Leeuwarder Courant NoordZ by Multiplus media

D O N D E R D A G 17 F E B R U A R I 2 0 2 2

AWARD VOOR FERR-TECH

‘BIJ ONS KLOPPEN DE INVESTEERDERS OP DE DEUR’ JUDITH LE FÈVRE PAGINA 8

ADVERTENTIE

Huidige krapte op de arbeidsmarkt is onze eigen schuld Dat de arbeidsmarkt een groot probleem heeft om banen ingevuld te krijgen, weet iedereen ondertussen wel. De vraag is hoe je dat oplost. Er zijn zeker een miljoen mensen in Nederland die meer potentieel hebben, maar niet aan de slag kunnen of gaan. Hoe overbrug je de afstand tussen de mensen die willen werken en werkgevers? Noordz vraagt het aan Anita Landmeter van Olympia. Het personeelstekort is wellicht minder groot, als we bereid zijn naar andere groepen te kijken en andere vragen te stellen. Er zijn veel meer mensen beschikbaar voor werk als we er in slagen hun wensen, behoeften en mogelijkheden te matchen met de markt. Er is voldoende potentieel. Volgens het CBS zijn er in Nederland 1 miljoen mensen die (meer) willen werken. Ik hoor vaak over mensen die een afstand tot de arbeidsmarkt hebben . Ik denk dat het eerder andersom is. De arbeidsmarkt heeft een afstand tot deze mensen. Maar tegelijkertijd staat deze markt te springen om mensen, er moet dus iets veranderen om de huidige mismatch op te lossen. Dus zeggen wij, laten we de waarde van de mens weer centraal zetten en ons openstellen voor deze groep. Dat is een gesprek over willen , over het bieden van perspectief, met motivatie als kern. Creëer werk dat past bij de sollicitant Anita merkt dat er al iets aan het veranderen is: Steeds meer werkgevers zien in dat ze hun personeelstekort alleen kunnen oplossen als ze op een andere manier naar werk en waardering gaan kijken. Kijk naar wat mensen te bieden hebben, in plaats van te denken vanuit je eigen aanbod. Kijk naar wat zij willen en kunnen en zorg dat je werk creëert dat daarbij past. Doe dat in plaats van dit is de baan, daar hoort dat CV bij . Dat is niet meer van deze tijd. De eerste beweging zien we al bij onze klanten, maar we kunnen nog veel meer

mensen perspectief op werk bieden. Een voorbeeld: als je als bedrijf drie openstaande vacatures hebt die op elkaar lijken en alle drie met een stukje repeterend werk, dan kun er ook voor kiezen om hetzelfde type werkzaamheden samen te voegen tot één functie. Dan is de kans dat je daar iemand voor vindt, veel groter, want er zijn genoeg mensen die het prima vinden om repeterend werk te doen, zolang jij als werkgever daar waardering voor hebt.

Er is potentieel genoeg, als je anders durft te kijken Belangstelling waarmaken Anita Landmeter is manager Productie, Logistiek en Administratie bij Olympia in Leeuwarden, Drachten, Heerenveen en Sneek. Met alle ervaring op die plek, heeft zij de voortrekkersrol binnen vier uitzendvestigingen om de afstand tot de arbeidsmarkt aan te pakken. Haar ervaring, positieve houding en gezonde nieuwsgierigheid naar de unieke waarde van mensen gebruikt ze om die afstand te verkleinen. Van de klanten in de markt naar die enorme groep werkwillenden en omgekeerd. Het begin is er, zegt ze. Het kost tijd, daar moet je eerlijk in zijn. Je kunt niet even een rondje bellen, een paar gesprekken voeren en dan verwachten dat je het probleem dat al decennia lang bestaat, in een paar maanden kunt oplossen.

Je moet willen investeren in mensen en geloven dat het kan. Wij zijn ervan overtuigd dat we met die positieve houding verder komen, mensen aan het werk krijgen als we laten zien dat we geïnteresseerd zijn in wat iemand kan en wil. Het gaat er om belangstelling te tonen en dat blijven waarmaken. Hoe pak je dit aan? Anita Landmeter: Het gaat er om dat je inzicht krijgt in de motivatie van iemand om te willen werken en in iemands talenten. Daarnaast moet je weten welke opleidingsmogelijkheden er zijn, bijvoorbeeld in samenwerking met overheden en onderwijsinstellingen en welke subsidiemogelijkheden daarvoor zijn. Tot slot is het belangrijk om oprecht geïnteresseerd gesprekken aan te gaan met kandidaten. Ongeacht iemands achtergrond of cultuur, behandel iedereen gelijk. Dat begint bij het stellen van open vragen en luisteren. Wie ben je, wat wil je, wat kun je, wat vind jij leuk, waar word je vrolijk van, waarvoor kom je graag je bed uit? Daarna kijk je naar iemands ervaring, waar iemand zich thuis zou voelen en welke kenniskloof er nog moet worden overbrugd. Bijvoorbeeld met een BBL- traject (een beroepsbegeleidende leerweg) of met alleen een korte cursus om een bepaald certificaat te halen. Als arbeidsbemiddelaar proberen we dit proces voor werkgever en werkzoekende zo makkelijk en aantrekkelijk mogelijk te maken. Bijvoorbeeld door iemand eerst ergens op proef te plaatsen. We begeleiden mensen vanaf het eerste kennismakingsgesprek totdat ze echt op hun plek zitten. En ook daarna houden we de vinger aan de pols en monitoren we iemands leerpad en ontwikkeling. Niet alles lukt in één keer, maar je als werkgever openstellen voor mensen die nog wat te leren hebben, is een goed begin... Maatwerk Het is altijd maatwerk, er is geen standaardoplossing. Maar het personeelstekort is zo groot, dat meer en meer werkgevers zich openstellen voor mensen die willen werken. Een goed gesprek kan bezwaren en belemmeringen wegnemen. Zo krijg je een goed beeld van de mogelijkheden voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt, welke rol medewerkers daarin spelen en hoe je het werk zo kunt organiseren dat er meer matches mogelijk zijn. We zien steeds vaker dat een dergelijk gesprek vertrouwen geeft. Niet alleen om het personeelstekort op te lossen, maar zelfs om de productiviteit te verhogen. Werk maken van de unieke waarde van de mens, dat is waar het om draait. En zo komen we stapje voor stapje dichterbij onze missie: mensen en organisaties gidsen naar een wereld waarin iedereen betekenisvol werk doet. Uit eigen ervaring weet ik dat het de tijdsinvestering meer dan waard is. www.olympia.nl

Anita Landmeter

BUSJE KOMT ZO, MAAR DE CHAUFFEUR IS ER NIET BIJ tel je voor: een app op je telefoon waarop je aangeeft waar je wilt worden opgehaald en de plek waar je naartoe wilt. Er komt een shuttlebus voorrijden op de afgesproken tijd en die brengt je naar je bestemming. Daar komt verder geen mens aan te pas want we hebben het over autonoom vervoer. Vervoer zonder chauffeur (of machinist, stuurman dan wel piloot).

energie spat van de pagina’s af. Veel energie is ook nodig als je iets nieuws begint. Een nieuwe serie in NoordZ gaat over die noorderlingen. Starters die iets hebben bedacht waarmee ze de wereld willen veroveren. Start me up, zo heet de serie, duikt in een wereld vol beloften, onzekerheid, doorzettingskracht, visie en hard werken. Verderop drie van hen uit Drenthe, Friesland en Groningen.

Geen lege bussen en busjes meer door de provincie op zoek naar spaarzame passagiers. Een oplossing ook voor het dreigende tekort aan chauffeurs. Al in 2016, in Appelscha, zijn de eerste stappen op dit vlak gezet. En nu is het Noorden de enige regio waarin wordt gewerkt aan autonoom vervoer ter land (ook met treinen), op het water (pont tussen De Wilgen en Opeinde) en in de lucht (drones die pakketjes vervoeren vanaf Eelde). Drie pagina’s realistische toekomstmuziek die in het Noorden wordt ontwikkeld.

Leiderschapsdeskundigen Janka Stoker en Harry Garretsen leggen uit waarom meer vrouwen in leidinggevende posities binnen bedrijven de boel niet opeens radicaal zal veranderen, maar dat er toch sprake is van een win-winsituatie. Verder komen in deze NoordZ aan bod: de Tinderapp voor werkzoekenden – swipe maar naar rechts als je zin hebt om wat centen te verdienen –, antwoorden op de vraag hoe bedrijven in het Noorden studenten kunnen vasthouden zodat ze niet uitvliegen naar de Randstad, en columnist Rob Mulder die het opneemt voor de ondernemers en meer.

Het citaat op de cover is van co-owner Judith le Fèvre van start-up Ferr-Tech uit Meppel. Ze is net terug van CES, de grootste technologiebeurs in Las Vegas waar ze de ‘innovation award’ wonnen. Het bedrijf bestaat nog geen twee jaar maar ondernemers en investeerders uit binnenen buitenland staan in de rij voor hun nieuwe product FerSol, een vloeibare oxidant waarmee afvalwater duurzaam kan worden gereinigd.

,,Een beetje duurzaamheid bestaat niet’’, zegt ‘duurzaam econoom’ Gjalt de Jong. Vanaf de Campus Fryslân probeert hij studenten en bedrijfsleven mee te krijgen om vol overtuiging te werken aan een betere wereld (en die eeuwige economische groei wat naar de achtergrond te drukken). De

Namens de redactie, veel leesplezier

COLOFON

INHOUD

noordz is een bijlage van NDC mediagroep

Rijden, vliegen en varen zonder chauffeur, piloot en schipper Noorden werkt aan alle varianten van autonoom vervoer

Groene chemie van Ferr-Tech verovert de wereld 6 procent van al het afvalwater uit de industrie wordt hergebruikt. Dat moet omhoog

Meer vrouwen op managementposities? Een win-winsituatie Column Janka Stoker en Harry Garretsen

Telefoon bijlagenredactie 050-5844229 058-2845477

‘Een béétje duurzaamheid bestaat niet’ Portret van hoogleraar duurzaam ondernemen in een circulaire economie prof.dr. Gjalt de Jong

E-mail bijlagen@ndcmediagroep.nl

Ook duurzame bedrijven willen graag groeien BeStart zet noordelijk netwerk in

Advertenties/branded content Multiplus Media, Drachten T: 06 44 91 12 63 E: s.osinga@mulitplusmedia.nl

Voor veel ondernemers is de coronacrisis nog niet voorbij Column Ronald Mulder

Betere profilering bedrijven moet talent in Noorden houden Slimme jonge mensen zijn erg gewenst, maar hoe houd je ze vast?

Flexibel werken dankzij ‘Tinder’-app van 365Werk Zin om avondje te werken bij thuiswedstrijd van FC Groningen? Swipe ‘aan’

Boek van Janka en Harry onmisbaar voor leiders die in de spiegel durven kijken Rubriek De Spiegel met Suzan Wierenga van KUUB

Luchtpost per drone, Startup Program en burn-outs voorkomen Nieuwe serie over start ups in Drenthe, Friesland en Groningen

Samenstelling & eindredactie Jan Rozendaal Theo Zandstra Roel Snijder Vormgeving Alie Veenhuizen

Volg noordz ook online op het blog: www.noordz.nl

L E E U W A R D E R C O U R A N T D O N D E R D A G 17 F E B R U A R I 2 0 2 2 3

Treinen zonder machinist, zelfrijdende auto’s en schipperloze schepen: autonoom vervoer klinkt misschien als een ver-van-je-bedshow, maar het is dichterbij dan je denkt. Op de weg, op het spoor, in de lucht en op het water wordt er in het Noorden volop geëxperimenteerd met zelfrijdende en zelfsturende voertuigen. Tekst William Zijlstra Illustratie Shutterstock

et begon in Appelscha in 2016: een kleine zelfrijdende elektrische shuttlebus, zonder stuur en zonder gas- of rempedaal, bracht passagiers van het Buitencentrum van Staatsbosbeheer naar de Appelschaster dorpskern. Na de pilot met de shuttlebus volgden meer proeven in Noord-Nederland. Op het spoor, op de weg, op het water, in de lucht en straks ook per buis (hyperloop).

,,Daarmee is Noord-Nederland uniek, de enige regio in Europa waar projecten met autonoom vervoer in alle modaliteiten lopen’’, zegt Daniël Koelikamp, programmaleider Slimme en Groene Mobiliteit bij de provincie Groningen. Wat maakt het Noorden de uitgelezen regio om te experimenteren met autonome voertuigen? ,,In Noord-Nederland zijn er aan de ene kant grote landelijke gebieden met kleine dorpen waar mensen ver uit elkaar wonen. De bereikbaarheid staat daar onder druk en het is moeilijk om het openbaar vervoer daar goed te regelen. In deze regio rijden bijvoorbeeld veel belbussen. Die maken een hoop kilometers, worden weinig gebruikt en zijn daarmee niet efficiënt. Het tekort aan buschauffeurs maakt het lastig om deze manier van vervoer in stand te houden. Bovendien verwachten ov-partijen een vergrijzingsgolf waar ze niet tegenop kunnen werven. Een van de oplossingen voor deze problemen is, naar ons idee, het gebruik van autonome shuttles.” „Stel je voor dat je op een app kunt aangeven waar je opgehaald en afgezet wil worden. Een manier van mobiliteit aanbieden die efficiënter en ‘vraaggestuurder’ is dan de huidige situatie en die beter past bij de flexibele vraag op het platteland. Aan de andere kant hebben we een grote, jonge en innovatieve stad, waar juist een grote vraag is naar extra vervoer en steeds minder ruimte voor parkeren en uitbreiding van de infrastructuur. Daarvoor kunnen autonome treinen bijvoorbeeld goed voor meer capaciteit zorgen in de spits zonder grote

4 L E E U W A R D E R C O U R A N T D O N D E R D A G 17 F E B R U A R I 2 0 2 2

infrastructurele investeringen. Zo zijn we qua diverse problematiek en de innovatieve oplossingen daarvoor een mooi voorbeeld voor heel Nederland en daarbuiten.’’ TER LAND, OP ZEE EN IN DE LUCHT Koelikamp is in Groningen bij meerdere proeven met zelfrijdend wegvervoer betrokken. In Scheemda werd bijvoorbeeld een test gehouden met een autonome shuttlebus tussen de hoofdingang van het Ommelander Ziekenhuis en de dichtstbijzijnde bushalte. Bij soortgelijke proeven gaat het om busjes die met een maximale snelheid van zo’n 20 kilometer per uur een korte route afleggen. Dat kan en moet sneller om het in rurale gebieden een interessant en efficiënt vervoersmiddel te maken. Op snelheidsgebied is al vooruitgang geboekt. Bij een test met een zelfrijdende auto op Groningen Airport Eelde werd in 2020 een snelheid van ruim 70 kilometer per uur behaald.

Het Noorden als voorbeeld voor heel Nederland ,,Daarnaast is het de bedoeling dat de autonome voertuigen ook in drukkere gebieden zelf kunnen rijden. Als je nu een autonome shuttle op de Grote Markt zou zetten, dan komt-ie geen meter vooruit door alle fietsers en voetgangers. Daarin moet nog vooruitgang worden geboekt.’’ Ook op het water en in de lucht zijn er plannen voor autonome toepassingen. Zo wordt er in Drachten gekeken naar de komst van een pont zonder schipper op een fietsen looproute tussen De Wilgen en Opeinde. Vanaf de Eemshaven varen straks wellicht boten zonder bemanning naar windparken op zee om deze te onderhouden. ,,Vervolgens zou je drones kunnen inzetten om ook de staat van de

windmolens boven het water in kaart te brengen.’’ Ook voor goederenvervoer zijn drones een aanwinst, vertelt Koelikamp. ,,Drones zouden medicijnen of AED’s kunnen vervoeren. In Zweden werd in december een man met een hartstilstand gered doordat een drone een AED op tijd wist af te leveren. Dit soort toepassingen zou ook kunnen worden ingezet als er met spoed medicijnen of een AED nodig is in onze landelijke gebieden of op de Waddeneilanden.’’ Om kennis en kunde rondom alles wat met drones te maken heeft verder uit te breiden begint Noorderpoort als eerste in Nederland vanaf september met de 4-jarige opleiding tot allround drone-expert.

RIJDEN, VLIEGEN EN VAREN ZONDER ROERGANGER

FIELDLABS Het onderzoek naar en de tests met nieuwe, duurzame en slimme transportsystemen wordt deels betaald met geld uit het Nationaal Programma Groningen. Daarvoor is 10 miljoen euro beschikbaar gesteld. De provincie legt daarbij zelf 10 miljoen euro, en vanuit het bedrijfsleven, het Rijk en Europa komt naar verwachting minimaal 30 miljoen euro. In Groningen komen daarvoor onder meer vijf zogeheten fieldlabs, waar samen met kennisinstellingen en bedrijven meer onderzoek wordt gedaan naar toepassingen en de ontwikkeling van autonome techniek. Dit onderzoek wordt gekoppeld aan opleidingen: in Eelde (voor drones en andere toepassingen voor de luchtvaart), de Eemshaven (voor de scheepvaart), Haren (bij het vernieuwde rangeerterrein De Vork) tot Buitenpost (treinverkeer) en op het Zernike Science Park in Groningen, bij Hive.Mobility dat sinds twee jaar werkt aan nieuwe systemen voor autonoom wegvervoer. Op termijn komt het vijfde fieldlab erbij voor ‘de vijfde modaliteit’: de hyperlooptestbaan bij buitenwijk Meerstad. Tussen de fieldlabs wordt onderling kennis en ervaring uitgewisseld. Dit gebeurt onder meer op overkoepelende thema’s die voor >>

L E E U W A R D E R C O U R A N T D O N D E R D A G 17 F E B R U A R I 2 0 2 2 5

ADVERTENTIE

Samen meer waarde creëren Wanneer je oude deuren, bijvoorbeeld van een flatgebouw, laat vervangen, dan kun je ze in stukken breken of door de shredder halen. Je kunt ook kijken of de deuren in een volgend bouwproject geplaatst kunnen worden of dat je er iemand anders blij mee kunt maken. Een klusser die zijn huis verbouwt, maakt er weer iets moois van. Zo kun je met creatieve oplossingen een groot verschil maken in duurzaamheid , zegt Foky van der Veen, directeur van NNRD in Drachten en Groningen en van Visser ATR in Harlingen.

Foky van der Veen Gewoon doen Over circulariteit moet je niet te veel praten, je moet het vooral doen. Vanuit onze niche beschikken wij over kennis en specialisme die wij graag delen met onze klanten. Wat hergebruikt kan worden, op wat voor manier dan ook, wordt weer een product waar anderen van kunnen genieten. Zo hebben we een marktplaats ingericht met goederen die op deze manier een tweede kans krijgen. Wat niet rechtstreeks hergebruikt kan worden, recyclen we op andere manieren. Geen belemmeringen Foky is een vrouw op een directeurs positie in, wat we misschien wel, een mannenwereld kunnen noemen. Ja, dat klopt. Wat mij betreft geen issue. Ik ben een dochter van een aannemer en heb een studie Technische Bedrijfskunde afgerond. In mijn werk heb ik nooit een plafond ervaren vanwege mijn gender. Wat ik wel belangrijk vind om te vermelden, is dat een meisje, jonge vrouw, haar studiekeuze, haar ambitie moet baseren op wat zij wil en zich niet moet laten belemmeren door zogenaamde barrières. Misschien kan ik daarvoor als een voorbeeld dienen.

Het klinkt als een cliché, maar dat is wel wat we doen. Begin klein Laten we beginnen met preventie. Wat geen afval wordt, hoeft niet gerecycled te worden. Een voor de hand liggend voorbeeld is de hoeveelheid aan

verpakkingsmaterialen die gebruikt worden. NNRD voert regelmatig een afvalscan uit bij mkbbedrijven. Hoe levert je cateraar aan? Wat gebeurt er met de koffiebekers? Waar gaat het restmateriaal heen? We scannen het hele bedrijfsproces. Foky geeft als tip om met een recyclingproject te beginnen die je eenvoudig kunt realiseren. Breid het daarna stapsgewijs uit. Te veel en te groot willen kan leiden tot passiviteit. Dat moet je voorkomen. Ook bij grote bedrijven doet NNRD nulmetingen . Dan zien we meer een accent op gedragsverandering, anders kijken naar afval. Deuren die hergebruikt kunnen worden, bijvoorbeeld, of kozijnen die verzaagd en verlijmd kunnen worden tot nieuwe kozijnen. Niets doen is geen optie Duurzaam en verantwoord ondernemen is niet per definitie goedkoper. Dit is een misvatting. Nederland moet in 2050 klimaatneutraal en volledig circulair zijn. Wij willen voor onze klanten een gidsfunctie vervullen. Dit heeft iets idealistisch, tegelijkertijd is het pure noodzaak. Als je niet in circulaire ontwikkelingen investeert is je rol snel uitgespeeld. Voorbeelden zijn het hergebruik van kozijnen, kalksteen of betonpuin. We zetten deze om in een stoeptegel, kalkzandsteen of nieuwe kozijnen, daar worden wij enthousiast van. Bovendien is niets doen geen optie meer. Gelukkig vinden we in veel bedrijven en instellingen partners in

verduurzaming. Samen is bij ons een kernbegrip. Je bent zo goed als de mensen om je heen Als mens ben je een onderdeel van een geheel. NNRD valt of staat bij de met betrokkenheid en het verantwoordelijkheidsgevoel van elke werknemer. Dat geldt voor mij, de planning, de verkoop, de chauffeurs en ieder ander. Als je betrokken bent doe je de dingen niet omdat het moet, maar omdat het goed is om te doen. Een chauffeur die bij een bedrijf komt en de container staat nog niet klaar, rijdt niet door, maar gaat even informeren. Is er iets aan de hand? We hebben vaste chauffeurs op de routes. Men kent elkaar, er is verbinding. Mijn motto is: je bent zo goed als de mensen om je heen. Dat geldt voor iedereen en bij elke taakuitvoering.

Over circulariteit moet je niet te veel praten, je moet het vooral doen. Verbinding NNRD werkt regionaal en is regionaal betrokken. We doen veel aan sponsoring, maar ook nemen we het initiatief voor evenementen of zijn we deelnemer. We zoeken het contact voor verbinding, om ideeën uit te wisselen, om samen zinvolle dingen te doen. Het klinkt als een cliché, maar dat is wel wat we doen. www.nnrd.nl

elke modaliteit van belang zijn, zoals sociale acceptatie, juridische en verzekeringsaspecten, businesscases en 5G-toepassingen (met 5Groningen). Die laatste is in elke modaliteit belangrijk bij het aansturen, programmeren en onderling goed kunnen communiceren tussen autonome voertuigen, met andere verkeersdeelnemers en met een control room. SHADOW DRIVING Dit jaar willen de betrokken partijen met het fieldlab bij Hive.Mobility beginnen met een proefproject in samenwerking met Qbuzz waarbij bussen autonoom door de wasstraat rijden. ,,Dat vindt nu vooral ’s avonds en ’s nachts plaats. Dit gebeurt op een afgesloten terrein waar weinig interactie plaatsvindt. Een ideale plek dus om de autonome techniek te testen.’’ De ontwikkeling van de techniek neemt robotTUNER op zich, een bureau in Wageningen dat binnenkort een vestiging in Groningen opent en zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie in de mobiliteit. Die techniek heet shadow driving. ,,Een systeem in de bus registreert de acties van de chauffeur en leert zichzelf aan hoe de chauffeur rijdt. Het systeem ‘schaduwt’ de chauffeur dus.’’ Het gebruiken van autonome techniek op het busdepot en bij de wasstraat zou Qbuzz qua personeel en kosten ontlasten. RANGEREN De eerste implementatie van autonoom vervoer in het Noorden is waarschijnlijk op het spoor, vertelt Koelikamp. Deze zomer begint een proefproject met het automatisch rangeren van treinen tussen het opstelterrein De Vork in Groningen en het rangeergebied bij Onnen. ProRail, Arriva en NS steken samen met de provincie 2,5 miljoen euro in het project.

