του τμήματος γέφυρας Αξιού ποταμού - Έδεσσας», εκτιμώμενης αξίας 444,9 εκατ. ευρώ (με ΦΠΑ), και «Κάθετος Άξονας Δράμα - Αμφίπολη/Παλαιοκώμη», εκτιμώμενης αξίας 248,5 εκατ. ευρώ. Οι δεσμευτικές προφορές από τους ΓΕΚ Τέρνα, Άβαξ και ΑΚΤΩΡ Παραχωρήσεις - Metlen που συμμετέχουν στη διαγωνιστική διαδικασία (και στους δύο διαγωνισμούς τα σχήματα είναι ίδια) εκτιμάται ότι θα κατατεθούν μέχρι το τέλος του έτους. Ο νέος οδικός άξονας Θεσσαλονίκης - Έδεσσας αναμένεται να αναβαθμίσει την ασφάλεια των μεταφορών και να μειώσει σημαντικά τον χρόνο ταξιδιού κατά 6 έως 8 λεπτά στις διαδρομές Θεσσαλονίκη Γιαννιτσά και Θεσσαλονίκη - Σκύδρα και 10 λεπτά στη διαδρομή Θεσσαλονίκη - Έδεσσα. Ο ιδιώτης φορέας ειδικότερα θα αναλάβει: Α. Τη μελέτη, κατασκευή, χρηματοδότηση των τμημάτων: - Μαυροβούνι - Έδεσσα (συμπεριλαμβανομένης της σύνδεσης του τμήματος με τον ισόπεδο κόμβο της περιφερειακής οδού Έδεσσας), Α/Κ Μαυροβουνίου Α/Κ Ριζαρίου 9,423 χλμ. - Παράκαμψη Γιαννιτσών Α/Κ Γιαννιτσών , Α/Κ Παραλίμνης 8,913 χλμ. - Παράκαμψη Χαλκηδόνας , Α/Κ Χαλκηδόνας , Α/Κ Ελεούσας 6,340 χλμ. Β. Τη λειτουργία, συντήρηση, χρηματοδότηση του βασικού οδικού άξονα γέφυρας Αξιού ποταμού Έδεσσας συνολικού μήκους περίπου 52,326 χιλιομέτρων και όσα επιπλέον τμήματα συμπεριλαμβάνονται στο προαναφερθέν τμήμα Α. Κάθετος άξονας Δράμα - Αμφίπολη Το έργο αφορά την αναβάθμιση της Εθνικής Οδού Δράμας - Αμφίπολης, είτε με αποκατάσταση και διαπλάτυνση τμημάτων της υπάρχουσας οδού είτε με κατασκευή εντελώς νέων τμημάτων κατά μήκος του τμήματος από Παλαιοκώμη σε Μαυρολεύκη, και από Μαυρολεύκη σε Δράμα συνολικού μήκους 43 χλμ. Πρόκειται για έργο το οποίο θα αναβαθμίσει την οδική σύνδεση της Δράμας με την Εγνατία Οδό, ενώ θα παρέχει και ασφαλή σύνδεση με τον αρχαιολογικό χώρο της Αμφίπολης. Ο δρόμος θα έχει χαρακτηριστικά άξονα ταχείας κυκλοφορίας. Συγκεκριμένα, η κύρια αρτηρία θα αναβαθμιστεί σε αυτοκινητόδρομο με αποκατάσταση της υπάρχουσας οδοποιίας για περίπου 13,5 χλμ. και κατασκευή περίπου 29,5 χλμ. νέων τμημάτων. Τα κύρια χαρακτηριστικά του έργου περιλαμβάνουν την αναβάθμιση της κύριας αρτηρίας, την κατασκευή δύο νέων τμημάτων και τη σύνδεση με τις υφιστάμενες οδούς με 9 κόμβους

89η ΔΕΘ

79

METLEN ΕΠΕΝΔΥΤΙΚΉ «ΑΤΜΟΜΗΧΑΝΉ» ΤΗΣ ΒΌΡ. ΕΛΛΆΔΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΊΑΣ Σε «ατμομηχανή» ανάπτυξης τόσο για τη Βόρεια Ελλάδα όσο και για τη Θεσσαλία εξελίσσεται η METLEN, με μια πλειάδα νέων επενδύσεων τόσο στον τομέα της κυκλικής μεταλλουργίας με επίκεντρο τη Θεσσαλονίκη όσο και στον τομέα της αμυντικής βιομηχανίας με επίκεντρο την Α' ΒΙΠΕ Βόλου, αλλά και μέσω πλήθους έργων ΣΔΙΤ και άλλων δράσεων Της Βάσως Βεγίρη vvegiri@naftemporiki.gr

80

89η ΔΕΘ

CIRCULAR METALS

ΡΕΠΟΡΤΑΖ ●

Πρωτοπόρος μέθοδος

Η μονάδα ανάκτησης μετάλλων της METLEN στη ΒΙΠΕ Σίνδου, η οποία τέθηκε σε πιλοτική λειτουργία προ μερικών μηνών και οδεύει ήδη προς επέκταση με τέσσερις νέες γραμμές παραγωγής, καθιστά τη Θεσσαλονίκη πρωταγωνίστρια διεθνώς στον κλάδο της κυκλικής μεταλλουργίας. Η εν λόγω μονάδα εκκινεί μια πλήρως κατοχυρωμένη τεχνολογία ανάκτησης μετάλλων, με στόχο την παραγωγή νέων οξειδίων μετάλλων από δευτερογενείς πηγές εφοδιασμού, όπως βιομηχανικά υποπροϊόντα. Η διαδικασία αυτή θα παράγει σειρά βασικών οξειδίων μετάλλων, μειώνοντας τη στρατηγική εξάρτηση από την παραδοσιακή εξόρυξη. Η Μητροπολιτική Επιτροπή της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας ενέκρινε στα μέσα Ιουλίου τη Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων για την αδειοδότηση της επέκτασης της μονάδας, ενώ στα τέλη Ιουλίου η Αποκεντρωμένη Διοίκηση Μακεδονίας-Θράκης ενέκρινε την τροποποίηση της με Αριθ. Πρωτ. 21665/12-02-2024 (ΑΔΑ: 9Σ5ΤΟΡ1Υ-8ΡΜ) Απόφασης Έγκρισης Περιβαλλοντικών Όρων της μονάδας. Στόχος είναι η μονάδα της Σίνδου να περάσει από το πιλοτικό στάδιο στην παραγωγή 290.000 τόνων/ έτος -σήμερα έχει ετήσια παραγωγική δυναμικότητα 33.000 τόνων-, με έμφαση σε χαλκό και νικέλιο. Περαιτέρω, η METLEN προγραμματίζει επίσης την ανάκτηση στρατηγικών μετάλλων, όπως γερμανίου και σκανδίου, από επεξεργασία βωξίτη στην

Σύγχρονος αυτοκινητόδρομος

Η ΜΕΤΚΑ ΑΤΕ (ο κατασκευαστικός βραχίονας της METLEN - κάτοχος πτυχίου 7ης τάξης) συγκαταλέγεται στις κορυφαίες εταιρείες στον κλάδο των υποδομών και είναι η εταιρεία που σε κοινοπραξία με την ΑΒΑΞ κατασκευάζει το Flyover, ήτοι την υπερυψωμένη ταχεία λεωφόρο, μήκους 7,54 χλμ., πάνω από τη σημερινή ανατολική περιφερειακή οδό της Θεσσαλονίκης, η οποία παράλληλα διευρύνεται, αποκτά νέους κόμβους, σε συνολικό μήκος 12 χιλιομέτρων, με αποτέλεσμα οι πολίτες της πόλης να απολαμβάνουν στο σύνολό του έναν σύγχρονο, ασφαλή περιφερειακό αυτοκινητόδρομο, που αναμένεται να δώσει ουσιαστικές λύσεις στο κυκλοφοριακό ζήτημα της πόλης. Ο προϋπολογισμός του έργου ανέρχεται σε 382.025.666 ευρώ πλέον ΦΠΑ και θα παραδοθεί τον Μάιο του 2027.

FLYOVER

6ος ΠΡΟΒΛΗΤΑΣ ΟΛΘ

FLYOVER

Κεντρική Ελλάδα, αλλά και την παραγωγή γαλλίου, καλύπτοντας πλήρως τις ανάγκες της Ευρώπης σε αυτό το κρίσιμο και πολύτιμο μέταλλο. Σε αυτήν την κατεύθυνση πρέπει, επίσης, να επισημανθεί ότι η METLEN έχει χαρτογραφήσει χιλιάδες βιομηχανικά κατάλοιπα παγκοσμίως, εκτιμώντας ότι περιέχουν μέταλλα αξίας 10 δισ. δολαρίων ετησίως. Σύμφωνα, δε, με τους ειδικούς, η τεχνολογία της εταιρείας, η οποία βασίζεται σε πρωτοπόρο υδρομεταλλουργική μέθοδο, αποτέλεσμα πολυετούς Έρευνας και Ανάπτυξης από την ίδια τη METLEN, ξεχωρίζει για την ευελιξία της, τη δυνατότητα εφαρμογής της σε ποικιλία πρώτων υλών και τα πολύ υψηλά ποσοστά ανάκτησης μετάλλων -έως και 99%- που πετυχαίνει, παράγοντας ελάχιστα απόβλητα και μηδενικούς αέριους ρύπους. Οι συνολικές επενδύσεις για τις μονάδες που αφορούν την κυκλική μεταλλουργία της METLEN προβλέπεται να φτάσουν τα 500 εκατ. ευρώ.

Κομβική επέκταση

Η κοινοπραξία ΜΕΤΚΑ - ΤΕΚΑΛ είναι ανάδοχος του κομβικού για τη Θεσσαλονίκη έργου της επέκτασης του 6ου προβλήτα του λιμανιού (ΟΛΘ). Το έργο εντάσσεται στο μακροπρόθεσμο σχέδιο του ΟΛΘ, για την ανάδειξη της Θεσσαλονίκης ως κομβικού σημείου στα Βαλκάνια. Με την ολοκλήρωσή του ο ΟΛΘ θα βρεθεί στην πρώτη κατηγορία των λιμένων της ΝΑ Ευρώπης, καθώς θα αποκτήσει τη δυνατότητα απευθείας εξυπηρέτησης πλοίων εμπορευματοκιβωτίων κύριων γραμμών (Ultra Large Container Vessels) χωρητικότητας έως 24.000 TEUs. Σύμφωνα με τα τεύχη του διαγωνισμού, το έργο του 6ου προβλήτα περιλαμβάνει τουλάχιστον τις παρακάτω εργασίες: • Κατασκευή νέου, πρόσθετου κρηπιδότοιχου, ως ευθεία προέκταση του υπάρχοντος κρηπιδότοιχου 26, με ελάχιστο συνεχές μήκος 513 μέτρων, εκ των οποίων τουλάχιστον τα 400 μέτρα θα παρέχουν ελάχιστο βάθος -16,50 μέτρα από τη μέση στάθμη της θάλασσας.

• Κατασκευή επιπρόσθετου χερσαίου χώρου, πλάτους τουλάχιστον 258 μέτρων, παράλληλα με τον νέο κρηπιδότοιχο.

• Κατασκευή όλων των συμπληρωματικών έργων υποδομής που απαιτούνται για την πλήρη λειτουργία του νέου κρηπιδότοιχου και του αντίστοιχου χερσαίου χώρου, συμπεριλαμβανομένων: της βυθοκόρησης του διαύλου ναυσιπλοΐας και του κύκλου ελιγμών των πλοίων με ελάχιστο βάθος -16,50 μέτρα από τη μέση στάθμη της θάλασσας, των δαπέδων του χερσαίου χώρου, καθώς και των απαραίτητων δικτύων επικοινωνιών και υπηρεσιών. ►

89η ΔΕΘ

81

ΡΕΠΟΡΤΑΖ ●

►

METLEN

ΣΧΟΛΙΚΕΣ ΜΟΝΑΔΕΣ

6ος ΠΡΟΒΛΗΤΑΣ ΟΛΘ

Αναβάθμιση εκπαιδευτικών υποδομών

Η ΜΕΤΚΑ «τρέχει» επίσης, βάσει σχετικής σύμβασης που υπέγραψε στα τέλη Οκτωβρίου του 2024 με το υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών, κατόπιν διαγωνισμού, το έργο ΣΔΙΤ αξίας 160 εκατ. ευρώ που αφορά τη μελέτη, χρηματοδότηση, κατασκευή, συντήρηση και διαχείριση 17 νέων σχολικών μονάδων στην Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας. Το έργο καλύπτει τις ανάγκες 5.000 μαθητών σε οκτώ δήμους της Θεσσαλονίκης και στην Κατερίνη, αναβαθμίζοντας ριζικά τις εκπαιδευτικές υποδομές, η διάρκεια της σύμβασης είναι 27 έτη και περιλαμβάνει την ανέγερση των διδακτηρίων σε χρονικό διάστημα 24 μηνών και την τεχνική διαχείριση των εν λόγω σχολικών μονάδων για τα επόμενα 25 έτη. Συγκεκριμένα, τα 17 σχολικά συγκροτήματα που περιλαμβάνονται είναι τα: •7ο Νηπιαγωγείο Πεύκων, Δήμος Νεάπολης - Συκεών •4ο Δημοτικό Σχολείο Πεύκων, Δήμος Νεάπολης Συκεών •1ο ΕΠΑΛ Συκεών, Δήμος Νεάπολης - Συκεών •Γ.Ε.Λ. Ευκαρπίας, Δήμος Παύλου Μελά •4ο Δημοτικό Σχολείο Ευκαρπίας, Δήμος Παύλου Μελά

82

89η ΔΕΘ

•3ο Γ.ΕΛ. Πολίχνης, Δήμος Παύλου Μελά •1ο Λύκειο Πολίχνης, Δήμος Παύλου Μελά •2ο Γυμνάσιο Λαγκαδά, Δήμος Λαγκαδά •3ο Γυμνάσιο Ωραιοκάστρου, Δήμος Ωραιοκάστρου •6ο Δημοτικό Σχολείο Ωραιοκάστρου, Δήμος Ωραιοκάστρου •1ο Γ.Ε.Λ. Μίκρας - Τρίλοφο Μίκρας, Δήμος Θέρμης •5ο Δημοτικό Σχολείο Αμπελοκήπων (πρώην 9ο), Δήμος Αμπελοκήπων - Μενεμένης •Ειδικό Δημοτικό και Νηπιαγωγείο Καλαμαριάς, Δήμος Καλαμαριάς •3ο Γυμνάσιο Πυλαίας, Δήμος Πυλαίας - Χορτιάτη •3ο Λύκειο Πυλαίας, Δήμος Πυλαίας - Χορτιάτη •3ο Δημοτικό Σχολείο Πανοράματος, Δήμος Πυλαίας - Χορτιάτη •Μουσικό Γυμνάσιο - Λύκειο Κατερίνης, Δήμος Κατερίνης.

ΦΩΤΑΓΩΓΗΣΗ ΤΩΝ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΤΕΙΧΩΝ

17 ΝΕΕΣ ΣΧΟΛΙΚΕΣ ΜΟΝΑΔΕΣ

ΒΥΖΑΝΤΙΝΑ ΤΕΙΧΗ

Σεβασμός στην ιστορία της πόλης

Με δωρεά της METLEN και με τη συμβολή της διεθνώς καταξιωμένης Ελληνίδας σχεδιάστριας φωτισμού Ελευθερίας Ντεκώ, το υπουργείο Πολιτισμού προχωρά στη φωταγώγηση των Βυζαντινών Τειχών της Θεσσαλονίκης, συνολικού μήκους 4,5 χλμ. Οι μελέτες αναμένεται να ολοκληρωθούν έως το τέλος της φετινής χρονιάς και το έργο θα παραδοθεί μέχρι το τέλος του 2026. «Η σχέση μας με τη Θεσσαλονίκη είναι ταυτοτική και σταθερή. Είμαστε περήφανοι για αυτό που κάνουμε, νιώθουμε βαθύτατο σεβασμό για την πολιτιστική ιστορία της πόλης. Θέλουμε να φωτίσουμε ένα κομμάτι της ψυχής της πόλης. Στα πρώτα της βήματα η METLEN ξεκίνησε από τη Θεσσαλονίκη, δεν ξεχνάμε τις ρίζες μας. Υλοποιούμε στη Θεσσαλονίκη το Flyover (έχει ξεπεράσει το 25% η πρόοδος), κατασκευάζουμε 17 βιοκλιματικά σχολεία στην περιοχή, διαθέτουμε μονάδα ανάκτησης μετάλλων στη Σίνδο», τόνισε από την πλευρά της η Chief Corporate Affairs & Communication Officer της METLEN, Βίβιαν Μπουζάλη, από το βήμα της σχετικής συνέντευξης Τύπου στη Θεσσαλονίκη.

CIRCULAR METALS

Ανταγωνιστική ενέργεια

Πέραν της εκτεταμένης δράσης της METLEN στον τομέα των ΑΠΕ με φωτοβολταϊκά και αιολικά πάρκα ανά την υφήλιο, έντονη είναι η σχετική δραστηριότητά της και εντός συνόρων. Στόχος της εταιρείας είναι με ορίζοντα το 2030 να διαθέτει στην Ελλάδα φωτοβολταϊκά πάρκα συνολικής ισχύος 1,3 GW, αιολικά πάρκα 600-700 MW και μπαταρίες 600-700 MW. Σε αυτό το πλαίσιο, βρίσκονται υπό ανάπτυξη στη χώρα μας περισσότερα από 500 MW αιολικών έργων, όπως και μπαταρίες συνολικής χωρητικότητας 2,8 GWh σε Ελλάδα και Ιταλία. Στο πλαίσιο αυτό είναι έντονη η σχετική παρουσία της με τέτοια έργα στη Βόρεια Ελλάδα και τη Θεσσαλία, με χαρακτηριστικό παράδειγμα τους 54 Φωτοβολταϊκούς Σταθμούς στις Περιφερειακές Ενότητες (Π.Ε.) της Θεσσαλονίκης και της Λάρισας, ονομαστικής ισχύος 311,16 MWp και συνολικού προϋπολογισμού 221,5 εκατ. ευρώ. Το project στηρίζεται χρηματοδοτικά από τη Eurobank και το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας. Τα εν λόγω φωτοβολταϊκά έργα εντάσσονται στον στρατηγικό σχεδιασμό της METLEN για την παροχή ανταγωνιστικής ενέργειας τόσο για ίδια κατανάλωση όσο και προς τρίτους.

ΑΜΥΝΤΙΚΟ HUB ΣΤΟΝ ΒΟΛΟ

ΦΩΤΟΒΟΛΤΑΪΚΑ ΚΑΙ ΑΙΟΛΙΚΑ ΠΑΡΚΑ

ΑΝΑΝΕΩΣΙΜΕΣ ΠΗΓΕΣ

Τεχνογνωσία εντός συνόρων

Η επέκταση του βιομηχανικού συγκροτήματος της METLEN στον Βόλο σηματοδοτεί τη δημιουργία ενός πολύ σημαντικού αμυντικού hub στην Ελλάδα. Από το 2023 η METLEN έχει αποκτήσει έκταση 32 στρεμμάτων στην Α' ΒΙΠΕ Βόλου, εντός της οποίας κατασκευάζει σύγχρονες εργοστασιακές μονάδες για την παραγωγή υψηλής εξειδίκευσης μεταλλικών κατασκευών για αμυντικές εφαρμογές. Περαιτέρω, επεκτείνει την παρουσία της με δύο ακόμη παρακείμενες εκτάσεις, η μία 19 στρεμμάτων με εργοστασιακές εγκαταστάσεις 5.000 τ.μ. και η δεύτερη 8 στρεμμάτων. Η συνολική αυτή έκταση 60 στρεμμάτων θα ειδικεύεται στην κατασκευή αρμάτων, καθώς και εξαρτημάτων, εξοπλισμού και ειδικών κατασκευών για θωρακισμένα στρατιωτικά οχήματα, με προηγμένη τεχνολογία συγκόλλησης και συναρμολόγησης, όπως έχει αναπτυχθεί από τη METLEN την τελευταία τριακονταετία. Με την επέκταση των εγκαταστάσεών της, θα λειτουργούν συνολικά πέντε εργοστάσια της εταιρείας στην περιοχή, δημιουργώντας 650 νέες θέσεις εργασίας. «Η Ελλάδα μπορεί -και πρέπει- να οικοδομήσει μια εθνική αμυντική βιομηχανία. Μια βιομηχανία που, όπως συμβαίνει σε άλλες προηγμένες χώρες, βασίζεται στη συνεργασία μεταξύ πιστοποιημένων, σοβαρών επιχειρήσεων. Επιχειρήσεων που όχι μόνο κατασκευάζουν, αλλά και συντηρούν κρίσιμα συστήματα με συνέπεια και βάθος χρόνου. Η METLEN, έχοντας εμπειρία δεκαετιών σε υψηλής ποιότητας κατασκευές αμυντικής τεχνολογίας, είναι

έτοιμη να συμβάλει ουσιαστικά σε αυτό το εθνικό σχέδιο, να φέρει την τεχνογνωσία, την αξιοπιστία και την αποδοτικότητα που έχει αποδείξει στην πράξη, εντός και εκτός συνόρων» δήλωσε χαρακτηριστικά ο Πρόεδρος και Διευθύνων Σύμβουλος της METLEN, Ευάγγελος Μυτιληναίος, κατά την επίσκεψη που πραγματοποίησε στις εγκαταστάσεις της στον Βόλο ο Πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης, την Πέμπτη 5 Ιουνίου. Το defence hub του Βόλου, με την ολοκλήρωσή του, προβλέπεται να απασχολεί πάνω από 1.000 εργατοτεχνίτες, ενισχύοντας την τοπική οικονομία και συμβάλλοντας καθοριστικά στην επαναβιομηχάνιση της περιοχής και στην αναζωογόνηση κρίσιμων κλάδων υψηλής τεχνολογίας. Μέσα από στρατηγικές επενδύσεις όπως αυτή της METLEN, η Ελλάδα θωρακίζει την αμυντική της αυτονομία, ενισχύει την παραγωγική και τεχνολογική της βάση και επανασυστήνεται με αξιώσεις στον ευρωπαϊκό χάρτη της βιομηχανίας και της καινοτομίας. Η METLEN κατέχει ηγετική θέση στις βαριές και σύνθετες μεταλλικές κατασκευές, με τη βιομηχανική μονάδα του Βόλου να αναγνωρίζεται για τη διεθνή αμυντική της παραγωγή. Το εμβληματικό αυτό εργοστάσιο, που ιδρύθηκε το 1963, έχει εξελιχθεί σε μια εξειδικευμένη παραγωγική μονάδα, με το 100% της παραγωγής του να προορίζεται μέχρι σήμερα για εξαγωγές

89η ΔΕΘ

83

ΡΕΠΟΡΤΑΖ ●

PROJECTS «Βροχή» ξενοδοχειακών επενδύσεων στη Θεσσαλονίκη, με πιο πρόσφατη την εξαγορά του ακινήτου «Ακτή και Camping Αγίας Τριάδας» από τη Matenisa Trading Co. Limited, συμφερόντων της οικογένειας Μελισσανίδη Της Βάσως Βεγίρη vvegiri@naftemporiki.gr

84

89η ΔΕΘ

5 ΑΣΤΈΡΩΝ

Το τίμημα για την εξαγορά του ακινήτου «Ακτή και Camping Αγίας Τριάδας» ανήλθε στα 29,5 εκατ. ευρώ ►

89η ΔΕΘ

85

ΡΕΠΟΡΤΑΖ ●

PROJECTS 5 ΑΣΤΈΡΩΝ ►

Α

κάθεκτα συνεχίζονται οι επενδύσεις -ως επί το πλείστον πέντε και τεσσάρων αστέρων- στην ξενοδοχειακή αγορά της Θεσσαλονίκης, τόσο στο κέντρο της πόλης όσο και στα ανατολικά προάστια, αλλά και στην περιοχή της δυτικής εισόδου της πόλης. Η πιο πρόσφατη -και από τις πιο εντυπωσιακές σχετικές εξελίξεις- έρχεται από την εταιρεία Matenisa Trading Co. Limited (συμφερόντων της οικογένειας Μελισσανίδη), η οποία ολοκλήρωσε την εξαγορά του ακινήτου «Ακτή και Camping Αγίας Τριάδας» από το Υπερταμείο έναντι τιμήματος 29,5 εκατ. ευρώ. Η αξιοποίηση του εν λόγω ακινήτου στα ανατολικά προάστια της Θεσσαλονίκης θα υλοποιηθεί μέσω του εγκατεστημένου στην Ελλάδα καταστήματος της εταιρείας με τον διακριτικό τίτλο «Ανατολικό Εμπορική Κατασκευαστική» και θα είναι διττή:  Ανέγερση σύγχρονων παραθεριστικών κατοικιών,

Τον Απρίλιο τέθηκε σε πλήρη λειτουργία υπό την επωνυμία «September Hotel» το πρώην «Nikopolis», κατηγορίας πέντε αστέρων, με διαχειρίστρια την Hotel Brain.

“

Στα ανατολικά της Θεσσαλονίκης, στο παραθαλάσσιο μέτωπο του Δήμου Πυλαίας, δρομολογείται ξενοδοχειακή επένδυση στο πρώην ακίνητο της βιομηχανίας Βιαμύλ, έκτασης 53 στρεμμάτων.

διαμερισμάτων και κοινόχρηστων χώρων, με αρχιτεκτονική προσαρμοσμένη στην τοπική φυσιογνωμία και στόχο τη δημιουργία ενός οργανωμένου μικρού οικιστικού ιστού με υπηρεσίες υποστήριξης, πράσινους χώρους και άμεση πρόσβαση στο παραλιακό μέτωπο.  Ανάπτυξη ξενοδοχειακής μονάδας υψηλής ποιότητας, με χρήση ήπιας δόμησης, ενσωματωμένη στο τοπίο, η οποία θα προσφέρει φιλοξενία, εστίαση και παροχές ευεξίας, με έμφαση στην εμπειρία του επισκέπτη και την απόλυτη εναρμόνιση με το φυσικό περιβάλλον. Σημειωτέον, επίσης, ότι η έγκριση του σχεδίου με Προεδρικό Διάταγμα, το οποίο έχει ήδη εκδοθεί, καθιστά την επένδυση ώριμη για άμεση υλοποίηση και αναμένεται να ενισχύσει καθοριστικά την τοπική οικονομία, δημιουργώντας νέες θέσεις εργασίας κατά την κατασκευαστική φάση και στη λειτουργία της μονάδας, σύνδεση με την τοπική παραγωγή και επιχειρηματικότητα και ποιοτική τουριστική προσέλκυση, εστιάζοντας σε επισκέπτες υψηλότερων απαιτήσεων και ευαισθητοποίησης. Επιπλέον, η επένδυση θα συνεισφέρει στην αναβάθμιση της ευρύτερης περιοχής, λειτουργώντας ως μοχλός περαιτέρω αξιοποίησης του παραλιακού μετώπου της Αγίας Τριάδας και σύνδεσής του με τον ευρύτερο τουριστικό χάρτη της Περιφέρειας.

86

89η ΔΕΘ

Πρόσφατα τέθηκε σε λειτουργία το νέο ξενοδοχείο «Il Conformista Casa Historica», στο ιστορικό διατηρητέο Μέγαρο Κουκουμπάνη.

Στην ανατολική πλευρά Επίσης, στην ανατολική πλευρά της πόλης, δρομολογείται μια σημαντική ξενοδοχειακή επένδυση στο πρώην ακίνητο της βιομηχανίας Βιαμύλ (το εργοστάσιο έχει κατεδαφιστεί προ πολλού). Πρόκειται για έκταση 53 στρεμμάτων στο παραθαλάσσιο μέτωπο του Δήμου Πυλαίας. Προ μερικών μηνών, εξάλλου, συγκεκριμένα τον Απρίλιο, τέθηκε ξανά σε πλήρη λειτουργία και με νέα επωνυμία «September Hotel» το πρώην «Nikopolis», ιδιοκτησίας του γνωστού μεγαλοεπιχειρηματία Τέλη Μυστακίδη, με διαχειρίστρια εταιρεία τη Hotel Brain. Το ξενοδοχείο ανήκει στην κατηγορία των πέντε αστέρων, γειτνιάζει με το παραλιακό μέτωπο του Δήμου Πυλαίας και βρίσκεται στη «γειτονιά» των μεγάλων εμπορικών κέντρων στην ανατολική πλευρά της πόλης, κοντά στο αεροδρόμιο «Μακεδονία». Με

το «September Hotel», η Hotel Brain διπλασιάζει την παρουσία της στην ξενοδοχειακή αγορά της πόλης, σε συνέχεια του επίσης πεντάστερου «Antigon Urban Chic Hotel» στο κέντρο της πόλης. Μένοντας ανατολικά, αλλά πλέον εντός του πολεοδομικού συγκροτήματος και στην περιοχή της Καλαμαριάς, ξενοδοχείο πολυτελείας είναι πολύ πιθανό ότι θα περιλαμβάνει -μεταξύ άλλων- η ανάπλαση του ιστορικού ακινήτου των Μύλων Αλλατίνη από τον επενδυτή-επιχειρηματία του τομέα των ακινήτων (με έδρα τη Βουλγαρία) Πρόδρομο Μαυρόπουλο, σύμφωνα τουλάχιστον με τον αρχικό σχεδιασμό. Σε κεντρικά σημεία της πόλης Στο κέντρο της Θεσσαλονίκης και σε κομβικό σημείο -σε απόσταση αναπνοής από τη ΔΕΘ, στη συμβολή της Τσιμισκή με την Εθνικής Αμύνης- έχει ξεκινήσει,

Το «NYX Hotel Thessaloniki» είναι επένδυση ύψους 25 εκατ. ευρώ από τον Όμιλο Fattal House of Hotels και ανοίγει τις πύλες του τον Σεπτέμβριο.

ευρώ. Πρόκειται για τη δημιουργία του τετράστερου ξενοδοχείου «Νέον» σε πολυώροφο κτίριο του 1927, στη συμβολή των οδών Ίωνος Δραγούμη και Ερμού 9. Σε λειτουργία, επίσης, τέθηκε πρόσφατα -συγκεκριμένα την άνοιξη- το τριών αστέρων ξενοδοχείο «The Oscar Olympic Hotel» έπειτα από ριζική ανακαίνιση του παλιoύ «Οlympic Hotel», επί της Εγνατίας, στο κέντρο της Θεσσαλονίκης. Τη διαχείριση έχει η DHR Services της οικογένειας Αλεξόπουλου, στην οποία ανήκει ο Όμιλος Domotel Hotels & Resorts. Ένα εμβληματικό διατηρητέο κτίριο, εξάλλου, στην αρχή της Εγνατίας, το ιστορικό ξενοδοχείο «Βιέννη», που είχε πρωτολειτουργήσει την εποχή του Μεσοπολέμου, αναμένεται, σύμφωνα με νεότερες πληροφορίες, να ξαναγίνει ξενοδοχείο υψηλής κατηγορίας από τον ισραηλινό ξενοδοχειακό όμιλο Isrotel με το brand «Aluma Hotels & Resorts», το οποίο αποτελεί τον επενδυτικό του βραχίονα στην Ευρώπη. Η ανάπλαση του ΦΙΞ Με ιδιαίτερο ενδιαφέρον, επίσης, αναμένεται η ανάπλαση του διατηρητέου και ιστορικού βιομηχανικού συγκροτήματος της πρώην ζυθοποιίας ΦΙΞ από την Dimand Α.Ε., στη δυτική είσοδο της πόλης, καθώς,

“

Η ανάπλαση του διατηρητέου και ιστορικού βιομηχανικού συγκροτήματος της πρώην ζυθοποιίας ΦΙΞ από την Dimand Α.Ε. θα περιλαμβάνει και τη λειτουργία ξενοδοχείου πολυτελείας.

Σε λειτουργία τέθηκε την άνοιξη και το ξενοδοχείο «The Oscar Olympic Hotel» έπειτα από ριζική ανακαίνιση του παλιού «Οlympic Hotel».

αλλά έχει «παγώσει» λόγω αρχαιολογικών ευρημάτων, η κατασκευή του νέου πεντάστερου ξενοδοχείου της αλυσίδας Electra Hotels & Resorts σε ακίνητο της Εκκλησίας της Ελλάδος, με την επένδυση να προϋπολογίζεται στα 30 εκατ. ευρώ. Στην καρδιά του εμπορικού κέντρου, επίσης, και συγκεκριμένα στη συμβολή των οδών Τσιμισκή και Κατούνη, αναμένεται να τεθεί σε λειτουργία την 1η Σεπτεμβρίου το «NYX Hotel Thessaloniki» από τον Όμιλο Fattal House of Hotels, ο οποίος δραστηριοποιείται στην Ελλάδα μέσω της αλυσίδας Leonardo Hotels and Resorts Mediterranean. Η επένδυση αγγίζει τα 25 εκατ. ευρώ και το νέο ξενοδοχείο ανήκει στην κατηγορία των τεσσάρων αστέρων. Σε πολύ κοντινή απόσταση από το «NYX», στη συμβολή της Κατούνη με την Αγίου Μηνά, τέθη-

κε πρόσφατα σε λειτουργία το νέο ξενοδοχείο «Il Conformista Casa Historica» στο ιστορικό διατηρητέο Μέγαρο Κουκουμπάνη από την εταιρεία «Πλατεία Εμπορίου Τουριστική» του κ. Θεόδωρου Ναθαναηλίδη. Παράλληλα, σε εξέλιξη βρίσκεται -πάντοτε στο κέντρο- και η ανακαίνιση του ξενοδοχείου «Εμπορικόν» με αναβάθμισή του από τα δύο στα τέσσερα αστέρια. Βρίσκεται στη συμβολή των οδών Εγνατίας και Συγγρού 14, πρόκειται να τεθεί σε λειτουργία τον Ιούλιο του 2026, θα ονομάζεται «Green Bottle» και θα προστεθεί στην ομάδα των Βlue Bottle Boutique Hotel, White Bottle Apartments και Maroon Bottle Suites. Ένα νέο τετράστερο ξενοδοχείο έχει υπό κατασκευή η Αιγαίον Α.Ε. (Aegeon Hotels Group) της οικογένειας Μπουτσούκη, με επένδυση της τάξης των 6 εκατ.

όπως έχει προαναγγελθεί, μεταξύ άλλων, η ανάπλαση θα περιλαμβάνει και τη λειτουργία ξενοδοχείου πολυτελείας. Παράλληλα, η Dimand ενδιαφέρεται και για τη λειτουργία ξενοδοχείου «Moxy» στη Θεσσαλονίκη, σε συνέχεια των αντίστοιχων μονάδων στην Αθήνα και την Πάτρα, είτε με μετασκευή υφιστάμενου ακινήτου είτε με ανέγερση νέας μονάδας σε κατάλληλο ακίνητο-φιλέτο. Ξενοδοχειακές επενδύσεις στην περιοχή της δυτικής εισόδου φέρνει και το Μουσείο Ολοκαυτώματος, με πληροφορίες της «Ν» να αναφέρουν σχετική επικείμενη ξενοδοχειακή επένδυση πολύ κοντά στο Μουσείο από την οικογένεια Μαμάδα, που εκτός από τον Βόλο δραστηριοποιείται επί σειρά πολλών ετών στην ξενοδοχειακή αγορά της Θεσσαλονίκης με το γνωστό ξενοδοχείο «Porto Palace» στην κοντινή περιοχή των παλαιών Σφαγείων. Τη δημιουργία ξενοδοχείου υψηλής κατηγορίας περιελάμβανε, τέλος, μέχρι πρότινος το πρώτο σχέδιο του Υπερταμείου για την ανάπλαση της ΔΕΘ, το οποίο όμως αποσύρθηκε ύστερα από τις αντιδράσεις της τοπικής κοινωνίας, της τοπικής αυτοδιοίκησης και της αγοράς για τον χαρακτήρα real estate που είχε και αναμένεται η παρουσίαση νέου σχεδίου εν όψει της λειτουργίας της 89ης ΔΕΘ

89η ΔΕΘ

87

ΡΕΠΟΡΤΑΖ ●

«Συνωστισμός» σχεδίων επενδύσεων για ξενοδοχειακές μονάδες -και μάλιστα ως επί το πλείστον πεντάστερων- καταγράφεται στο μικρό νησάκι Διάπορος απέναντι από τη Βουρβουρού στη Σιθωνία.

88

89η ΔΕΘ

ΜΠΑΡΆΖ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΏΝ ΕΠΕΝΔΎΣΕΩΝ Ενδιαφέρον από ισχυρά διεθνή και εγχώρια brands για τα θέρετρα της Βόρειας Ελλάδας, με επίκεντρο τη Χαλκιδική Της Βάσως Βεγίρη vvegiri@naftemporiki.gr

Μ

εγάλες ξενοδοχειακές - τουριστικές επενδύσεις «συρρέουν» ακατάπαυστα στη Βόρεια Ελλάδα. Πρωταγωνίστρια παραμένει η Χαλκιδική, με ελεύσεις νέων ονομάτων από το διεθνές και το ελληνικό τουριστικό προσκήνιο, αλλά και με νέες επενδύσεις από προϋπάρχοντες «παίκτες». Μεγάλο επενδυτικό ενδιαφέρον συγκεντρώνει και η παραλιακή ζώνη της Καβάλας, με έντονο το στίγμα των κεφαλαίων από τη γειτονική Βουλγαρία, όπως και η Θάσος. Στον «χορό» των τουριστικών επενδύσεων στην ίδια περιοχή μπαίνουν επίσης το τελευταίο διάστημα και ενδιαφερόμενοι από την Τουρκία. Στην περιφερειακή ενότητα Χαλκιδικής, ιδιαίτερη κινητικότητα καταγράφεται τόσο στην περιοχή της Σάνης, στο βόρειο μέρος της Κασσάνδρας (πρώτο «πόδι»), όσο και στο νησάκι Διάπορος, απέναντι από τη Βουρβουρού στη Σιθωνία (δεύτερο «πόδι»).

Στις 2 Ιουνίου, φέτος, άνοιξε καταρχάς το «Zélia Halkidiki», ένα νέο πολυτελές adults-only resort στη Χαλκιδική, από την αλυσίδα Hyatt Hotels στην περιοχή της Νέας Ποτίδαιας με θέα τον αντικρινό Όλυμπο. Σημειωτέον ότι πρόκειται για το πρώτο ξενοδοχείο με το brand Destination by Hyatt στην Ελλάδα, το οποίο συνδυάζει αυθεντικές ελληνικές εμπειρίες με υψηλού επιπέδου φιλοξενία. Επενδύσεις-μαμούθ Στην περιοχή της Σάνης εδρεύει και η επένδυση-μαμούθ, άνω των 350 εκατ. ευρώ, που έχει στα σκαριά η ΟΝΥΞ Τουριστική Ανώνυμη Εταιρεία, για την οποία έχει υποβάλει αίτημα ένταξης στις Στρατηγικές Επενδύσεις σύμφωνα με τον νόμο 4864/2021, καθώς επίσης και αίτηση υπαγωγής στο πλαίσιο του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας. Ο συνολικός προϋπολογισμός του σχεδίου ανέρχεται σε 388,1 εκατ. ευρώ, εκ των οποίων

►

“

Το πρώτο «Ikos Grand Resort» του Ομίλου Sani/ Ikos, μια στρατηγική επένδυση 400 εκατ. ευρώ στην Καλλιθέα Χαλκιδικής, προγραμματίζεται να ανοίξει τον Απρίλιο του 2029.

89η ΔΕΘ

89

ΡΕΠΟΡΤΑΖ ●

ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΕΣ ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ

► τα 291,7 εκατ. αναλογούν σε επενδύσεις/δαπάνες παγίων και τα υπόλοιπα 96,4 εκατ. σε λειτουργικά έξοδα. Το project αφορά τη δημιουργία «Αγροτουριστικού Χωριού με Σύνθετο Τουριστικό Κατάλυμα», ενός σύγχρονου μεσογειακού θέρετρου που ενσωματώνει το τοπίο και τον πολιτισμό. Η ΟΝΥΞ προσβλέπει στην άντληση κεφαλαίων από την αμερικανική αγορά. Η εταιρεία «Σάνη Μονοπρόσωπη Ανώνυμος Εταιρεία Αναπτύξεως και Τουρισμού» (συμφερόντων της Sani/Ikos - οικογένειας Ανδρεάδη, του «Sani Resort» που δεσπόζει στην περιοχή της Σάνης) αναδείχθηκε πλειοδότρια στον διαγωνισμό για την αξιοποίηση μέσω μεταβίβασης δικαιώματος επιφάνειας για 99 έτη του ακινήτου «Σάνη Κασσάνδρας» (βόρειο τμήμα), έκτασης 642.280,42 τ.μ., έναντι συνολικού τιμήματος 4 εκατ. ευρώ. Βρίσκεται στη θέση Μετόχι Σταυρονικήτα, στην περιοχή Σάνη, εκτός των ορίων της Δημοτικής Ενότητας του Δήμου Κασσάνδρας της Περιφερειακής Ενότητας Χαλκιδικής της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας, περιοχή που συνιστά το «Αγρόκτημα Αγροτικού Σωφρονιστικού Καταστήματος Κασσάνδρας». Στο μεταξύ, προχωρά ο εκσυγχρονισμός του ξενοδοχειακού συγκροτήματος «Simantro Resort» στη θέση Κύψα Σάνης από την Τορωναίος Κόλπος Α.Ε. Τουριστική Εταιρεία, με επένδυση άνω των 5 εκατ. ευρώ, που εγκρίθηκε προς υπαγωγή στις διατάξεις του νόμου 4887/2022. Νοτιότερα από τη Σάνη, στην περιοχή της Καλλιθέας (πάντοτε στην Κασσάνδρα), θα δημιουργηθεί επίσης το πρώτο «Ikos Grand Resort» από τον Όμιλο Sani/Ikos (SIG), με την πλήρη ανακατασκευή των τριών ξενοδοχείων που εξαγόρασε από την Golman Sachs (πρώην ξενοδοχεία του Ομίλου Γρηγοριάδη - GHotels), δηλαδή των μονάδων «Athos Palace», «Pallini Beach» και «Theophano Imperial», και τη δημιουργία του «Ikos Kassandra». Σύμφωνα με τη διοίκηση του Ομίλου Sani/Ikos, πρόκειται για μια στρατηγική επένδυση συνολικού ύψους 400 εκατ. ευρώ και το πρώτο «Ikos Grand Resort» προγραμματίζεται να ανοίξει τον Απρίλιο του 2029. Ακόμη πιο νότια και στη δυτική πλευρά της Κασσάνδρας, στην περιοχή του Ποσειδίου, επίκειται επίσης η υλοποίηση νέας σημαντικής τουριστικής επένδυσης στην «Ακτή και Camping Ποσειδίου Καλάνδρας», στο πλαίσιο του σχετικού τρέχοντος διαγωνισμού του Υπερταμείου. Στην πρώτη φάση του διαγωνισμού εκδήλωσαν ενδιαφέρον συνολικά έντεκα ενδιαφερόμενα επενδυτικά σχήματα και συγκεκριμένα τα εξής: Agrotech Μποζατζίδης - Μητσιολίδης, Campeggio Bella Italia SPA, Damco Energy A.E., DIT Hoteli OOD, IKOS Bidco MAE, Lamda Development A.E., Real Estates BG-AGRI BRE Participations 3 OOD, Smart Property Fund AD, ΕΛΙΒΙ Μονοπρόσωπη Α.Ε., Εργοδομή ΑΝΒΕΤΕ, Σ. και Α. Μαμαδάς Α.Ε. Μία από τις πιο πρόσφατες προσθήκες στο ξενοδοχειακό δυναμικό της Κασσάνδρας είναι το πεντάστερο συγκρότημα «Portes Theros», που αποτελεί «αδελφάκι» του επίσης πεντάστερου «Portes Lithos Luxury Resort», που τέθηκε σε λειτουργία το καλοκαίρι του 2019 στη Νέα Ποτίδαια.

90

89η ΔΕΘ

Μέχρι το τέλος του 2025 θα έχει οριστικοποιηθεί το μεγάλο επενδυτικό πλάνο -ύψους δεκάδων εκατομμυρίων ευρώ- για την ανάπτυξη του «Porto Carras Grand Resort» στον Νέο Μαρμαρά Σιθωνίας.

Κινητικότητα στη Σιθωνία Περνώντας στη Σιθωνία (δεύτερο «πόδι»), σε εξέλιξη βρίσκεται επένδυση της τάξης των 20 εκατ. ευρώ για την κατασκευή του νέου πεντάστερου ξενοδοχειακού συγκροτήματος της Happy Holidays S.A., στην περιοχή της Σάρτης. Τη διαχείριση του ξενοδοχειακού συγκροτήματος θα έχει για 20 χρόνια ο Όμιλος Mitsis Hotels, ο οποίος έχει αναλάβει επίσης τη διαχείριση του τετράστερου ξενοδοχείου «Alexander the Great» στην Κρυοπηγή Κασσάνδρας. Στο μεταξύ, «συνωστισμός» σχεδίων επενδύσεων

“

Η ΟΝΥΞ Τουριστική έχει στα σκαριά επένδυσημαμούθ στη Σάνη Χαλκιδικής, άνω των 350 εκατ. ευρώ, προσβλέποντας στην άντληση κεφαλαίων από την αμερικανική αγορά.

-και μάλιστα ως επί το πλείστον πεντάστερων- καταγράφεται στο μικρό νησάκι Διάπορος απέναντι από τη Βουρβουρού. Πρόκειται καταρχάς για το χαμηλής όχλησης «Diaporos Green Retreat: Ενεργειακά Αυτόνομη Τουριστική Ανάπτυξη 5*» της ΣΤΑΝΤΑ ΜΑΕ Διαχείρισης Ακινήτων, του κ. Σταύρου Ανδρεάδη, επίτιμου προέδρου του ξενοδοχειακού Ομίλου Sani/ Ikos, για ένα επίσης πεντάστερο ξενοδοχείο από την ΕΡΓΟΝ Τρόφιμα Α.Ε. των αδερφών Δούζη και δύο ξενοδοχεία από τη Σύμμετρον Τουριστική Α.Ε. Μέχρι το τέλος του 2025 θα έχει οριστικοποιηθεί το μεγάλο επενδυτικό πλάνο -ύψους πολλών δεκάδων εκατομμυρίων ευρώ- για την ανάπτυξη του «Porto Carras Grand Resort», στον Νέο Μαρμαρά Σιθωνίας, σύμφωνα με τη διοίκησή του. Επί του παρόντος «τρέχουν» επενδύσεις 5 εκατ. ευρώ στο οινοποιείο του Κτήματος Porto Carras και έπεται νέο επενδυτικό πακέτο της τάξης των 3 εκατ. ευρώ για την αναδιάρθρωση των αμπελώνων και των ελαιώνων του κτήματος σε ορίζοντα πενταετίας, όπως και επενδύσεις

Εύφορο έδαφος σε Καβάλα, Θάσο Στη φάση κατασκευής έχει περάσει το μεγαλόπνοο επενδυτικό πλάνο -της τάξης των 100 εκατ. ευρώ- του Ομίλου Κουρτίδη (Kourtidis Group) στην παραλία Οφρυνίου Καβάλας για τη δημιουργία του «Alexandrou Chora Resort», που θα αποτελείται από πολυτελές ξενοδοχειακό συγκρότημα, τουριστικό χωριό τουλάχιστον 200 κατοικιών και πολιτιστικό θεματικό πάρκο και θα τεθεί κάτω από αλυσίδα διεθνούς τουριστικού ομίλου. Επί του παρόντος έχει αρχίσει η κατασκευή του «Τhe Great Resort», ενός υπερπολυτελούς τουριστικού συγκροτήματος με χαμηλού ύψους κτίρια και δυναμικότητα 157 κλινών, που αναμένεται να ολοκληρωθεί το 2027 και έπονται και άλλες επενδυτικές φάσεις. Στα τέλη Φεβρουαρίου συστάθηκε, με έδρα στη Δράμα και μετοχικό κεφάλαιο 6 εκατ. ευρώ, η Anasa Luxury Hotel and Resort ΜΑΕ, συμφερόντων του Ιρανοκαναδού επιχειρηματία Vahid Hadi Taghi, που έχει εξαγγείλει τη δημιουργία των ελληνικών «Hamptons» σε έκταση περίπου 150 στρεμμάτων στη Νέα Ηρακλείτσα Καβάλας, την οποία έχει αποκτήσει με διαγωνισμό του ΤΑΙΠΕΔ έναντι τιμήματος 18,5 εκατ. ευρώ μέσω της εταιρείας Ηρακλείτσα. Το resort θα αποτελείται από πεντάστερο ξενοδοχειακό συγκρότημα και 288 πολυτελείς μεζονέτες, οι οποίες λέγεται ότι έχουν προπωληθεί. Τη δημιουργία πεντάστερου συγκροτήματος 300 κλινών σχεδιάζει η MVI Holidays ΙΚΕ, ιδιοκτησίας των Daniel Letchev και Mihail Indzhov από τη Βουλγαρία, στην Κεραμωτή Καβάλας. Η επένδυση θα ξεπεράσει τα 22 εκατ. ευρώ. Έντονη είναι η επενδυτική κινητικότητα στον τομέα των ξενοδοχείων και στην αντικρινή Θάσο, με μια

Στις 2 Ιουνίου άνοιξε το πολυτελές adults-only resort «Zélia Halkidiki» από την αλυσίδα Hyatt Hotels στη Νέα Ποτίδαια Χαλκιδικής, το πρώτο ξενοδοχείο με το brand Destination by Hyatt στην Ελλάδα.

πλειάδα επενδύσεων να έχουν ενταχθεί στον αναπτυξιακό νόμο: ίδρυση νέου τετράστερου ξενοδοχείου της επιχείρησης Anagnostou - Feidopoulou ΙΚΕ με διακριτικό τίτλο «Emerald Hotel» στην περιοχή Σωτήρας, ίδρυση ξενοδοχειακής μονάδας τεσσάρων αστέρων της επιχείρησης Φωτίδης Θεόδωρος Μονοπρόσωπη ΙΚΕ με διακριτικό

αναβάθμισης των γηπέδων γκολφ και της μαρίνας, που αμφότερες αναμένεται να ολοκληρωθούν εντός του έτους. Επένδυση για την αναβάθμιση του «Ξενία Ουρανούπολης», στην προ του Αγίου Όρους περιοχή, βρίσκεται στα σκαριά στο πλαίσιο διαγωνισμού της Εταιρείας Ακινήτων Δημοσίου (ΕΤΑΔ). Προσωρινή ανάδοχος στον εν λόγω διαγωνισμό έχει αναδειχθεί η Δομές Αττικής Μονοπρόσωπη Α.Ε. μεταξύ επτά συνολικά ενδιαφερόμενων σχημάτων. Ο διαγωνισμός αφορούσε την εκμίσθωση για 30 έτη του «Ξενία Ουρανούπολης» με στόχο να αναβαθμιστεί σε πολυτελή ξενοδοχειακή μονάδα, η τιμή εκκίνησης είχε οριστεί στα 240.000 ευρώ ετησίως και η προσωρινή ανάδοχος πρόσφερε 826.875 ευρώ ετησίως.

ου «Mediterranean Princess Adult Hotel» του Ομίλου Mediterranean Hotels, ενώ επίσης βρίσκεται στα σκαριά επένδυση 11 εκατ. ευρώ για τη δημιουργία του «Ολύμπου Ελαιών», ενός πεντάστερου ξενοδοχειακού συγκροτήματος στην Πλάκα Λιτοχώρου Πιερίας, από τους εξ Ελβετίας Έλληνες Κωνσταντίνο και Σωτήριο Μπίνα. Στις αρχές του φετινού Φεβρουαρίου, η Hotel Brain ανακοίνωσε τη δεκαετή μίσθωση του «Dion Palace Resort & Spa», το οποίο ανήκει στη ΡΕΑ Ανώνυμη Εταιρεία, μαζί με το «Olympian Bay Grand Resοrt», επίσης μισθωμένο από τη Hotel Brain

Στην Πιερία Στην Πιερία βρίσκεται σε εξέλιξη επένδυση ύψους 10 εκατ. ευρώ για την επέκταση και την αναβάθμιση στην κατηγορία πέντε αστέρων του τετράστερου ξενοδοχεί-

Στο πλαίσιο τρέχοντος διαγωνισμού του Υπερταμείου, επίκειται η υλοποίηση νέας σημαντικής τουριστικής επένδυσης στην «Ακτή και Camping Ποσειδίου Καλάνδρας».

τίτλο «Aelia Villa A.E./Actionnet A.E.» στον Λιμένα Θάσου, ίδρυση ξενοδοχείου τεσσάρων αστέρων στη Νέα Πέραμο Καβάλας από την Kavala Rent a Car ΙΚΕ, ανέγερση ξενοδοχειακής μονάδας πέντε αστέρων της επιχείρησης με επωνυμία Ξενοδοχεία Κοθάλη Α.Ε. με διακριτικό τίτλο «Xenios Gate», ίδρυση ξενοδοχείου τεσσάρων αστέρων στην περιοχή της Χρυσής Αμμουδιάς από την Olvia Hotel IKE, ίδρυση ξενοδοχειακής μονάδας της επιχείρησης LT Boutique Hotel και ίδρυση ξενοδοχειακής μονάδας τεσσάρων αστέρων από την Endless Holidays Ανώνυμη Τουριστική Εταιρεία στον Λιμένα. Παράλληλα, ολοένα αυξανόμενος αριθμός μικρών ξενοδοχείων και συγκροτημάτων κατοικιών αγοράζονται στη

“

Θάσο -όπως και στα παράλια της Καβάλας- από Βούλγαρους και σε μικρότερο βαθμό από Τούρκους. Σύμφωνα με πληροφορίες από τοπικούς ξενοδοχειακούς κύκλους, πρόσφατα αγοράστηκαν δύο εκτάσεις στη Θάσο από τουρκικές εταιρείες προς τουριστική εκμετάλλευση.

