Standardi u oblasti turizma i ugostiteljstva - Crna Gora

SADRŽAJ

WWW.NACOR.ME

Trg sunca br. 4, Budva Zgrada zavoda za izgradnju

SPECIJALNO IZDANJE

ISO 14001 - ŽIVOTNA SREDINA ST.6 Sistem menadžmenta zaštite životne sredine je sistem za upravljanje uticajima kompanije na životnu sredinu, a rezultat je prenaglašene potrebe tržišta za očuvanjem iste. Implementacijom ISO 14001 se utvrdjuje koji od radnih procesa u organizaciji zagadjuju životnu sredinu.

BEZBJEDNOST HRANE HACCP STRANA 19 HACCP sistem je namijenjen svim organizacijama koje obavljaju prehrambene djelatnosti

O IZDANJU Kako se NACOR oduvijek zalagao za preuzimanje složenih koncepata i olakšavanje njihovog razumijevanja, u nastavku brošure ce biti, na jednostavan način, predloženi standardi koji su potrebni organizacijama, u zavisnosti od njihove djelatnosti.

SISTEM MEMADŽMENTA ISO 9001 ISO 9001 je medjunarodni standard za implementaciju Sistema menadžmenta kvalitetom.

STRANA 5

ISO 45001

STRANA.10

Bezbjednost i zdravlje na radu

ISO 50001 STRANA.13 Energetska efikasnost

COVID 19 SKLONIŠTE STRANA.25

ISO 22000

Sistem upravljanja higijenom i bezbjednošcu

Menadžment bezbjednošcu hrane

NACOR MAGAZINE

STRANA.21

AKTUELNOSTI ISO 22320 VANREDNE SITUACIJE Medjunarodni standard za upravljanje vanrednim situacijama i društvenu bezbjednost

STRANA 11

GLUTEN FREE STRANA.7 Proizvodnja proizvoda i jela bez glutena

ISO 31000 – Upravljanje rizicima STRANA.9 Zašto uvesti ISO 31000?

ISO 22301 KONTINUITET POSLOVANJA STRANA.14 Standard navodi mehanizme za minimiziranje uticaja incidenata.

GMP - DPP STRANA.17 Dobra proizvodjačka praksa

VEGAN STRANA.15 Sertifikacija vegan proizvoda ili jela

GHP - DHP STRANA.18 Dobra higijenska praksa

SPECIJALNO IZDANJE

“Standardizacija nije ništa novo. To je aktivnost koja je stara koliko i priroda“.

p

ŠTA JE STANDARDIZACIJA? Autor: Iva Vučkovic Standardizacija je prirodna aktivnost koja je stara koliko i ljudska istorija. Ona nije ništa više od „odabira“ aktivnosti i čina pojednostavljenja fenomena koji bi inače bio složeniji ukoliko je prepušten sam sebi.

Postoje brojni primjeri prirodne standardizacije u ljudskoj istoriji: jezik, pisanje, mnogi oblici alata i priključaka, kao i ceremonije i drugi društveni rituali. Ovi aspekti života su bili standardizovani i postjepeno se širili sa osobe na osobu preko širokih geografskih područja.

Jezik je istaknut primjer i ilustruje kako prednosti, tako i ograničenja standardizacije. Iako su jezici dostigli veoma sofisticirani nivo standardizacije unutar odredjenih, dobro definisanih područja, nekoliko stotina jezika danas se i danas koristi u svijetu.

Kako je ljudsko društvo postajalo sve sofisticiranije, ljudi su počeli da koriste standardizaciju kako bi namjerno izgradili temelje svojih društava i

3 NACOR MAGAZINE

kultura - sistemi brojanja, težina, mjere (jedinica dužine, volumen i masa), valuta i drugo.

Sa napretkom tehnologije standardizacija je proširena u smislu obima - mnoštvo standarda čiji je karakter sličan tehničkim specifikacijama pojavilo se kao način da masovna proizvodnja bude ekonomski održiva. Ovaj oblik standardizacije eksplodirao je tokom industrijske revolucije i nakon nje, postajuci tehnički temelj industrije.

Kako se NACOR oduvijek zalagao za preuzimanje složenih koncepata i olakšavanje njihovog razumijevanja, u nastavku ce biti, na jednostavan način, predloženi standardi koji su potrebni organizacijama, u zavisnosti od njihove djelatnosti.

STANDARDI PRIMJENLJIVI NA DJELATNOST TURIZMA I UGOSTITELJSTVA Strateški cilj Strategije razvoja turizma Crne Gore do 2025. godine je razvoj turizma i ugostiteljstva na osnovama održivog, inkluzivnog, zelenog i pametnog rasta.