Het systeem ‘schaduwt’ de chauffeur en leert zo zichzelf rijden

Train Operation (ATO) wordt het spoor daarmee onder meer veiliger. ,,Je kunt het zien als een soort cruise control. De machinist start en stopt zelf de trein, maar daarna gaat de automatische piloot aan. Hierdoor kunnen we straks treinen dichter op elkaar laten rijden. Dat betekent ook dat er geen grote infrastructurele ingrepen zoals spoorverdubbelingen nodig zijn en we de reizigers veel meer capaciteit kunnen bieden. Een ander voordeel is dat de deels

geprogrammeerde treinen meer energie besparen, omdat je ze efficiënt kunt instellen.’’ KNELPUNTEN Het opzetten van proefprojecten met autonoom vervoer kan soms een lang en lastig proces zijn, vertelt Koelikamp. Elke test gaat gepaard met talloze regels. ,,Als je nu een auto koopt, dan mag-ie gelijk de weg op. Als wij een shuttle op de weg zetten, dan moeten we een ontheffing aanvragen en dan val je in een toelatingskader voor test-ontheffingen. Soms ben je een half jaar verder voordat je de ontheffing binnen hebt. Met innovatieve projecten wil je juist zoveel en zo snel mogelijk testen om verder te komen. We zoeken nu met onder andere het ministerie uit of het proces rondom ontheffingen niet slimmer en gemakkelijker kan.’’ Een ander knelpunt rondom het ontwikkelen van autonome transportsystemen is de hoeveelheid mensen die er verstand van hebben. Die groep is relatief klein namelijk. De eerdergenoemde fieldlabs moeten hier een oplossing voor bieden. ,,We koppelen de fieldlabs aan kennisinstanties en bedrijven. Vervolgens willen we dat opleidingen, stages en leerlijnen daaraan gekoppeld worden. Zo hopen we sneller de juiste mensen bij de juiste banen te krijgen. Innovatie begint klein, langzaam wordt het gemeengoed. Maar dat gebeurt niet vanzelf.’’

,,We willen treinen die geen dienstregeling meer hebben of die nog moeten starten op afstand van en naar het rangeerterrein laten rijden. Dat hele proces wordt nu door machinisten gedaan. Zij staan niet altijd te springen om ’s nachts te werken. Met autonome techniek kan dit rangeren waarschijnlijk veel efficiënter, want je kunt dan meer treinen kwijt op hetzelfde spoor. Dat is ook nodig als je straks meer treinen wilt aanbieden. Daarnaast ontlast je het personeel ook wanneer je het rangeren automatisch en op afstand laat doen.’’ Naast het rangeren van treinen hopen de partners van het project vanaf 2026 ook zelfrijdende personentreinen in de dienstregeling te kunnen aanbieden. De eerste stappen daarvoor zijn al gezet. In 2026 krijgen de spoorlijnen in Groningen en Friesland het moderne Europese spoorbeveiligingssysteem ERTMS (European Rail Traffic Management System). In combinatie met de Automatic

FOTO PROVINCIE GRONINGEN

L E E U W A R D E R C O U R A N T D O N D E R D A G 17 F E B R U A R I 2 0 2 2 7

Op de grootste technologiebeurs CES in Las Vegas won haar bedrijf onlangs de ‘innovation award’. Co-owner Judith le Fèvre van start-up Ferr-Tech uit Meppel geniet van de belangstelling. Ferr-Tech bestaat nog geen twee jaar maar ondernemers en investeerders uit binnenen buitenland staan in de rij voor het nieuwe product FerSol, een vloeibare oxidant waarmee afvalwater duurzaam kan worden gereinigd. Tekst Yke Bremer Foto Gerrit Boer

GROENE CHEMIE VEROVERT DE WERELD unnen jullie het echt? Dat was de vraag van veel watertechneuten toen ze hoorden van FerSol. Het vernieuwende aan FerSol – Ferraat VI in vloeibare vorm – is dat de oxidant niet een paar minuten, maar twee maanden houdbaar is en geen schadelijke bijproducten heeft. ,,Het wordt daarom ook wel groene chemie genoemd”, aldus Le Fèvre, die zelf international business studeerde en samen met vijf co-owners Ferr-Tech in april 2020 oprichtte. Ze verzorgt de businesskant van het bedrijf.

De start-up kreeg in 2020 werkkapitaal van het MKB Fonds Drenthe. Het bedrijf had ondertussen al een pand gehuurd in Meppel met een chemische bunker, een waterlab en kantoren, en ook werden de eerste stappen gezet om FerSol in binnenen buitenland onder de aandacht te brengen. Het gaat zo goed met Ferr-Tech dat het bedrijf nog dit jaar een vestiging in Amerika wil gaan openen. ,,We hebben een glastuinder die FerSol in grote hoeveelheden van ons afneemt. We vervoeren het product nu nog per vliegtuig maar we willen dichter bij de afnemer gaan produceren omdat de kosten voor transport erg hoog zijn. Met containers over zee is geen optie, want je zit met de houdbaarheid van twee maanden.” SLECHTS 6 PROCENT HERGEBRUIK De toepassingen van FerSol zijn enorm veelzijdig, vandaar ook de grote belangstelling binnen en buiten Europa. ,,In de industrie wordt wereldwijd veel water gebruikt voor koeling, stoomproductie, schoonmaak en transport. En dat betekent veel afvalwater. Slechts 6 procent van al het afvalwater uit de industrie wordt hergebruikt. Dat willen wij veranderen. We richten ons daarom vooral op de industrie, bijvoorbeeld op de agrifood, staal- en zuivelindustrie.”

JUDITH LE FÈVRE

8 L E E U W A R D E R C O U R A N T D O N D E R D A G 17 F E B R U A R I 2 0 2 2

Met FerSol kan afvalwater groen en duurzaam worden gereinigd, maar het kan

ook van groot belang zijn voor het voorkomen van waterschaarste wat een van de bepalende thema’s van de 21ste eeuw is, aldus Le Fèvre. ,,We kunnen afvalwater op verschillende manieren reinigen. Het water kan helemaal worden schoongemaakt zodat het opnieuw kan worden gebruikt als proceswater in de industrie. Dit hergebruik van water kan van belang zijn om waterschaarste te voorkomen. Maar we kunnen afvalwater ook reinigen binnen de geldende eisen van lozing waardoor er minder verontreinigingsheffing hoeft te worden betaald.” HEEL KNUFFELBAAR De groei van het bedrijf gaat zo snel dat het

25%

‘Na Europa en Amerika willen we uitbreiden in Azië en het Midden-Oosten’ 80%

waterschaarste in landbouw

vuil afvalwater geloosd

25% van de landbouw kampt met waterschaarste.

Wereldwijd wordt 80% van het afvalwater ongezuiverd in de natuur geloosd.

36 landen extreem tekort aan water 36 landen hebben momenteel een extreem tekort aan water.

844 miljoen

hergebruik gezuiverd water

mensen geen schoon water

In de EU wordt slechts 2% van gezuiverd afvalwater hergebruikt.

844 miljoen mensen hebben geen toegang tot schoon water.

tijd is om te focussen op de volgende stappen die de mede-eigenaren willen zetten, aldus Le Fèvre. ,,We zijn heel knuffelbaar en er is vanuit allerlei hoeken belangstelling voor ons. Voor je het weet ben je de hele week met interviews, webinars of awards bezig. Het is op het moment belangrijk om zo nu en dan nee te zeggen en goed je strategie voor ogen te houden. Willen we bijvoorbeeld aandelen gaan uitgeven? Bij ons kloppen de investeerders op de deur. Vaak moet je als bedrijf de investeerders zoeken, maar bij ons staan ze in de rij. Ik had bij terugkomst uit Amerika meerdere mails in de mailbox met potentiële investeerders uit Amerika en Nederland. Mensen zien de potentie van ons bedrijf.” Van de zes oprichters is Le Fèvre de enige vrouw. ,,Binnen de innovatieve tech zie je toch meer mannen dan vrouwen. Binnen ons bedrijf hebben we een mooie mix van wetenschappers en mensen met business skills. En met mijn achtergrond pak ik vooral die businesskant op wat onder andere marketing, woordvoering, hr en internationalisering omvat. Als organisatie vinden we diversiteit, maar ook een gezonde mix tussen mannen en vrouwen belangrijk in het team.” Intussen geniet Le Fèvre van de belangstelling en groei voor Ferr-Tech. ,,Het is een groot avontuur. We zitten in een rollercoaster en ik heb daar helemaal geen problemen mee. We zijn begonnen met zes oprichters en we gaan binnenkort richting de tien mensen in het bedrijf en dat aantal gaat het komende jaar snel verder groeien. De toekomst van het bedrijf ziet er heel rooskleurig uit en we gaan na Europa en Amerika waarschijnlijk ook uitbreiden in het Midden-Oosten en Azië. Maar op het moment zijn we vooral druk bezig met het in de benen helpen van de start-up. We willen het product FerSol wereldwijd beschikbaar maken. Het kan veel goeds doen in de wereld.“

L E E U W A R D E R C O U R A N T D O N D E R D A G 17 F E B R U A R I 2 0 2 2 9

ADVERTENTIE

Perspectief: Het Noorden Werkt Door! Passend werk en geschikt personeel voor iedereen in het Noorden. Dat is de duidelijke missie van Het Noorden Werkt Door. Nieuw, concreet en ambitieus gewapend met expertise en middelen. Dit moet het aanvullende antwoord vanuit de overheid zijn op de grote problemen op de arbeidsmarkt waarbij samenwerken het motto is. De start is goed, zeggen Bernice de Jong, Bettien Stiksma en Helga Koops. Geen uitzendbureau, maar een netwerk van samenwerkingspartners van UWV, gemeenten en sociale partners vormen samen Het Noorden Werkt Door! De basis voor de 35 Regionale Mobiliteitsteams (RMT s) is gelegd in een regeling van het Ministerie van SZW in samenwerking met het Ministerie van onderwijs. Corona zou een grote klap veroorzaken op de arbeidsmarkt. Mensen zouden ergens terecht moeten kunnen bij (dreigend) baanverlies. Geld, netwerk, middelen, regelingen, alles werd op papier in stelling gebracht. UWV, gemeenten en onderwijs werkten al samen op dat vlak, nu moesten ook werkgevers en werknemersorganisaties mee. Zo ook in Groningen, Fryslân en Drenthe. En daar hadden de partners van de drie RMT s snel door dat samenwerken onder één gemeenschappelijke vlag doeltreffender zou zijn: het Noorden is immers één arbeidsmarkt. De naam voor de samenwerking siert dan ook de website: Het Noorden Werkt Door. En het werkt zeggen de drie projectleiders. Sinds september hebben al bijna 500 deelnemers ons gevonden met vragen op het gebied van (ander) werk, scholing en advies of deelnemers die straks aan de slag kunnen met kansrijk werk. De belangstelling is enorm, ook vanuit werkgevers. Zij zijn de drie gezichten naar buiten en geven de samenwerking met hun teams vorm en inhoud. Het is belangrijk zeggen ze, duidelijk te maken waar Het Noorden Werkt Door voor staat want we zijn aanvullend in de dienstverlening op de arbeidsmarkt, we zijn niemands concurrent. Proef voor een betere toekomst Het Ministerie van SZW stelt geld beschikbaar om iedereen die vanaf 12 maart 2020 werkloos is geworden of dreigt te raken, te helpen. Op welke manier hangt af van wat iemand wil en nodig heeft om weer kansrijk aan de slag te gaan. Opleiding, cursus, bijscholing, werkfitplek, zeg het maar. Als mensen maar weer het uitzicht krijgen op betaald werk. Bernice de Jong: de mismatch is zowel kwalitatief als kwantitatief enorm! Werkgevers schreeuwen om personeel. Al het (mogelijke) arbeidspotentieel moet optimaal worden benut om aan de vraag te kunnen voldoen. Daarnaast is het belangrijk gezond je pensioen te halen. Dat levert veel vraagstukken op voor zowel werknemer als werkgever . Alle hens aan dek: UWV, gemeenten en sociale partners. Bettien Stiksma die Groningen en Noord-Drenthe coördineert: Het mooie is dat we met elkaar, een gedeelde verantwoordelijkheid voelen, zonder muurtjes tussen de organisaties, om werk te maken van werk. Niet praten maar aan het werk, dat is het uitgangspunt. Zorg dat mensen weer uitzicht hebben op werk en trek iedere la open die nodig is. En we zijn er voor iedereen die binnen de kaders van de regeling valt, en aan het werk wil. We hebben een gemeenschappelijk belang in onze noordelijke arbeidsmarkt. Iedere werkende is er één, en het is wezenlijk voor de gezondheid en het welzijn van mensen dat ze met plezier kansrijk aan het werk zijn.. Maar dat is toch sneu voor alle mensen die al voor 12 maart 2020 werkloos waren en zich ook geen raad weten? Bernice de Jong, verantwoordelijk

Bernice de Jong, Bettien Stiksma en Helga Koops voor Fryslân: Ja, dat is zo, dat willen we ook graag. Daarom is het hoopvol dat het ministerie dit als een belangrijke proef ziet om de arbeidsmarkt weer los te trekken, het ligt verankerd in het Regeerakkoord. De gedachte begon in coronatijd en dat is nu nog het uitgangspunt, maar als dit succesvol is, acht ik de kans groot dat het initiatief verruimd wordt. Het is te hopen, want er is veel werk aan de winkel, er zijn veel mensen die hulp nodig hebben naar het perspectief van werk. Geen concurrentie hoor ik net: hoe zit het met de uitzendbureaus? Het Noorden Werkt Door is aanvullend in de dienstverlening en we werken met iedereen samen. Sinds de start al hebben we contact met uitzendbureaus, over en weer. We zien allemaal waar het misgaat. We hebben elkaar nodig. De uitdagingen op de arbeidsmarkt zijn zo groot dat je moet samenwerken. Zij kunnen ons benaderen als ze ergens tegenaan lopen, wij benaderen hun als zij ons kunnen helpen, dus nee, we zijn zeker geen concurrent. Urgentie draagt bij aan verandering Jullie zijn praktisch uitvoerend gesproken nu een half jaar onderweg, wat zijn de ervaringen met werknemers en werkgevers? We richten ons op een brede groep, het is heel divers. Er zijn mensen die lang in een zelfde werksituatie hebben gezeten en die moeten we voorbereiden op ander werk of op andere competenties. Mensen die door corona thuis kwamen te zitten en in eenzaamheid zijn geraakt. Zelfstandigen die hun opdrachten zijn kwijtgeraakt, of het nu muzikanten zijn of taxichauffeurs, hun spaargeld opmaken om te overleven en geen zicht hebben op perspectief. Jongeren op allerlei niveaus van scholing die geen werk kunnen krijgen of de weg

naar de arbeidsmarkt niet kunnen vinden, ze staan er soms alleen voor. Wat ze gemeen hebben: ze willen graag aan de slag en hebben ondersteuning nodig om weer aan werk te komen , zegt de Drentse regiocoördinator Helga Koops. Bettien Stiksma: Zo is het ook bij werkgevers. Bedrijven die dreigen om te vallen, bedrijven die al jaren doen wat ze altijd al deden, werkgevers die hun personeel niet geprikkeld of begeleid hebben naar bijscholing. Waarom krijg je als bedrijf je vacatures niet ingevuld? Wat heeft iemand nodig om bij jou te kunnen werken, om een baan goed in te vullen? Hoe kunnen we bij een dreigend faillissement of reorganisatie borgen dat werknemers zo goed mogelijk kunnen bewijzen wat ze kunnen, zodat ze op de arbeidsmarkt hun competenties kunnen laten zien? Het is aan beide kanten, bij werknemers en bij werkgevers, een wirwar van oorzaken. Het is een mismatch tussen vraag en aanbod en soms ook gewoon geen zicht hebben op wat er mogelijk is, aldus Helga Koops. Met name MKB bedrijven ontbreekt het vaak aan tijd om met (duurzame) inzetbaarheid of scholing van personeel bezig te zijn. Op die vragen kan Het Noorden Werkt Door mee een antwoord vinden. Hoe blijft ook het huidige personeel goed inzetbaar voor de toekomst? Wat goed is om te merken, is dat door de urgentie de wil ontstaat om te veranderen en samen te zorgen dat het Noorden kan blijven werken. hetnoordenwerktdoor.nl

COLUMN erst maar even het slechte (of goede) nieuws: met een vrouw aan het stuur wordt een bedrijf niet opeens miraculeus anders geleid. Alhoewel tijdens de coronacrisis sommigen beweerden dat landen met een vrouw aan de leiding (denk aan Angela Merkel) het zo succesvol ‘anders’ deden, weten we uit onderzoek dat vrouwen en mannen gemiddeld genomen redelijk vergelijkbaar leidinggeven. Vrouwen óf mannen zijn dus niet van nature goed of beter in leidinggeven. Leiderschap is voor een groot deel te ontwikkelen, en bovendien zijn de kenmerken die iemand ‘van nature’ iets geschikter maken voor een leidinggevende positie (zoals intelligentie, of bepaalde persoonskenmerken), per individu verschillend en dus uitdrukkelijk niet aan sekse gekoppeld.

Ondanks dat de verschillen klein zijn, zijn er wél een paar significante verschillen tussen leidinggevende mannen en vrouwen. Vrouwen scoren namelijk op alle actieve leiderschapsstijlen, zoals participatief of directief leiderschap, gemiddeld hoger dan mannen. Dus niet alleen op zogenaamd ‘typisch vrouwelijk gedrag’ zoals begripvol en ondersteunend zijn, maar ook op ‘de meer mannelijke stijl’ zoals medewerkers duidelijk vertellen wat ze moeten doen. Mannen scoren op maar één stijl gemiddeld hoger, namelijk op het zogeheten laissez-faire-leiderschap. Dat is juist een passieve stijl, die staat voor ‘laat maar waaien’ – jazeker, ook ‘niks doen’ is een manier van leidinggeven.

Janka Stoker en Harry Garretsen Janka Stoker is hoogleraar Leiderschap en Organisatieverandering aan de Rijksuniversiteit Groningen en Harry Garretsen is hoogleraar International Economics & Business, samen vormen samen de directie van het expertisecentrum van de Rijksuniversiteit Groningen op het gebied van leiderschap . Zij schrijven op regelmatige basis voor Noordz over leiderschapskwesties.

Man scoort alleen hoger op ‘laat maar waaien’

MEER VROUWEN IN DE TOP? EEN WINWINSITUATIE

Vooral de actieve leiderschapsstijlen zijn effectief. Deze hangen samen met allerlei positieve uitkomsten: mensen zijn tevredener met hun leidinggevende en met hun werk als een leidinggevende actieve stijlen hanteert. En, u voelt ’m al aankomen, de passieve laissez-faire-leiderschapsstijl werkt eigenlijk nooit. Niet doen dus! Huh, horen wij u denken, maar als dit het geval is, waarom hebben we dan toch nog steeds vooral mannen op leidinggevende posities? Dat heeft te maken met stereotypes die iedereen heeft: de stereotypes van de ‘ideale leider’ en van de ‘ideale vrouw’. Bij een ideale leider denken we vooral aan allerlei masculiene kenmerken, zoals daadkracht, risico’s nemen en dominantie. Die kwaliteiten dichten we eerder toe aan mannen dan aan vrouwen. We hebben ook een ideaalbeeld van hoe mannen en vrouwen horen te zijn. Juist het beeld van een ‘goede’ vrouw, namelijk zorgzaam, bescheiden en invoelend, staat haaks op het ideaal van een goede leider, terwijl het stereotype van een man en die van een leider sterk overeenkomen. Een stereotype is een vaststaand beeld van een groep, en leidt tot vooroordelen over hoe mensen uit die groep zijn of moeten zijn. Ze spelen een belangrijke rol wanneer wij mensen beoordelen, stereotypen zorgen er bijvoorbeeld voor dat we bij de selectie van een leidinggevende de kwaliteiten van een goede leider automatisch toedichten aan een mannelijke kandidaat (‘het is een man, dus hij zal wel daadkrachtig zijn’), terwijl we daaraan bij een vrouw eerder twijfelen (‘tja, kan deze vrouw wel besluiten nemen?’). Dat betekent ook dat we hetzelfde leiderschapsgedrag, denk aan een leider die met de vuist op tafel slaat, minder positief beoordelen als een vrouw dat vertoont (‘wat een bitch’). Immers, met dat gedrag is ze misschien wel een goede leider, maar ze gedraagt zich niet zoals we van een vrouw verwachten. Dus klimt een man, die misschien eigenlijk niet zo goed kan leidinggeven, makkelijk in de organisatie omhoog, terwijl een vrouw telkens weer moet bewijzen dat ze het kan. Benoem dus vooral meer vrouwen op leidinggevende posities, desnoods via een quotum. Bedrijven zullen zich er geen buil aan vallen, integendeel. Het mooie is bovendien, zo blijkt uit Zweeds onderzoek dat met een quotum ook de kwaliteit van de mannelijke leiders omhooggaat. Verrassend? Dat komt omdat die dan (eindelijk) ook meer hun best moeten doen om een leidinggevende positie te verkrijgen, en moeten laten zien wat ze echt kunnen. Een win-winsituatie dus! JANKA STOKER EN HARRY GARRETSEN

L E E U W A R D E R C O U R A N T D O N D E R D A G 17 F E B R U A R I 2 0 2 2 11

Is duurzaamheid een trend? Hoogleraar duurzaam ondernemen in een circulaire economie prof. dr. Gjalt de Jong (53) ziet dat anders: het is een vereiste om als mensheid te overleven. Het goede nieuws: dat valt te leren. ,,Bedrijven kunnen prima veranderen in hun doen en denken, zolang ze bereid zijn risico te nemen.” Portret van een gedreven vernieuwer. Tekst Willy Schouwstra Foto’s Marcel Jurian de Jong

‘EEN BÉÉTJE DUURZAAMHEID BESTAAT NIET’ G jalt de Jong, geboren Fries en werkzaam bij de Rijksuniversiteit Groningen (RUG), groeide op in een tijd waarin welvaart vooral in geld werd uitgedrukt. ,,Bij ons thuis was het mantra: zorg dat je diploma’s haalt, dan krijg je het later beter. Dus ik ging leren.”

Hij had interesse in economie en een passie voor onderwijzen, waardoor de keus niet moeilijk was. Hard werken moest hij wel; zijn traject begon op de mavo en eindigde op de universiteit, waar hij bedrijfskunde en economie studeerde en promoveerde. BEZIELD Aan de keukentafel in zijn ouderlijk huis in Oentsjerk werd veel gepraat over hoe mensen het beter konden krijgen. Zijn vader was in de jaren 70 als medewerker van de Praktijkschool voor de Veehouderij en het Weidebedrijf in Oentsjerk begaan met de ontwikkelingseconomie en voedselproductie voor arme landen. Geregeld schoven er gasten uit andere culturen aan. Zoon Gjalt werd gegrepen door andere denkbeelden. ,,Er bleken dus mensen te zijn die bezield de wereld willen verbeteren.” Dat hij na zijn studie aanvankelijk voor grote advieskantoren werkte maakte hem niet gelukkig. ,,Bij veel bedrijven ging het uitsluitend om het grote geld. Kinderarbeid? Milieuvervuiling? Het verdwijnen van de biodiversiteit? Geen probleem, zolang het geld maar binnenkomt. Goed doen, sociaalmaatschappelijk ondernemen – het was er niet.” RONKENDE HERSENEN Hij keerde terug naar de RUG, kreeg een burn-out en ging nadenken. ,,Ik was mijn normen en waarden kwijt. Altruïsme, goed doen, dat past bij mij. En radicale vernieuwingen, daarvan beginnen mijn hersenen pas echt te ronken.” De overheersende cultuur in de wetenschap, waar alles draait om het tellen van

12 L E E U W A R D E R C O U R A N T D O N D E R D A G 17 F E B R U A R I 2 0 2 2

publicaties, paste hem niet zo. ,,Van iedereen wordt verwacht dat ze bij Barcelona voetballen. Maar er zijn maar elf plekken voor zo’n 20.000 mensen.” Economische groei was decennialang het uitgangspunt van het overheidsbeleid, wetenschappelijk onderzoek en vrijwel alle opleidingen. Dat bracht ons ook veel goeds, benadrukt De Jong. Materiële welvaart, de financiële middelen voor gezondheidszorg en sociale vangnetten. ,,Mijn eerste leermeester, Angus Maddison, wijdde zijn leven aan het meten en verklaren van die groei. Zelf sta ik inmiddels lijnrecht tegenover de academische cultuur van kwantitatief onderzoek naar economische groei, vaak verricht vanachter het bureau. Wat ik wil? Zorgen dat we de maatschappij redden.” En toen was daar die borrel, op een vrijdagmiddag. De Jong was moe, besloot toch te gaan en ontmoette Jouke de Vries, die opdracht had de Campus Fryslân in Leeuwarden op te zetten. ,,Hij zei tegen me: ik heb nog een econoom nodig. Ik antwoordde: ‘Ik ben een duurzaam econoom.’ Waarop hij zei: dan zetten we er ook nog ‘circulaire economie’ achter.” RADICALE VERANDERING De Jong, geestdriftig: ,,Ik viel van mijn stoel. Wat hij zocht, was precies wat ik wilde: radicale verandering. Het begrip ‘circulaire economie’ was nog nieuw voor mij.” De Vries was de eerste die De Jong rechtstreeks vroeg: ‘Wat heb je nodig?’ ,,Mijn antwoord: ‘Tijd.