89η ΔΕΘ

91

ΡΕΠΟΡΤΑΖ ●

ΜΟΧΛΟΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ Ο ΕΞΟΡΥΚΤΙΚΟΣ ΚΛΑΔΟΣ ΜΑΡΜΑΡΟΥ ΚΑΙ ΜΕΤΑΛΛΩΝ Στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος για έρευνα και ενδεχόμενη μακροπρόθεσμη αξιοποίηση μια σειρά κοιτασμάτων στην ευρύτερη περιοχή της Μακεδονίας και της Θράκης Της Λέττας Καλαμαρά lkalamara@naftemporiki.gr

92

89η ΔΕΘ

Π

αρά τις διεθνείς διακυμάνσεις, η ελληνική εξορυκτική βιομηχανία συνέχισε και το 2024 την αναπτυξιακή της πορεία. Ο κλάδος εισήλθε δυναμικά στον χώρο της καινοτομίας και των εφαρμογών υψηλής τεχνολογίας, θέτοντας τις βάσεις για ένα ισχυρό μέλλον. Σύμφωνα με τον Σύνδεσμο Μεταλλευτικών Επιχειρήσεων, το 2024 οι ελληνικές εξορυκτικές επιχειρήσεις είχαν την ευκαιρία να προβάλουν το έργο τους και να αποδείξουν στην κοινωνία την ουσιαστική συνεισφορά τους στην ανάπτυξη και την πρόοδο. Όπως τονίζουν οι άνθρωποι του χώρου, η Ελλάδα βρίσκεται σε ιδιαίτερα στρατηγική θέση για να ενισχύσει την ευρωπαϊκή αυτονομία στις κρίσιμες πρώτες ύλες. Η χώρα διαθέτει σημαντικά αποθέματα ορυκτών, όπως νικέλιο, βωξίτες, λευκόλιθο και χαλκό, καθώς και δυνητικά κοιτάσματα σπάνιων γαιών και άλλων κρίσιμων πρώτων υλών. Αυτά τα αποθέματα μπορούν να την καταστήσουν βασικό παίκτη στον ευρωπαϊκό χάρτη εξόρυξης και επεξεργασίας κρίσιμων πρώτων υλών. Κρίσιμες πρώτες ύλες Από την πλευρά της η ΕΑΓΜΕ (Ελληνική Αρχή Γεωλογικών και Μεταλλευτικών Ερευνών) επισημαίνει πως μέσω της συστηματικής ερευνητικής δουλειάς, με δεκαετίες εμπειρίας στην έρευνα και τεκμηρίωση του υπόγειου πλούτου και των δεδομένων που διαθέτει, μπορεί να αναδειχθεί η στρατηγική σημασία των ελληνικών κοιτασμάτων. Η ΕΑΓΜΕ συμμετείχε και συμμετέχει ενεργά σε ευρωπαϊκά έργα και πρωτοβουλίες, όπως το GeoERA, το Horizon Europe, το GSEU και το CRM

Act, φέρνοντας στο προσκήνιο τον γεωλογικό χάρτη της Ελλάδας ως ευκαιρία για έξυπνη, βιώσιμη και κυκλική αξιοποίηση. Έχοντας καταρτίσει για πρώτη φορά το Εθνικό Πρόγραμμα Έρευνας Κρίσιμων Πρώτων Υλών (ΚΟΠΥ) και υλοποιώντας το, εναρμονίζεται με τους ευρωπαϊκούς στόχους για στρατηγική αυτονομία κρίσιμων και στρατηγικών πρώτων υλών και ενισχύει την εθνική ικανότητα γεωεπιστημονικής έρευνας. Παράλληλα, διερευνάται η δυνατότητα αξιοποίησης εξορυκτικών αποβλήτων και η ενίσχυση της δευτερογενούς παραγωγής πρώτων υλών, σύμφωνα με τις ευρωπαϊκές κατευθύνσεις για την αποσύνδεση της οικονομικής ανάπτυξης από τη χρήση πρωτογενών πόρων. Οι άξονες δράσεων του ΚΟΠΥ είναι: Αξιολόγηση Δημόσιων Μεταλλευτικών Χώρων (για αξιολόγηση σε πρώτη φάση κοιτασμάτων χαλκού, αντιμονίου, λιθίου), Έρευνα και Αξιολόγηση επιλεγμένων εμφανίσεων Κρίσιμων Πρώτων Υλών (CRMs) και Σπάνιων Γαιών, Μελέτη καταγραφής και αξιολόγησης εξορυκτικών απορριμμάτων πετρωμάτων & άλλων ρευμάτων αποβλήτων στο πλαίσιο της Κυκλικής Οικονομίας, δηλαδή δευτερογενών πόρων, Οικονομοτεχνική Επανεκτίμηση Επιλεγμένων Κοιτασμάτων. Οικονομικό αποτύπωμα Σύμφωνα με σχετικό άρθρο του κ. Θεόφιλου Μαντίκου, Mining Engineer Region West Asia Pacific & Eastern Europe OMYA, που παραχωρήθηκε για το newsletter του Συνδέσμου Μεταλλευτικών Επιχειρήσεων, στην Ελλάδα η εξορυκτική βιομηχανία αποτελεί σημαντικό παράγοντα της εθνικής οικονομίας, με το ΑΕΠ από τον

εξορυκτικό τομέα να φτάνει τα 6,64 δισ. ευρώ το πρώτο τρίμηνο του 2024. Χιλιάδες εργαζόμενοι απασχολούνται άμεσα, ενώ δημιουργούνται έμμεσα πολλαπλάσιες θέσεις εργασίας σε συναφείς τομείς, όπως οι μεταφορές, η κατασκευή εξοπλισμού και οι υπηρεσίες. Η παραγωγή ορυκτών στην Ελλάδα έφτασε τα 19,2 εκατομμύρια μετρικούς τόνους το 2022, καταδεικνύοντας τη δυναμική του κλάδου. Τα μεταλλεία και λατομεία συχνά αποτελούν τους κύριους εργοδότες σε ορεινές και απομακρυσμένες περιοχές της ελληνικής επαρχίας, προσφέροντας σταθερές και καλά αμειβόμενες θέσεις εργασίας, που συγκρατούν τον πληθυσμό στην ύπαιθρο, βοηθώντας στην αποκέντρωση που μαστίζει τη χώρα. Επιπλέον, οι φόροι και τα δημοτικά τέλη που καταβάλλουν οι εξορυκτικές εταιρείες ενισχύουν τα έσοδα των τοπικών αυτοδιοικήσεων, χρηματοδοτώντας σχολεία, κέντρα υγείας και υποδομές που εξυπηρετούν ολόκληρες περιοχές της ελληνικής περιφέρειας. Οι εξορυκτικές εταιρείες στην Ελλάδα υπόκεινται σε εταιρικό φόρο εισοδήματος (22% επί των κερδών), ΦΠΑ (24% στις περισσότερες συναλ-

“

Το επίκεντρο της εξόρυξης μαρμάρου εντοπίζεται στη Βόρεια Ελλάδα, όπου χωροθετείται το 70% των λατομείων μαρμάρου πανελλαδικά, με εξόρυξη του 90% της πρωτογενούς αξίας.

λαγές), δημοτικά τέλη (φωτισμού, καθαριότητας, ύδρευσης), ειδικούς φόρους ανάλογα με το είδος της εξόρυξης, τέλη χρήσης δημόσιας γης (για κρατικές εκτάσεις). Τα συνολικά φορολογικά έσοδα από τον κλάδο εκτιμώνται πως θα μπορούσαν να προσεγγίζουν το 1-1,3 δισ. ευρώ ετησίως. Από αυτά, εκτιμάται ότι το 5%-10% (περίπου 50-130 εκατ. ευρώ) κατευθύνεται σε τοπικούς δήμους μέσω δημοτικών τελών και άλλων τοπικών εισφορών. Τα κοιτάσματα Με βάση τα στοιχεία της ΕΑΓΜΕ, στη Βόρεια Ελλάδα, και κυρίως στην περιοχή από το Κιλκίς και τη Χαλκιδική έως τον Έβρο, εντοπίζεται μεγάλος αριθμός γρανιτικών και ηφαιστειακών πετρωμάτων, τα οποία περιέχουν ορυκτά όπως ο αλλανίτης, ο μοναζίτης, το ζιρκόνιο και ο απατίτης που είναι εμπλουτισμένα σε σπάνιες γαίες. Στη Βόρεια Ελλάδα υπάρχουν ενδείξεις για χαλκό και βολφράμιο στα Κιμμέρια Ξάνθης, γραφίτη στις Θέρμες Ξάνθης, οξείδιο του μαγγανίου στη Δράμα και αντιμονίτη στο Νέο Καλλυντήρι Ροδόπης και στον Λαχανά Κιλκίς, με τις διαδικασίες να ωριμάζουν για να τρέξουν διαγωνισμοί. Επίσης έχει εντοπιστεί βολφραμίτης (στη Χαλκιδική) με κοιτασματολογικό ενδιαφέρον που θα μπορούσε να αποτελέσει στόχο περαιτέρω έρευνας και εκμετάλλευσης. Ακόμη, στην ευρύτερη περιοχή περιλαμβάνονται πυρίτιο (εντός χαλαζιοαστριούχου υλικού σε Δράμα, Κιλκίς και Χαλκιδική) και τα πολυμεταλλικά κοιτάσματα της Β. Ελλάδας (Χαλκιδική) που εντάσσονται στην κατηγορία των πλατινοειδών (PGMs) και εμπεριέχουν αρκετά μέταλλα τεχνολογιών αιχμής. Πάντως, ►

89η ΔΕΘ

93

ΡΕΠΟΡΤΑΖ ●

ΚΛΑΔΟΣ ΕΞΟΡΥΞΗΣ

ΚΡΙΣΙΜΕΣ ΠΡΩΤΕΣ ΥΛΕΣ ► εφόσον ωριμάσουν οι συνθήκες αξιοποίησης για την εξόρυξη αντιμονίτη στη Θράκη και το Κιλκίς, η Ελλάδα θα γίνει η πρώτη και μοναδική χώρα παραγωγός του στην Ε.Ε. Στο ενεργειακό γίγνεσθαι και στον τομέα της κυκλικής μεταλλουργίας εισέρχεται η Θεσσαλονίκη μέσω της μονάδας της Metlen στη ΒΙΠΕ Σίνδου. Ο όμιλος προχωρά την πλήρως κατοχυρωμένη τεχνολογία που διαθέτει για την ανάκτηση μετάλλων, με στόχο την παραγωγή νέων οξειδίων μετάλλων από δευτερογενείς πηγές εφοδιασμού, όπως βιομηχανικά υποπροϊόντα. Η διαδικασία αυτή θα παράγει σειρά κρίσιμων πρώτων υλών (που περιλαμβάνονται στη λίστα κρίσιμων ορυκτών πρώτων υλών, CRM, της Ε.Ε.) και βασικά μέταλλα, μειώνοντας τη στρατηγική εξάρτηση από την παραδοσιακή εξόρυξη. Απώτερος στόχος είναι η ανάκτηση μετάλλων 290.000 τόνων ετησίως, μέσω δύο εργοστασίων. Η μονάδα στη Σίνδο θα συνεισφέρει μεσοπρόθεσμα 33.000 τόνους μετάλλων και θα παράγει χαλκό, νικέλιο, κοβάλτιο, σίδηρο και μαγγάνιο. Το επίκεντρο της εξόρυξης μαρμάρου εντοπίζεται στη Βόρεια Ελλάδα (Δράμα - Καβάλα - Θάσο κυρίως), όπου χωροθετείται το 70% των λατομείων μαρμάρου πανελλαδικά, στα οποία εξορύσσεται πάνω από το 90% της πρωτογενούς αξίας. Τα ελληνικά λευκά μάρμαρα, όπως το χιονόλευκο Θάσου και τα δολομιτικά Δράμας, διακρίνονται για τη φυσική τους λάμψη, την καθαρότητα και την εξαιρετική λευκότητά τους, ενώ μάρμαρα όπως το ημίλευκο Καβάλας χρησιμοποιείται ευρέως στον κατασκευαστικό κλάδο, τόσο της εσωτερικής όσο και της διεθνούς αγοράς. Περίοπτη θέση διεκδικεί η Ελλάδα στον ευρωπαϊκό χάρτη για τις κρίσιμες πρώτες ύλες (Critical Raw Materials Act, CRMA) μέσω της ανάπτυξης των Μεταλλείων Κασσάνδρας (μεταλλευτικά έργα Σκουριών και Ολυμπιάδας). Η πλήρης ανάπτυξη των μεταλλείων από την Ελληνικός Χρυσός, θυγατρική της καναδικής πολυεθνικής Εldorado Gold, θα ενισχύσει τη θέση της χώρας στην παραγωγή χαλκού και έχει τη δυναμική να την καταστήσει 3η παραγωγό χώρα χρυσού στην Ευρώπη. Σύμφωνα με τη μελέτη του ΙΟΒΕ, στα επόμενα είκοσι χρόνια (2024-2044) η συμβολή των Μεταλλείων Κασσάνδρας στην εθνική οικονομία θα είναι θεαματική. Ενδεικτικά: αύξηση του ΑΕΠ κατά 550 εκατ. ευρώ ετησίως, 200 εκατ. ευρώ ετησίως ενίσχυση στα έσοδα του Δημοσίου, 480 εκατ. ευρώ σε εξαγωγές, αποτελώντας το 55% των εξαγωγών ορυκτών της Ελλάδας και το 2,1% των βιομηχανικών εξαγωγών. Συνολικά το μεταλλευτικό έργο της Ελληνικός Χρυσός απασχολεί σήμερα περισσότερους από 2.000 εργαζόμενους. 9 στους 10 εργαζόμενους στην εταιρεία προέρχονται από την τοπική κοινωνία, της περιοχής της Χαλκιδικής. Στην πλήρη ανάπτυξή του θα απασχολεί 3.000 εργαζόμενους.

94

89η ΔΕΘ

Μεγάλος αριθμός πετρωμάτων στη Β. Ελλάδα, περιέχει ορυκτά όπως ο αλλανίτης, ο μοναζίτης, το ζιρκόνιο και ο απατίτης.

Πρόκειται για πραγματική συνολική επένδυση άνω των 3 δισ. δολ., με οικονομικό αποτύπωμα ύψους 1,5 δισ. δολ. σε Έλληνες προμηθευτές μέσω τοπικών προμηθειών, που θα φτάσουν τα 4 και πλέον δισ. δολ. εντός των επόμενων ετών, εξαγωγές προϊόντων αξίας 1,4 δισ. δολ. που μακροπρόθεσμα μπορούν να φτάσουν τα 13 δισ. δολ. και 0,6 δισ. δολ. φορολογικά έσοδα έως σήμερα, που εκτιμάται ότι θα ανέλθουν στα 2,3 δισ. δολ. Ειδικότερα, το έργο των Σκουριών που αφορά την κατασκευή σύγχρονου μεταλλείου χαλκού και χρυσού, έχει εισέλθει στην τελική φάση για την ολοκλήρωσή του, με τη συνολική πρόοδο να ξεπερνά το 76%. Στόχος είναι να ξεκινήσει την εμπορική του λειτουργία το 2026. Με βάση τη Μελέτη Σκοπιμότητας, η συνολική διάρκεια ζωής του μεταλλείου είναι περίπου 20 έτη και προβλέπεται να έχει ετήσια παραγωγή κατά μέσο όρο 140.000 ουγκιές χρυσού και 67 εκατ. λίβρες χαλκού. Τα πιθανά και βεβαιωμένα αποθέματα (Σεπτ. 2023) ανέρχονται σε 740.000 τόνους χαλκού και 3,6 εκατ. ουγκιές χρυσού. Αποτελεί ένα στρατηγικό επενδυτικό έργο, που θα συνεισφέρει στην αυτάρκεια και την ανθεκτικότητα της ευρωπαϊκής εφοδιαστικής αλυσίδας σε κρίσιμες ορυκτές πρώτες ύλες, όπως ο χαλκός, μέσω της Ελλάδας, η ζήτηση του οποίου είναι ανοδική και ανέρχεται στο +93% έως το 2035, με αντίστοιχη θετική εξέλιξη για την οικονομική απόδοση των παραγωγών χωρών του μετάλλου, όπως η

Ελλάδα, ενισχύοντας μεταξύ άλλων και τον γεωστρατηγικό της ρόλο. Ειδικότερα, μετά τα πρώτα 10 χρόνια της παραγωγικής του λειτουργίας θα παραμείνει μόνο η υπόγεια εκμετάλλευση, σε βάθος που υπολογίζεται να φτάσει τα 1.000 μέτρα. Υπάρχει η πρόβλεψη για 40% μικρότερο περιβαλλοντικό αποτύπωμα, καθώς και για την ανάπτυξη του Ολοκληρωμένου Συστήματος Διαχείρισης Αποβλήτων & Υδάτων. Να σημειωθεί ότι η εταιρεία έχει επενδύσει ήδη 120 εκατ. για αποκατάσταση πρακτικών του παρελθόντος, ώστε να επιστρέψει την περιοχή αποκατεστημένη μετά το τέλος της μεταλλευτικής δραστηριότητας και ταυτόχρονα παρακολουθεί 24/7 περισσότερα από 500 σημεία ελέγχου, μέσω του Προγράμματος Περιβαλλοντικής Παρακολούθησης, που καλύπτουν 40.000 εκτάρια γης, με αρχικό κόστος εγκατάστασης 4 εκατ. ευρώ και ετήσιο κόστος συντήρησης 2 εκατ. ευρώ. Ιδιαίτερης αξίας είναι ο Χώρος Ξηρής Απόθεσης στον Κοκκινόλακκα, επένδυση ύψους 100 εκατ. δολ. Το υπόγειο Μεταλλείο της Ολυμπιάδας, που φτάνει τα 330 μέτρα βάθος, παράγει συμπυκνώματα χρυσού, αργύρου, μολύβδου και ψευδαργύρου, με εκτιμώμενη διάρκεια ζωής τα 15 χρόνια, με σχεδιασμό για την αναβάθμιση του εργοστασίου στην επεξεργασία 650.000 τόνων/έτος έως το 2027. Έχει ήδη δεχτεί συνολικές επενδύσεις ύψους 800 εκατ. ευρώ. Έχει ήδη επιτευχθεί καθαρισμός 4 εκατ. τόνων παλαιών τελμάτων από προηγούμενους ιδιοκτήτες (1976-1995) μέσω επένδυσης 120 εκατ. δολ. και έχει δημιουργηθεί φυτώριο 1 εκατ. φυτών σε αποκατεστημένη περιοχή. Επένδυση ύψους 400 εκατ. ευρώ δρομολογεί στην περιοχή της Θράκης η Μεταλλεία Θράκης, θυγατρική της καναδικής πολυεθνικής Eldorado Gold. Όπως έχει τονίσει η διοίκηση της εταιρείας, «υλοποιούμε μια μεγάλη επένδυση 400 εκατ. ευρώ, επένδυση δεκαετιών, που θα προσφέρει 800 θέσεις εργασίας και θα αυξήσει το τοπικό ΑΕΠ κατά 25 εκατ. ευρώ, θα προσφέρει 35 εκατ. ευρώ ετησίως στο ελληνικό Δημόσιο και 5,5 εκατ. ευρώ ετησίως σε κάθε δήμο (οι υπολογισμοί έχουν γίνει με πολύ χαμηλότερες τιμές χρυσού από τις σημερινές!)». Ειδικότερα, τονίζεται πως στο Πέραμα του Έβρου σχεδιάζεται ένα σύγχρονο μεταλλείο εξόρυξης και επεξεργασίας χρυσού και αργύρου. Είναι σημαντικό το γεγονός ότι το έργο φέρει την υπογραφή της Eldorado Gold. Για το έργο του Περάματος ειδικότερα, αυτή την περίοδο η εταιρεία βρίσκεται στη φάση κατάρτισης της Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων, σε συνεργασία σχεδόν με όλα τα ελληνικά πανεπιστήμια και πολλούς ακαδημαϊκούς φορείς, για μια επιστημονικά άρτια μελέτη και απόλυτα συνεπή με την περιβαλλοντική νομοθεσία της Ελλάδας και της Ευρώπης. Εκτιμάται ότι θα έχει ολοκληρωθεί στο τέλος του χρόνου και θα υποβληθεί στο αρμόδιο υπουργείο

ΑΡΘΡΟ ●

Πρόκληση για τις επιχειρήσεις το διεθνοποιημένο περιβάλλον Στο ιδιαίτερα ασταθές διεθνές οικονομικό περιβάλλον, η ελληνική βιομηχανία χρειάζεται να υποστηριχθεί έμπρακτα, για να διασφαλίσει την ανταγωνιστικότητά της και να αντιμετωπίσει τις σύνθετες προκλήσεις

Η Λουκία Σαράντη Πρόεδρος του Συνδέσμου Βιομηχανιών Ελλάδος (ΣΒΕ)

ελληνική βιομηχανία έχει αντιμετωπίσει τα τελευταία χρόνια αλλεπάλληλες κρίσεις λόγω διεθνών, υγειονομικών, οικονομικών και γεωπολιτικών εξελίξεων, οι οποίες δυσχεραίνουν τη δραστηριότητα των επιχειρήσεων. Ωστόσο, παρά τις δυσκολίες, ο κλάδος κατάφερε να αντέξει και εξακολουθεί να αποτελεί σταθερό πυλώνα οικονομικής και κοινωνικής ανάπτυξης για την πατρίδα μας, συμβάλλοντας με 9% στο ΑΕΠ. Ένα σημαντικό εύρημα της πρόσφατης μελέτης που εκπόνησε το Ινστιτούτο του ΣΒΕ σε συνεργασία με την Palmos Analysis για τις επενδύσεις στη βιομηχανία είναι ότι οι μεταποιητικές επιχειρήσεις, παρά τις δυσκολίες, συνεχίζουν να επενδύουν, να καινοτομούν και να εξάγουν, βασιζόμενες όμως κυρίως στις δικές τους δυνάμεις. Πιο αναλυτικά, όπως προκύπτει από τη μελέτη, 3 στα 4 ευρώ αυτών των επενδύσεων προήλθαν από ίδια κεφάλαια των επιχειρήσεων, ενώ μόνο το 1,3% προήλθε από φορολογικά κίνητρα και το 11,5% από τραπεζικό δανεισμό. Επιπλέον, σύμφωνα με τα πορίσματα της μελέτης, το 50% των επιχειρήσεων δεν έκανε χρήση κανενός κρατικού προγράμματος. Ο νέος κύκλος του Αναπτυξιακού Νόμου, που μπορεί να αποτελέσει ένα πραγματικά χρήσιμο εργαλείο, δυστυχώς αποδεικνύεται ότι δεν είναι εύκολα προσβάσιμος για όλες τις επιχειρήσεις. Σύμφωνα με τα ευρήματα της μελέτης, μόνο 3 στις 10 επιχειρήσεις τον αξιοποίησαν, ενώ το 74% ανέφερε γραφειοκρατία και μεγάλες καθυστερήσεις. Εξαιρετικό ενδιαφέρον παρουσιάζει και το ποια θεωρούν οι επιχειρήσεις πως είναι τα σημαντικότερα εμπόδια για τις νέες επενδύσεις: το φορολογικό περιβάλλον, η πρόσβαση στη χρηματοδότηση, οι καθυστερήσεις των διαδικασιών, η λειτουργία του τραπεζικού συστήματος και η έλλειψη σταθερότητας. Ως κοινωνικός εταίρος -και μάλιστα ο μόνος με έδρα εκτός Αθηνών, στη Θεσσα-

λονίκη-, ο Σύνδεσμος Βιομηχανιών Ελλάδος αφουγκράζεται από το 1915 τα προβλήματα και τις ανάγκες της ελληνικής επιχειρηματικότητας. Πάγια θέση του ΣΒΕ, που επιβεβαιώνεται από τα ευρήματα της μελέτης, είναι ότι η βιομηχανία μας χρειάζεται εθνική στρατηγική και υπερκομματική δέσμευση για τη δημιουργία ενός φιλικότερου περιβάλλοντος δραστηριοποίησης για τις επιχειρήσεις. Εξίσου σημαντικό είναι να συνεχιστούν οι μεταρρυθμίσεις, όπως η δημιουργία ενός σταθερού και αξιόπιστου φορολογικού πλαισίου, το οποίο θα λειτουργεί με διαφάνεια, και η επιτάχυνση της απονομής δικαιοσύνης. Ο Αναπτυξιακός Νόμος χρειάζεται να απλοποιηθεί, προκειμένου να δοθεί μια νέα ώθηση στην επενδυτική δυναμική των επιχειρήσεων. Η χαμηλή επενδυτική τάση επηρεάζει αρνητικά την ανταγωνιστικότητα και τη δυνατότητα σύγκλισης με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Επιπλέον, χρειάζεται να γίνουν βήματα που θα διευκολύνουν την πρόσβαση των οργανισμών στη χρηματοδότηση. Ως ΣΒΕ έχουμε υπογραμμίσει την ανάγκη για χρηματοδοτικά εργαλεία κατάλληλα για όλες τις επιχειρήσεις, τα οποία θα υποστηρίζουν επενδύσεις ιδίως σε καίριους τομείς, όπως είναι η πράσινη μετάβαση και ο ψηφιακός μετασχηματισμός. Το πιο σημαντικό από όλα, όμως, είναι να ληφθεί επιτέλους μια γενναία πολιτική

Να συνεχιστούν οι μεταρρυθμίσεις, όπως η δημιουργία σταθερού και αξιόπιστου φορολογικού πλαισίου και η επιτάχυνση της απονομής δικαιοσύνης.

απόφαση για την έμπρακτη στήριξη της παραγωγικής βάσης και τη στρατηγική μετάβαση σε ένα νέο παραγωγικό μοντέλο, όπου η βιομηχανία θα κατέχει εξέχοντα ρόλο. Σε μια εξαιρετικά κρίσιμη συγκυρία, όπου το διεθνές οικονομικό περιβάλλον είναι ιδιαίτερα ασταθές, η ελληνική βιομηχανία χρειάζεται να υποστηριχθεί έμπρακτα, για να διασφαλίσει την ανταγωνιστικότητά της και να αντιμετωπίσει τις σύνθετες προκλήσεις. Η πιο σημαντική αφορά το υπέρογκο κόστος ενέργειας και τις ανεξέλεγκτες διακυμάνσεις της τιμής του ρεύματος. Οι ελληνικές επιχειρήσεις, και ιδιαίτερα οι μεταποιητικές επιχειρήσεις έντασης ενέργειας, καταβάλλουν διαχρονικά σημαντικά υψηλότερο κόστος ενέργειας σε σχέση με την υπόλοιπη Ευρώπη, με αποτέλεσμα να βρίσκονται σε μειονεκτική ανταγωνιστική θέση. Επίσης, ο ψηφιακός μετασχηματισμός αποτελεί μια νέα πραγματικότητα που όλοι οι οργανισμοί πρέπει να διαχειριστούν στο πλαίσιο της παγκοσμιοποιημένης αγοράς. Παράλληλα, συνεχίζει να υπάρχει η έλλειψη εξειδικευμένου προσωπικού με τις κατάλληλες δεξιότητες, που να ανταποκρίνεται στις σύγχρονες ανάγκες της αγοράς. Πρόκειται για ένα διαρθρωτικό πρόβλημα που επηρεάζει όλες τις επιχειρήσεις, αλλά στην περιφέρεια λαμβάνει μεγαλύτερες διαστάσεις λόγω του έντονου δημογραφικού προβλήματος. Η Ελλάδα χρειάζεται ένα νέο κοινωνικό συμβόλαιο για την ανάπτυξη και μια στρατηγική μετάβαση σε ένα νέο παραγωγικό μοντέλο με πρωταγωνιστή τη βιομηχανία, έναν κλάδο που διαχρονικά έχει αποδείξει ότι παράγει πλούτο προς όφελος του τόπου.

89η ΔΕΘ

95

ΡΕΠΟΡΤΑΖ ●

Η εικόνα της αγοράς δείχνει ότι κάθε νέος χώρος επιφάνειας άνω των 15.000 τ.μ. μπορεί άμεσα να μισθωθεί.

ΕΠΕΝΔΥΤΙΚΟΣ ΠΥΡΕΤΟΣ ΓΙΑ

LOGISTICS Αλλάζει πλήρως η επιχειρηματική εικόνα της Θεσσαλονίκης, με εξαιρετικές προοπτικές να μεταβληθεί σε έναν ισχυρό διαμετακομιστικό κόμβο, που θα εξυπηρετεί στρατηγικά όλη τη Νοτιοανατολική Ευρώπη Του Φάνη Ζώη fzois@naftemporiki.gr

96

89η ΔΕΘ

Η

πόλη μεταμορφώνεται σταδιακά σε έναν ισχυρό κόμβο logistics, με «πρωταγωνιστές» ελληνικές, αλλά και διεθνείς εταιρείες του κλάδου, οι οποίες έχουν στα σκαριά επενδύσεις εκατομμυρίων. Η πορεία στην αγορά των αποθηκευτικών χώρων και γενικότερα των logistics και το 2025 καταγράφεται αισιόδοξη, με την αύξηση τόσο της ζήτησης νέων χώρων όσο και των ενοικίων σε σύγχρονες αποθήκες να συνεχίζεται, με πόλο έλξης για τους επενδυτές το Καλοχώρι και τη βιομηχανική περιοχή της Σίνδου. Μάλιστα, εντός του 2025 στη Β. Ελλάδα προχωρούν, αλλά και αναμένεται να ξεκινήσει η υλοποίησή τους επενδύσεις άνω του 1 δισ. ευρώ στον κλάδο. Αν η Ελλάδα καταφέρει να αναδειχθεί σε συγκοινωνιακό κόμβο στη Νοτιοανατολική Ευρώπη, οι προοπτικές θα είναι ακόμη πιο θετικές το προσεχές διάστημα, καθώς θα συγκεντρώσει το ενδιαφέρον μεγάλων επιχειρήσεων. Ωστόσο ο κλάδος θα πρέπει να αντιμετωπίσει μια σειρά προκλήσεων στις συνθήκες που διαμορφώνονται. Πάντως η χώρα παραμένει εκτός της επενδυτικής ευρωπαϊκής εικόνας και αυτό λόγω της εξαιρετικά μειωμένης προσφοράς, αν και η ποιότητα των χώρων αποθήκευσης και οι εγκαταστάσεις διανομής έχουν βελτιωθεί σημαντικά την τελευταία δεκαετία, με το δίκτυο των logistics στην Ελλάδα να έχει αναπτυχθεί κυρίως γύρω από επτά διακριτά περιφερειακά κέντρα: σε Θριάσιο, Ανατολική Αττική, Βόρεια Αττική, Πειραιά, Οινόφυτα, Σίνδο και Καλοχώρι στη Θεσσαλο-

Η ποιότητα των χώρων αποθήκευσης και οι εγκαταστάσεις διανομής έχουν βελτιωθεί σημαντικά την τελευταία δεκαετία.

Αν η Ελλάδα καταφέρει να αναδειχθεί σε συγκοινωνιακό κόμβο στη Νοτιοανατολική Ευρώπη, οι προοπτικές θα είναι ακόμη πιο θετικές το προσεχές διάστημα.

νίκη, όπου όμως τα κτιριακά αποθέματα είναι αρκετά παλαιά. Σύμφωνα με στοιχεία, την τελευταία δεκαετία οι μεγαλύτερες εταιρείες του κλάδου κερδίζουν συνεχώς μερίδιο αγοράς εις βάρος μικρότερων εταιρειών, με τις πρώτες να καταλαμβάνουν από κοινού πάνω από το 50% της συνολικής αξίας της αγοράς. Η κατανομή της αγοράς των υπηρεσιών logistics προς τρίτους ανά κύρια κατηγορία υπηρεσιών αφορά κατά 59% υπηρεσίες αποθήκευσης και κατά 34% υπηρεσίες διανομής. Οι υπηρεσίες αποθήκευσης διακρίνονται σε αποθηκεύσεις χωρίς ψύξη (44%) και με ψύξη (15%). Τα στοιχεία της αγοράς δείχνουν επίσης ότι κάθε νέος χώρος επιφάνειας άνω των 15.000 τ.μ. μπορεί άμεσα να μισθωθεί, ωστόσο το σημαντικό πρόβλημα είναι ότι δεν υπάρχουν χώροι για εκμίσθωση, καθώς οι νεόδμητες αποθήκες είτε είναι ιδιοκτησία των επιχειρήσεων είτε τα συμβόλαια με τους χρήστες κλείστηκαν πριν ακόμη ολοκληρωθούν οι κατασκευές. Η συνθήκη αυτή οδηγεί και σε αύξηση των τιμών ενοικίων, καθώς την ίδια στιγμή που υπάρχει αυξημένη ζήτηση σημειώνεται και περιορισμένη προσφορά. Εμβληματικά projects Ειδικότερα σε ό,τι αφορά τη Βόρεια Ελλάδα, σε τροχιά υλοποίησης μπαίνουν εμβληματικά projects logistics που για πολλά χρόνια έμεναν στα χαρτιά, όπως το Εμπορευματικό Κέντρο στο Στρατόπεδο Γκόνου που βρίσκεται σε στάδιο ωρίμανσης. Παράλληλα, η ραγδαία ανάπτυξη ιδιωτικών επενδύσεων ανεβάζει το συνολικό επενδυτικό δυναμικό του κλάδου, που εάν

υλοποιηθούν θα αλλάξουν την εικόνα της Ελλάδας, που μέχρι στιγμής έχει στο δυναμικό της μόνο ιδιωτικά κέντρα logistics. Οι διεθνείς κρίσεις στην Ουκρανία και τη Μέση Ανατολή φαίνεται να επιταχύνουν την ανάγκη αναδιάρθρωσης των παγκόσμιων διαδρομών, φέρνοντας την ελληνική αγορά στο επίκεντρο των εξελίξεων και δίνοντας την ευκαιρία να ξεκολλήσουν έργα που βάλτωναν για δεκαετίες, καθιστώντας τη χώρα μας γέφυρα μεταξύ τριών ηπείρων -Ευρώπης, Ασίας και Αφρικής-, κάτι που θα ενισχύσει τον ρόλο της στον παγκόσμιο χάρτη εμπορευματικών μεταφορών. Στο πλαίσιο αυτό, τα εμπορευματικά κέντρα προκαλούν το παγκόσμιο ενδιαφέρον, δημιουργώντας μία άτυπη διαμάχη μεταξύ Κίνας και Αμερικής, ενώ πλέον στο «παιχνίδι» μπαίνει και η Ινδία. Και οι τρεις χώρες διεκδικούν συμμετοχή στη νέα πραγματικότητα, με το ενδιαφέρον από την Ινδία να επικεντρώνεται καταρχάς στο λιμάνι του Βόλου. Συγκρίνοντας την Ελλάδα με την Ευρώπη, αξίζει να αναφερθεί ότι στην Ε.Ε. η ελληνική αγορά

“

Τα έργα στον Βορρά θα συνδέουν τους λιμένες της Θεσσαλονίκης, της Καβάλας και της Αλεξανδρούπολης με το τρένο, ενισχύοντας τη διασυνοριακή σιδηροδρομική σύνδεση με την υπόλοιπη Νοτιοανατολική Ευρώπη.

logistics βρίσκεται σε πλεονεκτική θέση. Σχετική έκθεση της ΒΝΒ Paribas Real Estate για την αγορά logistics της Ευρώπης διαπιστώνει μείωση κατά 5% στις μισθώσεις αποθηκευτικών χώρων άνω των 5.000 τ.μ. σε μεγάλες αγορές όπως η Γερμανία, η Γαλλία και η Βρετανία. Μάλιστα, σύμφωνα με την ίδια έκθεση, παρά το γεγονός ότι η ισπανική αγορά παρουσίασε ανάπτυξη άνω του 25% συγκριτικά με τον δεκαετή μέσο όρο, η συνολική ζήτηση logistics παρέμεινε χαμηλή στην Ευρώπη λόγω της οικονομικής αβεβαιότητας. Όσον αφορά τις προοπτικές για ανάπτυξη νέων logistics hubs στην Ευρώπη, οι συνθήκες είναι αντίξοες, καθώς δεν υπάρχει διαθέσιμη γη, ενώ η αυξημένη γραφειοκρατία δημιουργεί επιπλέον εμπόδια. Αυξημένο ενδιαφέρον Σε επίπεδο επενδύσεων, η αγορά logistics και βιομηχανικών ακινήτων στην Ευρώπη ενισχύθηκε κατά 23%, με κεφάλαια συνολικού ύψους 42 δισ. ευρώ για το 2024. Η βιομηχανία και η εφοδιαστική αλυσίδα αναδείχθηκαν ως οι πιο δυναμικοί επενδυτικοί κλάδοι, με αυξημένο ενδιαφέρον από ξένους επενδυτές. Εστιάζοντας στη Μακεδονία, ανάμεσα στις επενδύσεις που πρόκειται να ξεκινήσουν στη Θεσσαλονίκη αυτή που ξεχωρίζει είναι το logistics center στο Στρατόπεδο Γκόνου. Συγκεκριμένα, εντός του φθινοπώρου προγραμματίζεται να δημοσιοποιηθεί η προκήρυξη για τον διαγωνισμό του Υπερταμείου για την ολική αναμόρφωση του πρώην στρατοπέδου και ►

89η ΔΕΘ

97

ΡΕΠΟΡΤΑΖ ●

LOGISTICS

Σε στάδιο ωρίμανσης βρίσκεται πλέον το Εμπορευματικό Κέντρο που θα μεταμορφώσει πλήρως το πρώην Στρατόπεδο Γκόνου της Δ. Θεσσαλονίκης.

► τη μετατροπή του σε Εμπορευματικό Κέντρο. Το έργο θα υλοποιηθεί σε έκταση 672 στρ. εντός του πρώην στρατοπέδου, το οποίο βρίσκεται σε προνομιακή θέση, καθώς έχει απόσταση 3 χλμ. από την Εγνατία και 500 μ. από τη σιδηροδρομική γραμμή. Το ύψος της επένδυσης εκτιμάται σε πάνω από 150 εκατ. ευρώ, ενώ κύριος σκοπός του είναι να γίνει πύλη για προϊόντα από τη Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα. Ένα από τα μεγαλύτερα έργα που αναμένεται να υλοποιηθούν είναι και αυτό της Dimand στο ανενεργό βιομηχανικό ακίνητο της «Βαλκάν Εξπόρτ» στο 15ο χλμ. Θεσσαλονίκης-Έδεσσας. Η εκτιμώμενη ακαθάριστη αξία ανάπτυξης του project κατά την ολοκλήρωσή του αναμένεται να είναι της τάξεως των 160 εκατ. ευρώ και προβλέπεται η κατασκευή σε δύο φάσεις, με τη συνολική επιφάνεια του συγκροτήματος να φτάνει τα 120.000 τ.μ. Ο χρόνος μάλιστα ολοκλήρωσής του υπολογίζεται περίπου εντός συνολικά 30 μηνών. Στην αγορά της Θεσσαλονίκης εισήλθε στις αρχές του χρόνου και η Streem Global A.E., στο πλαίσιο του σχεδίου ανάπτυξης που υλοποιεί, ενδυναμώνοντας τη θέση της στον κλάδο logistics στη ΝΑ Ευρώπη. Συγκεκριμένα, η Streem Global A.E. προχώρησε στην απόκτηση σύγχρονης εγκατάστασης logistics στη ΒΙΠΕ Σίνδου, τη μεγαλύτερη βιομηχανική περιοχή στην Ελλάδα, με επιφάνεια 33.000 τ.μ., σε οικόπεδο 60.000 τ.μ. κοντά στο Καλοχώρι, τον δεύτερο μεγαλύτερο βιομηχανικό κόμβο της περιοχής. Πρόκειται για στρατηγική θέση, δίπλα στον αυτοκινητόδρομο Αθηνών-Θεσσαλονίκης και με απόσταση 12 χλμ. από το λιμάνι της πόλης. Επίσης, την άνοιξη εγκαινιάστηκε το νέο κέντρο διανομής κι αποθήκευσης ελαστικών της ΕΛΑΣΤΡΑΚ, μέλος του Ομίλου ΕΛΤΡΑΚ, κατασκευασμένο εξαρχής σε ιδιόκτητη περιοχή στη Θεσσαλονίκη. Με επιπεδότητα εδάφους κατηγορίας FM2 και

98

89η ΔΕΘ

πυροπροστασία επιπέδου Ζ3, αυτό το κέντρο αποτελεί σημείο αναφοράς και ορόσημο στην εξέλιξη της εταιρείας. Πρόκειται για ένα άνοιγμα που σηματοδοτεί τη λειτουργία ενός από τα πιο σημαντικά κέντρα logistics της ΕΛΑΣΤΡΑΚ στη Βόρεια Ελλάδα, δίνοντας έμφαση στη βιωσιμότητα και προσφέροντας μεγάλη ώθηση στην ανάπτυξη. Αξιοποίηση Μάλιστα, πρόσφατα στις ράγες της δημιουργίας φαίνεται να μπαίνει στο κέντρο της χώρας, στη Λάρισα, ένα μεγάλο διαμετακομιστικό κέντρο. Πρόκειται για την αξιοποίηση του εργοστασίου της Ελληνικής Βιομηχανίας Ζάχαρης ως κέντρου logistics, μετατρέποντάς το σε εμπορευματικό κέντρο, με μελέτη που χρηματοδοτεί η Περιφέρεια Θεσσαλίας. Σκοπός της Περιφέρειας είναι η μετατροπή της πόλης σε πρότυπο κόμβο εμπορίου και καινοτομίας, προωθώντας έξυπνες και βιώσιμες λύσεις logistics στο κέντρο της Ελλάδας, με στόχο η Θεσσαλία να αποτελέσει σύγχρονο εμπορικό σταυροδρόμι στις παγκόσμιες εφοδιαστικές αλυσίδες, με απευθείας πρόσβαση σε σιδηροδρομικές, οδικές αλλά και λιμενικές υποδομές, όπως το λιμάνι του Βόλου. Η μονάδα βρίσκεται στο 2ο χιλιόμετρο της επαρχιακής οδού Λάρισας-Συκουρίου και της παλαιάς

“

Ένα από τα μεγαλύτερα έργα που αναμένεται να υλοποιηθούν είναι και αυτό της Dimand στο ανενεργό βιομηχανικό ακίνητο της «Βαλκάν Εξπόρτ» στο 15ο χλμ. Θεσσαλονίκης -Έδεσσας.

Εθνικής οδού Λάρισας-Θεσσαλονίκης και διαθέτει άρτια σιδηροδρομική υποδομή και άλλα χαρακτηριστικά που το καθιστούν ιδανικό ακίνητο για τη χρήση agrologistics. Στο εργοστάσιο Ζαχάρεως θα μπορούν να εγκατασταθούν και μεταποιητικές επιχειρήσεις και βιομηχανίες που θα έχουν άμεση πρόσβαση στον σιδηρόδρομο. Η μελέτη, που θα παραδοθεί σε δύο χρόνια, αναμένεται να αναδείξει όχι μόνον τις δυνατότητες του εμπορευματικού κέντρου και τις ανάγκες των επιχειρήσεων της Περιφέρειας Θεσσαλίας, αλλά και το προφίλ του επενδυτή. Ιδιαίτερα σημαντικά είναι και κάποια σιδηροδρομικά έργα που δρομολογούνται, μέσω ανταγωνιστικού διαλόγου, τα οποία αναμένεται να συνδέσουν βασικά και κομβικά λιμάνια της χώρας (Θεσσαλονίκη, Αλεξανδρούπολη, Καβάλα) με το κεντρικό (και αναβαθμισμένο) σιδηροδρομικό δίκτυο. Τα έργα στον Βορρά θα συνδέουν τους λιμένες της Θεσσαλονίκης, της Καβάλας και της Αλεξανδρούπολης με το τρένο, ενισχύοντας τη διασυνοριακή σιδηροδρομική σύνδεση με την υπόλοιπη Νοτιοανατολική Ευρώπη. Στο σύνολό τους συνιστούν έργα με σημαντικό αναπτυξιακό αποτύπωμα για τη χώρα μας, που αναβαθμίζουν την ανταγωνιστικότητα των λιμένων και της ελληνικής οικονομίας. Τα έργα αυτά είναι:  Αναβάθμιση της υφιστάμενης με διπλασιασμό και εγκατάσταση σηματοδότησης - ECTS και ηλεκτροκίνησης της σιδηροδρομικής γραμμής στο τμήμα Αλεξανδρούπολη - Ορμένιο, ύψους 1,07 δισ. ευρώ.  Κατασκευή νέας σιδηροδρομικής γραμμής Θεσσαλονίκη - Τοξότες, προϋπολογισμού 1,68 δισ. ευρώ.  Σιδηροδρομική σύνδεση του 6ου προβλήτα λιμένα Θεσσαλονίκης και κατασκευή Προαστιακού Δυτικής Θεσσαλονίκης, ύψους 53,4 εκατ. ευρώ

ΑΡΘΡΟ ●

Στροφή σε ένα νέο παραγωγικό μοντέλο με έμφαση στις ΜμΕ Η βιοτεχνία και οι επιχειρήσεις που την εκπροσωπούν είναι ένα ζωντανό και υγιές κύτταρο της οικονομίας, που στηρίζει την παραγωγική ανασυγκρότηση της χώρας, και με τον τρόπο αυτό θα πρέπει να αντιμετωπίζονται

Η Μάριος Παπαδόπουλος Πρόεδρος του Βιοτεχνικού Επιμελητηρίου Θεσσαλονίκης (ΒΕΘ)

οικοδόμηση ενός νέου παραγωγικού μοντέλου αποτελεί ένα από τα πιο κρίσιμα ζητούμενα για την Ελλάδα. Έπειτα από δεκαετίες που χαρακτηρίστηκαν από δημοσιονομικές ανισορροπίες, υπερβολική εξάρτηση από την κατανάλωση και από δραστηριότητες χαμηλής προστιθέμενης αξίας, είναι επιτακτική η ανάγκη για ριζικό επανασχεδιασμό του τρόπου με τον οποίο παράγεται πλούτος στη χώρα. Είναι δεδομένο πως παρά την πορεία ανάκαμψης που ακολουθεί τα τελευταία χρόνια, η ελληνική οικονομία εξακολουθεί να πάσχει από σοβαρές διαρθρωτικές αδυναμίες, με κυριότερες, το φορολογικό και ασφαλιστικό πλαίσιο, τη χαμηλή κεφαλαιακή επάρκεια κυρίως των μικρών και πολύ μικρών επιχειρήσεων, τη μειωμένη δυνατότητα πρόσβασης των μικρομεσαίων επιχειρήσεων σε τραπεζικό δανεισμό, την ανεπάρκεια σε ψηφιακές δεξιότητες, τις περιορισμένες επενδύσεις στην καινοτομία, την έλλειψη εξειδικευμένου ανθρώπινου δυναμικού, την ύπαρξη διοικητικών στρεβλώσεων και γραφειοκρατικών εμποδίων στην επενδυτική και επιχειρηματική δραστηριότητα. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, είναι αναγκαία η διαμόρφωση ενός διαφορετικού μοντέλου ανάπτυξης, περισσότερο προσανατολισμένου στη μεταποίηση και στην ενίσχυση των ΜμΕ, που αποτελούν τον βασικό πυλώνα της ελληνικής οικονομίας. Σε ένα μοντέλο περισσότερο ανθεκτικό, εξωστρεφές, στηριγμένο στην καινοτομία, στην ενσωμάτωση νέων τεχνολογιών. Για να διασφαλίσουμε τη διατηρήσιμη αναπτυξιακή δυναμική της χώρας μας, είναι κρίσιμο να επισπευσθούν οι αναγκαίες μεταρρυθμίσεις στο επιχειρηματικό περιβάλλον, στο εκπαιδευτικό σύστημα, στην αξιοποίηση των ευρωπαϊκών πόρων και στη φορολογική δικαιοσύνη. Η εξάλειψη γραφειοκρατικών εμποδίων, η ενίσχυση

της καινοτομίας και η πρόσβαση των μικρομεσαίων επιχειρήσεων σε χρηματοδοτικά εργαλεία αποτελούν στρατηγικές προτεραιότητες. Κατά συνέπεια, η προσπάθεια από την πλευρά της πολιτείας πρέπει να στηριχθεί στην ενίσχυση της παραγωγικότητας και της εξωστρέφειας της οικονομίας, στην προώθηση της πράσινης και ψηφιακής μετάβασης, στη στενότερη διασύνδεση της εκπαίδευσης με την αγορά εργασίας. Είναι αναγκαία η υιοθέτηση μιας άλλης φορολογικής πολιτικής, που θα λαμβάνει υπόψη της την αναδιανεμητική και αναπτυξιακή αναγκαιότητα και δεν θα περιορίζεται απλώς στην εισπρακτική λογική του σημερινού συστήματος. Μια φορολογική πολιτική υπέρ της μεσαίας τάξης, της μικρής και πολύ μικρής επιχείρησης. Απαιτούνται πολιτικές ρευστότητας, πρόσβασης σε χρηματοδοτικά εργαλεία για τη μικρή επιχείρηση, έτσι ώστε να παραμείνει ανταγωνιστική και να μην αποσυρθεί γεμάτη χρέη. Είναι απαραίτητη η υιοθέτηση πολιτικών ρύθμισης χρεών προς το Δημόσιο, τα ασφαλιστικά ταμεία και τις τράπεζες, που θα επιτρέπουν στην επιχείρηση να μπορεί να λειτουργεί, αλλά και να διασφαλίζει χωρίς προβλήματα την αποπληρωμή των χρεών. Η ρύθμιση των χρεών προς τα ασφαλιστικά ταμεία είναι καθοριστικής σημασίας ώστε και οι επιχειρήσεις να είναι σε θέση να αποπληρώσουν τα χρέη τους και να βελτιωθεί η ροή εσόδων του ΕΦΚΑ. Κρίσιμης σημασίας, είναι να αντιληφθεί η πολιτεία πως απαιτείται η επιδότηση της εργασίας και όχι της ανεργίας. Στρατηγικές προτεραιότητες αποτελούν η εξάλειψη γραφειοκρατικών εμποδίων, η ενίσχυση της καινοτομίας και η πρόσβαση των μικρομεσαίων επιχειρήσεων σε χρηματοδοτικά εργαλεία.

Η ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας και της εξωστρέφειας των μικρομεσαίων ελληνικών επιχειρήσεων πρέπει να στηριχτεί στη δημιουργία προγραμμάτων εξωστρέφειας, με έμφαση σε προϊόντα και υπηρεσίες με υψηλή προστιθέμενη αξία, στη θέσπιση εθνικού σχεδίου για την ενέργεια, με ειδικές ρήτρες κόστους αλλά και φορολογικά κίνητρα για επενδύσεις αυτοπαραγωγής ΑΠΕ σε βιομηχανικές ζώνες. Η ανάπτυξη της καινοτομίας και του ανθρώπινου κεφαλαίου πρέπει να στηριχτεί σε ενισχυμένα κίνητρα και φορολογικές εκπτώσεις σε δαπάνες Έρευνας & Ανάπτυξης (R&D), καθώς και να υπάρξει υποστήριξη της νεοφυούς επιχειρηματικότητας και της επιχειρηματικότητας υψηλής επίδρασης. Είναι σαφές πως η επένδυση στην έρευνα και την καινοτομία αποτελεί επένδυση στο μέλλον. Πρέπει να ενισχύουμε διαρκώς τη θέση της χώρας μας στην ευρωπαϊκή οικονομία. Θέμα υψηλής σημασίας, που ζητά επιτακτικά λύση, είναι η έλλειψη εξειδικευμένου τεχνικού προσωπικού. Προς αυτή την κατεύθυνση μπορεί να συμβάλει η θεσμική συμμετοχή των επιμελητηρίων στην κατάρτιση, ενώ κρίσιμης σημασίας είναι η επιδότηση της πρακτικής άσκησης, με στόχο τη μόνιμη απασχόληση. Η βιοτεχνία και οι επιχειρήσεις που την εκπροσωπούν είναι ένα ζωντανό και υγιές κύτταρο της οικονομίας, που στηρίζει την παραγωγική ανασυγκρότηση της χώρας, και με τον τρόπο αυτό θα πρέπει να αντιμετωπίζονται. Το ΒΕΘ φέτος γιορτάζει τα 100 του χρόνια, κατά τη διάρκεια των οποίων είχε αδιάλειπτη παρουσία και προσφορά, υπηρετώντας τον επιμελητηριακό θεσμό, στηρίζοντας με συνέπεια και προσήλωση την ενίσχυση της μικρομεσαίας επιχειρηματικότητας. Στόχος μας είναι η βιοτεχνία να συνεχίσει να αποτελεί το ισχυρό χαρτί της ελληνικής οικονομίας και για τον λόγο αυτό θα πρέπει να στηριχτεί από την πολιτεία μέσω αναπτυξιακών πολιτικών.

89η ΔΕΘ

99

ΡΕΠΟΡΤΑΖ ●

Σ

ε στρατηγικούς πυλώνες ανάπτυξης και διασύνδεσης της Ελλάδας με τα Βαλκάνια και την Κεντρική Ευρώπη αναδεικνύονται τα λιμάνια της Θεσσαλονίκης, της Αλεξανδρούπολης και της Καβάλας, αξιοποιώντας γεωγραφικά, οικονομικά και γεωπολιτικά πλεονεκτήματα. Με επενδύσεις εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ, έργα εκσυγχρονισμού υποδομών, «πράσινες» δράσεις και ενίσχυση της διασυνδεσιμότητας μέσω Διευρωπαϊκών Δικτύων, οι τρεις αυτοί λιμένες εξελίσσονται σε διεθνείς κόμβους εμπορίου, ενέργειας, τουρισμού και logistics. Από την επέκταση του Προβλήτα 6 στη Θεσσαλονίκη και την υποπαραχώρηση του «Φίλιππος Β’» στην Καβάλα, μέχρι την αναβάθμιση του λιμανιού της Αλεξανδρούπολης και την πράσινη μετάβαση της Ηγουμενίτσας, η νέα γενιά επενδύσεων αναμένεται να μεταμορφώσει τον χάρτη των θαλάσσιων μεταφορών στη Βόρεια Ελλάδα. Χάρη στη θέση τους στο βόρειο άκρο του Αιγαίου, βρίσκονται σε άμεση γειτνίαση με τα σύνορα Βουλγαρίας, Βόρειας Μακεδονίας και Τουρκίας, ενώ συνδέονται με τους βασικούς οδικούς και σιδηρο-

δρομικούς διαδρόμους που οδηγούν στη Μαύρη Θάλασσα και στις αγορές της Κεντρικής Ευρώπης. Η ένταξή τους στα Διευρωπαϊκά Δίκτυα Μεταφορών (TEN-T) και στον διάδρομο Orient/East-Med ενισχύει τη συνδεσιμότητα, μειώνοντας τον χρόνο μεταφοράς εμπορευμάτων από την Ασία προς την Ευρωπαϊκή Ένωση. Παράλληλα, λειτουργούν ως διαμετακομιστικά κέντρα για χώρες χωρίς θαλάσσια πρόσβαση, όπως η Σερβία. Ιδιαίτερη σημασία έχει η Αλεξανδρούπολη, που εξελίσσεται σε ενεργειακό και στρατιωτικό κόμβο του ΝΑΤΟ, προσφέροντας εναλλακτικές οδούς μεταφορών σε περιόδους γεωπολιτικών κρίσεων. Ρεκόρ εσόδων και «πράσινα» έργα στην Ηγουμενίτσα Το λιμάνι της Ηγουμενίτσας πρωτοπορεί και στον τομέα της βιώσιμης ανάπτυξης, στοχεύοντας σε μείωση ρύπων άνω του 50% έως το 2030. Έχουν ήδη εγκατασταθεί φωτοβολταϊκά ισχύος 1,5 MWp, LED φωτισμός, αντλίες θερμότητας και ταχυφορτιστές ηλεκτρικών οχημάτων, ενώ προχωρά η αντικατάσταση του στόλου με υβριδικά/ηλεκτρικά

οχήματα. Εντός του 2025 αναμένεται η λειτουργία νέων τερματικών σταθμών, η ενίσχυση των υποδομών ασφαλείας και η αναβάθμιση των καταφυγίων τουριστικών σκαφών, καθιστώντας την Ηγουμενίτσα έναν από τους πιο σύγχρονους και φιλικούς προς το περιβάλλον λιμένες της Μεσογείου. Το 2024 ο λιμένας κατέγραψε σημαντική βελτίωση στα οικονομικά του μεγέθη, καθώς τα έσοδα από συμβάσεις με πελάτες ανήλθαν σε 7,93 εκατ. ευρώ, αυξημένα από τα 7,13 εκατ. ευρώ το 2023. Στο μεταξύ, το υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών ανακοίνωσε την πρόθεσή του να χρηματοδοτήσει το έργο της κυκλοφοριακής σύνδεσης του λιμανιού της Ηγουμενίτσας, ενισχύοντας τη λειτουργικότητα και την προσβασιμότητα του στρατηγικού αυτού κόμβου. Στο πλαίσιο αυτό, καλείται η ΕΥΔΕ ΚΣΣΥ να υποβάλει προτάσεις πράξεων, ώστε να ενταχθούν και να χρηματοδοτηθούν μέσω του Ταμείου Πολιτικής Συνοχής/Προγράμματος Πολιτικής Συνοχής (ΤΠΑ/ ΠΠΑ). Η διαθέσιμη δημόσια δαπάνη ανέρχεται σε 1.082.130,27 ευρώ, ποσό που θα καλύψει τις απαιτούμενες παρεμβάσεις για την ασφαλή και ταχεία

ΝΕΟ ΚΥΜΑ ΚΕΦΑΛΑΙΑΚΩΝ ΡΟΩΝ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΝΕΙ ΤΑ ΛΙΜΑΝΙΑ Επί τάπητος οι κινήσεις και οι σχεδιασμοί που καθιστούν πυλώνες διασύνδεσης της Ελλάδας με τα Βαλκάνια και την Κεντρική Ευρώπη την Ηγουμενίτσα, τη Θεσσαλονίκη, την Καβάλα και την Αλεξανδρούπολη Του Πάρη Τσιριγώτη ptsirigotis@naftemporiki.gr

“

Ο ΟΛΘ επενδύει στον ψηφιακό μετασχηματισμό με εφαρμογές τεχνολογιών IoT, τεχνητής νοημοσύνης και blockchain.