Sigurno je da ce ugostiteljstvo i turizam predstavljati i dalje dominantnu komponentu u ekonomskom razvoju države, obezbjedjujuci smanjenje regionalne neujednačenosti, uz poštovanje potreba crnogorskog stanovništva i turista.

Iz navedenog strateškog cilja, proističu smjernice za buduce aktivnosti u pravcu obezbjedjenja potpune i kvalitetne valorizacije svih potencijala i to na dinamičan i optimalan način, i to: Unaprjedjenje institucionalnog okvira uz jačanje inspekcijskih službi; unaprjedjenje infrastrukture kvaliteta; unaprjedjenje kvaliteta smještajnih kapaciteta; unaprjedjenje kvaliteta i diversifikacija turističkog proizvoda; i drugo.

Kako sama Strategija navodi, kvalitet je zajednička komponenta vecine smjernica, a on se postiže implementacijom medjunarodnih standarda kvaliteta i bezbjednosti.

Internacionalni standardi daju garanciju turistima i posjetiocima ugostiteljskih objekata da se o njima vodi računa na najbolji moguci način.

STANDARDIZACIJA U DJELATNOSTI Pored standarda koji ce biti predstavljeni ovde, ISO organizacija je razvila preko 20.000 standrada, od koji Vam možemo ponuditi veliki broj standarda koje možete primjeniti u vašem poslovanju.

SPECIJALNO IZDANJE

4

UPRAVLJANJE KVALITETOM p

ISO 9001 Autor: Tatjana Graorinov ISO 9001 je medjunarodni standard za implementaciju Sistema menadžmenta kvalitetom.

Ako se dobro primjeni, ISO 9001 ce značiti sledece tržišne prednosti: 1. ISO 9001 sertifikat je odličan za marketing ISO 9001 sertifikat može biti odličan marketinški alat. Kao najpoznatiji svjetski standard kvaliteta, ISO sertifikat označava kvalitet i pouzdanost kako domacim tako i međunarodnim kupcima.

Ako vaši konkurenti još uvijek nisu dobili ISO 9001 sertifikat, mogli biste da steknete značajnu konkurentsku prednost plasiranjem svoje sertifikacije. Ukoliko su vaši konkurenti sertifikovani, hitno je da ih sustignete.

2. ISO 9001 zadovoljava zahtjeve kupaca Za sve veci broj kompanija, ISO 9001 sertifikacija postaje neophodna. Sertifikacija je nekada bila uslov samo za dodjelu ugovora od strane javnih ustanova, za sektor odbrane i sektor farmacije.

5 NACOR MAGAZINE

Danas sve veci broj ISO 9001 sertifikovanih kompanija zahtjeva da i njihovi dobavljači budu sertifikovani. U stvari, svakodnevno nam se javljaju novi klijenti kojima je potrebna brza ISO 9001 sertifikacija da bi zadržali veoma važnog kupca. Naš savjet za vas je: uvijek je bolje imati vec uspostavljen ISO nego da se mučite da ga primijenite pod nestrpljivim očima cijenjenog kupca.

3. ISO 9001 pomaže internu organizaciju Ono što mnogi ljudi ne shvataju je da je ISO 9001 osnova za velika operativna poboljšanja, a ne samo koristan sertifikat. U stvari, ISO 9001 je dizajniran kao alat da kompanije poboljšaju svoje poslovanje i krajnji rezultat; sertifikacija, tenderske i marketinške beneficije stigle su kasnije.

Interne prednosti mogu uključivati sve: od smanjenja svih troškova do povecane produktivnosti i efikasnosti, od niže fluktuacije zaposlenih do veceg zadovoljstva kupaca. Ukratko, ISO 9001 ima potencijal sa donese ogromne prednosti vašoj kompaniji.

ISO 14001 ISO 14001 ili Sistem menadžmenta zaštite životne sredine je sistem za upravljanje uticajima kompanije na životnu sredinu, a rezultat je prenaglašene potrebe tržišta za očuvanjem iste. Implementacijom ISO 14001 se utvrdjuje koji od radnih procesa u organizaciji zagadjuju životnu sredinu, odredjuju se realni ciljevi i uvode se neophodne mjere za ostvarenje tih ciljeva. Pored svega vec navedenog, tokom uvodjenja ISO 14001 vrši se odgovarajuca obuka osoblja za upravljanje ovim sistemom i opisuju se obaveze i ovlašcenja za izvršavanje ovih procesa.