Wat ik wil? Dat we de maatschappij redden

Geef me een half jaar om een hele nieuwe opleiding uit te denken in Friesland’.” De Campus Fryslân heeft als een van de elf faculteiten van de RUG inmiddels vier jaargangen studenten afgeleverd die hun kansen steeds meer zien groeien om als duurzaamheidsprofessional een baan te vinden. Je kunt in Leeuwarden allerlei opleidingen op het gebied van duurzaamheid volgen. De Jong: ,,Zie het maar als een soort IKEA, een gevarieerd aanbod.” Sinds hij als directeur van het centrum duurzaam ondernemerschap is verbonden aan de Campus richt De Jong zich op ondernemers die hun bestaansrecht ontlenen aan het oplossen van ecologischeof duurzaamheidsproblemen en daarmee hun geld verdienen. Dat gaat nog niet altijd zonder slag of stoot. UIT DIE IVOREN TOREN ,,Het vergt radicale vernieuwing, een universitaire revolutie. Als je maatschappelijke impact wilt hebben, dan moet je uit de ivoren wetenschappelijke toren komen om samen met bedrijven, organisaties en de overheid naar oplossingen te zoeken. Het vraagt geduld, tijd en energie. Dat kan alleen op basis van een sterke intrinsieke motivatie voor een betere wereld.” Die motivatie is zijn grote drijfveer. ,,Ik ben ervan overtuigd dat de maatschappij maakbaar is. In Friesland trof ik soulmates van vroeger, de Friese cultuur van mienskip. Nu komen economen en bedrijfskundigen uit de hele wereld naar Fryslân om te leren hoe je succesvol een duurzame ondernemer kunt worden.” Zijn ‘terugkeer’ naar het Friese – op werkgebied dan, want De Jong woont in Norg – resulteerde bovendien in het ontstaan van de Vereniging Circulair Friesland. De club >>

GJALT DE JONG

L E E U W A R D E R C O U R A N T D O N D E R D A G 17 F E B R U A R I 2 0 2 2 13

ADVERTENTIE

Delen Private Bank, uw vertrouwen waard Vermogensbeheerder Oyens & Van Eeghen heet vanaf nu Delen Private Bank. Het Belgische Delen onderstreept hiermee het vertrouwen in haar Nederlandse vestigingen. Douwe van der Glas en zijn collega s in Heerenveen over de succesvolle Delen-formule waarin traditie en innovatie hand in hand gaan.

Het van oorsprong Amsterdamse Oyens & Van Eeghen werd begin 2015 volledig overgenomen door de Belgische familie Delen. Zeven jaar later is de naam gewijzigd in Delen Private Bank om beter herkenbaar te zijn en te kunnen profiteren van synergie met het Belgische moederbedrijf. Delen Private Bank richt zich op ondernemers en particulieren, zoals families en young professionals. Daarnaast onderscheidt Delen Private Bank zich door geen vaste ondergrens te hanteren. We kijken naar iemands potentie en levenscyclus , vertelt Douwe van der Glas, die het kantoor in Heerenveen drie jaar geleden opzette met Edwin Roskammer en Pieter Dieben. Het kantoor laat een prima groei zien en mede om die reden is het kantoor in 2020 uitgebreid met Johan Liezen. Samen hebben ze een stevig netwerk in de drie noordelijke provincies. Ieder van hen heeft tientallen jaren ervaring in de bancaire wereld. Het Heerenveense team is blij met de naamswijziging en het vertrouwen dat de Belgische bank heeft in haar en de andere twee vestigingen in Amsterdam en Den Bosch. Deze vestigingen groeiden de afgelopen zeven jaar gestaag door naar een beheerd vermogen van ruim 1 miljard euro. Een korte schets van Delen Private Bank is op zijn plek, want lang niet iedereen kent het Belgische financiële conglomeraat. De private bank is opgericht door de Antwerpse familie Delen, die nog steeds een kwart van de bank controleert. De andere driekwart is in handen van de Belgische beursgenoteerde investeringsmaatschappij

Ackermans & Van Haaren, die zich met haar deelnemingen (met een totale omzet van ruim 5 miljard euro) richt op duurzame en lange termijn relaties. Delen Private Bank opereert in België, Luxemburg, Zwitserland, Engeland en Nederland en nam in 2019 Nobel Vermogensbeheer over. Op dit moment heeft de bank een beheerd vermogen van ruim 50 miljard en heeft een prima financiële positie.

Wij nemen de tijd voor onze klant Digitaal efficient georganiseerd Delen is een bedrijf met een sterke familiecultuur, waarin vertrouwen, gunnen en de tijd nemen voor je klant het uitgangspunt is , zegt Douwe van der Glas. Menig familiebedrijf in Friesland spreekt dat aan. We geloven in een voorzichtige en weloverwogen aanpak. Dit alles draagt bij aan de financiële gemoedsrust die we onze klanten willen geven. De hele opzet is bovendien zo dat wij ons kunnen concentreren op het belang van onze klanten, zonder teveel tijd aan administratie en bureaucratie kwijt te zijn. Vermogensbeheer bestaat voor ons uit vertrouwen, respect, optimale dienstverlening en evenwichtige groei. Niet voor niets heeft iedere klant vanaf het eerste gesprek twee contactpersonen, die altijd volledig op de hoogte zijn, zodat ook in geval van ziekte of anderszins de klant daar geen nadeel van ondervindt. Het succes van Delen Private Bank schuilt in de

mix van die persoonlijke service, digitale efficiëntie en de brede definitie van vermogensbeheer , zegt Edwin Roskammer. Het gaat echt om meer dan het beleggen van geld alleen. Wij nemen de tijd voor de klant, die staat in alles wat we doen centraal. Wij maken deze belofte waar doordat we een digitale huishouding hebben die dit ook écht faciliteert. Onze IT is zo ingericht dat wij meer tijd voor onze klanten hebben. En klanten ervaren het zelf via onze app en online omgeving. Die zijn niet alleen heel gebruiksvriendelijk maar geven inzicht in de totale vermogenspositie. Met de tool Delen Family Services krijgen ze overzicht over het volledige vermogen. Niet alleen op hun portefeuille en rendement, maar ook op de samenstelling, vastgoed, beleggingen en deelnemingen, ook als die niet bij ons zijn ondergebracht. We gebruiken dat ook om van daaruit een planning te maken voor de toekomst en om ze bij schenkingen, fiscaliteiten, kredietverlening of vastgoedaankopen te begeleiden. Onze klanten kunnen ook gebruik maken van onze zwaar beveiligde clouddienst om documenten, zoals testamenten of huwelijkse voorwaarden in onder te brengen. Ze kunnen zelf kiezen of ze die voor ons zichtbaar maken of niet. Geen vaste ondergrens, maar juist potentie Dat ons bedrijfsmodel zo efficiënt is georganiseerd, maakt dat we geen harde ondergrens hoeven te hanteren. We kijken vooral naar de potentie en levenscyclus van de klant aldus Pieter Dieben. Een voorbeeld hiervan is start-ups. Dat zijn vaak jonge ondernemingen, waar in het begin alles in het bedrijf gaat zitten, waar het vermogen zich nog moet vormen. Ook in deze levensfase van de onderneming kunnen we vanuit onze brede kijk al toegevoegde waarde bieden. Vanuit deze logica zijn er veel meer mensen die klant kunnen worden, ook als ze eerst een teen in het water willen steken door slechts met een deel van het vermogen klant te worden. Het hele plaatje in beeld We kijken samen met onze klanten nadrukkelijk naar de totale financiële positie. We zetten aan de hand van deze financiële positie een financieel plan en een vermogensprofiel op, waarin spreiding, zorgvuldigheid, evenwichtige groei en duurzaamheid bepalend zijn. Johan Liezen: We denken vaak mee met onze klanten breder dan alleen vermogensbeheer, ook al is het niet onze corebusiness en pakken we het in de uitvoering niet zelf op. Dit geeft onze klant op de lange termijn comfort en gemoedsrust. Tijd nemen en vertrouwen hebben in elkaar. Daarmee begonnen Van der Glas en zijn collega s in 2019 in Heerenveen. Het kantoor aan de Van Maasdijkstraat is inmiddels een volwassen vestiging van Delen Private Bank die een steeds verder groeiende groep klanten in NoordNederland in alle rust bedient.

Johan Liezen, Edwin Roskammer, Douwe van der Glas en Pieter Dieben

www.delen.bank

HIJ NEEMT DE BOEREN NIKS KWALIJK, HIJ WIJT HET AAN HET SYSTEEM >> ondernemers heeft als missie om van de provincie de meest circulaire regio in 2025 maken en een voorbeeld te zijn voor de volgende generatie.

GROTE STAPPEN Zo’n 120 deelnemers kent het netwerk, zielsverwanten van de hoogleraar. ,,Mensen die net als ik systemisch denken en de urgentie onderkennen. Een beetje duurzaamheid is niet genoeg, je moet grote stappen zetten. En ja, dat kost ook geld, en er speelt een ethisch perspectief mee.”

Natuurinclusieve landbouw Betekenisvol vernieuwen voor een betere wereld, dat is wat hoogleraar Gjalt de Jong wil – en daarin staat hij niet alleen. De regie voor een radicale vernieuwing van de landbouw krijgt sinds een halfjaar vorm in een noordelijk samenwerkingsverband onder de naam Universiteit van het Noorden (UvhN). Daarin hebben de Rijksuniversiteit Groningen, Hanzehogeschool Groningen, Hogeschool Van Hall Larenstein, NHL Stenden Hogeschool en het Universitair Medisch Centrum Groningen hun krachten gebundeld. De animositeit van weleer tussen de verschillende onderwijsinstellingen is definitief verleden tijd; samenwerken om de grote problemen van deze tijd aan te pakken is het devies. Samen met andere partijen – bedrijven, maatschappelijke organisaties, overheden, boeren en andere kennisinstellingen – wil de UvhN ‘doorpakken op weg naar brede welvaart en een circulaire economie’. Onlangs kwam het inspiratieboek van het samenwerkingsverband online. Daarin zetten boeren, beleidsmakers en docenten hun visie op en ervaring met natuurinclusieve landbouw uiteen. Het boek is te lezen via de link: https:// uvhn.maglr.com/ inspiratieboek.

Neem de transitie van de landbouw, een belangrijke bedrijfstak in Friesland. ,,In mijn jeugd in de jaren 70 kon zelfs ík een kievitsei vinden”, zegt de professor met een grijns. ,,Je struikelde er zowat over. En nu? We hebben bijna geen vogeltjes meer in de wei. Dat gaat me echt aan het hart.”

‘Als je op het kabinet wacht kun je nog lang blijven wachten’

overstappen op wat De Jong omschrijft als een ‘natuurlijke, inclusieve vorm van voedselteelt’. Een manier waarbij het niet alleen om een nog hogere opbrengst gaat, maar waar belangrijke afwegingen gelden als het gebruik van gif, de uitstoot van stikstof, het dierenwelzijn en het in stand houden van de biodiversiteit. ,,Er bestaan zelfs volledig veganistische boerenbedrijven.” De natuur-inclusieve landbouw is de toekomst, wil hij maar zeggen. ,,Er gaat geen boer failliet, dat is een ongegronde angst. Wel liggen er kansen en mogelijkheden, zeker nu we een fantastische minister van Landbouw hebben (Henk Staghouwer, red.). En laat hij nu net uit het Noorden komen.”

Hij neemt de boeren niets kwalijk, hij wijt het aan het systeem. ,,Als je op het kabinet wacht kun je nog lang blijven wachten. We pakken niet genoeg door als het aankomt op radicale vernieuwing. Natuur-inclusieve landbouw, waarbij duurzaam gezond voedsel op een gezonde manier wordt geproduceerd, dat kan. En ik ben graag regisseur bij dat stappenplan.”

het verbeteren van de wereld. ,,Sommige cowboys zijn niet gevoelig voor inspiratie maar alleen voor strenge weten regelgeving. Toch geloof ik heilig dat alles begint met een goed voorbeeld. We laten boeren nu zweven. Zeggen dat er iets moet veranderen is één, maar je moet óók de pijn en het verdriet daarvan onderkennen. Stel dat je als je het familiebedrijf hebt overgenomen waarin je vader dingen zijn leven lang op een bepaalde manier heeft gedaan. Het doet best pijn als jij dan alles omgooit.”

WE LATEN BOEREN ZWEVEN Natuurlijk, beaamt hij, zijn er grenzen aan

Met subsidie en intensieve begeleiding kan een boerenbedrijf in zo’n zes jaar

De urgentie keert voortdurend terug in het verhaal van De Jong. In de nabije toekomst zal dat duidelijk worden, betoogt hij. ,,Europa verliest het geduld. De trukendoos van onze overheid raakt leeg om op creatieve wijze de cijfers over stikstof weg te stoppen. Je houdt de vernieuwing gewoon niet tegen. Vrij vertaald: alles wijst in de richting van een ‘big bang’.” Zelf blijft hij zich vernieuwen. ,,Ik heb veel vertrouwen in de nieuwe generatie die het moet doen. De wereldordes gaan verschuiven. Ik ben dankbaar dat ik vanuit mijn universitaire positie daaraan nog veel kan bijdragen.”

L E E U W A R D E R C O U R A N T D O N D E R D A G 17 F E B R U A R I 2 0 2 2 15

Enthousiaste en ervaren ondernemers met een groot netwerk, de fysieke ruimte, de focus van de overheden op duurzaamheid en kennisinstituten als Wetsus in Leeuwarden: het Noorden is een geschikte regio voor start-ups in de klimaattechnologie. Om door te groeien kunnen ze de hulp gebruiken van coaches die de weg kennen in die wereld. Dat doet BeStart, in Leeuwarden. Tekst Willem van Reijendam Foto Koen Laureij

GROEIEN OM MEER IMPACT TE HEBBEN e hebben enorme klimaatuitdagingen en steeds meer mensen willen meebouwen aan die nieuwe wereld. Natuurlijk moeten ook duurzame ondernemers in de eerste plaats winst maken, want anders heeft hun bedrijf geen bestaansrecht, maar hun doel is zeker ook impact maken op de wereld om hen heen. Verschil maken, dat is hun drijfveer”, vertelt directeur Mariken Gaanderse van BeStart.

’W

Ook haar motor is idealisme. Ze heeft gewerkt bij Artsen zonder Grenzen, verschillende niet-gouvernementele organisaties en diverse duurzame bedrijven en overheden, voor ze beginnende ondernemers ging helpen hun bedrijf uit te bouwen. Daarnaast werkt ze samen met de European Venture Philantropy Association, een Europees netwerk van impactinvesteerders die vooral geïnteresseerd zijn in de maatschappelijke effecten van hun investeringen. Ze werd twee jaar geleden directeur van BeStart, dat intussen al zes jaar ondernemers in een traject van een jaar met coaching en strategische sessies vooruit helpt. Hoewel zelf geen noorderling voelt ze zich hier als een vis in het water. ,,Noord-Nederland maakt veel werk van de transitie naar een circulaire economie. Het wil een voorloper zijn in climate tech, en daar zitten wij dus middenin. Bovendien is hier, anders dan in de Randstad genoeg ruimte, letterlijk, voor testfaciliteiten waar onze start-ups behoefte aan hebben.”

MARIKEN GAANDERSE

16 L E E U W A R D E R C O U R A N T D O N D E R D A G 17 F E B R U A R I 2 0 2 2

Ze stelt vast dat het Noorden veel baat heeft bij een groei in deze sector, omdat het economische effect van dit soort bedrijfjes

groot is. Een baan bij een jong climate tech-bedrijf betekent al snel vijf indirecte banen. BREED NOORDELIJK NETWERK BeStart is onderdeel van een breed noordelijk netwerk, waaronder de platforms Founded in Friesland en Founded in Groningen, kennisinstituten als Wetsus in Leeuwarden en de Universiteit van het Noorden (Hanzehogeschool, Van Hall Larenstein, NHL Stenden Hogeschool en de Rijksuniversiteit Groningen) en ervaren ondernemers die hun sporen in deze branche al hebben verdiend. De stichting wordt grotendeels met overheidsgeld gefinancierd, maar het bestuur van BeStart bestaat uit bedrijven uit het Noorden, zegt Gaanderse. ,,Wat ik heel fijn vind is dat er in de regio een grote drive is om samen te werken. Onze partners zijn heel ondernemend en gemotiveerd. Het gaat niet alleen om mooie praatjes en plaatjes, maar ook om willen doen.” Zo’n partner is bijvoorbeeld afvalwatertechnoloog Paques in Balk, dat vanuit zes vestigingen over de hele wereld technieken verkoopt om afvalwater te zuiveren. Ook de Friese afvalverwerker Omrin is nauw betrokken bij BeStart. Hoewel het dus gaat om start-ups die meer

Deze regio heeft de drive om samen te werken

willen dan alleen een hoge winst, hebben ze wel degelijk een groeidoelstelling. Dat is niet vreemd, legt Gaanderse uit: ,,Ze willen groeien om meer impact te hebben. Er is geen grens aan die groei, juist omdat het gaat om een circulaire, duurzame economie. Je kunt hierin blijven vernieuwen en verbeteren. Het lastige is echter om, als koploper, met een nog niet bewezen techniek of product de juiste klanten en financiers te vinden. Die willen pas als het bedrijf levensvatbaar is gebleken. Daar zit wel wat spanning en daar helpen wij bij.” SNEL DE BOER OP De deelnemers van BeStart moeten zich aan een programma van een jaar committeren, dat afhankelijk van de fase waarin ze zich bevinden enkele uren per week tot hele dagen vergt. Van gesprekken met coaches en experts tot toewerken naar de afsluitende ‘demo days’. Ze worden door BeStart in contact gebracht met relevante spelers in het netwerk, inclusief mogelijke financiers. Afgelopen coronajaren waren in dat opzicht moeilijk, maar Gaanderse verwacht dat ze nu weer snel de boer op kan. Binnen zo’n jaar werken de deelnemers, jaarlijks een stuk of acht, aan het opschalen van hun onderneming door voor zichzelf vragen te beantwoorden over hun bedrijf en hun product: wat is precies het stukje markt waar ze zich op richten, hoe kun je de marketing verbeteren, waar zitten de groeimogelijkheden? ,,Eigenlijk werken de ondernemers die hieraan meedoen dus gewoon aan hun eigen bedrijf”, zegt Gaanderse. De ondernemers die BeStart begeleidt, verdienen hun geld meestal aan

technologie die bijdraagt aan CO2-reductie, aan wateroplossingen of de energietransitie. Het zijn eigenlijk altijd innovatieve bedrijven die iets nieuws op de markt brengen. Het gaat zowel om soft- als hardware techbedrijven. Ze worden wel geacht al een poosje bezig te zijn, vertelt Gaanderse. BEVLOGEN ,,We zijn er niet voor de piepjonge start-ups, maar begeleiden bedrijven die in een iets verdere fase zitten. Ze moeten in elk geval al een gevalideerd product hebben en al een poosje draaien. Soms zijn het ondernemers die een bestaande techniek uitbouwen, soms ook techneuten die hun eigen product ontwikkelen en daar een een co-founder bij zoeken die zich bezig houdt met business development. Het zijn ook lang niet altijd jonge ondernemers, je ziet hier ook ervaren werknemers die in hun eigen branche voor zichzelf beginnen. Die zijn juist heel bevlogen!” Voorbeeld van zo’n bedrijf is SusPhos, dat zich specifiek richt op de behandeling van fosfaatrijk afvalwater en ook deze fosfaten weer als product verkoopt. Het bedrijf is mede dankzij de begeleiding en coaching door BeStart in een paar jaar tijd doorgegroeid van een klein naar een middelgroot bedrijf met zo’n twaalf medewerkers. ,,De resultaten van ons programma zijn goed. Een bedrijf als SusPhos, of Aquaint, dat een systeem heeft ontwikkeld om riolen te monitoren, zouden zelf weer een afsplitsing kunnen krijgen. Er zijn ook bedrijven die na zo’n jaar stoppen en dat is geen probleem. Je kan er maar beter op tijd achter komen dat de markt nog niet klaar is voor je product.”

L E E U W A R D E R C O U R A N T D O N D E R D A G 17 F E B R U A R I 2 0 2 2 17

ADVERTENTIE

Zij maakt het verschil Zijn er overeenkomsten tussen vrouwelijk en mannelijk ondernemerschap? Ja, die zijn er én er zijn ook verschillen. Dat blijkt uit studies en is ook de overtuiging van Clarice Rozema, directeur en oprichter van de Hunter Select Group, waar overigens alleen vrouwen werken. Goede consultants zijn schaars. In ons vak moet je een stevige business partner zijn met goede intuïtieve eigenschappen, die echt in verbinding staat met de opdrachtgever en de kandidaat. Daarom kiezen wij voor de vrouwelijke touch.

Clarice Rozema Voor Clarice was het 23 jaar geleden vanzelfsprekend dat ze de sprong in het diepe zou wagen. Na de benodigde kennis en ervaring te hebben opgedaan bij Randstad en Start, wachtte het grote onbekende: een eigen werving- en selectiebureau. Recruitment is het mooiste vak van de wereld en ik dacht dat ik wel geschikt zou zijn voor het ondernemerschap. Autonoom werken Uit onderzoek blijkt dat alle ondernemers over het algemeen over de volgende talenten beschikken: een hoog energieniveau, extraversie, doorzettingsvermogen, zelfvertrouwen, emotionele stabiliteit, om kunnen gaan met druk en tegenslagen en innovatieve slagkracht. Waarom ik ondernemer ben geworden? Nou, omdat ik autonoom wilde werken en mijn eigen tijd wilde indelen. In die periode kwam ook de rol van het moederschap er bij. Dan is het indelen van je eigen tijd handig. Dat weerhield Clarice er niet van vol overgave met Hunter Select aan de slag te gaan. Je begint ergens aan en hebt geen idee hoe het gaat lopen. Ik wilde het in elk geval anders doen dan de bureaus waar ik gewerkt had. Bij Hunter Select staan vanaf dag één de klantrelaties voorop. We kiezen voor kwaliteit en persoonlijke benadering. De Hunter Select Group is strategische business partner voor organisaties en carrière partner voor professionals. De Hunter Select Group bestaat uit de volgende labels: Young Select, Hunter Select, Interim Select, Mobility Select en Governance Select. Ook Ondernemer coacht Ondernemer wordt door Clarice Rozema aangestuurd.

Wat we doen willen we het allerbeste doen en de klant echt goed leren kennen! Na 23 jaar durf ik te zeggen dat dat is gelukt. De Hunter Select Group staat als een huis. We zijn dankbaar voor onze warme en langdurige relaties. Tijdens het jubileumfeest rond het 20-jarig bestaan werd door alle collega s teruggekeken. Eén van onze conclusies was dat wij veel te bescheiden waren over onze eigen prestaties en toegevoegde waarde. Dat past denk ik wel bij vrouwelijk ondernemerschap.