100

89η ΔΕΘ

διασύνδεση του λιμένα με το οδικό δίκτυο. Το έργο αναμένεται να συμβάλει στην αναβάθμιση των μεταφορικών υποδομών της Βορειοδυτικής Ελλάδας, διευκολύνοντας τη διακίνηση εμπορευμάτων και επιβατών. Κόμβος εμπορίου, τουρισμού και αειφορίας ο ΟΛΘ Το λιμάνι της Θεσσαλονίκης ενισχύει σταθερά τη θέση του ως κορυφαίου διαμετακομιστικού κόμβου για τη Βόρεια Ελλάδα, τα Βαλκάνια και την ευρύτερη περιοχή, συνδυάζοντας στρατηγική γεωγραφική θέση, δυναμικές επενδύσεις και καινοτομία. Με την ολοκλήρωση εμβληματικών έργων υποδομής και τον εκσυγχρονισμό των λειτουργιών του, ο Οργανισμός Λιμένος Θεσσαλονίκης (ΟΛΘ Α.Ε.) στοχεύει να καταστήσει το λιμάνι σημείο αναφοράς στη Νοτιοανατολική Ευρώπη για εμπόριο, logistics και τουρισμό. Κεντρικό έργο-ορόσημο αποτελεί η επέκταση του Προβλήτα 6, η οποία εγκρίθηκε με Προεδρικό Διάταγμα τον Φεβρουάριο του 2025 και θα ολοκληρωθεί σε 30 μήνες. Η νέα υποδομή θα επιτρέπει την

εξυπηρέτηση πλοίων κύριων γραμμών χωρητικότητας έως 24.000 TEUs, προσδίδοντας σημαντικό ανταγωνιστικό πλεονέκτημα και ενισχύοντας τη θέση της Θεσσαλονίκης ως βασικής πύλης εμπορευματοκιβωτίων στην περιοχή. Η επένδυση αναμένεται να δημιουργήσει πολλαπλασιαστικά οφέλη για την τοπική οικονομία, τις εμπορευματικές ροές και τις επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στη Βόρεια Ελλάδα. Ήδη για το συγκεκριμένο έργο έχουν αρχίσει οι «πρόδρομες» εργασίες. Παράλληλα, η ΟΛΘ Α.Ε. επενδύει στον ψηφιακό μετασχηματισμό, μετατρέποντας το λιμάνι σε «smart port» με εφαρμογές τεχνολογιών IoT, τεχνητής νοημοσύνης και blockchain. Στόχοι είναι η βελτιστοποίηση των διαδικασιών, η μείωση του χρόνου εξυπηρέτησης και η ενίσχυση της ασφάλειας. Η ανάπτυξη συνδυασμένων μεταφορών και η δημιουργία dry ports, τόσο εντός Ελλάδας όσο και σε γειτονικές χώρες, αποτελούν κομβικό άξονα της στρατηγικής εξωστρέφειας του λιμανιού. Ιδιαίτερη σημασία έχει η αναβάθμιση της σιδηροδρομικής σύνδεσης του 6ου Προβλήτα με το εθνικό δίκτυο. Με συνολικό προϋπολογισμό 77,1 εκατ.

ευρώ, η νέα Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων προβλέπει την κατασκευή και λειτουργία ηλεκτροκινούμενης και σηματοδοτούμενης διπλής γραμμής, καθώς και διπλής σιδηροδρομικής γέφυρας. Η χάραξη θα συνδέεται με τη γραμμή Θεσσαλονίκης - Ειδομένης μέσω της Πύλης 16, καταργώντας την παλαιά πρόσβαση από την Πύλη 11, κάτι που θα αποσυμφορήσει σημαντικά την οδό 26ης Οκτωβρίου. Το έργο εντάσσεται στο Master Plan του λιμανιού και περιλαμβάνει σύγχρονα συστήματα σηματοδότησης, ανίχνευσης θέσης συρμών και το ευρωπαϊκό σύστημα ETCS για αυξημένη ασφάλεια και επιχειρησιακή διαλειτουργικότητα. Η συνολική σύνδεση θα έχει μήκος δύο χιλιομέτρων, με τεχνικές προκλήσεις λόγω της αστικής τοποθεσίας. Η υποβολή δεσμευτικών προσφορών προγραμματίζεται για το 2025, η ανάδειξη αναδόχου για το 2026 και η ολοκλήρωση στο τέλος του 2030. Η σιδηροδρομική αναβάθμιση αποτελεί συμβατική υποχρέωση βάσει της σύμβασης παραχώρησης και εντάσσεται στις υποχρεωτικές επενδύσεις ύψους 180 εκατ. ευρώ. Η λειτουργία της θα επιτρέψει την καθημερινή δρομολόγηση εμπορικών αμαξοστοιχι-

Πλέγμα γεωγραφικών, οικονομικών και γεωπολιτικών πλεονεκτημάτων αξιοποιούν τα λιμάνια της Βόρειας Ελλάδας.

►

89η ΔΕΘ

101

Νέο κεφάλαιο ανάπτυξης για το λιμάνι της Καβάλας Το λιμάνι της Καβάλας περνά σε νέα εποχή, μετά την υπογραφή, τον Νοέμβριο του 2023, της σύμβασης υποπαραχώρησης για την αξιοποίηση του λιμένα «Φίλιππος Β’». Η συμφωνία υπογράφηκε μεταξύ του Ελληνικού Δημοσίου, του ΤΑΙΠΕΔ, του Οργανισμού Λιμένος Καβάλας (ΟΛΚ Α.Ε.) και της εταιρείας «ΣΑΡΙΣΑ Υπο-Παραχώρηση Λιμένα Καβάλας Φίλιππος ΙΙ Α.Ε.», που ιδρύθηκε από την κοινοπραξία International Port Investments Kavala (ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ, Black Summit Financial Group, EFA Group). Ο επενδυτής αναλαμβάνει για 40 χρόνια τη χρήση, λειτουργία και ανάπτυξη του σταθμού πολλαπλών χρήσεων, με εφάπαξ τίμημα 33,9 εκατ. ευρώ και επενδύσεις άνω των 36 εκατ. ευρώ για έργα αναβάθμισης και βαριάς συντήρησης. Το σχέδιο περιλαμβάνει την κατασκευή νέων κτιρίων για λιμενικές και τελωνειακές υπηρεσίες, την προμήθεια σύγχρονου εξοπλισμού και την αναδάσωση της περιοχής «Άσπρα Χώματα». Παράλληλα, ο ΟΛΚ συμμετέχει σε διεθνή διαγωνισμό για την ανάπτυξη δραστηριότητας κρουαζιέρας, μαζί με τα λιμάνια Κατακόλου και Πάτρας. Στον διαγωνισμό για την υποπαραχώρηση τμήματος του Κεντρικού Λιμένα, διάρκειας τουλάχιστον 30 ετών, έχουν εκδηλώσει ενδιαφέρον τέσσερις μεγάλες εταιρείες και κοινοπραξίες, με τις δεσμευτικές προσφορές να αναμένονται στη Β’ φάση. Μετά την αξιολόγηση των υποβληθέντων φακέλων εκδήλωσης ενδιαφέροντος, οι υποψήφιοι που πληρούν τα κριτήρια προεπιλογής θα κληθούν να συμμετάσχουν στη Β’ φάση του διαγωνισμού, κατά την οποία οι προεπιλεγέντες επενδυτές θα υποβάλουν τις δεσμευτικές προσφορές τους. Αναβάθμιση υποδομών στο λιμάνι της Αλεξανδρούπολης Τα νέα έργα στο λιμάνι της Αλεξανδρούπολης, που υλοποιούνται σε συνεργασία ΤΑΙΠΕΔ και ΟΛΑ Α.Ε., σηματοδοτούν την επόμενη φάση εκσυγχρονισμού και αναβάθμισης του στρατηγικού αυτού κόμβου για τα Βαλκάνια και την Ανατολική Μεσόγειο. Με προϋπολογισμό 24 εκατ. ευρώ, το σχέδιο περιλαμβάνει την εκβάθυνση της λιμενολεκάνης και του

102

89η ΔΕΘ

ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗ

► ών προς τα βόρεια σύνορα, επιταχύνοντας τη μεταφορά φορτίων προς τις αγορές της Κεντρικής και Νοτιοανατολικής Ευρώπης. Πέρα από το εμπορικό σκέλος, η Θεσσαλονίκη βλέπει σημαντική αύξηση στις αφίξεις κρουαζιερόπλοιων, γεγονός που την εδραιώνει στους κορυφαίους τουριστικούς προορισμούς της Μεσογείου. Η εγγύτητα του λιμανιού σε μεγάλα διευρωπαϊκά δίκτυα αυτοκινητοδρόμων και σιδηροδρόμων προσφέρει εξαιρετικές δυνατότητες συνδεσιμότητας και νέες προοπτικές για την ευρύτερη περιοχή. Με σαφή στρατηγική για βιώσιμη ανάπτυξη, επενδύσεις αιχμής και ισχυρή παρουσία σε διεθνές επίπεδο, το λιμάνι της Θεσσαλονίκης μετατρέπεται σε διεθνή πύλη εμπορίου και τουρισμού, ενισχύοντας παράλληλα τον ρόλο της πόλης ως κεντρικού logistics hub στα Βαλκάνια και τη Νοτιοανατολική Ευρώπη.

ΗΓΟΥΜΕΝΙΤΣΑ

ΛΙΜΑΝΙΑ

ΚΑΒΑΛΑ

ΡΕΠΟΡΤΑΖ ●

Η νέα γενιά λιμενικών επενδύσεων αναμένεται να αλλάξει ριζικά τον χάρτη των θαλάσσιων μεταφορών στη Βόρεια Ελλάδα.

διαύλου ναυσιπλοΐας (18,5 εκατ. ευρώ πλέον ΦΠΑ), έργο που έχει ήδη ανατεθεί και αναμένεται να ξεκινήσει άμεσα. Επίσης η κατασκευή οδικής σύνδεσης του νέου εμπορικού προβλήτα με την Ανατολική Περιφερειακή Οδό (5,5 εκατ. ευρώ), μήκους 1.500 μέτρων, ώστε να παρακάμπτεται ο αστικός ιστός και να διευκολύνεται η πρόσβαση στην Εγνατία, έχει ήδη ξεκινήσει και αναμένεται να ολοκληρωθεί σε περίπου έναν χρόνο. Παράλληλα, η ΟΛΑ Α.Ε. προχωρά σε έργα μηχανολογικών εγκαταστάσεων του νέου εμπορικού λιμένα (1,4 εκατ. ευρώ), χρηματοδοτούμενα από ίδιους πόρους. Το Master Plan του λιμένα βρίσκεται σε προχωρημένο στάδιο, ενώ ανανεώνονται οι περιβαλλοντικοί όροι στη μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων, διαμορφώνοντας το πλαίσιο για τη μελλοντική ανάπτυξή του. Στο μεταξύ, η Ελλάδα ενισχύει τον ρόλο της στον ευρωπαϊκό σιδηροδρομικό χάρτη, καθώς η Ευρωπαϊκή Ένωση ενέκρινε χρηματοδότηση ύψους 277,2 εκατ. ευρώ από τον Μηχανισμό Connecting Europe Facility (CEF) για την αναβάθμιση της γραμμής Αλεξανδρούπολη - Πύθιο. Το έργο, μήκους 68 χλμ., προβλέπει την πλήρη αναβάθμιση της υφιστάμενης μονής γραμμής, την κατασκευή δεύτερης, την αναβάθμιση σταθμών και στάσεων, καθώς και κρίσιμες παρεμβάσεις στο

“

Εναλλακτικές οδούς μεταφορών σε περιόδους γεωπολιτικών κρίσεων προσφέρει ο λιμένας Αλεξανδρούπολης.

παράπλευρο οδικό δίκτυο. Η χρηματοδότηση συμπληρώνει την ήδη εγκεκριμένη στήριξη των 219,6 εκατ. ευρώ για το τμήμα Πύθιο-Ορμένιο (Ιούλιος 2024), εξασφαλίζοντας πλέον την πλήρη κάλυψη για την αναβάθμιση της γραμμής Αλεξανδρούπολη-Ορμένιο, μήκους 178 χλμ., με συνολική ευρωπαϊκή στήριξη που υπερβαίνει τα 496 εκατ. ευρώ. Το έργο περιλαμβάνει 14 νέους σταθμούς, 5 στάσεις, σύστημα ERTMS με τηλεδιοίκηση και ηλεκτροκίνηση, καθώς και ραδιοκάλυψη GSM-R σε όλο το δίκτυο. Στόχος είναι η δημιουργία ενός σύγχρονου, ταχύτερου και πιο ασφαλούς σιδηροδρομικού άξονα, που θα ενισχύσει τη διασύνδεση Ελλάδας, Βουλγαρίας και Τουρκίας, αναβαθμίζοντας τον ρόλο της χώρας στις διεθνείς εμπορευματικές μεταφορές. Εδώ θα πρέπει να σημειωθεί πως ο Οργανισμός Λιμένος Αλεξανδρούπολης έχει υπογράψει μακροχρόνια σύμβαση με την εταιρεία Gastrade για τη μίσθωση αποθήκης και τμήματος του κρηπιδώματος, που αφορά την εμπορική λειτουργία του πλωτού σταθμού αποθήκευσης και επαναεριοποίησης υγροποιημένου φυσικού αερίου. Η Gastrade ανακοίνωσε την επαναλειτουργία των υπηρεσιών εκφόρτωσης και αεριοποίησης στον Τερματικό Σταθμό ΥΦΑ της Αλεξανδρούπολης που είχαν διακοπεί προσωρινά λόγου τεχνικού προβλήματος. Οι υπηρεσίες αυτές θα διατίθενται με μέγιστη δυναμικότητα αεριοποίησης 45,4 GWh/ημέρα, και εφεδρική κάλυψη σε σχέση με τις αντλίες υψηλής πίεσης. Η διοίκηση της ΟΛΑ Α.Ε. βρίσκεται επίσης σε προχωρημένες διαπραγματεύσεις με τον Όμιλο ΤΙΤΑΝ, ο οποίος ενδιαφέρεται να αξιοποιήσει χώρο εντός της χερσαίας ζώνης του λιμένα

ΑΡΘΡΟ ●

Το μέλλον του επιχειρείν απαιτεί τολμηρές αποφάσεις Η συνεχιζόμενη φορολογική επιβάρυνση, το υψηλό ενεργειακό κόστος, η γραφειοκρατία και η κερδοσκοπία εξακολουθούν να αποτελούν τροχοπέδη για την επιχειρηματικότητα

Β Κυριάκος Μερελής Πρόεδρος του Επαγγελματικού Επιμελητηρίου Θεσσαλονίκης (ΕΕΘ)

ρισκόμαστε σε μια εποχή ραγδαίων αλλαγών και αναταράξεων, τόσο στο εγχώριο όσο και στο διεθνές οικονομικο-πολιτικό σκηνικό, που επηρεάζει και την περιοχή μας. Ως πρόεδρος του Επαγγελματικού Επιμελητηρίου Θεσσαλονίκης, έχω χρέος να εκφράσω τις ανησυχίες μας, αλλά κυρίως να προτείνω συγκεκριμένες λύσεις που μπορούν να δώσουν ώθηση στην τοπική μας οικονομία και να εξασφαλίσουν ένα βιώσιμο μέλλον για τους επαγγελματίες μας. Οι προκλήσεις είναι πολλές και πολυδιάστατες. Σε εθνικό επίπεδο, η συνεχιζόμενη φορολογική επιβάρυνση, το υψηλό ενεργειακό κόστος, η γραφειοκρατία, η κερδοσκοπία και η αδυναμία-απουσία συντονισμένων επιχειρήσεων από ελεγκτικές και εποπτικές αρχές για την καταπολέμησή της, εξακολουθούν να αποτελούν τροχοπέδη για την επιχειρηματικότητα. Η ρευστότητα στην αγορά παραμένει ζητούμενο, ενώ η πρόσβαση σε χρηματοδότηση, ιδίως για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, είναι συχνά δύσκολη. Σε διεθνές επίπεδο, οι γεωπολιτικές εντάσεις, οι πληθωριστικές πιέσεις και οι διαταραχές στην εφοδιαστική αλυσίδα δημιουργούν ένα αβέβαιο περιβάλλον, επηρεάζοντας άμεσα τις εξαγωγικές μας επιχειρήσεις και τον τουρισμό. Οι τελευταίες εξελίξεις με τους δασμούς Τραμπ προκαλούν περαιτέρω αρνητική ψυχολογία στην αγορά. Η Θεσσαλονίκη, ως η δεύτερη μεγαλύτερη πόλη της χώρας και σημαντικό λιμάνι, οφείλει να πρωταγωνιστήσει στην αντιμετώπιση αυτών των προκλήσεων. Οι επαγγελματίες της περιοχής μας επιδεικνύουν καθημερινά ανθεκτικότητα και προσαρμοστικότητα, αλλά χρειαζόμαστε την έμπρακτη στήριξη

Οι επαγγελματίες της περιοχής μας επιδεικνύουν καθημερινά ανθεκτικότητα και προσαρμοστικότητα αλλά χρειαζόμαστε την έμπρακτη στήριξη της πολιτείας.

της πολιτείας. Η ΔΕΘ αποτελεί βαρόμετρο για την οικονομία μας και στις συσκέψεις που προηγήθηκαν με τον πρωθυπουργό και το κυβερνητικό επιτελείο καταθέσαμε ολοκληρωμένες προτάσεις για τη μικρομεσαία επιχειρηματικότητα, μετά από συστηματικό διάλογο με τους επαγγελματίες της πόλης. Αναφέρονται ενδεικτικά οι κάτωθι: 1. Φορολογική ελάφρυνση και κίνητρα: Όσο οι επιχειρήσεις ασφυκτιούν από τεκμαρτές φορολογικές επιβαρύνσεις, υπέρογκο μη μισθολογικό κόστος και τα βάρη του χθες, η ανάπτυξη θα παραμένει μια λέξη χωρίς αντίκρισμα. Χρειάζεται άμεσα μια γενναία επανεκκίνηση στη φορολογική πολιτική. Η μείωση του ΦΠΑ τουλάχιστον στα βασικά είδη και του ειδικού φόρου κατανάλωσης στα καύσιμα δεν είναι παροχές, είναι αναγκαία ανάσα για τους πολίτες και μοχλός ανακούφισης για την αγορά. Όταν οι μισθοί δεν επαρκούν και η αγοραστική δύναμη των Ελλήνων είναι δεύτερη από το τέλος στην Ευρώπη, η πολιτεία οφείλει να δράσει. Όχι αύριο. Σήμερα. Για να μη μείνει κανείς πίσω.

2. Καταπολέμηση του αθέμιτου ανταγωνισμού: Ο αθέμιτος ανταγωνισμός από τις ασιατικές ηλεκτρονικές πλατφόρμες δεν είναι πρόβλημα του αύριο, αλλά απειλή του σήμερα. Δεν μπορούμε να επιτρέψουμε στις αγορές να λειτουργούν με δύο μέτρα και δύο σταθμά. Απαιτείται κατάργηση του κανονισμού de

minimis για δέματα κάτω των 150 ευρώ, διαχειριστικό τέλος στις εισαγωγές και εντατικοί έλεγχοι στα τελωνεία. Παράλληλα, απαιτείται εθνική καμπάνια για να γνωρίζουν οι καταναλωτές πού και πώς ψωνίζουν, και ισχυρή στήριξη στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις για την ψηφιακή τους ενδυνάμωση. Δεν ζητάμε προνόμια. Διεκδικούμε ίσους όρους ανταγωνισμού. Κι αυτό σημαίνει ισχυρούς ελεγκτικούς μηχανισμούς, πραγματικές κυρώσεις και πολιτική βούληση. Αν δεν προστατέψουμε την εγχώρια επιχειρηματικότητα τώρα, πολύ σύντομα δεν θα έχουμε τι να προστατεύσουμε.

3. Ρυθμίσεις οφειλών: Υπενθυμίζουμε τις προτάσεις του ΕΕΘ για τη ρύθμιση των 120 δόσεων, για την πάγια ρύθμιση των ληξιπρόθεσμων υποχρεώσεων προς το Δημόσιο με ανώτατο όριο π.χ. τρεις φορές, αλλά και τη θέσπιση ακατάσχετου επαγγελματικού λογαριασμού.

4. Μείωση ενεργειακού κόστους: Το ενεργειακό κόστος παραμένει ένα από τα μεγαλύτερα βάρη για τις επιχειρήσεις. Ζητάμε την άμεση υιοθέτηση μέτρων για τη σταθεροποίηση και τη μείωση των τιμών ενέργειας, καθώς και την ενίσχυση προγραμμάτων ενεργειακής αναβάθμισης των επαγγελματικών εγκαταστάσεων.

5. Απλοποίηση διαδικασιών και καταπολέμηση γραφειοκρατίας: Η γραφειοκρατία αποτελεί μόνιμο εμπόδιο στην επιχειρηματική δράση. Απαιτούμε την επιτάχυνση των διαδικασιών αδειοδότησης, την πλήρη ψηφιοποίηση των υπηρεσιών και την απλοποίηση του πλαισίου λειτουργίας των επιχειρήσεων.

6. Ενίσχυση ρευστότητας και πρόσβασης σε χρηματοδότηση: Αν θέλουμε πραγματικά να στηρίξουμε τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις -αυτές που κρατούν όρθια την οικονομία της χώρας- πρέπει να περάσουμε από τα λόγια στην πράξη. Προτείνουμε τη δημιουργία ενός σύγχρονου, δημόσιου επενδυτικού μηχανισμού, ανεξάρτητου και αξιόπιστου, που θα δίνει στις ΜμΕ αυτό που λείπει: ρευστότητα με όρους βιώσιμους. Χαμηλότοκα δάνεια, μικροχρηματοδοτήσεις και στοχευμένες εγγυήσεις, μέσα από έναν φορέα με πρόσβαση σε ευρωπαϊκά χρηματοδοτικά εργαλεία όπως η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων, το Ευρωπαϊκό Ταμείο Επενδύσεων και η Αναπτυξιακή Τράπεζα. Δεν μιλάμε για ένα ακόμα σχέδιο στα χαρτιά, αλλά για έναν ουσιαστικό μοχλό ανάπτυξης, ειδικά για τις μικρές επιχειρήσεις, που συστηματικά μένουν εκτός τραπεζικού συστήματος. Αυτός ο μηχανισμός μπορεί και πρέπει να γίνει το εργαλείο αναγέννησης της ελληνικής επιχειρηματικότητας. Αναμένουμε από τον πρωθυπουργό να αγκαλιάσει αυτές τις προτάσεις από το βήμα της φετινής ΔΕΘ. Το μέλλον του επιχειρείν είναι στα χέρια μας και απαιτεί τολμηρές αποφάσεις και συντονισμένη δράση.

89η ΔΕΘ

103

ΡΕΠΟΡΤΑΖ ●

Hub 26: Το σύγχρονο πράσινο συγκρότημα γραφείων έχει προσελκύσει μισθωτές διεθνούς φήμης.

104

89η ΔΕΘ

ΦΙΞ: Αυστηρή διατήρηση της αρχιτεκτονικής του μνημείου και της πολύπλοκης ογκοπλασίας του.

ΑΝΑΓΈΝΝΗΣΗ ΑΠΌ ΤΙΣ... ΣΤΆΧΤΕΣ Σημαντικές επενδύσεις πολλών εκατομμυρίων (άνω των 500) σε εμβληματικά και ιστορικά ακίνητα που είχαν εγκαταλειφθεί και πλέον αποτελούν πόλο ανάπτυξης της περιοχής Των Βάσως Βεγίρη και Τέτης Ηγουμενίδη

Γ

υρίζουν σελίδα τα εμβληματικά και ιστορικά βιομηχανικά ακίνητα της πρώην ζυθοποιίας «ΦΙΞ» στη δυτική είσοδο της Θεσσαλονίκης και των Κεραμείων Αλλατίνη και Μύλων Αλλατίνη στην ανατολική πλευρά της πόλης με μικτές χρήσεις, εμπορικές και οικιστικές, και θέτουν νέες βάσεις ανάπτυξης για τις γύρω περιοχές, μετά από δεκαετίες εγκατάλειψης και απαξίωσης. Σε εμπορικό κέντρο και συγκρότημα γραφείων μετατρέπεται στο μεταξύ το πρώην βιομηχανικό ακίνητο της Φίλκεραμ Johnson επίσης στα ανατολικά, ενώ πολύ πρόσφατα κατεδαφίστηκε το ακίνητο της ιστορικής υποδηματο-

ποιίας «Αλυσίδα» στην περιοχή της Χαριλάου και στη θέση του θα ανεγερθεί «πράσινο» κτίριο γραφείων της Eurobank. ΦΙΞ: Διατήρηση όψης Σε φάση προετοιμασίας βρίσκεται η νέα επένδυση της Dimand στη Θεσσαλονίκη, επί της οδού 26ης Οκτωβρίου, στο ακίνητο των 25 στρεμμάτων στο οποίο στεγαζόταν το εργοστάσιο ζυθοποιίας Φιξ, προκειμένου οι εργασίες κατασκευής να ξεκινήσουν το 2026. Η αξία της επένδυσης είναι 151,2 εκατ. ευρώ και αφορά τη δημιουργία κατοικιών, γραφείων, ξενοδο-

χείου, εμπορικών καταστημάτων και χώρων εστίασης (μικτές χρήσεις), με συνολική επιφάνεια δόμησης 68.691 τ.μ. Σύμφωνα με τη διοίκηση της εταιρείας, η έκδοση της οικοδομικής άδειας αναμένεται από τον φετινό Σεπτέμβριο και εξής -άνευ απροόπτου μέχρι το τέλος της χρονιάς- και αμέσως μετά θα ξεκινήσουν οι εργασίες. Στο πλαίσιο της ανάπτυξης θα αποκατασταθούν για να επαναχρησιμοποιηθούν τρία διατηρητέα συγκροτήματα της πρώην ζυθοποιίας και θα ανεγερθούν δύο νέοι κτιριακοί όγκοι με δύο κοινούς υπόγειους χώρους στάθμευσης. Σημαντικό ρόλο στην αποκατά- ►

89η ΔΕΘ

105

ΡΕΠΟΡΤΑΖ ●

ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΑ ΚΤΙΡΙΑ

Κεραμεία Αλλατίνη: Θα αναδειχθεί το βιομηχανικό κτίριο και θα διαμορφωθεί πάρκο περίπου 70 στρεμ.

Μύλοι Αλλατίνη: Ολιστική και ενιαία αξιοποίηση του ακινήτου, χωρίς κατακερματισμό σε ιδιοκτησίες.

► σταση και αναβίωση ως μνημείου του πρώην εργοστασίου θα αποτελέσει η αυστηρή διατήρηση της μορφής του (όψεις), της αρχιτεκτονικής του και της πολύπλοκης ογκοπλασίας του, ενώ στόχος είναι τα καινούργια κτίρια να πιστοποιηθούν με LEED Gold. Πρόσφατα (αρχές Αυγούστου) ολοκληρώθηκε η πώληση από την Dimand στο υπουργείο Πολιτισμού του Κτιρίου 2 του ΦΙΞ, που είχε προαναγγελθεί από τα μέσα του Μαρτίου του 2024, έναντι τιμήματος 8,2 εκατ. ευρώ. Η εν λόγω μεταβίβαση πραγματοποιήθηκε σε εκτέλεση της υπ’ αριθμ. 330247/2025 Υπουργικής Απόφασης (ΦΕΚ Β’ 3971/25.07.2025) και σκοπός του ΥΠΠΟ είναι η ανάδειξη του εν λόγω κτιρίου -το οποίο είναι διατηρητέο-, ως τεκμήριο της βιομηχανικής αρχιτεκτονικής, της οικοδομικής ιστορίας και της βιομηχανικής ανάπτυξης της πόλης στον 19ο αι., που αντανακλά τα ευρωπαϊκά βιομηχανικά πρότυπα της εποχής. Το HUB 26 με LEED Gold Στην ίδια περιοχή, τη Δυτική είσοδο της Θεσσαλονίκης και συγκεκριμένα απέναντι από το ακίνητο ΦΙΞ, η Dimand έχει ολοκληρώσει το HUB 26, το πρώτο, μεγάλης κλίμακας, βιοκλιματικό επιχειρηματικό πάρκο της Βόρειας Ελλάδας. Το νέο αυτό hub αποτελεί έναν καινοτόμο χώρο επιχειρηματικής δραστηριότητας για εθνικές, πολυεθνικές εταιρείες και χρηματοπιστωτικά ιδρύματα. Ειδικότερα, η ανάπτυξη του έργου έγινε από την εταιρεία Ourania, μια κοινοπραξία του Ομίλου Dimand και της Prodea Investments ΑΕΕΑΠ, με ποσοστό συμμετοχής 65% και 35% αντίστοιχα.

106

89η ΔΕΘ

Πρόκειται για μία επένδυση της οποίας η ακαθάριστη αξία αναμένεται να διαμορφωθεί περίπου στα 56 εκατ. ευρώ. Αποτελείται από τέσσερα κτίρια σε ακίνητο συνολικής επιφάνειας 7.704 τ.μ., με δύο επίπεδα 230 υπόγειων χώρων στάθμευσης και βοηθητικών χώρων, με το συνολικό εμβαδόν ανωδομής και υπογείων περίπου στα 30.862 τ.μ. Το HUB 26 έχει λάβει την πιστοποίηση LEED Gold, τόσο για το master site όσο και για το Κτίριο Α, το οποίο, μάλιστα, αποτελεί το πρώτο κτίριο γραφείων εκτός Αττικής που επιτυγχάνει την εν λόγω πιστοποίηση. Σε επίπεδο LEED Gold πιστοποιούνται και τα υπόλοιπα κτίρια. Το σύγχρονο αυτό πράσινο συγκρότημα γραφείων έχει προσελκύσει μισθωτές διεθνούς φήμης, όπως η εισηγμένη στον Nasdaq, TaskUs, κορυφαίος πάροχος ψηφιακών υπηρεσιών, η Coca-Cola 3E, ενώ τη νέα τους έδρα έχουν εγκαταστήσει εκεί η Alpha Bank και η Πειραιώς. Στο επιχειρηματικό πάρκο λειτουργούν και τα νέα γραφεία της Τράπεζας Εμπορίου και Ανάπτυξης Ευξείνου Πόντου, σε ιδιόκτητο αυτόνομο κτίριο πέντε ορόφων, συνολικής επιφάνειας 5.170 τ.μ., με ιδιωτι-

“

Στο HUB 26 η αρχιτεκτονική έμπνευση πηγάζει από τη βιομηχανική εποχή και τα ποικίλα ιστορικά στρώματα που συνθέτουν τον αστικό ιστό της πόλης.

κό προαύλιο χώρο, επιφάνειας 400 τ.μ., σε οικόπεδο περίπου 1.400 τ.μ. Στο HUB 26 η αρχιτεκτονική έμπνευση πηγάζει από τη βιομηχανική εποχή και τα ποικίλα ιστορικά στρώματα που συνθέτουν τον αστικό ιστό της πόλης. Τα κτίρια πλαισιώνουν μια κεντρική πλατεία - έναν πράσινο υπαίθριο χώρο. Η Dimand έχει εξαγοράσει και το ακίνητο Βαλκάν Έξπορτ, 355.648 τ.μ, στο 15ο χιλιόμετρο του αυτοκινητοδρόμου Θεσσαλονίκη - Έδεσσα, 23 χλμ. από το κέντρο της Θεσσαλονίκης και 16 χλμ. από το λιμάνι της πόλης. Προς το παρόν δεν έχει κάνει κάποια ενέργεια για την αξιοποίησή του. Αρχικά η διοίκησή της είχε αναφέρει ότι στόχος είναι η δημιουργία ενός μεγάλου logistic center. Κεραμεία Αλλατίνη: Και ουρανοξύστης Θα ξεπεράσει τα 100 εκατ. ευρώ η επένδυση που δρομολογεί η ΣΤΑΝΤΑ ΑΕΔΑ, συμφερόντων της οικογένειας Σταύρου Ανδρεάδη, για την ανάπλαση του επίσης εμβληματικού και ιστορικού πρώην βιομηχανικού συγκροτήματος των Κεραμείων Αλλατίνη στην ανατολική Θεσσαλονίκη. Η εταιρεία, σύμφωνα με τον κ. Ανδρεάδη, βρίσκεται σε φάση αναζητήσεων - διαπραγματεύσεων με ενδιαφερόμενους developers και η έναρξη εργασιών δεν αναμένεται να ξεκινήσει εντός του 2025. Η διαδικασία για την έκδοση οικοδομικής άδειας θα ξεκινήσει μετά την επίτευξη συμφωνίας με developer. Πρόκειται για ένα σύνθετο project, που περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, την ανέγερση πύργου (ουρανοξύστη) ύψους 100 μέτρων, που θα αξιοποιεί τη δόμηση καθ’ ύψος και στόχος είναι να αποτελέσει ένα νέο

«Αλυσίδα»: Το ακίνητο, ιδιοκτησίας της Eurobank, θα αξιοποιηθεί για τη δημιουργία γραφείων της τράπεζας.

Φίλκεραμ Johnson: Δημιουργία-λειτουργία του «Acsiopolis Mall», ενός υπερσύγχρονου εμπορικού κέντρου.

τοπόσημο στην ανατολική είσοδο της πόλης. Παράλληλα θα αναδειχθεί το βιομηχανικό κτίριο και θα διαμορφωθεί ένα μεγάλο κοινόχρηστο πάρκο περίπου 70 στρεμμάτων και υπόγεια πάρκινγκ. Πιο συγκεκριμένα, το μεγάλο κεντρικό κτίριο των Κεραμείων, συνολικού εμβαδού 13.000 τ.μ., (7.800 το ισόγειο), που είναι διατηρητέο ως προς το κέλυφος και μπορεί να φιλοξενεί μόνο πολιτιστικές χρήσεις, θα παραχωρηθεί στον Δήμο Θεσσαλονίκης. Τα άλλα δύο κτίρια των Κεραμείων, συνολικού εμβαδού 7.100 τ.μ. και για τα οποία επιτρέπεται η αλλαγή χρήσης, σύμφωνα με τον αρχικό προγραμματισμό θα αναπλαστούν και θα φιλοξενήσουν χώρους γραφείων και αναψυχής και σε συνδυασμό με το δάσος Νέας Ελβετίας, τον τερματικό σταθμό του μετρό και τη διάνοιξη της οδού Ψελλού αναμένεται να αναβαθμίσουν ριζικά την ποιότητα ζωής των κατοίκων της περιοχής. Μύλοι Αλλατίνη: Ανάδειξη της κληρονομιάς Ένα νέο τοπόσημο, επίσης ανατολικά -αυτή τη φορά στην περιοχή της Καλαμαριάς-, οραματίζεται από την πλευρά του και ο κ. Πρόδρομoς Μαυρόπουλος, Έλληνας επιχειρηματίας με ευρεία δράση στον τομέα του real estate στη γειτονική Βουλγαρία, στην κυριότητα του οποίου έχει περιέλθει το σύνολο του εμβληματικού και επίσης διατηρητέου βιομηχανικού ακινήτου των Μύλων Αλλατίνη. Και σε αυτήν την περίπτωση οι νέες χρήσεις θα είναι μικτές και σύμφωνα με τον αρχικό τουλάχιστον προγραμματισμό n επένδυση αναμένεται να ξεπεράσει τα 50 εκατ. ευρώ, ενώ η συνολική αγορά του ακινήτου άγγιξε τα 11 εκατ. ευρώ.

Στον πυρήνα της στρατηγικής του project, όπως έχει γνωστοποιήσει ο κ. Μαυρόπουλος, βρίσκεται η πρόθεση για μια ολιστική και ενιαία αξιοποίηση του ακινήτου, χωρίς κατακερματισμό σε ιδιοκτησίες προς πώληση, και για συνδυασμό της ανάδειξης της ιστορικής κληρονομιάς του ακινήτου με ανάπτυξή του με σύγχρονες και φιλικές προς το περιβάλλον εφαρμογές. Ο αρχικός σχεδιασμός προβλέπει μετατροπή των διατηρητέων κτιρίων του ακινήτου σε κατοικίες προς ενοικίαση -όχι προς πώληση- και ελαφριές υποστηρικτικές χρήσεις, όπως η λειτουργία καφέ, εστιατορίου, μίνι μάρκετ, spa, γυμναστηρίου κ.ο.κ. σε ορισμένους ισόγειους χώρους, παράλληλα με την κατασκευή υπόγειου πάρκινγκ δυναμικότητας 400 θέσεων. Η επένδυση δεν έχει ξεκινήσει ακόμη. Φίλκεραμ Johnson: «Acsiopolis Mall» Επένδυση άνω των 70 εκατ. ευρώ βρίσκεται σε εξέλιξη, στο μεταξύ, στο ιστορικό βιομηχανικό ακίνητο της πάλαι ποτέ κραταιάς βιομηχανίας παραγωγής κεραμικών πλακιδίων Φίλκεραμ Johnson στην Πυλαία, στη «γειτονιά» των εμπορικών πάρκων κοντά στο αεροδρόμιο «Μακεδονία», από την Acsion Ltd. του ομογενούς (από τη Νότια Αφρική) επιχειρηματία

“

Από τα 42.000 τ.μ. του «Acsiopolis Mall», τα 12.000 τ.μ., σύμφωνα με τον σχετικό σχεδιασμό, θα αφορούν χώρους γραφείων και τα υπόλοιπα καταστήματα, χώρους αναψυχής κ.ά.

Κυριάκου Αναστασιάδη (η Acsion Ltd. είναι εισηγμένη στο χρηματιστήριο του Γιοχάνεσμπουργκ). Το αποτέλεσμα θα είναι η δημιουργία - λειτουργία του «Acsiopolis Mall», ενός υπερσύγχρονου εμπορικού κέντρου και συγκροτήματος γραφείων, στην ανατολική πλευρά της πόλης. Από τα 42.000 τ.μ. του «Acsiopolis Mall», τα 12.000 τ.μ., σύμφωνα με τον σχετικό σχεδιασμό, θα αφορούν χώρους γραφείων και τα υπόλοιπα καταστήματα, κτίριο με χρήσεις εστίασης (Food Court), σούπερ μάρκετ, πράσινη ζώνη, χώρους αθλητικών δραστηριοτήτων, αναψυχής, παιχνιδιού κ.ά. Το ακίνητο πέρασε στην ιδιοκτησία της Acsion Ltd. του κ. Αναστασιάδη μέσω ηλεκτρονικού πλειστηριασμού τον Φεβρουάριο του 2023, έναντι τιμήματος 9.237.501 ευρώ. Το «Acsiopolis» είναι μια υβριδική λέξη από τις λέξεις «αξία», «action» και «πόλη», καθώς και από το όνομα της εταιρείας (Acsion). «Αλυσίδα»: Με περιβαλλοντικό πρόσημο Το πρώην εργοστάσιο της βιομηχανίας παραγωγής υποδημάτων «Αλυσίδα», που δέσποζε επί περίπου έναν αιώνα στη συμβολή των οδών Παπαναστασίου και Αλ. Σταύρου στη Χαριλάου, κατεδαφίστηκε στις αρχές Αυγούστου και το οικόπεδο, ιδιοκτησίας της Eurobank, θα αξιοποιηθεί για την ανέγερση κτιρίου, με περιβαλλοντικό πρόσημο, που θα στεγάζει γραφεία της τράπεζας. Το έργο αναμένεται να ολοκληρωθεί σε ορίζοντα διετίας και θα αναβαθμίσει την περιοχή, τόσο με την αξιοποίηση του χώρου όσο και με την αρχιτεκτονική του σχεδιαζόμενου κτιρίου. Επί σειρά πολλών ετών το ακίνητο που κατεδαφίστηκε αποτελούσε, λόγω εγκατάλειψης, εστία μόλυνσης και παραβατικότητας

89η ΔΕΘ

107

ΡΕΠΟΡΤΑΖ ●

ΚΟΙΤΙΔΑ STARTUPS ME ΙΣΧΥΡΗ ΔΙΕΘΝΗ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗ Η Θεσσαλονίκη σημείωσε φέτος τον υψηλότερο ετήσιο ρυθμό ανάπτυξης οικοσυστήματος νεοφυούς επιχειρηματικότητας στην Ελλάδα ξεπερνώντας το 32% και κέρδισε 31 θέσεις στην κατάταξη του Global Startup Ecosystem Index του StartupBlink, αποτελώντας την ευχάριστη έκπληξη για το 2025 Της Βάσως Βεγίρη vvegiri@naftemporiki.gr

Δ

υναμική ανάπτυξη καταγράφει η Θεσσαλονίκη στο ελληνικό αλλά και το διεθνές οικοσύστημα νεοφυών επιχειρήσεων (startups), κατορθώνοντας μάλιστα να αποτελέσει τη μεγάλη έκπληξη της κατάταξης του Global Startup Ecosystem Index του StartupBlink για το 2025, καθώς «σκαρφάλωσε» 31 θέσεις. Αναλυτικότερα, η Θεσσαλονίκη είναι η έκπληξη της φετινής κατάταξης, καθώς με εντυπωσιακή άνοδο 31 θέσεων κατατάσσεται πλέον στην 439η θέση παγκοσμίως και στο Top-10 των Βαλκανίων, καταλαμβάνοντας την 8η θέση. Η πόλη σημείωσε τον υψηλότερο ετήσιο ρυθμό ανάπτυξης οικοσυστήματος νεοφυούς επιχειρηματικότητας στην Ελλάδα ξεπερνώντας το 32%, ενώ συνολικά η Ελλάδα βρίσκεται στην 47η θέση παγκοσμίως βελτιώνοντας την επίδοσή της κατά δύο θέσεις από πέρυσι και η Αθήνα στην 177η θέση και στη δεύτερη θέση στα Βαλκάνια. Οι είκοσι πρώτες πόλεις της παγκόσμιας κατάταξης είναι: Σαν Φρανσίσκο, Νέα Υόρκη, Λονδίνο, Λος Άντζελες, Πεκίνο, Βοστόνη, Σαγκάη, Παρίσι, Τελ Αβίβ, Μπανγκαλόρ, Νέο Δελχί, Σιγκαπούρη, Τόκιο, Βερολίνο, Σιάτλ, Όστιν-Ράουντ Ροκ, Σεντζέν, Μουμπάι, Σικάγο και Σεούλ, ενώ οι είκοσι πρώτες χώρες είναι: ΗΠΑ, Ηνωμένο Βασίλειο, Ισραήλ, Σιγκαπούρη, Καναδάς, Σουηδία, Γερμανία, Γαλλία, Ελβετία, Ολλανδία, Εσθονία, Αυστραλία, Κίνα, Ισπανία, Φινλανδία, Ιρλανδία, Δανία, Ιαπωνία, Λιθουανία και Νότια Κορέα. Ο Παγκόσμιος Δείκτης Οικοσυστημάτων Νεοφυών Επιχειρήσεων (Global Startup Ecosystem Index) της StartupBlink καταρτίζεται ετησίως από το 2017 και κατατάσσει τα οικοσυστήματα νεοφυών

108

89η ΔΕΘ

επιχειρήσεων σε 1.473 πόλεις και 118 χώρες. Αξίζει, επίσης, να σημειωθεί το γεγονός ότι στη Θεσσαλονίκη εδρεύουν πλέον συνολικά τρία επενδυτικά funds καινοτομίας: το TECS Capital από το 2020, το THERMI Venture Capital - Northern Greece Investment Fund (NGIF) από το 2021 και το Loggerhead Ventures Fund από το 2024, που επενδύουν σε νεοφυείς επιχειρήσεις και καινοτόμα projects. Πλούσιο δυναμικό παραγωγής καινοτομίας Η πόλη διαθέτει, επίσης, ένα πολύ πλούσιο δυναμικό παραγωγής καινοτομίας, χάρη στα τρία πανεπιστημιακά ιδρύματα που φιλοξενεί, το Εθνικό Κέντρο Έρευνας και Τεχνολογικής Ανάπτυξης (ΕΚΕΤΑ), καθώς και πανεπιστημιακές αλλά και ιδιωτικές θερμοκοιτίδες

“

Στη Θεσσαλονίκη εδρεύουν τρία επενδυτικά funds καινοτομίας, τα οποία επενδύουν σε νεοφυείς επιχειρήσεις και καινοτόμα projects.

επιχειρήσεων. Χαρακτηριστικό είναι το γεγονός ότι το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης (ΑΠΘ), στο πλαίσιο των εορτασμών για τα 100 χρόνια του, βράβευσε τον περασμένο Ιούνιο συνολικά 55 νεοφυείς επιχειρήσεις που έχουν προέλθει από τους κόλπους του και οι οποίες ήταν οι εξής: 35Mbeats, AccessLab, ADRpoint P.C, iASC - Ψηφιακές Αλυσίδες Αξίας ΙΚΕ, Agroverse Private Company, Athletopia (Seamx), Bio-Based

Energy Technologies PC (BIO2CHP), Brainbox Technology, Captain Coach P.C., CDXI Solutions IKE, Cometogether PC, Complago Private Company, Cyclopt, DataMinds PC, Decode+, Deeptraffic, Digital Bites IKE, DuckyCode P.C., Elektronio, EV Plus, EXANTA ΙΚΕ, Flyee Private Company, From Scratch, GoCharlie, Griffin Software, Home Automation and More Private Company, KENOTOM IKE, KIKLO - Geospatial Information Technologies P.C., Kinvent Hellas, Loggerhead, Maurus, Medoid AI, Metabio IKE, Metatopia, Moverse, Net2Grid Hellas, Neuralio AI IKE, Neurohive, Optimems Smart Energy Solutions, Ozzie, Pi tech, Poss, Pragma-IOT S.A., Progressive Robotics, RealMINT P.C., RespiBit Ltd, Rhoé, Sevi Exceptional Botanic, TECS Capital, Terra Robotics P.C, ThetaBiomarkers, Timing for Sports, Upiria, Vertithech A.E. και Winimo ΙΚΕ. Δύο χαρακτηριστικά διεθνή success stories μεταξύ των εν λόγω 55 βραβευθέντων, που παρουσιάστηκαν στην εκδήλωση, είναι η εκπαιδευτική πλατφόρμα Schoox, η οποία το 2021 πέτυχε χρηματοδότηση 50 εκατ. δολ. από τη Vista Equity Pαrtners (το μεγαλύτερο επενδυτικό fund στον κόσμο που επενδύει σε εταιρείες λογισμικού επιχειρήσεων, δεδομένων και τεχνολογίας) και διαθέτει σήμερα πάνω από 3.500 εταιρείες-πελάτες, καθώς και η Beetroot Design Studio (πρακτορείο σχεδιασμού), η οποία με το brand «Yiayia and friends» έχει καταστήματα σε Κορέα και ΗΠΑ και έχει λάβει 374 βραβεία στην πολυετή πορεία της. Άλλα χαρακτηριστικά παραδείγματα νεοφυών επιχειρήσεων από τη Θεσσαλονίκη που κινούνται

Στην όγδοη θέση του Top-10 των Βαλκανίων ανέβηκε πλέον η Θεσσαλονίκη, με την Ελλάδα στην 47η από την 49η θέση του Global Startup Ecosystem Index.

πλέον ανοδικά στο διεθνές επιχειρηματικό προσκήνιο είναι: Scale App: Έχει αναπτύξει το Spheroid, ένα καινοτόμο εργαλείο παρακολούθησης για εφαρμογές παρατήρησης γης, που προβλέπει και εντοπίζει εγκαίρως πιθανά σφάλματα στα γεωχωρικά συστήματα, προτείνοντας προληπτικές λύσεις προτού προκληθεί πρόβλημα. Η εταιρεία έχει γίνει αποδεκτή από το ESA BIC Greece, τη Θερμοκοιτίδα Επιχειρήσεων του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος στην Ελλάδα.

Aidplex: Έχει αναπτύξει το ScolioSense, μια καινοτόμα λύση για την παρακολούθηση της θεραπείας της σκολίωσης με κηδεμόνα, έχει αντλήσει κεφάλαια από το TECS Capital και από angel investors από τις ΗΠΑ και την Ευρωπαϊκή Ένωση, οδεύει προς νέα διεθνή χρηματοδότηση και επεκτείνεται εκτός συνόρων.

Progressive Robotics: Αναπτύσσει λύσεις λογισμικού χωρίς κώδικα με βάση την Τεχνητή Νοημοσύνη, σχεδιασμένες για να απλοποιούν και να βελτιώνουν την ανάπτυξη ρομποτικών συστημάτων, έχει ολοκληρώσει επιτυχώς γύρο αρχικής χρηματοδότησης ύψους 1,55 εκατ. ευρώ με επικεφαλής τη Marathon VC και συνεργάζεται με πολυεθνικές από την Ελβετία, την Κίνα και τις ΗΠΑ, έχει παρουσία σε Γερμανία, Βουλγαρία και Τουρκία και έχει βάλει στο στόχαστρό της τις ΗΠΑ και αγορές της Ασίας.

Moverse: Καταγράφει και ψηφιοποιεί την ανθρώπινη κίνηση σε πραγματικό χρόνο με τη δύναμη

της Τεχνητής Νοημοσύνης χωρίς τη χρήση αισθητήρων, στολών και αντανακλαστικών markers και δημιουργεί επόμενης γενιάς 3D animation υπηρεσίες με τεχνολογίες Gen AI. Στο πελατολόγιό της περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, η Εθνική Όπερα της Φινλανδίας και ο γαλλικός κολοσσός των video games Ubisoft. Έχει χρηματοδοτηθεί από το TECS Capital και βρίσκεται σε διαβουλεύσεις με διεθνή funds και VC’s για νέο γύρο χρηματοδότησης.

MI-factor: Βιοτεχνολογική εταιρεία, δημιουργήθηκε μόλις φέτος στη Θεσσαλονίκη και έχει ως αντικείμενο την ενίσχυση της γεωργικής παραγωγής και της περιβαλλοντικής προστασίας, αξιοποιώντας τη Μικροβιακή Νοημοσύνη (MI Microbial Intelligence), δηλαδή τη γνώση και τις λειτουργίες που προέρχονται από μικροοργανισμούς. Έχει λάβει χρηματοδότηση 8.000 ευρώ από διαγωνισμούς (#HerResearch, NextStage Lab-To-Market Bootcamp) και αναμένεται να συγκεντρώσει πάνω από 100.000 ευρώ μέχρι το 2026 μέσω πιλοτικών προγραμμάτων.

Digital Bites: Εταιρεία έρευνας αγοράς με τη χρήση εικονικής πραγματικότητας (virtual reality), που μεταμορφώνει τον τρόπο με τον οποίο δοκιμάζουν και βελτιστοποιούν τα προϊόντα τους οι εταιρείες τροφίμων, οι λιανέμποροι και οι παραγωγοί. Δρομολογεί την επέκτασή της στην ευρωπαϊκή αγορά και είναι σε φάση αναζήτησης επενδυτών και συνεργατών με ισχυρή δικτύωση στους τομείς της αγροδιατροφής και του λιανικού εμπορίου

89η ΔΕΘ

109

ΡΕΠΟΡΤΑΖ ●

Η μεγάλη ζήτηση και οι υψηλές τιμές σε συνδυασμό με το «άνοιγμα» των προαστίων καθιστούν ακριβή υπόθεση την απόκτηση κατοικίας στη Θεσσαλονίκη Της Τέτης Ηγουμενίδη tigoumenidi@naftemporiki.gr

Τ

α τελευταία στοιχεία από τον «Σπιτόγατο» (Δείκτης Τιμών της ομώνυμης ιστοσελίδας) και την Τράπεζα της Ελλάδος αναδεικνύουν τη Θεσσαλονίκη σε μία πόλη με περιοχές υψηλής ζήτησης και ακριβών τιμών, αλλά και προάστια που προσφέρουν ακόμη ευκαιρίες και αναπτυξιακή δυναμική. Οι ζώνες Σύμφωνα με τον «Σπιτόγατο», οι υψηλότερες τιμές αγοράς κατοικίας στη συμπρωτεύουσα καταγράφονται στην Καλαμαριά (3.047 ευρώ/τ.μ.), στο κέντρο της πόλης (2.917 ευρώ/τ.μ.) και στην Τούμπα (2.842 ευρώ/τ.μ.). Η ζήτηση για ενοικίαση παραμένει επίσης έντονη στο κέντρο (11,3 ευρώ/τ.μ.), αλλά και στις περιοχές Βαρδάρη - Λαχανοκήπων (11,0 ευρώ/τ.μ.) και 40 Εκκλησιών - Ευαγγελίστριας (10,8 ευρώ/τ.μ.), αντανακλώντας την ελκυστικότητα των κεντρικών συνοικιών για φοιτητές, επαγγελματίες και τουρίστες. Από την άλλη πλευρά, οι πιο οικονομικές επιλογές για αγορά κατοικίας εντοπίζονται στα δυτικά και βορειοδυτικά προάστια: Αξιός (779 ευρώ/τ.μ.), Καλλιθέα (895 ευρώ /τ.μ.) και Μυγδονία (974 ευρώ /τ.μ.) εμφανίζουν σημαντικά χαμηλότερες τιμές. Αντίστοιχα, τα χαμηλότερα μισθώματα συναντώνται στη Μυγδονία (4 ευρώ /τ.μ.), στη Μίκρα (5,4 ευρώ /τ.μ.)