BITNO JE NAPOMENUTI SLJEDECE:

BITNO JE NAPOMENUTI SLJEDECE:

1. Uvodjenjem ISO 14001 ispunjavate sve zakonske zahtjeve vezane za zaštitu životne sredine, uključujuci i upravljanje otpadom

3. Implementacija ISO 14001 i usaglašavanje sa zakonskim obavezama ne donosi nikakav trošak – naprotiv! Standard je osmišljen kako bi se prilagodio svakoj organizaciji, a konsultanti NACORa znaju kako da ispunite sve zahtjeve na najbolji moguci način, bez ulaganja.

2. Sertifikat ISO 14001 je imperativ ukoliko željite da se predstavite tržištu kao društveno odgovorna kompanija koja ulaže i više od neophodnog u razvoj

SPECIJALNO IZDANJE

6

PROZVODI BEZ

GLUTENA AUTOR: Milorad Vučkovic

7 NACOR MAGAZINE

GLUTEN FREE Najčešca asocijacija vezana uz gluten su žitarice jer je poznato da je on široko zastupljen upravo u žitaricama poput pšenice, ječma, raži. Pored toga, zbog svojstava elastičnosti i lepljivosti masovno se koristi u prehrambenoj, farmaceutskoj, pa čak i kozmetičkoj industriji.

Sadržan je u vecini prehrambenih preradjevina, u konzerviranoj hrani, u mnogim lekovima i vitaminskim preparatima, kao i u pojedinim kozmetičkim proizvodima.

Ipak, u novije vrijeme, zbog porasta obolelih od celijakije kao i zbog povecanog broja onih sa razvijenom blažom ili težom intolerancijom na gluten, sve veci broj proizvodjača se okrece proizvodnji bezglutenskih proizvoda. Takve proizvode na policama marketa ili u restoranima pronalazimo pod oznakom gluten free.

Postupak sertifikacije se sprovodi na licu mjesta, u dogovoreno vrijeme. Traje jedan dan i uključuje: - pregled dokumentacije koja se tiče sirovina i proizvoda; - pregled poslovnih i proizvodnih prostorija; - preispitivanje primena zahteva za higijenu prostorija, opreme i zaposlenih; - preispitivanje mogucnosti kontaminacije proizvoda.

- razgovara se sa zaposlenima o postupku proizvodnje i - provjerava se primjena pravila dobre proizvodjačke i higijenske prakse.

Kako bi proizvodi i jela nosili ovu oznaku, neophodno je da se sprovede sertifikacija koja obuhvata nekolkiko koraka.

SPECIJALNO IZDANJE

8

UPRAVLJANJE RIZICIMA

ISO 31000 AUTOR: Marija Kotlajic Svaki dan analiziramo i upravljamo rizicima.

Od prelaska ulice, pravilnog pripremanja hrane, vezivanja pojaseva, do uspostavljanja životnih prioriteta i planova. Sve su ovo primjeri procesa upravljanja rizikom koji se dešava u našim glavama. Ponekad su rezultat kraceg ili dužeg razmišljanja, a ponekad se ove odluke donose nesvesno.

Kada je u pitanju upravljanje poslovanjem, potreban je rigorozniji, formalizovaniji pristup.

Jedna takva strategija za upravljanje rizikom je korišcenje standarda za upravljanje rizikom, kao što je ISO 31000. Ovaj pristup je koristan u skoro svakoj situaciji, za organizacije svih oblika i veličina, za upravljanje rizikom u svojim svakodnevnim operacijama.

Zašto uvesti ISO 31000? Šta to može da doprinese vašem poslovanju? Pa, osim što pojednostavljuje upravljanje rizikom, takodje vam pomaže u sledecem: -Daje vam konkurentsku prednost jer je ISO medjunarodno priznati simbol za standarde kvaliteta - Povecava svijest zaposlenih o organizacionim rizicima - Smanjuje učestalost i na kraju eliminiše rizike edukacijom zaposlenih - Učvršcuje povjerenje zainteresovanih strana održavanjem transparentnosti i saopštavanjem rizika (i demonstriranjem akcija za ublažavanje rizika) - Podstičite mentalitet naprednog razmišljanja ohrabrujuci zaposlene da predvide sve potencijalne ishode svake situacije - Poboljšava kulturu kompanije okupljanjem različitih odeljanja kako bi razmijenili nove ideje i razmotrili kako bi mogli efikasnije da rade zajedno

9 NACOR MAGAZINE

STANDARD ISO 45001

Standard ISO 45001 je kreiran kako bi se omogucilo internacionalno prepoznatljivo upravljanje bezbjednošcu i zdravljem na radu.