Ik geloof dat het gaat om de persoon achter de ondernemer Verschillen En daarmee komen we bij de verschillen tussen vrouwelijke en mannelijke ondernemers. Er komen steeds meer vrouwelijke ondernemers op de ondernemersmarkt: één op de drie starters is vrouw. Dat is een mooie ontwikkeling, goed voor de diversiteit , aldus Clarice. Mannelijke ondernemers durven grotere financiële risico s te nemen, waar vrouwelijke ondernemers juist meer wikken en wegen en zuiniger zijn. Vrouwen richten zich minder snel op groei, zijn effectiever in netwerken en leggen makkelijker contacten en verbindingen. Mannen daarentegen hebben duidelijke (winst) doelstellingen en houden zich meer vast aan hun plan. Bij vrouwen staat de klantrelatie en het functioneren van het team voorop. Voor Hunter Select geldt dat het team vol passie en bevlogenheid samenwerkt en echt met elkaar onderneemt. Of mannelijk of vrouwelijk ondernemerschap een betere basis vormt voor succes is lastig te zeggen.

Clarice: Ik geloof dat het gaat om de persoon achter de ondernemer. Ik ken veel mannen die zeer goed zijn in het onderhouden van klantrelaties. Al met al denk ik dat de specifieke eigenschappen van mannen en vrouwen steeds dichter bij elkaar komen te liggen. Een vrouwelijke aanpak met mannelijke accenten is wellicht het beste voor een bedrijf. Het gaat uiteindelijk om de ondernemersmentaliteit. Wees kritisch, neem risico s en toon lef. Dat geldt voor mannen én vrouwen. En wie het dan beter doet? Er gaan zowel mannelijke als vrouwelijke ondernemers failliet. Balans Clarice verwacht dat het aantal vrouwelijke ondernemers de komende jaren toeneemt. En de verschillen tussen vrouwelijke en mannelijke ondernemers nemen af. Dat heeft ook met de ontwikkelingen in de maatschappij te maken. De balans tussen werk en privé is voor vrouwen belangrijk, en wordt dat voor mannen ook steeds meer. En in toenemende mate willen we werk doen dat er toe doet. Die wens zien we regelmatig terug bij Hunter Select. Zowel voor vrouwen als mannen geldt; als je wilt ondernemen, doe het! Spring in het diepe en wees trots op wat je doet. Draag jouw idee uit met passie en geloof in jezelf. En loop je een keer vast, dan is dat niet erg. Dan zijn er goede coaches die je weer op weg helpen, die zorgen voor nieuwe inspiratie. En wat het ondernemerschap betreft, durf ik de stelling aan: Zij maakt inderdaad het verschil. www.hunterselect.nl

COLUMN en kennis van me, laten we haar Yvonne noemen, heeft een schoonheidssalon. De salon bevindt zich in de voormalige garage van haar woonhuis. Fiscaal is ze een eenmanszaak, al huurt ze in drukke tijden soms hulp in. De gemiste omzet de afgelopen twee jaar, in de diverse lockdowns, schat Yvonne op 40.000 euro. Aan compensatie heeft ze in totaal ongeveer 4000 euro ontvangen; vier maanden TOZO. Ze maakt er geen punt van, want haar man heeft een inkomen en Yvonne kan snel de draad weer oppakken ‘zodra het mag’.

Ronald Mulder is ondernemer en econoom. Man van weinig woorden. @ronaldmulder

Dat ligt anders bij Karin. Karin is musicus, met een conservatoriumopleiding en een carrière bij grote orkesten. Na haar scheiding bleef ze achter met kleine kinderen om te verzorgen, en was het afgelopen met op tournee gaan. Ze werd freelancer. Haar inkomen kwam uit invallen in orkesten (‘remplaceren’ heet dat in die wereld), schnabbels en lesgeven, zowel aan de muziekschool als privé. Gederfde inkomsten door corona: circa 20.000 euro. Ontvangen steun: zes maanden TOZO à 1000 euro per maand. Erger is dat Karin realistisch gesproken pas in september weer een behoorlijk inkomen kan verdienen, want dan begint het nieuwe concert- en cursusjaar. Tot die tijd moet ze het

Het salarisontvangende deel van onze bevolking kon zijn geld niet uitgeven

VOOR VEEL ONDERNEMERS IS DE CORONACRISIS NOG NIET VOORBIJ

hebben van schnabbels en privélessen, die hopelijk sneller op gang komen. Ze heeft zich gemeld bij de BBZ, de bijstand dus, zodat ze in ieder geval zeker is van een minimuminkomen. Maar de ambtenaar van de gemeente twijfelt of haar bedrijf wel levensvatbaar is, gezien de cijfers van de afgelopen twee jaar. Zo zou ik nog een tijdje kunnen doorgaan met verhalen over ondernemers die tienduizenden euro’s zijn ingeteerd op hun reserves – als ze die hadden. Reserves die vaak bestemd waren voor de oude dag, of voor investeringen. Sommigen van hen kunnen nu direct weer ‘aan’: Yvonne ziet weer geld binnenkomen zodra ze de deuren open doet, bij wijze van spreken. Anderen moeten eerst nieuwe klussen verwerven en kunnen hopelijk binnenkort de eerste facturen versturen, die dan meestal een paar weken later betaald worden. Allemaal hebben ze een flinke deuk opgelopen, vaak ook mentaal. Tegelijkertijd heeft Nederland als geheel nog nooit zoveel gespaard. Het salarisontvangende deel van onze bevolking kon zijn geld niet uitgeven, omdat de schoonheidssalon, de concertzaal, de kroeg en het restaurant dicht waren. De ambtenaren die thuis moesten werken kregen een toiletpapiervergoeding, want stel je voor dat ze er een euro bij in zouden schieten. Het wordt tijd om te erkennen dat we weliswaar samen tegen corona hebben gevochten, maar dat de financiële gevolgen zeer ongelijk verdeeld zijn. Het is te gemakkelijk om te doen alsof dat is opgelost zodra alle beperkingen zijn ingetrokken. Bedenk ook dat een deel van de steun de vorm had van leningen en belastinguitstel. Dat moet de komende jaren worden terugbetaald, terwijl de buffers behoorlijk zijn uitgeput. Het is tijd voor een herstelplan. Enerzijds om de ondernemers te compenseren voor de schade die ze door overheidsmaatregelen (!) hebben geleden. Anderzijds om te voorkomen dat een groot aantal zelfstandigen en andere kleine ondernemers de komende tijd alsnog het bijltje erbij neergooit. Financier het maar met een flinke belasting voor flitsbezorgers, mondkapjesmiljonairs en testcowboys.

L E E U W A R D E R C O U R A N T D O N D E R D A G 17 F E B R U A R I 2 0 2 2 19

donderdag 17 februari 2022

ADVERTENTIE

Diversiteit en talent in de top We ontzorgen bedrijven en organisaties bij het invullen van sleutelposities. Denk hierbij aan leden voor de Raad van Bestuur of de Raad van Commissarissen, directeuren en managers. Dat zegt Laura Wilpstra van Talent Performance in Groningen. Daarbij gaat het uiteraard om de zoektocht naar de juiste persoon op de juiste plaats, waarbij Talent Performance al vele jaren inzet op diversiteit. Daarbij gaat het niet alleen om een goede verhouding van man-vrouw, maar ook om culturele achtergrond en verjonging. Het is goed om te merken dat steeds meer opdrachtgevers open staan voor jonge toezichthouders. We horen regelmatig dat verjonging in de top de organisatie veel brengt. Er ontstaat een andere dialoog en een andere agenda en dat biedt nieuwe inzichten. We zoeken en benaderen mogelijke kandidaten actief. Daar ligt onze kracht , geeft Annelize Wilpstra aan. Wij richten ons ook op het ontmoeten van mensen die nog niet concreet op zoek zijn. We denken graag met hen mee over de vervolgstappen die zij in hun loopbaan willen zetten. Terugblikkend heb ik veel mensen, en vooral ook vrouwen, kunnen stimuleren om buiten hun comfortzone te treden en een volgende stap te zetten , aldus Annelize.

Wij zijn voor een goed evenwicht in de top van de organisatie Diversiteit De ontwikkelingen in de maatschappij gaan razendsnel en verschillende onderwerpen vragen om meer diversiteit binnen bedrijven en

Laura Wilpstra en Annelize Wilpstra organisaties , gaat ze verder. Ook in onze eigen organisatie hebben we in de afgelopen jaren bewust de diversiteit vormgegeven. Met name digitalisering zorgt voor een andere wereld. Ik ken beide situaties nog , geeft Laura aan. De wereld voor de digitalisering en de wereld mét. De ontwikkelingen gaan snel, daar moet je als organisatie klaar voor zijn.

geïnspireerd wordt. Men heeft vaak de neiging om te kiezen voor wat vertrouwd is, maar meer van hetzelfde levert minder op. Wij zoeken juist de mensen waar de opdrachtgever in eerste instantie misschien niet gelijk aan denkt, maar die zorgen voor het nieuwe elan dat past. Netwerk Bij Talent Performance staat altijd de vraag centraal wat een bedrijf of organisatie nodig heeft om de doelstellingen te bereiken. De discussie over de noodzakelijke diversiteit is gaande en dat is goed, mits het met de juiste redenen gebeurt , zegt Laura. Wij zijn voor een goed evenwicht in de top van de organisatie. Daar willen we graag een bijdrage aan leveren en dat doen we. Bovenal gaat het erom dat iedereen doet waar hij of zij goed in is en het werk met plezier doet. Ja, het is wel eens moeilijk om de juiste kandidaat te vinden, maar het lukt ons toe nu toe altijd. Dat is vooral een gevolg van de kwaliteit die wij nastreven en het brede netwerk dat we in de afgelopen twintig jaar hebben opgebouwd. www.talent-performance.nl

Nieuw elan Waar het om gaat, is dat je als bestuurder je eigen tegenspraak durft te organiseren , vult Annelize aan. En daardoor ook gestimuleerd en

ADVERTENTIE

Hét uitzendbureau voor de zorg Zeer goede communicatie! Je bevordert je vaardigheden bij HappyNurse. Je krijgt de juiste diensten die bij je passen. De medewerkers zijn behulpzaam. Betrouwbaar en eerlijk. Zomaar een greep uit de reviews op Trustpilot. Niet veel arbeidsbemiddelingsbureaus hebben een account op Trustpilot , zegt Berthina Peenstra, eigenaar van HappyNurse Heerenveen. Onze missie als uitzendbureau in de zorg is zowel een happy zorgverlener, een happy patiënt als een happy zorginstelling. We kunnen niet zonder reviews. Die laten zien dat we slagen in onze missie. De kracht van HappyNurse Wanneer wordt iemand blij? Als diegene krijgt wat hij verlangt. Dat gaat over uitdagingen, verantwoordelijkheid, ontwikkeling en een werkomgeving waar je gewaardeerd wordt en

waar je niet bezwijkt onder te hoge werkdruk. Let vooral op het woordje te , zegt Femke van der Duim. Hoge werkdruk, gedoceerd, kan zeer stimulerend werken en hebben we zelfs nodig. Dat geeft je de mogelijkheid om te excelleren, maar je hebt ook momenten van rust nodig. Rust voor je lichaam en voor je geest. Bij ons krijg je de regie over je eigen werkdiensten. De zorgverleners bepalen zo ook of ze intramuraal, extramuraal of in de gehandicaptenzorg willen werken.

Bij ons krijg je de regie over je eigen werkdiensten.

Femke van der Duim, intercedente, Berthina Peenstra, eigenaar en Martine Stuiver, planner

Regie over je werktijden Als je kinderen hebt, wil je soms al die wisselende diensten niet meer. Aan de andere kant is het zonde om volledig te stoppen met je werk. Je vindt het leuk en bovendien is het goed dat jouw kennis en kunde behouden blijft , zegt Martine Stuiver, planner bij HappyNurse. Dan is het toch fantastisch dat je via onze planningsapp aan kunt geven wanneer je beschikbaar bent. Eigenlijk heeft iedereen daar baat bij , zegt

Berthina. Studenten bijvoorbeeld, maar als je een avondmens bent, voel je je beter inzetbaar bij avond- en nachtdiensten. Als gedetacheerde hoef je vaak geen onderdeel te zijn van werkgroepen en dergelijke binnen de zorginstelling. Dat geeft de ruimte om meer tijd aan de zorgvrager te besteden; HappyNurse, happy patient. De juiste match Ik weet uit ervaring als verpleegkundige wat er in de zorg verwacht wordt en wat je, naast je diploma s en vaardigheden, in huis moet hebben , zegt Berthina. Dat maakt dat we een goede match maken tussen zorginstelling en zorgverlener. Femke: bovendien vindt er een uitgebreide briefing plaats richting zorginstelling en zorgverlener. Dat geeft de zorgverlener vaak een warm en welkom gevoel. De communicatielijntjes blijven altijd open staan. We zijn er voor elkaar. www.happynurse.nl

ADVERTENTIE

Plezier en uitdaging rond een 200 Gig backbone Veilige en voldoende netwerkcapaciteit verzorgen voor het mkb, overheden, cultuur, zorg en onderwijs. DDFR IT Infra & Security in Leeuwarden is de vertrouwde partij voor complexe en veilige verbindingen. Altijd alert op wat er op je afkomt, zo leuk om te doen . Else Maria van der Meulen over de nieuwe 200 Gig backbone en kansen om in Noord- Nederland te groeien. We zijn een techneutenclubje, zeker. Wij hebben plezier in wat we doen. Voor veel bedrijven zijn we een partner van toegevoegde waarde met het ontwerpen, installeren, beheren en exploiteren van complexe computernetwerken. In mei bestaan we al weer twintig jaar. We zijn van toegevoegde waarde voor onze klanten omdat we extern en intern zorgen voor voldoende internetbandbreedte en stabiele, hoogwaardige, goed beveiligde netwerkverbindingen. Voor automatiseringsbedrijven zijn we vaak aanvullend vanwege onze specialistische kennis op het gebied van infrastructuur. En dat doen we met tien mensen, allemaal met hetzelfde enthousiasme, met liefde voor de techniek. Het zal niet verbazen dat ook wij mensen zoeken, wie niet? Een goede netwerkengineer zou ons goed passen. Goed om je heen kijken: onze laatste netwerkengineer is een vrouw uit Iran, die in Teheran heeft gestudeerd en naar hier is verhuisd om bij haar Nederlandse partner te kunnen wonen. Zij blij, wij blij. Ik vind dat wel bijzonder, omdat wij nauwelijks vrouwen in it- netwerkfuncties zien, maar heel fijn dat we elkaar zijn tegengekomen. Ik blijf er voor pleiten dat vrouwen op jonge leeftijd leren inzien dat de keuze voor techniek ook voor hen heel gewoon kan zijn. 200 Gig backbone naar Amsterdam Else Maria van der Meulen is het schoolvoorbeeld van vrouw in de techniek. Van huis uit, want haar vader zette het bedrijf ooit op. Hij overleed onverwacht en Else Maria zette het bedrijf vanaf 2007 voort. In 2020 verkocht ze Datacenter Fryslân om zich vanaf dat moment alleen nog maar te richten op het uitbouwen van netwerkdienstenbedrijf DDRF IT Infra & Security. Het bedrijf investeerde onlangs in de upgrade naar 200 Gig van de eigen backbone naar Amsterdam en de overstap naar zogeheten darkfibers (nog in gebruik te nemen glasvezelverbindingen). Daarnaast levert het cloudconnectiviteit, de verbindingen naar alle grote cloudproviders zoals Google, Amazone, Microsoft, Oracle, Salesforce, Cloudfralre en SAP. Daarmee kan DDFR voorzien in de behoefte bij het groeiende aantal klanten en is het bedrijf voorbereid op de verdere groei in de komende jaren. Dit is een belangrijke stap, omdat we daar goed mee vooruit kunnen. Het biedt onze grote klanten nieuwe mogelijkheden zoals redundant lichtpaden en 10 tot 100 Gig verbindingen richting Amsterdam. Het voorziet in behoefte naar bestaande klanten en nieuwe klanten in het noorden, want we richten ons niet alleen meer op Friesland, maar op het hele noorden. Met plezier een bijdrage leveren Afgelopen jaar studeerde Else Maria van der Meulen af in Computerscience op de invloed van botnets, de technologie waarmee criminelen meerdere computers, netwerken en aangesloten apparatuur infiltreren en proberen over te nemen. Het legt meteen de vinger op een zere plek: beveiliging. Hoe meer digitalisering en automatisering in ons dagelijks leven zijn gekomen, hoe interessanter het is geworden voor criminelen om daar geld aan te verdienen. Het is uiterst complex geworden en het stelt hoge eisen aan wat we doen en hoe we iets doen. Je ziet het niet, je merkt het niet, maar we kunnen nooit

Else Maria van der Meulen meer zonder. Hoe meer netwerken wij allemaal op allerlei manieren aan elkaar koppelen, hoe kwetsbaarder we zijn. Het voorbeeld van de koelkast die is gekoppeld aan je pc of smartphone: zorg jij zelf voor regelmatige verversing van je wachtwoord? Hoe zit het met andere apparaten, zoals je CV, je beveiliging, de deurbediening? En dat is alleen nog maar in je privé- situatie; als je het bekijkt op bedrijfs- of organisatieniveau zit je met veel meer en grotere kansen van indringen. Daarom zijn we voortdurend alert: we hebben de verantwoordelijkheid onze klanten zo optimaal mogelijk te beschermen en ze zo goed mogelijk te informeren, te zorgen dat zij en alle mensen die er werken, zich zo goed mogelijk bewust zijn van gevaren en de mogelijkheden zich er tegen te wapenen. Wij richten ons op de beveiliging van netwerken, maken scans om dat inzichtelijk te krijgen en de oplossingen naar meer veiligheid. We hebben een anti-DDOS dienst, we installeren firewalls op maat en samen met onze partner BeveiligMij bieden we trainingen om de awareness in het bedrijf te verhogen. Bij die veiligheid hoort ook dat we ieder jaar opnieuw gecertificeerd worden op het gebied van informatiebeveiliging (ISO27001 en NEN 7510), zodat al onze klanten zeker weten dat wij correct omgaan met al hun gegevens, ook van patiënten in het geval van zorginstellingen. Hoe bescheiden het ook is in het

grote geheel, we leveren een wezenlijke bijdrage aan veilige verbindingen en dat is ook ons plezier. Leer anders te zijn Langzaamaan ontstijgt DDFR Infra & Security de Friese grond. Met wat we doen en de manier waarop zien we kansen om verder te groeien. We zijn er op voorbereid en we zien de mogelijkheden. Nee, ik vertel nog niet waar we mee bezig zijn, maar het is wel leuk. We groeien niet om te groeien, maar omdat we kansen zien die passen bij hoe we tegen de wereld aankijken. We houden van wat we doen en wat we kunnen betekenen. Daar passen mensen bij die geleerd hebben dat je gerust anders mag zijn, dat je een kritisch vermogen mag hebben. We hebben nog steeds de neiging onze kinderen langs traditionele man- vrouwlijnen op te voeden. Ik vind dat jammer, laat kinderen ontdekken wat ze leuk vinden, wat ze graag doen. Beperk ze niet, leer ze gerust anders te mogen zijn, te zijn zoals ze willen. Het maakt bijvoorbeeld dat we tien specialisten in huis hebben die van uitdagingen houden, kritisch meedenken vanuit de mindset altijd te gaan voor het beste resultaat. Dat geeft ons vertrouwen naar de toekomst, want in IT infra en security is kwaliteit altijd leidend. www.ddfr.nl

TALENTEN IN NOORDEN HOUDEN

Het is een klaagzang die van alle tijden lijkt: veel talent verlaat Noord-Nederland zodra diploma of bul op zak is. En dat terwijl diverse sectoren in het Noorden zitten te springen om die slimme, jonge mensen. Tijd voor actie. Tekst Jean-Paul Taffijn Illustratie Job van der Molen

ls een bom sloeg het bericht eind vorig jaar niet in. Een onderzoek van de Rijksuniversiteit Groningen (RUG) en de Hanzehogeschool bevestigde het gevoel dat in menig onderbuik al lang leeft: heel veel studenten trekken weg als ze hun papiertje bemachtigd hebben. Was zo, is zo, zal wel zo blijven.

Twee jaar na de studie is de helft vertrokken

Twee jaar na de studie is ongeveer de helft van de RUG-studenten vertrokken, leert het onderzoek in opdracht van het Akkoord van Groningen. Na zes jaar ligt dat percentage zelfs rond de 60. Voor hbo-studenten geldt een iets minder dramatisch beeld. Van hen is na twee jaar 28 procent weg, oplopend naar 35 procent na zes jaar.

social media en andere online-instrumenten actief laten zien wie je bent. Maar ook structureel op ouderwetse banenbeurzen staan in plaats van er alleen maar te staan als je mensen nodig hebt. Aan structurele zichtbaarheid en de doelgroep directer aan te spreken valt nog veel te halen. Wessels: ,,Stages zijn een uitstekende manier om studenten kennis te laten maken met ons. En waar wij ook bewust voor hebben gekozen, is het aanbieden van bijbanen voor studenten. Die laten we de iets minder complexe taken doen. Dat is even investeren, maar uiteindelijk een win-win voor iedereen. Het komt meer dan eens voor dat ze blijven hangen of later terugkomen.’’