και στα Πεύκα (5,4 ευρώ/τ.μ.), καθιστώντας τις περιοχές αυτές πιο προσιτές για νέους και οικογένειες. Περιοχές με δυναμική ανάπτυξης Σημαντικές αυξήσεις τιμών καταγράφηκαν σε περιοχές που μέχρι πρόσφατα θεωρούνταν «δεύτερης γραμμής», επιβεβαιώνοντας τη μετατόπιση της ζήτησης προς τα προάστια. Σύμφωνα με τα στοιχεία του «Σπιτόγατου» για το β’ τρίμηνο του 2025, η Μενεμένη κατέγραψε εντυπωσιακή άνοδο 27,3% στις μέσες ζητούμενες τιμές πώλησης, και ακολουθούν οι Βαρδάρης - Λαχανόκηποι (+25%) και Θερμαϊκός (+23,3%). Στην ενοικίαση, οι μεγαλύτερες αυξήσεις (20%30%) σημειώθηκαν στην Ευκαρπία, τον Χορτιάτη και την Ξηροκρήνη - Παναγιά Φανερωμένη, υποδεικνύοντας μια τάση επέκτασης της ζήτησης έξω από τα στενά όρια του κέντρου. Πάνω από τον εθνικό μ.ό. Τα στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος για το α’ τρίμηνο του 2025 επιβεβαιώνουν ότι η Θεσσαλονίκη βρίσκεται στην «κορυφή» της πανελλαδικής ανόδου τιμών: οι τιμές διαμερισμάτων αυξήθηκαν κατά 10% σε ετήσια βάση, έναντι 6,8% στο σύνολο της χώρας και 5,5% στην Αθήνα. Η πόλη είχε ήδη καταγράψει μέση ετήσια αύξηση 11,4% το 2024, ξεπερνώντας και τότε τον εθνικό μέσο όρο. Σημειώνεται ότι οι δείκτες τιμών τόσο στη Θεσσαλονίκη όσο και στο σύνολο της χώρας έχουν ξεπεράσει τα ιστορικά υψηλά τους, γεγονός που υποδηλώνει την ισχυρή ζήτηση και τη χαμηλή προσφορά ποιοτικών ακινήτων. Ειδικότερα, τα νέα διαμερίσματα εμφανίζουν μεγαλύτερη άνοδο (8%) σε σχέση με τα παλαιά (6%), αποτυπώνοντας την προτίμηση των αγοραστών σε σύγχρονες κατασκευές με καλύτερες ενεργειακές προδιαγραφές. Εκτιμήσεις και προοπτικές Η ανοδική τάση στη Θεσσαλονίκη φαίνεται ότι θα συνεχιστεί, με τις επενδύσεις σε τουριστικές υποδομές,

ΈΧΟΥΝ ΠΆΡΕΙ ΟΙ ΤΙΜΈΣ ΑΚΙΝΉΤΩΝ ΣΤΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 110

89η ΔΕΘ

τις αναπλάσεις στο κέντρο και τη σταδιακή αναβάθμιση των προαστίων να ενισχύουν περαιτέρω τη ζήτηση. Ωστόσο, η αύξηση των τιμών δημιουργεί προβληματισμό για τη διαθεσιμότητα προσιτών κατοικιών, ιδίως για νέους και χαμηλότερα εισοδήματα, με πολλές οικογένειες να στρέφονται πλέον σε περιοχές που βρίσκονται εκτός του κεντρικού ιστού. Η Θεσσαλονίκη αναδεικνύεται έτσι σε μια αγορά δύο ταχυτήτων: από τη μία, ακριβές και κορεσμένες περιοχές στο κέντρο και τα ανατολικά, και από την άλλη, προάστια που μετατρέπονται σταδιακά σε νέους πόλους ανάπτυξης, προσφέροντας ακόμη ευκαιρίες και προοπτικές. Γραφεία και καταστήματα Στην αγορά επαγγελματικών ακινήτων της Θεσσαλονίκης παρατηρείται μέτρια ανάπτυξη στους γραφειακούς χώρους υψηλών προδιαγραφών και έντονη άνοδος στις τιμές και τα μισθώματα των καταστημάτων, επιβεβαιώνοντας τη ζωτικότητα του εμπορικού ιστού της πόλης. Σύμφωνα με τα στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος (τελευταία διαθέσιμα), οι τιμές των γραφείων υψηλών προδιαγραφών στη Θεσσαλονίκη αυξήθηκαν κατά 6,1% σε ετήσια βάση το 2024, ποσοστό χαμηλότερο από την Αθήνα (6,9%), αλλά σαφώς υψηλότερο από την υπόλοιπη Ελλάδα (2%). Η αύξηση αυτή επιταχύνθηκε στο δεύτερο εξάμηνο του έτους, όταν οι τιμές σημείωσαν άνοδο 4% σε σχέση με το α’ εξάμηνο, αποτυπώνοντας τη ζήτηση για σύγχρονους και ποιοτικούς γραφειακούς χώρους. Ωστόσο, η εικόνα στα μισθώματα των γραφείων ήταν εντελώς διαφορετική. Στη Θεσσαλονίκη σχεδόν δεν μεταβλήθηκαν, σημειώνοντας οριακή αύξηση μόλις 0,1% στο σύνολο του 2024, ενώ στην Αθήνα αυξήθηκαν κατά 5% και στην υπόλοιπη Ελλάδα μειώθηκαν κατά 1,2%. Η στασιμότητα αυτή αποδίδεται, σύμφωνα με παράγοντες της αγοράς, τόσο στη μειωμένη προσφορά σύγχρονων χώρων όσο και στη

συγκράτηση της ζήτησης από επιχειρήσεις που παραμένουν επιφυλακτικές μετά την πανδημία. Εμπορική άνθηση Σε αντίθεση με τα γραφεία, η αγορά καταστημάτων στη Θεσσαλονίκη κατέγραψε πολύ πιο δυναμική πορεία. Οι τιμές των καταστημάτων υψηλών προδιαγραφών αυξήθηκαν κατά 6,5% το 2024, ενώ στο β’ εξάμηνο του έτους ενισχύθηκαν κατά 3,7% σε σύγκριση με το πρώτο. Η ζήτηση επικεντρώθηκε σε κεντρικούς εμπορικούς δρόμους και γειτονιές με αυξημένη τουριστική και καταναλωτική κίνηση, όπου οι τιμές ανέβηκαν περισσότερο. Ακόμη πιο εντυπωσιακή ήταν η άνοδος των μισθωμάτων στα καταστήματα της Θεσσαλονίκης, τα οποία αυξήθηκαν κατά 9,2% μέσα στο 2024 - η μεγαλύτερη αύξηση μεταξύ των τριών γεωγραφικών κατηγοριών που καταγράφει η ΤτΕ (Αθήνα 5,8%, υπόλοιπη Ελλάδα 6,7%). Το στοιχείο αυτό καταδεικνύει τη δυναμική του λιανεμπορίου και τη σημασία που εξακολουθεί να έχει η φυσική παρουσία καταστημάτων στην πόλη, παρά την άνοδο του ηλεκτρονικού εμπορίου. Η Θεσσαλονίκη δείχνει ότι παραμένει σημαντικός πόλος έλξης για επενδύσεις σε επαγγελματικά ακίνητα, με το εμπορικό της πρόσωπο να ανακάμπτει γρηγορότερα από τον γραφειακό τομέα. Η μεγάλη ζήτηση για καταστήματα, ιδίως σε τουριστικές και πολυσύχναστες περιοχές, ασκεί ανοδική πίεση στα ενοίκια, ενώ στα γραφεία η έλλειψη σύγχρονων κτιρίων και η συγκρατημένη διάθεση των επιχειρήσεων να επεκταθούν ή να μεταστεγαστούν περιορίζει τη δυναμική. Το 2024 έκλεισε με τη Θεσσαλονίκη να βρίσκεται στον μέσο δρόμο: πιο «ζεστή» αγορά από την περιφέρεια, αλλά λιγότερο έντονη από την Αθήνα στους γραφειακούς χώρους και ισχυρή πρωταγωνίστρια στα καταστήματα. Οι επενδυτές εξακολουθούν να εξετάζουν με ενδιαφέρον την πόλη, αναμένοντας και τις επικείμενες αναπλάσεις και έργα υποδομής που θα μπορούσαν να δώσουν περαιτέρω ώθηση, ειδικά σε επιλεγμένες περιοχές

“

Σε αντίθεση με όλες τις άλλες τιμές, τα μισθώματα γραφείων στη Θεσσαλονίκη το 2024 παρέμειναν σχεδόν αμετάβλητα.

ΟΙ ΑΥΞΗΣΕΙΣ ΣΕ ΠΟΣΟΣΤΑ

6,1

%

αυξήθηκαν σε ετήσια βάση το 2024 οι τιμές γραφείων υψηλών προδιαγραφών.

6 ,5

%

πάνω το 2024 οι τιμές των καταστημάτων υψηλών προδιαγραφών.

10

%

αυξήθηκαν οι τιμές των διαμερισμάτων το α’ τρίμηνο του 2025 σε ετήσια βάση.

27,3

%

άνοδο κατέγραψαν οι τιμές ακινήτων στη Μενεμένη το β’ τρίμηνο του 2025.

89η ΔΕΘ

111

ΑΡΘΡΟ ●

Ισχυρή ΔΕΘ σημαίνει ισχυρή Θεσσαλονίκη Οι πέντε βασικοί άξονες πάνω στους οποίους οικοδομούμε τη Θεσσαλονίκη των επόμενων δεκαετιών είναι οι Μεταφορές, τα Logistics, ο Τουρισμός, η Καινοτομία και η Εκπαίδευση

Η Στέλιος Αγγελούδης Δήμαρχος Θεσσαλονίκης

112

89η ΔΕΘ

89η Διεθνής Έκθεση Θεσσαλονίκης πραγματοποιείται σε μια καίρια συγκυρία για την πορεία ενός θεσμού, του οποίου η προοπτική οφείλει να αποτελεί εθνική υπόθεση, καθώς το μέλλον της ΔΕΘ είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με τη βιώσιμη ανάπτυξη της Θεσσαλονίκης και συνολικά της Βόρειας Ελλάδας. Βρισκόμαστε σε ένα σημείο καμπής, όπου οι σημερινές επιλογές θα καθορίσουν το αύριο της πόλης για τις επόμενες δεκαετίες. Η ολοκλήρωση των μεγάλων δημόσιων έργων υποδομής λειτουργεί ως καταλύτης ευημερίας: ενισχύει την τοπική οικονομία, βελτιώνει ουσιαστικά την ποιότητα ζωής των κατοίκων και διαμορφώνει τη νέα αναπτυξιακή ταυτότητα της Θεσσαλονίκης. Μιας πόλης που αξιοποιεί το γεωστρατηγικό της πλεονέκτημα, μετατρέπει το λιμάνι της σε βασική πύλη εμπορίου για τη Νοτιοανατολική και Κεντρική Ευρώπη, αναδεικνύεται σε κεντρικό κόμβο logistics, επενδύει στην καινοτομία και στη νεοφυή επιχειρηματικότητα, επιδιώκει τη βιώσιμη τουριστική ανάπτυξη και θέτει ως στόχο τη διεθνοποίηση της εκπαίδευσης, προσελκύει ξένους φοιτητές και ενισχύει τον ρόλο της ως διεθνές εκπαιδευτικό κέντρο. Οι πέντε βασικοί άξονες πάνω στους οποίους οικοδομούμε τη Θεσσαλονίκη των επόμενων δεκαετιών είναι οι Μεταφορές, τα Logistics, ο Τουρισμός, η Καινοτομία και η Εκπαίδευση. Η επίτευξη των στόχων που έχουμε θέσει προϋποθέτει την ολοκλήρωση σειράς έργων, όπως η επέκταση της 6ης προβλήτας του ΟΛΘ, οι οδικές και σιδηροδρομικές συνδέσεις του λιμανιού, η λειτουργία του Τεχνολογικού Πάρκου 4ης Γενιάς Thes Intec, η υλοποίηση του εμπορευματικού κέντρου στο πρώην στρατόπεδο Γκόνου κ.ά. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η ανάπλαση της ΔΕΘ στον ιστορικό της χώρο, στην καρδιά της πόλης, αποτελεί αναγκαία προϋπόθεση

για την κοινωνική, οικονομική και επιχειρηματική εξέλιξη της Θεσσαλονίκης. Μια νέα, ισχυρή και ανταγωνιστική ΔΕΘ σημαίνει ταυτόχρονα μια πιο ισχυρή και ανταγωνιστική Θεσσαλονίκη. Αντίθετα, κάθε καθυστέρηση στην αναγκαία επανεκκίνησή της της κοστίζει ακριβά, σε μια πόλη που ήδη έχει υποστεί τις οδυνηρές συνέπειες χρόνιων αναβολών. Η επόμενη σελίδα στο μεγάλο βιβλίο των 100 χρόνων ιστορίας και πολυδιάστατης προσφοράς της ΔΕΘ πρέπει να γραφτεί τώρα, με όρους που θα διασφαλίζουν τη βιωσιμότητα και την αναπτυξιακή της προοπτική, αλλά και θα απαντούν στην ανάγκη για αύξηση του πράσινου αποτυπώματος της πόλης. Με γνώμονα αυτές τις παραμέτρους, καθώς και την ανάγκη ενίσχυσης της Θεσσαλονίκης ως σημαντικού διεθνούς συνεδριακού προορισμού, συμμετείχαμε ενεργά στον δημόσιο διάλογο και καταθέσαμε μια σαφή και ολοκληρωμένη πρόταση για την ανάπλαση της ΔΕΘ με βασικούς πυλώνες:  Τη δημιουργία ενός μεγάλου Μητροπολιτικού Πάρκου.  Την ανέγερση ενός νέου, σύγχρονου

Η ανάπλαση της ΔΕΘ στον ιστορικό της χώρο, στην καρδιά της πόλης, αποτελεί αναγκαία προϋπόθεση για την κοινωνική, οικονομική και επιχειρηματική εξέλιξη της Θεσσαλονίκης.

Εκθεσιακού Κέντρου με το ελάχιστο δυνατό κτιριακό αποτύπωμα.  Την κατασκευή ενός λειτουργικού, βιοκλιματικού Συνεδριακού Κέντρου.  Τη δημιουργία νέων υπόγειων χώρων στάθμευσης για την αντιμετώπιση των χρόνιων κυκλοφοριακών προβλημάτων στο κέντρο της πόλης. Στην πρόταση που καταθέσαμε και που αγκαλιάζεται από τη συντριπτική πλειοψηφία των πολιτών, γίνεται ρητή αναφορά στη δημόσια χρηματοδότηση του έργου, μακριά από λογικές real estate και με ένα σαφές χρονοδιάγραμμα, που πρέπει να τηρηθεί απαρέγκλιτα, ώστε να μη χαθεί άλλος πολύτιμος χρόνος. Η διεκδίκησή μας αυτή συνδυάζει τη δημιουργία ενός μεγάλου πνεύμονα πρασίνου στο κέντρο της πόλης με τη λειτουργία ενός δυναμικού κόμβου επιχειρηματικότητας και εξωστρέφειας. Ο Δήμος Θεσσαλονίκης θα παραμείνει σταθερός στις θέσεις του, καλώντας όλους τους εμπλεκόμενους φορείς να κινηθούν με ταχύτερους ρυθμούς. Ο χρόνος πιέζει και η Θεσσαλονίκη σε αυτό το κρίσιμο σταυροδρόμι δεν έχει την πολυτέλεια για νέες καθυστερήσεις. Η ώρα των αποφάσεων είναι τώρα. Κυρίως, όμως, είναι η ώρα των πράξεων, που θα καθορίσουν το μέλλον της πόλης.

ΡΕΠΟΡΤΑΖ ●

ΔΙΑΜΑΝΤΗΣ ΜΑΣΟΥΤΗΣ Α.Ε.:

ΣΕ ΑΝΟΔΙΚΉ ΤΡΟΧΙΆ ΚΑΙ ΤΟ 2025 ΜΕ ΕΠΕΝΔΎΣΕΙΣ ΚΑΙ ΕΞΑΓΟΡΈΣ Η επιδιωκόμενη ολοκλήρωση της συμφωνίας με την ΑΝΕΔΗΚ Κρητικός αναμένεται να προσφέρει επιπλέον 800 εκατ. στον κύκλο εργασιών της Μασούτης ενισχύοντάς τον πάνω από τα 2 δισ. ετησίως Της Βάσως Βεγίρη vvegiri@naftemporiki.gr

Σ

ε ανοδική τροχιά βρίσκεται και το 2025 η βορειοελλαδική αλυσίδα σούπερ μάρκετ Διαμαντής Μασούτης Α.Ε., συνεχίζοντας δυναμικά αφενός το επενδυτικό της πρόγραμμα, αφετέρου τη διεύρυνση του δικτύου της μέσω εξαγορών. Οι φετινές πωλήσεις της Διαμαντής Μασούτης Α.Ε. σε επίπεδο πενταμήνου ήταν αυξημένες κατά 6,3%, ποσοστό που σύμφωνα με τη διοίκηση της εταιρείας εκτιμάται ότι έχει αυξηθεί περαιτέρω σε επίπεδο οκταμήνου, χάρη στην πολύ δυνατή ανάπτυξη του δικτύου καταστημάτων της σε τουριστικές περιοχές στα νησιά και στην ηπειρωτική Ελλάδα. Για τη φετινή χρήση η εταιρεία προσβλέπει σε άνοδο του κύκλου εργασιών της άνω του 1,2 δισ. ευρώ, ενώ το 2026 αναμένεται να είναι κομβική χρονιά όσον αφορά τον τζίρο, καθώς στο πρώτο τρίμηνο του έτους εκτιμάται ότι θα έχει ολοκληρωθεί το deal της εξαγοράς της αλυσίδας ΑΝΕΔΗΚ Κρητικός, που βρίσκεται σε εξέλιξη. Η συμφωνία βρίσκεται στη φάση των τελικών ελέγχων και η δεσμευτική δήλωση για την εν λόγω εξαγορά, σύμφωνα με νεότερες εκτιμήσεις της διοίκησης, αναμένεται να υπογραφεί το φθινόπωρο. Ο κύκλος εργασιών της ΑΝΕΔΗΚ Κρητικός είναι της τάξης των 800 εκατ. ευρώ, γεγονός που προμηνύει άνοδο του τζίρου της αλυσίδας Μασούτη σε επίπεδα άνω των 2 δισ. ευρώ μετά την πλήρη ενσωμάτωση της ΑΝΕΔΗΚ Κρητικός.

Tρίτη χρήση άνω του 1 δισ. Σημειωτέον ότι η φετινή θα είναι η τρίτη κατά σειρά χρήση με εργασίες άνω του 1 δισ. ευρώ για την αλυσίδα Μασούτης, καθώς το 2024 ο κύκλος εργασιών της διαμορφώθηκε σε 1,149 δισ. ευρώ, χωρίς να υπολογίζονται σε αυτά τα περίπου 180 εκατ. ευρώ από τη συμμετοχή της στα ΣΥΝΚΑ Κρήτης, και το 2023 σε 1,076 δισ. ευρώ. Η εταιρεία έχει σε πλήρη εξέλιξη το επενδυτικό της πρόγραμμα ύψους 25 εκατ. ευρώ για το 2025, που αφορά τόσο την ανάπτυξη νέων καταστημάτων όσο και την αναβάθμιση υφιστάμενων. Στην κατεύθυνση αυτή τέθηκαν σε λειτουργία τον φετινό Ιούνιο νέα καταστήματα στην Ηγουμενίτσα και την Κέρκυρα, ενώ ξεχωριστή θέση στο φετινό επενδυτικό πλάνο έχει το κατάστημα στην Καλλιθέα Αττικής, που εγκαινιάστηκε τον Μάρτιο και είναι το πρώτο φιλικό προς άτομα με οπτική αναπηρία σούπερ μάρκετ της εταιρείας (Μασούτης - Μasvision) στην Αττική, σε συνέχεια του αντίστοιχου καταστήματος στη Θεσσαλονίκη. Η επένδυση στην Αττική Όσον αφορά, δε, τη mega-επένδυση της Μασούτης στην Αττική, στην περιοχή Τρεις Γέφυρες, η οποία είναι μικτή, δηλαδή απαρτίζεται από το δεύτερο μεγάλο «Grand Μασούτης» στην Αττική και μεγάλο οικιστικό project πάνω από το νέο υπερκατάστημα, λόγω καθυστερήσεων από πλευράς ΔΕΔΔΗΕ και τεχνικών ιδιαιτε-

ροτήτων στο οικιστικό κομμάτι, τα εγκαίνια του νέου «Grand Μασούτης» θα πραγματοποιηθούν, σύμφωνα με τον νεότερο προγραμματισμό της εταιρείας, στις αρχές του 2026. Το project των Τριών Γεφυρών ξεπερνά συνολικά τα 30 εκατ. ευρώ και καταδεικνύει την πάγια πίστη της εταιρείας στις τοποθετήσεις σε ακίνητα. Αξίζει να σημειωθεί σχετικά ότι πέραν του γεγονότος ότι τα 76 από τα 400 καταστήματα της αλυσίδας λειτουργούν σε ιδιόκτητα ακίνητα, η εταιρεία έχει αποκτήσει μέρος των πρώην γραφείων της ΕΒΖ (Ελληνική Βιομηχανία Ζάχαρης) στην πλατεία Αριστοτέλους στην «καρδιά» της Θεσσαλονίκης, καθώς επίσης και το παλιό βιομηχανικό ακίνητο της υποδηματοποιίας «Αλυσίδα» στην περιοχή της Θέρμης, που βρίσκεται δίπλα στις δικές της κεντρικές εγκαταστάσεις, για το οποίο εξετάζονται δύο σενάρια αξιοποίησης: ως πόλος έλξης επισκεψιμότητας στην περιοχή ή ως τόπος παραγωγής. Νέες διακρίσεις Το «βιογραφικό» των διακρίσεων-βραβεύσεων της αλυσίδας Μασούτης είναι ιδιαίτερα πλούσιο. Σε αυτό προστέθηκε φέτος η κορυφαία διάκριση του προέδρου και CEO της εταιρείας, Γιάννη Μασούτη (ο οποίος είναι και πρόεδρος του ΕΒΕΘ και πρώην πρόεδρος της ΚΕΕΕ), στα Retail Business Awards, ως Retail Manager της Χρονιάς για το 2024, δηλαδή ως ο πιο αποτελεσματικός Manager του ελληνικού λιανεμπορίου

89η ΔΕΘ

113

ΡΕΠΟΡΤΑΖ ●

ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΣΤΗ ΒΟΡΕΙΑ ΕΛΛΑΔΑ Υψηλά ποσοστά επενδύσεων και απορρόφησης κονδυλίων από τις παραγωγικές επιχειρήσεις, με ηγέτιδα την Κεντρική Μακεδονία Της Βάσως Βεγίρη vvegiri@naftemporiki.gr

Ο

πως η έρημος τη βροχή αναζητούν οι επιχειρήσεις της Βόρειας Ελλάδας και ιδίως της Κεντρικής Μακεδονίας τα καθεστώτα του νέου αναπτυξιακού νόμου, όπως επίσης και τα συνολικά έξι προγράμματα υποστήριξης της επιχειρηματικότητας και ενίσχυσης της οικονομικής δραστηριότητας του ΕΣΠΑ Κεντρικής Μακεδονίας. Χαρακτηριστικό, άλλωστε, είναι το γεγονός ότι στην Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας εγκρίθηκε ο μεγαλύτερος αριθμός (17) από τα συνολικά 74 επενδυτικά σχέδια που εντάχθηκαν στο καθεστώς «Επιχειρηματικότητα 360°» του αναπτυξιακού νόμου του 2022 στις αρχές του φετινού Ιουλίου, απορροφώντας το 32% επί των συνολικών ενισχύσεων ύψους 87,3 εκατ. ευρώ. Αντίστοιχα, οι επιχειρήσεις της Κεντρικής Μακεδονίας απορροφούν το 30% επί συνολικών ενισχύσεων ύψους 148 εκατ. ευρώ του καθεστώτος «Αγροδιατροφή Πρωτογενής παραγωγή και μεταποίηση γεωργικών προϊόντων - Αλιεία - Υδατοκαλλιέργεια» του ίδιου αναπτυξιακού νόμου, από τα 177 επενδυτικά σχέδια που επίσης εντάχθηκαν σε αυτό στις αρχές του φετινού Ιουλίου. Ανάλογη είναι η εικόνα όσον αφορά τη ζήτηση από επιχειρήσεις της περιοχής για συμμετοχή στις δύο

114

89η ΔΕΘ

νέες δράσεις ενίσχυσης μικρομεσαίων επιχειρήσεων, συνολικού ύψους 200 εκατ. ευρώ, που έχει προκηρύξει η Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας μέσω του ΕΣΠΑ. Η προθεσμία υποβολής αιτήσεων έχει μετατεθεί εκ νέου για τις 15 Σεπτεμβρίου, λόγω της υψηλής ζήτησης από τις επιχειρήσεις. Η Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας έχει σε εξέλιξη συνολικά έξι προγράμματα υποστήριξης της επιχειρηματικότητας και ενίσχυσης της οικονομικής δραστηριότητας σε όλη την περιοχή αρμοδιότητάς της, με πόρους που φτάνουν στα 275 εκατ. ευρώ:  247 επενδυτικά σχέδια καινοτομίας που συνδέουν τις επιχειρήσεις με την επιστημονική κοινότητα.  Ενίσχυση 199 επιχειρήσεων για τη δημιουργία 351 νέων θέσεων εργασίας.

“

Έντονο είναι το ενδιαφέρον των επιχειρήσεων της Βόρειας Ελλάδας για τα τρία πρώτα καθεστώτα του νέου αναπτυξιακού νόμου.

 Ενίσχυση 153 μικρομεσαίων επιχειρήσεων για την εξωστρεφή, καινοτομική και έξυπνη εξειδίκευση.  Ενίσχυση ενός συνεργατικού σχηματισμού Cluster.  Η δράση «Κλειδί Προόδου» για τις υφιστάμενες επιχειρήσεις, ώστε να εκσυγχρονιστούν και να εισέλθουν σε νέες εγχώριες και διεθνείς αγορές, αλλά και στην καινοτομία, βελτιώνοντας την ανταγωνιστικότητά τους.  Η δράση «Αφετηρία Καινοτομίας και Εξωστρέφειας» για τη δημιουργία νέων επιχειρήσεων και την είσοδο στο σύγχρονο επιχειρείν. Ο νέος αναπτυξιακός νόμος Έντονο, επίσης, είναι το ενδιαφέρον των επιχειρήσεων της περιοχής για τα τρία πρώτα καθεστώτα του νέου αναπτυξιακού νόμου, για τα οποία επίσης έχει δοθεί παράταση μέχρι τις 10 Οκτωβρίου. Η αναμονή του νέου αναπτυξιακού νόμου προκειμένου να ξεκινήσουν νέες επενδύσεις και η γκρίνια για τις μεγάλες καθυστερήσεις ήταν για πολύ μεγάλο διάστημα η μόνιμη επωδός που άκουγε κανείς από τους επιχειρηματίες της Βόρειας Ελλάδας. Πρόσθετη δυσαρέσκεια, επίσης, είχε προκαλέσει πριν από μερικούς μήνες ο απροσδόκητος τελικός

αποκλεισμός από τις επιχορηγήσεις του αναπτυξιακού νόμου τουλάχιστον 27 -σε μεγάλο βαθμό βορειοελλαδικών- επιχειρήσεων, οι οποίες, ωστόσο, στους αρχικούς πίνακες όχι μόνο πληρούσαν τα κριτήρια και είχαν ειδοποιηθεί ότι προκρίνονται, αλλά κάποιες, μάλιστα, είχαν αποσπάσει πολύ υψηλή βαθμολογία. Το πρόβλημα δημοσιοποίησε ο Σύνδεσμος Συμβούλων Επιχειρήσεων (ΣΥΣΕΠ), αποδίδοντας τις ευθύνες στη βούληση της κυβέρνησης να κάνει κοινωνική πολιτική για να στηρίξει τις πληγείσες από την κακοκαιρία «Daniel» επιχειρήσεις της Θεσσαλίας και τις πληγείσες από τις μεγάλες πυρ-

καγιές επιχειρήσεις του Έβρου. Αυτό, όμως, δεν έγινε με πραγματικά πρόσθετα κονδύλια, αλλά με ανακατανομή κονδυλίων του αναπτυξιακού νόμου που προορίζονταν για επιχειρήσεις άλλων περιοχών, οι οποίες ξαφνικά αποκλείστηκαν (στον β’ κύκλο του προγράμματος «Μεταποίηση Εφοδιαστική Αλυσίδα» του Α.Ν.). Η έρευνα του ΣΒΕ Πρόσφατη έρευνα, εξάλλου, του Συνδέσμου Βιομηχανιών Ελλάδος (ΣΒΕ) επιβεβαιώνει την επενδυτική κινητικότητα στην περιοχή. Σύμφωνα με την έρευνα, το 76% των επιχειρήσεων της Θεσσαλονίκης υλοποίησε κάποια επένδυση την τελευταία διετία έναντι του 60% της Αττικής, του 65% της υπόλοιπης Ελλάδας και του 64% του συνόλου, ενώ το 71% των επιχειρήσεων της Θεσσαλονίκης προτίθεται να επενδύσει το επόμενο 12μηνο έναντι του 61% του συνόλου, του 59% της Αττικής και του 60% της υπόλοιπης Ελλάδας. Στη Δυτική Μακεδονία Σημειωτέον ότι μείζονα ρόλο στην ανάπτυξη της τοπικής οικονομίας και των επιχειρήσεων της Περιφέρειας Δυτικής Μακεδονίας διαδραματίζει το πρόγραμμα Δίκαιης Αναπτυξιακής Μετάβασης, με το οποίο η Δυτική Μακεδονία προσβλέπει να περάσει σε νέα εποχή, καθώς στόχος του είναι η δημιουργία πολλών νέων, καλά πληρωμένων θέσεων απασχόλησης, οι οποίες θα υποκαταστήσουν την απώλεια των θέσεων εργασίας που επέφερε η απολιγντιτοποίηση της περιοχής.

των επιχειρήσεων της Θεσσαλονίκης υλοποίησε κάποια επένδυση την τελευταία διετία

των επιχειρήσεων της Θεσσαλονίκης προτίθεται να επενδύσει το επόμενο 12μηνο

επί των συνολικών ενισχύσεων ύψους 87,3 εκατ. ευρώ του καθεστώτος «Επιχειρηματικότητα 360°» απορροφήθηκε από επιχειρήσεις στην Κεντρική Μακεδονία

επί συνολικών ενισχύσεων ύψους 148 εκατ. της δράσης «Αγροδιατροφή - Πρωτογενής παραγωγή και μεταποίηση γεωργικών προϊόντων - Αλιεία - Υδατοκαλλιέργεια» κατευθύνθηκε σε επιχειρήσεις της Κεντρικής Μακεδονίας

εκατ. ευρώ το συνολικό ύψος ενισχύσεων στα έξι εν εξελίξει χρηματοδοτικά προγράμματα για επιχειρήσεις από την Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας

Ποιες επενδύσεις «τρέχουν» Ενδεικτικά, ακολουθούν χαρακτηριστικές επενδύσεις που «τρέχουν» από παραγωγικές επιχειρήσεις της Βόρειας Ελλάδας από τους κλάδους τροφίμων, αλουμινίου, δομικών υλικών, ανελκυστήρων κ.ά., είτε με είτε χωρίς στήριξη από τους αναπτυξιακούς νόμους ή άλλα χρηματοδοτικά προγράμματα και εργαλεία (σε άλλες σελίδες της ειδικής έκδοσης μπορείτε να βρείτε αναλυτικά ρεπορτάζ για τις επενδύσεις στους τομείς Τουρισμού, Real Estate, Καινοτομίας - Τεχνολογίας κ.ά.): Alumil: «Τρέχουν» επενδύσεις 10 εκατ. ευρώ στο εργοστάσιο της Ξάνθης και 26 εκατ. ευρώ στην έδρα της εταιρείας, στο Κιλκίς, επί συνόλου 55 εκατ. ευρώ επενδύσεων εντός και εκτός συνόρων.

Fibran: «Τρέχει» επενδυτικό πρόγραμμα 45 εκατ. ευρώ στην έδρα της, στην Τερπνή Σερρών, και σε άλλες περιοχές της Κεντρικής Μακεδονίας.

Elvial: Επενδύσεις 4 εκατ. ευρώ για Experience Center στη Θεσσαλονίκη, 8 εκατ. ευρώ για ψηφιακό μετασχηματισμό και 3 εκατ. για raining center στην έδρα της, στο βιομηχανικό πάρκο Αγίου Παντελεήμονα, στο Κιλκίς.

Kleemann: Σε εξέλιξη επενδύσεις 3,5 εκατ. ευρώ στη θυγατρική της εταιρεία Klefer.

Metron: «Τρέχουν» επενδύσεις 8 εκατ. ευρώ για εκσυγχρονισμό και αύξηση παραγωγικής δυναμικότητας και εξωστρέφειας.

Isomat: Σε εξέλιξη τετραετές επενδυτικό πρόγραμμα (2024-2027) της τάξης των 25 εκατ. ευρώ.

B&T Composites S.A.: Σε εξέλιξη τρεις επενδύσεις της τάξης των 3 εκατ. ευρώ σε hi-tech εξοπλισμό, που την καθετοποιούν στον τομέα της φωτονικής και ενισχύουν περαιτέρω τη διεθνή της απήχηση στον τομέα των ανθρακονημάτων και της αεροδιαστημικής.

Prisma Electronics: «Τρέχει» επένδυση 1,1 εκατ. ευρώ για ψηφιακό μετασχηματισμό. Κρι Κρι: Νέο επενδυτικό πρόγραμμα 52,2 εκατ. ευρώ για αύξηση παραγωγικής δυναμικότητας, το οποίο έχει εγκριθεί για ένταξη στο καθεστώς Στρατηγικών Επενδύσεων. ΜΕΒΓΑΛ: Σε εξέλιξη επενδυτικό πρόγραμμα 15 εκατ. ευρώ για πρόσθετη αύξηση παραγωγικής δυναμικότητας. Φάρμα Κουκάκη: Σε εξέλιξη επενδύσεις 15 εκατ. ευρώ για αύξηση παραγωγικής δυναμικότητας. Εβροφάρμα: «Τρέχει» επενδυτικό πρόγραμμα 10 εκατ. ευρώ για αύξηση παραγωγικής δυνατότητας και νέους χώρους αποθήκευσης και διακίνησης προϊόντων.

Ohonos Snack: Βρίσκονται σε εξέλιξη επενδύσεις 20 εκατ. ευρώ στην έδρα της, στη ΒΙΠΕ Σίνδου.

Tsakiris Family: Νέες επενδύσεις ύψους 3,7 εκατ. ευρώ για νέο ωοσκοπικό κέντρο και τρία νέα πτηνοτροφεία

89η ΔΕΘ

115

E

116

89η ΔΕΘ

Π

I

X

E

I

Ρ

Ε

Ι

Ν

89ηΔΕΘ ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΣΜΌΣ & ΕΞΩΣΤΡΈΦΕΙΑ

Ο ΒΟΡΡΆΣ ΑΠΌ ΤΗΝ ΠΕΡΙΦΈΡΕΙΑ ΣΤΟ ΕΠΊΚΕΝΤΡΟ

89η ΔΕΘ

117

ΑΡΘΡΟ ●

Με ολοκληρωμένο σχέδιο για την ενίσχυση της εξωστρέφειας Η τόνωση της παρουσίας μας σε υφιστάμενες και νέες αγορές και η προώθηση θεσμικών παρεμβάσεων για διευκόλυνση του εξαγωγικού εμπορίου, βασικοί άξονες της στρατηγικής εξωστρέφειας

Η Δημήτρης Σκάλκος Γενικός γραμματέας Διεθνών Οικονομικών Σχέσεων & Εξωστρέφειας στο υπουργείο Εξωτερικών και πρόεδρος της Enterprise Greece

118

89η ΔΕΘ

ελληνική οικονομία επέδειξε στη διάρκεια των προηγούμενων ετών αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα, αντιμετωπίζοντας τις διαδοχικές εξωγενείς κρίσεις με τις λιγότερες δυνατές απώλειες (πανδημία, ενεργειακή κρίση, γεωπολιτικές αναταράξεις). Σήμερα πορεύεται σταθερά στον δρόμο της δυναμικής ανάκαμψης, βελτιώνοντας όλους τους βασικούς οικονομικούς δείκτες. Η Ελλάδα συγκλίνει με τις περισσότερο αναπτυγμένες χώρες της Ε.Ε., καθώς αναπτύσσεται με ρυθμό υπερδιπλάσιο του κοινοτικού μέσου όρου, ενώ το 2025 εκτιμάται ότι το ΑΕΠ θα είναι αυξημένο κατά 34% συγκριτικά με το 2019. Ακόμη, το 2025 η οικονομία μας θα καταγράψει το υψηλότερο πρωτογενές πλεόνασμα στην Ε.Ε., το έλλειμμά της θα έχει μηδενιστεί, ενώ θα σημειώσει τον ταχύτερο ρυθμό απομείωσης του δημοσίου χρέους. Επίσης, η ανεργία κατέγραψε τον Μάιο του 2025 μείωση στο 7,9%, επίδοση που συνιστά το χαμηλότερο ποσοστό από το 2008. Είναι σημαντικό ότι η αναπτυξιακή δυναμική που καταγράφηκε τα τελευταία χρόνια στηρίχτηκε στην ενίσχυση του εξωστρεφούς χαρακτήρα της οικονομίας, τόσο στο σκέλος της προώθησης του εξαγωγικού εμπορίου όσο και στο σκέλος της προσέλκυσης άμεσων ξένων επενδύσεων. Συνοπτικά και αναφορικά με τις εξαγωγές, το 2024 η αξία των ελληνικών εξαγωγών ανήλθε οριακά στα 50 δισ. ευρώ, ποσό που συνιστά την τρίτη καλύτερη επίδοση της εικοσαετίας. Οι εξαγωγές, με έτος βάσης το 2010, έχουν σήμερα διπλασιαστεί. Είναι ακόμη άξιο λόγου ότι πλέον οι εξαγωγές αγαθών υπερτερούν έναντι των εξαγωγών υπηρεσιών, ενώ σε μεγάλο βαθμό πρόκειται για προϊόντα που ενσωματώνουν καινοτομία, άρα και αυξημένη προστιθέμενη αξία. Είναι, τέλος, σημαντικό ότι οι εξαγωγές μας δεν γνώρισαν κάμψη παρά τις αναταράξεις του διεθνούς εμπορίου, καθώς στο 5μηνο Ιανουάριος 2025-Μάιος 2025 οι εξαγωγές χωρίς τα πετρελαιοειδή αυξήθηκαν κατά 4,6%. Σε ό,τι αφορά τις άμεσες ξένες επενδύσεις, παρά την ευεξήγητη λόγω των γεωπολιτικών

εντάσεων κάμψη έπειτα από τη χρονιά-ρεκόρ του 2022, αυτές συνεχίζουν να αυξάνονται. Το 2024 πραγματοποιήθηκαν άμεσες ξένες επενδύσεις ύψους 6,75 δισ. ευρώ, επίδοση αυξημένη κατά 41,3% σε σχέση με το 2023. Πρόκειται για τη δεύτερη καλύτερη επίδοση στην τελευταία εικοσαετία. Συνολικά την περίοδο 2019-2024 επενδύθηκαν στην ελληνική οικονομία τριάντα ένα δισ. ευρώ, δηλαδή περίπου το 13% του ΑΕΠ του 2024. Σύμφωνα δε με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, το 2025 προβλέπεται η Ελλάδα να καταγράψει τη μεγαλύτερη ποσοστιαία αύξηση των άμεσων ξένων επενδύσεων στην Ε.Ε. Σήμερα η Ελλάδα αποτελεί έναν ασφαλή και ελκυστικό επενδυτικό προορισμό. Συνολικά η εξωστρέφεια της ελληνικής οικονομίας έχει ενισχυθεί σημαντικά. Αυτή η σημασία της εξωστρέφειας δεν πρέπει να παραγνωρίζεται. Οι περισσότερο ανοιχτές και εξωστρεφείς οικονομίες ιστορικά καταγράφουν ισχυρότερους ρυθμούς ανάπτυξης και επιδεικνύουν μεγαλύτερη ανθεκτικότητα απέναντι σε εξωτερικές κρίσεις. Ωστόσο, η πορεία διεθνοποίησης της οικονομίας μας αντιμετωπίζει μεγάλες προκλήσεις, καθώς έχουμε εισέλθει στην εποχή της Μεγάλης Αβεβαιότητας. Η πρόσφατη δραματική διελκυστίνδα των δασμών είναι μόνο ένα μέρος της ταχείας αποδιάρθρωσης του διεθνούς οικονομικού συστήματος όπως το γνωρίσαμε μεταπολεμικά. Το διεθνές εμπόριο κατακερματίζεται, οι παγκόσμιες αλυσίδες αξίας αναδιατάσσονται, τα ζητήματα της οικονομικής ασφάλειας κυριαρχούν. Σε αυτό το περιβάλλον, αναλαμβάνουμε πρωτοβουλίες και εφαρμόζουμε πολιτικές σε δύο επίπεδα. Στο εθνικό επίπεδο, η κυβέρ-

Η κυβέρνηση προωθεί μία νέα γενιά μεταρρυθμίσεων που θα διευκολύνουν την προσέλκυση επενδύσεων σε τομείς υψηλής προστιθέμενης αξίας.

νηση προωθεί μία νέα γενιά θεσμικών και οικονομικών μεταρρυθμίσεων για τη βελτίωση του επιχειρηματικού περιβάλλοντος, που θα διευκολύνουν την προσέλκυση επενδύσεων σε τομείς υψηλής προστιθέμενης αξίας (πράσινη ενέργεια, εφοδιαστική αλυσίδα κ.ά.). Στο επίπεδο της οικονομικής διπλωματίας σχεδιάζουμε και εφαρμόζουμε μία ολοκληρωμένη στρατηγική για την ενίσχυση της εξωστρέφειας της ελληνικής οικονομίας, με άξονες την ενίσχυση της παρουσίας μας σε υφιστάμενες αλλά και νέες αγορές (Βαλκάνια, Βόρεια Αφρική, Μέση Ανατολή, Λατινική Αμερική, Ανατολική Ευρώπη και Καύκασος). Προωθούμε σειρά θεσμικών παρεμβάσεων για τη διευκόλυνση του εξαγωγικού εμπορίου μέσω του Οδικού Χάρτη Διευκόλυνσης Εμπορίου 2022-2026. Και συντονίζουμε αποτελεσματικά τους πολυάριθμους φορείς της εξωστρέφειας μέσω και της αναβάθμισης του Συμβουλίου Εξωστρέφειας σε Κυβερνητική Επιτροπή Εξωστρέφειας. Συνολικά η στρατηγική µας για την ενίσχυση της εξωστρέφειας το 2025 αναπτύσσεται στις εξακόσιες σαράντα εννέα δράσεις που επικεντρώνονται σε πενήντα αγορές-στόχους και οι οποίες περιλαμβάνονται στο Εθνικό Στρατηγικό Σχέδιο Εξωστρέφειας (ΕΣΣΕ). Ταυτόχρονα και σε συνεργασία με τους εξαγωγικούς φορείς σχεδιάζουμε για πρώτη φορά σε πενταετή ορίζοντα το Στρατηγικό μας Σχέδιο για την Εξωστρέφεια (2026-2030), καθώς και την εθνική στρατηγική για τις εξαγωγές. Σε κάθε περίπτωση, πρέπει να ειπωθεί ότι ο οικονομικός προστατευτισμός με τη μορφή ποικίλων δασμολογικών και μη δασμολογικών μέτρων δεν διασφαλίζει τη μακροπρόθεσμη ευημερία μιας οικονομίας. Αντίθετα, μόνο η βελτίωση της ανταγωνιστικότητας της οικονομίας σε συνδυασμό με την προώθηση της εξωστρέφειάς της είναι σε θέση να προσφέρει αναπτυξιακές ευκαιρίες, ενισχύοντας τη θέση της στο διεθνές οικονομικό περιβάλλον. Αυτό ακριβώς που πράττει στοχευμένα και συστηματικά η κυβέρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη.

ΑΡΘΡΟ ●

Το στρατηγικό πλάνο για το 1,5 δισ. του ΕΣΠΑ στην Κ. Μακεδονία Πώς δρομολογείται η μεγαλύτερη χρηματοδοτική και αναπτυξιακή παρέμβαση που έγινε ποτέ στην περιοχή, με υλοποίηση πράξεων σε όλη την αναπτυξιακή διαδικασία της Περιφέρειας, τόσο στον οικονομικό όσο και στον κοινωνικό τομέα

Τ Αθηνά Αηδονά Περιφερειάρχης Κεντρικής Μακεδονίας

ο ΕΣΠΑ της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας, συνολικού προϋπολογισμού 1,5 δισ. ευρώ, συνιστά τη μεγαλύτερη χρηματοδοτική και αναπτυξιακή παρέμβαση που έγινε ποτέ στην περιοχή μας. Η διοίκηση της Περιφέρειας, με απόλυτη διαφάνεια, με σημαντική εμπειρία και με σκληρή δουλειά από την προετοιμασία μέχρι την υλοποίηση, εγγυάται τη βέλτιστη εκτέλεση του ΕΣΠΑ, σε όφελος κάθε συμπολίτη μας, κάθε περιοχής της Κεντρικής Μακεδονίας. Ήδη από τα στοιχεία εκτέλεσης του ΕΣΠΑ 2021 - 2027 αποδεικνύεται η ορθή εκτέλεση του προγράμματος και οι υψηλοί δείκτες σε όλες τις παραμέτρους του, που το έχουν φέρει πολύ πάνω από τον μέσο όρο υλοποίησης όλων των Περιφερειακών Προγραμμάτων της χώρας. Για να έχουν οι πολίτες τη μεγάλη εικόνα της πορείας υλοποίησης του ΕΣΠΑ της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας, δίνω τα σημαντικότερα στοιχεία:  Οι προσκλήσεις ανέρχονται σε 1.499,38 εκατ. ευρώ, 104% των δεσμεύσεων.  Οι εντάξεις ανέρχονται σε 1.057,8 εκατ. ευρώ, 73,5% των δεσμεύσεων.  Οι συμβάσεις ανέρχονται σε 607,6 εκατ. ευρώ, 42,2% των δεσμεύσεων.  Οι πληρωμές ανέρχονται σε 309,6 εκατ. ευρώ, 21,5% των δεσμεύσεων. Το πρόγραμμα παρεμβαίνει με υλοποίηση πράξεων σε όλη την αναπτυξιακή διαδικασία της Περιφέρειας, τόσο στον οικονομικό όσο και στον κοινωνικό τομέα. Στον παραγωγικό ανταγωνιστικό μετασχηματισμό με την ενίσχυση της έρευνας και της τεχνολογίας, την ενίσχυση ψηφιακών υποδομών και της ανταγωνιστικότητας των μικρομεσαίων επιχειρήσεων. Μάλιστα, ήδη έχουν δρομολογηθεί οκτώ νέες προσκλήσεις ύψους 167 εκατ. και αξιολογούνται προτάσεις προς ένταξη ύψους 50 εκατ., με την προσοχή μας να έχει στραφεί αυτή την περίοδο στη γρήγορη υλοποίηση των πράξεων, προκειμένου να αρχίσουν να γίνονται αντιληπτά τα οφέλη του ΕΣΠΑ και των ευρωπαϊκών

πόρων στους συμπολίτες μας. Η επιτυχής πορεία υλοποίησης του ΕΣΠΑ, πέρα από τη δική μας σκληρή δουλειά στην Περιφ. Κεντρ. Μακεδονίας, έχει και άλλη μια συνταγή. Είναι η στενή συνεργασία με όλους τους τοπικούς φορείς και την κεντρική διοίκηση. Αυτό είναι που καθιστά την Περιφ. Κεντρ. Μακεδονίας πρωταγωνίστρια και στην υλοποίηση του ΕΣΠΑ και στην ανάπτυξη. Η μεθοδικότητα και η οργάνωση οδήγησαν μέσα σε λίγους μήνες από την αρχή του έτους στην εκτόξευση όλων των δεικτών υλοποίησης του ΕΣΠΑ. Η εξειδίκευση αυξήθηκε κατά 29,6%, οι προσκλήσεις που εκδόθηκαν αυξήθηκαν 61,9%, οι εντάξεις έργων σχεδόν διπλασιάστηκαν (αύξηση 93,5%), οι συμβάσεις που υπογράφηκαν αυξήθηκαν 42,9% και οι πληρωμές αυξήθηκαν 82,5%. Ανά βασικό άξονα προτεραιότητας η πορεία υλοποίησης είναι: ➤ Παραγωγικός ανταγωνιστικός μετασχηματισμός της Κεντρικής Μακεδονίας - 190,3 εκατ. ευρώ:  Εξειδίκευση: 229,7 εκατ. ευρώ (10 Δράσεις)  Προσκλήσεις: 376,6 εκατ. ευρώ  Εντάξεις: 67,7 εκατ. ευρώ (316 Πράξεις)  Συμβάσεις: 67,1 εκατ. ευρώ  Πληρωμές: 19,8 εκατ. ευρώ ➤ Στήριξη της πράσινης και αειφόρου ανάπτυξης στην Κεντρική Μακεδονία - 290,7 εκατ.:  Εξειδίκευση: 244,7 εκατ. ευρώ (12 Δράσεις)  Προσκλήσεις: 291,6 εκατ. ευρώ  Εντάξεις: 282,6 εκατ. ευρώ (118 Πράξεις)  Συμβάσεις: 105,4 εκατ. ευρώ  Πληρωμές: 34,8 εκατ. ευρώ ➤ Προώθηση της Κοινωνικής Συνοχής στην Κεντρική Μακεδονία (ΕΤΠΑ) - 211 εκατ. ευρώ:  Εξειδίκευση: 212,3 εκατ. ευρώ (14 Δράσεις)  Προσκλήσεις: 319,2 εκατ. ευρώ

Η επιτυχής πορεία υλοποίησης του ΕΣΠΑ οφείλεται και στη στενή συνεργασία με όλους τους τοπικούς φορείς και την κεντρική διοίκηση.

 Εντάξεις: 247 εκατ. ευρώ (96 Πράξεις)  Συμβάσεις: 76,5 εκατ. ευρώ  Πληρωμές: 54,6 εκατ. ευρώ ➤ Προώθηση της Κοινωνικής Συνοχής στην Κεντρική Μακεδονία (ΕΚΤ+) - 365,4 εκατ.:  Εξειδίκευση: 334,7 εκατ. ευρώ (32 Δράσεις)  Προσκλήσεις: 336,4 εκατ. ευρώ  Εντάξεις: 285,9 εκατ. ευρώ (363 Πράξεις)  Συμβάσεις: 259,8 εκατ. ευρώ  Πληρωμές: 151,6 εκατ. ευρώ ➤ Ολοκληρωμένη Χωρική Ανάπτυξη στην Κεντρική Μακεδονία - 257,9 εκατ. ευρώ:  Εξειδίκευση: 195,5 εκατ. ευρώ (18 Δράσεις)  Προσκλήσεις: 171 εκατ. ευρώ  Εντάξεις: 112,3 εκατ. ευρώ (45 Πράξεις)  Συμβάσεις: 94,9 εκατ. ευρώ  Πληρωμές: 48,3 εκατ. ευρώ Επίσης είναι σημαντική η σύγκριση με την αντίστοιχη περίοδο του προηγούμενου ΕΣΠΑ 2014 - 2020. Έτσι, το ΕΣΠΑ 2021 - 2027 εξελίσσεται ακόμα καλύτερα σε όλους τους δείκτες:  Δεσμεύσεις: 51,9% αύξηση.  Προσκλήσεις: 80,1% αύξηση.  Εντάξεις: 41,2% αύξηση.  Συμβάσεις: 63,7% αύξηση.  Πληρωμές: 33,2% αύξηση. Το ΕΣΠΑ της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας εξελίσσεται με μακράν καλύτερους ρυθμούς υλοποίησης σε όλους τους δείκτες συγκριτικά με τον μέσο όρο συνολικά των Περιφερειακών Προγραμμάτων της περιόδου 2021 - 2027. Και ήδη οι πολίτες αρχίζουν να βλέπουν τα πρώτα αποτελέσματα σε όλους τους τομείς προτεραιότητας. Στη στήριξη της πράσινης και αειφόρου ανάπτυξης, στην προώθηση της κοινωνικής συνοχής, στην εκπαίδευση, στην υγεία, στον πολιτισμό, στον τουρισμό, στη στήριξη των ευάλωτων συμπολιτών μας, στις νέες θέσεις εργασίας, στην ανάπλαση των αστικών κέντρων και στην καθημερινότητα όλων. Και η δική μας δέσμευση παραμένει: Να αξιοποιήσουμε και το τελευταίο ευρώ από τους πολύτιμους ευρωπαϊκούς πόρους σε έργα για τους συμπολίτες μας και για τον τόπο.

