De Bibwijzer

leeftijd

6

8+

titel en subtitel van de opdracht

Bib-shoot

• Vraag aan de kinderen wat ze al weten over fotografie.

• Verdeel de kinderen in groepjes.

bib Fotografie in deboeke n te “lezen”.

Een andere manier om

Doelstelling

doel

Voorbereiding

rialen geb De kinderen kunnen mate n en hun om beelden vorm te geve jnen.( verfi te den ighe vaard digitale

In de bibliotheek 1. Elk kind gaat op zoek naar een weetjesboek met een mooie cover.

2. Verdeel de kinderen in groepjes en laat ze per groep één boek kiezen.

3. Elk groepje bootst de cover van het gekozen boek na en maakt een foto.

4. Elk groepje maakt een bijhorend tekstje (zoals bij musea of een instagrampost) met titel, auteur, onderwerp en uitleg over het boek.

Verdieping

Materiaal

De kinderen stellen de foto's voor.

stellen tphones/fototoe • Tablets/smar en scherm • Videoprojector • Boeken

materialenlijst

TIP

Tijdsaanduiding

Lang

Tijdsaanduiding Op de fiches staat steeds de tijdsaanduiding 'kort' of 'lang'. De tijd van een fiche varieert, dit hangt af van de voorbereiding en de verdieping. Een 'korte' fiche duurt maximaal een half uur, een 'lange' fiche duurt maximaal twee uur.

Vraag de bibliotheek of een tentoonstelling mogelijk is

Een bibliotheekbezoek wordt sterker als het voorbereid is. Onder ‘voorbereiding’ vind je inspiratie over hoe je dit kan aanpakken.

Dit deel van de activiteit staat centraal en doe je in de bibliotheek. Neem contact op met je lokale bibliotheek om dat verder te plannen.

Onder ‘verdieping’ vind je inspiratie om verder te werken met de boeken, de activiteit of de informatie uit de bibliotheek. Dat kan zowel in de bibliotheek als in de klas. Het is fijn als je terugkoppelt naar de bibliotheek zelf. Dat kan in de vorm zijn van een product (affiche, foto, geluid, tekst) of een feedbackmoment.

Interesse of vragen na het lezen van de infofiche?

De fiches zijn een leidraad, een voorbeeld, een bron van inspiratie. Neem contact op met je lokale bibliotheek en bespreek samen de mogelijkheden.

Infofiche Bibwijzer

voor de leerkracht

Algemene doelen

De algemene doelen herhalen we niet op elke fiche. Ze gelden voor alle fiches:

Beste leerkracht Dit is de Bibwijzer, inspiratiefiches voor een geslaagd bibliotheekbezoek.

De fiches zijn onderverdeeld in zes leeftijdsgroepen met elk hun eigen kleur: 3+, 4+, 5+, 6+, 8+, 10+. Dat maakt duidelijk wat volgens ons de geschikte minimumleeftijd is, maar veel fiches kun je met wat aanpassingen gebruiken voor verschillende leeftijdscategorieën.

Elke activiteit bestaat uit drie onderdelen: voorbereiding, in de bibliotheek en verdieping. Je kiest zelf of je meedoet met voorbereiding of verdieping. Het stuk in de bibliotheek staat centraal.

Neem contact op met je lokale bibliotheek om te kijken wat de mogelijkheden zijn.

Spreek de bibliotheken aan voor materiaal met een *.

Meer info vind je op: www.brusselsebibliotheken.be.

Taal ontwikkelen – De Bibwijzer biedt talige activiteiten. De kinderen moeten voor elke opdracht met elkaar spreken, naar elkaar luisteren.

Vanaf het eerste leerjaar komen daar leesopdrachten bij en vaak ook kleine schrijfoefeningen. De aanpak is bijna altijd functioneel: lezen en schrijven om een opdracht tot een goed einde te brengen.

Leessmaak ontwikkelen – De kinderen leren zichzelf te ontdekken als lezer. Welke boeken spreken hen aan? Welke auteurs en illustratoren worden hun favoriet? Welke thema’s wekken hun interesse op? En hoe evolueert dat naarmate ze ouder worden?

Boekoriëntatie – Dat gaat over praktischorganisatorische aspecten: Wat is een auteur? Wat staat er op een titelblad? Wat doet een uitgever?

En vooral over de inhoud van het boek: Hoe is een verhaal opgebouwd? Welke genres bestaan er?

Wat staat er tussen de regels? Hoe kun je je mening over een verhaal uitdrukken? Wat maakt een ik-verhaal anders dan een zij- of hij-verhaal?