Ciljevi standarda ISO 45001 su: da podrži zaštitu zdravlja i bezbjednost na radu da omoguci prevenciju incidenata da doprinese smanjenju broja povrjeda na radu da minimizira narušavanje bezbjednosti i zdravlja radnika, te samim tim da poboljša radne uslove, a ujedno zaštiti poslodavca.

SPECIJALNO IZDANJE

10

UPRAVLJANJE VANREDNIM SITUACIJAMA

ISO 22320 - Vanredne situacije AUTOR: Sofija Jokic ČEMU SLUŽI STANDARD ISO 22320?

Da li ste bili uključeni u reagovanje na incidente ili katastrofe velikih razmjera?

Ukoliko jeste, onda znate sve o jedinstvenim izazovima medjuagencijskih operacija, o kašnjenju u dobijanju pomoci, o nedostatku jasnih struktura komande i kontrole kada ste na terenu, kao i o promjenama u donošenje odluka tokom cjelog procesa.

Naravno, poboljšanja ce početi sa boljim medjuagencijskim planiranjem, ali planiranje bez testiranog okvira nece vas daleko odvesti.

Koji okvir sigurno funkcioniše?

Medjunarodni standard za upravljanje vanrednim situacijama i društvenu bezbjednost, ISO 22320, nudi zdravorazumske recepte za primjenu sistema i mjere za upravljanje u vanrednim situacijama, zasnovane na najboljoj praksi.

Uopšteno, standard ima za cilj da pomogne

11 NACOR MAGAZINE

organizacijama bilo koje strukture, u bilo kom sektoru, da efikasno odgovore na sve kategorije incidenata ili vanrednih situacija.

KAKO JE DOŠLO DO KREIRANJA OVOG STANDARDA? Prvo, zajednica za upravljanje incidentima morala je da dijagnostikuje šta nije u redu sa saradnjom medju agencijama. Najjasnije ponudjeno objašnjenje je da se pojedinačne agencije razvijaju nezavisno jedna od druge, stvarajuci heterogenost u njihovim praksama koje se pogoršavaju tokom odgovora na incident. Drugi razlog: neadekvatan protok informacija i znanja izmedju učesnika koji proizilazi ili iz nedostatka povjerenja, konfuzije na terenu ili konkurencije izmedju agencija.

Na srecu menadžera za upravljanje incidentima, to nisu bili nerješivi problemi. Intervencija je dovela do razvoja standarda ISO 22320.

KAKO TAČNO FUNKCIONIŠE ISO 22320?

Standard se centralno fokusira na postizanje efikasne koordinacije i saradnje izmedju aktera uključenih u upravljanje incidentima, ciljajuci na jednu od glavnih bolnih tačaka u saradnji medju agencijama. Njegov eksplicitni cilj je da podstakne različite tipove interoperabilnosti, uz istovremeno poboljšanje sposobnosti odgovora i minimiziranje uticaja.

Konkretno, ISO 22320 postavlja okvir za uspostavljanje osnova komandovanja i kontrole unutar jedne organizacije za reagovanje na incidente. Aspekti koje standard dotiče uključuju strukture i procedure, podršku odlučivanju, sledljivost, upravljanje informacijama i, naravno, interoperabilnost.

grama upravljanja kontinuitetom poslovanja, sa širokim opsegom primjenljivim na bilo koju od sledecih aktivnosti: - Prevencija incidenata i spremnost da se obezbedi otpornost na katastrofe - Smjernice za reagovanje na incident - Planiranje sistema komandovanja i upravljanja - Medjuagencijska koordinacija i saradnja - Informacioni i komunikacioni sistemi za upravljanje vanrednim situacijama

Medjutim, važno je napomenuti da sam standard nije zamišljen kao samostalno rješenje.

Umesto toga, ISO 22320 treba da se primjeni kao dio vece spremnosti za incidente i pro-

SPECIJALNO IZDANJE

12

ENERGETSKA EFIKASNOT

ISO 50001 Svrha ovog medjunarodnog standarda je da omoguci organizacijama da uspostave sisteme i procese koji su potrebni da se poboljša energetska performansa, obuhvatajuci energetsku efikasnost, korišcenje i potrošnju energije.