89η ΔΕΘ

119

ΑΡΘΡΟ ●

Πώς η Θεσσαλονίκη θα βρεθεί στο επίκεντρο της ΝΑ Ευρώπης Κομβικός ο ρόλος του ΕΒΕΘ, αλλά αναγκαίες και οι θεσμικές παρεμβάσεις σε βασικούς κλάδους της οικονομίας, όπως και η υποστήριξη και υλοποίηση στρατηγικών έργων στην ευρύτερη περιοχή της Βορείου Ελλάδος

Ο Ιωάννης Μασούτης Πρόεδρος του Εμπορικού και Βιομηχανικού Επιμελητηρίου Θεσσαλονίκης (ΕΒΕΘ)

120

89η ΔΕΘ

θεσμός της ΔΕΘ αποτελούσε πάντα και αποτελεί ένα σημαντικό οικονομικό και πολιτικό γεγονός. Η προσέλκυση επιχειρήσεων, πελατών και εκθετών απ’ όλο τον κόσμο, αλλά και η έλευση κυβερνητικού επιτελείου με επικεφαλής τον πρωθυπουργό, φέρνουν κάθε Σεπτέμβριο την πόλη μας στο προσκήνιο. Στη ΔΕΘ γίνονται οι πρωθυπουργικές εξαγγελίες και τίθενται οι στόχοι του οικονομικού προγράμματος της κυβέρνησης. Η Έκθεση όμως του Σεπτεμβρίου αποτελεί ταυτόχρονα και μια γιορτή για την ίδια την πόλη. Στο πλαίσιο της ΔΕΘ, ο επισκέπτης έχει την ευκαιρία να ενημερωθεί για όλες τις τεχνολογικές εξελίξεις, αλλά και για ζητήματα γενικότερου ενδιαφέροντος, καθώς πέραν των επίσημων εκθετών, διοργανώνονται κάθε χρόνο και πολλές παράλληλες εκδηλώσεις και συνέδρια σε επίκαιρα θέματα επιχειρηματικού ενδιαφέροντος, όπως η πράσινη μετάβαση, το ESG, η τεχνητή νοημοσύνη κ.ά. Η φετινή διοργάνωση πραγματοποιείται σε μια περίοδο αβεβαιότητας, λόγω των συνεχιζόμενων γεωπολιτικών αναταράξεων. Είναι ιδιαίτερα θετικό το γεγονός ότι δεν πήρε μεγαλύτερες διαστάσεις η διαμάχη μεταξύ Ισραήλ και Ιράν. Στη χώρα μας ευτυχώς υπάρχει ένα αναπτυξιακό ανάχωμα που δημιουργεί το πρόγραμμα Ελλάδα 2.0 (τα κονδύλια του Ταμείου Ανάκαμψης και του ΕΣΠΑ), που κρατά τον ρυθμό ανάπτυξης της ελληνικής οικονομίας πιο ψηλά από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Το Επιμελητήριο είναι, ως γνωστόν, θεσμοθετημένος σύμβουλος της πολιτείας σε θέματα ανάπτυξης, εμπορίου και βιομηχανίας. Στο πλαίσιο των κυβερνητικών εξαγγελιών, εμείς αναμένουμε την επιτάχυνση των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων στη δημόσια διοίκηση, στη Δικαιοσύνη, στην υγεία, στην παιδεία, στην πολιτική προστασία, και την αντιμετώπιση των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής. Αναμένουμε όμως και φοροελαφρύνσεις, καθώς έχει εδραιωθεί πλέον ένα

ισχυρό πρωτογενές πλεόνασμα. Όσον αφορά τις υπηρεσίες προς τα μέλη μας, ιδιαίτερη έμφαση έχουμε δώσει στην καινοτομία, τον ψηφιακό μετασχηματισμό και την υιοθέτηση εφαρμογών της τεχνητής νοημοσύνης από τις επιχειρήσεις-μέλη μας. Σε αυτά τα θεματικά πεδία έχουμε διοργανώσει πολλές εκδηλώσεις τα τελευταία χρόνια και θα συνεχίσουμε αυτή την προσπάθεια με εντονότερους ρυθμούς, προκειμένου τα μέλη μας όχι μόνο να αντιληφθούν τη σπουδαιότητα τέτοιων επενδύσεων, αλλά και να ενημερωθούν σχετικά με τρόπους χρηματοδότησής τους. Μας απασχολεί ιδιαίτερα όμως και η δυσκολία εξεύρεσης προσωπικού με τις κατάλληλες δεξιότητες από τις επιχειρήσεις-μέλη μας, ένα φαινόμενο που εντάθηκε μετά την πανδημία. Στο πλαίσιο αυτό, πέραν των ερευνών μας για την καταγραφή του προβλήματος και των ιδιαίτερων αναγκών των μελών μας, ενισχύουμε τις προσπάθειές μας για παροχή συμπληρωματικής κατάρτισης και μέσω της συνεργασίας μας με την εκπαιδευτική κοινότητα και κυρίως την τριτοβάθμια εκπαίδευση. Όπως είναι γνωστό, στην περιοχή μας δραστηριοποιούνται μεγάλες ξένες επιχειρήσεις, διεθνούς βεληνεκούς, οι οποίες όχι μόνο έχουν δημιουργήσει νέες θέσεις εργασίας, αλλά λειτουργούν και ως πόλος έλξης κι άλλων ξένων επενδύσεων. Στην απόφασή τους να επενδύσουν εδώ, μεγάλο ρόλο παίζει η σταθερότητα του επιχειρηματικού περιβάλ-

Οι υπηρεσίες που παρέχονται από το ΕΒΕΘ προς τα μέλη του έχουν ιδιαίτερη βαρύτητα και έχουν να κάνουν με την καινοτομία, τον ψηφιακό μετασχηματισμό και την υιοθέτηση εφαρμογών της τεχνητής νοημοσύνης.

λοντος, η οποία υπογραμμίζεται και από την ανάκτηση της επενδυτικής βαθμίδας. Αναφερόμενος όμως στην ανάπτυξη της Θεσσαλονίκης, θέλω να υπογραμμίσω τη σημασία των έργων υποδομής πρώτης προτεραιότητας. Στα έργα που σχετίζονται με το κυκλοφοριακό, αναμφισβήτητα, έχει γίνει πρόοδος. Πριν από πέντε ή έξι χρόνια οι αστικές συγκοινωνίες ήταν ανεπαρκέστατες και το μετρό είχε βαλτώσει. Σήμερα, η πόλη διαθέτει σύγχρονο στόλο λεωφορείων και το μετρό λειτουργεί κανονικά. Το Flyover προχωράει ικανοποιητικά. Θα πρέπει όμως να τηρηθούν αυστηρά τα χρονοδιαγράμματα. Το ίδιο ισχύει και για τη σύνδεση της βασικής γραμμής του μετρό με την ανατολική γραμμή προς την Καλαμαριά. Περιμένουμε, όμως, να δούμε επιτέλους να προχωρά και η ανάπλαση της ΔΕΘ. Είναι έργο που θα βελτιώσει την ελκυστικότητα της Θεσσαλονίκης ως συνεδριούπολης, άρα θα φέρει στην πόλη μεγάλα γεγονότα και συνεπώς θα την αναβαθμίσει τουριστικά, ενώ παράλληλα θα βελτιώσει και την ποιότητα ζωής, καθώς θα αποδοθεί στους πολίτες ένα μεγάλο μέρος του κλειστού σήμερα χώρου της έκθεσης. Αν συνδεθεί, δε, και με τους παρακείμενους χώρους που σήμερα κατέχει το Γ’ Σώμα Στρατού στο πεδίο του Άρεως, που είναι επίσης κλειστοί σήμερα, το όφελος για κατοίκους και επισκέπτες θα είναι ακόμη μεγαλύτερο. Αναμένουμε επίσης τη σύνδεση του λιμανιού με το οδικό και σιδηροδρομικό δίκτυο και κέντρο logistics στο πρώην στρατόπεδο Γκόνου. Αλλά και την ενίσχυση πρωτοβουλιών όπως η Αλεξάνδρεια Ζώνη καινοτομίας, ΕΚΕΤΑ, και το Τεχνολογικό Πάρκο Thessintec. Είμαι αισιόδοξος ότι η Θεσσαλονίκη μπορεί και τελικά θα καταφέρει να καταστεί ένα πολύ σημαντικό επιχειρηματικό και πολιτιστικό κέντρο της ΝΑ Ευρώπης, εκπληρώνοντας ένα όραμα τριάντα χρόνων.

ΑΡΘΡΟ ●

Ο τουρισμός επιταχυντής ανάπτυξης στην Κ. Μακεδονία Στην Αντιπεριφέρεια Τουρισμού, με ξεκάθαρο στρατηγικό προσανατολισμό στοχεύουμε στην ενίσχυση της απασχόλησης και της συνολικής οικονομικής ευρωστίας

Η Βίκυ Χατζηβασιλείου Αντιπεριφερειάρχης Τουρισμού ΠΚΜ

Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας διαθέτει όλα τα εχέγγυα για να αναδειχθεί σε κορυφαίο τουριστικό προορισμό της Νοτιοανατολικής Ευρώπης. Η πολιτιστική της ταυτότητα, η γεωστρατηγική της θέση, η φυσική της ποικιλομορφία, καθώς και η επιχειρηματική δυναμική του τουριστικού τομέα αποτελούν το υπόβαθρο ενός ολιστικού σχεδίου ανάπτυξης. Στην Αντιπεριφέρεια Τουρισμού αντιλαμβανόμαστε τον τουρισμό όχι ως αποσπασματική δραστηριότητα, αλλά ως βασικό μοχλό περιφερειακής ανάπτυξης, ενίσχυσης της απασχόλησης και συνολικής οικονομικής ευρωστίας. Με ξεκάθαρο στρατηγικό προσανατολισμό, εργαζόμαστε για τη μετατροπή της Κεντρικής Μακεδονίας σε έναν πολύμηνο, βιώσιμο και θεματικά διαφοροποιημένο προορισμό. Οι άξονες πάνω στους οποίους δομείται η τουριστική μας πολιτική είναι συγκεκριμένοι:  Επιμήκυνση της τουριστικής περιόδου, μέσα από την ενίσχυση εναλλακτικών μορφών τουρισμού - πολιτιστικού, θρησκευτικού, ιαματικού, ορειβατικού, γαστρονομικού.  Προβολή της αυθεντικότητας κάθε περιοχής, από τον Όλυμπο έως την Αμφίπολη, και από τη Θεσσαλονίκη έως τα παραδοσιακά χωριά.  Ενίσχυση της διεθνούς παρουσίας, μέσω συμμετοχής σε κορυφαίες τουριστικές εκθέσεις και αξιοποίησης ψηφιακών εργαλείων επικοινωνίας.  Συνεργασία με τοπικούς φορείς και την τουριστική αγορά, για την αναβάθμιση υποδομών και τη βελτίωση της ποιότητας υπηρεσιών.  Ενσωμάτωση της βιωσιμότητας, με σεβασμό στο περιβάλλον και την πολιτιστική μας κληρονομιά. Στο επίκεντρο του σχεδιασμού μας βρίσκονται εξειδικευμένες πρωτοβουλίες, όπως η δημιουργία θεματικών διαδρομών («Δρόμοι του Κρασιού», «Αρχαία Μακε-

δονία», «Βήματα του Αποστόλου Παύλου»), η φιλοξενία διεθνών opinion leaders (fam & press trips) και η παραγωγή ψηφιακού περιεχομένου υψηλής ποιότητας, με στόχο την αύξηση της αναγνωρισιμότητας του προορισμού μας - στην κατεύθυνση αυτή ενισχύουμε το Thessaloniki Film Office, ώστε να καθιερωθεί η περιοχή ως ελκυστικός προορισμός οπτικοακουστικών παραγωγών. Η Κεντρική Μακεδονία είναι μια περιοχή που δεν την επισκέπτεσαι απλώς. Τη ζεις. Από την Αμφίπολη και τον Όλυμπο μέχρι τη Χαλκιδική και τη Θεσσαλονίκη, κάθε τόπος έχει να αφηγηθεί μια μοναδική ιστορία, κάθε διαδρομή κρύβει εμπειρίες αυθεντικές, που μένουν χαραγμένες στη μνήμη. Από τα μνημεία παγκόσμιας κληρονομιάς έως τα

Ο τουρισμός για εμάς δεν είναι απλώς οικονομική δραστηριότητα. Είναι πολιτισμός, αφήγημα, τρόπος ζωής.

παραδοσιακά χωριά και από τις καταγάλανες θάλασσες έως τα χιονισμένα βουνά, η περιοχή μας συνθέτει ένα μωσαϊκό εμπειριών που απευθύνονται στον σύγχρονο ταξιδιώτη, ο οποίος αναζητά το αυθεντικό, το βιώσιμο, το μοναδικό. Στην Αντιπεριφέρεια Τουρισμού εργαζόμαστε, λοιπόν, με σχέδιο για να μετατρέψουμε τον τουρισμό σε μοχλό ανάπτυξης και εξωστρέφειας. Ο τουρισμός για εμάς δεν είναι απλώς οικονομική δραστηριότητα. Είναι πολιτισμός, αφήγημα, τρόπος ζωής. Η 89η Διεθνής Έκθεση Θεσσαλονίκης αποτελεί εφαλτήριο για την ανάδειξη της στρατηγικής μας και για τη δικτύωση με εθνικούς και διεθνείς παράγοντες του τουρισμού. Η Κεντρική Μακεδονία επενδύει στην εξωστρέφεια, τις συνεργασίες και την καινοτομία, με στόχο την εδραίωσή της στον παγκόσμιο τουριστικό χάρτη. Είναι πεποίθησή μας ότι ο τουρισμός δεν είναι απλώς προϊόν. Είναι εμπειρία, αφήγημα, πολιτισμός. Και πάνω σε αυτό οικοδομούμε το μέλλον της περιοχής μας.

89η ΔΕΘ

121

ΡΕΠΟΡΤΑΖ ●

ΒΌΡΕΙΑ ΕΛΛΆΔΑ

ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΉ

122

89η ΔΕΘ

ΚΑΡΔΙΆ

ΤΗΣ ΝΟΤΙΟΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΕΥΡΏΠΗΣ Η γεωγραφική θέση της χώρας στο σταυροδρόμι τριών ηπείρων, με κρίσιμους δρόμους μεταφοράς ενέργειας, φέρνει τη Βόρεια Ελλάδα, όπου γίνονται και τα περισσότερα έργα, στο ενεργειακό και εμπορικό προσκήνιο της Ευρώπης Του Μιχάλη Μαστοράκη mmastorakis@naftemporiki.gr

89η ΔΕΘ

123

ΡΕΠΟΡΤΑΖ ●

ENEΡΓΕΙΑ

ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΣΥΜΒΑΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ

►

Τ

ο σύνολο της ενεργειακής στρατηγικής της χώρας εντός και εκτός συνόρων «φέρει» η περιοχή της Βόρειας Ελλάδας, με κρίσιμα projects να σχεδιάζονται, αναπτύσσονται και κατασκευάζονται στο έδαφός της, συνιστώντας την «πύλη» προς τις γειτονικές αγορές των Βαλκανίων και την ευρωπαϊκή αγορά ευρύτερα. Η γεωγραφική θέση της χώρας στο σταυροδρόμι τριών ηπείρων, με κρίσιμους δρόμους μεταφοράς ενέργειας και εμπορευμάτων να καταλήγουν ή να σχεδιάζεται να καταλήξουν στην ελληνική ηπειρωτική χώρα ως «transit» για να κατευθυνθούν βορειότερα προς τη Βαλκανική και Κεντρική Ευρώπη, φέρνουν τη Βόρεια Ελλάδα στο ενεργειακό και εμπορικό προσκήνιο, χωρίς να παραγνωρίζεται η βαρύτητα του εν λόγω γεωγραφικού χώρου για τη χώρα, όταν έχει καταλήξει να συγκεντρώνει τις σημαντικότερες ενεργειακές επενδύσεις, υπό εξέλιξη και ολοκληρωμένες. Από τη Δυτική Μακεδονία μέχρι την Ανατολική Θράκη και τα σύνορα με την Τουρκία, η ενεργειακή «ατζέντα» περιλαμβάνει από τα υπό μετάβαση λιγνιτι-

“

Στα έργα του φυσικού αερίου περιλαμβάνεται ο τερματικός σταθμός αεριοποίησης υγροποιημένου φυσικού αερίου ανοικτά της Αλεξανδρούπολης και ο υφιστάμενος αγωγός Ελλάδας - Βουλγαρίας.

κά κέντρα της ΔΕΗ, με τη φιλοδοξία να αναδειχθούν σε ενεργειακά κέντρα του μέλλοντος «διά χειρός» πράσινης ενέργειας και Τεχνητής Νοημοσύνης, μέχρι ηλεκτρικές διασυνδέσεις και αγωγούς φυσικού αερίου και υδρογόνου, που με τη σειρά τους διασφαλίζουν και επιβεβαιώνουν μέρα με τη μέρα την ευρύτερη σημασία της χώρας στο μαλακό υπογάστριο της Ευρώπης με τον ρόλο του κράτους-μέλους της Ε.Ε. και του ΝΑΤΟ. Τα παραπάνω συνιστούν τη μία όψη του νομίσματος, την περισσότερο στρατηγική και οραματική, με την Ελλάδα ενεργειακό και μεταφορικό κόμβο. Η άλλη όψη αφορά περισσότερο το εγχώριο και τοπικό αποτύπωμα, όπου εδώ, και παρά τον συνωστισμό επενδύσεων στην περιοχή, οι Περιφέρειες της Βόρειας Ελλάδας (Ήπειρος, Δυτική Μακεδονία, Κεντρική Μακεδονία και Ανατολική Μακεδονία και Θράκη) συνεχίζουν να καταγράφουν χαμηλές επιδόσεις στο κατά κεφαλήν Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν (ΑΕΠ) ανά Περιφέρεια, σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, με τα οφέλη να παραμένουν προς απόδειξη. Παραμένει προς υλοποίηση το Σχέδιο Δίκαιης Αναπτυξιακής Μετάβασης στην περιοχή της Δυτικής Μακεδονίας, που δέχθηκε κολοσσιαίες αλλαγές στην κατεύθυνση της ενεργειακής μετάβασης, χωρίς ακόμη, πέρα από τα σχέδια της ΔΕΗ, να έχει εκπονηθεί και

124

89η ΔΕΘ

ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟ ΜΙΓΜΑ ΣΥΜΒΑΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ εφαρμοστεί κάποιο συγκεκριμένο ολιστικό σχέδιο που να «φωτογραφίζει» με σαφήνεια την επόμενη μέρα, καλύπτοντας και αντισταθμίζοντας όλες τις επιπτώσεις της μετάβασης σε ένα νέο παραγωγικό μοντέλο. Τα παραπάνω δεν υποβαθμίζουν τη σημασία των αλλαγών που συντελούνται, ωστόσο υπογραμμίζουν ότι η αλλαγή «ενεργειακού παραδείγματος» κάθε άλλο παρά συνιστά εύκολη υπόθεση, με την πιο σύνθετη κατάσταση να εκφράζεται σε περιοχές που μέχρι πρότινος κινούνταν σε διαφορετικούς ρυθμούς, όπως η περίπτωση της Βόρειας Ελλάδας, μέρος της οποίας είναι και η Δυτική Μακεδονία. Ανάλογα παραδείγματα μπορεί να αντλήσει κανείς και από άλλες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που στο όνομα της ενεργειακής μετάβασης το παραγωγικό μοντέλο αλλάζει, χωρίς αυτό να συνοδεύεται με κάποια διάδοχη κατάσταση, ικανή να αντισταθμίσει πλήρως τις επιπτώσεις που προκύπτουν ή τουλάχιστον τα μέχρι τώρα δείγματα γραφής να μην επαρκούν για να απαντήσουν στις όποιες επιφυλάξεις και ανησυχίες της

12.372

2.411,2

ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΑΠΕ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ

προς την Κεντρική Ευρώπη και την Ουκρανία, όπως αποτυπώνεται και με το έργο του «Κάθετου Διαδρόμου» που ήδη υφίσταται και εξετάζεται η περαιτέρω ενίσχυσή του με πρόσθετα προϊόντα δυναμικότητας. Αξίζει να σημειωθεί ότι στην περίπτωση τόσο του φυσικού αερίου όσο και της πράσινης ηλεκτρικής ενέργειας, η Ελλάδα συνιστά ή φιλοδοξεί να αποτελέσει κόμβο διαμετακόμισης, πράγμα που προκύπτει σε συνέχεια προφανώς της γεωγραφικής της θέσης, αλλά και μιας σειράς κρίσιμων υποδομών, που είτε υπάρχουν είτε βρίσκονται υπό ανάπτυξη, αντανακλώντας τη συνολικότερη λογική που διέπει τον σχεδιασμό και τη λειτουργία των υπό εξέταση συστημάτων στους δύο τομείς. Στο φυσικό αέριο, ορισμένα ενδεικτικά έργα που 6,3 την παραπάνω κατεύθυνση είναι τα αποτυπώνουν εξής: Νέος αγωγός Καρπερή - Κομοτηνή: Ο νέος αγωγός, μήκους 215 χλμ., που θα συνδέει την Καρπερή με την Κομοτηνή, θα αναπτυχθεί παράλληλα με την υφιστάμενη υποδομή μεταφοράς φυσικού αερίου στην περιοχή. Στόχος του είναι να ενισχύσει την ικανότητα

“

Ανάμεσα στα έργα του ΔΕΣΦΑ είναι και ο αγωγός υδρογόνου Αμύνταιο - Κομνηνά, κόστους 13 εκατ., ο οποίος θα μεταφέρει 100% υδρογόνο μέχρι τον σταθμό 41,73% εισόδου στα Κομνηνά.

39, 10,02%

ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟ ΜΙΓΜΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΑΠΕ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ

8.550

1.309,3

τοπικής κοινωνίας. Το ζήτημα παραμένει προς διερεύνηση ως προς την αποτελεσματικότητα της σχετικής ευρωπαϊκής στρατηγικής, με τη συζήτηση ωστόσο να γίνεται ολοένα και πιο επιτακτική, σε συνέχεια προφανώς των κρίσιμων (και επιτακτικών) ερωτημάτων που δημιουργούνται για την «επόμενη μέρα». Σε κάθε περίπτωση, η Βόρεια Ελλάδα ξεχωρίζει στον ενεργειακό χάρτη της περιοχής, με πλήθος έργων να συγκεντρώνονται στα γεωγραφικά της όρια, με στρατηγική διάσταση ικανή να επιδράσει καταλυτικά τόσο στο εγχώριο ενεργειακό «γίγνεσθαι» όσο και ευρύτερα. Μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία και την ακόλουθη αναθεώρηση της ενεργειακής εξάρτησης της Ε.Ε. από τους ρωσικούς υδρογονάνθρακες, καθώς και τις πρόσφατες αποφάσεις περί ολικού «stop» στις ενεργειακές συναλλαγές με τον πάλαι ποτέ βασικό και σταθερό επί δεκαετίες προμηθευτή της Ευρώπης, η Ελλάδα αναδεικνύεται μεταξύ των εναλλακτικών οδεύσεων για την προώθηση φυσικού αερίου

του συστήματος για αυξημένες ροές αερίου μεταξύ 53,02% Βορρά και Νότου, αντιμετωπίζοντας τα σημεία συμφόρησης και εξασφαλίζοντας σταθερή πρόσβαση σε νέα σημεία εισόδου και εξόδου του συστήματος. Ο αγωγός είναι έτοιμος να δεχθεί υδρογόνο, εφόσον οι συνθήκες της αγοράς το απαιτήσουν και το επιτρέψουν, μπορεί να συνδεθεί στο μέλλον με το έργο ανάπτυξης του δικτύου (backbone) H2 στην Καρπερή και να χρησιμοποιηθεί για τη μεταφορά καθαρού υδρογόνου στο ανατολικό τμήμα του δικτύου. Το έργο αναμένεται να ολοκληρωθεί τον Μάρτιο του 2027. Αγωγός Νέα Μεσήμβρια - Εύζωνοι - Γευγελή: Το συγκεκριμένο έργο στοχεύει στη διασύνδεση των συστημάτων μεταφοράς φυσικού αερίου Ελλάδας και Βόρειας Μακεδονίας και πρόκειται να συμβάλει στην περαιτέρω διαφοροποίηση των πηγών προμήθειας για τη γειτονική χώρα, αυξάνοντας τη χρήση των υποδομών του ΕΣΦΑ, και να συνεισφέρει στην αποδοτικότερη λειτουργία του συστήματος. Το έργο κρίνεται ιδιαίτερα σημαντικό, καθώς θα ενισχύσει τη θέση της Ελλάδας ως κόμβου φυσικού αερίου. Παράλληλα, θα συμβάλει στη διεύρυνση της αγοράς στην ευρύτερη περιοχή, εξασφαλίζοντας σε πιο πολλούς χρήστες πρόσβαση στον ΕΣΦΑ, ενώ θα συντελέσει και στη μείωση των χρεώσεων συστήματος λόγω της μεγαλύτερης χρήσης των εγχώριων υποδο- ►

89η ΔΕΘ

125

ΡΕΠΟΡΤΑΖ ●

ENEΡΓΕΙΑ

► μών. Το έργο βρίσκεται υπό κατασκευή και αναμένεται να ολοκληρωθεί μέσα στους επόμενους 36 μήνες. Αγωγός Υψηλής Πίεσης Δυτικής Μακεδονίας: Ένα σημαντικό έργο υπό υλοποίηση είναι ο αγωγός φυσικού αερίου υψηλής πίεσης, μήκους 160 χλμ., προς τη Δυτική Μακεδονία, με ορίζοντα ολοκλήρωσης εντός του 2025. Σε επόμενη φάση, ο αγωγός θα μπορεί να υποστηρίζει και τη μεταφορά υδρογόνου (hydrogen-ready) και ενδέχεται να συνδεθεί με τον ελληνικό διάδρομο υδρογόνου (Dedicated H2 Backbone), αποτελώντας μέρος του δικτύου διακίνησης ανανεώσιμων αερίων στα Βαλκάνια και τη Νοτιοανατολική Ευρώπη. Σταθμός Συμπίεσης στην Κομοτηνή: Πρόκειται για καίρια υποδομή, που θα αυξήσει τις ποσότητες φυσικού αερίου που μεταφέρονται μέσω του συγκεκριμένου κόμβου, ενισχύοντας την ασφάλεια εφοδιασμού της Ελλάδας και της περιοχής. Ο σταθμός θα αυξήσει τις ποσότητες αερίου που θα μεταφέρονται δυτικά και ανατολικά της Κομοτηνής, σε συνέχεια της σύνδεσης του FSRU Αλεξανδρούπολης με

“

Στην περίπτωση τόσο του φυσικού αερίου όσο και της πράσινης ηλεκτρικής ενέργειας, η Ελλάδα συνιστά ή φιλοδοξεί να αποτελέσει κόμβο διαμετακόμισης.

το ΕΣΦΑ και άλλων έργων της περιοχής. Το έργο τέθηκε πρόσφατα σε λειτουργία. Σταθμός Συμπίεσης στην Αμπελιά: Ο σταθμός συμπίεσης στην Αμπελιά Φαρσάλων είναι ένα από τα σημαντικότερα έργα του ΔΕΣΦΑ, καθώς εξασφαλίζει την υδραυλική επάρκεια του ΕΣΦΑ λόγω των αυξημένων ροών αερίου από Βορρά προς Νότο, σε συνέχεια της λειτουργίας του αγωγού ΤΑΡ και της σύνδεσής του με το ΕΣΦΑ στη Νέα Μεσημβρία. Η ένταξή του στο σύστημα προβλέπεται να πραγματοποιηθεί σύντομα. Σταθμός Συμπίεσης για την τροφοδοσία του αγωγού TAP στη Ν. Μεσημβρία (Booster Compressor): Αυτή η επένδυση επιτρέπει τη λειτουργία πλήρους αμφίδρομης ροής στο σημείο διασύνδεσης των αγωγών TAP και ΕΣΜΦΑ. Ο σταθμός θα διαθέτει 2 μονάδες ισχύος 1,1 MW και 1 μονάδα 3,3 MW, χωρίς εφεδρική χωρητικότητα, καλύπτοντας ροές από πολύ χαμηλά επίπεδα έως 10 εκατ. Nm³ ανά ημέρα. Τον Δεκέμβριο του 2025 αναμένεται να ξεκινήσει η λειτουργία του. Παράλληλα, στο νέο Δεκαετές Πρόγραμμα Ανάπτυξης του ΔΕΣΦΑ (2024-2033) περιλαμβάνονται νέα έργα συνολικής αξίας 18,98 εκατ. ευρώ, εκ των οποίων 13,77 εκατ. ευρώ αφορούν επενδύσεις που προωθούν την ενεργειακή μετάβαση και την προε-

126

89η ΔΕΘ

Η Ελλάδα συνιστά ή φιλοδοξεί να αποτελέσει κόμβο διαμετακόμισης, πράγμα που προκύπτει σε συνέχεια προφανώς της γεωγραφικής της θέσης, αλλά και μιας σειράς κρίσιμων υποδομών, που είτε υπάρχουν είτε βρίσκονται υπό ανάπτυξη.

τοιμασία του ΕΣΦΑ για την υποδοχή ανανεώσιμων αερίων. Ανάμεσα σε αυτά είναι ο αγωγός υδρογόνου Αμύνταιο - Κομνηνά, κόστους 13 εκατ. ευρώ, ο οποίος θα μεταφέρει 100% υδρογόνο μέχρι τον σταθμό εισόδου στα Κομνηνά, όπου θα συνδέεται με τον αγωγό υψηλής πίεσης. Επίσης, περιλαμβάνεται η πιλοτική εγκατάσταση έγχυσης υδρογόνου στο νέο Τεχνικό Εκπαιδευτικό Κέντρο του ΔΕΣΦΑ στη Νέα Μεσημβρία, που θα χρησιμοποιηθεί για μετρήσεις ασφαλούς έγχυσης μιγμάτων υδρογόνου στο υφιστάμενο δίκτυο. Ο χάρτης του φυσικού αερίου περιλαμβάνει επίσης τον τερματικό σταθμό αεριοποίησης υγροποιημένου φυσικού αερίου ανοικτά της Αλεξανδρούπολης που λειτουργεί από την εταιρεία Gastrade, καθώς και τον υφιστάμενο αγωγό Ελλάδας - Βουλγαρίας. Τα δύο

έργα συνιστούν μέρος των σχεδίων του Κάθετου Διαδρόμου και ενισχύουν τον εξαγωγικό προσανατολισμό της χώρας, που μέχρι τα τέλη του χρόνου αναμένεται να φτάσει σε ικανότητα τα 8 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα φυσικού αερίου. Δίκτυα διανομής αερίου Στο τομέα του φυσικού αερίου θα πρέπει να προσθέσουμε και την Enaon EDA, τον Διαχειριστή του Δικτύου Διανομής φυσικού αερίου. Σύμφωνα με σχετική ενημέρωση της εταιρείας, το 2027 ολοκληρώνεται το δίκτυο διανομής αερίου στην Αλεξανδρούπολη, ενώ ανάλογος σχεδιασμός υπάρχει για πλήθος πόλεων περιφερειών της Βόρειας Ελλάδας (βλέπε Ήπειρος και Δυτική Μακεδονία) προκειμένου να φτάσει το φυσικό αέριο. ►

ΡΕΠΟΡΤΑΖ ●

ENEΡΓΕΙΑ

ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΤΗΣ ΑΙΟΛΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Α' ΕΞΑΜΗΝΟΥ 2025

Δεκαετές πλάνο έργων για ηλεκτρική ενέργεια

535 ΜW 158 Μ W 414 Μ W

110 Μ W

73 Μ W 41 Μ W 2.427 Μ W

► Μια ανάλογη εικόνα ως προς το πλήθος αλλά και τη διεθνή διάσταση των ενεργειακών έργων περιλαμβάνεται στο Δεκαετές Πρόγραμμα Ανάπτυξης του ΑΔΜΗΕ (Ανεξάρτητος Διαχειριστής του Συστήματος Μεταφοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας) με γεωγραφική αναφορά στη Βόρεια Ελλάδα. Ο λόγος γίνεται για τις διεθνείς διασυνδέσεις της χώρας με τους βόρειους γείτονές της, με τον αρμόδιο Διαχειριστή να προωθεί νέες εκεί που δεν υπάρχουν και αναβάθμιση των υφιστάμενων, στο πλαίσιο αφενός της μεγαλύτερης διασυνδεσιμότητας της υπό διαμόρφωση ενιαίας ευρωπαϊκής αγοράς και αφετέρου προς εξυπηρέτηση του εξαγωγικού προσανατολισμού της χώρας. Υπενθυμίζεται ότι η Ελλάδα κατέστη καθαρός εξαγωγός πράσινης ηλεκτρικής ενέργειας κατά την περσινή χρονιά για πρώτη φορά μετά από 20 χρόνια, με την τάση να παραμένει μέσα στο 2025, όπως αποτυπώνεται στα στοιχεία από μήνα σε μήνα.

128

122 Μ W

417 Μ W

35 Μ W 152 Μ W

709 Μ W

112 Μ W

203 Μ W

Ελλάδα - Βουλγαρία Το έργο αφορά τη δεύτερη διασυνδετική γραμμή μεταξύ των ηλεκτρικών συστημάτων της Ελλάδας και της Βουλγαρίας, με εναέρια Γραμμή Μεταφοράς 400 kV μεταξύ του Κέντρου Υπερυψηλής Τάσης Νέας Σάντας και του Υποσταθμού Maritsa East. Η γραμμή, ονομαστικής μεταφορικής ικανότητας 2.000 MVA, έχει συνολικό μήκος 151 χλμ., από τα οποία 30 χλμ. περίπου ανήκουν στην ελληνική επικράτεια και 121 χλμ. στη βουλγαρική. Η νέα διασυνδετική γραμμή 400 kV Ελλάδας Βουλγαρίας αποτελεί σημαντικό έργο πανευρωπαϊκού ενδιαφέροντος. Από την αρχή του σχεδιασμού του εντάχθηκε στο Δεκαετές Πρόγραμμα Ανάπτυξης του ENTSO-E (υποέργο του cluster 142:CSE4), καθώς και στον κατάλογο Έργων Κοινού Ενδιαφέροντος (PCI) της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η δεύτερη διασύνδεση Ελλάδας - Βουλγαρίας τέθηκε σε λειτουργία τον Ιούνιο του 2023.

ριστές Ελλάδας και Τουρκίας να συνεργάζονται για την προώθηση του project. Το τελευταίο πρόγραμμα ανάπτυξης του ΑΔΜΗΕ για την περίοδο 2024-2033 αναφέρει, συγκεκριμένα, ότι οι κοινές μελέτες που έχουν ολοκληρωθεί έδειξαν τη δυνατότητα πρότασης μελλοντικών διασυνδετικών γραμμών ανάμεσα στο ευρωπαϊκό και το τουρκικό Σύστημα, οι οποίες θα είναι δυνατό να συμβάλουν στην αύξηση της μεταφορικής ικανότητας και επιπλέον στην ενίσχυση των συστημάτων σε αυτό το σύνορο.

Ελλάδα - Τουρκία Το έργο δεύτερης διασύνδεσης με την Τουρκία βρίσκεται σε φάση σχεδιασμού, με τους δύο διαχει-

Αναβάθμιση με Β. Μακεδονία Στο πλαίσιο των Πανευρωπαϊκών Δεκαετών Προγραμμάτων Ανάπτυξης (TYNDP) 2018 και 2020 του

89η ΔΕΘ

Ελλάδα - Ιταλία Οι δύο διαχειριστές (ΑΔΜΗΕ και TERNA) έχουν υπογράψει πρωτόκολλο συνεργασίας, χαράσσοντας τα επόμενα βήματα για την υλοποίηση του έργου της δεύτερης διασύνδεσης των δύο χωρών. Νεότερες πληροφορίες θέλουν τους δύο διαχειριστές να σχεδιάζουν τις μελέτες βυθού, καθώς και λοιπές λεπτομέρειες για την ωρίμανση του έργου.

ENTSO-E, οι μελέτες για τη διερεύνηση των αναγκών της ενίσχυσης του Ευρωπαϊκού Δικτύου Μεταφοράς, με χρονικό ορίζοντα το 2040, εντόπισαν την αναγκαιότητα της ενίσχυσης της ικανότητας της μεταφοράς της ηλεκτρικής ενέργειας μεταξύ του Συστήματος της Ελλάδας και του Συστήματος της Βόρειας Μακεδονίας για τα σενάρια τα οποία εξετάσθηκαν. Το έργο βρίσκεται υπό μελέτη για την προώθησή του. Υπό μελέτη Το έργο μιας ακόμη διασύνδεσης της Ελλάδας με την Αλβανία βρίσκεται υπό μελέτη από τους αρμόδιους Διαχειριστές. Η νέα διασυνδετική Γ.Μ. προβλέπεται ότι θα αυξήσει τη μεταφορική ικανότητα μεταξύ των δύο χωρών κατά τουλάχιστον 200 MW και στις δύο κατευθύνσεις. Το έργο θα διευκολύνει τη διείσδυση περισσοτέρων ΑΠΕ στα δύο Συστήματα, θα ενισχύσει τη σύγκλιση των αγορών και θα συνδράμει στην επίτευξη των στόχων για τη μετάβαση σε μια κλιματικά ουδέτερη Ευρώπη. Δυτική Μακεδονία και ΔΕΗ Ως προς το σχέδιο της ΔΕΗ για τη Δυτική Μακεδο-

νία, αυτό συμπυκνώνεται στη δήλωση του προέδρου και διευθύνοντος συμβούλου της εταιρείας Γιώργου Στάσση, κατά την εκδήλωση παρουσίασης που πραγματοποιήθηκε τον περασμένο Απρίλιο στην περιοχή: «Η Δυτική Μακεδονία μπορεί να επανεφεύρει τον εαυτό της με όχημα την τεχνολογία. Η ΔΕΗ ξέρει, θέλει και μπορεί να το κάνει». Εν συντομία, το σχέδιο της ΔΕΗ, με προϋπολογισμό συνολικού ύψους 5,8 δισ. ευρώ, σε βάθος χρόνου 3-5 ετών, αφορά την αξιοποίηση των υποδομών που υπάρχουν ήδη, καθώς και τη δημιουργία νέων υποδομών που θα φέρουν, όπως επισημαίνεται, 20.000 θέσεις εργασίας κατά την κατασκευή και 2.000 θέσεις μόνιμα. Το masterplan περιλαμβάνει την αξιοποίηση της Πτολεμαΐδας 5, την εγκατάσταση σύγχρονων πυκνωτών στον ΑΗΣ Καρδιάς, την ανακύκλωση κατά 95% των παλαιών εγκαταστάσεων και του εξοπλισμού, την αποκατάσταση στρεμμάτων, νέες ΑΠΕ, τη δημιουργία data center 300MW, έργα αποθήκευσης ενέργειας συνολικής ισχύος 860 MW (αντλησιοταμίευση και μπαταρίες), πέραν άλλων επιμέρους δράσεων στην περιοχή.

κής παραγωγής, οι Περιφέρειες Ηπείρου, Δυτικής Μακεδονίας, Κεντρικής Μακεδονίας και Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης συγκεντρώνουν ένα δυναμικό «καθαρής» ισχύος της τάξης των 8.869 MW (μεγάλα υδροηλεκτρικά, λιγνιτικές μονάδες και φυσικό αέριο), ενώ στην περίπτωση της παραγωγής ΑΠΕ, τα αντίστοιχο νούμερο διαμορφώνεται σε 3.372 MW (αιολικά, φωτοβολταϊκά, μικρά υδροηλεκτρικά, ΣΗΘΥΑ και βιοαέριο). Τα παραπάνω νούμερα περιλαμβάνονται στο δελτίο του Ιουνίου, ωστόσο θεωρείται ότι αντανακλούν τη συνολικότερη εικόνα του χαρτοφυλακίου παραγωγής της περιοχής, που δεν αλλάζει τόσο από μήνα σε μήνα ή με τις όποιες διαφορές να μην αλλάζουν τη γενική εικόνα και θεώρηση.

Στο Αμύνταιο Από την ενεργειακή εξίσωση δεν θα μπορούσε να λείπει το πράσινο υδρογόνο, που αν και ανώριμο εντούτοις επιδεικνύει σημαντική δυναμική στο αύριο της ενεργειακής μετάβασης. Πρωταγωνιστής για αυτό το καύσιμο εμφανίζεται η κοινοπραξία των ΔΕΗ και Motor Oil «Hellenic Hydrogen», Δύο σύγχρονα CCGT με τη δημιουργία μονάδας παραγωΤην «εικόνα» των στρατηγικών υποδογής πράσινου υδρογόνου (δηλαδή μών συμπληρώνουν οι δύο νέες μονάμονάδα ηλεκτρόλυσης) στο Αμύνταιο. δες ηλεκτροπαραγωγής συνδυασμένου Η μονάδα έχει σχεδιαστεί με αρθρωτή κύκλου με καύσιμο φυσικό αέριο, με τη (modular) αρχιτεκτονική, ώστε να μια να αναπτύσσεται από κοινού από αναπτυχθεί σταδιακά σε φάσεις έως τις ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ και Motor Oil, όντας και τα 300 MW, ανάλογα με την πορεία πλέον υπό το κοινό σχήμα που δημιωρίμανσης της ζήτησης. Σύμφωνα με ούργησαν, και τη δεύτερη από τις ΔΕΗ τον υφιστάμενο σχεδιασμό, το πρώκαι ΔΕΠΑ Εμπορίας, συνολικής ισχύος το βήμα θα γίνει στα 50 MW, με τον 840 MW. συνολικό προϋπολογισμό του έργου να Η περίπτωση της Κομοτηνής (ΓΕΚ φτάνει στα 60-70 εκατ. ευρώ. ΤΕΡΝΑ - Motor Oil), με συνολική Χρειάζεται, ωστόσο, να σημειω«καθαρής» ισχύος δυναμικότητα στα 877 MW, βρίσκεται θεί ότι κρίσιμη παράμετρος στο όλο συγκεντρώνουν οι περιφέρειες της προ των πυλών για να προχωρήσει σε εγχείρημα του πράσινου υδρογόνου Βόρειας Ελλάδας εμπορική λειτουργία, με τη δεύτερη είναι η δημιουργία της αγοράς, με τα της Αλεξανδρούπολης να λειτουργεί το βήματα σε αυτό τον τομέα να καταγρά2027. Η μονάδα των ΔΕΗ και ΔΕΠΑ φονται ιδιαίτερα βραδυκίνητα. Επί του Εμπορίας στην Αλεξανδρούπολη (επένδυση ύψους θέματος αναφέρθηκε πρόσφατα ο διευθύνων σύμβου400 εκατ. ευρώ) θα συνδέεται απευθείας με το FSRU λος της Hellenic Hydrogen Δημήτρης Τριανταφυλλότης Αλεξανδρούπολης, βρίσκεται μια ανάσα από τον πουλος, τονίζοντας ότι η πορεία προς τη δημιουργία ελληνοβουλγαρικό αγωγό IGB, ενώ ταυτόχρονα θα μιας λειτουργικής αγοράς υδρογόνου δεν είναι απλή είναι ικανή να εξάγει ηλεκτρική ενέργεια σε όλες τις υπόθεση και απέχει ακόμη σημαντικά από τις αρχικές γειτονικές χώρες. υψηλές προσδοκίες που καλλιεργήθηκαν σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Το «πράσινο» δυναμικό «Η αλήθεια είναι ότι οι προσδοκίες ήταν πολύ Η Βόρεια Ελλάδα συγκεντρώνει ένα σημαντικό κομμεγάλες, κάτι που δεν αντικατόπτριζε τον ρυθμό ανάμάτι από το παραγωγικό δυναμικό της χώρας τόσο σε πτυξης της αγοράς». Η διαδικασία είναι χρονοβόρα, όρους συμβατικής παραγωγής όσο και σε όρους παγεμάτη θεσμικά εμπόδια και απαιτεί διαρκή θεσμική ραγωγής ΑΠΕ του συστήματος. Τα πλέον πρόσφατα υποστήριξη, τεχνική ωρίμανση και στοχευμένα οικοστοιχεία από το μηνιαίο δελτίο ενέργειας του ΑΔΜΗΕ νομικά εργαλεία. Ωστόσο, ήδη από πέρυσι, η ευρωδίνουν μια καλή εικόνα ως προς το παραγωγικό δυναπαϊκή στρατηγική -όπως διαπιστώνει- έχει αρχίσει να μικό της περιοχής. αποκτά πιο ρεαλιστική βάση, προσφέροντας τα πρώτα Συγκεκριμένα, στην περίπτωση της συμβατιθετικά μηνύματα

Η υπόγεια αποθήκη «Prinos CO2» Ένα ακόμη έργο-ορόσημο για την περιοχή και τη χώρα συνολικότερα αποτελεί η υπό ανάπτυξη υπόγεια αποθήκη διοξειδίου του άνθρακα που σχεδιάζεται από την Energean στο εξαντλημένο κοίτασμα φυσικού αερίου στον Πρίνο, το «Prinos CO2», το οποίο αναμένεται να αποτελέσει το πρώτο έργο δέσμευσης και αποθήκευσης διοξειδίου του άνθρακα στην Ελλάδα, ενώ βρίσκεται σε φάση ωρίμανσης, με το φθινόπωρο να είναι περίοδος εξελίξεων. Σύμφωνα με νεότερες πληροφορίες, εντός φθινοπώρου αναμένεται να εκδοθεί η άδεια αποθήκευσης, για να ακολουθήσει τον Νοέμβριο η διαδικασία της «δοκιμής αγοράς», που θα «επισφραγίσει» το ενδιαφέρον της αγοράς για το έργο. Υπενθυμίζεται ότι έχουν ήδη υπογραφεί 15 επιστολές πρόθεσης συνεργασίας (Letters of Intent) με φορείς και επιχειρήσεις που ενδιαφέρονται να παραδώσουν CO2 για αποθήκευση. Το έργο προβλέπεται να αναπτυχθεί σε δύο φάσεις. Η πρώτη φάση είναι εστιασμένη στη δημιουργία νέων χρήσεων για τις υφιστάμενες υποδομές και στην ταχεία επίτευξη δυναμικότητας της τάξης του 1 εκατ. τόνων CO2 ετησίως. Η εγκατάσταση θα είναι σε θέση να υποδέχεται CO2 σε συμπιεσμένη μορφή από το 2027 και μετά. Η δεύτερη φάση έχει σχεδιαστεί για να υποδέχεται 3 εκατ. τόνους CO2 σε υγρή μορφή για 25 έτη από το 2029 και μετά, με την προϋπόθεση αυτή η δυναμικότητα να επιβεβαιωθεί από τις απαραίτητες μελέτες, χωρίς να αποκλείονται και μεγαλύτερες δυνατότητες αποθήκευσης για μικρότερο χρονικό διάστημα. Η επέκταση θα ανταποκριθεί στην αναμενόμενη αυξητική ζήτηση για αποθήκευση και θα καταστήσει το project «κλειδί» για την απανθρακοποίηση της βιομηχανίας της ΝΑ Ευρώπης που αναπόφευκτα εκπέμπει CO2.

89η ΔΕΘ

129

ΡΕΠΟΡΤΑΖ ●

Οι διαδοχικές επενδύσεις μεγάλων πολυεθνικών και η δημιουργία του Thess INTEC καθιστούν την πόλη ανερχόμενο τεχνολογικό hub στη ΝΑ Ευρώπη Tης Βάσως Βεγίρη vvegiri@naftemporiki.gr

Τ

ο όραμα για εξέλιξη της Θεσσαλονίκης σε τεχνολογικό hub στη Νοτιοανατολική Ευρώπη γίνεται πλέον πραγματικότητα, με την πόλη να αριθμεί έναν σημαντικό αριθμό τεχνολογικών επενδύσεων διεθνών πολυεθνικών, οι οποίες μάλιστα διευρύνονται περαιτέρω. Το τοπικό οικοσύστημα καινοτομίας αναμένεται εξάλλου να ενισχυθεί ριζικά με τη δρομολογημένη πλέον δημιουργία του Τεχνολογικού Πάρκου 4ης γενιάς Thess INTEC, που φιλοδοξεί να αποτελέσει τη «Silicon Valley» της περιοχής. Οι εργαζόμενοι στο κέντρο αριστείας (DACC) της Deloitte, εντός της Τεχνόπολης Θεσσαλονίκης, έχουν ξεπεράσει τους 1.300 και

η εταιρεία έχει σε εξέλιξη επένδυση στο κτίριο των παλιών αποθηκών της ΠΑΕΓΑΕ στον ΟΛΘ, που έχει μισθώσει για δώδεκα χρόνια, η οποία θα ξεπεράσει τα 20 εκατ. ευρώ για νέους υπερσύγχρονους και «πράσινους» χώρους γραφείων. Επίσης, μια μικρή «πολιτεία» έχει δημιουργήσει στην περιοχή της Πυλαίας με το παγκόσμιο κέντρο Ψηφιακής Καινοτομίας (CDI) η Pfizer, η οποία έχει προαναγγείλει νέα αύξηση των εργαζομένων της στη Θεσσαλονίκη σε περισσότερους από 1.400 μέχρι το τέλος της φετινής χρονιάς, έναντι 1.200 στα τέλη του 2024. Στις αρχές του 2026 εκτιμάται ότι θα αρχίσει και η κατασκευή νέου κτιρίου, που θα αποτελέσει το πέμπτο κατά σειρά hub της εταιρείας στην εν λόγω έκταση. Οι εγκαταστάσεις της, μάλιστα, ήδη ξεπερνούν τα 9.000 τ.μ. Το νέο hub θα αποτελέσει Παγκόσμιο Κέντρο Μάθησης και Ανάπτυξης (Global Center of Learning and Development), το οποίο και θα αναλαμβάνει την εκπαίδευση των στελεχών του ομίλου από διάφορες χώρες και την ανέλιξή τους στη διοικητική πυραμίδα. Ο αμερικανικός ασφαλιστικός κολοσσός Chubb, που έχει ιδρύσει κέντρο ψηφιακών

ΘΕΣΣΑΛΟΝΊΚΗ, Η ΕΛΛΗΝΙΚΉ «SILICON VALLEY»

130

89η ΔΕΘ

λύσεων και πρακτικών στη Θεσσαλονίκη, έχει προαναγγείλει τον στόχο του να απασχολεί στη Θεσσαλονίκη 500 εργαζόμενους μέχρι το τέλος του έτους, ενώ η επίσης αμερικανική πολυεθνική Accenture έχει γνωστοποιήσει ότι μέχρι το τέλος του 2025 θα απασχολεί στη Θεσσαλονίκη περί τα 400 άτομα, έναντι 220 στα τέλη του 2024. Στο δε hub λογισμικού και ΙΤ της γερμανικής Deutsche Telecom, οι εργαζόμενοι ξεπερνούν πλέον τους 550. Παράλληλα, σε νέο παγκόσμιο κέντρο καινοτομίας και νανοτεχνολογίας εξελίσσεται από την πλευρά του το International Nanotechnology Hub Thessaloniki (INTH), που υποστηρίζεται από σημαντικούς φορείς και εταιρείες, όπως η Organic Electronic Technologies, με ηγετικό ρόλο στην παγκόσμια σκηνή, ενώ το Κέντρο Αριστείας COPE Nano και το ευρωπαϊκό πρόγραμμα Flex2Energy δημιουργούν το πρώτο στον κόσμο εργοστάσιο μαζικής παραγωγής φωτοβολταϊκών τρίτης γενιάς, ένα πρωτοποριακό giga-factory που αναπτύσσεται στην περιοχή Ταγαράδων Θέρμης. Σημειωτέον, επίσης, ότι τα τελευταία χρόνια έχουν ιδρυθεί στο Εθνικό Κέντρο Έρευνας και Τεχνολογικής Ανάπτυξης (ΕΚΕΤΑ) συνολικά 23 εταιρείες - τεχνοβλαστοί (spin-off), ενώ στο τέλος του 2025 θα εγκατασταθούν στην Τεχνόπολη Θεσσαλονίκης 100 με 150 ερευνητές του ΕΚΕΤΑ στον τομέα της Τεχνητής Νοημοσύνης. Αντίστοιχα, στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης (ΑΠΘ) έχουν ιδρυθεί 19 εταιρείες - τεχνοβλαστοί (spin-off), από τις οποίες ενεργές είναι οι 15. Παράλληλα, περισσότερες από 50 startups έχουν ιδρυθεί από αποφοίτους του ΑΠΘ, ενώ το πανεπιστήμιο έχει «τρέξει» περισσότερα από 1.170 βιομηχανικά έργα που ανατέθηκαν σε αυτό από τον ιδιωτικό τομέα. Ιδιαίτερη αναφορά, εξάλλου, πρέπει να γίνει στο Κέντρο Δεδομένων «Balkan Gate» της

εταιρείας Lancom, που άρχισε να λειτουργεί το 2022 στην περιοχή του Καλοχωρίου και έχει, χωρίς υπερβολή, αλλάξει τη στρατηγική τοποθέτηση της Βόρειας Ελλάδας και ειδικά της Θεσσαλονίκης στον παγκόσμιο χάρτη των τηλεπικοινωνιών και των data center υπηρεσιών. Και αυτό, διότι πρόκειται για το πρώτο και μεγαλύτερο carrier neutral και πιστοποιημένο TIERIII κέντρο δεδομένων στη Βόρεια Ελλάδα και το πρώτο κέντρο δεδομένων στα Βαλκάνια που θα μπορεί να υποστηρίξει υπηρεσίες ΑΙ έως τις αρχές του 2026. Μεταξύ άλλων δράσεων επέκτασης εντός και εκτός συνόρων της δραστηριότητάς της, η Lancom θα επενδύσει περί το 1,5 εκατ. ευρώ -όπως ανακοινώθηκε- στο Thess INTEC, στο οποίο θα δημιουργήσει έναν

“

Στις αρχές του 2026 εκτιμάται ότι θα αρχίσει η κατασκευή του πέμπτου hub της Pfizer στην περιοχή της Πυλαίας.

«καθρέπτη» του Balkan Gate προκειμένου να παρέχει τηλεπικοινωνιακή κάλυψη στους χρήστες του επιχειρηματικού πάρκου όλο το 24ωρο, επτά ημέρες την εβδομάδα. Έναν χρόνο μετά τη λειτουργία του Balkan Gate, επίσης, η Lancom προχώρησε στη δημιουργία του μοναδικού Security Operation Center (SOC) στη Βόρεια Ελλάδα, μέσα από τη CBS LAN. Το SOC της Lancom αποτελεί το μοναδικό 24ωρο κέντρο κυβερνοασφάλειας στην περιοχή, λειτουργεί με τη βοήθεια της IBM QRadar και βασίζεται σε τεχνητή νοημοσύνη για να εντοπίζει και να αντιμετωπίζει σε πραγματικό χρόνο απειλές που θα περνούσαν απαρατήρητες από τον ανθρώπινο παράγοντα

89η ΔΕΘ

131

ΡΕΠΟΡΤΑΖ ●

«ΕΝΣΑΡΚΩΣΗ»

Η

ΤΟΥ THESS INTEC

Στη γραμμή εκκίνησης η κατασκευή του πρώτου τεχνολογικού πάρκου 4ης γενιάς στην Ελλάδα, στην περιοχή της ανατολικής Θεσσαλονίκης Της Βάσως Βεγίρη vvegiri@naftemporiki.gr

Σ

τη γραμμή αφετηρίας βρίσκεται το εμβληματικό έργο της ανάπτυξης του επιχειρηματικού πάρκου 4ης γενιάς Thess INTEC στην ανατολική Θεσσαλονίκη, μετά την πρόσφατη Κοινή Υπουργική Απόφαση που περιλαμβάνει την πλήρη αδειοδότησή του (πολεοδομική, επιχειρηματική και περιβαλλοντική). Η διοίκηση του Thess INTEC δηλώνει έτοιμη να προχωρήσει άμεσα στην ανάθεση των εργολαβιών κατασκευής και σύμφωνα με τον πρόεδρο και διευθύνοντα σύμβουλο Νίκο Ευθυμιάδη, το μεγαλύτερο μέρος του project (της πρώτης φάσης) θα μπορέσει να υλοποιηθεί εντός των χρονοδιαγραμμάτων που ορίζει το Ταμείο Ανάκαμψης, από το οποίο έχει εξασφαλιστεί χρηματοδότηση 33 εκατ. ευρώ. Υπενθυμίζεται ότι ο υπουργός Ανάπτυξης, Τάκης Θεοδωρικάκος, ανακοί-

132

89η ΔΕΘ

νωσε πρόσφατα τη δέσμευση της κυβέρνησης ότι το έργο θα ολοκληρωθεί, ακόμη και στην περίπτωση που ξεφύγει από τα χρονικά όρια που προβλέπονται από το Ταμείο Ανάκαμψης, κάνοντας χρήση εθνικών πόρων. Η ολοκλήρωση της διαδικασίας ίδρυσης του Κέντρου, πάντοτε σύμφωνα με τον κ. Ευθυμιάδη, καθιστά δυνατή την έναρξη κατασκευής των υποδομών, στοιχείο απαραίτητο για την πρόοδο των συμφω-

“

Το οικονομικό αποτύπωμα που θα αφήσει το Thess INTEC στη Θεσσαλονίκη υπολογίζεται πέριξ των 18,6 δισ. ευρώ σε βάθος 25ετίας.