Dat klinkt allemaal als tamelijk veel en dat is het ook wel, hoewel er flink gerelativeerd kan worden. Zo is ongeveer de helft van de studentenpopulatie aan de RUG niet afkomstig uit Noord-Nederland. Zo beschouwd is er van ‘nettoverlies aan talent’ geen sprake. Voor de Hanzehogeschool is het beeld vergelijkbaar. Ongeveer een kwart van de studenten aan die instelling komt van buiten het Noorden. LEKKER WERK Maar toch. Toch heeft Noord-Nederland dus aan de ene kant te maken met een schreeuwend tekort aan goede mensen in sectoren als techniek, IT, de life science & health-sector en de zorg, en loopt aan de andere kant hier opgeleid talent zo de deur uit. Dat is niet gek als je bedenkt dat de rest van het land met exact dezelfde krapte op de arbeidsmarkt kampt. Zonde is het wel. Het onderzoek biedt houvast om de relatieve braindrain wat tegen te houden. Van de ondervraagde afgestudeerden antwoordt namelijk meer dan driekwart dat werk de belangrijkste reden is om het Noorden achter te laten. Leuke banen en doorgroeimogelijkheden zijn er meer in het Westen, zo vermoeden zij. Dan kennen ze het Noorden nog niet. ,,Dat is volgens mij precies het probleem’’, zegt directeur Arjan Wessels van theFactor.e. ,,Vraag studenten maar eens een paar mooie bedrijven in het Noorden te noemen. Dan komen er meestal alleen een paar echt grote jongens uit, denk ik.’’ Zijn Groningse IT-bedrijf, een van de grotere in NoordNederland, kan het talent heel goed gebruiken. ,,Dat geldt voor alle online ondernemingen, in heel Nederland. Wij moeten als sector beter laten zien wat we in huis hebben en ook hoe goed het leven hier is.’’ Hoe doe je zoiets? Nou, dat moet zowel newskool als oldskool. Dat betekent: via

2 2 L E E U W A R D E R C O U R A N T D O N D E R D A G 17 F E B R U A R I 2 0 2 2

TE VANZELFSPREKEND Tres Internet in Heerenveen is nog zo’n IT-bedrijf dat continu developers en programmeurs nodig heeft. Directeur Marco van der Voorn beaamt dat zijn sector te weinig doet om uit te stralen hoe mooi het werk er is in Noord-Nederland. ,,Op de één of andere manier kiezen studenten vaak voor de heel grote jongens in het Westen, terwijl in het Noorden veel gave bedrijven zitten. Je vindt hier echt wat je zoekt, maar wij bieden het wat minder flashy aan. Dat past ook bij de noordelijke nuchterheid denk ik.’’ Van der Voorn ziet veel in het meer gezamenlijk optrekken van de noordelijke onlinesector. ,,Bij elkaar zijn we ook groot en ongelooflijk divers. We moeten eerder ons gezicht laten zien, zodat studenten in ieder geval iets te overwegen hebben. Nu nog is het bij hen volgens mij iets te vanzelfsprekend dat de banen en de kansen elders liggen, terwijl dat gewoon niet zo is. Als studenten al eerder tijdens hun studie zien wat hier allemaal gebeurt, kunnen we misschien een deel behouden.’’ Het beleid verandert wat dat betreft wel langzaam, ziet de Fries. ,,We doen echt meer ons best, halen de banden aan met de opleidingen. Onze aandacht en middelen verschuiven steeds meer van het werven van klanten naar het werven van mensen. En ook naar het behoud van mensen, wat in wezen hetzelfde is. Je ziet dat veel IT-bedrijven de waarde ‘goed werkgeverschap’ belangrijk en steeds belangrijker vinden. Bij TRES hebben we bijvoorbeeld net een ‘Great Place to

Work’-certificaat ontvangen. Zo willen we ook jong talent laten zien hoe aantrekkelijk we als bedrijf zijn.’’ Diezelfde beweging is gaande in een andere sector waar het vinden van mensen straks dé belemmerende factor voor groei wordt: de zogenoemde life science & health-sector. De Life Cooperative verenigt ruim 40 noordelijke bedrijven in de sector, goed voor bijna 4500 fte. De sector groeit in het Noorden harder dan elders, terwijl het aantal afgestudeerde bèta’s geen gelijke tred houdt. Kraken en piepen doet het nu nog niet, maar die tijd komt er onherroepelijk aan als er geen actie ondernomen wordt. DASHBOARD ,,Dat besef is er bij de Life Cooperative al lang’’, vertelt business developer Sven Stielstra. ,,Daarom werken we ook hard aan een gezamenlijke human capital agenda. Heel methodisch. Eerst vaststellen waar de bottlenecks zitten, dan een ambitie neerleggen en vervolgens tot uitvoering brengen. We willen eigenlijk een soort dashboard krijgen zodat we zien aan welke knoppen we kunnen draaien. We willen precies weten waarom mensen vertrekken en juist blijven, maar we willen ook snappen waarom zoveel mensen van buiten het Noorden en ook buiten Nederland hierheen komen voor een carrière. Als we dat allemaal weten, kunnen we gericht actie ondernemen.’’ De leden van de Cooperative ondernemen zelf intussen ook initiatieven. Net als in de IT-sector lijkt hier de grootste uitdaging om op het netvlies van studenten te komen. ,,Ze moeten weten welke kansen er aan het eind van hun studie juist hier in het Noorden liggen’’, zegt Peter Ketelaar. Hij is directeur van de drie laboratoria van ICON met vestigingen in Assen, New York en Kansas City. ICON is één van ’s werelds grootste geneesmiddelenonderzoeksbedrijven. ,,Het lijkt nog steeds als een verrassing te komen als we studenten vertellen over de veelheid aan kansen in de regio.’’ Die directe lijn met studenten is wel de beste manier om meer talent aan de regio te binden, denkt Ketelaar. ,,We hebben samenwerkingen met RUG, Hanzehogeschool en Noorderpoort College. We staan uiteraard op de studentencontactdagen, we organiseren meet & greets. En in Life Cooperative-verband zetten we ook samen onderwijsprogramma’s op, zoals de minor Bioanalyse aan de Hanzehogeschool. Dat helpt allemaal om studenten bekend met de sector te maken.’’ ,,Toch kan en moet het altijd nog beter. De sterk

Je kunt hier een waanzinnige carrière maken groeiende life science-sector heeft een enorme maatschappelijke rol, omdat wij onder meer werken aan de geneesmiddelen van de toekomst. Alle kennis en kunde die we in Noord-Nederland hebben en verder kunnen uitbouwen, is cruciaal voor de Nederlandse concurrentiepositie wereldwijd. Dit maatschappelijk belang zou toch iedere (beta) student moeten aanspreken.’’ Het gaat voor een deel ook over het beter op de kaart zetten van Noord-Nederland als regio waar het fijn leven en wonen is. Waar je alles hebt wat je in het Westen ook hebt, behalve files (zodra het Julianaplein in Groningen gereed is) en drukte. Sven Stielstra: ,,Je kunt hier een waanzinnige en complete carrière maken in de life science & health-sector, juist omdat we als bedrijven verenigd zijn en nauw samenwerken met kennisinstellingen. Dat is echt bijzonder, zoals het hier gaat. Dat moeten we beter over de bühne brengen.’’ JONG EN NIEUWSGIERIG Noord-Nederland zet fors in op enkele economische pijlers. IT is er daar één van, net als de biomedische sector. Zo ook groene chemie. Daar zijn goedopgeleide mensen nodig die zich verdiept hebben in de transitie naar duurzame industriële toepassingen. Zeldzame mensen dus, die maar beter in het Noorden kunnen blijven na hun studie. Wat dat betreft zit Cure op de goede plek. De start-up die plastic recyclet is gevestigd in Emmen, waar groene chemie steeds belangrijker wordt. ,,We hebben nauwe banden met de hogeschool hier, maar ook met de universiteit in Groningen’’, zegt directeur Marco Brons. ,,Dat is de allerbeste manier om studenten te werven. Via stages en onderzoeksprojecten. En ja, als het dan van beide kanten bevalt, dan bieden we meteen wat aan.’’ Jonge, nieuwsgierige mensen heeft Cure nodig. Dit is een nieuwe industrie, waar nog volop ontwikkeld en geïnnoveerd wordt. ,,Dat spreekt veel jonge mensen ook wel aan, moet ik zeggen. Ook het feit dat ze bijdragen aan de vergroening van de wereld. Maar we moeten er altijd voor blijven zorgen dat we op hun netvlies staan.’’

L E E U W A R D E R C O U R A N T D O N D E R D A G 17 F E B R U A R I 2 0 2 2 2 3

ADVERTENTIE

Actief Werkt: Kom uit je comfortzone! Zorgen voor elkaar, zekerheden bieden. Actief Werkt! Uitzendbureau, Actief Werkt! Techniek en Actief Werkt! Inhouse Services zijn een stevig groeiende landelijke uitzendorganisatie. Persoonlijk, betrokken, ondernemend en dichtbij, de uitzender op de hoek. Niet minder vestigingen, maar juist meer. Vier vestigingsmanagers vertellen waarom Actief Werkt! ook voor jou werkt, voor bedrijven en (latent) werkzoekenden.

Samen zijn ze goed voor heel wat jaren ervaring in mensen begeleiden naar werk en bedrijven helpen bij het vinden van de juiste kandidaat: Kees Dijkstra, Yvonne van der Zwaag, Yvonne van Wijk en Reinier Visser. De drie noordelijke provincies tellen negen vestigingen van Actief. Met meer dan 60 collega s maken zij dagelijks de juiste match voor bedrijven en worden ruim 2500 mensen bemiddeld bij meer dan 700 opdrachtgevers. Actief Werkt! maakt deel uit van de Actief Group met ook vestigingen in België, Duitsland en Oostenrijk. De uitzendorganisatie is gespecialiseerd in techniek, industrie, logistiek, administratie, productie en overheid. Kees Dijkstra: Ons vak is het oplossen van capaciteitsvraagstukken bij ondernemers. Wij bieden met uitzenden, inhouse services, werving & selectie en zzp bemiddeling hiervoor een totaaloplossing Actief Werkt! vindt het van belang de technische beroepen onder een eigen label te houden. Reinier Visser: Techniek is altijd een specialisme, in ieder vakinhoudelijk opzicht en met alle variaties in de branches metaal, installatie, bouw, schilders, infra, offshore en groen. Wij vinden het belangrijk voor al die vakgebieden mensen te hebben die thuis zijn in techniek en vanuit kennis en ervaring onze klant en onze flexcollega goed adviseren en bedienen. Met die opvallende naam flexcollega, vat Visser samen hoe Actief aankijkt tegen de mensen die ze in allerlei sectoren aan het werk hebben. Kees Dijkstra: Waar de meeste uitzendbureaus hun uitgezonden mensen uitzendkracht noemen, gebruikt de organisatie bewust de titel flexcollega bij Uitzendbureau en vakkracht bij Techniek. Juist door deze termen te gebruiken, maak je het persoonlijk. Het zijn

niet zomaar uitzendkrachten, maar onze collega s. Actief gaat voor een arbeidsmarkt waarin iedereen er toe doet. Opleiden en persoonlijke ontwikkeling staan binnen ons bedrijf centraal. We leiden onze eigen mensen op en investeren in een specialisatie. Ook kandidaten die we ter beschikking stellen bij onze opdrachtgevers leiden we het liefst op tot het schaap met de vijf poten, zodat ze altijd perspectief hebben. Daarom participeren we in het Noorden ook in een vakschool voor onze kandidaten. Stap uit je comfortzone! Actief Werkt! Uitzendbureau en Techniek richten zich met deze vakscholen ook nadrukkelijk op de latent werkzoekende . Reinier Visser: Er zijn veel mensen die zich niet helemaal thuis voelen in wat ze nu doen. Het zijn mensen die liever ander werk willen doen, maar voor zichzelf allerlei redenen zien om te blijven waar ze zitten. Wij zeggen: stap uit je comfortzone! Kom maar op, ga met ons in gesprek, vertel wat je graag wilt. Wij durven te zeggen dat er veel mogelijkheden zijn om te doen wat je graag wilt, wij bieden je een opleiding en we geven je zekerheid. We helpen je bij de stap naar je nieuwe baan. We hebben een eigen schilders-, zonnepanelen-, hoveniers-, en installatieopleiding in huis. Productiepersoneel wordt middels samenwerkingsverbanden met opleidingsinstituten omgeschoold tot volwaardig Operator. Van administratief medewerker tot warehouse medewerker. Voor werkgevers is dat ook een motivatie: mensen die opnieuw een keuze hebben gemaakt en goed geschoold zijn, zijn prima gemotiveerde mensen. Daarom durven wij te zeggen dat Actief Werkt! voor iedereen werk biedt!

Kritisch blijven Yvonne van der Zwaag: Opleiden en begeleiden is belangrijk, maar wij gaan een stap verder. We zorgen ook voor elkaar. Niet alleen voor werk en opleiding, maar helpen we mensen bijvoorbeeld ook als er financieel problemen zijn, stimuleren we fysieke en mentale gezondheid en bieden we mogelijkheden bij hypotheken en pensioen. We gaan bij Actief Werkt! altijd voor langdurige relaties met onze opdrachtgevers: investeren in én met elkaar. We zijn een platte organisatie die bedrijven ondersteunen bij wat ze nodig hebben op korte of langere termijn. Daar hoort ook bij dat je kritisch kijkt naar bedrijven, vertelt Kees Dijkstra. Dat betekent dat we het belangrijk vinden wat werkgevers bieden aan de mensen die we ter beschikking stellen. Naast goede arbeidsvoorwaarden moet er ook een goede werksfeer en een veilige werkomgeving zijn. Een bedrijf waar onze mensen met trots willen werken. Regionaal hebben we de rol van adviespartner opgebouwd bij bedrijven waar we (langdurig) mee samenwerken. Ze vertrouwen op ons en waarderen ons. Yvonne van Wijk: We zijn oprecht geïnteresseerd in onze klanten, onze flexcollega s en vakkrachten. We willen graag dat werk, werkzoekende en werkgever bij elkaar passen. We zoeken altijd naar de perfecte match. We werken vanuit vertrouwen, bundelen de krachten en zijn altijd met elkaar in gesprek. ww.actiefwerkt.nl

ADVERTENTIE

Veelzijdig en betrouwbaar op het gebied van bouwlogistiek Capaciteit, kennis en flexibiliteit, dat zijn de eigenschappen die Combex Bouwlogistiek sterk maken , zegt Wieke Wagenaar, commercieel manager. De website van het bedrijf geeft getallen als 200 medewerkers, 150 vrachtwagens, 200 trailers, en 50.000 m2 opslagruimte. De capaciteit van Driessen Speciaaltransport, sinds 1 oktober net als Combex onderdeel van AB Texel Group, is nog niet in die getallen verwerkt. Dat we groot en gespecialiseerd zijn in het vervoer van beton en bouwmaterialen is natuurlijk mooi, maar het belangrijkste is de kennis die we daarmee hebben opgebouwd. Dat levert meerwaarde op voor onze klanten.

Rechts Wieke Wagenaar, commercieel manager Kennis is onze kracht Onder de specialisatie van Combex (het transport van betonelementen en bouwmaterialen) valt ook het prefab vervoer en exceptioneel vervoer tot 54 meter lengte en tot 100 ton op de openbare weg. Het bedrijf heeft autolaadkranen; vrachtwagens uitgerust met een kraan om goederen te laden en te lossen. Een andere logistieke service zijn de vrachtwagens die uitgerust zijn met een meeneemheftruck. Met dergelijke logistieke oplossingen ontzorg je de klant en ben je kostenbesparend. Het is ook flexibel en efficiënt overal inzetbaar , zegt Wieke. We hebben met al die vormen van vervoer enorm veel kennis opgebouwd. Wie 100 ton veilig en betrouwbaar kan vervoeren, kan die kennis en capaciteit breed inzetten. Nu we onderdeel van AB Texel Group zijn , neemt de capaciteit en logistieke kennis alleen maar toe. Met de huidige vraag in de markt streven we ernaar ook in 2022 te groeien. Interne opleiding Expertise mag niet verloren gaan. Nieuwe generaties moeten profiteren van de opgebouwde kennis binnen dit bedrijf. Daarom krijgen jongeren, die een opleiding in de logistiek volgen, een aanvullend lesprogramma binnen Combex. Als je een gedegen basis hebt op het gebied van logistiek, ben je nog niet toegerust om bijvoorbeeld met een autolaadkraan op pad te gaan. Althans, niet als je aan onze hoge maatstaf van kwaliteit en veiligheid wilt voldoen. Voordat

een nieuwe medewerker de bediening van een autolaadkraan volledig beheerst en het gewenste vakmanschap kan leveren, ben je soms wel 2 jaar verder. De opleiders komen uit de verschillende segmenten van ons bedrijf. Ze leiden niet alleen nieuwe chauffeurs op, in hun samenwerking leren ze ook van elkaar.

Ik ben gewoon mens tussen andere mensen, ik houd van mijn werk, ik houd van deze branche en ik vind Combex een prachtig bedrijf om voor te werken. Ik houd van dit bedrijf Hoe is het om als vrouw in een mannenwereld te werken? Ik maak geen onderscheid. Je moet gewoon je best doen, hard werken en binnen een bedrijf passen. Ik ben gewoon mens tussen andere mensen, ik houd van mijn werk, ik houd van deze branche en ik vind Combex een prachtig bedrijf om voor te werken. Uiteindelijk maken we er met elkaar een succes van. Wieke is bij Combex begonnen als veiligheidsmanager. Veiligheid gaat niet alleen over fysieke zaken. Ook aan welzijn besteden we

aandacht. Is er pestgedrag of zijn er andere psychisch onveilige situaties, hoe voorkomen we dat en, als het er is, hoe gaan we er dan mee om? We hebben daarvoor ook externe vertrouwenspersonen aangesteld. We zijn een groot bedrijf. Dat is prettig. Dat maakt een bedrijf zakelijk. Je weet wat er van je verwacht wordt en wat je van anderen mag verwachten. Daarbij mag je nooit vergeten dat de kwaliteit van een bedrijf afhangt van de medewerkers. Je moet bereid zijn met elkaar te werken en voor elkaar te werken. In een kleiner bedrijf ken je elkaar en is dat meer een vanzelfsprekendheid. Als een bedrijf groter wordt, moet het welzijn van je personeel onderdeel van je beleid zijn. Wij doen dat onder andere door extra faciliteiten te bieden, zoals ons opleidingsaanbod en de mogelijkheid om in deeltijd te werken, ook voor onze chauffeurs. Ook bieden we een fit-programma aan dat gericht is op het mentale en fysieke welzijn. Onze medewerkers zijn gemotiveerd en hebben hart voor de zaak. Dat vertaalt zich in een prettige werksfeer. En dan maakt het niet uit of je man bent of vrouw , zegt Wieke. www.combex.nl

Uitzendbureau 365Werk in Groningen ontwikkelt een app die nog het best valt te omschrijven als een ‘Tinder voor werk’. De gebruiker krijgt een lijst met diensten op zijn smartphone aangeboden en kan ervoor kiezen die te accepteren – of niet. Hoe werkt dat systeem nou precies, wie maken er gebruik van en wat zijn de voordelen? Tekst Wigger Brouwer Foto Peter Wassing

FLEXIBEL WERKEN VIA APP aar zit je dan, op een doordeweekse avond op de bank. Zonde van je tijd: je wilt liever aan de slag. Dus je pakt je telefoon, opent de juiste app en ziet daar dat een plaatselijk restaurant nog wel een afwasser kan gebruiken. Precies wat je zoekt, dus je accepteert de dienst en stapt op je fiets, een nuttige avond tegemoet.

Onrealistisch scenario? Niet als het aan 365Werk in Groningen ligt. Het uitzendbureau ontwikkelt een soort ‘Tinder voor werk’-app, waarbij werkgevers een dienst op het platform kunnen zetten en een potentiële werknemer de dienst kan accepteren of afwijzen. Met mogelijkheden voor de werknemer om zijn voorkeuren aan te geven: wil hij of zij het liefst in de horeca werken, of liever bij een postbedrijf? ,,We zijn hier eigenlijk al sinds het ontstaan van het bedrijf in 2015 mee bezig”, vertelt Wies van ’t Slot, eigenaar van 365Werk. ,,Het is onderdeel van ons idee dat we een inventief uitzendbureau willen zijn en zo veel mogelijk willen automatiseren. In het begin was dit initiatief nog gewoon een mailtje met een lijstje erin. Veel opties waren er nog niet.”

WIES VAN 'T SLOT, CHRIS ITTMANN EN MARLOES SPRIENSMA VAN 365WERK

2 6 L E E U W A R D E R C O U R A N T D O N D E R D A G 17 F E B R U A R I 2 0 2 2

Nu, zeven jaar later, zijn de opties flink uitgebreid. Er kwam een overzichtelijke app met een roostertool en legio opties om je voorkeuren aan te geven: de regio waarin je wilt werken, maar ook de eerdergenoemde optie om je voorkeur voor een bepaald soort werk aan te geven. ,,Je probeert heel transparant weer te geven wat voor werk er is”, verduidelijkt Van ’t Slot. ,,Werknemers pakken zelf de diensten die ze willen pakken en werkgevers worden geholpen met het vullen van hun roosters.”

Maar ja, we hebben het bijna allemaal weleens aan den lijve ondervonden op het echte Tinder: iedereen kan daar een profiel aanmaken en chatten. Met alle gevolgen van dien. Dus hoe zorg je er dan voor dat een dergelijke app voor werk niet ontspoort tot een onoverzichtelijke brei, zoals vaak op het internet gebeurt? Van ’t Slot: ,,Er zit op dit moment nog een recruiter tussen. Die checkt of het fatsoenlijke banen zijn die worden aangeboden. Want je wil inderdaad niet dat iedereen er maar van alles op kan pleuren.” Aan de andere kant kan ook niet elke potentiële werknemer elke opdracht ‘naar rechts swipen’. Als iemand zich aanmeldt bij 365Werk gaat het uitzendbureau eerst in gesprek om te kijken wat voor persoon diegene is en wat zijn of haar voorkeuren zijn. Eén van de opdrachtgevers is FC Groningen, een bedrijf dat vaak in korte periodes (tijdens een thuiswedstrijd) een flinke lading personeel nodig heeft. ,,We hebben ongeveer tweehonderd diensten per wedstrijd nodig”, vertelt Jepko de Roon, de horecamanager van FC Groningen. ,,365Werk levert de helft van die diensten en ik moet

Werknemers pakken zelf de diensten

zeggen: dat gaat goed. Ze zijn creatief geweest bij het werven van personeel door bijvoorbeeld bij studentenclubs en sportverenigingen op zoek te gaan. Dat zie je terug op de werkdagen: het zijn mensen met affiniteit met sport en de club én je merkt dat iedereen daardoor enthousiast is tijdens de diensten.” REDDENDE ENGEL Ook De Smaak van het Noorden, cateraar in Groningen, werkt met 365Werk. De cateraar gebruikt de service vooral voor het invullen van de productiekeuken: afwassers, opruimers en voorbereiders. Omdat je in korte tijd veel van die mensen nodig hebt, is het ‘Tinder’-systeem van 365Werk een uitkomst. Nynke de Vries van De Smaak van Groningen: ,,Zij krijgen het steeds voor elkaar om genoeg mensen te leveren terwijl dat niet altijd makkelijk is. En het zijn vaak dezelfde mensen: medewerkers die het prima vinden om korte, onregelmatige diensten te draaien en er ook geschikt voor zijn.” Daarnaast was 365Werk een reddende engel voor De Smaak, wiens werknemerbestand na de diverse coronalockdowns flink geslonken was. De Vries: ,,Alleen als je doorgaand werk hebt kun je mensen vasthouden. We hadden een mooi vast bestand maar nu niet meer. Daarom is 365Werk voor ons een mooie uitkomst.” De oplettende lezer had het al opgemerkt: de opdrachtgevers zijn vooral werkgevers die vaak in korte tijd veel personeel nodig hebben, zoals FC Groningen rondom een wedstrijd, of een cateraar rondom een evenement. Veelal horeca, maar ook bijvoorbeeld postbedrijven die het druk hebben in een lockdown waarin iedereen thuis zit en

pakketten bestelt, klopten aan bij 365Werk. Vooral aanlokkelijk is de flexibiliteit van het systeem van het uitzendbureau dat ervoor zorgt dat je op korte termijn die grote hoeveelheid personeel kunt krijgen. HUIVERIG VOOR REVIEWS Maar bij flexibiliteit denk je misschien aan andere flexibele diensten en branches. Bijvoorbeeld aan de maaltijdbezorgers, die verplicht ZZP’er dienden te worden om te kunnen blijven werken voor de grote partijen als Deliveroo en UberEats. Of neem bijvoorbeeld Uber, waar mensen bijna volledig afhankelijk zijn van hun beoordeling van één tot vijf sterren. Heb je een laag aantal sterren? Dan geen of minder opdrachten en dus ook minder inkomsten. Van ’t Slot benadrukt dat zij niet werken met ZZP’ers. ,,Ik ben geen voorstander van dit soort ZZP-dienstverlening. Werknemers moeten pensioen krijgen, vakantiegeld opbouwen, verzekerd zijn als hen iets overkomt. Het is wel ingewikkelder. Je hebt te doen met CAO’s en je moet die pensioenen en het vakantiegeld regelen. Maar wij willen werken met uitzendkrachten, dus dan hoort dat erbij.” De eerdergenoemde beoordelingen zijn er wel bij 365Werk maar dat gaat niet van harte. ,,We zijn huiverig voor reviews”, aldus Van ’t Slot. ,,We hebben een systeem gemaakt dat volgens ons meer ethisch verantwoord is met een geschreven beoordeling. Dan schrijven ze: hij kwam op tijd, was enthousiast op het werk, dat soort dingen. Je kunt het niet met Uber vergelijken en mensen met een aantal sterren beoordelen, want er zitten meer nuances aan. Het zijn mensen die je beoordeelt, geen pakketje of zoiets.”