Standard ISO 50001:

13 NACOR MAGAZINE

- pruža pomoc organizacijama da bolje koriste svoju opremu koja koristi energiju, - daje uputstvo za procjenu, mjerenje, dokumentovanje i izvještavanje o energetskim unaprjedjenjima, - stvara transparentnost i omogucava komunikaciju u vezi sa upravljanjem energetskim resursima, - promoviše najbolje prakse u upravljanju energijom i insistira

se na dobroj praksi u upravljanju energijom, - pruža okvir za promovisanje energetske efikasnosti kroz lance snabdjevenija, - omogucava unaprjedjenja u upravljanju energijom u kontekstu smanjenja emisije gasova staklene bašte.

ISO 22301 - KONTINUITET POSLOVANJA ISO 22301 je standard za kontinuitet poslovanja. Standard navodi mehanizme za minimiziranje uticaja incidenata. Ovi mehanizmi i zahtjevi su dizajnirani da spriječe i smanje vjerovatnocu ometajucih incidenata, kao i da osposobe vašu organizaciju za brz oporavak.

Takodje, korisno je imati ovaj sertifikat kako biste dokazali zainteresovanim stranama da možete da nastavite sa svakodnevnim radom sa minimalnim uticajem ako je vaša organizacija izložena incidentima koji remete uobičajen način poslovanja.

Ko može da ima koristi od ISO 22301?

Organizacije koje posluju u djelatnostima kao što su transport, zdravstvo i druge javne usluge treba da daju prioritet standardu ISO 22301 pošto su po zakonu obavezne da planiraju vanredne situacije.

Medjutim, nijedna organizacija se ne može smatrati potpuno zašticenom od incidenata. Ovi incidenti mogu biti svakodnevni, kao što je tehnički kvar, ili incidenti bez presedana, kao što su poplave. U tim slučajevima, morate znati koji su brzi i efektivni koraci koje treba da preduzmete kako biste nastavili sa radom.

Iz tog razloga, ISO 22301 je dostupan organizacijama različitih veličina u različitim industrijama; standard može biti koristan za svaku organizaciju koja želi da upravlja rizikom, kojoj je potreban poboljšani odgovor na incidente i koja želi brz oporavak.

SPECIJALNO IZDANJE

14

VEGAN STATISTIKA Samo u Velikoj Britaniji, u 2016. godini se dodatnih 126.000 ljudi okrenulo veganstvu, što je rezultiralo sa ukupno 276.000 ljudi (sada 0,46% stanovništva).

Medjutim, tri godine kasnije zabeležen je najzapaženiji skok. U 2019. godine je nevjerovatnih 600.000 ljudi potvrdilo da sada slijedi veganski način života - što čini 1,16% stanovništva!

Na globalnom nivou se procjenjuje da je broj vegana u 2020. godini dostigao 75.000.000 ljudi.

VEGAN Sertifikacija vegan proizvoda ili jela p

VEGAN AUTOR: Tatjana Graorinov Veganstvo je filozofija i način života koji nastoji da isključi — koliko je to moguce i izvodljivo — sve oblike eksploatacije i okrutnosti prema životinjama radi hrane, odece ili bilo koje druge svrhe; i šire, promoviše razvoj i upotrebu alternativa bez proizvoda životinjskog porekla radi dobrobiti životinja, ljudi i životne sredine. U smislu ishrane, označava praksu oslobadjanja od svih proizvoda koji su u potpunosti ili djelimično dobijeni od životinja.

Zbog rapidnog rasta veganstva, kreirani su standardi i šeme sertifikacije kako bi kompanije koje proizvode u skladu sa vegan filozofijom mogle da istaknu svoj proizvod i učine ga lako dostupnim svim potencijalnim potrošačima.

Uskladjivanje proizvodnog procesa i same formulacije proizvoda u skladu sa zahtjevima vegan zajednice je jednostavno, ali postoje odredjene posebnosti koje se moraju preispitati i uskladiti ukoliko je potrebno. To uključuje pregled prostorija i proizvodnog procesa, obuke zaposlenih, kao i uskladjivanja i dokumentovanja procesa, po potrebi.

Treba imati u vidu da je vegan sertifikacija omogucena samo za pojedinačne proizvode i da kompanije, restorani i slične organizacije ne mogu biti u cjelosti sertifikovane za vegan proizvodnju, ali njighovi proizvodi i jela mogu.