νιών επενδύσεων με ενδιαφερόμενα επιχειρηματικά κεφάλαια. Ισχυρό επενδυτικό ενδιαφέρον Πέραν, άλλωστε, του γνωστού επενδυτικού ενδιαφέροντος από το Ισραήλ για το Thess INTEC και συγκεκριμένα από το ισραηλινό fund JTLV σε συνεργασία με την Innovation Base Camp, η οποία εξειδικεύεται στην ανάπτυξη τεχνολογικών πάρκων, έχει εκδηλωθεί ενδιαφέρον από δύο developers ευρωπαϊκών τεχνολογικών πάρκων για συμμετοχή - επένδυση στο Thess INTEC με εγκαταστάσεις της τάξης των 20.000 τ.μ., καθώς επίσης και ενδιαφέρον από αμερικανική πολυεθνική αλυσίδα για το ξενοδοχείο που προβλέπεται να περιλαμβάνει το project. Το 25% της έκτασης (συνολικά 230.000 τ.μ.), δηλαδή περίπου 60.000 τ.μ., είναι

τασκευαστεί μεγάλο μέρος των νέων εγκαταστάσεων του διεθνώς καταξιωμένου Εθνικού Κέντρου Έρευνας και Τεχνολογικής Ανάπτυξης (ΕΚΕΤΑ), που «τρέχει» πρόγραμμα 34 εκατ. ευρώ υπό την ομπρέλα του Ταμείου Ανάκαμψης για την ενίσχυση και επέκταση των υποδομών του. Συγκεκριμένα, στην πρώτη φάση, εντός του Thess INTEC προβλέπεται να αναπτυχθούν από το ΕΚΕΤΑ 11.000 τ.μ. ερευνητικών υποδομών, με δυνατότητα επέκτασης για επιπλέον 5.000 τ.μ. Σύμφωνα με τον υπάρχοντα σχεδιασμό, το Thess INTEC θα αρθρώνεται σε τρεις βασικές ενότητες - ζώνες: η πρώτη ζώνη αφορά την ανάπτυξη του τεχνολογικού πάρκου, η δεύτερη την ανάπτυξη της χρήσης τουρισμού και αναψυχής και η τρίτη τους κοινόχρηστους χώρους και το πράσινο. Το project θα υλοποιηθεί σε έκταση 760 στρεμμάτων στην περιοχή της Περαίας, την οποία έχει παραχωρήσει η Αλεξάνδρεια Ζώνη Καινοτομίας (ΑΖΚ), με δικαίωμα χρήσης επιφάνειας διάρκειας 99 ετών και από το φθινόπωρο του 2024 έχουν αρχίσει χωματουργικές προπαρασκευαστικές εργασίες (επιχωματώσεις, κατεδαφίσεις παλαιών κτισμάτων κοκ.). Το οικονομικό αποτύπωμα που θα αφήσει το Thess O Νίκος INTEC στη Θεσσαλονίκη Ευθυμιάδης, υπολογίζεται, σύμφωνα με σχεπρόεδρος και διευτική μελέτη της Deloitte, πέριξ θύνων σύμβουλος των 18,6 δισ. ευρώ σε βάθος του Thess INTEC. 25ετίας (κατά τη διάρκεια της περιόδου κατασκευής και λειτουργίας), με τα έσοδα του Δημοσίου να ανέρχονται σε 4,1 δισ. ευρώ. Υπενθυμίζεται ότι στο Thess INTEC συμμετέχουν, μεταξύ άλλων, ο Σύνδεσμος Βιομηχανιών Ελλάδος (ΣΒΕ), ο Σύνδεσμος Εξαγωγέων (ΣΕΒΕ), το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης (ΑΠΘ), το Εθνικό Κέντρο Έρευνας και Τεχνολογικής Ανάπτυξης (ΕΚΕΤΑ) και η Αλεξάνδρεια Ζώνη Καινοτομίας, με αναλογία ιδιωτών - Δημοσίου 58%-42%. Εκτός από τα 33 εκατ. του Ταμείου Ανάκαμψης, το project έχει εξασφαλισμένα άλλα 20 εκατ. ευρώ από ιδιώτες.

ήδη μισθωμένο και, όπως εκτιμάται, στο πλαίσιο της πρώτης φάσης του έργου οι επενδύσεις θα ξεπεράσουν τα 150 εκατ. ευρώ. Όσον αφορά το ισραηλινό επενδυτικό ενδιαφέρον, οι προαναφερόμενοι φορείς έχουν υπογράψει από διετίας προσύμφωνο με την Εταιρεία Ανάπτυξης Επιχειρηματικού Πάρκου Thess INTEC A.E., το οποίο προβλέπει την απόκτηση, από την πλευρά τους, δικαιώματος για να κτίσουν έως 70.000 τ.μ. σε βάθος δεκαετίας αποκτώντας το δικαίωμα (option) για επιπλέον 40.000 τ.μ., από το σύνολο των 250.000 τ.μ. της κτισμένης έκτασης του Thess INTEC. Εφόσον ολοκληρωθεί το deal και μπουν οι σχετικές υπογραφές, μόνο οι Ισραηλινοί αναμένεται να επενδύσουν περισσότερα από 100 εκατ. ευρώ στο Thess INTEC. Περαιτέρω, το Thess INTEC έχει υπογράψει μνη-

μόνιο συνεργασίας με το Ινστιτούτο Τεχνολογίας της Καρλσρούης (υπό το άγρυπνο βλέμμα του Innovation Base Camp), με το deal να αφορά προηγμένες τεχνολογίες σε τομείς όπως Health Tech, Clima Tech, Kινητικότητα/Mobility, Τεχνολογίες Πληροφορικής και Τεχνητής Νοημοσύνης (Α.Ι.), Προηγμένα Υλικά και Βιώσιμες Μεθόδους Ανάπτυξης. Εντός του Thess INTEC, επίσης, πρόκειται να κα-

“

Ήδη έχουν εκδηλώσει ενδιαφέρον για συμμετοχή - επένδυση στο Thess INTEC μεγάλες εταιρείες από Ισραήλ, Ευρώπη και ΗΠΑ.

Το Thess InnoFood Hub της ΑΖΚ Πλώρη για τη δημιουργία ενός από τους σημαντικότερους πανελλαδικά κόμβους αγροτεχνολογίας, του Thess InnoFood Hub, βάζει από την πλευρά της η Αλεξάνδρεια Ζώνη Καινοτομίας (ΑΖΚ). Η διοίκησή της εκτιμά ότι η πρώτη Θερμοκοιτίδα Καινοτόμων Δραστηριοτήτων Αγροδιατροφής του Κέντρου Ψηφιακής Καινοτομίας για την Αγροδιατροφή (Thess InnoFood Hub) θα μπορέσει να λειτουργήσει εντός του 2025. Πιο αναλυτικά, μέχρι το φθινόπωρο θα είναι έτοιμα τα τεύχη δημοπράτησης για την πρώτη φάση του έργου, που αφορά έκταση 2.000 τ.μ., με εργαστήρια, θερμοκοιτίδες, πιλοτικές εγκαταστάσεις και RnD τμήματα που θα προσελκύσουν ιδιωτικές επενδύσεις για την κατασκευή των δικών τους ερευνητικών κέντρων στην ΑΖΚ (πάντοτε στον τομέα της αγροδιατροφής). Για την ευόδωση του εγχειρήματος, η ΑΖΚ διεκδικεί από την πολιτεία δικαιώματα επιφανείας για 99 χρόνια στη συγκεκριμένη έκταση, προκειμένου να μπορέσουν να προσελκυστούν ιδιώτες επενδυτές

89η ΔΕΘ

133

ΡΕΠΟΡΤΑΖ ●

eΥΡΩΠΑΪΚΟΣ

ΨΗΦΙΑΚΟΣ ΚΟΜΒΟΣ Η ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ Η πρόταση δημιουργίας Gigafactory Τεχνητής Νοημοσύνης, το σχέδιο για το «AI Factory Pharos 2», οι επενδύσεις σε data centers και οι κινήσεις των ελληνικών τηλεπικοινωνιακών ομίλων Της Τέτης Ηγουμενίδη tigoumenidi@naftemporiki.gr

E

να από τα πλέον φιλόδοξα επενδυτικά σχέδια στον τομέα των σύγχρονων τεχνολογιών και της συνδεσιμότητας σχεδιάζεται στη Βόρεια Ελλάδα και συγκεκριμένα τη Δυτική Μακεδονία, ενώ παράλληλα βρίσκονται σε εξέλιξη οι επενδύσεις των ΟΤΕ, Vodafone και Nova σε δίκτυα οπτικών ινών. Πρωταγωνιστής είναι η ΔΕΗ, η οποία έχει εκδηλώσει ενδιαφέρον για τη δημιουργία στη Δυτική Μακεδονία ενός εκ των πέντε Gigafactories Τεχνητής Νοημοσύνης που σχεδιάζονται στην Ευρώπη, στο πλαίσιο σχετικής πρωτοβουλίας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Τα Gigafactories Τεχνητής Νοημοσύνης αποτελούν γιγαντιαία κέντρα δεδομένων, σχεδιασμένα και βελτιστοποιημένα ειδικά για τις ανάγκες της Τεχνητής

134

89η ΔΕΘ

Νοημοσύνης. Βάσει εκτιμήσεων της Ε.Ε., πρόκειται για επένδυση της τάξεως των 3 με 5 δισ. ευρώ (για το καθένα από τα γιγαντιαία εργοστάσια Τεχνητής Νοημοσύνης), με την Κομισιόν να έχει ανακοινώσει ότι για το σύνολο των προς υλοποίηση Gigafactories θα κινητοποιηθούν συνολικά 20 δισ. ευρώ, τμήμα των 200 δισ. που θα επενδυθούν συνολικά για την Τεχνητή Νοημοσύνη, προκειμένου η Ευρώπη να αποκτήσει τις δικές της κρίσιμες υποδομές. Εκδήλωση ενδιαφέροντος για τη δημιουργία Gigafactories Τεχνητής Νοημοσύνης κατέθεσαν συνολικά 76 φορείς, από 16 κράτη και σε 60 διαφορετικές τοποθεσίες. Στους ενδιαφερόμενους περιλαμβάνονται μεγάλες ευρωπαϊκές εταιρείες από τις αγορές των κέντρων δεδομένων, των τηλεπικοινωνιών, της ενέργειας, καθώς

Υπό τον συντονισμό του υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης, με επικεφαλής τον υπουργό Δημήτρη Παπαστεργίου, η χώρα μας σχεδιάζει φιλόδοξα επενδυτικά σχέδια στον τομέα των σύγχρονων τεχνολογιών και της συνδεσιμότητας.

και επενδυτές. Βρισκόμαστε στο αρχικό στάδιο της διαδικασίας, κατά το οποίο η Ευρωπαϊκή Επιτροπή χαρτογραφεί το δυναμικό που υφίσταται εν όψει της επίσημης πρόσκλησης για την υποβολή των δεσμευτικών προτάσεων που έχει προγραμματιστεί για το τέλος του 2025.

“

Η ΔΕΗ έχει εκδηλώσει ενδιαφέρον για τη δημιουργία στη Δυτική Μακεδονία ενός εκ των πέντε Gigafactories Τεχνητής Νοημοσύνης που σχεδιάζονται στην Ευρώπη, στο πλαίσιο σχετικής πρωτοβουλίας της Κομισιόν.

89η ΔΕΘ

►

135

ΡΕΠΟΡΤΑΖ ●

►

ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΕΣ

Το μεγαλύτερο τμήμα των κεφαλαίων που θα διατεθούν για τα Gigafactories Τεχνητής Νοημοσύνης θα προέλθει από τον ιδιωτικό τομέα (τουλάχιστον το 65%) και η Ε.Ε. θα αρχίσει σύντομα συζητήσεις με όλους τους ενδιαφερόμενους για να προετοιμάσει τα επόμενα βήματα της εν λόγω πρωτοβουλίας. Η απόφαση της Ευρώπης να επενδύσει στις δικές της υποδομές Τεχνητής Νοημοσύνης (InvestAI) ανακοινώθηκε τον Φεβρουάριο του 2025, στη Σύνοδο Κορυφής για την Τεχνητή Νοημοσύνη στο Παρίσι, από την πρόεδρο της Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν. Ο μηχανισμός InvestAI, σύμφωνα με την Ε.Ε., θα ενισχύσει τις συμπράξεις δημόσιου και ιδιωτικού τομέα για να εγγυηθεί ένα ασφαλές επενδυτικό τοπίο και να καλλιεργήσει ένα ανταγωνιστικό και καινοτόμο οικοσύστημα Τεχνητής Νοημοσύνης εντός της Ευρώπης, ενώ ρόλο σε όλο αυτό θα διαδραματίσει η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων. Όσον αφορά την πρόταση της ΔΕΗ, στηρίζεται σε δύο βασικά πλεονεκτήματα που διαθέτει ο όμιλος. Έχει στην ιδιοκτησία της τις αναγκαίες εκτάσεις στη Δυτική Μακεδονία (πρώην λιγνιτικές περιοχές), καθώς και τη δυνατότητα και την τεχνογνωσία να εφοδιάσει αυτές τις υποδομές με την ενέργεια που είναι απαραίτητη. Πρόταση και για «Φάρος 2» Η εκδήλωση ενδιαφέροντος της ΔΕΗ για Gigafactories Τεχνητής Νοημοσύνης δεν είναι η μοναδική ελληνική πρωτοβουλία σχετική με την Τεχνητή Νοημοσύνη στη Βόρεια Ελλάδα. Υπό τον συντονισμό του υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης, με επικεφαλής τον υπουργό Δημήτρη Παπαστεργίου, η κοινοπραξία που υλοποιεί το εργοστάσιο Τεχνητής Νοημοσύνης υπό την ονομασία «Φάρος» (AI Factory Pharos) στο Τεχνολογικό Πολιτιστικό Πάρκο Λαυρίου (ΤΠΠΛ), σε συνεργασία και με το Πανεπιστήμιο Μακεδονίας, κατέθεσε (στο τέλος Ιουνίου) στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρόταση για τη δημιουργία του «Φάρος 2» στη Δυτική Μακεδονία. Πρόκειται για συνολική επένδυση της τάξεως των 43 εκατ. ευρώ, ουσιαστικά συνέχεια του AI Factory Pharos, και με στόχο η Ελλάδα να καταστεί στρατηγικός τεχνολογικός πυλώνας στη Νοτιοανατολική Ευρώπη, καθώς με τις υποδομές αυτές και τη δημιουργία ενός διασυνδεδεμένου και λειτουργικού οικοσυστήματος Τεχνητής Νοημοσύνης η χώρα δύναται να αποτελέσει κέντρο υπολογιστικής ισχύος και καινοτομίας. Το «Φάρος 2» περιλαμβάνει και την προμήθεια δεύτερου υπερυπολογιστή, ενώ περίπου το ήμισυ της χρηματοδότησης του έργου θα προέλθει από την Περιφέρεια Δυτικής Μακεδονίας (Πρόγραμμα «Δίκαιη Αναπτυξιακή Μετάβαση»). Η δυναμική παρουσία της Sparkle Αναφορικά με τις υπόλοιπες σχετικές πρωτοβουλίες, η Sparkle, διεθνής πάροχος υπηρεσιών στην Ιταλία και από τους κορυφαίους παγκοσμίως, ανακοίνωσε την έναρξη λειτουργίας νέου σημείου εξυπηρέτησης (Point of Presence - PoP) στη Θεσσαλονίκη, με στόχο

136

89η ΔΕΘ

Το κτίριο στο οποίο στεγάζεται η T-Digital, το τεχνολογικό hub της Deutsche Telekom στη Θεσσαλονίκη.

Το hub της Deutsche Telekom στη Θεσσαλονίκη Σε έναν υπερσύγχρονο χώρο εργασίας υψηλών προδιαγραφών έχει μετατραπεί πρώην τηλεπικοινωνιακό ακίνητο του ΟΤΕ στη Θεσσαλονίκη, προκειμένου να στεγάσει το τεχνολογικό hub του Ομίλου Telekom. Η ανακαίνιση πραγματοποιήθηκε από την OTE Estate, τη θυγατρική του Ομίλου ΟΤΕ που διαχειρίζεται χαρτοφυλάκιο 2.288 ακινήτων, και αφορούσε τριώροφο κτίριο 2.350 τ.μ. στην οδό Ολυμπιάδος 124, σε ένα σημείο με έντονο ιστορικό αποτύπωμα, δίπλα σε μνημεία όπως η Ροτόντα, το Ισλαχανέ και τα Βυζαντινά Τείχη. Το ακίνητο στεγάζει την T-Digital, το τεχνολογικό hub του Ομίλου Telekom (Deutsche Telekom) στην Ελλάδα. Η T-Digital λειτουργεί στη Θεσσαλονίκη από το 2022, απασχολώντας περισσότερους από 550 εργαζόμενους, κυρίως υψηλής εξειδίκευσης στους τομείς της τεχνολογίας και του λογισμικού. Πρόκειται για ένα από τα τέσσερα κέντρα ψηφιακής ανάπτυξης που διαθέτει η Telekom σε ευρωπαϊκό επίπεδο, ενισχύοντας το τεχνολογικό οικοσύστημα της περιοχής και δημιουργώντας προστιθέμενη αξία για την τοπική οικονομία και την απασχόληση.

να καλύψει την αυξανόμενη ζήτηση για διεθνή συνδεσιμότητα τόσο στην Ελλάδα όσο και στην ευρύτερη περιοχή των Βαλκανίων. Το νέο PoP, το οποίο φιλοξενείται σε ανεξάρτητο

“

Η κοινοπραξία που υλοποιεί το εργοστάσιο Τεχνητής Νοημοσύνης υπό την ονομασία «Φάρος», στο Λαύριο, έχει καταθέσει πρόταση στην Κομισιόν για τη δημιουργία και του «Φάρος 2» στη Δυτική Μακεδονία.

και αναπτυσσόμενο data center στη Βόρεια Ελλάδα, παρέχει υπηρεσίες Tier-1 IP Transit και διασυνδέσεων υψηλής χωρητικότητας σε εθνικούς και περιφερειακούς παρόχους δικτύου, ISPs, OTTs, επιχειρήσεις, δίκτυα διανομής περιεχομένου και παρόχους εφαρμογών. Οι υπηρεσίες προσφέρονται με υψηλή ασφάλεια, χαμηλό latency και δυνατότητα κλιμάκωσης της χωρητικότητας. Επιπλέον, οι πελάτες έχουν πρόσβαση σε ολοκληρωμένες λύσεις IP, συμπεριλαμβανομένης της προστασίας από επιθέσεις DDoS, που οχυρώνει τα δίκτυα από κυβερνοαπειλές, καθώς και της υπηρεσίας Virtual NAP, που επιτρέπει εικονική πρόσβαση σε κορυφαία

Internet Exchange Points (IXPs) χωρίς να απαιτείται η ανάπτυξη ιδιόκτητης υποδομής. Το νέο PoP συνδέεται με την υπάρχουσα υποδομή της Sparkle, η οποία σχηματίζει κόμβο επικοινωνίας συνδέοντας τη Θεσσαλονίκη με τη Βουλγαρία προς τον Βορρά, την Κωνσταντινούπολη προς την Ανατολή, τα Χανιά προς τον Νότο και την Αλβανία προς τη Δύση. Μέσω της διασύνδεσης με τα Χανιά, οι πελάτες αποκτούν επίσης πρόσβαση στο BlueMed, το υποβρύχιο καλωδιακό σύστημα υψηλής χωρητικότητας, που συνδέει την Ιταλία με τη Γαλλία, την Ελλάδα και άλλες χώρες της Μεσογείου, με επεκτάσεις που φτάνουν μέχρι τη Μέση Ανατολή και τη Βομβάη της Ινδίας. Σημειώνεται ότι η Sparkle (Global Operator που ανήκει εξ ολοκλήρου στον όμιλο TIM, τον μεγαλύτερο πάροχο τηλεπικοινωνιακών υπηρεσιών διασύνδεσης στην Ιταλία και μεταξύ των δέκα κορυφαίων παγκοσμίως), έπειτα και από την παραπάνω επένδυση, διαθέτει δύο PoPs στη Θεσσαλονίκη, οκτώ συνολικά ανεξάρτητα σημεία εξυπηρέτησης σε όλη την Ελλάδα, τέσσερα data centers σε Αθήνα και Χανιά, καθώς και ένα ευρύ χαρτοφυλάκιο υπηρεσιών Τεχνολογιών Πληροφορικής και Επικοινωνιών.

Πώς προχωρά το δίκτυο των οπτικών ινών από τους παρόχους Ο ΟΤΕ βρίσκεται στο 70% της

τηλεφωνίας, με την πληθυσμιακή

νοικοκυριά και επιχειρήσεις και με

υλοποίησης του επιχειρησιακού του

κάλυψη του 5G να ξεπερνά το 99%

στόχο την κάλυψη επιπλέον 85.000.

πλάνου σε δίκτυα FTTH (οπτική ίνα

και του 5G+ (5G Stand-Alone), του

μέχρι τα σπίτια και τις επιχειρήσεις)

μοναδικού εμπορικά διαθέσιμου στην

Το πλάνο της Nova

στη Βόρεια Ελλάδα, στο πλαίσιο του

Ελλάδα, να έχει ήδη ξεπεράσει το

Η Nova, βάσει του επενδυτικού της

συνολικού επενδυτικού του πλάνου

70%.

πλάνου, έχει καλύψει κατά 100% με

για το σύνολο της χώρας, προϋπολο-

FTTH νέα αστικά κέντρα στη Θεσσα-

Το Balkan Gate της Lancom Στον τομέα των σύγχρονων τεχνολογιών δραστηριοποιείται η Lancom, ελληνική εταιρεία με έδρα τη Θεσσαλονίκη. Εξειδικεύεται στην παροχή προηγμένων λύσεων cloud, data center και τηλεπικοινωνιών, εξυπηρετώντας επιχειρήσεις και οργανισμούς. Η Lancom έχει επενδύσει σε σύγχρονες υποδομές, όπως το Balkan Gate Thessaloniki, καθιστώντας τη Βόρεια Ελλάδα κόμβο τεχνολογίας και συνδεσιμότητας για την ευρύτερη περιοχή των Βαλκανίων και της Νοτιοανατολικής Ευρώπης. Στα μελλοντικά της σχέδια περιλαμβάνονται η επέκταση του Balkan Gate σε edge A.I. data center δυναμικότητας 4MW έως τον Δεκέμβριο του 2025, η ανάπτυξη χερσαίων οπτικών ινών για την απευθείας διασύνδεση του Balkan Gate με τον Προμαχώνα και τη Σόφια και η δημιουργία διεθνών σημείων παρουσίας (PoP) σε Κωνσταντινούπολη, Δουβλίνο, Λονδίνο, Ζυρίχη και Βουκουρέστι. Επίσης σχεδιάζει επένδυση 1,5 εκατ. ευρώ στο Thess INTEC για την εγκατάσταση micro data center και την παροχή όλου του φάσματος υπηρεσιών της Lancom στα μέλη του Τεχνολογικού Πάρκου και στο πλαίσιο αυτό στοχεύει στην ανάπτυξη τοπικής ομάδας περίπου 13 ατόμων που θα υποστηρίξει τις υπηρεσίες στο πάρκο (παροχή 24/7 υποστήριξης IT, disaster recovery, cloud backup μέσω ιδιωτικού δικτύου με Balkan Gate).

γισμού 3 δισ. ευρώ έως το 2027, που

Οι στόχοι της Vodafone

λονίκη και έχει σε εξέλιξη τη δημιουρ-

αφορά, κυρίως, την ανάπτυξη δικτύων

Η Vodafone Ελλάδας στη Θεσσα-

γία δικτύου οπτικών ινών στον Δήμο

νέας γενιάς (FTTH και 5G). Το δίκτυο

λονίκη έχει ολοκληρώσει ή έχει σε

Αμπελοκήπων - Μενεμένης.

COSMOTE Fiber είναι διαθέσιμο στην

εξέλιξη έργα ανάπτυξης δικτύου

Το δίκτυό της στην ευρύτερη περιοχή

πλειονότητα των νοικοκυριών και

FTTH στις περιοχές Άγιος Παύλος,

της Θεσσαλονίκης θα εξυπηρετεί

επιχειρήσεων στους νομούς Γρεβε-

Νεάπολη, Συκιές, κέντρο Θεσσαλο-

περίπου 115,2 χιλ. νοικοκυριά και

νών, Έβρου, Ημαθίας, Θεσσαλονί-

νίκης, Ελευθέριο, Περαία και Τούμπα,

επιχειρήσεις. Ταυτόχρονα, η Nova

κης, Καβάλας, Καστοριάς, Κοζάνης,

ενισχύοντας την ευρυζωνική κάλυψη

κατασκευάζει νέο δίκτυο οπτικών

Ξάνθης, Πέλλας, Πιερίας, Ροδόπης,

σε πυκνοκατοικημένες αστικές ζώνες.

ινών, από τη Λάρισα με τελικό

Σερρών και Φλώρινας, καθώς και σε

Αυτήν τη στιγμή η υπηρεσία παρέχε-

προορισμό τη Θεσσαλονίκη, μήκους

σημαντικό ποσοστό στους νομούς

ται σε περίπου 116.500 νοικοκυριά

170 χλμ., παράλληλα με την κεντρική

Δράμας, Κιλκίς και Χαλκιδικής.

και επιχειρήσεις, με στόχο, στο τέλος

εθνική οδό Αθηνών - Θεσσαλονίκης,

του επενδυτικού πλάνου της τηλε-

με σκοπό την προστασία του δικτύου

Οι επενδύσεις του ΟΤΕ

πικοινωνιακής εταιρείας, να καλύπτει

συνολικά (fiber resilience project),

Στο επενδυτικό πλάνο του Ομίλου

επιπλέον περίπου 93.500. Επιπρό-

αλλά και τη δυνατότητα επιπρόσθε-

ΟΤΕ συμπεριλαμβάνεται και το

σθετα, η θυγατρική της Vodafone, η

των οπτικών διασυνδέσεων εταιρικών

συγχρηματοδοτούμενο από το ΕΣΠΑ

Fiber2all, αναπτύσσει δίκτυο FTTH σε

πελατών.

έργο «Υποδομές Υπερυψηλής Ευρυ-

επιλεγμένες περιοχές της Κοζάνης.

Επίσης, στο πλαίσιο της υλοποίησης

ζωνικότητας Ultra-Fast Broadband»,

Παρέχεται υπηρεσία σε περίπου

του Σύζευξις II, αναμένεται να διασυν-

το οποίο φέρνει ταχύτητες 1 Gbps

13.000 νοικοκυριά, με στόχο την κά-

δέσει περίπου 500 φορείς εντός των

σε ημιαστικές και αγροτικές περιοχές

λυψη επιπλέον 20.000. Στην περιοχή

ορίων του νομού Θεσσαλονίκης, ενώ

της χώρας.

των Ιωαννίνων υλοποιούνται έργα

για τις ανάγκες εταιρικών πελατών,

Ο ΟΤΕ αναπτύσσει δίκτυο FTTH για το

FTTH που περιλαμβάνουν ανάπτυξη

από τη Λάρισα έως την Αλεξανδρού-

έργο «Ultra-Fast Broadband» στις πε-

δικτύου διανομής και σύνδεση με το-

πολη, έχει προχωρήσει σε οπτική δια-

ριφερειακές ενότητες Ροδόπης, Δρά-

πικές υποδομές, ενισχύοντας την ευ-

σύνδεση 420 εταιρικών πελάτων και

μας, Έβρου και Ξάνθης, με την πρώτη

ρυζωνική πρόσβαση στην Ήπειρο, με

τριών ΒΙΠΕ (Δράμας, Σερρών, Ξάνθης)

καμπίνα Fiber να έχει εγκατασταθεί

στόχο να καλυφθούν περίπου 80.000

κάνοντας χρήση του υφιστάμενου

πριν από ενάμιση χρόνο στη Δράμα.

νοικοκυριά. Στη Βέροια, στόχος είναι

κύριου δικτύου που αριθμεί περίπου

“

Πρόκειται για ένα σημαντικό έργο για

η κάλυψη 23.000 και στον Βόλο

4.000 χλμ. οπτικής ίνας

τη γεφύρωση του ψηφιακού χάσμα-

αναπτύσσονται δίκτυα FΤΤH που θα

τος μεταξύ αστικών και ημιαστικών

καλύψουν το παραλιακό μέτωπο της

περιοχών, το οποίο εντάσσεται στον

Nέας Ιωνίας, της Νεάπολης και της

συνολικό σχεδιασμό του υπουργείου

Ιωλκού, καλύπτοντας σήμερα 7.500

Ο διεθνής πάροχος τηλεπικοινωνιακών υπηρεσιών Sparkle επεκτείνει την παρουσία του στη Θεσσαλονίκη, ενώ η ελληνική εταιρεία Lancom σχεδιάζει επένδυση 1,5 εκατ. ευρώ στο Thess INTEC.

Ψηφιακής Διακυβέρνησης. Ο ΟΤΕ συνεχίζει να επενδύει και στην επέκταση του δικτύου κινητής

89η ΔΕΘ

137

ΡΕΠΟΡΤΑΖ ●

ΣΕ ΡΟΤΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΟ ΒΟΡΕΙΟ ΤΟΞΟ ΤΗΣ ΑΚΤΟΠΛΟΪΑΣ

Νέες σταθερές για τα λιμάνια Θεσσαλονίκης, Καβάλας και Αλεξανδρούπολης, η αναζωογόνηση εποχικών γραμμών, η ώθηση από τον οδικό τουρισμό των Βαλκανίων και τα σημαντικά έργα υποδομής που προοιωνίζονται καλύτερες παροχές και μεγαλύτερη ανθεκτικότητα των δικτύων Του Γιώργου Φωκιανού gfokianos@naftemporiki.gr

Σ

το επίκεντρο του δημόσιου διαλόγου για τη νησιωτικότητα βρίσκεται ξανά η ακτοπλοΐα της Βόρειας Ελλάδας, με τρία βασικά λιμάνια -Θεσσαλονίκη, Καβάλα, Αλεξανδρούπολη- να λειτουργούν ως «πύλες» προς το Αιγαίο και να τροφοδοτούν τουριστικές και εμπορικές ροές. Παρά τις αναταράξεις της διεθνούς συγκυρίας, τα στοιχεία δείχνουν ότι η επιβατική κίνηση στα ελληνικά λιμάνια ακολουθεί ανοδική τροχιά, ενώ στη Βόρεια Ελλάδα διαμορφώνονται νέες σταθερές: αναζωογόνηση εποχικών γραμμών, ώθηση από τον οδικό τουρισμό των Βαλκανίων, αλλά και σημαντικά έργα υποδομής που προοιωνίζονται καλύτερες παροχές και μεγαλύτερη ανθεκτικότητα των δικτύων. Σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ, το γ’ τρίμηνο του 2024 η συνολική επιβατική κίνηση στα ελληνικά λιμάνια αυξήθηκε κατά 5,6% σε ετήσια βάση, καταγράφοντας συνέχιση της μεταπανδημικής ανάκαμψης και επιβεβαιώνοντας τη σημασία της ακτοπλοΐας για την περιφερειακή συνοχή και τον τουρισμό. Θεσσαλονίκη: Δυναμική επιστροφή Η Θεσσαλονίκη ενισχύει σταθερά το αποτύπωμά της ως επιβατικό λιμάνι. Παρότι η κρουαζιέρα πρωταγωνιστεί -με 81 αφίξεις και 125.000 επιβάτες το 2024, διπλάσιο επιβατικό ισοζύγιο σε σχέση με το 2023-, η πόλη επανακτά ρόλο και στην ακτοπλοΐα, αξιοποιώντας το βάθος της ενδοχώρας (Βαλκάνια, Κεντρική Ευρώπη) και τη σιδηροδρομική/οδική συνδεσιμότητα. Χαρακτηριστική είναι η εποχική γραμμή της Βόρειας Ελλάδας προς τις Βόρειες Σποράδες (Σκιάθος-Σκόπελος-Αλόννησος), η οποία καταγράφει αυξημένο

138

89η ΔΕΘ

ενδιαφέρον και ζήτηση. Τοπικοί φορείς ζητούν να γίνει μόνιμη, καθώς εκτιμούν ότι παρατείνει την περίοδο, φέρνει ταξιδιώτες από Βόρεια Ελλάδα και Βαλκάνια και ενισχύει ουσιαστικά τη δυναμική προορισμών που εξαρτώνται από εποχικές ροές. Η γραμμή αυτή, όταν λειτουργεί με σταθερότητα και επαρκή συχνότητα, μεταβάλλει τη «γεωγραφία» της ζήτησης: οι Σποράδες παύουν να είναι μόνο συνέχεια του Βόλου ή του Μαντουδίου και γίνονται εύκολος προορισμός για τους επισκέπτες από Σερβία, Βόρεια Μακεδονία, Βουλγαρία ή Ρουμανία μέσω Εγνατίας. Η ακτοπλοϊκή σύνδεση Θεσσαλονίκης-Σποράδων χρηματοδοτείται με 3,41 εκατ. ευρώ από το υπουργείο Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής, σε συνεργασία με τις Περιφέρειες Κεντρικής Μακεδονίας και Θεσσαλίας, ενώ το 2023 η γραμμή μετέφερε πάνω από 60.000 επιβάτες, αναδεικνύοντας τη σημασία της για τη διασύνδεση των νησιών με τη Βόρεια Ελλάδα. Παράλληλα, η εγκεκριμένη αναβάθμιση του Master Plan του ΟΛΘ (επέκταση προβλητών, βελτιώσεις υποδομών) δημιουργεί ένα πιο φιλόξενο πλαίσιο για τον επιβάτη - άρα και για τους πλοιοκτήτες που εξετάζουν νέες γραμμές. Η έγκριση μέσω Προεδρικού Διατάγματος ανοίγει τον δρόμο για επενδύσεις (περίπου 180 εκατ.

“

Με στοχευμένες παρεμβάσεις και κίνητρα, η Βόρεια Ελλάδα έχει όλες τις προϋποθέσεις να γίνει πρότυπο για την ακτοπλοΐα.

ευρώ), με κυρίαρχο έργο την επέκταση της Προβλήτας 6, που, παρότι στοχεύει κυρίως στη διακίνηση φορτίων, λειτουργεί πολλαπλασιαστικά για όλο το λιμάνι. Καβάλα: Σταυροδρόμι Η Καβάλα παραμένει ο πιο πολυσχιδής «κόμβος» της Βόρειας Ελλάδας προς το νησιωτικό σύμπλεγμα του βορειοανατολικού Αιγαίου. Από εδώ εξυπηρετούνται η Λήμνος, αλλά και μεγάλα νησιά όπως η Λέσβος, η Χίος, η Σάμος και η Ικαρία. Σύμφωνα με φορείς της αγοράς, η σταθερότητα του δικτύου είναι κρίσιμη, καθώς η δυνατότητα εναλλακτικών προσεγγίσεων (π.χ. από/ προς Θεσσαλονίκη ή Λαύριο) προσφέρει ευελιξία στις εταιρείες και καλύτερη εξυπηρέτηση στους κατοίκους της Βορείου Ελλάδας. Μάλιστα, το μέλλον προδιαγράφεται ευοίωνο χάρη στην παραχώρηση του πολυλειτουργικού τερματικού «Φίλιππος Β’» για 40 έτη, εξέλιξη που δίνει ορίζοντα επενδύσεων και βελτιώσεων και στον επιβατικό βραχίονα (χώροι, προσβασιμότητα, διαχείριση κίνησης). Αν και οι εξελίξεις αφορούν πρωτίστως την εμπορική δραστηριότητα, οι συνέργειες σε υποδομές -από χώρους στάθμευσης μέχρι καλύτερους οδικούς συνδέσμους- ωφελούν συνολικά το λιμάνι, άρα και την ακτοπλοΐα. Αλεξανδρούπολη - Σαμοθράκη Η ακτοπλοϊκή σύνδεση Αλεξανδρούπολης - Σαμοθράκης είναι γραμμή στρατηγικής σημασίας, τόσο σε κοινωνικό επίπεδο όσο και σε τουριστικό. Κατά τη διάρκεια της λεγόμενης full-season καταγράφονται καθημερινά δρομολόγια, με τη σταθερότητα στο πρόγραμμα, την ποιότητα εξυπηρέτησης και τις βελτιώσεις στις υποδομές να

Το «βόρειο τόξο» της ακτοπλοΐας εξελίσσεται σε ένα «έξυπνο» πλέγμα συνδέσεων που εξυπηρετούν κατοίκους και ροές τουρισμού.

τηση τον χειμώνα, με προσαρμοσμένη συχνότητα. Εδώ η προτεραιότητα είναι η αξιοπιστία και η ανθεκτικότητα του στόλου, καθώς κάθε διακοπή δημιουργεί άμεσα κοινωνικά και οικονομικά προβλήματα.

παραμένουν «κλειδιά» για ένα νησί που ζει και αναπνέει από την αξιοπιστία της πρόσβασης με την ενδοχώρα. Ταυτόχρονα, προχωρά έργο αναβάθμισης του λιμένα Αλεξανδρούπολης (αποκατάσταση βυθισμάτων, βελτιώσεις συνδεσιμότητας), που αναμένεται να δημιουργήσει καλύτερες συνθήκες και για την επιβατική κίνηση, ιδίως σε ό,τι αφορά την ασφάλεια και την ταχύτητα εξυπηρέτησης. Σε επίπεδο ευρύτερης δυναμικής, η περιοχή ωφελείται από επενδύσεις και αναβαθμίσεις (ενεργειακά έργα, υποδομές), που αναμένεται να αυξήσουν την κίνηση και να βελτιώσουν τις παρεχόμενες υπηρεσίες. Αύξηση της ζήτησης Σημειώνεται ότι, σε εθνικό επίπεδο, οι ροές επιβατών στα λιμάνια συνεχίζουν να ανακάμπτουν. Το α’ τρίμηνο του 2024, η συνολική επιβατική κίνηση αυξήθηκε κατά 11,4% έναντι του 2023, ενώ στην «καρδιά» της θερινής περιόδου του 2024 κατέγραψε αύξηση 5,6%. Αυτές οι θετικές ενδείξεις τροφοδοτούν τις εταιρείες με αυτοπεποίθηση να δοκιμάσουν ή να επεκτείνουν γραμμές στη Βόρεια Ελλάδα, όπου η ζήτηση είναι περισσότερο «οδική» και οικογενειακή, με υψηλή συμμετοχή Βαλκάνιων επισκεπτών που προτιμούν να επιβιβαστούν στη Θεσσαλονίκη ή την Καβάλα αντί της πολύωρης καθόδου στην Αττική. Στο Βόρειο Αιγαίο, η ζήτηση παραμένει ανθεκτική, καθώς τα νησιά έχουν μόνιμους πληθυσμούς και ενεργές οικονομίες όλο τον χρόνο. Τα δρομολόγια εντός του συμπλέγματος (π.χ. Λέσβος-Χίος-Σάμος- Ικαρία) διατηρούν υψηλές συχνότητες σε εβδομαδιαία βάση, ενώ οι συνδέσεις με Θεσσαλονίκη και Καβάλα προσφέρουν κρίσιμες «αναπνοές» σε τουριστικές περιόδους και αργί-

ες. Μάλιστα, τον Αύγουστο οι πληρότητες στα πλοία που αναχώρησαν από το λιμάνι της Θεσσαλονίκης προς τα νησιά του Βορειοανατολικού Αιγαίου και τις Σποράδες ανήλθαν στο 100%, σύμφωνα με ναυτικούς πράκτορες. Η ζήτηση διαμορφώθηκε σημαντικά αυξημένη σε σχέση με τον Ιούλιο, όταν οι πληρότητες κυμαίνονταν από 80% έως 90%. Το δίκτυο και τα κενά Σύμφωνα με στελέχη της αγοράς και με φόντο τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία, οι βασικές και πιο υποσχόμενες συνδέσεις είναι αυτές της Θεσσαλονίκης με τις Βόρειες Σποράδες, μια εποχική γραμμή, η οποία λειτουργεί ως «γέφυρα», και η μονιμοποίηση θα μπορούσε να ενισχύσει σταθερά την οικονομία των νησιών. Η γραμμή Καβάλα - Λήμνος αλλά και οι διασυνδέσεις με το Βόρειο Αιγαίο χαρακτηρίζονται ως «κομβικές» για τις μεταφορές φορτίου/επιβατών προς Λέσβο, Χίο, Σάμο και Ικαρία. Βάσει των τοπικών φορέων, η πρόκληση είναι η διατήρηση επαρκούς συχνότητας κατά τη χειμερινή περίοδο, ώστε να μη «σπάει» η ζήτηση. Αντίστοιχα αιτήματα καταγράφονται και για τη γραμμή Αλεξανδρούπολη - Σαμοθράκη: Καθημερινά δρομολόγια την καλοκαιρινή περίοδο, σταθερή εξυπηρέ-

“

Στο 100% ανήλθαν τον Αύγουστο οι πληρότητες στα πλοία από Θεσσαλονίκη προς Βορειοανατολικό Αιγαίο και Σποράδες.

Τρεις άξονες Η ακτοπλοΐα «πλέει» ανάμεσα σε λεπτά ισοζύγια κόστους -καυσίμων, μισθοδοσίας, συντήρησης- και προσπαθεί να ισορροπήσει ανάμεσα στην προσιτή τιμολόγηση και την οικονομική βιωσιμότητα των γραμμών. Στο πρώτο μισό του 2025 καταγράφηκαν κινήσεις αναπροσαρμογής των ναύλων εν μέσω επιβράδυνσης ζήτησης στην αρχή της σεζόν, τάση που όμως διαφοροποιείται ανά γραμμή και περιοχή. Η Βόρεια Ελλάδα, λόγω της ισχυρής ζήτησης από τον οδικό τουρισμό και της μικρότερης εποχικής εξάρτησης σε ορισμένα νησιά (Βόρειο Αιγαίο), έχει καλύτερα περιθώρια, εφόσον η συχνότητα και η αξιοπιστία παραμένουν σε υψηλά επίπεδα. Σε αυτό το πλαίσιο, το μέλλον του κλάδου και η περαιτέρω ανάπτυξή του στη Βόρεια Ελλάδα, εξαρτάται από τρεις άξονες: Μονιμοποίηση/σταθεροποίηση εποχικών γραμμών, καλύτερη διασύνδεση μεταξύ των νησιών στο Βόρειο Αιγαίο, βελτίωση των υποδομών. Επιπρόσθετα, οι ακτοπλοϊκές εταιρείες εξετάζουν την ανανέωση του υφιστάμενου στόλου, αλλά και βελτιώσεις των παρεχόμενων υπηρεσιών, με τη Βόρεια Ελλάδα -σύμφωνα με στελέχη του κλάδου- να αποτελεί ένα ιδανικό «πεδίο δοκιμών» για τέτοιες επενδύσεις. Και αυτό γιατί συνδυάζει μικρομεσαίες αποστάσεις, διαφοροποιημένη ζήτηση (τουρίστες/μόνιμοι κάτοικοι) και λιμάνια που αναμένεται να αναβαθμιστούν. Η εκρηκτική άνοδος της κρουαζιέρας στη Θεσσαλονίκη έχει ακόμη μία θετική «παρενέργεια» στην πόλη και αυτή εντοπίζεται στην ακτοπλοΐα: περισσότεροι επισκέπτες γνωρίζουν την πόλη ως θαλάσσια πύλη και αναζητούν τρόπους να επιστρέψουν μεμονωμένα, συνδυάζοντας το λεγόμενο city break με κάποια επίσκεψη σε ελληνικό νησί. Κάπως έτσι, τα 125.000 άτομα που αποβιβάστηκαν πέρυσι στη Θεσσαλονίκη χαρακτηρίστηκαν ως μια ισχυρή βάση δυνητικών επιβατών για τις Σποράδες και το Βόρειο Αιγαίο. Το «βόρειο τόξο» της ακτοπλοΐας εξελίσσεται σε ένα «έξυπνο» πλέγμα συνδέσεων που εξυπηρετούν τόσο τις ανάγκες κατοίκων όσο και τις ροές τουρισμού. Ως εκ τούτου η άνοδος της επιβατικής κίνησης στα ελληνικά λιμάνια, η ζήτηση από την ευρύτερη βαλκανική αγορά και οι τρέχουσες/επερχόμενες επενδύσεις υποδομών δημιουργούν ένα παράθυρο ευκαιρίας ώστε να μονιμοποιηθούν οι εποχικές γραμμές, να βελτιωθεί η διασύνδεση του Βόρειου Αιγαίου και να αναβαθμιστεί ευρύτερα η επιβατική εμπειρία. Σύμφωνα, μάλιστα, με θεσμικούς φορείς και στελέχη της αγοράς, με στοχευμένες παρεμβάσεις και παροχή κινήτρων, η Βόρεια Ελλάδα έχει όλες τις προϋποθέσεις να γίνει πρότυπο για την ελληνική ακτοπλοΐα

89η ΔΕΘ

139

ΡΕΠΟΡΤΑΖ ●

ΑΛΛΆΖΕΙ «ΠΊΣΤΑ» Ο ΟΡΕΙΝΌΣ ΤΟΥΡΙΣΜΌΣ Οι επενδύσεις ύψους 50 εκατ. ευρώ που αναμένεται να γίνουν στα χιονοδρομικά κέντρα της Βασιλίτσας, του Σελίου, στα 3-5 Πηγάδια και στο Ανήλιο θα δημιουργήσουν νέο τουριστικό πόλο έλξης 12μηνης βάσης Της Βάσως Βεγίρη vvegiri@naftemporiki.gr

Α

λλάζει «πίστα» ο ορεινός τουρισμός στη Βόρεια Ελλάδα, χάρη σε ιδιωτική επένδυση 20 εκατ. ευρώ στο Εθνικό Χιονοδρομικό Κέντρο της Βασιλίτσας στα Γρεβενά, αλλά και στα 30 εκατ. ευρώ που οδεύουν από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας στα Χιονοδρομικά Κέντρα Σέλι και 3-5 Πηγάδια στην Ημαθία και Ανήλιο στο Μέτσοβο. Όσον αφορά το Εθνικό Χιονοδρομικό Κέντρο της Βασιλίτσας (EXKB), προτιμητέος επενδυτής στον διαγωνισμό του Υπερταμείου για την αξιοποίησή του με σύμβαση παραχώρησης για 40 χρόνια αναδείχθηκε στα τέλη Απριλίου η εταιρεία UCERT Μονοπρόσωπη ΙΚΕ, μέλος του D group, έναντι ετήσιας μεταβλητής αμοιβής που αναμένεται να ξεπεράσει τα 7 εκατ. ευρώ σε βάθος 40 ετών. Ο προτιμητέος επενδυτής αναλαμβάνει για 40 έτη το δικαίωμα χρήσης, λειτουργίας, διαχείρισης και εκμετάλλευσης του ΕΧΚΒ, με στόχο να αναδειχθεί σε ελκυστικό πόλο ορεινού τουρισμού, ενθαρρύνοντας την ήπια τουριστική ανάπτυξη καθ’ όλη τη διάρκεια του χρόνου. Η αναβάθμιση και ανάπτυξη του ΕΧΚΒ, σύμφωνα με τη διοίκηση της UCERT, θα ενισχύσει σημαντικά τη δυναμική για περιφερειακή ανάπτυξη της Δυτικής Μακεδονίας και της Ηπείρου και θα αποτελέσει μοχλό για την ανάπτυξη του ορεινού τουρισμού καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους, ενώ «η δυνατότητα λειτουργίας του κέντρου ως πόλου έλξης επισκεπτών καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους θα επιτρέψει την ανάπτυξη επιπλέον δραστηριοτήτων όπως η πεζοπορία, η ποδηλασία βουνού, ο πολιτιστικός και γαστρονομικός τουρισμός, εμπλουτίζοντας το τουριστικό προϊόν της περιοχής, στηρίζοντας έτσι και τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις της περιφέρειας». Το business plan στη Βασιλίτσα Αναλυτικότερα, το business plan της UCERT για τη Βασιλίτσα περιλαμβάνει συνολικό lifting, επισκευή και συντήρηση του μηχανολογικού εξοπλισμού, ανακατασκευή των Chalets για πρόχειρο φαγητό και καφέ, λειτουργία εστιατορίου και χώρων ψυχαγωγίας, κατασκευή πολυτελών οικίσκων, κατάστημα ενοικίασης χιονοδρομικού εξοπλισμού, αθλητικές εγκαταστάσεις, με πισίνες και spa, χάραξη

140

89η ΔΕΘ

μονοπατιών για δασικούς περιπάτους κ.ά. Η συνολική επένδυση του Ομίλου D group προβλέπεται να ξεπεράσει τα 20 εκατ. ευρώ. Το χιονοδρομικό κέντρο της Βασιλίτσας εκτείνεται σε μια έκταση 6.000 στρεμμάτων, σε μια από τις πιο χαρισματικές «γωνιές» της Πίνδου, σε απόσταση 42 χλμ. από τα Γρεβενά και κοντά στον παραδοσιακό οικισμό της Σμίξης. Οι 12 πίστες του χιονοδρομικού κέντρου έχουν συνολικό μήκος 7.500 μέτρα και περιλαμβάνουν τη μεγαλύτερη πίστα αρχαρίων, καθώς και πίστες για όλους τους βαθμούς δυσκολίας. Στόχος του ιδρυτή του Ομίλου D group, δρ. Δημήτριου Δερπάνη, ο οποίος κατάγεται από την Αβδέλλα Γρεβενών, είναι «η δημιουργία του πλέον σύγχρονου ελληνικού Χιονοδρομικού Κέντρου και ενός από τα μεγαλύτερα της Ελλάδας και των Βαλκανίων, το οποίο θα αποτελέσει πόλο έλξης όχι μόνο για τους λάτρεις του χειμερινού τουρισμού της Δυτικής Μακεδονίας, αλλά και πολλών ξένων τουριστών, αφού οι τελευταίας τεχνολογίας εγκαταστάσεις, υποδομές και μηχανολογικός εξοπλισμός θα λειτουργούνται από έμπειρα και εξειδικευμένα στελέχη, που αγαπούν το βουνό και τις δραστηριότητες γύρω από αυτό». Τεχνητή χιόνωση στο Σέλι Όσον αφορά το Χιονοδρομικό Κέντρο Σελίου, η Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΜΠΕ) περιλαμβάνει σημαντικές επενδύσεις και έργα εκσυγχρονισμού όσον αφορά τόσο τη χιονοδρομική δραστηριότητα, όπως η εγκατάσταση ολοκληρωμένου συστήματος τεχνητής χιόνωσης με όλες τις απαραίτητες υποστηρικτικές υποδομές και δύο νέων αναβατήρων αρχαρίων, όσο και παρεμβάσεις για την υλοποίηση καλοκαιρινών δραστηριοτήτων, όπως πεζοπορία, ορεινή ποδηλασία, περιβαλλοντικά μονοπάτια, πολιτιστικές και αθλητικές εκδηλώσεις και μεταξύ άλλων και την ολοκλήρωση του υφιστάμενου κτιρίου πολλαπλών χρήσεων του ΕΟΤ, με βάση την οικοδομική άδεια του 1998.

Νέες υποδομές στα 3-5 Πηγάδια Αντίστοιχα στο Χιονοδρομικό Κέντρο στα 3-5 Πηγάδια, που μαζί με το Σέλι και το Ανήλιο έχουν ενταχθεί στις χρηματοδοτήσεις του Ταμείου Ανάκαμψης με περίπου 10 εκατ. ευρώ έκαστο, δρομολογείται μια πλειάδα δράσεων όπως καλοκαιρινή πίστα έλκηθρων, ταινιοδιάδρομος με σκέπαστρο, μονάδα παραγωγής χιονιού και σύστημα τεχνητής χιονόπτωσης, αναβάθμιση του υφιστάμενου ξενοδοχείου στην κατηγορία των τεσσάρων αστέρων από δύο αστέρια σήμερα κ.ά. Αναβάθμιση υπηρεσιών στο Ανήλιο Στο Ανήλιο Μετσόβου, τέλος, προβλέπεται η προμήθεια και εγκατάσταση νέου μηχανολογικού εξοπλισμού στο Χιονοδρομικό Κέντρο για την εξασφάλιση της βέλτιστης λειτουργίας της μονάδας, την επιμήκυνση της περιόδου λειτουργίας, καθώς και την παροχή ποιοτικών υπηρεσιών ψυχαγωγίας και αναψυχής, όπως νέος και σύγχρονος εναέριος αναβατήρας με εξαθέσιες αποσυμπλεκόμενες καρέκλες από την είσοδο του Χιονοδρομικού Κέντρου μέχρι την υψηλότερη κορυφή του βουνού. Ο εν λόγω αναβατήρας θα μπορεί να λειτουργεί δώδεκα μήνες τον χρόνο για διάφορες δράσεις εκτός της χιονοδρομίας, όπως αγώνες ποδηλάτων, ορεινή περιήγηση, ορεινοί αγώνες τρεξίματος, περιηγήσεις στον ορεινό όγκο κ.ο.κ. Μεταξύ άλλων, προβλέπεται, ακόμη, η εγκατάσταση νέου και σύγχρονου συρόμενου μονοθέσιου αναβατήρα, ενώ επίσης θα δημιουργηθούν νέες πίστες για τους σκιέρ και για αθλητές χιονοδρομίας. Ορειβασία Πέραν, δε, των Χιονοδρομικών Κέντρων, ο μεγάλος ορεινός πλούτος της Βόρειας Ελλάδας καθιστά την περιοχή ελκυστικό προορισμό για τους λάτρεις των ορεινών αθλοπαιδιών. Χαρακτηριστικό παράδειγμα ο Όλυμπος, που αποτελεί έναν από τους πιο δημοφιλείς προορισμούς ορεινού τουρισμού της χώρας και διαθέτει ένα εκτεταμένο δίκτυο από διαδρομές και μονοπάτια για hiking και trekking, το συνολικό μήκος των οποίων υπερβαίνει τα 160 χλμ. Παράλληλα, υπάρχουν πέντε διαδρομές για τρέξιμο διαφορετικών αποστάσεων (από 22 έως 100 χλμ.), συμπεριλαμβανομένου του κλασικού Μαραθωνίου του Ολύμπου, αλλά και ενδιαφέρουσες ποδηλατικές διαδρομές και μια σειρά διαδρομών για αρχάριους ορειβάτες, όπως η διαδρομή από το Λιτόχωρο προς τα Πριόνια στους πρόποδες του βουνού ή προς τον Σταυρό ή προς το Άνω Πηγάδι. Ο Εθνικός Δρυμός Ολύμπου διαθέτει, επίσης, συνολικά οκτώ καταφύγια που εξυπηρετούν τις ανάγκες των επισκεπτών, περιπατητών, πεζοπόρων, αναρριχητών και ορειβατών. Επίσης, σε καίρια σημεία των κυρίων διαδρομών προς την κορυφή του Ολύμπου υπάρχουν άλλα έξι καταφύγια ανάγκης.

Η επένδυση στη Βασιλίτσα θα ενισχύσει σημαντικά τη δυναμική για περιφερειακή ανάπτυξη της Δυτικής Μακεδονίας και της Ηπείρου.