L E E U W A R D E R C O U R A N T D O N D E R D A G 17 F E B R U A R I 2 0 2 2 2 7

ADVERTENTIE

We willen koploper zijn in duurzaamheid Essity is een toonaangevend en vooraanstaand internationaal hygiëne- en gezondheidsbedrijf, waar duurzaamheid en innovatie een wezenlijk onderdeel zijn van de bedrijfsvoering. Het bedrijf heeft de ambitie om producten en diensten te ontwikkelen voor een circulaire samenleving. Een enorme uitdaging, wat vraagt om creatief denken, nieuwe businessmodellen en partnerships. Bij alles wat we doen vragen we ons af welke gevolgen het heeft voor het milieu en wat we kunnen doen om de ecologische footprint tot een minimum te beperken , zegt Frank Pörteners, Operations Director van Essity Hoogezand. Naast Hoogezand heeft Essity in Noord-Nederland vestigingen in Suameer en Assen. In Assen worden onder de naam Tena washandjes voor de zorg gemaakt. Suameer is specialist in de productie van Tork non woven schoonmaak- en poetsdoeken, die in verschillende verpakkingsformaten worden verwerkt. De grootste vestiging in Noord-Nederland staat in Hoogezand, waar 550 mensen werken. Er worden onder andere Libero up&go luiers geproduceerd, naast diverse Tena incontinentieproducten. Met merknamen als Tork, Tena, Edet, Libresse, Tempo, Libero en vele andere merken, heeft iedereen wel eens een product van Essity in handen gehad. Essity telt 3 bedrijfsonderdelen: Consumer Tissue (toiletpapier, keukenrollen en tissues), Professional Hygiene (papieren handdoeken, handzeep en dispensers) en Personal Care (incontinentie, vrouwelijke verzorging, babyverzorging en medische oplossingen). Het welbevinden van de mens staat bij Essity hoog in het vaandel , zegt Jan Wiebe Zandberg, Factory Manager in Suameer. Het bedrijf heeft het doel om het welzijn van mensen te verbeteren door middel van toonaangevende hygiëne- en

gezondheidsoplossingen. Niet voor niets is Essity een samenvoeging van essentials en necessities. Hygiëne en gezondheid zijn de essentie van welzijn. Grote stappen Het van oorsprong Zweedse bedrijf neemt grote stappen in duurzaamheid. Bijvoorbeeld door het gebruik van andere grondstoffen, door plastic verpakkingen te vervangen door papier, door minder energie te gebruiken bij de productie en de producten steeds beter recyclebaar te maken. Een voorbeeld is de locatie in Suameer, waar non woven producten worden gemaakt. Er wordt daar sinds kort gebruik gemaakt van grondstoffen die van niet fossiele afkomst zijn, waarbij het eindproduct sterk, duurzaam en te composteren is. Zandberg: Dat vergt een behoorlijke investering, maar we zijn ervan overtuigd dat we geen andere keuze hebben. Sterker nog, dit jaar volgen er verdere aanpassingen, waardoor we de capaciteit fors kunnen verhogen. Ook in Hoogezand zijn al talloze maatregelen genomen die bijdragen aan een duurzamere productie. Zo breiden we elk jaar het gebruik van ledlampen uit, hebben we witte dakbedekking aangebracht, waardoor we zomers minder hoeven te koelen en zijn afgelopen jaar onze koeltorens vervangen voor de persluchtcompressoren , legt Pörteners uit. Door die laatste investering daalt het watergebruik van 9000 kubieke meter naar

De manier waarop Essity met duurzaamheid bezig is en alle uitdagingen die dat met zich meebrengt, maken het volgens Pörteners en Zandberg een prachtig bedrijf om voor te werken. Essity is een van de grotere werkgevers in de noordelijke regio. Met wereldmerken als Tork, Tena en Libresse maken we producten die essentieel zijn voor de gezondheid en welzijn van mensen over de hele wereld. De techniek achter die productie is een prachtige uitdaging voor iedereen met een technische opleiding op mbo-, hbo- of wo-niveau. Studenten of professionals kunnen kiezen voor een carrière in de regio, of doorgroeien naar een functie in het buitenland. Frank Pörteners: Het is natuurlijk preken voor eigen parochie als ik dit zeg, maar Essity is een erg goede werkgever waar je veel ruimte krijgt, maar nooit aan je lot wordt overgelaten. Welke route je ook kiest, je carrière start in Hoogezand of Suameer. Kijk voor meer informatie en voor onze vacatures op https://www.essity.nl/werken-bij-essity-innederland/vacatures 100 kubieke meter. Verder hebben we de persluchtlekkages aangepakt, waardoor de CO2 uitstoot met 7.500 ton is teruggebracht. Hernieuwbaar materiaal Daarnaast is Essity nadrukkelijk bezig met het terugdringen van het gebruik van plastic. Pörteners: Het doel van Essity is om in 2025 de producten te verpakken met 85 procent hernieuwbaar materiaal. In 2020 zaten we al op 77 procent. Diverse producten van Essity komen na gebruik bij het afval. Doel is om dit in 2030 voor 100 procent terug te winnen, hetzij als herbruikbaar materiaal of als bron voor het opwekken van energie. Daarvoor moeten nog wel de nodige stappen worden genomen, maar daarover bestaat bij Pörteners en Zandberg geen twijfel. Niet voor niets was Essity in de persoon van CEO Magnus Groth te gast bij de Klimaatconferentie in Glasgow, waar het bedrijf een presentatie gaf over alle interne ontwikkelingen op het gebied van duurzaamheid. We maken inmiddels producten die al volledig duurzaam zijn , geeft Zandberg aan. Daarnaast gebruikt Essity bijvoorbeeld stro bij de productie, een restproduct uit de landbouw. Hiermee zijn we de eerste en enige op dit vlak in Europa. Gelukkig wordt onze duurzame aanpak door de markt opgepakt. We willen wel concurrerend blijven, maar beseffen ook dat we door moeten gaan op de duurzame weg die we zijn ingeslagen. Dat zit ook in onze genen, daar willen we een voortrekkersrol in blijven spelen. www.essity.nl

Frank Pörteners en Jan Wiebe Zandberg

ADVERTENTIE

NIVO Groep: de groeiende betekenis van twaalfhonderd werkende mensen Van regionaal schoonmaakbedrijf naar gespecialiseerde groep bedrijven in NoordNederland in schoonmaak, gebouwonderhoud, specialistische reiniging, calamiteitendiensten, asbestsanering, milieudiensten en woningisolatie. Annette van der Meulen van NIVO Groep over de boost van het hoger jeugdloon en de potentie van een aantrekkelijk en goed georganiseerd bedrijf. Het liefst groei je gestaag, zonder pieken, maar dat lukt natuurlijk niet altijd. Hoe rustiger de groei , hoe beter de organisatie het opvangt en je in de uitvoering kunt blijven zorgen dat alles goed loopt. Duurzame groei noem ik het ook wel, want je wilt groeien in omvang, met die groei meer impact hebben door wat je kunt betekenen voor mensen en tegelijk als het even kan, je impact op het milieu verminderen. Ik prijs me gelukkig dat ik kan zeggen dat we het niveau van NIVO met elkaar bereiken. Met bijna twaalfhonderd mensen die parttime en fulltime hun werk met plezier doen en met een goed directieteam dat in de volle breedte van het bedrijf zorgt voor stabiliteit en een strakke uitvoering. Het is Annette van der Meulen ten voeten uit: je doet het nooit alleen. Werken doe je samen, een bedrijf is de optelsom van alle mensen en doorgaan op de ingeslagen weg. Ik ben er ingerold door mijn vader, ik heb het altijd leuk gevonden en de potentie van NIVO Groep is de afgelopen jaren enorm toegenomen. We richten ons op verdere verdichting binnen ons werkgebied Noord- Nederland door autonome groei of door het overnemen van bedrijven, zoals we hebben gedaan met asbestsanering en isolatiezorg. Integratie van die bedrijven neemt zijn tijd, maar doordat we nu drie goede teams in woningisolatie op pad hebben, zie ik de synergie met de asbest- en milieuzorg direct toenemen. Op dat gebied gebeurt er komende jaren veel: we moeten toch echt af van de asbest die overal nog in verwerkt zit en woningisolatie voorziet in een toenemende behoefte om warmte en energie te besparen.

Goed betaald lekker werken met eigen verantwoordelijkheid Verduurzamen moet je ook samen doen De afgelopen paar jaar zijn we met name in Zwolle en omgeving goed gegroeid en er zit nog meer potentie. We hebben er een paar mooie Europese aanbestedingen gewonnen en nieuwe klanten mogen toevoegen, zowel bedrijven als gemeenten in en rond Zwolle en we hebben er inmiddels goede referenties. Meer van hetzelfde hoeft voor mij niet, in onze thuismarkt Leeuwarden en de regio Friesland staan we stevig op de kaart, in Groningen gaat het gestaag door. NIVO kan completer worden als we er iets aan toevoegen dat zichzelf door de jaren ook bewezen heeft. De zorg is één van de sectoren waar we groeikansen zien. We hebben de organisatie, de kennis, mensen en ervaring. Toch zie ik dat er huiver is bij grote instellingen om de keuze voor een regionale partij te maken, terwijl ik durf te zeggen dat we voor landelijke partijen allang niet meer onder doen. Zo blijven om ons heen kijken naar mogelijkheden voor een gezonde groei van NIVO Groep. Ondertussen gaan we door met wat we elke dag met plezier op honderden locaties al doen en blijven we inzetten op wat in ons dna is verankerd: verdere verduurzaming en meer social return.

Annette van der Meulen

Ik ben er trots op dat we steeds beter worden in social return. Het is fijn als je mensen die het misschien minder makkelijk hebben op de arbeidsmarkt een goede werkplek en perspectief kunt bieden, het is mooi om te zien dat die mensen in het bedrijf goed worden opgevangen en begrip tonen. Je moet er de tijd voor nemen, maar dan krijg je er veel voor terug. Het is fijn om te zien hoe dankbaar mensen zijn, omdat ze een goede werkomgeving hebben gevonden. Het hoort bij ons, het is een aspect van duurzamer willen worden in de breedte van het bedrijf. Ook dat neemt tijd, want je kunt zelf van alles bedenken, maar je bent mede afhankelijk van de keten. Wat zijn de alternatieven in schoonmaakmiddelen, hoe zit het met verduurzaming van alles dat met kleding te maken heeft? De ontwikkeling van zogeheten tabs is in dat opzicht heel waardevol. Het is schoonmaakmiddel een geconcentreerde vorm, waar alleen maar water bij hoeft op de werkplek. Dat scheelt heel veel ruimte, gewicht en brandstof in opslag en vervoer, een belangrijke stap. Soms wil je verder dan mogelijk is: we hadden heel graag 300 zonnepanelen op het dak in Leeuwarden gehad, maar dat zijn er 160 geworden omdat het net vol zit. En dat heeft dan weer consequenties voor het tempo waarin je je wagenpark wilt elektrificeren. Ook daarvoor geldt,

zet de stappen naar duurzaam en circulair die je kunt zetten, wacht niet af. Meer loon, meer jongeren Corona heeft veel dynamiek gegeven in de markt, in de aard van de werkzaamheden en voor personeel. Ik hoop echt dat we heel snel maatregelen rond quarantaine stoppen, want de druk op heel veel bedrijven en organisaties neemt onnodig toe door een stijgend (ziekte)verzuim, ook bij ons. Dan kun je je best doen om een aantrekkelijk werkgever te zijn, maar komt het niet uit de verf omdat je in de uitvoering vast loopt. De branche zet ondertussen goede stappen, kijk naar de verhoging van het jeugdloon per 1 april dit jaar. NIVO heeft besloten daar niet op te wachten, wij hebben het minimum jeugdloon al per 1 december afgelopen jaar verhoogd. En dat heeft direct effect gehad, want we zien vanaf dat moment dat we meer jongeren ons ontdekken. Zo wordt het bijvoorbeeld voor studenten extra aantrekkelijk om in de schoonmaak aan de slag te gaan. Goed betaald lekker werken met eigen verantwoordelijkheid, wat wil je nog meer? Het geeft de branche en NIVO weer een boost en daar ben ik blij mee. www.nivogroep.nl

DE SPIEGEL Elke ondernemer kent ze: van die momenten waarop je moeite hebt te ontdekken wat de juiste keuze is. Dan is het handig als je een groot voorbeeld hebt, iemand die je inspireert, aan wie je je even kunt spiegelen. Aflevering 24 van De Spiegel: Suzan Wierenga, directeur en mede-eigenaar van bouwontwikkelaar KUUB in Groningen. Tekst Jean-Paul Taffijn Foto Corné Sparidaens

‘KEUZE MET MIJN HART’ We kennen je vooral van KAW architecten en adviseurs. Ben je daar helemaal weg? ,,Vorig jaar heb ik er na bijna 24 jaar afscheid genomen. Ik kwam er als 23-jarige binnen en besloot zes jaar later met een paar collega’s de zaak over te nemen. En nu vond ik het tijd voor iets nieuws. Ik was al een paar jaar als interim-directeur aan de slag bij KUUB en concludeerde dat ik meer zin had om daarmee door te gaan en ik kon samen met een goede vriend, Lammert Meinema, mede-eigenaar worden.’’ Dat klinkt als één en al ondernemerschap in een paar zinnen. Nog heel even over KAW: waar haal je het lef vandaan om op je 30ste zo’n groot bedrijf te kopen? ,,Tja, dat zit in me. Ik ga nooit echt voor veilig. Als iets goed voelt, ik denk dat ik het kan en het me iets oplevert, dan doe ik het. Ik ben niet zo’n enorme twijfelaar. Ik maak makkelijk keuzes en zet altijd door.’’

Je verruilde vorig jaar een bedrijf met 130 medewerkers voor een organisatie van 12. Voelt dat als een stapje terug? ,,Dat hebben meer mensen me gevraagd en zo had ik er voordien echt nog nooit tegenaan gekeken. Dit is een keuze die ik met mijn hart heb gemaakt. KAW en KUUB werkten al veel samen, bijvoorbeeld bij herstructurering of collectief particulier opdrachtgeverschap. In de loop der de jaren zijn dat type communicatie, samen met de techniek van de bouw, al mijn specialiteit geworden. Dat doe ik de afgelopen tien jaar veel in het aardbevingsgebied. Ik begeleid daar mensen die horen dat hun huis wordt gesloopt naar een nieuw te bouwen woning.’’

SUZAN WIERENGA

3 0 L E E U W A R D E R C O U R A N T D O N D E R D A G 17 F E B R U A R I 2 0 2 2

Lijkt me heftig werk… ,,Die mensen hebben vaak schrijnende verhalen. Het is niet hun eigen keus om in

een nieuw huis te gaan wonen. Ik zie het als één van mijn taken dit stap voor stap met de eigenaar te doorlopen, goed te communiceren en ze te begeleiden in het ontwerpproces en de financiële administratie. We zoeken samen de best passende architect en aannemer uit en zorgen dat het uiteindelijk weer hun woning wordt.’’ Heb je dat kunstje afgekeken van iemand? ,,Als het om mijn ondernemerschap gaat, dan is het in ieder geval geen erfelijk ding. Mijn ouders en grootouders waren niet erg ondernemend. Mijn overgrootvader en

‘Mijn creativiteit zit meer op procesmatig gebied’

-moeder verhuurden hun stofzuiger – de eerste in het dorp – in Makkum, mijn opa en oma hadden een kruidenierszaakje in Helpman in Groningen. Dat is wel het meest ondernemende dat ik in mijn familie gehoord heb. Belangrijk was mijn opa wel op ander gebied. Hij werkte voor de Genie, het bouwbedrijf van Defensie. Ik kan me herinneren dat ik huizen tekende bij hem op van die grote schetsrollen. Daar komt mijn wens om architect te worden vandaan. Mijn twee beste vrienden zijn wel ondernemers, daar heb ik regelmatig intervisie mee. Dat zorgt voor nieuwe inzichten.’’ Niet gelukt… ,,Ik werd afgewezen voor architectuur eerste fase van de Hanzehogeschool en besloot daarna algemene bouwkunde te doen. Achteraf past dat veel beter bij me. Mijn creativiteit zit meer op procesmatig gebied.’’ Maar wie inspireert je dan wel? ,,Dan denk ik toch aan Janka Stoker. Ik heb weleens samen met haar in een jury gezeten. De manier waarop zij vertelt en schrijft over organisatieverandering en leiderschap, spreekt me erg aan. Wat ze zegt is raak, hoe ze het zegt is prachtig. Zo onafhankelijk, puur, met lef. Zelf heb ik in mijn carrière heel wat organisatieveranderingen doorgevoerd. En dan had ik Janka Stoker wel in mijn achterhoofd ja. Ik heb daarvoor ook een boek van haar en Harry Garretsen gelezen: Goede leiders zweven niet. Het omschrijft de fundamenten van effectief leiderschap in organisaties en de maatschappij. Echt heel praktisch. En ik lees heel weinig, dus dat zegt veel…’’ Dit boek is onmisbaar voor managers en leiders die in de spiegel durven kijken en echt verschil willen maken.

KUUB KUUB in Groningen begeleidt sinds 2002 groepen bewoners naar hun volgende huis. En is naast bewonersbegeleiding ook gespecialiseerd in veiligheidsmanagement. Het bedrijf helpt onder meer bij het vinden van een geschikte bouwlocatie en medebouwers, bij het kiezen van een architect en bouwer en het berekenen van de kosten. KUUB brengt ook zelf projecten tot stand en kan adviseren op het gebied van veiligheid bij projecten en bij gebiedsontwikkeling.

L E E U W A R D E R C O U R A N T D O N D E R D A G 17 F E B R U A R I 2 0 2 2 31

ADVERTENTIE

Notaris zijn betekent de taal van mensen kunnen spreken De mensen zijn het allerleukste, die geven haar vak betekenis, zegt Femmy Smink van Notariskantoor Ellemers aan de Oude Koemarkt in Sneek. ,,Empathie is het grootste goed. Luisteren en vragen stellen, de taal spreken van de cliënt die aan tafel zit. Ze wil notaris zijn voor mensen in een steeds complexere wereld. ,,Ik vind het fijn als mensen begrijpen waar het over gaat. De afwisseling van alle aandachtsgebieden in haar vak, van switchen tussen kantoor en wat ze maatschappelijk doet bij onder meer het Jopie Huisman Museum en bij SBO de Súdwester, school voor speciaal onderwijs. Ik krijg er energie van, word er blij van. Het stelt me in staat te zijn wie ik ben, zo sta ik in het leven. Ik wil me kunnen verdiepen op intellectueel vlak, ik kan genieten van het basale zoals dat in de kunst van Jopie Huisman zit, ik hou er van met de hond de natuur in te gaan of lekker te zeilen, maar ik vind het ook heerlijk om in galajurk aan te zitten bij een diner. Mijn kantoor wordt behalve door het hele team, gedragen door mijn gezin, het is een deel van ons leven, waar ieder op zijn eigen manier een bijdrage in heeft. Daarom zeg ik, we hebben een warm kantoor. Fijn als mensen begrijpen wat we doen Het beeld van de notaris is nog vaak die van een man met een brilletje op. Jammer, want er is zoveel veranderd. In 2001 was ik de jongste vrouwelijke notaris van Nederland. Van het kantoor in Rotterdam ben ik toen terug gegaan naar mijn roots, naar Friesland omdat we graag de kinderen dezelfde vrijheden wilden geven, die wij in onze jeugd hebben gehad. In 2003 ben ik

voor mezelf begonnen en ik geniet er iedere dag van. Kijken wat je kunt betekenen voor mensen. De complexiteit van onze maatschappij neemt op veel vlakken verder toe: kijk bijvoorbeeld naar samengestelde gezinnen, kijk naar de invloed van sterk toegenomen regelgeving bij bedrijven. Zeker als het gaat om families en bedrijven, is sfeer heel bepalend. Je raakt als notaris vaak diep de levenssfeer van mensen; het is dus belangrijk dat ze zich er wel bij voelen. Ik denk dat vrouwen wat makkelijker langs die gevoelslijn kunnen lopen, vragen durven te stellen vanuit de emotionele kant, gericht op het belang van harmonie en tegelijk met een gezonde focus op het zakelijke. Dat is wat ik leuk vind. Daarom vind ik dat mediation een mooie aanvulling is op wat ik doe, omdat het de kunst is de angel uit een conflict te halen. Het is gericht op harmonie, het in een goede sfeer oplossen van geschillen. Wat scheelt is dat de afspraken die er vanuit een herstelde, goede sfeer worden gemaakt worden, beter worden nageleefd. Het gaat er om dat je samen met de mensen tot een oplossing komt. Notaris zijn voor mensen, uitleggen wat en waarom je doet wat je voorstelt en wat ze gaan tekenen. Ik vind het fijn als mensen begrijpen wat

we doen. Het helpt enorm als je dat kunt duiden met een voorbeeld. Dit is het vakgebied waar ik goed in ben, maar een ander weet weer veel meer van andere dingen. Maar maak het niet groter dan het is, zorg dat het notariaat zo laagdrempelig mogelijk is. Daarom moet je de taal spreken van de cliënten die op dat moment aan tafel zitten, luisteren, vragen stellen. Of dat nu gaat om de overdracht van een woning, een testament of een bedrijfsoverdracht. Om die drempel verder te verlagen voor de mensen die dat nog niet zo voelen, hebben wij een gratis inloopspreekuur zodat iedereen de weg naar de notaris kan vinden.

De kunst is de angel uit een conflict te halen Ik ben geen rechercheur Je bent niet alleen notaris, maar ook ondernemer en poortwachter van de overheid. Toen ik vanuit Rotterdam hier begon in 2003 moest ik opnieuw een netwerk opbouwen. Wat ik altijd heb gedaan is proberen mensen tevreden de deur uit te laten gaan. Als zij graag terugkomen, vertellen ze het ook aan hun familie en vrienden. Doe wat bij je past, dan krijg je de clienten die bij je passen; niet voor niets doen we met ons kantoor veel in de pleziervaart, in het scheepsnotariaat. Het is de uitkomst van passie, omdat je door zelf deel te nemen ergens een netwerk hebt, komen mensen naar je toe. Prijs is naar mijn idee niet waar de keuze voor een notaris over hoort te gaan, het gaat over de inhoud. Is de notaris goed in zijn werk en ben je er tevreden over, dat is de vraag. Geloven in het goede van mensen In de afgelopen twintig jaar is het notariaat sterk veranderd door toenemende wetgeving, zeker de laatste paar jaar. Voor de overheid zijn we poortwachter en worden we in gezet in de strijd tegen witwassen en terrorisme. Het is zoals het is, we moeten het als notaris er mee doen en ons houden aan de voorgeschreven regelgeving en protocollen. Maar ja, ik ben geen rechercheur en daar ook niet voor opgeleid. Wat ik ingewikkeld vind aan die wet, de Wwft, is het uitgangspunt dat iedereen verdacht is tenzij je kunt bewijzen dat het niet zo is. Dat is precies wat tegen mijn gevoel indruist: ik geloof in het goede van mensen. Ik ben blij met wat ik doe en wat ik kan betekenen. Ik vul mijn vakgebied in zoals ik vind dat ik het moet en wil invullen, ik ben zelfstandig maar vind de samenwerking in het vak belangrijk om kennis te delen en kennis op te doen. Dat is ook wat ik zoek in de uitbreiding van ons kantoor: een nieuwe collega, een kandidaat- notaris. Iemand die empathisch is, representatief, servicegericht naar onze cliënten en vanuit die houding kan adviseren. www.notarisellemers.nl

Femmy Smink

ADVERTENTIE

Van Smaak We spreken met Marrit de Vries, Marketing Manager bij Van Smaak, onder andere over vrouwen in leidinggevende functies. Zij is ervan overtuigd dat er met doorzettingsvermogen heel veel mogelijk is. Eerlijk gezegd, moest ik altijd hard werken om iets te bereiken , zegt Marrit, maar ik had wel een ambitie. Ik wilde iets kunnen betekenen voor anderen. Ik wist dat een goede opleiding meer mogelijkheden zou geven. Met die ambitie en mijn doorzettingsvermogen kon ik de havo en daarna hbo economie, richting marketing afronden. Dat zorgde voor zelfvertrouwen. Als je ergens je tanden in zet, dan moet het lukken.

Marrit de Vries, Marketing Manager bij Van Smaak De stoute schoenen Met doorzettingsvermogen, zelfvertrouwen en een paar stoute schoenen stapte Marrit vervolgens de universiteit binnen. Tijdens haar studie kreeg ze een baan bij wat toen nog Maaltijd Service Noord heette. Het bedrijf zat toen net in een transitie. We gingen verhuizen naar Drachten en we kregen een nieuwe naam: Van Smaak. Ik mocht meehelpen om het nieuwe merk vorm en gezicht te geven. Alle theorie die ik in mijn opleiding marketing kreeg, kon ik direct in de praktijk toepassen. Het was een drukke tijd voor mij. Ik was ook bezig met mijn eindscriptie. Een goede manager hoeft niet alles te kunnen Is een functie als leidinggevende voor een vrouw anders dan voor een man? De functie is niet zozeer anders, maar de invulling ervan misschien wel. Vrouwen hebben nog wel een bepaalde bewijsdrang om het goed te doen. We leggen de lat voor onszelf erg hoog. Ik heb wel geleerd dat ik niet alles zelf hoef te doen om een goede manager te zijn. In tegendeel. Als je een team kunt samenstellen met een breed pallet aan competenties, mensen op de juist plek weet te krijgen, dan doe je het goed als manager. Blijven leren is belangrijk, geeft Marrit aan. Ik heb moeten leren om los te laten. Gelukkig heb ik altijd een groot vertrouwen gehad in de capaciteiten van anderen. Ik leer graag van

anderen. Bovendien ben ik niet bang om anderen deelgenoot te maken van de issues waar ik mee aan het stoeien ben.