Samenwerken – De kinderen leren doelgericht en respectvol met elkaar samenwerken. Dat moeten ze doen voor bijna alle opdrachten. Per twee, in kleine groepjes of als klas, de leerlingen moeten altijd met elkaar praten of ‘onderhandelen’. In veel methodieken zit ook een peer-to-peeraanpak: we moedigen de kinderen aan om over hun leeservaring te praten en elkaar boeken aan te raden.

Voor elk kind een boekvinden – De Bibwijzer vertrekt van de overtuiging dat er voor elk kind een boek is dat aanslaat. De focus ligt op het brede aanbod: Welke genres en welke soorten boeken zijn er? Welke soorten verhalen? Welke auteurs en illustratoren? Welke stijlen?

Specifieke doelen

De doelstellingen op de fiches verwijzen naar eindtermen in het onderwijs.

3+

Het is een boek

Een eerste bibliotheekbezoek

Op een speelse en interactieve manier maken de jongste bibliotheekbezoekers kennis met het boek als object.

Doelstelling

De kleuters zijn bereid te luisteren naar anderen.

Ze kunnen een verhaal begrijpen en zich inleven in de personages.(1.5/1.6)

Materiaal

• ‘Het is een boek’ van Lane Smith (Let op: de nieuwe editie gebruikt nieuwe media) • Voorwerpen of foto’s • Groot doek (optioneel) • Oude ‘beschadigde’ boeken • Boeken

Voorbereiding

Grote kring met kussens en in het midden wat voorwerpen.

Lang

In de bibliotheek

1. De kleuters bekijken en benoemen de voorwerpen in de kring. Verstop de voorwerpen onder een groot doek en haal ze één voor één tevoorschijn. In de bibliotheek blijken er vooral boeken te zijn.

2. De bibliotheekmedewerker leest ‘Het is een boek’ voor en toont de prenten.

3. Zorg voor interactie met de kleuters: • Kun je op een boek kauwen?

• Kun je een boek op je hoofd houden?

• Mag je een boek plooien?

4. De bibliotheekmedewerker toont alles wat je niet mag doen met boeken. Daarvoor toont hij beschadigde boeken. De kleuters mogen dat voor één keer uitproberen.

• Wat doet een ezelsoor met een boek?

• Kun je een boek scheuren?

5. Wat mag je wel met een boek? Kijk samen met de kleuters enkele boeken in.

Verdieping

Elk voorwerp heeft een verhaal: de gouden pen van Sinterklaas, de pantoffel van Winnie de Poeh. Denk samen met de kinderen na van wie de voorwerpen zouden kunnen zijn en wat ermee gebeurd is.

TIP

• Laat de kleuters ook heel oude boeken zien, voelen, ruiken.

• Combineer deze fiche met de fiche ‘Ook handen kunnen lezen’.

5+

Boekendans Wil je deze dans met mij?

Wat vertelt een boek je met zijn cover, korte inhoud, papiersoort, lettergrootte, illustraties? Is het liefde op het eerste gezicht? Zou je dit boek ten dans vragen?

Doelstelling

De kinderen kunnen naar elkaar luisteren en een eigen ervaring verwoorden. (1.6/2.2)

Materiaal • • • •

Lang

Stoelen Een boek per kind en per begeleider Optioneel: De Vijfvingertest* Optioneel: muziek

In de bibliotheek

De stoelen staan in een kring met de zitting naar buiten en op elke stoel ligt een boek, met de cover naar onder.

De kinderen en hun begeleiders gaan naast de stoelen staan in de kring.

1. Stoelendans: De kinderen kiezen een liedje en beginnen het te zingen. Op het startsein van de bibliotheekmedewerker stappen ze al zingend rond de stoelen. Bij het stopsignaal gaan ze op de stoel zitten waar ze bij staan en nemen het boek in de hand.

2. Snuffelronde (eventueel met de Vijfvingertest): De kinderen en hun begeleiders bekijken één minuut hun boek om er een eerste indruk over te vormen. Op het startsein begint de stoelendans opnieuw. Dat herhaal je nog twee keer.

3. Na de verkenning van het derde boek draait de groep de stoelen naar het midden van de kring.

Alle kinderen houden hun boek op schoot zodat iedereen de cover kan zien.

4. Alle kinderen en de begeleiders geven hun indrukken geven bij een van de drie boeken die ze verkenden. Welk van de drie zouden ze kiezen en waarom? Kinderen mogen ook hun drie boeken afwijzen, maar verwoorden dan wel waarom.

5. Na de boekendans kunnen de kinderen hun favoriete ‘stoelboek’ ontlenen.

TIP

• Zorg dat de deelnemers bij de tweede en de derde stoelendans niet bij hetzelfde boek belanden.

• Een grote klas? De helft van de leerlingen kan een andere opdracht uitvoeren.

• Met de boekendans kun je boeken over een bepaald thema promoten.