89η ΔΕΘ

141

ΡΕΠΟΡΤΑΖ ●

«ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΠΡΟΠΥΡΓΙΟ» ΤΩΝ ΕΞΑΓΩΓΩΝ Η δυνατότητα πρόσβασης σε επτά αγορές μέσα σε 26 ώρες αναδεικνύει τη Β. Ελλάδα ως τον σημαντικότερο πυλώνα ανάπτυξης της ελληνικής οικονομίας, όπως περιγράφεται στη σχετική έρευνα του Συνδέσμου Εξαγωγέων και της Grant Thornton Της Βάσως Βεγίρη vvegiri@naftemporiki.gr

142

89η ΔΕΘ

Ο

στρατηγικός ρόλος της Βόρειας Ελλάδας στις εξαγωγές της χώρας αναδεικνύεται από την «Έρευνα Ελληνικών Εξαγωγών 2025 ΣΕΒΕ: Ευκαιρίες & Τάσεις» του Συνδέσμου Εξαγωγέων (ΣΕΒΕ) και της Grant Thornton. Χαρακτηριστικό είναι το γεγονός ότι η Βόρεια Ελλάδα χαρακτηρίζεται ως «στρατηγικό προπύργιο» της ελληνικής οικονομίας, με εξαγωγές 8 δισ. ευρώ και προνομιακή γεωγραφική θέση που της επιτρέπει την πρόσβαση σε επτά αγορές μέσα σε 26 ώρες. Όσον αφορά τη Βόρεια Ελλάδα, «κινητήριο μοχλό» αποτελεί η Κεντρική Μακεδονία, διότι «μονοπωλεί» σχεδόν το προαναφερόμενο ποσό των 8 δισ. ευρώ εξαγωγών, καθώς η Δυτική Μακεδονία και τα Γρεβενά καταγράφουν εξαγωγές μόλις 365 εκατ. ευρώ και 13 εκατ. ευρώ αντίστοιχα, αποκαλύπτοντας τις μεγάλες ανισότητες στην περιφερειακή ανάπτυξη. Στην Ανατολική Μακεδονία και Θράκη, οι εξαγωγές επικεντρώνονται σε λίγες μεγάλες επιχειρήσεις, γεγονός που όπως επισημαίνεται στην έρευνα υποδεικνύει την ανάγκη για μεγαλύτερη διαφοροποίηση και ενίσχυση των μικρότερων παραγωγικών μονάδων. Εξετάζοντας, δε, τη μεγάλη, πανελλαδική εικόνα, καταρχάς επισημαίνεται η θεαματική πορεία των εξαγωγών από το 2009 έως το 2024, από 18 δισ. ευρώ σε πάνω από 50 δισ. (2009-2019 διπλασιασμός από 18 δισ. σε 34 δισ., 2009-2023 τριπλασιασμός από 18 δισ. σε 52 δισ.), γεγονός που συμβάλλει άμεσα στο ΑΕΠ της χώρας, με κάθε μονάδα αύξησης στις εξαγωγές να αντιστοιχεί σε 0,25 μονάδας αύξηση του ΑΕΠ. Υπογραμμίζεται, μάλιστα, ότι εάν η Ελλάδα είχε εξαγωγική επίδοση ίση με τον μέσο όρο της Ε.Ε. ήδη από το 2009, το ΑΕΠ θα ήταν σήμερα υψηλότερο κατά 12 δισ. ευρώ, αποτρέποντας τα σκληρά δημοσιονομικά μέτρα του παρελθόντος (μνημόνια). Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται, επίσης, στο εμπορικό έλλειμμα της χώρας, που έφτασε τα 34,9 δισ. το 2024, αλλά

ΠΡΟΟΡΙΣΜΟΙ ΕΞΑΓΩΓΩΝ ΒΟΡΕΙΑΣ & ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ* ΕΛΛΑΔΑΣ

ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΤΑΣΕΙΣ ΕΞΑΓΩΓΩΝ ΒΟΡΕΙΑΣ & ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ* ΕΛΛΑΔΑΣ

►

89η ΔΕΘ

143

ΡΕΠΟΡΤΑΖ ●

ΕΞΑΓΩΓΕΣ

ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΕΞΑΓΩΓΩΝ ΑΝΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ

► και στην καθοριστική συμβολή του τομέα των υπηρεσιών που περιόρισε το συνολικό έλλειμμα στα 12 δισ. ευρώ. Όσον αφορά τις εξαγωγικές επιδόσεις ανά κλάδο, ξεχωρίζει ο κλάδος των τροφίμων και ποτών με μέσο ετήσιο ρυθμό ανάπτυξης 11,7% από το 2019 έως το 2024, καλύπτοντας σταθερά περίπου το 50% της συνολικής αξίας εξαγωγών. Μαζί με τους κλάδους των βιομηχανικών ειδών, των χημικών και του μηχανολογικού εξοπλισμού, συνθέτουν την πιο δυναμική και τεχνολογικά εξειδικευμένη πλευρά της ελληνικής εξωστρέφειας. Σημαντική άνοδος καταγράφεται και στις εξαγωγές μηχανημάτων, που αποτυπώνει την ανάγκη για εισαγωγή κεφαλαιουχικού εξοπλισμού προς ενίσχυση της παραγωγικής βάσης. Αξίζει, επίσης, να επισημανθεί ότι, σύμφωνα πάντοτε με την εν λόγω έρευνα, το 55%-65% των εξαγωγών της Βόρειας & Κεντρικής Ελλάδας προορίζεται για 19 χώρες εντός και εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης, με κυρίαρχες τις Γερμανία, Αλβανία και Βόρεια Μακεδονία. Η διαφοροποίηση προορισμών προσφέρει ευκαιρίες για στοχευμένες πολιτικές logistics, προώθησης και διακρατικών συμφωνιών στήριξης εξαγωγών. Ο εκτελεστικός αντιπρόεδρος του Συνδέσμου Εξαγωγέων (ΣΕΒΕ), Παναγιώτης Χασάπης (φωτογραφία), που συνέβαλε δραστικά στην εκπόνηση της εν λόγω έρευνας, επισημαίνει σχετικά στη «Ν»: «Η αύξηση του εμπορικού ελλείμματος κατά 2,5 δισ. ευρώ αποτελεί ένδειξη της διεύρυνσης του εμπορικού ισοζυγίου, γεγονός που αντανακλά τη μεγάλη δυναμική της ζήτησης στην οικονομία. Σύμφωνα με τα στοιχεία, η αύξηση των συνολικών εισαγωγών κατά 1,7% (1,4 δισ. ευρώ) και η μείωση των συνολικών

144

89η ΔΕΘ

εξαγωγών κατά 2,2% (1,1 δισ.) αποτυπώνουν μια τάση ενίσχυσης της εγχώριας κατανάλωσης και της εξάρτησης από το διεθνές εμπόριο. Χωρίς τα πετρελαιοειδή οι εξαγωγές αυξήθηκαν κατά 2,3% (820 εκατ. ευρώ), αυξήθηκαν όμως και οι εισαγωγές κατά 3,6% (2,2 δισ.), με αποτέλεσμα τη διεύρυνση, σε μικρότερο βαθμό, του εμπορικού ελλείμματος κατά 5,4% (1,4 δισ.). Αν η αύξηση των εισαγωγών αφορά κυρίως καταναλωτικά αγαθά χωρίς αντίστοιχη ενίσχυση της εγχώριας παραγωγικής βάσης, το αποτέλεσμα είναι η διόγκωση του εμπορικού ελλείμματος και η μεγαλύτερη εξάρτηση από το εξωτερικό. Όταν όμως η αύξηση των εισαγωγών συνοδεύεται από ισχυρή επενδυτική δραστηριότητα, μπορεί να λειτουργήσει ενισχυτικά για την οικονομία, οδηγώντας σε ανάπτυξη μέσω της ροής κεφαλαίων και της τεχνολογικής αναβάθμισής της». Κατηγορίες «Οι εισαγωγές της Ελλάδας καταγράφουν σημαντική συγκέντρωση σε κατηγορίες που αφορούν μηχανήματα και βιομηχανικά είδη, που απαιτούνται για την υλοποίηση και την ολοκλήρωση επενδύσεων που πραγματοποιούν οι ελληνικές επιχειρήσεις σε μηχανολογικό, τεχνολογικό εξοπλισμό και ΑΠΕ, μέσω των κονδυλίων που η χώρα έχει εγκρίνει και πρέπει να περιληφθούν εντός των επόμενων τριών ετών. Η σημαντική διαφορά μεταξύ εισαγωγών και εξαγωγών σε συγκεκριμένες κατηγορίες υπογραμμίζει την ανάγκη επενδύσεων που θα ενισχύσουν την εγχώρια παραγωγή. Οι επενδύσεις που εισέρχονται στη χώρα μέσω ευρωπαϊκών προγραμμάτων και ιδιωτικών κεφαλαίων μπορούν να συμβάλουν στη μείωση αυτής της ανισορ-

ροπίας, εφόσον κατευθύνονται σε στρατηγικούς τομείς που βελτιώνουν την ανταγωνιστικότητα της εγχώριας παραγωγής και περιορίζουν την ανάγκη εισαγωγών. Τα παραπάνω αναφέρονται για να τονίσουμε ότι ουσιαστικά η μείωση των εξαγωγών οφείλεται στα πετρελαιοειδή και ότι χωρίς αυτά οι εξαγωγές είχαν αύξηση και ότι οι εισαγωγές περιλαμβάνουν μεγάλο μέρος μηχανολογικού εξοπλισμού κ.λπ. για την πραγματοποίηση των επενδύσεων που κάνουν οι επιχειρήσεις για να εγκατασταθούν ο Αναπτυξιακός, το Ταμείο Ανάκαμψης, ΕΣΠΑ κ.λπ. Σε κάθε περίπτωση, όπως επισημάνθηκε και παραπάνω, το εμπορικό έλλειμμα της χώρας, που έφτασε τα 34,9 δισ. ευρώ το 2024, περιορίζεται στα 12 δισ. συνολικού ελλείμματος με την καθοριστική συμβολή του πλεονάσματος του τομέα των υπηρεσιών. Ειδική αναφορά γίνεται στον κλάδο των τροφίμων και ποτών, ο οποίος είναι ο δεύτερος μεγαλύτερος εξαγωγικός κλάδος μετά τα πετρελαιοειδή, που αναπτύσσεται με ρυθμό 11,7% ετησίως και μάλιστα με θετικό εμπορικό ισοζύγιο, αλλά και στους δυναμικούς κλάδους των χημικών, των μηχανημάτων και των βιομηχανικών προϊόντων. Τονίζεται επίσης η ανάγκη για επενδύσεις στις υποδομές logistics και σιδηροδρομικών μεταφορών, καθώς μόλις το 1,5%-5% των εξαγωγών διακινείται σήμερα σιδηροδρομικά. Αναφορικά με τον Δείκτη Εξαγωγικών Προσδοκιών - ECI (Export Confidence Index) του ΣΕΒΕ σε συνεργασία με την DHL, πρέπει να επισημάνουμε τον διπλασιασμό του από τις 60 στις 126 μονάδες την τελευταία δεκαετία και τη διάχυτη αισιοδοξία στις εξαγωγικές επιχειρήσεις, ιδιαίτερα σε τομείς όπως τα χημικά και τα δομικά υλικά»

ΑΡΘΡΟ ●

Αναγκαία μια νέα εξαγωγική ταυτότητα Η Ελλάδα πρέπει να χτίσει μια ανθεκτική πολιτική εξωστρέφειας που θα στηρίζεται σε δομικές μεταρρυθμίσεις και διαρκή επένδυση στην ποιότητα, την καινοτομία και τις διεθνείς συνεργασίες

Η Αλκιβιάδης Καλαμπόκης Πρόεδρος του Πανελληνίου Συνδέσμου Εξαγωγέων (ΠΣΕ)

φετινή 89η Διεθνής Έκθεση Θεσσαλονίκης μάς βρίσκει σε μια κρίσιμη καμπή για την ελληνική εξωστρέφεια και τον εξαγωγικό προσανατολισμό της χώρας. Οι ελληνικές εξαγωγές, μετά από μία δεκαετία σχεδόν συνεχούς ανάπτυξης, καλούνται να αντιμετωπίσουν ένα νέο διεθνές περιβάλλον όπου η αστάθεια και ο προστατευτισμός επανέρχονται με ένταση. Η πολιτική των Ηνωμένων Πολιτειών υπό τον επανεκλεγέντα πρόεδρο Τραμπ αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα. Από τις 7 Αυγούστου τέθηκε σε ισχύ η νέα εμπορική συμφωνία που προβλέπει την επιβολή δασμών 15% σε πληθώρα ευρωπαϊκών προϊόντων, μεταξύ των οποίων και βασικά εξαγώγιμα αγαθά της ελληνικής παραγωγής. Πρόκειται για μια κίνηση με σοβαρές συνέπειες για την ευρωπαϊκή και -κατ' επέκταση- την ελληνική εξαγωγική κοινότητα, που είχε επενδύσει σημαντικά στην αμερικανική αγορά τα τελευταία χρόνια. Παρά τις αντιξοότητες, οι ελληνικές εξαγωγές συνεχίζουν να κινούνται σε σχετικά ικανοποιητικά επίπεδα. Σύμφωνα με τα στοιχεία για το πρώτο πεντάμηνο του 2025, καταγράφεται μικρή αύξηση, της τάξης του 5,8% (χωρίς τα πετρελαιοειδή), σε σχέση με το αντίστοιχο διάστημα του 2024. Όλες σχεδόν οι κατηγορίες, πλην των πετρελαιοειδών και των εμπιστευτικών προϊόντων, παρουσιάζουν αύξηση για το πρώτο πεντάμηνο. Ενδεικτικά αναφέρουμε ότι ο τομέας των τροφίμων εμφάνισε αύξηση 11,5%, των λαδιών 4,8%, τα ποτά και ο καπνός διατηρούν τη δυναμική τους με αύξηση 13%, ενώ ανοδικά κινήθηκαν και ο τομείς των βιομηχανικών προϊόντων με αύξηση της τάξης του 9,2%. Ωστόσο, η εικόνα αυτή δεν πρέπει να μας καθησυχάζει. Πίσω από τους μέσους όρους υπάρχουν έντονες διαφοροποιήσεις ανά κλάδο και αγορά. Επιπλέον, η πορεία των εξαγωγών προς τις ΗΠΑ -μια από τις σημαντικότερες τρίτες αγορές για την Ελλάδα- απειλείται πλέον

άμεσα από τη νέα δασμολογική πολιτική της Ουάσιγκτον. Η αγορά των Ηνωμένων Πολιτειών κατέχει διαχρονικά την 5η θέση μεταξύ των κυριότερων προορισμών των ελληνικών εξαγωγών. Πρόκειται για μια από τις πλέον εδραιωμένες και απαιτητικές αγορές παγκοσμίως, η οποία προσφέρει όχι μόνο όγκο, αλλά και ισχυρό συμβολικό και στρατηγικό αποτύπωμα. Σε πολλές δημόσιες παρεμβάσεις μου ως πρόεδρος του ΠΣΕ, έχω τονίσει ότι η παρουσία των ελληνικών προϊόντων στις ΗΠΑ είναι επιβεβαίωση της ανταγωνιστικότητας, της ποιότητας και της εξειδίκευσης της ελληνικής παραγωγής. Δεν πρόκειται απλώς για μια ακόμα εξαγωγική διέξοδο, αλλά για μια αγορά-σημείο αναφοράς, μέσω της οποίας χτίζεται διεθνές brand, αποκτάται πρόσβαση σε διεθνή δίκτυα διανομής και εξασφαλίζεται οικονομική υπεραξία. Η διείσδυση των ελληνικών προϊόντων, ιδίως του αγροδιατροφικού τομέα, των μεταποιημένων τροφίμων και των δομικών υλικών, έχει ενισχυθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια. Εκατοντάδες μικρομεσαίες επιχειρήσεις έχουν επενδύσει στην προσαρμογή τους στα πρότυπα της αμερικανικής αγοράς, στην πιστοποίηση, στην τυποποίηση και στη δημιουργία σταθερών εμπορικών σχέσεων. Οι εξαγωγές επιτραπέζιων ελιών, ελαιόλαδου, γαλακτοκομικών, κονσερβοποιημένων ροδάκινων, ιχθυηρών, προϊόντων ζαχαροπλαστικής και αρτοποιίας, κρασιού, δομικών υλικών (μάρμαρο, τσιμέντο) κ.ά. επηρεάζονται άμεσα, αφού πλέον υπόκεινται σε επιβαρύνσεις 15% που πλήττουν τη σχέση τιμής-ποιότητας

Για πολλές μικρομεσαίες επιχειρήσεις η επιβολή των δασμών αποτελεί πλήγμα άμεσο και είναι υπαρκτός ο κίνδυνος εκτόπισης από την αγορά των ΗΠΑ.

έναντι ανταγωνιστών από τρίτες χώρες. Πρόκειται για ιδιαίτερα ευαίσθητους τομείς της ελληνικής οικονομίας, οι οποίοι αποτελούν πυλώνες εξαγωγικής ταυτότητας αλλά και σημαντικούς εργοδότες στην περιφέρεια. Για πολλές μικρομεσαίες επιχειρήσεις το πλήγμα είναι άμεσο και υπαρκτός ο κίνδυνος εκτόπισης από την αγορά των ΗΠΑ. Ο Πανελλήνιος Σύνδεσμος Εξαγωγέων παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις και έχει ήδη ξεκινήσει σειρά επαφών με την ελληνική κυβέρνηση, τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα και εκπροσώπους της αγοράς των ΗΠΑ, μεταφέροντας την ανησυχία του παραγωγικού κόσμου. Σε όλα τα επίπεδα, προβάλλεται πάγια και τεκμηριωμένα η θέση του ΠΣΕ υπέρ της εξαίρεσης των ελληνικών αγροδιατροφικών προϊόντων, των δομικών υλικών και άλλων από τους δασμούς. Τα ελληνικά προϊόντα χαρακτηρίζονται από υψηλή ποιότητα, αυθεντικότητα, περιορισμένες ποσότητες και χαμηλό βαθμό ανταγωνιστικότητας προς την αμερικανική παραγωγή. Δεν δημιουργούν στρεβλώσεις και ως εκ τούτου δεν δικαιολογείται η υπαγωγή τους σε επιβαρύνσεις που απειλούν τη βιωσιμότητα των εξαγωγικών προσπαθειών. Το νέο διεθνές εμπορικό περιβάλλον καθιστά επιτακτική μια νέα εθνική στρατηγική εξωστρέφειας, με επίκεντρο τα εξής σημεία: 1. Διεύρυνση γεωγραφικής παρουσίας σε αγορές με χαμηλούς εμπορικούς φραγμούς και υψηλές αναπτυξιακές προοπτικές.

2. Επένδυση στο ελληνικό brand, με ενοποιημένη στρατηγική προβολής, έμφαση στη βιωσιμότητα, στην ποιότητα και στην ταυτότητα προέλευσης.

3. Αναβάθμιση της παραγωγικής βάσης και της τυποποίησης, ώστε η Ελλάδα να αυξήσει την εξαγωγή τελικών προϊόντων.

4. Διπλωματία των εξαγωγών, με ενίσχυση του ρόλου των εμπορικών ακολούθων, των γραφείων ΟΕΥ και της στοχευμένης διεθνούς προβολής.

5. Ενίσχυση εργαλείων χρηματοδότησης, ασφάλισης κινδύνων και απλοποίησης διαδικασιών, ώστε να μειωθούν τα εμπόδια εισόδου στις διεθνείς αγορές. Η Ελλάδα πρέπει να χτίσει μια ανθεκτική εξαγωγική ταυτότητα, που δεν θα εξαρτάται από συγκυριακά πλεονεκτήματα, αλλά θα στηρίζεται σε δομικές μεταρρυθμίσεις και διαρκή επένδυση στην ποιότητα, την καινοτομία και τις διεθνείς συνεργασίες. Η 89η ΔΕΘ προσφέρει το κατάλληλο πλαίσιο για να τεθεί το θέμα στο προσκήνιο και να διαμορφωθεί συναίνεση για την εξαγωγική στρατηγική της επόμενης δεκαετίας. Ο ΠΣΕ, με την τεχνογνωσία, την εμπειρία και τη διασύνδεση με την επιχειρηματική κοινότητα, δηλώνει παρών - για να εκφράσει, να στηρίξει και να καθοδηγήσει τη νέα εποχή της ελληνικής εξωστρέφειας.

89η ΔΕΘ

145

ΡΕΠΟΡΤΑΖ ●

ΝΕΥΡΑΛΓΙΚΟΙ ΕΜΠΟΡΙΚΟΙ ΕΤΑΙΡΟΙ ΤΑ ΒΑΛΚΑΝΙΑ Τι καταδεικνύουν τα στοιχεία για την εξέλιξη των οικονομικών σχέσεων της Ελλάδας με Βουλγαρία, Ρουμανία, Βόρεια Μακεδονία, Αλβανία και Τουρκία - Πώς προδιαγράφονται οι προοπτικές της ΝΑ Ευρώπης στα πεδία των εξαγωγών και των επενδύσεων

Της Βάσως Βεγίρη vvegiri@naftemporiki.gr

146

89η ΔΕΘ

Δ

ύο από τους σημαντικότερους οικονομικούς και εμπορικούς εταίρους της χώρας μας όχι μόνο στην περιοχή των Βαλκανίων-ΝΑ Ευρώπης αλλά και παγκοσμίως αποτελούν οι γειτονικές Βουλγαρία και Ρουμανία, με την ένταξή τους από την 1η Ιανουαρίου 2025 στη Ζώνη Σένγκεν να προοιωνίζεται περαιτέρω αύξηση των εμπορικών συναλλαγών. Παράλληλα η χώρα μας παραμένει τρίτος σημαντικότερος εμπορικός εταίρος των Βόρειας Μακεδονίας και Αλβανίας. Η ΒΟΥΛΓΑΡΊΑ αποτελεί τα τελευταία έτη και σε απόλυτους αριθμούς τον σημαντικότερο οικονομικό και εμπορικό εταίρο της χώρας μας στα Βαλκάνια και έναν από τους σημαντικότερους παγκοσμίως. Ειδικότερα όσον αφορά το 2024, αν και με μειωμένες επιδόσεις σε σύγκριση με το 2023 και το 2022, η Βουλγαρία αποτέλεσε τον τέταρτο μεγαλύτερο εξαγωγικό προορισμό της Ελλάδας με ποσοστό 5,9% επί του συνόλου της αξίας εξαγωγών, ύστερα από την Ιταλία (10,5% επί του συνόλου), τη Γερμανία (7,1% επί του συνόλου) και την Κύπρο (6,6% επί του συνόλου). Οι εξαγωγές της Ελλάδας προς τη Βουλγαρία το 2024 μειώθηκαν σε σχέση με το προηγούμενο έτος (-18,1%) και διαμορφώθηκαν στα 2,83 δισ. ευρώ. Αντίστοιχα, οι εισαγωγές της Ελλάδας από τη Βουλγαρία επίσης μειώθηκαν σε σχέση με το 2023 (-10%) και ανήλθαν σε 2,52 δισ. ευρώ. Παραδοσιακά, οι ελληνικές εξαγωγές προς τη Βουλγαρία είναι υψηλές στα ακόλουθα προϊόντα: ορυκτά καύσιμα και έλαια, πλαστικά προϊόντα, καπνά, σίδηρος και χάλυβας, ενώ ιδιαίτερα ανερχόμενος

είναι ο τομέας των τροφίμων (π.χ. οπωροκηπευτικά) και ποτών (μπίρα και αποστάγματα). Αντίστοιχα, οι εξαγωγές της Βουλγαρίας προς την Ελλάδα επικεντρώνονται στις ακόλουθες κατηγορίες προϊόντων: αγροτικά προϊόντα, ορυκτά καύσιμα και έλαια, υλικά από ξύλο, πλαστικά προϊόντα, κλωστοϋφαντουργικά προϊόντα και έτοιμα ενδύματα. Στο τέλος του 2024 το απόθεμα των ελληνικών άμεσων επενδύσεων στη Βουλγαρία ανήλθε σε περίπου 4,415 δισ. ευρώ, σημειώνοντας σταθερή αύξηση από τα 4,009 δισ. ευρώ στο τέλος του 2023 και τα 3,113 δισ. ευρώ στο τέλος του 2022. Περαιτέρω, οι Άμεσες Ξένες Επενδύσεις (ΑΞΕ) στη Βουλγαρία ανήλθαν σε 1,087 δισ. ευρώ στο τέλος του α’ τριμήνου του 2025, σύμφωνα με τα προκαταρκτικά στοιχεία της Βουλγαρικής Εθνικής Τράπεζας (BNB) και οι μεγαλύτερες εξ αυτών προήλθαν από την Ολλανδία (190,3 εκατ. ευρώ), την Αυστρία (127,2 εκατ. ευρώ) και την Ελλάδα (115,2 εκατ. ευρώ), ενώ οι μεγαλύτερες καθαρές εκροές κατευθύνθηκαν προς τις ΗΠΑ (132,6 εκατ. ευρώ) και την Ελβετία (50,9 εκατ. ευρώ). Σύμφωνα, επίσης, με τα στοιχεία του βουλγαρικού Στατιστικού Ινστιτούτου (NSI), κατά το τουριστικό έτος 2024 ο συνολικός αριθμός των Βούλγαρων πολιτών που επισκέφθηκαν την Ελλάδα αυξήθηκε κατά 5,94% σε σχέση με το 2023, ανερχόμενος σε 1.982.330 Βούλγαρους πολίτες, οι οποίοι επισκέφθηκαν κυρίως με οδικά μέσα την Ελλάδα κατά τους μήνες Ιούλιο και Αύγουστο. ►

“

Προβλέπεται αύξηση των εμπορικών συναλλαγών της Ελλάδας με Βουλγαρία και Ρουμανία λόγω ένταξής τους στη Ζώνη Σένγκεν.

89η ΔΕΘ

147

ΡΕΠΟΡΤΑΖ ●

ΕΜΠΟΡΙΚΟΙ ΕΤΑΙΡΟΙ

► ΡΟΥΜΑΝΊΑ

Σε υψηλά επίπεδα παγιώνονται οι διμερείς εμπορικές συναλλαγές Σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, η Ρουμανία κατέλαβε την 7η θέση μεταξύ των κυριότερων προορισμών των ελληνικών εξαγωγών για το 2024, παραμένοντας στην πρώτη 10άδα για 5η συνεχόμενη χρονιά (10η το 2020, 8η το 2021, 10η το 2022, 10η το 2023). Ο συνολικός όγκος του διμερούς εμπορίου μεταξύ των δύο χωρών το 2024 ανήλθε στα 2,936 δισ. ευρώ (έναντι 2,867 δισ. ευρώ το 2023), παρουσιάζοντας αύξηση κατά 66,8 εκατ. ευρώ, ήτοι 2,4%. Οι ελληνικές εξαγωγές προς τη Ρουμανία έβαιναν συνεχώς αυξανόμενες από το 2015 μέχρι το 2022, για να σταθεροποιηθούν τα δύο τελευταία έτη σε ύψος άνω του 1,8 δισ. ευρώ. Αντίστοιχα και οι εισαγωγές μας από Ρουμανία παρουσιάζουν τα τελευταία έτη -και ειδικότερα μετά το έτος Covid (2020)- μία διαρκή αύξηση, καθώς παγιώνονται πλέον σε ποσά άνω του 1 δισ. ευρώ. Από την ανάλυση της διάρθρωσης των εξαγωγών προκύπτει ότι τα κυριότερα εξαγόμενα προϊόντα είναι: παιχνίδια, προϊόντα βιομηχανίας κατασκευών - σύρματα από χαλκό, άσφαλτος, χοντρόσυρμα από σίδηρο, ελάσματα, ταινίες και ράβδοι αλουμινίου, αλουμίνα, σωλήνες για αγωγούς πετρελαίου ή αερίου, προϊόντα χημικής βιομηχανίας - λιπάσματα από άζωτο ή φώσφορο - προϊόντα βιομηχανίας πλαστικών - φελιζόλ, κοινό πλαστικό, Η/Υ, φωτοβολταϊκά πάνελ, φρέσκα φρούτα (εσπεριδοειδή, βερίκοκα-κεράσια-ροδάκινα, μπανάνες, φράουλες, ακτινίδια), παρασκευασμένες ελιές, νωπά ψάρια, υποδήματα. Αντίστοιχα, τα κυριότερα εισαγόμενα προϊόντα από τη Ρουμανία στην Ελλάδα είναι σύρματα και καλώδια, επιβατικά αυτοκίνητα, μετρητές αερίων, τσιγάρα και πούρα, μεταλλικά και αεριούχα νερά, έπιπλα, απορρυπαντικά, σιτάρι και καλαμπόκι. Παράλληλα, η Ρουμανία αποτελεί διαχρονικά πλέον μία από τις κύριες χώρες προορισμού των ελληνικών

Τον τέταρτο μεγαλύτερο εξαγωγικό προορισμό των ελληνικών προϊόντων αποτέλεσε η Βουλγαρία το 2024.

148

89η ΔΕΘ

Άμεσων Ξένων Επενδύσεων (ΑΞΕ) και το έτος 2023 κατέλαβε τη δεύτερη θέση μεταξύ των κυριότερων χωρών προορισμού των ελληνικών επενδύσεων στο εξωτερικό μετά την Κύπρο και μπροστά από την Ολλανδία, τη Βουλγαρία και τις ΗΠΑ. Σύμφωνα με πληροφορίες από τη γειτονική χώρα που διαθέτει το ελληνικό γραφείο ΟΕΥ στο Βουκουρέστι, στο Εθνικό Εμπορικό Μητρώο της Ρουμανίας (ONRC) υπήρχαν τον Δεκέμβριο του 2024 καταγεγραμμένες 8.830 επιχειρήσεις με ελληνική συμμετοχή στο κεφάλαιό τους. Ωστόσο, σύμφωνα με το ελληνικό γραφείο ΟΕΥ στο Βουκουρέστι, λόγω της μη εκκαθάρισης του μητρώου, ο πραγματικός αριθμός των ενεργών επιχειρήσεων είναι αισθητά μικρότερος και ανέρχεται περίπου στις 2.000. Οι εν λόγω 8.830 καταγεγραμμένες επιχειρήσεις αποτελούν ποσοστό 3,18% του συνόλου των εταιρειών με ξένη συμμετοχή στο κεφάλαιό τους και εμφανίζονται αυξημένες κατά 2,4% σε σχέση με τις 8.624 επιχειρήσεις που ήταν εγγεγραμμένες ένα έτος πριν (Δεκέμβριος του 2023). Σύμφωνα με την ίδια ρουμανική υπηρεσία, η Ελλάδα βρίσκεται στην 6η θέση μεταξύ των επενδυτριών χωρών όσον αφορά το σύνολο του επενδεδυμένου κεφαλαίου -2,5 δισ. ευρώ στα τέλη του 2024, ήτοι ποσοστό 5,02% του συνόλου- και στην 8η θέση ως προς τον αριθμό των καταγεγραμμένων επιχειρήσεων. Έναν χρόνο νωρίτερα, το απόθεμα των ελληνικών ΑΞΕ στη Ρουμανία ανερχόταν σε 3,991 δισ. ευρώ έναντι 1,181 δισ. στο τέλος του 2022, με τον τετραπλασιασμό αυτόν να οφείλεται κυρίως στην εξαγορά της ENEL από τη ΔΕΗ Α.Ε., η οποία ολοκληρώθηκε το 2023.

ΒΌΡΕΙΑ ΜΑΚΕΔΟΝΊΑ Παραμένει στην κορυφαία πεντάδα προμηθευτών η Ελλάδα Σύμφωνα με στοιχεία της κρατικής Στατιστικής Υπηρεσίας της Βόρειας Μακεδονίας, κατά την περίοδο Ιανουαρίου - Μαΐου 2025 οι εξαγωγές της γειτονικής χώρας αυξήθηκαν κατά 3,2% σε σύγκριση με την περίοδο Ιανουαρίου - Μαΐου 2024 και ανήλθαν συνολικά σε 206,2 δισ. δηνάρια (περίπου 3,36 δισ. ευρώ). Η αξία των εισαγόμενων αγαθών κατά την ίδια περίοδο ήταν 289,1 δισ. δηνάρια (4,71 δισ. ευρώ), ήτοι 1% αυξημένη από την ίδια περίοδο πέρυσι. Το εξωτερικό εμπόριο ανά προϊόν με βάση την Τυποποιημένη Ταξινόμηση Διεθνούς Εμπορίου δείχνει ότι στις εξαγωγές τα σημαντικότερα προϊόντα ήταν «καταλύτες σε υποστήριγμα με πολύτιμα μέταλλα ή ενώσεις πολύτιμων μετάλλων ως δραστική ουσία», «σετ καλωδίων ανάφλεξης και άλλα σετ καλωδίων που χρησιμοποιούνται σε οχήματα, αεροσκάφη ή πλοία», «μέρη των καθισμάτων της υποομάδας 821.1» και «άλλοι καταλύτες σε υποστήριγμα». Στις εισαγωγές, τα σημαντικότερα προϊόντα ήταν: «αγαθά πετρελαίου και έλαια που λαμβάνονται από ασφαλτούχα ορυκτά (εκτός από ακατέργαστο)», «άλλα μέταλλα της ομάδας της πλατίνας και κράματα αυτών, ακατέργαστα ή σε μορφή σκόνης» και «ηλεκτρική ενέργεια». Κατά την εξεταζόμενη περίοδο, σύμφωνα με τον συνολικό όγκο εξωτερικού εμπορίου, οι σημαντικότεροι εμπορικοί εταίροι της Δημοκρατίας της Βόρειας Μακεδονίας ήταν η Γερμανία, η Μεγάλη Βρετανία, η Ελλάδα, η Σερβία και η Κίνα, οι οποίες αποτελούν το

Η Ρουμανία κατέλαβε την 7η θέση μεταξύ των κυριότερων προορισμών των ελληνικών εξαγωγών για το 2024.

47% του συνολικού όγκου συναλλαγών. Τα κράτη-μέλη της Ε.Ε. εκπροσωπούν το 60,7% της αξίας του συνολικού εμπορίου της Βόρειας Μακεδονίας. Την περίοδο Ιανουαρίου - Δεκεμβρίου 2024, εξάλλου, σύμφωνα με τον συνολικό όγκο εξωτερικού εμπορίου, οι σημαντικότεροι εμπορικοί εταίροι της Δημοκρατίας της Βόρειας Μακεδονίας ήταν στην πρώτη θέση η Γερμανία (με περίπου 4,3 δισ. ευρώ όγκο εμπορίου και πτώση 10,9% σε ετήσια βάση) και στη δεύτερη το Ηνωμένο Βασίλειο (περίπου 1,32 δισ. ευρώ, πτώση 13,2% σε σχέση με το 2023). Στην τρίτη θέση βρίσκεται η Ελλάδα (περίπου 1,32 δισ. ευρώ και πτώση 10% σε σχέση με το 2023), στην τέταρτη θέση βρίσκεται η Κίνα, ακολουθούμενη από τη Σερβία και τη Βουλγαρία. Η αξία των Άμεσων Ξένων Επενδύσεων (ΑΞΕ) σε επίπεδο ροών στη Βόρεια Μακεδονία το 2024, σύμφωνα με στοιχεία της Κεντρικής Τράπεζας της Βόρειας Μακεδονίας και της Κρατικής Στατιστικής Υπηρεσίας της χώρας (Δεκέμβριος 2024), κατέγραψε σημαντική αύξηση και ανήλθε σε σχεδόν 1.255 εκατ. ευρώ από 616,7 εκατ. ευρώ το 2023, ήτοι αύξηση της τάξης του 100%. Στην πρώτη θέση μεταξύ των χωρών προέλευσης ΑΞΕ (ροές), κατά το 2024, κατατάσσεται το Ηνωμένο Βασίλειο (256,4 εκατ. ευρώ), σημειώνοντας αξιοσημείωτη αύξηση από το προηγούμενο έτος. Έπεται η Τουρκία (με 137,32 εκατ. ευρώ), η οποία επιδεικνύει σταθερή πορεία κατά την τελευταία τριετία και ακολουθεί η Ολλανδία (66,74 εκατ. ευρώ). Η Ελλάδα το 2024 βρίσκεται στην έκτη θέση με 57,37 εκατ. ευρώ, έναντι 29,16 εκατ. του 2023 και 116,27 εκατ. ευρώ του 2022.

ΑΛΒΑΝΊΑ Σε τροχιά ανάπτυξης ο όγκος του διμερούς εμπορίου Η Ελλάδα κατέλαβε την τρίτη θέση μεταξύ των κύριων εμπορικών εταίρων της Αλβανίας κατά το πρώτο τετράμηνο του 2025. Σύμφωνα με τα στοιχεία που δημοσίευσε η Στατιστική Αρχή της Αλβανίας (INSTAT), ο όγκος εμπορίου με την Ελλάδα στην εν λόγω περίοδο αντιστοιχούσε στο 7,8% του συνολικού εξωτερικού εμπορίου της Αλβανίας, σημειώνοντας αύξηση 9,3% σε σύγκριση με την ίδια περίοδο του προηγούμενου έτους. Οι ελληνικές εξαγωγές προς την Αλβανία ανήλθαν στο τετράμηνο του 2025 σε 23,3 δισ. λεκ. Τα τρόφιμα, ποτά και καπνικά προϊόντα αποτελούσαν το μεγαλύτερο μερίδιο, ανερχόμενα σε 6,4 δισ. λεκ. Ιδιαίτερη αξία είχαν και οι ελληνικές εξαγωγές ορυκτών, καυσίμων, χημικών προϊόντων και πλαστικών, γεγονός που αντανακλά τις ανάγκες της αλβανικής βιομηχανίας και κατανάλωσης. Αντίστοιχα, οι εξαγωγές της Αλβανίας προς την Ελλάδα έφθασαν τα 8,5 δισ. λεκ. Ένα μεγάλο μέρος τους προήλθε από τον τομέα των κλωστοϋφαντουργικών και υποδημάτων, αξίας 3 δισ. λεκ, υπογραμμίζοντας τη σημασία του συγκεκριμένου κλάδου στις εμπορικές σχέσεις με την Ελλάδα. Σημειώνονται οι αλβανικές εξαγωγές δομικών υλικών & μεταλλευμάτων, καυσίμων & ηλεκτρικής ενέργειας, που επίσης ξεχώρισαν - με αξία 229 εκατ. λεκ και 1 δισ. λεκ αντίστοιχα.

Το εμπόριο με τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, κατά το πρώτο τετράμηνο του 2025, αντιστοιχεί στο 57,3% του συνολικού εμπορίου. Κατά την ίδια περίοδο, το μερίδιο των εξαγωγών προς χώρες της Ε.Ε. ανήλθε στο 67,4% των συνολικών εξαγωγών, ενώ το μερίδιο των εισαγωγών από χώρες της Ε.Ε. διαμορφώθηκε στο 52,4% των συνολικών εισαγωγών. Κύριοι εμπορικοί εταίροι της Αλβανίας ήταν: η Ιταλία (27,2%), η Κίνα (8,7%) και η Ελλάδα (7,8%). Για το έτος 2024, σύμφωνα με στοιχεία από την Αλβανική Στατιστική Υπηρεσία INSTAT που διαθέτει το ελληνικό γραφείο ΟΕΥ στα Τίρανα, η Ελλάδα αποτελεί τον τέταρτο κυριότερο προμηθευτή αγαθών-προϊόντων για την Αλβανία, με πρώτη την Ιταλία (189,4 δισ. λεκ), δεύτερη την Κίνα (97,7 δισ. λεκ) και τρίτη την Τουρκία (96,6 δισ. λεκ), με την αξία των ελληνικών εξαγωγών στην Αλβανία να ανεβαίνει στα 68,1 δισ. λεκ (άνοδος 7,6%). Αντίστοιχα, την ίδια χρονιά η χώρα μας κατατάσσεται τρίτος μεγαλύτερος εξαγωγικός προορισμός για την Αλβανία, αν και οι αλβανικές εξαγωγές προς την Ελλάδα μειώθηκαν κατά 18,2% σε σύγκριση με το 2023, φθάνοντας τα 23,4 δισ. λεκ, που αντιπροσωπεύουν το 6,3% των συνολικών εξαγωγών. Σημειωτέον ότι η εν λόγω μείωση οφείλεται κατά κύριο λόγο στην υποτίμηση του ευρώ έναντι του λεκ. Τα κυριότερα προϊόντα που πωλούνται στην Ελλάδα είναι ορυκτά καύσιμα και ηλεκτρική ενέργεια (30%), κλωστοϋφαντουργικά προϊόντα και υποδήματα (24%), καθώς και τρόφιμα, ποτά και καπνός (16,6%). Όσον αφορά, τέλος, τις ΑΞΕ στην Αλβανία, σύμφωνα με την Τράπεζα της Αλβανίας, το 2024 οι ελληνικές επενδυτικές ροές ανήλθαν στα 14 εκατ. ευρώ, με τη χώρα μας να πέφτει στη 14η θέση, μετά τις Βουλγαρία, Κύπρο και Βόρεια Μακεδονία, σημειώνοντας μείωση σε σχέση με το 2023 που ανήλθαν στα 22 εκατ. (9η θέση), ενώ το απόθεμα των ελληνικών επενδύσεων στην Αλβανία για το 2024 ανήλθε στα 258 εκατ. ευρώ, με την Ελλάδα να διατηρεί, για δεύτερο συναπτό έτος, αμετάβλητη τη 14η θέση μετά τις Ουγγαρία, ΗΠΑ και Κύπρο. ►

89η ΔΕΘ

149

ΡΕΠΟΡΤΑΖ ●

ΕΜΠΟΡΙΚΟΙ ΕΤΑΙΡΟΙ

► TOYΡKIA

σημειώνοντας αύξηση κατά 18,58%. Σύμφωνα με μελέτη του Συνδέσμου Ξενοδόχων Τουρκίας (TUROB), το 2024 επισκέφτηκαν την Ελλάδα 1,2 εκατ. Τούρκοι υπήκοοι και οι ταξιδιωτικές εισπράξεις ανήλθαν σε 1 δισ. δολάρια. Οι τουριστικές ροές από την Τουρκία αναμένεται να αυξηθούν το 2025 σε 1,4 εκατ. επισκέπτες. Σε αυτό το πλαίσιο, το πρόγραμμα visa at the gate για τους Τούρκους πολίτες σε συνδυασμό με τις νέες αεροπορικές συνδέσεις μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας και τη σημαντική αύξηση του κόστους του τουριστικού προϊόντος της Τουρκίας λόγω πολύ υψηλού πληθωρισμού κατά την τελευταία περίοδο, αποτελούν παράγοντες που συνεισφέρουν στη σημαντική αύξηση των τουριστικών ροών προς τη χώρα μας από τη γείτονα.

Ενισχυμένες εξαγωγές προς τη χώρα μας Σημάδια νέας διεύρυνσης σε βάρος της χώρας μας παρουσιάζει το εμπορικό ισοζύγιο Ελλάδας - Τουρκίας φέτος, σύμφωνα με τα προσωρινά στοιχεία της τουρκικής Στατιστικής Υπηρεσίας, την ίδια ώρα που οι Τούρκοι πολίτες επενδύουν ολοένα και περισσότερο σε ακίνητα στην Ελλάδα. Σύμφωνα με τα εν λόγω στοιχεία της τουρκικής Στατιστικής Υπηρεσίας που διαθέτει το ελληνικό Γραφείο ΟΕΥ Άγκυρας, στο πρώτο τρίμηνο του 2025 οι εξαγωγές της χώρας μας προς την Τουρκία ανήλθαν σε 276 εκατ. ευρώ, έναντι 332 εκατ. ευρώ κατά την αντίστοιχη χρονική περίοδο του 2024, καταγράφοντας μείωση κατά 17%. Αντίστοιχα, οι τουρκικές εξαγωγές προς την Ελλάδα την ίδια περίοδο ανήλθαν σε 872 εκατ. ευρώ έναντι 615 εκατ. ευρώ κατά το πρώτο τρίμηνο 2024, σημειώνοντας αύξηση κατά 41%. Ως εκ τούτου, ο διμερής όγκος εμπορίου, κατά την υπό εξέταση περίοδο, ανήλθε σε 1,15 δισ. ευρώ, έναντι 947 εκατ. ευρώ κατά το πρώτο τρίμηνο του 2024, με το εμπορικό έλλειμμα σε βάρος της χώρας μας να διευρύνεται σε 596 εκατ. ευρώ έναντι 283 εκατ. Βάσει της ίδιας πηγής, το 2024 η Ελλάδα κατατάσσεται στην 41η θέση ως προμηθεύτρια χώρα της Τουρκίας και στη 13η θέση ως εξαγωγικός προορισμός τουρκικών προϊόντων, ενώ σε επίπεδο Ε.Ε. η Ελλάδα ως προμηθεύτρια χώρα καταλαμβάνει τη 15η θέση μεταξύ των κρατών-μελών της Ε.Ε. που εξάγουν προς την Τουρκία. Συνολικότερα, από την εξελικτική πορεία του διμερούς εμπορίου Ελλάδας - Τουρκίας, παρατηρείται ότι αυτή χαρακτηρίζεται διαχρονικά από την κυρίαρχη συμμετοχή των προϊόντων διύλισης πετρελαίου/καυσίμων στη σύνθεση των ελληνικών εξαγωγών και την αυξανόμενη διεύρυνση του μίγματος των τουρκικών εξαγωγών. Κατά τη δεκαετία 2009-2020 καταγράφεται πλεονασματικό υπέρ της Ελλάδας εμπορικό ισοζύγιο (με εξαίρεση το 2016), ενώ την τελευταία πενταετία το έλλειμμα αυξήθηκε σημαντικά, από 231 εκατ. ευρώ σε 1,72 δισ. ευρώ το 2024. Το 2024 οι ελληνικές εξαγωγές προς την Τουρκία ανήλθαν σε 1,521 δισ. ευρώ, καταγράφοντας μείωση κατά 16,34%. Αντίστοιχα, ο συνολικός όγκος εμπορίου μεταξύ των δύο χωρών αυξήθηκε κατά 4,6% έναντι του 2023, ανερχόμενος σε 4,751 δισ. ευρώ, επιφέροντας περαιτέρω σημαντική επιδείνωση στο εμπορικό ισοζύγιο, με έλλειμμα για την Ελλάδα ύψους 1,72 δισ. ευρώ, έναντι 907 εκατ. ευρώ το 2023. Όσον αφορά, δε, τις εισαγωγές στην Ελλάδα από την Τουρκία, το 2024 ανήλθαν σε 3,23 δισ. ευρώ,

150

89η ΔΕΘ

Έκτος σημαντικότερος ξένος επενδυτής στη Βόρεια Μακεδονία αναδείχθηκε η Ελλάδα το 2024.

Στη 14η θέση βρέθηκαν το 2024 οι ελληνικές επενδυτικές ροές στην Αλβανία.

Νέα διεύρυνση του εμπορικού ισοζυγίου υπέρ της Τουρκίας καταγράφει η Ελλάδα το 2025.

Οι εκατέρωθεν επενδύσεις Σύμφωνα, δε, με στοιχεία από την Τράπεζα της Ελλάδος, το 2024 επενδύθηκαν 292 εκατ. ευρώ από Τούρκους πολίτες για απόκτηση ακινήτων στην Ελλάδα, ήτοι υπάρχει αύξηση 173% σε σχέση με το 2023 και 380% σε σχέση με το 2022. Οι επενδυτικές εισροές από τη γείτονα αυξάνονται περαιτέρω, δεδομένου ότι τον φετινό Μάρτιο οι χορηγήσεις Golden Visa σε Τούρκους πολίτες αυξήθηκαν κατά 88,5% (1.615) σε σχέση με τον Μάρτιο 2024, ενώ η Τουρκία αποτελεί τη δεύτερη τη τάξει χώρα, με βάση των αριθμό θεωρήσεων «χρυσής βίζας», που έχουν εγκριθεί στην Ελλάδα, μετά τους Κινέζους. Οι εν λόγω επενδύσεις, σύμφωνα με την ίδια πηγή, αφορούν κυρίως κατοικίες και τουριστικά ακίνητα σε Αθήνα, Θεσσαλονίκη, Κυκλάδες, Δωδεκάνησα, Ιόνιους νήσους, αλλά σύμφωνα με πληροφορίες της «Ν» και στα παράλια της Βόρειας Ελλάδας και στα νησιά του Βορείου Αιγαίου, με πρόσφατες πληροφορίες να έρχονται από τη Θάσο, όπου τουρκικές εταιρείες φέρονται να έχουν αγοράσει δύο εκτάσεις με πρόθεση τουριστικής εκμετάλλευσης. Είναι γνωστό εξάλλου ότι τουρκικοί όμιλοι, όπως οι Akfen, Cengiz Holding, Limak, Yildirim, Koc, Dogus, έχουν επενδύσει σε τουριστικά έργα (π.χ. επένδυση 20 εκατ. ευρώ στη Χίο από τον Όμιλο Akfen), μαρίνες (π.χ. στη Μυτιλήνη ο Όμιλος Koc διαχειρίζεται τη μαρίνα της Μυτιλήνης), στα αεροδρόμια (π.χ. Σάμος από τον Όμιλο Limak) και βιομηχανικές εγκαταστάσεις (πλαστικά στην Κέρκυρα από τον Όμιλο Yildirim). Στο μεταξύ, το σωρευτικό απόθεμα των ελληνικών επενδύσεων στην Τουρκία κατά την τελευταία πενταετία παραμένει σταθερά άνω των 300 εκατ. ευρώ. Ειδικότερα, το 2023 και το 2024 οι ροές επενδύσεων ανήλθαν σε 14 εκατ. και το απόθεμα ελληνικών επενδύσεων στην Τουρκία ανήλθε περίπου σε 350 εκατ. ευρώ. Οι σημαντικότερες ελληνικές εταιρείες που δραστηριοποιούνται στην Τουρκία είναι οι: Τιτάν, Chipita, Ελληνικοί Λευκόλιθοι, Πλαστικά Θράκης, Πλαστικά Κρήτης, Palaplast, Alumil, Isomat, Eurodrip, Kleemann, Fourlis/ Intersport, Καρέλια, Intralot, Intelli Solutions, Calpak

ΑΡΘΡΟ ●

Η εξωστρέφεια, αναγκαιότητα για την ανάπτυξη της οικονομίας Η στρατηγική γεωγραφική θέση των επιχειρήσεων της Βόρειας Ελλάδας, η εμπειρία τους στη διεθνοποίηση και η έντονη διασύνδεσή τους με αγορές της Νοτιοανατολικής Ευρώπης ενισχύουν σημαντικά το συνολικό εξαγωγικό αποτύπωμα της χώρας

Τ Συμεών Διαμαντίδης Πρόεδρος του Συνδέσμου Εξαγωγέων (ΣΕΒΕ)

ο 2025 βρίσκει τις ελληνικές εξαγωγικές επιχειρήσεις σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι. Η τελευταία τετραετία απέδειξε ότι η εξωστρέφεια δεν είναι απλώς επιλογή αλλά αναγκαιότητα για την επιβίωση και ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας. Σήμερα, η χώρα μας καλείται να μετατρέψει αυτήν τη γνώση σε στρατηγική, με υποδομές, θεσμικά εργαλεία και πολιτικές προσαρμοσμένες στις πραγματικές ανάγκες των εξαγωγικών επιχειρήσεων. Σύμφωνα με τα στοιχεία του 2024, οι εξαγωγές αγαθών διαμορφώθηκαν στα €49,9 δισ., σημειώνοντας μικρή μείωση κατά 2,1% σε σχέση με το 2023. Η κάμψη αυτή οφείλεται κυρίως στην πτώση των πετρελαιοειδών εξαγωγών -κατά €1,57 δισ.-, τα οποία όμως εξακολουθούν να καλύπτουν σχεδόν το 30% του συνόλου. Στον αντίποδα, ενίσχυση παρουσίασαν οι εξαγωγές τροφίμων (+€638 εκατ.) και χημικών προϊόντων, ενώ σταθερή προς αρνητική εικόνα εμφάνισαν τα βιομηχανικά αγαθά, τα μηχανήματα/οχήματα και οι πρώτες ύλες. Σε αυτό το πλαίσιο, ο ΣΕΒΕ - Σύνδεσμος Εξαγωγέων, ο μεγαλύτερος φορέας προώθησης της εξωστρέφειας πανελλαδικής εμβέλειας, αναδεικνύει σταθερά τη σημασία δημιουργίας ενός ολοκληρωμένου πλαισίου χρηματοδότησης εξαγωγών. Ο ΣΕΒΕ εκπροσωπεί πάνω από 800 εταιρείες, με συνολικό κύκλο εργασιών που υπερβαίνει τα 55 δισ. ευρώ, απασχολώντας περισσότερους από 80.000 εργαζόμενους και πραγματοποιώντας εξαγωγές άνω των 30 δισ. ευρώ ετησίως, ποσό που αντιστοιχεί σε πάνω από το 50% των συνολικών ελληνικών εξαγωγών αγαθών. Αυτή η εικόνα αποδεικνύει τη σταδιακή ενίσχυση της εξαγωγικής πολυμορφίας της χώρας μας, γεγονός θετικό, που ενισχύει την ανθεκτικότητα της οικονομίας μας.

Οι επιχειρήσεις της Βόρειας Ελλάδας, με αιχμή του δόρατος τη Θεσσαλονίκη, συνεχίζουν να διαδραματίζουν κεντρικό ρόλο στην εθνική εξαγωγική προσπάθεια. Η στρατηγική γεωγραφική θέση τους, η εμπειρία τους στη διεθνοποίηση και η έντονη διασύνδεσή τους με αγορές της Νοτιοανατολικής Ευρώπης ενισχύουν σημαντικά το συνολικό εξαγωγικό αποτύπωμα της χώρας. Στον ΣΕΒΕ υποστηρίζουμε ότι η ανάπτυξη της Θεσσαλονίκης πρέπει να στηριχθεί στην αναβάθμιση των υποδομών του λιμανιού, το οποίο αποτελεί κλειδί για την ενίσχυση των εξαγωγών και του τομέα των Logistics. Η επέκταση του 6ου προβλήτα και η ενίσχυση της συνδεσιμότητας του ΟΛΘ με τις χώρες της ευρύτερης περιοχής θα ενισχύσουν τον ρόλο του λιμένα ως κόμβου σταθερότητας και ασφάλειας, ιδιαίτερα εν μέσω διεθνών κρίσεων, όπως αυτή στην Ερυθρά Θάλασσα. Ο ΟΛΘ, με τα συγκριτικά του πλεονεκτήματα, μπορεί να στηρίξει την προσπάθεια των εξαγωγέων της Βόρειας Ελλάδας να εδραιωθούν στις διεθνείς αγορές. Παράλληλα, δημιουργία του Thessaloniki Logistics Center στη δυτική πλευρά της πόλης, στο στρατόπεδο Γκόνου, θα συγκεντρώσει επενδυτικό και επιχειρηματικό ενδιαφέρον, θα αναβαθμίσει τις υποδομές της περιοχής και θα ενισχύσει ουσιαστικά τις εξαγωγές της Βόρειας Ελλάδας. Προϋπόθεση όμως για βιώσιμη εξαγωγική ανάπτυξη είναι η δημιουργία συνθηκών που θα κρατήσουν το ανθρώπινο δυναμικό στον τόπο του. Σε αυτό το πλαίσιο, ο ΣΕΒΕ αναλαμβάνει νέα πρωτοβουλία:

Η αναβάθμιση των υποδομών του λιμανιού, κλειδί για την ενίσχυση των εξαγωγών και του τομέα των Logistics.