Wij hebben ook nog een eigen boodschappenservice in samenwerking met Poiesz supermarkten. De groei Van Smaak Niet alleen de mens blijft in beweging, ook een bedrijf staat eigenlijk nooit stil. Is het niet een veranderende regelgeving die dwingt tot verandering, dan is het wel een veranderende samenleving die om actie vraagt. Voor Van Smaak is het een combinatie van beide. De 'participerende samenleving is een voorbeeld van hoe politiek het zorglandschap veranderd. Bij mensen die zorg behoeven en thuis wonen, zien we dat de mantelzorger een belangrijke rol krijgt toebedeeld waar dat voorheen de thuiszorgmedewerker was. Niet alleen in het verzorgen, maar ook in de contacten met zorginstellingen en bedrijven, zoals wij, nemen de mantelzorgers het initiatief. Voor ons betekent het dat we op een andere wijze moeten communiceren. Wie zijn die mantelzorgers? Wat vinden zij belangrijk? Wat vragen zij van ons en op welke wijze kunnen we hen benaderen? Onze samenwerking met Poiesz Supermarkten, ons

moederbedrijf, geeft ons een voorsprong. We kunnen niet alleen thuismaaltijden aanbieden, maar ook maaltijden voor zorgorganisaties en we hebben een eigen boodschappenservice. Ook bij de VPT-pilot (Volledig Pakket Thuis) van de Kwadrantgroep speelt deze extra boodschappenservice een belangrijke rol. Thuiswonende zorgvragers krijgen bij VPT een budget dat zij naar eigen inzicht vrij kunnen invullen. Dat zijn mooie initiatieven waarin wij willen meebewegen. In de veranderende samenleving beweegt Van Smaak mee. Organisatorisch staat het bedrijf nooit stil, maar ook in de communicatie zoekt het bedrijf naar een persoonlijke aansluiting met de klant en met degene die voor hen het contact onderhoudt. We willen onze afnemers en contactpersonen kennen en relevant voor hen zijn. Vanuit dat kennen kun je aansluiten bij de vraag en bij de behoeften. Als daar veranderingen in zijn, dan veranderen we mee, maar altijd stap voor stap. Na elke stap kijken we of we op de goede weg zijn. Zorgvuldigheid is in onze branche essentieel. Zorgvuldigheid past bij Marrit. Zorgvuldig heeft zij stap voor stap haar ambities verwezenlijkt. Met dat en met doorzettingsvermogen. www.vansmaak.nl

START ME UP

Startup Program

Honderden start-ups zien jaarlijks het levenslicht. Veel daarvan groeien op tot een stabiele onderneming, sommige stranden vroegtijdig, een heel klein deel verovert de wereld. Wie zijn die starters, wat willen ze, wat doen en laten ze ervoor, waar willen ze heen? Start Me Up duikt in een wereld vol beloften, onzekerheid, doorzettingskracht, visie en hard werken. Tekst Jean-Paul Taffijn Foto’s Marjorie Noë, Jaspar Moulijn

ZIMAMIND HELPT BURN-OUTS TE HERKENNEN EN VOORKOMEN ersoonlijke ervaringen vormen een mens. Had Vera Motzheim (27) ooit keihard gewerkt aan haar start-up Zimamind als haar moeder geen ernstige burn-out had gehad? Waarschijnlijk niet. Haar keuze destijds voor de studies toegepaste psychologie en arbeidspsychologie was ook al een rechtstreeks gevolg van wat ze thuis meemaakte.

ALS EEN KOEPEL OVER DE WERKVLOER ,,De eerste stap is achterhalen wat de stress veroorzaakt. Zodra je dat weet, kun je aan de slag met preventie en zo nodig met behandeling.’’ Een jaar zo’n beetje is de jonge ondernemer nu bezig met het verfijnen van haar methode om veroorzakers van stress te kunnen detecteren. Dat gaat aan de wetenschappelijke achterkant behoorlijk ver. Ze onderscheidt verschillende menstypen met elk hun eigen manieren om met stress om te gaan. Een

Drone Delivery Services

SEE MY MIND Haar drive is onmiskenbaar en helder. Vera Motzheim wil uitval van (zorg)personeel voorkomen. ,,Dat is het begin. Mijn methode is in veel andere sectoren ook uitstekend toe te passen. Maar ik wil dedicated van start. Voor mij is de zorg dan logisch.’’

Zimamind kijkt naar alle drie en dat is meteen wat de onderneming anders maakt dan ‘concurrenten’. Die richten zich veelal vooral op de situatie op de werkvloer. ,,Dat is maar een deel van het verhaal. Ik heb één doel en dat is burn-outs voorkomen. Dan moet je verder kijken. Met mijn methode doe ik dat en zo ontzorg ik de werkgever ook.’’

et ondernemerschap. De één weet al heel vroeg dat dat de toekomst is, een ander komt er pas op latere leeftijd achter. Lucas van der Meulen hoort bij die eerste groep. De Leeuwarder is net 34, maar werkt nu al full throttle aan zijn vierde bedrijf. Die ervaringen zijn bepaald geen weggegooide tijd geweest. Hij leerde er veel van. Wat, dat legt hij geregeld uit op podia, zo ook bij Inqubator. Het ging van powerslaapjes via verrassingsdinertjes naar pitchtraining en nu gepersonaliseerde elearning. ,,Wat ik nu doe is eigenlijk de cumulatie van wat ik in al die jaren heb opgepikt. Maar ook hier zitten nog genoeg nieuwe aspecten aan.’’ Startup Program heet de start-up die Van der Meulen bijna een jaar

,,Mijn moeder werkte lang in het ziekenhuis en kwam vrij plotseling thuis te zitten. Dat had uiteraard impact op het hele gezin. Het maakte me nieuwsgierig naar hoe zo’n heftige burn-out kan ontstaan, maar vooral naar hoe je het kunt voorkomen. Met speciale aandacht voor de zorgsector, waar je toch al veel hoort over werkdruk en uitval.’’

De methode van Zimamind (fonetisch voor see my mind) combineert wetenschappelijk onderzoek met praktische hulp. Het uitgangspunt is dat een burn-out nooit een enkelvoudige oorzaak heeft. Een samenspel van meerdere stressfactoren op het werk, maar óók daarbuiten, liggen eraan ten grondslag. Vera Motzheim: ,,Het is een combinatie van factoren op het werk, thuis én de manier waarop je daarmee als mens omgaat.’’

Wie Lucas van der Meulen Wat on demand e-learning, gericht vooral op startende (impact)ondernemers Waar meestal Leeuwarden Waarom de behoefte om starters beter op weg te helpen (en het eigen leven leuker te maken) Wanneer sinds begin 2021 Hoe dankzij groot netwerk en ervaringen als pitchtrainer en Inqubatormedewerker, lessen van noorderlingen

VERA MOTZHEIM

Zimamind Wie Vera Motzheim, arbeidspsycholoog Wat methode om stressfactoren te identificeren en zo burn-outs te voorkomen, en netwerk om hulpverleners gericht in te zetten. Waar voorlopig Groningen (VentureLab) Waarom vanwege eigen ervaringen, wil om mensen te helpen en drang om te ondernemen Wanneer sinds de lente van 2021 Hoe via VentureLab, dankzij netwerk, pitches, onderzoeksplekken en wetenschappelijke kennis

uitgekiende vragenlijst wordt continu aangescherpt tot een ideaal middel om te kunnen voorspellen wie zoveel stress ervaart dat het risico op een burn-out reëel is. De start-up wil als het ware als een koepel staan over de werkvloer van de klant. Eerst wordt onderzoek gedaan, na het trekken van conclusies worden verschillende specialisten aan het werk gezet om stressfactoren te verhelpen of voorkomen. ,,Door mijn studies en mijn rol als bestuurder bij de Nederlandse Beroepsvereniging voor Toegepaste Psychologie heb ik een behoorlijk netwerk opgebouwd. Ik ken die specialisten.’’

3 4 L E E U W A R D E R C O U R A N T D O N D E R D A G 17 F E B R U A R I 2 0 2 2

De voordelen voor zowel medewerkers als werkgevers zijn apert. Niet gek dus dat Zimamind al bezig is met een project in een ziekenhuis. ,,Dat is vooral om te leren. Samen met een andere trainer daar verzamel ik inzichten die ik weer kan verwerken in de methode.’’ KLAAR VOOR VERVOLGSTAP Aan intrinsieke motivatie geen gebrek. Vera Motzheim wist zeker dat ze het ondernemerspad wilde gaan bewandelen toen ze negen maanden geleden besloot mee te doen aan Venturelab North, het acceleratorprogramma dat studenten, onderzoekers en ondernemers in een jaar coacht en begeleidt naar een betere bedrijfstoekomst. ,,Dat begint met een weekend. Toen ontdekte ik: wow, dit is wat ik wil. Je wordt bijgespijkerd op alle gebieden.’’ De cumulatie van al die opgedane kennis en kunde volgt rond deze tijd, waarin Vera Motzheim een pitch doet voor investeerders. Ze is er klaar voor. ,,Zimamind moet groeien om meer mensen te kunnen helpen. Dat is mijn doel. Over vijf jaar? Dan help ik veel mensen met het inzichtelijk maken van hun risicofactoren. En daarmee help ik ook verschillende bedrijven en instellingen die zien dat dankzij Zimamind de uitval door burn-outs fors gedaald is.’’

Wie Egbert Swierts, Lars de Kloet, Jan Wiersma en Frans Hamstra Wat transport per drone Waar Noord-Nederland, meestal Groningen Airport Eelde Waarom de inschatting dat drones straks veel vervoerstaken overnemen Wanneer sinds najaar 2020 Hoe dankzij deelneming in DroneHub Noord-Nederland, Fieldlab Autonoom Vliegen, Hive.Mobility, @North, eigen netwerken en achtergrondenLuchtpost op bestelling per drone ver een paar jaar al vliegen mensen per drone van de ene naar de andere afspraak. Dat klinkt misschien wat Jetsons, maar Egbert Swierts weet het zeker. Met drie partners richtte hij anderhalf jaar geleden Drone Delivery Services op. Toekomstmuziek, maar de eerste tonen zijn al duidelijk te horen. ,,Tijdens de Olympische Spelen in Parijs over twee jaar gaat het al gebeuren. Daar wordt vol op ingezet.’’ Dat Drone Delivery Services (DDS) uiteindelijk ook die kant op gaat ligt voor de hand. Swierts en de zijnen werken nu nog aan wat misschien achteraf wel een tussenstap genoemd zal worden: het bezorgen van goederen per drone.

Dat doet Swierts, die DDS startte

sprak scholen wel aan. En nu een nieuwe duik: hij brengt zijn online trainingsplatform ook naar particulieren. ,,Ik mik vooral op startende ondernemers maar kan me ook prima voorstellen dat medewerkers binnen een bedrijf zo bijgeschoold worden. On demand een training doen werkt denk ik beter dan verplicht met zijn allen de hei op.’’

geleden begon. Het betreft een platform waarop meer dan dertig online trainingen staan, gegeven door experts op verschillende gebieden. De trainingen (zoals online marketing, zakelijk vloggen, storytelling, talentontwikkeling en veel meer) zijn bedoeld voor (startende) ondernemers. Meer bepaald: voor starters die werken aan een bedrijf dat impact heeft. ,,We gaan vrij diep in op allerlei aspecten van het ondernemerschap. Het werkt zo: je vult een vragenlijst in, zodat wij je behoefte ontdekken. Vervolgens raadt het platform je enkele trainingen aan waaraan je direct wat hebt. Alles on demand, dus je volgt ze wanneer je er tijd voor hebt.’’ Dat is volgens de bedenker precies het grote voordeel van zijn platform boven allerhande video’s die op het internet te vinden zijn. ,,Door ons formulier in te vullen, ontdek je dus op welke vlakken je wat extra kennis of training kunt gebruiken. Dat is heel anders dan zelf bedenken wat je nodig hebt en er dan ook nog een goede training bij vinden.’’ PERSONALISERING Van der Meulen verzamelde experts om zich heen die met behulp van professionele camera’s de online trainingen maakten. Zijn klanten betalen in de vorm van abonnementen waarmee ze onbeperkt van de trainingen kunnen gebruikmaken gedurende een bepaalde tijd. In

samen met dronespecialist Jan Wiersma (vliegend.nl), smart mobility-expert Frans Hamstra (Drietachtig) en organisatieadviseur en financieel brein Lars de Kloet (Kraft, oudRabobank, oud-EZK/RVO). Voor Swierts is de start-up een logisch element op zijn cv. Drones speelden al een rol in zijn leven toen bijna niemand ervan gehoord had. Ondernemen zit hem bovendien in het bloed. Dik acht jaar geleden begon Swierts met OmniDrones, een opleidingsinstituut voor dronepiloten. ,,Toen verklaarden veel mensen me wel voor gek. ‘Wat ga jij nou doen?’, vroegen ze. ‘Dat is toch helemaal geen markt?’ Dat klopte in het begin wel, maar ik wist dat drones steeds belangrijker zouden worden. En dat is waar gebleken.’’ Via OmniDrones ontving hij steeds vaker vragen over het opzetten van projecten met Drones, dus besloot hij samen met Lars de Kloet OmniDrones Projects te beginnen. Met die tak helpt hij bedrijven en organisaties die met behulp van drones innovaties uitwerken of ideeën verwezenlijken. En dan is de stap naar DDS relatief snel gemaakt. LAST TOT 200 KILO De start-up is gehuisvest in het kantoor van DroneHub NoordNederland, met zicht op de starten landingsbaan van Groningen Airport Eelde. Logisch, want DDS levert een kennisbijdrage aan de Hub. Swierts is kwartiermaker van dit initiatief. ,,Dit is de plek ook van het ‘fieldlab

LUCAS VAN DER MEULEN

OP JE 34STE JE VIERDE BEDRIJF BEGINNEN: STARTUP PROGRAM

een jaar bouwde hij een aardig klantenbestand op dat vooral bestaat uit onderwijsinstellingen. ,,Toen corona mensen thuis hield, zag ik dat docenten zelf videocontent gingen maken. Eerst zag ik dat als een bedreiging maar ik heb gemerkt dat het eerder een voordeel was. Mensen raakten snel gewend aan deze manier van leren en het goed uitgedachte systeem is echt anders dan wat in crisistijd allemaal beschikbaar kwam. Het platform is helemaal gepersonaliseerd, iedereen krijgt andere aanbevelingen voor cursussen.’’ Dat, en vooral de veelheid en het niveau van inhoudelijke trainingen,

PRAATPAAL Een jaar geleden lanceerde Van der Meulen zijn Startup Program maar eigenlijk was hij er (onbewust) al langer mee bezig. ,,Een paar jaar lang was ik druk met mijn bedrijf Praatpaal. Dat waren vooral pitchtrainingen, steeds vaker gericht op start-ups. Ik vertelde simpel gezegd wat impactondernemers moesten doen en laten om meer kans op succes te maken. Dat deed ik ook in de vorm van workshops op allerlei verschillende deelterreinen. Hoe kom je van een prototype naar een marktklaar product, hoe doe je interviews, hoe verbeter je de sales, wat zijn de valkuilen, van alles.’’ Van der Meulen ging lekker zogezegd, maar hij voelde dat er méér was. ,,Veel van die workshops beginnen hetzelfde, met een uur waarin de deelnemers ontdekken waarnaar ze op zoek zijn. Toen dacht ik: als ze dat nou eens zelf thuis als voorbereiding doen dan blijft het voor mij ook interessanter. Dat was in wezen de start van Startup Program. Want ik ging on demand content maken,

deze regio. Waterstof is een hot item, 5G voor de communicatie ook. Voor proeven en innovaties daarmee in combinatie met drones kun je op geen betere plek zitten.”

EGBERT SWIERTS

LUCHTPOST OP BESTELLING PER DRONE

autonoom vliegen’. Daarin speelt DDS een belangrijke rol. Wij gaan testen met nieuwe (waterstof-)drones, één waarmee heel ver kan worden gevlogen en één waarmee we vrachten tot 200 kilo kunnen vervoeren. Die laatste kunnen weleens een uitkomst zijn voor vrachtvervoer naar de Waddeneilanden.’’ De fase van pionieren, uitproberen en markten ontwikkelen. Daarin zit de start-up nu. Geholpen door subsidies van overheden die het belang van autonoom vliegen inzien, worden flinke stappen gemaakt. Met de nieuwe drones in huis – ergens dit jaar – gaat het echte experimenteren los, onder meer op het vliegveld. ,,We werken aan verschillende projecten tegelijkertijd, die allemaal aansluiten bij de behoefte, maar ook bij de belangrijke ecosystemen in

TESTEN Die proeven zijn al in gang en komen de komende tijd nog meer op stoom. DDS is steeds betrokken. In de Eemshaven testte de start-up al het vervoer per drone van een AED. Het levensreddende apparaat kon razendsnel naar de juiste plek worden gebracht. ,,We experimenteren nu met een lier. Daarmee hoeven we de drone niet te landen om pakketten als een AED te bezorgen, en dat scheelt risico’s.’’ In Drenthe werden afgelopen jaar proeven gedaan met pakketkluizen op reishubs die de drukte van bestelbusjes moeten tegengaan. ,,Die kluizen zouden best eens voor bezorgdrones bereikbaar kunnen zijn. Dat zien wij eerder gebeuren dan dat we bij iedereen thuis landen.’’ DDS is een typische start-up. Door de constante innovaties verandert er steeds van alles. Van werkplek tot klantenkring, van stip op de horizon tot verdienmodel. ,,Daar moet je tegen kunnen ja, maar in zo’n nieuwe wereld als die van drones is het niet anders. Je moet ook niet vergeten dat we er alle vier een carrière naast hebben. We gaan er natuurlijk vanuit dat het aantal bestede werkuren wekelijks meer opschuift richting Drone Delivery Services.’’ Hoe ziet de ontwikkeling van de

zeg maar een inleiding in het startup ondernemerschap. Dat was de start, er is steeds meer bijgekomen. Verschillende abonnementsvormen, veel meer trainingen.’’ CIRKEL ROND Het lijkt een heel eind van het eerste bedrijf dat de Leeuwarder oprichtte, een soort nekkussen waarmee power naps op het werk mogelijk worden, gewoon in de bureaustoel. ,,Ik zag hoeveel productiviteit een kort slaapje oplevert en dacht: daar moet ik iets mee. Was een leuke tijd van anderhalf jaar, inclusief leerzaam traject bij De Noorderlingen. Maar uiteindelijk is het niet gelukt het product goed aan de man te brengen. En dus hield Pure Naps na anderhalf jaar op te bestaan.’’ Daarna sprong hij op een treintje dat al door twee techneuten aan het rijden was gebracht. ,,Surprise Dinner. Mensen kochten daar een diner en hoorden pas later in welk restaurant ze terecht zouden komen. Dat ging best goed, totdat het team uit elkaar viel.’’ Hij viel terug op ervaringen die hij bij Pure Naps op had gedaan. Zijn talent voor het pitchen kwam in die tijd naar boven. Hij eindigde zelfs hoog op het NK. ,,Dat was heel goed voor mijn netwerk, voor het aanscherpen van mijn ideeën en ook voor het herkennen van valkuilen. Allemaal leerpunten die ik nu in de vorm van trainingen terugbreng bij starters.’’

start-up er de komende jaren uit? ,,Komende twee jaar gaan we heel veel testen en experimenteren met nieuwe drones en nieuwe camera’s. Tegelijkertijd zijn we bezig aan te tonen dat onze drones prima van afstand bestuurd kunnen worden. Met de camera’s rondom zien we in wezen meer dan een piloot in een vliegtuig. Juridisch is het essentieel dat we dat bewijzen. En dan zal de volgende stap zijn dat we vanuit onze controlekamer – op vliegveld Eelde bijvoorbeeld – pakketten per drone bezorgen in Noord-Nederland. Denk aan medicijnen, AED’s, essentiële goederen.’’ En autonoom vliegen dan? Dat is nog wat verderop in de tijd, denken ze bij DDS. ,,Dat het kan, is zeker. Maar er zitten nog wat haken en ogen aan. Daar moet eerst nog veel meer mee getest worden. Nee, ik zie als tussenstap die controlekamers, waar mensen steeds meer geholpen worden door technologie met het besturen van verschillende drones tegelijk. En ja, mensen gaan ook snel de lucht in. Denk aan traumachirurgen of andere medische hulpverleners. Die kun je snel, schoon en goedkoop per drone naar de plek des onheils brengen. In 2030? Dan kijkt niemand er meer van op dat drones pakketten bezorgen op vaste plekken in dorpen en steden. En dan worden airtaxi’s ook steeds gewoner. Laat je je na een avondje stappen per drone naar huis brengen. Ik denk dat de besturing dan nog net niet autonoom is, maar vanuit een controlekamer.’’

L E E U W A R D E R C O U R A N T D O N D E R D A G 17 F E B R U A R I 2 0 2 2 3 5

donderdag 17 februari 2022

ADVERTENTIE

Passie voor staal en voor maatschappelijk bestuur Ze houdt van haar bedrijf en van het maatschappelijke bestuurswerk dat ze doet. Marcella Ensel- Boonstra geeft de maakindustrie graag een gezicht. Bedrijf en maatschappij versterken elkaar en hebben elkaar nodig. Het is tijd voor de volgende stap. Ze is één van die ondernemers in Dokkum die zich met hart en ziel inzet voor het eigen bedrijf en voor de stad en de regio. Er gebeurt veel in Dokkum waar we trots op zijn: het geldt voor heel veel mooie bedrijven en voor wat we samen mogelijk maken, kijk naar de Admiraliteitsdagen.