15 NACOR MAGAZINE

2020. GODINA I VEGANSTVO U MALOPRODAJI

2020. je možda bila užasna godina za vecinu, ali je postala sjajna godina za veganstvo u maloprodaji. U 2020. godini svaki od najboljih supermarketa u EU (sudeci po prihodu) zvanično je imao svoj veganski asortiman. „Tesco“ je otkrio iste godine otkrio svoj cilj povecanja prodaje veganskog mesa od 300% i obavezao se da ce više prodavati kobasice, pljeskavice i proizvode zasnovane na biljkama čiji ukus podseca na meso, dok karakteristikama i strukturom mogu da „oponašaju“ meso. Takodje, „Tesco“ pokušava da popuni prazninu na veganskom tržištu uvodjenjem veganskih „ribljih“ jela.

Pored toga, 2020. godine svaki od restorana u Velikoj Britaniji takodje se ponosio veganskom ili biljnom ponudom - uključujuci hranu za poneti: KFC, McDonalds, Subvai, Taco Bell i Papa Johns.

Osim toga, čak su i trgovci knjigama doživeli „bum“ zbog porasta veganstva. Od novembra 2020. godine, jedan od najvecih prodavaca knjiga je zabeležio preko 10.000 naslova knjiga sa rečju „vegan“ u sebi, u poredjenju sa samo 944, dve godine ranije, u avgustu 2018.!

SPECIJALNO IZDANJE

16

Dobr a

proiz

vodja č

GMP

ka pr a

ksa

-DPP

Dobr ap dio U roizvodja pravl čka p jan raksa juje d (GMP a se p ja kvalite ) tom roizv i kon koji o je onaj odi d troliš bezb o u u sk sledn kvalit jedladu et sa sta o proizvo namje a odgovar d n e dardim aju ra a zakon vanu upo cim za n jih trebu a i zaht ovu proiz i pravilnik voda jevim a, ali . i ili sp a ecifik acijom Dobr a pro izv na pr oizvo odjačka p dnju r i na k aksa se o d ontro Ona lu kva nosi i obuh l it eta. v a ta za htjev Prost e vez or an Zapo ije i oprem e za: kacije slene u i obu – njih ke ove k valifiProce dure rada

17 NACOR MAGAZINE

P H D P

GH

higiiscenje i prakse, č e k im č n ja v d la roizvo ju se g dobre p i smatra u t s ir v o k n o ž a U nu v . ju poseb e prakse jena ima higijensk re b o d ma a se ka kojim elementi postupa p u odk v s iz o a ro opiše k je za p n e e s ž a d ru k e o ž hramitarno GHP mo enije pre isto, san v č je je d b ju a d sn obezbje ištenje i du, sklad je odredju nju, prera . vodima a praksa k iz s n ro igie p h ij i ig benim bra h enjem čima, do zi sa čišc je e v ri ve. u lo i s im o g in Dru de te p a se uč e d v o ro n p b s e a tr ad št aje po i ko treb ao i kada enjenom, k bre higij mom do ra g reme; ro p p o i e ogona hvacen p u / b ta o k ti a je s Obla nje ob je obavlj su: čišce oblja ko e s s o k a roizra c p p a to ske vina z je i čis toca siro eno stan is tv č nje da s ; a v v m ji ra o d d z bezbe sa hran o i ; z e je v n ti u o hemikali ive živ poslove e i druge čujuci i ž n u e e lj ij n k ig u te , h iš sklad vodnju avanje ježene, u il a za održ b tv o s , d e u k n re s sva ni i do upakova joj namje pravilno dno svo o je budu h s ju rimjenju a. i da se p stupcim anim po v mento

SPECIJALNO IZDANJE

18

Bezbjednost hrane

HACCP Bezbjednost hrane AUTOR: Iva Vučkovic HACCP sistem je namijenjen svim organizacijama koje obavljaju prehrambene djelatnosti, uključujuci i organizacije čiji proizvodi ili usluge utiču direktno na zdravstvenu bezbjednost hrane, kao što su proizvodjači ambalaže za prehrambenu industriju, transportne organizacije, organizacije koje pružaju usluge održavanja higijene u proizvodnim pogonima i drugo. HACCP sistem je danas veoma rasprostranjen i prepoznatljiv na tržištu hrane.