6+

5 vingers voor 1 boek Een zoektocht naar het passende boek

Met vijf basisvragen ga je op zoek naar het boek dat het beste bij jou past.

Doelstelling

De kinderen kunnen kritisch nadenken en een waardeoordeel vormen over een boek. (1.6)

Materiaal • Vingerpopjes* • Affiche Vijfvingertest* • Boeken

Voorbereiding

Vraag aan de kinderen hoe ze een boek kiezen: • Kies je zelf jouw boeken of kiest mama of papa deze? Of iemand anders?

• Waar let je op als je een boek kiest?

• Vind je het makkelijk om een boek te kiezen?

Kort

In de bibliotheek 1. Vraag aan de kinderen of zij al weten welk boek ze gaan uitlenen.

2. De bibliotheekmedewerker legt de vijfvingertest uit en gebruikt de vingerpopjes om elke stap uit te leggen.

3. Aan de hand van de vijf vragen zoeken de kinderen een boek. Dit kan individueel of in groep. Laat de kinderen zelf zoeken of vraag aan de bibliotheekmedewerker om een selectie boeken te voorzien.

4. Elk kind ontleent een boek.

Verdieping

Leg alle boeken op een stapel en laat de kinderen raden wie welk boek koos.

2. Laat de kinderen daarna hun keuze motiveren: • Waarom heb je dit boek gekozen?

• Wat vind je het mooiste/leukste aan dit boek?

8+

Er was eens...

Wanneer dobbelstenen een verhaal worden

De kinderen maken dobbelstenen waarmee ze nieuwe verhalen ontwikkelen. Elke dobbelsteen helpt om een verhaal extra inhoud te geven.

Doelstelling

De kinderen kunnen aan de hand van verhaalelementen een verhaal verzinnen en dit mondeling en schriftelijk weergeven. (3.3)

Materiaal • • • • •

Werkbladen dobbelstenen* Schaar Papier Schrijf- en tekenmateriaal Lijm

Voorbereiding

• Laat de kinderen de dobbelstenensets in elkaar knutselen. Een set bestaat uit vier soorten dobbelstenen: plaatsen, hulpmiddelen en 2 X personages. Voorzie per vier kinderen een dobbelstenenset.

• De kinderen kunnen ook de blanco dobbelsteen invullen met extra elementen.

Lang

In de bibliotheek

1. Neem de dobbelstenen mee naar de bibliotheek.

2. Verdeel eventueel de kinderen in groepjes.

3. Laat de kinderen aan de hand van de dobbelstenen een verhaal verzinnen.

Verdieping

De kinderen schrijven hun verhaal uit en vertellen het aan elkaar.

TIP

• Verzin samen of in groepjes nog meer verhalen.

• Bied kinderen bijkomende woordenschat aan voor de overgangen: daarna, en toen, vervolgens, nadat, … Voeg bij elk groepje een 'verrassend element' toe zoals een roze draak die verschijnt, een vulkaanuitbarsting, een ufo,...

10+

We spelen een boek

Improviseren met taal en boeken Laagdrempelige oefening om boeken en verhalen te leren kennen.

Doelstelling

De kinderen kunnen ervaringen, fantasieën en gevoelens uiten in spel. Ze kunnen een eenvoudig toneelstuk opbouwen en verruimen hun expressiemogelijkheden. (3.5/3.6/6.3/6.4)

Materiaal • Boekenselectie per thema (Halloween, vakantie, Sprookjes, Sinterklaas, Kerst, ...)

• Optioneel: Improvisatieoefeningen* • Optioneel: Verkleedkledij

Voorbereiding • Bespreek met de kinderen en de bibliotheekmedewerker rond welk thema je graag wil werken.

• De bibliotheekmedewerker maakt een spelvak in de bibliotheek (een vierkant met tape of krijt, een podium, een vrije ruimte).

Lang

In de bibliotheek

1. Doe een opwarmingsoefening: maak een woordenslang maken of gooi een onzichtbare blauwe bal naar elkaar.

2. Verdeel de kinderen in groepjes.

3. Geef aan elk groepje een boek uit de selectie.

4. Leg uit dat elk groepje het verhaal moet naspelen voor de andere kinderen in het speelvlak.

5. Help de kinderen met vragen naar personages, plek en verhaallijn.

6. De kinderen spelen het verhaal van het boek na voor de andere kinderen.

Verdieping

Zin in nog meer improvisatieoefeningen?

Ga dan naar de bijlage.

TIP

• Heb je verkleedkledij in de klas of bib die de kinderen kunnen gebruiken? Met een doek, hoed, stok of bril geraak je al ver!

• Bestaat er een verfilmde versie van het verhaal? Je kan deze tonen aan de kinderen en vergelijken.

• Heb je een poppenkast in de bib?

Deze kan je ook inzetten als spelmateriaal voor de kinderen.