την πρόταση αξιοποίησης των 700 στρεμμάτων του ΔΙΠΑΕ στη Σίνδο για την ανέγερση 4.000 κοινωνικών κατοικιών. Οι κατοικίες αυτές, με προσιτό ενοίκιο 300-350 ευρώ, μπορούν να καλύψουν τις ανάγκες φοιτητών και εργαζομένων της Βιομηχανικής Περιοχής, δίνοντας λύση στο στεγαστικό πρόβλημα και στηρίζοντας τη βιώσιμη ανάπτυξη της Δυτικής Θεσσαλονίκης. Με τη σύνδεση του έργου με τον προαστιακό σιδηρόδρομο, ενισχύεται και η προσβασιμότητα, στοιχείο κρίσιμο για την καθημερινότητα εργαζομένων και φοιτητών. Σημαντική εξέλιξη αποτελεί και η ψήφιση του νέου Αναπτυξιακού Νόμου, τον οποίο χαιρετίζουμε ως μια σημαντική προσπάθεια θεσμικής απλοποίησης και ενίσχυσης της επενδυτικής δραστηριότητας. Ωστόσο, η εμπειρία μας δείχνει ότι μόνο 3 στις 10 επιχειρήσεις έχουν καταφέρει να τον αξιοποιήσουν, ενώ το 74% από όσες το επιχείρησαν αναφέρουν σημαντική γραφειοκρατία και καθυστερήσεις. Για τις μικρότερες επιχειρήσεις, η ανάγκη στήριξης μέσα από απλά και λειτουργικά εργαλεία του ΕΣΠΑ είναι αδιαπραγμάτευτη. Οι επιχειρήσεις αυτές χρειάζονται ευελιξία, ρευστότητα και πρόσβαση σε άυλες επενδύσεις, όπως η συμμετοχή σε διεθνείς εκθέσεις και εμπορικές αποστολές. Ο ΣΕΒΕ συνεχίζει να εργάζεται συστηματικά για την ενίσχυση της εξωστρέφειας. Με πρωτοβουλίες που καλύπτουν από τα ευρωπαϊκά ζητήματα δασμών έως μνημόνια συνεργασίας με επιμελητήρια και στρατηγικά έργα υποδομής, επιδιώκουμε να στηρίξουμε κάθε εξαγωγέα της χώρας. Η συνεργασία δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, οι στοχευμένες επενδύσεις και οι έξυπνες πολιτικές μπορούν να μετατρέψουν την Ελλάδα σε σημείο αναφοράς της εξωστρέφειας στη Μεσόγειο και στα Βαλκάνια.

89η ΔΕΘ

151

ΡΕΠΟΡΤΑΖ ●

ΑΝΑΒΙΩNΟΥΝ ΕΜΠΟΡΙΚΑ ΣΤΕΚΙΑ - Νέες αφίξεις αλυσίδων ένδυσης και εστίασης στη Θεσσαλονίκη - Εντείνεται ο ανταγωνισμός σε Μητροπόλεως και Αγίας Σοφίας - Σταθερή «ναυαρχίδα» η Τσιμισκή Της Βάσως Βεγίρη vvegiri@naftemporiki.gr

152

89η ΔΕΘ

Η

οδός Τσιμισκή και ιδιαίτερα το πιο δημοφιλές τμήμα της μεταξύ των οδών Κομνηνών και Κούσκουρα συνεχίζει να αποτελεί το επίκεντρο της λιανικής δραστηριότητας της Θεσσαλονίκης, με τις τιμές ενοικίασης να κυμαίνονται μεταξύ 120 και 160 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο. Κύριο χαρακτηριστικό ωστόσο των τελευταίων μηνών στην κεντρική αγορά της Θεσσαλονίκης, πέρα από τις συνεχιζόμενες «μονομαχίες» μεταξύ ξένων -επί το πλείστον- αλυσίδων καταστημάτων για μια καλή θέση στην Τσιμισκή, είναι η αναβίωση της Μητροπόλεως, στην οποία επίσης συρρέουν νέα διεθνή σήματα ένδυσης και wellness, μετά από μεγάλο διάστημα που ο συγκεκριμένος δρόμος κατέγραφε μεγάλη αύξηση άδειων καταστημάτων, ενώ επίσης εντείνεται ο ανταγωνισμός μεταξύ αλυσίδων εστίασης τόσο στη Μητροπόλεως όσο και στον άξονα της Αριστοτέλους, με ελεύσεις ξένων σημάτων street food. Κινητικότητα καταγράφεται και στην Αγίας Σοφίας, λόγω του πολύ κοντινού και ομώνυμου σταθμού του νεότευκτου Μετρό της Θεσσαλονίκης.

Νέα καταστήματα Σημαντική είναι η κινητικότητα στην οδό Μητροπόλεως, στην οποία άνοιξαν το τελευταίο διάστημα νέα καταστήματα γνωστών διεθνών brands, όπως η Holland & Barrett, ένα από τα πιο ιστορικά και αναγνωρισμένα wellness brands παγκοσμίως (στον αριθμό 45), αλλά και η ισπανική αλυσίδα παιδικής ένδυσης Mayoral (στο νούμερο 52), με σύμβουλο για το θέμα της μίσθωσης την εταιρεία Δανός. Σημειώνεται ότι μέχρι πρότινος η εταιρεία δραστηριοποιούνταν κυρίως εντός εμπορικών κέντρων. Το πρώτο εξάμηνο του 2025 χαρακτηρίστηκε εξάλλου από σημαντικές εμπορικές κινήσεις, όπως το άνοιγμα του πρώτου καταστήματος πολυτελούς ανδρικής ένδυσης «Brooks Brothers» στη Θεσσαλονίκη, με μίσθωση στο ισόγειο του ξενοδοχείου Electra Palace στην πλατεία Αριστοτέλους. Στο ισόγειο του Electra Palace βρήκε έδρα και το ιταλικό brand «Replay» αλλά έχει άλλη είσοδο (επί της Μητροπόλεως, ενώ η είσοδος του «Brooks Brothers» είναι επί της Αριστοτέλους). Ο οίκος μόδας Michael Kors επίσης επεκτάθηκε στην αγορά της Θεσσαλονίκης με κατάστημα επί της οδού Αγίας Σοφίας 12, ενώ η αλυσίδα ειδών δώρων Butlers μετέφερε τη δραστηριότητά της από την Αγίας Σοφίας 28 στο εμπορικό και επιχειρηματικό κέντρο Πλατεία, στην Τσιμισκή, ακολουθώντας τη στρατηγική ενίσχυσης παρουσίας σε νεότευκτες ή αναβαθμισμένες εμπορικές δομές. Παράλληλα, η ProCredit Bank προγραμματίζει τη λειτουργία νέου, γωνιακού υποκαταστήματος επί της Μητροπόλεως 28 κοντά στην πλατεία Αριστοτέλους, μόλις ολοκληρωθεί η ανακαίνιση του ακινήτου, με σύμβουλο ξανά για τη μίσθωση την εταιρεία Δανός. Στο δε κατάστημα που άφησε η Butlers στην Αγίας Σοφίας ήρθε ένα ακόμη σήμα του πολωνικού ομίλου ένδυσης LPP, συγκεκριμένα το νεανικό brand γυναικείων ενδυμάτων, υποδημάτων και αξεσουάρ Mohito, που μέχρι πρότινος είχε μόνο διαδικτυακή παρουσία (ηλεκτρονικό κατάστημα) στην ελληνική αγορά. Στελέχη του ίδιου πολωνικού ομίλου φέρονται να «σκανάρουν» εξάλλου την

Τσιμισκή για άλλο σήμα του ομίλου, το brand «Reserved» (αλυσίδα γυναικείων και αντρικών ενδυμάτων και αξεσουάρ - ανταγωνίστρια της ισπανικής Zara). Η Αγίας Σοφίας μάλιστα καταγράφει τους τελευταίους μήνες επίσης σημαντική κινητικότητα λόγω του σταθμού του Μετρό και έχει προσελκύσει νέα καταστήματα της πολωνικής αλυσίδας καλλυντικών Inglot. Σύμφωνα, επίσης, με πληροφορίες από την κτηματαγορά, επίκειται τοποθέτηση στην Τσιμισκή της γερμανικής αλυσίδας γυναικείας και αντρικής ένδυσης New Yorker, ενώ καταστήματα στην Τσιμισκή φέρονται επίσης να αναζητούν η αμερικανική «Foot Locker», που διαθέτει ήδη παρουσία στο εμπορικό κέντρο Mediterranean Cosmos στα ανατολικά προάστια, και η ισπανική εταιρεία μικροσυσκευών και αξεσουάρ για κινητά «Kamalion». Εστίαση Η έναρξη λειτουργίας του Μετρό Θεσσαλονίκης στα τέλη του 2024 έχει ήδη αρχίσει να επηρεάζει τον χάρτη της λιανικής. Η οδός Εγνατία μετατρέπεται σταδιακά σε πιο ελκυστικό προορισμό, κυρίως για εταιρείες του κλάδου F&B (τροφοδοσία - εστίαση), χάρη στην αυξημένη διέλευση πεζών και τη βελτιωμένη προσβασιμότητα. Ο ανταγωνισμός στον ίδιο τομέα αυξάνεται, στο μεταξύ, στον άξονα της πλατείας Αριστοτέλους και της Μητροπόλεως. Χαρακτηριστικό παράδειγμα, η εταιρεία street food «Jackaroo» που πρόκειται να ανοίξει σύντομα κατάστημα στη διασταύρωση της Αγίας Σοφίας με τη Μητροπόλεως, στο ακίνητο που παλαιότερα στέγαζε κατάστημα της αλυσίδας Τερκενλής. Το ενδιαφέρον της κοινής γνώμης της πόλης έχει απασχολήσει έντονα, επίσης, το τελευταίο δίμηνο η φημολογούμενη μίσθωση του ακινήτου που στεγάζει το διάσημο και ιστορικό καφέ-μπαρ «Ολύμπιον» στην καρδιά της πλατείας Αριστοτέλους από την αμερικανική αλυσίδα McDonald’s. Σύμφωνα με νεότερες πληροφορίες, το deal αυτό τελικά δεν επετεύχθη και το εν λόγω ακίνητο φέρεται να «πολιορκείται» από πολλούς «μνηστήρες», μεταξύ των οποίων ο γνωστός επιχειρηματίας της εστίασης Στέφανος Σαράτσης (αλυσίδα Steak House Sta Kala Kathoumena). Κατάστημα στην Αριστοτέλους φέρεται να αναζητά και άλλη ξένη αλυσίδα burgers, ενώ ο Όμιλος Goody’s Everest (Vivartia) επίσης φέρεται να αναζητά σημείο στο κέντρο της πόλης για την αλυσίδα «La Pasteria». Μια πολύ σημαντική αλλαγή βρίσκεται σε εξέλιξη, στο μεταξύ, στη Νέα Αγορά Μοδιάνο του Ομίλου Φάις, στην οποία προσεχώς αλλάζει η διαχείριση (management), που αναμένεται να περάσει στον εκ Θεσσαλονίκης ορμώμενο Όμιλο Ergon των αδελφών Δούζη, καθώς από τον Δεκέμβριο του 2022 όταν ξανάνοιξε ανακαινισμένη δεν πέτυχε τα επιθυμητά αποτελέσματα πωλήσεων. Οι δύο πλευρές φέρονται να βρίσκονται πολύ κοντά στο κλείσιμο συμφωνίας. Επί του παρόντος είναι ενεργό μόνο περίπου το ένα τρίτο των καταστημάτων που βρίσκονται μέσα στην Αγορά Μοδιάνο

89η ΔΕΘ

153

ΡΕΠΟΡΤΑΖ ●

ΙΣΤΟΡΊΕΣ ΠΊΣΩ ΑΠΌ ΤΙΣ ΠΡΟΣΌΨΕΙΣ Η Θεσσαλονίκη, η δεύτερη μεγαλύτερη πόλη της Ελλάδας, αποτελεί έναν μοναδικό καμβά, όπου η ιστορία, ο πολιτισμός και η αρχιτεκτονική συνυφαίνονται αρμονικά. Η πόλη ιδρύθηκε το 315 π.Χ. από τον Κάσσανδρο και υπήρξε σταυροδρόμι πολιτισμών, φιλοξενώντας Ρωμαίους, Βυζαντινούς, Οθωμανούς και Εβραίους. Αυτή η πολυπολιτισμική κληρονομιά αποτυπώνεται στα εμβληματικά κτίριά της, που αφηγούνται ιστορίες από την αρχαιότητα έως τη σύγχρονη εποχή. Ο Λευκός Πύργος, η Καμάρα, το Μέγαρο Μοδιάνο, το Chateau Mon Bonheur, κάθε κτίριο φέρει τη δική του μοναδική ιστορία, αντικατοπτρίζοντας την πλούσια κληρονομιά της πόλης. Της Χριστίνας Χρυσανθοπούλου cchrisanthopoulou@naftemporiki.gr

ΛΕΥΚΌΣ ΠΎΡΓΟΣ

Το σύμβολο Δεσπόζει στην παραλία της Θεσσαλονίκης και είναι το πιο αναγνωρίσιμο ορόσημο της πόλης. Χτισμένος από τους Οθωμανούς μετά την κατάληψη της Θεσσαλονίκης το 1430 από τον Σουλτάνο Μουράτ Β’, αντικατέστησε πιθανότατα έναν βυζαντινό πύργο. Η κατασκευή του χρονολογείται γύρω στο 1535-1536, με πιθανό αρχιτέκτονα τον Μιμάρ Σινάν. Αρχικά λειτουργούσε ως φρούριο, οχυρό και φυλακή, γνωστός ως «Πύργος του Αίματος» ή «Κόκκινος Πύργος» λόγω των εκτελέσεων και των αιματηρών περιστατικών που λάμβαναν χώρα εκεί. Κατά μία εκδοχή, το 1891 ένας κρατούμενος άσπρισε τον πύργο για να κερδίσει την ελευθερία του, δίνοντάς του το σημερινό του όνομα. Μετά την απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης, το 1912, ο Λευκός Πύργος έγινε σύμβολο της πόλης. Το 1983 παραχωρήθηκε στο υπ. Πολιτισμού και ακολούθησε η αναστήλωσή του, έργο για το οποίο τιμήθηκε με το βραβείο της Europa Nostra το 1988. Σήμερα, φιλοξενεί μουσείο υπό την αιγίδα του Μουσείου Βυζαντινού Πολιτισμού, με εκθέσεις που παρουσιάζουν την ιστορία της Θεσσαλονίκης, χάρτες, χρονολόγια και επιστημονικά άρθρα.

154

89η ΔΕΘ

ΛΕΥΚΟΣ ΠΥΡΓΟΣ Με 6 ορόφους, 34 μέτρα ύψος, 70 μέτρα περίμετρο και απρόσκοπτη θέα προς τον Θερμαϊκό Κόλπο, ο Λευκός Πύργος αποτελεί έναν από τους πιο δημοφιλείς προορισμούς της πόλης.

►

89η ΔΕΘ

155

ΡΕΠΟΡΤΑΖ ●

ΤΑ ΚΤΙΡΙΑ ΚΑΙ Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥΣ

►

ΠΎΡΓΟΣ ΟΤΕ

Εμβληματικό ορόσημο Ο Πύργος ΟΤΕ, γνωστός και ως Πύργος της ΔΕΘ, αποτελεί εμβληματικό ορόσημο της Θεσσαλονίκης. Χτίστηκε το 1970 από τον Οργανισμό Τηλεπικοινωνιών Ελλάδος (ΟΤΕ) εντός του εκθεσιακού χώρου της

ΜΈΓΑΡΟ ΜΟΔΙΆΝΟ

Η καρδιά της Αγοράς

Διεθνούς Έκθεσης Θεσσαλονίκης (ΔΕΘ). Σχεδιάστηκε από τον αρχιτέκτονα Αλέξανδρο Αναστασιάδη και με ύψος 76 μέτρα είναι το ψηλότερο κτίριο της πόλης, συμβολίζοντας την τεχνολογική πρόοδο της εποχής του. Η κατασκευή ολοκληρώθηκε

CHATEAU MON BONHEUR

Ένα μνημείο αγάπης

σε δύο φάσεις: το 1969 κατασκευάστη-

Η Αγορά Μοδιάνο (ή Στοά Μοδιάνο) είναι ένα από τα πιο εμβληματικά κτίρια της Θεσσαλονίκης, συνδεδεμένο με την πολυπολιτισμική ιστορία της πόλης. Η ιστορία της Αγοράς Μοδιάνο ξεκινά μετά τη Μεγάλη Πυρκαγιά της Θεσσαλονίκης το 1917, η οποία κατέστρεψε μεγάλο μέρος του κέντρου της πόλης, συμπεριλαμβανομένης της εβραϊκής συνοικίας. Η περιοχή εντάχθηκε στο Σχέδιο Ανασυγκρότησης της πόλης από τον Γάλλο αρχιτέκτονα Ernest Hebrard, σχέδιο το οποίο προέβλεπε τη δημιουργία μιας κεντρικής αγοράς. Η κατασκευή ξεκίνησε το 1922 και ολοκληρώθηκε το 1925, με σχεδιαστή τον Eli Modiano, μέλος της γνωστής ιταλοεβραϊκής οικογένειας Modiano της Θεσσαλονίκης, ο οποίος εμπνεύστηκε από παριζιάνικα μοντέλα κλειστών αγορών και βιομηχανικά κτίρια του 19ου αιώνα. Τα εγκαίνια έγιναν το 1930 με μεγαλοπρεπή γιορτή και η αγορά πήρε το όνομα του σχεδιαστή της. Αρχικά φιλοξενούσε 144 καταστήματα και έγινε κεντρικό σημείο εμπορίου και κοινωνικής ζωής. Το κτίριο χαρακτηρίστηκε διατηρητέο το 1983 από το υπουργείο Περιβάλλοντος και ιστορικό μνημείο το 1995 από το υπουργείο Πολιτισμού. Από τη δεκαετία του 1990, η αγορά άρχισε να παρακμάζει. Πολλά καταστήματα έκλεισαν και το 2017 κρίθηκε δομικά ακατάλληλη κι επικίνδυνη από τις αρχές πολεοδομίας, οδηγώντας σε πλήρες κλείσιμο. Το 2016, το ΤΑΙΠΕΔ έβγαλε σε πλειστηριασμό το 43,6% της αγοράς. Ο Όμιλος Fais υπέβαλε την καλύτερη προσφορά και υπέγραψε σύμβαση τον Ιούλιο 2017 για 1,9 εκατ. €, φτάνοντας αργότερα στο 57% συνολικά. Ο όμιλος επένδυσε πάνω από 10-11 εκατ. € σε αποκατάσταση και ενίσχυση του κτιρίου, δημιουργώντας 75 σύγχρονα καταστήματα χωρισμένα σε κατηγορίες. Η αγορά ξανάνοιξε στις 5 Δεκεμβρίου 2022 ως Agora Modiano, η μεγαλύτερη κλειστή αγορά τροφίμων της Θεσσαλονίκης, με έμφαση σε γαστρονομία, πολιτιστικές εκδηλώσεις και τουρισμό. Παρά την ανακαίνιση, η αγορά αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα, με μόλις το 42% των καταστημάτων να είναι ενοικιασμένα, με χαμηλή επισκεψιμότητα και έλλειψη ζωντάνιας, όσο ο Όμιλος Fais αναζητά νέο μοντέλο διαχείρισης.

156

89η ΔΕΘ

καν η θεμελίωση, το υπόγειο και ο πρώτος όροφος, λειτουργώντας ως περίπτερο του ΟΤΕ στην 34η ΔΕΘ, ενώ το 1970 ολοκληρώθηκε η ανέγερση για την 35η ΔΕΘ. Αρχικά χρησιμοποιήθηκε ως τηλεπικοινωνιακός πύργος, μεταδίδοντας από το 1971 τις πρώτες ασπρόμαυρες εκπομπές της Ελληνικής Κρατικής Τηλεόρασης και φιλοξενώντας τον ραδιοφωνικό σταθμό Ράδιο Θεσσαλονίκη 94,5 (1988-2010). Το μοναδικό στην Ελλάδα περιστρεφόμενο δάπεδο στον τελευταίο όροφο, έργο του οίκου Rohr, προσφέρει πανοραμική θέα στον Θερμαϊκό Κόλπο, τον Λευκό Πύργο, τη Ροτόντα, το Επταπύργιο, τον Χορτιάτη και τον Όλυμπο. Σήμερα, ο Πύργος ΟΤΕ φιλοξενεί το Skyline Cafe-Bar, ένα περιστρεφόμενο καφέ-εστιατόριο που ολοκληρώνει μία πλήρη περιστροφή σε 60 λεπτά, προσελκύοντας επισκέπτες με τη μοναδική θέα του, ενώ συνεχίζει να εξυπηρετεί τηλεπικοινωνιακές ανάγκες και να φιλοξενεί εκθέσεις και πολιτιστικές εκδηλώσεις στο πλαίσιο της ΔΕΘ. Το καλοκαίρι του 2025 ολοκληρώθηκαν εργασίες συντήρησης, που ξεκίνησαν τον Ιούλιο 2024, εν όψει της 89ης ΔΕΘ, ενισχύοντας τη θέση του πύργου ως τουριστικού και πολιτιστικού ορόσημου της Θεσσαλονίκης.

Γνωστό και ως «Πύργος της Ευτυχίας» ή «Κόκκινος Πύργος», χτίστηκε το 1890 από τον Αρμένιο Δεϊράν Αβδουλάχ και αγοράστηκε από τον μεγαλέμπορο Δημήτρη Ιωαννίδη-Τσακιρντέκη για τη σύζυγό του Ευτυχία. Η επιγραφή στα γαλλικά που υπάρχει ακόμα «Chateau mon Bonheur» μεταφράζεται ως «Πύργος: Η Ευτυχία μου». Σχεδιασμένο από τον Γάλλο αρχιτέκτονα Φρεντερίκ Σαρνό, το κτίριο στη Βασιλίσσης Όλγας ξεχωρίζει για τα κόκκινα τούβλα και τις μεσαιωνικές ενετικές επάλξεις, αντικατοπτρίζοντας τον χαρακτήρα της εποχής. Αποτελείται από δύο κτίρια: μια διώροφη κατοικία με έξι δωμάτια και ένα καφενείο με αυλή, που κάποτε είχε θέα στη θάλασσα. Η ιστορία του είναι μια ιστορία αγάπης, καθώς ο Ιωαννίδης επέλεξε το κτίριο για να εκφράσει την αφοσίωσή του στη σύζυγό του. Μετά την αρχική του χρήση ως εξοχικής κατοικίας, φιλοξένησε οικοτροφείο, πρόσφυγες και το Σώμα Ελλήνων Προσκόπων. Παρά την εγκατάλειψή του και τη φθορά από πυρκαγιές, παραμένει διατηρητέο μνημείο από το 1984, συμβολίζοντας τον ρομαντισμό και την αρχιτεκτονική κληρονομιά της Θεσσαλονίκης.

ΠΥΡΓΟΣ ΟΤΕ Το περιστρεφόμενο δάπεδο στον τελευταίο όροφο του Πύργου ΟΤΕ, έργο του οίκου Rohr, προσφέρει πανοραμική θέα στον Θερμαϊκό Κόλπο, τον Λευκό Πύργο, τη Ροτόντα, τον Όλυμπο.

►

89η ΔΕΘ

157

ΡΕΠΟΡΤΑΖ ●

ΤΑ ΚΤΙΡΙΑ ΚΑΙ Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥΣ

►

ΚΑΜΆΡΑ

Μνημείο ρωμαϊκής δόξας Η Καμάρα, γνωστή και ως Αψίδα του Γαλερίου, είναι ένα ρωμαϊκό μνημείο που χτίστηκε μεταξύ 298 και 303 μ.Χ. για να τιμήσει τη νίκη του αυτοκράτορα Γαλερίου επί των Σασσανιδών Περσών στη Μάχη

ΕΚΚΛΗΣΊΑ ΠΑΝΑΓΊΑΣ ΑΧΕΙΡΟΠΟΙΉΤΟΥ

Παλαιοχριστιανικό αριστούργημα

της Σατάλας (298 μ.Χ.). Βρίσκεται στη διασταύρωση της Εγνατίας και της οδού Δημητρίου Γούναρη και αποτελούσε μέρος ενός μεγαλύτερου συγκροτήματος που περιλάμβανε το παλάτι του Γαλερίου, τη Ροτόντα και τον Ιππόδρομο. Η Καμάρα

ΠΑΛΑΤΆΚΙ

Σε τροχιά αναβίωσης

ήταν οκτώπυλος (οκτώ πυλώνες), με

Η Εκκλησία της Παναγίας Αχειροποιήτου, χτισμένη μεταξύ 450-470 μ.Χ., είναι μία από τις παλαιότερες σωζόμενες εκκλησίες της Θεσσαλονίκης. Βρίσκεται στην οδό Αγίας Σοφίας, απέναντι από την πλατεία Μακεδονομάχων. Ανεγέρθηκε πάνω σε ρωμαϊκά λουτρά, με τμήματά τους να διατηρούνται ακόμη. Αρχικά αφιερωμένη στην Παναγία Θεοτόκο, πήρε το όνομά της από μια θαυματουργή εικόνα της Παναγίας Οδηγήτριας, που θεωρούνταν «αχειροποίητη» (δηλαδή όχι φτιαγμένη από ανθρώπινα χέρια). Η επωνυμία «Αχειροποίητος» εντοπίζεται για πρώτη φορά σε έγγραφο του 1320. Η εκκλησία, μια τρίκλιτη βασιλική με ξύλινη οροφή, διαθέτει μαρμάρινους κίονες, ιωνικά κιονόκρανα και ψηφιδωτά του 5ου αιώνα με φυτικά και γεωμετρικά μοτίβα. Τοιχογραφίες του 13ου αιώνα απεικονίζουν τους Σαράντα Μάρτυρες της Σεβαστείας. Μετά την οθωμανική κατάκτηση το 1430, μετατράπηκε σε τζαμί (Εσκί Τζαμί). Το 1917, μετά τη μεγάλη πυρκαγιά που κατέστρεψε το μεγαλύτερο μέρος της Θεσσαλονίκης, το μνημείο χρησιμοποιήθηκε ως προσωρινός καταυλισμός για τους πυρόπληκτους, γεγονός που άλλαξε ριζικά την όψη και την ιστορική πορεία της πόλης. Αργότερα, το 1922, πρόσφυγες από τη Μικρά Ασία βρήκαν καταφύγιο στον ναό. Μετά από κάποια χρόνια και αφού πραγματοποιήθηκαν εργασίες αποκατάστασης, το 1912 η Αχειροποίητος επανήλθε στη χρήση της ως χώρος λατρείας. Είναι μνημείο UNESCO, συμβολίζοντας την παλαιοχριστιανική κληρονομιά της πόλης.

158

89η ΔΕΘ

τριπλό τόξο, αλλά μόνο τρεις πυλώνες σώζονται σήμερα. Τα ανάγλυφα στους πυλώνες απεικονίζουν σκηνές από τις εκστρατείες του Γαλερίου, όπως μάχες, θυσίες και την ενότητα της τετραρχίας, υπογραμμίζοντας τη δύναμη και το κύρος του αυτοκράτορα. Το μνημείο, μέρος της Λίστας Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO από το 1988, αποτελεί εξαιρετικό δείγμα ρωμαϊκής αρχιτεκτονικής και συμβολίζει τη σημασία που είχε η Θεσσαλονίκης ως διοικητικό κέντρο της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας.

Το Παλατάκι, γνωστό και ως Κυβερνείο, είναι ένα εμβληματικό νεοκλασικό κτίριο στην Καλαμαριά της Θεσσαλονίκης, χτισμένο το 1955-1960 σε σχέδια του Περικλή Σακελλάριου και του Ι. Χριστόπουλου, με πανοραμική θέα στον Θερμαϊκό Κόλπο. Εγκαινιάστηκε το 1960 επί πρωθυπουργίας Κωνσταντίνου Καραμανλή ως κατοικία του υπουργού Βορείου Ελλάδος, καλύπτει 1.604 τ.μ. σε δύο ορόφους και 1.330 τ.μ. στο υπόγειο, με ιωνικούς κίονες, εκκλησάκι, ελικοδρόμιο και μικρή μαρίνα. Το 1964 παραχωρήθηκε στη βασιλική οικογένεια, αλλά ο βασιλιάς Κωνσταντίνος το χρησιμοποίησε μόνο μία νύχτα, προτιμώντας το ξενοδοχείο «Μεντιτερανέ». Κατά τη χούντα (1968) επέστρεψε στο υπουργείο Βορείου Ελλάδος, ενώ στη Μεταπολίτευση φιλοξένησε υπουργούς Μακεδονίας-Θράκης και τον Κωνσταντίνο Καραμανλή, που το προτιμούσε ιδιαίτερα. Το 1997 φιλοξένησε έκθεση έργων του Καραβάτζιο για την Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης. Από το 2006, επί υπουργίας Νίκου Τσιαρτσιώνη, έκλεισε για ανακαίνιση που δεν υλοποιήθηκε και οδηγήθηκε σε εγκατάλειψη. Σήμερα, το Παλατάκι βρίσκεται σε τροχιά αναβίωσης, με σχέδια να μετατραπεί σε πολυχώρο πολιτισμού, συνεδρίων και εκδηλώσεων. Τον Ιούνιο 2024 υπογράφηκε Μνημόνιο Συνεργασίας μεταξύ της Βουλής των Ελλήνων, του Υπερταμείου και της ΕΤΑΔ, με τη Βουλή να εξετάζει τη χρηματοδότηση της αποκατάστασης. Η ΕΤΑΔ προκήρυξε διεθνή διαγωνισμό (προϋπολογισμού 1.209.852,67 €, προθεσμία έως 30 Σεπτεμβρίου 2025) για μελέτες αποκατάστασης, που περιλαμβάνουν αρχιτεκτονικές, στατικές, περιβαλλοντικές και συγκοινωνιακές μελέτες, με στόχο την έναρξη εργασιών το 2026 και ολοκλήρωση έως το 2030. Παρά τις φθορές, το Παλατάκι διατηρεί την ιστορική του αξία, με το όραμα για την πολιτιστική του αξιοποίηση να παραμένει ενεργό.

ΚΑΜΑΡΑ Σύμφωνα με στοιχεία αρχαιολογικών ανασκαφών, η Καμάρα συνδεόταν λειτουργικά με τη Ροτόντα και -με κάποιον τρόπομε τα Ρωμαϊκά Ανάκτορα που βρίσκονταν προς τον Νότο.

►

89η ΔΕΘ

159

ΡΕΠΟΡΤΑΖ ●

ΤΑ ΚΤΙΡΙΑ ΚΑΙ Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥΣ

►

ΝΑΌΣ ΑΓΊΟΥ ΔΗΜΗΤΡΊΟΥ

Το Ιερό της πόλης Ο Ναός του Αγίου Δημητρίου -αφιερωμένος στον προστάτη άγιο της Θεσσαλονίκης- είναι ένα από τα πιο εμβληματικά μνημεία της πόλης. Βρίσκεται στην οδό Αγίου Δημητρίου 81-83 και χτίστηκε αρχικά τον

ΡΟΤΌΝΤΑ ΤΟΥ ΓΑΛΕΡΊΟΥ

Από μαυσωλείο σε εκκλησία

4ο αιώνα μ.Χ. πάνω στα ερείπια ρωμαϊκών λουτρών, όπου πιστεύεται ότι μαρτύρησε, λόγω της χριστιανικής του πίστης, ο Άγιος Δημήτριος, γόνος ευγενούς οικογένειας και αξιωματικός του ρωμαϊκού στρατού, το 303 μ.Χ. Αρχικά ήταν ένα μικρό εκκλησάκι, το οποίο τον 5ο αιώνα ο έπαρχος Λεόντιος

Η Ροτόντα του Γαλερίου, χτισμένη γύρω στο 306 μ.Χ., είναι ένα κυκλικό κτίριο που πιθανότατα προοριζόταν για μαυσωλείο του αυτοκράτορα Γαλερίου, ενώ κατά μια άλλη εκδοχή υπήρξε ειδωλολατρικός ναός, πιθανότατα αφιερωμένος στους Κάβειρους ή στον Δία. Με διάμετρο 24,5 μέτρα, πάχος τοίχων 6,3 μέτρα και ύψος 29,8 μέτρα, μοιάζει αρχιτεκτονικά με το Πάνθεον της Ρώμης, εξ ου και συχνά αποκαλείται «Πάνθεον της Θεσσαλονίκης». Ο θόλος δεν διαθέτει εσωτερική στήριξη, γεγονός που καταδεικνύει την τεχνική αρτιότητα των Ρωμαίων αρχιτεκτόνων. Μετατράπηκε σε χριστιανική εκκλησία στα τέλη του 4ου αιώνα από τον Θεοδόσιο Α’ και διακοσμήθηκε με εξαιρετικά βυζαντινά ψηφιδωτά σε τρεις ζώνες (μαρτύρων, αγγέλων, Χριστού). Αργότερα, κατά την οθωμανική περίοδο (1590-1912), έγινε τζαμί (Τζαμί του Χορτατζή) και προστέθηκε μιναρές - ο μόνος που σώζεται σήμερα στη Θεσσαλονίκη. Σήμερα, λειτουργεί ως μουσείο και εκκλησία (Αγίου Γεωργίου), με τα ψηφιδωτά της να απεικονίζουν χριστιανικά θέματα και συμβολισμούς, όπως γιρλάντες φρούτων και χρυσούς σταυρούς. Είναι ένα από τα αρχαιότερα σωζόμενα χριστιανικά μνημεία παγκοσμίως και είναι μέρος της Λίστας Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO, αποτελώντας μαρτυρία της μετάβασης από τη ρωμαϊκή στη βυζαντινή εποχή.

αντικατέστησε με μια μεγαλύτερη τρίκλιτη βασιλική. Λόγω πυρκαγιών και σεισμών, η εκκλησία χρειάστηκε να ανακατασκευαστεί τον 7ο αιώνα ως πεντακλισιακή βασιλική, η οποία διατηρείται μέχρι σήμερα. Κατά την οθωμανική περίοδο (1430-1912), μετατράπηκε σε τζαμί, αλλά επανήλθε στη χριστιανική χρήση το 1912. Η μεγάλη πυρκαγιά του 1917 κατέστρεψε μεγάλο μέρος της πόλης και της εκκλησίας, αλλά η αποκατάσταση που ολοκληρώθηκε το 1949, χάρη σε σημειώσεις, σχέδια και φωτογραφίες που είχε κρατήσει ο αρχιτέκτονας Αριστοτέλης Ζάχος, διατήρησε την αρχική της μορφή. Η αρχιτεκτονική της εκκλησίας αποτελεί εξαιρετικό δείγμα πρώιμης βυζαντινής τέχνης, με ξύλινη οροφή και στοές πάνω από τα πλαϊνά κλίτη. Φημίζεται για τα ψηφιδωτά, που απεικονίζουν τον Άγιο Δημήτριο μαζί με ιδρυτές και παιδιά, καθώς και για τις τοιχογραφίες που κοσμούν το εσωτερικό της. Ένα μοναδικό χαρακτηριστικό είναι το εξαγωνικό κιβώριο, κατασκευή από ασήμι που λειτουργούσε ως συμβολικός τάφος. Η κρύπτη, που ανακαλύφθηκε το 1918, θεωρείται ο τόπος μαρτυρίου του αγίου και σήμερα λειτουργεί ως μικρό μουσείο. Ως Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO από το 1988, ο ναός αποτελεί το μεγαλύτερο και σημαντικότερο πρώιμο χριστιανικό μνημείο της Θεσσαλονίκης.

160

89η ΔΕΘ

Αναπνέει μέσα από τα μνημεία της Η Θεσσαλονίκη, μια πόλη που φέρει τα ίχνη αιώνων ιστορίας, είναι περισσότερο από ένα σύνολο κτιρίων. Είναι μια ζωντανή αφήγηση, ένας τόπος όπου η αρχιτεκτονική δεν είναι απλώς υλική δομή, αλλά η ίδια η ψυχή της πόλης. Τα εμβληματικά της κτίρια είναι οι στύλοι που στηρίζουν την ταυτότητα αυτής της πόλης, αποκαλύπτοντας την ιστορία, την πολιτιστική ποικιλομορφία και το ανθεκτικό πνεύμα της. Από τη Ρωμαϊκή Ροτόντα έως τις βυζαντινές εκκλησίες, κάθε πέτρα αφηγείται ένα διαφορετικό κεφάλαιο. Η πολυμορφία των αρχιτεκτονικών στιλ αντανακλά τη διαχρονική της σημασία ως σημείο συνάντησης πολιτισμών. Δεν είναι τυχαίο ότι η πόλη αυτή έχει γίνει σύμβολο συνύπαρξης και συνέχειας. Όπως είχε πει ο αρχιτέκτονας Ερνέστος Τσίλλερ, «οι πόλεις πρέπει να ζουν μέσω της αρχιτεκτονικής τους, και η Θεσσαλονίκη είναι το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα για αυτό». Μια πόλη που αναπνέει μέσα από τα μνημεία της και συνεχίζει να εξελίσσεται χωρίς να ξεχνά το παρελθόν της

ΝΑΟΣ ΑΓΙΟΥ ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ Η κρύπτη στον Ιερό Ναό του Αγίου Δημητρίου, που ανακαλύφθηκε το 1918, θεωρείται ο τόπος μαρτυρίου του αγίου και σήμερα λειτουργεί ως μικρό μουσείο.

89η ΔΕΘ

161

ΡΕΠΟΡΤΑΖ ●

Η ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΉ ΤΑΥΤΌΤΗΤΑ ΤΗΣ ΣΑΛΌΝΙΚΑΣ Η Θεσσαλονίκη, η «συμβασιλεύουσα» της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας και δεύτερη μεγαλύτερη πόλη της Ελλάδας, αποτελεί ένα ζωντανό μωσαϊκό πολιτισμών, ιστορίας και αρχιτεκτονικής. Ιδρυμένη το 315 π.Χ. από τον Κάσσανδρο, στρατηγό του Μεγάλου Αλεξάνδρου, προς τιμήν της συζύγου του, ετεροθαλούς αδερφής του Μεγάλου Αλεξάνδρου, η πόλη εξελίχθηκε σε κέντρο εμπορίου, πολιτισμού και διοίκησης, με την αρχιτεκτονική της να αντικατοπτρίζει τις διαδοχικές ιστορικές της περιόδους: από τα ρωμαϊκά μνημεία και τους βυζαντινούς ναούς έως τα οθωμανικά κτίσματα και τα νεοκλασικά αρχοντικά του 19ου και του 20ού αιώνα. Πάμε ένα χρονολογικό ταξίδι στην αρχιτεκτονική της Θεσσαλονίκης, εστιάζοντας σε εμβληματικά μνημεία και σημαντικά κτίρια που διαμόρφωσαν την ταυτότητά της.

Της Χριστίνας Χρυσανθοπούλου cchrisanthopoulou@naftemporiki.gr

Μνημεία που αφηγούνται την ιστορία της Σαλόνικας, όπως την αποκαλούσαν οι Εβραίοι Σεφαραδίτες, της Σελάνικ κατά τα οθωμανικά χρόνια, της Θεσσαλονίκης του Θερμαϊκού, από την αρχαιότητα έως σήμερα

Η Θεσσαλονίκη, χάρη στη στρατηγική της θέση στον Θερμαϊκό Κόλπο και κατά μήκος της Εγνατίας Οδού, έγινε σημαντικό κέντρο της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας. Ένα από τα πιο εντυπωσιακά μνημεία της περιόδου αυτής είναι η Ρωμαϊκή Αγορά, που βρίσκεται μεταξύ των οδών Φιλίππου, Αγνώστου Στρατιώτου, Ολύμπου και Μακεδονικής Αμύνης. Ανεγέρθηκε στα τέλη του 2ου με αρχές του 3ου αιώνα μ.Χ. και αποτέλεσε το διοικητικό και εμπορικό κέντρο της πόλης, αντικατοπτρίζοντας το πρότυπο της Ρώμης. Οι ανασκαφές, που ξεκίνησαν το 1966, αποκάλυψαν δύο πλατείες, με την κύρια να περιλαμβάνει την Κρυπτή Στοά, το Ωδείο και το Μουσείο της Ρωμαϊκής Αγοράς. Η Κρυπτή Στοά, μια υπόγεια

162

89η ΔΕΘ

ΡΩΜΑΪΚΉ ΠΕΡΊΟΔΟΣ

Η Αγορά και το συγκρότημα του Γαλερίου θολοσκεπής κατασκευή, λειτουργούσε ως υποδομή για την υπερκείμενη κορινθιακή στοά, ενώ το Ωδείο φιλοξενούσε θεατρικές και μουσικές παραστάσεις. Η διατήρηση της Αγοράς οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στον αρχαιολόγο Φώτη Πέτσα, ο οποίος ματαίωσε σχέδια για ανέγερση κτιρίου στην περιοχή,

αναδεικνύοντας την ιστορική της αξία. Εξίσου σημαντικό είναι το Ανακτορικό Συγκρότημα του Γαλερίου, που περιλαμβάνει την Αψίδα του Γαλερίου (Καμάρα) και τη Ροτόντα. Η Καμάρα, χτισμένη το 303 μ.Χ. για να τιμήσει τη νίκη του Γαλερίου επί των Περσών, αποτελεί χαρακτηριστικό δείγμα ρωμαϊκής θριαμβευτικής αρχιτεκτονικής με περίτεχνα ανάγλυφα. Η Ροτόντα, αρχικά προοριζόμενη ως μαυσωλείο του Γαλερίου, μετατράπηκε αργότερα σε χριστιανικό ναό, αντικατοπτρίζοντας τη μετάβαση από την παγανιστική στη χριστιανική εποχή. Η κυκλική της δομή και ο θόλος αποτελούν πρόδρομο της βυζαντινής αρχιτεκτονικής.

Η Ρωμαϊκή Αγορά.

►

Το Ανακτορικό Συγκρότημα του Γαλερίου.

89η ΔΕΘ

163

ΡΕΠΟΡΤΑΖ ●

ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ

►

Η Αγία Σοφία.

Η Θεσσαλονίκη διακρίθηκε για την πνευματική και καλλιτεχνική της άνθηση, ιδιαίτερα κατά τον 14ο αιώνα, τον «χρυσό αιώνα» της πόλης. Η βυζαντινή αρχιτεκτονική της Θεσσαλονίκης χαρακτηρίζεται από τη χρήση τούβλου αντί πέτρας, την ελεύθερη ερμηνεία κλασικών ρυθμών και την ανάπτυξη θόλων και ψηφιδωτών. Δεκαπέντε από τα μνημεία της, κυρίως παλαιοχριστιανικοί και βυζαντινοί ναοί, έχουν αναγνωριστεί από την UNESCO ως Μνημεία Παγκόσμιας Κληρονομιάς από το 1988. Η Αγία Σοφία, χτισμένη τον 7ο αιώνα, αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα μνημεία αυτής της περιόδου. Εμπνευσμένη από την ομώνυμη εκκλησία της Κωνσταντινούπολης, η Αγία Σοφία της Θεσσαλονίκης είναι θολωτή βασιλική με περίτεχνα ψηφιδωτά, όπως αυτό της

164

89η ΔΕΘ

ΒΥΖΑΝΤΙΝΉ ΠΕΡΊΟΔΟΣ

Η Αγία Σοφία και οι ναοί της UNESCO Ανάληψης στον τρούλο. Η αρχιτεκτονική της συνδυάζει στοιχεία της παλαιοχριστιανικής και της βυζαντινής τέχνης, με μαρμάρινες κολόνες και διακοσμητικά γλυπτά, ενώ η διατήρησή της αποτελεί μαρτυρία της καλλιτεχνικής αξίας της πόλης. Άλλα σημαντικά βυζαντινά μνημεία περιλαμβάνουν

τον Ναό του Αγίου Δημητρίου, πολιούχου της Θεσσαλονίκης, που χρονολογείται από τον 5ο αιώνα και ανακατασκευάστηκε μετά την πυρκαγιά του 7ου αιώνα. Η κρύπτη του αποτελεί ένα υποβλητικό μνημείο μαρτυρίου. Η Παναγία Χαλκέων (11ος αιώνας), με την επιγραφή στο μαρμάρινο υπέρθυρο, και ο Ναός της Αγίας Αικατερίνης (τέλη 13ου - αρχές 14ου αιώνα) ξεχωρίζουν για την αρχιτεκτονική τους ποικιλία και τα ψηφιδωτά τους. Η Μονή Βλατάδων, το μοναδικό ενεργό βυζαντινό μοναστήρι της πόλης, αποτελεί ακόμη ένα παράδειγμα της βυζαντινής κληρονομιάς, ενώ το Βυζαντινό Λουτρό στην Άνω Πόλη, μοναδικό δείγμα κοσμικής βυζαντινής αρχιτεκτονικής, αναδεικνύει την καθημερινή ζωή της εποχής.

Τα λουτρά Παράδεισος, Μπέη Χαμάμ.

Η οθωμανική κατοχή της Θεσσαλονίκης (1430-1912) άφησε το δικό της αποτύπωμα στην αρχιτεκτονική της πόλης. Τα κτίρια αυτής της περιόδου ενσωματώνουν βυζαντινές επιρροές, όπως φαίνεται στο Μπεζεστένι, τη Σκεπαστή Αγορά στη διασταύρωση Εγνατίας και Βενιζέλου. Χτισμένο τον 15ο αιώνα, το Μπεζεστένι διατηρεί βυζαντινές τεχνικές τοιχοποιίας και αποτε-

ΟΘΩΜΑΝΙΚΉ ΠΕΡΊΟΔΟΣ

Μπεζεστένι και Μπέη Χαμάμ

λούσε το εμπορικό κέντρο της οθωμανικής Θεσσαλονίκης. Το Μπέη Χαμάμ, χτισμένο το 1444 επί της οδού Εγνατίας, είναι το μεγαλύτερο χαμάμ της πόλης και ένα από τα σημαντικότερα στα Βαλκάνια. Με βυζαντινότροπα οδοντωτά γείσα και πολύχρωμο μιναρέ, λειτούργησε ως λουτρό μέχρι τη δεκαετία του 1960 και σήμερα φιλοξενεί πολιτιστικές εκδηλώσεις.

►

89η ΔΕΘ

165

ΡΕΠΟΡΤΑΖ ●

ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ

►

Η Βίλα Αλλατίνι.

Η Συνοικία των Εξοχών.

Η απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης το 1912 και η πυρκαγιά του 1917 σηματοδότησαν μια νέα εποχή για την αρχιτεκτονική της πόλης. Η πυρκαγιά κατέστρεψε μεγάλο μέρος του κέντρου, οδηγώντας στην ανοικοδόμηση με σχέδια του Γάλλου αρχιτέκτονα Ερνέστ Εμπράρ. Η Πλατεία Αριστοτέλους, με την εκλεκτικιστική της αρχιτεκτονική, αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της περιόδου, συνδυάζοντας νεοκλασικά και αρ νουβό στοιχεία. Η Βίλα Αλλατίνι, χτισμένη το 1898 στη λεωφόρο Βασιλίσσης Όλγας, είναι ένα από τα πιο εμβληματικά νεοκλασικά κτίρια της Θεσσαλονίκης. Σχεδιασμένη από τον Ιταλό αρχιτέκτονα Βιταλιάνο Ποζέλι, η έπαυλη

166

89η ΔΕΘ

ΝΕΟΚΛΑΣΙΚΉ ΠΕΡΊΟΔΟΣ

Η Βίλα Αλλατίνι και η Συνοικία των Εξοχών συνδυάζει νεοκλασικά, αναγεννησιακά και μπαρόκ στοιχεία, με χαρακτηριστικό τον κρεμμυδόσχημο τρούλο και τις διακοσμητικές τοιχογραφίες στο εσωτερικό. Αρχικά κατοικία της εβραϊκής οικογένειας Αλλατίνι, λειτούργησε ως θερινό ανάκτορο του σουλτάνου

Αβδούλ Χαμίτ Β’ και σήμερα στεγάζει την Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας. Η συνοικία των Εξοχών, με επίκεντρο τη λεωφόρο Βασιλίσσης Όλγας, φιλοξενεί πολυτελή αρχοντικά που αντικατοπτρίζουν τον πλούτο της αστικής τάξης της εποχής. Η Βίλα Μορντώχ (1905), επίσης σχεδιασμένη από τον Ξενοφώντα Παιονίδη, ξεχωρίζει για τον οκταγωνικό πύργο της, ενώ η Casa Bianca (1911) συνδυάζει νεοκλασικά και αρ νουβό στοιχεία, αποτελώντας σύμβολο της εκλεκτικιστικής αρχιτεκτονικής. Το Μέγαρο Νάτσινα (1896) στα Άνω Λαδάδικα, με τις ανάγλυφες γυναικείες κεφαλές, αποτελεί ακόμη ένα παράδειγμα της ποικιλίας των αρχιτεκτονικών επιρροών.

Το Μέγαρο Μουσικής 2.

Η Θεσσαλονίκη συνεχίζει να εξελίσσεται αρχιτεκτονικά, με κτίρια που συνδυάζουν τη σύγχρονη αισθητική με την πλούσια ιστορία της. Το Μέγαρο Μουσικής 2, σχεδιασμένο από τον Ιάπωνα αρχιτέκτονα Αράτα Ισοζάκι, αποτελεί εμβληματικό παράδειγμα, με τις καθαρές γραμμές και τη λειτουργικότητά του να αντικατοπτρίζουν τη σύγχρονη ταυτότητα της πόλης. Επιπλέον, το Ξενοδοχείο S, ολοκληρωμένο το 2021, ενσωματώνει αρχαιολογικά ευρήματα, όπως τμήματα του παλιού παραθαλάσσιου τείχους, κάτω από γυάλινο δάπεδο, προσφέροντας μια μοναδική σύνδεση παρελθόντος και παρόντος. Η αναβίωση της αρχιτεκτονικής κληρονομιάς στη Θεσσαλονίκη δεν περιορίζεται μόνο στη διατήρηση ιστορικών κτιρίων, αλλά επεκτείνεται στη δημιουργία νέων χώρων που σέβονται το παρελθόν ενώ αγκαλιάζουν το μέλλον. Τα Γραφεία Deloitte, που άνοιξαν το 2022, αποτελούν πρώην καπνομαγαζιά που μεταμορφώθηκαν σε σύγχρονους χώρους εργασίας, συνδυάζοντας την ιστορική αισθητική με τις σύγχρονες ανάγκες. Η αρχιτεκτονική ανακαίνιση διατήρησε στοιχεία όπως τις τοξωτές καμάρες και τις πέτρινες προσόψεις, ενώ ενσωμάτωσε βιώσιμες τεχνολογίες, όπως συστήματα εξοικονόμησης ενέργειας και φυσικό φωτισμό. Παρομοίως, η Διπλοκατοικία στην Καλαμαριά, ολοκληρωμένη το 2023, είναι ένα σύγχρονο αστικό σπίτι με κήπο στην ταράτσα και πισίνα, που αναδεικνύει τη σύγχρονη κατοικία στη Θεσσαλονίκη. Το κτίριο χρησιμοποιεί φιλι-

ΣΎΓΧΡΟΝΗ ΕΠΟΧΉ

Η αναβίωση της αρχιτεκτονικής κληρονομιάς κά προς το περιβάλλον υλικά και ενεργειακά αποδοτικά συστήματα, ενισχύοντας την τάση για βιώσιμη αρχιτεκτονική. Η πόλη επενδύει επίσης σε έργα που αναδεικνύουν την πολυπολιτισμική της κληρονομιά. Το Μουσείο Ολοκαυτώματος, του οποίου τα έργα ξεκίνησαν το 2024, αποτελεί ένα σύγχρονο αρχιτεκτονικό επίτευγμα που τιμά τη μνήμη της εβραϊκής κοινότητας της Θεσσαλονίκης. Σχεδιασμένο με μινιμαλιστική αισθητική, το κτίριο ενσωματώνει στοιχεία από την εβραϊκή αρχιτεκτονική, όπως γεωμετρικά μοτίβα, ενώ λειτουργεί ως εκπαιδευτικό και πολιτιστικό κέντρο. Παράλληλα, η ανάπλαση της περιοχής της Νέας Παραλίας, με τη δημιουργία χώρων πρασίνου και σύγχρονων εγκαταστάσεων, ενισχύει τη σύνδεση της πόλης με τον Θερμαϊκό Κόλπο, προσφέροντας στους κατοίκους και τους επισκέπτες έναν αρμονικό συνδυασμό φυσικού και αρχιτεκτονικού περιβάλλοντος. Το Open House Thessaloniki, που διοργανώνεται ετησίως, επιτρέπει στο κοινό να εξερευνήσει τόσο ιστορι-

κά όσο και σύγχρονα κτίρια, ενισχύοντας την εκτίμηση της αρχιτεκτονικής ποικιλίας της πόλης. Επιπλέον, πρωτοβουλίες όπως η ψηφιοποίηση αρχιτεκτονικών αρχείων και η δημιουργία διαδραστικών χαρτών με τα μνημεία της πόλης προάγουν την ευαισθητοποίηση για την κληρονομιά της Θεσσαλονίκης. Οι σύγχρονοι αρχιτέκτονες της πόλης, όπως ο Πρόδρομος Νικηφορίδης και ο Μπερνάρ Κουόμο, συνεχίζουν να καινοτομούν, σχεδιάζοντας έργα που ισορροπούν μεταξύ παράδοσης και μοντερνισμού, όπως η ανακαίνιση του Λιμανιού της Θεσσαλονίκης, που μετατράπηκε σε πολιτιστικό και εμπορικό κόμβο. Η Θεσσαλονίκη, μέσα από την αρχιτεκτονική της, αφηγείται μια ιστορία αιώνων, όπου κάθε πέτρα, κάθε θόλος και κάθε πρόσοψη είναι κεφάλαιο ενός μοναδικού πολιτισμικού βιβλίου. Από τα ρωμαϊκά ερείπια και τους βυζαντινούς ναούς μέχρι τα οθωμανικά χαμάμ και τα νεοκλασικά αρχοντικά, η πόλη διατηρεί τη μνήμη της ενώ αγκαλιάζει το μέλλον. Η σύγχρονη εποχή, με την έμφαση στη βιωσιμότητα και την ανάδειξη της πολυπολιτισμικής κληρονομιάς, αποδεικνύει ότι η Θεσσαλονίκη παραμένει μια πόλη ζωντανή, που εξελίσσεται χωρίς να χάνει την ταυτότητά της. Η αρχιτεκτονική της δεν είναι μόνο μνημεία και κτίρια, αλλά ένας καμβάς που αποτυπώνει τη συνύπαρξη πολιτισμών, την ανθεκτικότητα και την αδιάλειπτη δημιουργικότητα των ανθρώπων της

89η ΔΕΘ

167

No 1 στην οικονομική ενημέρωση

Εδώ χτυπά ο παλμός της αγοράς

44.000.000 ΠΡΟΒΟΛΈΣ ΣΕΛΊΔΑΣ ΤΟΝ ΜΉΝΑ

ANDROID

iOS