PREDNOSTI NA DOMACEM TRŽIŠTU: Sertifikat pruža mogucnost saradnje sa najvecim lancima snabdjevenija u Crnoj Gori jer se prilikom ugovaranja traži dokaz o uskladjenosti sa HACCP principima. Takodje, svaki veliki lanac trgovina ce ocjenjivanje dobavljača vršiti na

19 NACOR MAGAZINE

osnovu postavljenih kriterijuma (sertifikatom HACCP sistema ostvaruje se prednost u odnosu na ostale učesnike). Na tenderima, javnim nabavkama, pogotovo u vrticima, školama i drugim javnim ustanovama, posjedovanje sertifikovanog HACCP sistema je jedan od glavnih uslova za postizanje saradnje. Kupci imaju više povjerenja u proizvode firme koja ima HACCP sertifikat i češce kupuju te proizvode u odnosu na proizvode konkurencije. Prisutna je globalna svjetska kampanja o povecanju svesti o bezbjednosti hrane i opredjeljenje svih u lancu ishrane da garantuju bezbjednost proizvoda. Sertifikat je garant. Potrošači žele nezavistan dokaz da je obezbedjena zdravstvena bezbjednost proizvoda. Inspekcija ce često tražiti HACCP sertifikat kao dokaz o implementiranom sistemu.

PREDNOSTI NA INOSTRANOM TRŽIŠTU: Za proizvode sa dužim rokom trajanja i otpornosti u uslovima transporta potpuno je ostvarljiv plasman na tržišta van naše zemlje. Takvi proizvodi su smrznuta testa (pite, lisnato tijesto, lisnato tijesto sa punjenjima) i sl. Evropska unija tj. njene članice vec dugi niz godina primjenjuje dobru higijensku i proizvodjačku praksu, imaju dokaze (sertifikate) o tome i u ostvarivanju saradnje to postavljaju kao uslov. Druge zemlje, kulturološki različite, imaju posebne zahtjeve i takodje traže dokaze o primjeni.

MARKETINŠKE PREDNOSTI: Sertifikat je reklama za sebe. Sertifikovane organizacije ne moraju da objašnjavaju koliko su sjajne jer ce to sertifikat reci za njih. Na svakom pakovanju uz navodjenje (na adekvatan način) da je preduzece sertifikovano kupac se podsjeca da je sertifikovana organizacija orijentisana na njegovu bezbjednost i zadovoljstvo. Sertifikat je još jedna „diploma“ za cijeli kolektiv i predstavlja sve pojedince i svojevrsna je

„nagrada“ za uloženi trud.

PREDNOSTI U KOMUNIKACIJI SA NADLEŽNIM ORGANIMA: Sertifikovane organizacije ulivaju vece povjerenje u higijenske uslove rada i primjenu HACCP principa nadležnih organa. Sertifikat je dokaz da se poštuje Zakon o bezbjednosti hrane i znači potpunu uskladjenost za državnom regulativom. U slučaju sudskih procesa sertifikat je relevantan dokaz.

20

SPECIJALNO IZDANJE

20

Bezbjednost hrane

ISO 22000 AUTOR: Milorad Vučkovic ISO 22000 je medjunarodni sveobuhvatni standard za sisteme menadžmenta zdravstvene bezbjednosti hrane.

On definiše set opštih zahtjeva za zdravstvenu bezbjednost hrane koji se odnose na sve organizacije u lancu.

Ako je organizacija dio lanca ishrane, ISO 22000 zahtjeva učvršcivanje sistema menadžmenta zdravstvene bezbjednosti hrane i korišcenje ovog sistema kako bi se osiguralo da prehrambeni proizvodi ne izazovu štetne efekte po ljudsko zdravlje.

Zahtjevi ISO 22000 se mogu primjeniti na sve vrste organizacija u okviru lanca hrane, koji obuhvata: proizvodjače hrane, primarne

21 NACOR MAGAZINE

proizvodjače, preradjivače hrane, transport i skladištenje, maloprodaje i prodajna mjesta za hranu, zajedno sa medjusobno povezanim organizacijama kao što su proizvodjači opreme, materijala za pakovanje, sredstava za čišcenje, aditiva i sastojaka hrane.

ISO 22000 standard teži da definiše zahtjeve menadžmenta zdravstvene bezbjednosti hrane koje bi kompanije trebalo da ispune i prevazidju kako bi bile uskladjene sa regulativama vezanim za zdravstvenu bezbjednost hrane širom svjeta. Namjera je da to bude jedan standard koji sadrži sve potrebe konzumenata i tržišta. On ubrzava i pojednostavljuje procese bez ugrožavanja ostalih sistema menadžmenta kvaliteta ili zdravstvene bezbjednosti.

Dok se ISO 22000 može primjeniti sam po sebi, on je kreiran da bude potpuno kompatibilan sa ISO 9001, a kompanije koje su vec sertifikovane za ISO 9001 lako mogu proširiti svoju sertifikaciju na ISO 22000.

SPECIJALNO IZDANJE

22

COVID-19 SHELTER SAFETY FIRST - HYGIENE AND SAFETY MANAGEMENT SYSTEM

COVID-19 SKLONIŠTE BEZBJEDNOST NA PRVOM MJESTU – SISTEM UPRAVLJANJA HIGIJENOM I BEZBJEDNOŠĆU 21 NACOR MAGAZINE

COVID-19 SKLONIŠTE –

BEZBJEDNOST NA PRVOM MJESTU

Pandemija je podstakla privredu da razmisli o odgovarajućim konceptima poslovanja koji omogućavaju zdravlje, bezbjednost i kontinuitet poslovanja.

Kao odgovor na izazove koje je virus COVID-19 postavio, svjetska organizacija za sertifikaciju QCERT razvila je šemu sertifikacije Sistema upravljanja higijenom i bezbjednošću - COVID-19 sklonište – Bezbjednost na prvom mjestu (COVID-19 shelter - Safety first - Hygiene and safety management system).

Sertifikacija prema ovom standardu pruža korisnicima sigurnost da su prakse koje se primjenjuju adekvatne i obezbjeđuje najviši mogući

nivo sigurnosti za organizacije, zaposlene i korisnike, kao i konkurentsku prednost na tržištu.

SPECIJALNO IZDANJE

22

SISTEM UPRAVLJANJA HIGIJENOM I BEZBJEDNOŠĆU Sistem dokumentuje higijenske mjere i aktivnosti, kao i druge prakse koje se primjenjuju u cilju minimizacije rizika od COVID-19. Pored univerzalnih zahtjeva koji su isti za svako podneblje, standard obuhvata zahtjeve koji proizilaze iz zakona, pravilnika i uredbi, pa se tako obezbjeđuje i usklađenost za domicilnom zakonskom regulativom.

Sistem upravljanja higijenom i bezbjednošću može se postaviti i sertifikovati pojedinačno, ali se takođe može implementirati kao dio integrisanog sistema upravljanja zajedno sa postojećim sistemima upravljanja (zbog svoje strukture koja je usklađena sa ISO standardima).

21 NACOR MAGAZINE

Sertifikaciju sprovodi međunarodno sertifikaciono tijelo, akreditovano od strane Američkog akreditacionog tela ASIC Accreditation services international commission.

Kome je namijenjen?

Ciljna grupa za COVID-19 shelter - Safety first - Hygiene and safety management system su organizacije i pojedinci koji pružaju sledeće usluge: - Turistički smještaj (hoteli, pansioni, hosteli i drugi smještajni kapaciteti); - Restorani, kafići, barovi i noćni klubovi; - Organizacija događaja, seminara i slično (event management); - Welness i SPA centri; - Sportski sadržaji; - Maloprodaja (npr. supermarketi, tržni centri i drugo) - Transport ljudi i robe; - Obrazovni centri i škole; - Javni servisi; - Slično.

Sertifikacija Sertifikacija se sprovodi na licu mjesta ili putem on-line provjere pri čemu se pregleda dokumentacija koja služi kao dokaz da se primjenjuju adekvatne higijenske i sigurnosne mjere.

Nakon okončane sertifikacije, korisnik dobija sertifikat koji je validan godinu dana od dana provjere i priznat je u cijelom svijetu.

Sertifikaciju sprovodi međunarodno sertifikaciono tijelo, akreditovano od strane Američkog akreditacionog tela ASIC Accreditation services international commission.

22

60 godina udruženog iskustva NAŠE OSNOVNE USLUGE Iako postoji preko 20.000 različitih standarda, NACOR je u mogućnosti da sprovede implementaciju svih standarda za sisteme menadžmanta, kao i određenih tehničkih smjernica i privatnih šema

U Centru za edukaciju, NACOR sprovodi obuke predstavnika organizacija i individualaca koji su zainteresovani da se usavršavaju. NACOR pruža obuke iz oblasti primjene standarda, obuke za konsultante, interne provjeravače, kao i obuke koje za cilj imaju unapređenje ličnih i poslovnih vještina.

NACOR sprovodi projekte beneficirane standardizacije za privrednike i javni sektor.

Takođe, u saradnji sa lokalnim samouprava, NACOR sprovodi projekte pomoći privrednicima.

KONTAKT NACOR CRNA GORA Trg Sunca 4, Budva tel: 068 664 288 tel: +381 66 96 99 999

NACOR SRBIJA Adresa: Beograd, Dimitrija Tucovića 146 Adresa 2: Vršac, Jelene Varjaški 10 tel: +381656360636