Het bedrijf in kwestie is familiebedrijf Ensel Staalkonstrukties, dat zich in het hele land onderscheidt door wat ze betekent in utiliteits- en woningbouw. Oplossingsgericht, creatief en multidisciplinair kunnen werken, dat vat het bedrijf waar zo n vijftig mensen goed samen. Wat ik jammer vind, is dat het werk dat we doen, de niveaus, diversiteit en variatie, niet altijd even goed zichtbaar is. Met al die bedrijven samen vormen we het sociale en economische fundament van de regio en we hebben grote behoefte aan mensen. Ook daarom vind ik het belangrijk een deel van mijn tijd in te zetten voor maatschappelijke bestuursfuncties, zoals bij het Dockinga College en in ziekenhuis De Sionsberg. Ik put daar energie en inzicht uit, het maakt mijn werk interessanter en het biedt het me gelegenheid om bedrijven in de maakindustrie en het perspectief dat ze mensen kunnen bieden, beter over het voetlicht te brengen. Dat is naar buiten: naar binnen gaat het om de vraag hoe je mensen aan je kunt binden, wat je kunt doen om werk interessant te maken of te houden, hoe je het anders kunt organiseren om als bedrijf aantrekkelijk te blijven. De wereld verandert,

Marcella Ensel- Boonstra

jongeren kijken anders aan tegen werk en de betekenis ervan, dus is het zaak dat je je als bedrijf aanpast. Maakindustrie zichtbaar maken Met al haar waardevolle ervaringen in het maatschappelijk bestuurswerk in Dokkum, richt Marcella Ensel de blik verder naar buiten. De eerste uitdaging is die van districtsbestuurder van Metaalunie sinds begin januari. Daarnaast wil ik een stap zetten in het onderwijs, een basisbehoefte waar iedereen recht op heeft. Daar wil ik me ook buiten Dokkum sterk voor maken. Ik wil graag een beetje ondernemerschap in het onderwijs brengen en laten zien dat er keuzes zijn. Cultuur speelt een allesbepalende rol in de keuze van kinderen bij wat ze later willen gaan doen. Ik wil techniek en maakindustrie een gezicht geven in het onderwijs en daarmee laten zien dat die sector op allerlei niveaus een hele goede keuze kan zijn. www.ensel.nl

ADVERTENTIE

Passie en boerenverstand: Werk zien als ambacht De arbeidsmarkt van nu? Tekort aan mensen, een toenemend aantal zelfstandigen, mensen met eigen bedrijf en een baan, stijgende flexibilisering, toenemende baanmobiliteit, zij- instromers, herintreders. Arbeidspartners Janet van der Horst en Helle Koning van Jobz-on in Sneek over oplossingen en passie. Gepokt en gemazeld in werk vinden en zoeken. Helle Koning en Janet van der Horst zijn sinds 2011 eigenaar van het door hun opgerichte Jobzon in Sneek en nog elke dag trots op hun vak. Het vinden van de juiste match, het zoeken en vinden van de juiste baan, dat vonden en vinden ze het leukst. Nog steeds, na twintig jaar in het vak. Maar het uitzendbureau dat ze ooit begonnen, is een heel ander bedrijf geworden. Het draait om

signaleren en anticiperen. Janet van der Horst: Uitzendkrachten maken wezenlijk onderdeel uit van onze economie. Het uitzendbureau dat wij ooit waren, heeft zich ontwikkeld tot arbeidspartner, tot een bureau in werk dat meegroeit en meebeweegt met de arbeidsmarkt. Dat is wat ons vak zo mooi maakt. Snel schakelen op menselijk niveau, zorgen voor conversie, meedenken met werkzoekende en klant, heel veel afwisseling. Dicht op het probleem zitten, je boerenverstand gebruiken, duurzaam op resultaat gericht.

Wij zijn niet bang voor het onbekende Helle Koning: Met Jobz-on zitten we stevig in het netwerk van kleine tot grote bedrijven in zuidwest Friesland. Dat doen we bijvoorbeeld met het Werken bij - concept, om een bepaalde werkgever waarvoor wij mensen zoeken, volop in de schijnwerpers te zetten. Of we gebruiken gamification om de juiste mensen te zoeken bij de juiste baan. In de arbeidsmarkt gaat het niet om ons, maar om werkzoekers en mensenzoekers. Helle Koning

Janet van der Horst

Janet: Ook wij ervaren de krapte op de arbeidsmarkt, die door corona is versterkt, omdat er grote verschuivingen hebben plaatsgevonden. Het is onze taak met klanten naar oplossingen te zoeken. Soms zit dat in anders kijken naar hoe het werk georganiseerd is, kan dat efficienter? Wat kun je invullen als je werk of een paar banen anders organiseert? We zijn creatief, niet bang voor het onbekende, noem het out-of-the-box. Het gaat er om dat je helpt het probleem op te lossen en dat je mensen aan het werk helpt. Om de wereld van arbeid meer impuls en perspectief te bieden, hebben Helle en Janet met enkele andere ondernemers naast Jobz-on een nieuwe organisatie opgezet: Jooop Werkt! Een samenwerking van ondernemers, onderwijs en overheid om mensen met een kwetsbare positie op de arbeidsmarkt duurzaam uit te plaatsen. Samen: Er is zoveel potentieel en zo veel perspectief. Laten we werk zien en waarderen als ambacht, met alle passie, focus en geluk die er bij horen. Als wij daaraan kunnen bijdragen, doen wij het goed. Dat is ons vak. www.Jobz-on.nl

ADVERTENTIE

Rientjes Notariaat: laagdrempelig specialist voor bedrijf en particulier De gang naar de notaris is vaak een moetje . Omdat je net een huis gekocht of verkocht hebt bijvoorbeeld. Jammer eigenlijk, zegt notaris Karin Rientjes, want het notariaat is zoveel meer dan dat. Wat dat is, vertelt ze aan Noordz. Ik word blij van het geven van advies en het oplossen van geschillen.

De naam Rientjes wappert vrolijk op de vlag die het kantoor siert tegenover het station in Sneek. Hoekje Stationsstraat, eigen parkeerruimte, vol in het zicht. Rientjes Notariaat, zegt de naamgeefster, is een full service kantoor dat haar naam draagt, maar de optelsom is van het team van veertien mensen. Een kantoor met een hoge kwaliteitstandaard. Het moet altijd tot in de puntjes , zegt ze monter en vastberaden. Die kwaliteit vereist focus, de tijd nemen het goed te willen doen, je kennis up to date houden en met het team zorgen dat niets over het hoofd wordt gezien. Karin Rientjes werd in 1998 als een van de eerste vrouwen in Friesland tot notaris benoemd en geniet nog iedere dag van wat haar vak brengt: mensen over de vloer, ieder met een eigen verhaal en vraag. Vastgoedketen wordt digitaal Het notariaat is een prachtig en veelzijdig vak, omdat je midden in de maatschappij staat en met iedereen, zakelijk of particulier, te maken hebt. Met het aankopen en verkopen van onroerend goed, met rechtsvormen van ondernemingen, met scheidingen, testamenten, samenlevingscontracten. De notaris zorgt er voor dat zaken juridisch goed geregeld zijn en daarmee worden problemen en conflicten voorkomen. Het feit dat de notaris een publieke taak heeft, maakt dat de notaris geheimhoudingsplicht heeft en staat hij of zij onder strenge controle. In de loop der jaren is de basis van het notariaat vergaand geautomatiseerd en dat gaat met blockchaintechnologie alleen maar verder. Op termijn zie ik bijvoorbeeld de hele keten van huis kopen en verkopen volledig geautomatiseerd gaan; dat kun je over een aantal jaren volledig digitaal regelen, van een bezichtiging in 3-d, de

biedingen en aankoop tot en met de levering en het vastleggen in het kadaster. Dan komen de notaris en vele anderen in de vastgoedketen er niet of nauwelijks meer aan te pas, het is een kwestie van tijd. Ik vind dat niet erg, want ik haal mijn begeestering niet uit het passeren van zoveel mogelijk akten, maar juist uit het adviseren, in het voorkomen en in het oplossen van geschillen. Adviseur voor mensen Onze oprechte aandacht voor mensen zie je vooral terug in het personen, familie en ondernemingsrecht. We merken dat er veel vragen leven bij veel mensen, maar dat ze niet altijd weten dat ze voor die vraag gewoon naar de notaris kunnen stappen voor advies. En dat hoeft niet duur te zijn. Over allerlei hele dagelijkse zaken en beslommeringen kunnen mensen vragen hebben die ze graag aan iemand voorleggen met juridische kennis, iemand die inzicht en feiten kan toetsen, die belangen kan wegen. Tegen al die mensen wil ik zeggen, weet ons te vinden, kom maar binnen. Of het nu over een erfscheidingskwestie met je buren gaat, over een dreigende scheiding, iets dat speelt in de familie, over de vraag hoe je iets met je bedrijf, met je vermogen of je nalatenschap moet regelen: er zijn zoveel kwesties die ik samen met mijn team voor je kan ontrafelen en duiden, dat is wat ik uitdraag. Wij zijn gewend om allerlei mensen en disciplines van advies te dienen, van opa, oma of de kinderen, ondernemers en adviseurs als tussenpersonen, maar we zijn ook gesprekspartner voor de bank, de accountant en de fiscalist. Onze deur staat voor iedereen open. Daarom ben ik blij dat we op deze plek tegenover het station zitten, want Rientjes Notariaat is er voor iedereen. En als je als ondernemer denkt,

joh, ik heb daar niet de tijd voor, dan bel je en kom ik naar jou toe en praten we er over. We staan middenin de samenleving en zitten niet vast in ons kantoor. Doe maar gewoon Het bieden van maatwerk binnen het familie- en ondernemingsrecht en het borgen van rechtszekerheid is een specialisme, een vakgebied dat steeds verder toeneemt en verbreedt omdat de wereld internationaler en complexer wordt. Denk aan de toenemende belangstelling voor bitcoins of andere digitale valuta. Stel dat dat deel uit gaat maken van een nalatenschap, hoe regel je dat dan? Hoe maakt je het zichtbaar en controleerbaar, hoe leg je die wallet vol digitaal geld vast? Hoe ga je om met zaken die gefinancierd zijn met behulp van crowdfunding? Wij moeten als notaris in het kader van de Wet ter voorkoming van witwassen en voorkomen terrorisme (Wwft) de herkomst van geldstromen zichtbaar maken, ook van een crowdfunding, terwijl niet iedereen dat wil. Dat soort kwesties naar behoren oplossen is een uitdaging voor de notaris. Regelmatig ben ik in de kwesties die spelen betrokken als mediator; ik vind ook dat je beter wordt als notaris als je ook als mediator optreedt. Ik geniet ervan om als zich problemen voordoen, ze ook daadwerkelijk op te lossen. Vaak zoek ik naar de creatieve oplossingen, out-of-thebox. Ik ga als het even kan voor een praktische, doeltreffende oplossing. Dat is ons onderscheid: Rientjes Notariaat is ook als groot regionaal kantoor nog steeds gewoon. Bereikbaar en aanspreekbaar, de notaris op de hoek tegenover het station. rientjesnotariaat.nl

ADVERTENTIE

Duurzaam en het bestuursrecht De wereld verandert. Duurzaam klinkt inmiddels overal in door. Ook in het recht, ziet Karin Faber van het gelijknamige kantoor in Heerenveen. Wat al enkele decennia geleden door de overheid als beleid is ingezet, wordt nu ook de juridische werkelijkheid

Het is maar een van de vele berichten in de media die vorige week opdook. Als eerste provincie in ons land heeft Overijssel bouwprojecten opgeschort die mogelijk werden gemaakt doordat opdrachtgevers rechten van derden hadden gekocht om stikstof uit te stoten. De gevolgen van de besluitvorming van de provincie is nog niet te overzien. Het gevolg kan zijn dat strepen worden gezet door vele bouwprojecten. Een ander helder voorbeeld waarbij de factor duurzaam een rol speelt, is de wettelijk opgelegde verplichting tot verduurzaming van kantoorgebouwen naar Energielabel C per 1 januari 2023. Bedrijven en burgers willen vooral graag weten waar ze aan toe zijn: duidelijkheid. Het vertaald zich naar de advocaat die gespecialiseerd is in bestuursrecht vaak in vragen als: Verandert er iets voor mij en wat dan precies? Duurzaamheid verankerd? Karin Faber van Faber Advocatenkantoor in Heerenveen is gespecialiseerd in bestuursrecht, waar milieurecht een wezenlijk onderdeel van is. Overal waar de overheid een besluit neemt- denk aan bestemmingsplannen en vergunningen- valt onder dat brede thema Bestuursrecht. Voor bedrijf en burger veelal een doolhof. Komt de factor duurzaam uit de lucht vallen? Karin Faber: Nee hoor, dat lijkt misschien zo, maar veel van wat er nu speelt, is een uitvloeisel van afspraken die al in de jaren negentig zijn gemaakt op internationaal niveau (waaronder in het VNklimaatverdrag). Duurzaam, zo mag je wel stellen, zal dus in steeds meer kwesties een doorslaggevende rol spelen, omdat onze nationale overheid nu eenmaal afspraken heeft gemaakt op

internationaal niveau. En om die politieke keuzes kracht bij te zetten wordt dat beleid ondersteund met overheidsinvesteringen en allerlei subsidies.

nu ondervinden bij het aanvragen van een vergunning. Zo bezien een logische stap die projecten versnelt en vereenvoudigt.

Uit voornoemde afspraken vloeien verplichtingen voort. Sommige zaken daar zijn we het met elkaar over eens, denk aan het principe de vervuiler betaalt. Sommige verplichtingen daar wordt nog over gediscussieerd. Met de Urgenda-uitspraak is bijvoorbeeld voor het eerst vast komen te staan dat er voor de overheid ook een positieve verplichting is om co2 uitstoot naar beneden te brengen. Het is derhalve denkbaar dat vaker overheden, bedrijven en burgers, hun strijd voeren voor de rechter over wat wel en niet zou mogen en wat daarbij verwacht mag worden van een overheid.

De nieuwe Wet vervangt tientallen wetten en regelingen. Het bundelt alle vergunningenstelsels onder één dak voor de leefomgeving, ook alles dat annex is met milieu en duurzaam, dus de Wet Milieubeheer, de WABO (Wet Algemene Bepalingen Omgevingsrecht), Ontgrondingenwet en Tracéwet. Het is een ambitieuze wet, want per gemeente wordt een bestemmingsplan vastgesteld. Voorts komen er meer bevoegdheden bij gemeenten te liggen. Daardoor is er theoretisch gezien besluitvorming mogelijk waarbij meer en beter rekening wordt gehouden met de burger, want die kiest de gemeenteraad die het bestemmingsplan vaststelt. Wat ik wel voorzie, is dat er meer verschil tussen gemeenten gaat ontstaan. Zo zal de ene gemeente meer groene ambitie hebben dan een andere. Dit zal zich vertalen in een andere invulling van de (openbare) ruimte per gemeente, waar de Omgevingswet op toeziet.

Nieuwe wetgeving Tegelijkertijd is de invoering van de Omgevingswet wederom vertraagd, zo maakte het kabinet op 1 februari bekend. De wet zou op 1 juli ingaan, maar omdat gemeenten, provincies, waterschappen en bedrijven te veel moeite hebben met de digitale slag die gemaakt moet worden, wordt de wet later dit jaar of in 2023 ingevoerd. Karin Faber: De nieuwe Omgevingswet stoelt op een goede gedachte: maak één loket voor aanvragen die veranderingen beogen in de omgeving, of het nu om oprichting van een bouwwerk, woningbouwproject, windmolenpark, fietspad of een dakkapel gaat. Het is aan de betrokken overheid om aan alle belangen die betrokken zijn bij de aanvraag te toetsen; staan niet alle vakjes op groen, dan kan de vergunningverlening niet plaatsvinden. Dit voorkomt verrassingen die bedrijven en burgers

Met de ontwikkelingen op het terrein van het milieu en duurzaamheid is het zaak voor bedrijven en burgers om met deze ontwikkelingen rekening te houden. En dus zal ook de advocaat vaker worden ingeschakeld om de rechtmatigheid van wat wordt vereist, te toetsen. www.advocatenkantoorfaber.nl

ADVERTENTIE

Abeos Uitzendbureau richt zich op vakmensen Voor een uitzendbureau zijn het uitdagende tijden. De arbeidsmarkt is gespannen en er spelen meer factoren die creativiteit vragen van Abeos Uitzendbureau, met vestigingen in vijftien plaatsen, waaronder in Emmen, Meppel, Assen en Veendam. De organisatie gebruikt die creativiteit om verder te groeien. Abeos Uitzendbureau bestaat bijna zestig jaar en is begonnen als AB Oost, een coöperatieve vereniging voor Agrarische Bedrijfsverzorging , vertelt Bas Knol Bruins, regiomanager Noord- en Midden-Nederland. We zorgen van oudsher voor continuïteit bij agrarische bedrijven. Naast die specialisatie richten we ons inmiddels ook op andere sectoren: techniek, bouw en afbouw, logistiek, productie, grond-, wegen waterbouw, groen, veterinair en voedingstechniek. De rode draad in deze sectoren is dat er vakmensen voor nodig zijn die over het algemeen met hun handen werken. Omscholing Daarin ligt meteen één van de uitdagingen waarmee Abeos Uitzendbureau momenteel te maken heeft. De vraag naar arbeid is groot, het aanbod is klein. En met name vakmensen zijn moeilijk te vinden. We richten ons daarom op omscholing en bijscholing van mensen die graag aan het werk willen en bereid zijn een ander vak te leren of hun kennis op het gewenste peil te brengen. Zo hebben we een convenant gesloten met UWV en samen een leerlijn ontwikkeld voor de grond-, wegen waterbouw. Via het Werkgeversservicepunt kunnen kandidaten een traject van dertien weken volgen. Daarna gaan ze aan de slag en na een half jaar werken is verdieping mogelijk via dezelfde leerlijn. Er is budget van gemeenten en het UWV om dergelijke trajecten mogelijk te maken, maar we merken dat ook de Werkgeversservicepunten minder aanbod van geschikte kandidaten hebben. Een andere ontwikkeling die omscholing gemakkelijker maakt, is de omschakeling naar systeembouw, waar steeds meer bouwbedrijven voor kiezen. Het maakt werken in de bouw toegankelijker voor een grote groep mensen. Instroom Abeos Uitzendbureau heeft daarnaast veel contact met onderwijsinstellingen, om de instroom van jonge vakmensen te stimuleren. Zo liggen er voldoende mooie uitdagingen voor jongeren in de energiesector. Enerzijds moeten er oplossingen ontwikkeld worden voor de energietransitie, anderzijds zijn er vakmensen nodig om die ontwikkelingen te implementeren. Knol Bruins: Wij informeren onderwijsinstellingen over kansen voor studenten na hun opleiding. Met name op middelbare scholen is het van belang dat leerlingen weten welke mogelijkheden er zijn en wat er voor nodig is om in die sectoren te werken.

De leerlijn voor grond-, wegen waterbouw biedt kansen. De instroom bij veel beroepsopleidingen laat te wensen over, maar in de agrarische sector speelt dat probleem vreemd genoeg niet. Abeos Uitzendbureau heeft van oudsher nauwe banden met Aeres Hogeschool, waar hbo-studies voor natuurtalenten worden aangeboden. Het gaat

Regiomanager Bas Knol Bruins in de vestiging in Meppel. In Meppel werkt Bas Knol Bruins samen met flexconsultant Ariadne Kuiper. Foto s: Norma Riemersma dan om studierichtingen als agrarisch ondernemerschap, agrotechniek en agrifoodbusiness. Hoewel het vak van boer behoorlijk onder druk staat, is er veel belangstelling voor deze opleidingen. Studenten kunnen in de toekomst een rol spelen in de landbouwtransitie, bijvoorbeeld in de verschuiving van vleesconsumptie naar plantaardige voeding. In de opleiding is er voldoende aandacht voor en wij kunnen bijdragen aan de koppeling met de arbeidsmarkt. Match App Om werkgever en werknemer nog gemakkelijker met elkaar in contact te brengen, ontwikkelde Abeos Uitzendbureau een Match App. Werkzoekenden kunnen met één klik hun interesse aangeven voor een vacature en de werkgever kan vervolgens aangeven of er een match is. Via de app kan een online videointerview plaatsvinden en ook de arbeidsovereenkomst kan meteen gegenereerd worden en digitaal ondertekend worden. Door de coronapandemie zijn we nog meer ingericht op digitaal werken en hoewel persoonlijk contact in ons werk prettig blijft, biedt het veel mogelijkheden die we willen behouden. De app is getest door zo n 150 studenten van Aeres

Hogeschool en bedrijven met klussen van een week. Zij waren er erg tevreden over. Flexibel werken Flexibel werken staat dankzij de Wet Arbeidsmarkt in Balans ook onder druk. Dat maakt ons werk complexer. We moeten een uitzendkracht na een jaar een vast contract aanbieden en dat brengt extra administratie met zich mee. Ook de administratieve systemen moesten er op aangepast worden. Dat uitzendkrachten nu veel sneller pensioen opbouwen is een positief gevolg van de wet, maar er moet ook aandacht blijven voor de voordelen van flexibel werken. Het biedt werkzoekenden de mogelijkheid om zich te oriënteren en ervaring op te doen. Wij leveren een bijdrage in loopbaanontwikkeling door samen met een werkzoekende te kijken naar wensen en vervolgstappen, zodat iemand echt waarde toevoegt. www.abeos.nl

ADVERTENTIE

Paques: passie voor de zuiverende werking van een bacterie Toonaangevend in biologische (afval)water- en gasbehandeling. Geworteld in Balk, wereldwijd vermaard. Na de overname door het SKion Water is Paques sterker dan ooit. SKion Water CEO Reinhard Hübner en Paula González, algemeen directeur Paques Europe, over het belang van constante innovatie. Durf te doen.

Kennisuitwisseling staat centraal in de proeftuin Biobizz, de water- en biobased technologiehub voor noordelijke start- ups die Paques met steun van provincies Fryslân, Drenthe, Groningen en SNN ontwikkelde. Het opschalen van idee naar markt vraagt om kennis en faciliteiten en zo beschikt Biobizz in Balk over een groot laboratorium en de steun van tal van experts. Het draait om afstemmen op de vraag, opschalen van productie en introduceren op de markt: een proces waar Paques decennia geleden stond. Inmiddels geniet dat bedrijf wereldwijd goede naam en faam dankzij baanbrekende installaties waarin bacterien op basis van anaerobe technologieën organisch afval in water omzetten in biogas. Het innovatieve ondernemerschap dat in Balk zo duidelijk een gezicht heeft gekregen, past ook moedermaatschappij SKion GmbH. Eind 2020 nam toen nog minderheidsaandeelhouder SKion de resterende aandelen van de familie Paques over en kwam het bedrijf onder de vleugels van de Duitse investeringsmaatschappij. Impact vergt tijd en geld CEO Dr. Reinhard Hübner van SKion Water: We zijn er tros op dat Paques deel uitmaakt van onze groeiende groep gespecialiseerde watertechnologie- en afvalwaterbedrijven onder de naam SKion Water. Paques was in 2011 onze eerste investering in watertechnologie. Het blijven zorgen voor toegang tot schoon water overal ter wereld is één van de grootste uitdagingen in onze toekomst: de toenemende vraag naar water gaat altijd gepaard met een afnemend aanbod van schoon water. De vervuiling van bestaande watervoorraden blijft toenemen en het is onze missie bij te dragen aan het duurzaam helpen oplossen. Waar we in Nederland en Duitsland gezegend zijn met onze watervoorraad en waterkwaliteit, is het in veel regio s en landen juist een groeiend probleem. Paques geniet op dat gebied wereldwijd respect, we bouwen voort op wat de familie Paques heeft neergezet. SKion is een wereldwijd platform van zelfstandige bedrijven met ieder hun eigen expertise. Wij hebben de investeringsmogelijkheden die vereist zijn om te groeien in watertechnologie; een branche die volstrekte focus, een lange adem en substantieel geld vereist om wereldwijd impact te kunnen hebben. De bedrijven van SKion Water maken gebruik van elkaars kennis, kunde,

Het productieteam van Paques in Balk

Paula González en Reinhard Hübner technologieportfolio en klantengroep om te kunnen groeien. Met de overname heeft Paques de financiele middelen gekregen om haar positie en impact te versterken als oplossingsgerichte partner op gebied van water- en afvalwaterzuivering voor een groeiend aantal bedrijven en organisaties. Dat vereist dat je blijft investeren in innovaties die de water- en koolstofvoetafdruk verkleinen en waardevolle hulpbronnen terugwinnen. Grote industrieën en nutsbedrijven willen daarbij voor hun stabiliteit vaker dan voorheen ontzorgd worden met complete oplossingen en diensten: daarom groeit Paques de komende jaren van technologiepartner naar contractpartner. De groeipotentie is goed, zowel hier op het hoofdkantoor in Balk als op haar internationale locaties.

Toegang tot schoon water blijft wereldwijd een grote uitdaging Durf te doen Constante innovatie is de leidraad van SKion Water en het staat bij Paula González-Contreras bijna op het voorhoofd geschreven. Als meisje van zeventien is ze begeesterd door biologie en de werking van bacterien. Ze gaat engineering studeren in haar thuisland Chili en daar op de universiteit leert ze een Wageningse deeltijdprofessor kennen die haar uitnodigt voor drie maanden stage. Ze ontdekt de NoordwestEuropese levenshouding en vertrekt definitief naar dat hoopvolle continent. Ze leert het wereldvermaarde bedrijf Paques kennen en vanaf dat moment is dat haar doel. Negen jaar geleden komt ze er werken na postdoctorale studies bij Wetsus, Universiteit Wageningen en management in Rotterdam. Sinds drie jaar is Paula González algemeen directeur van Paques Europe en is Cees Buisman van Wetsus naast lid van de Raad van Commissarissen van Paques, ook haar mentor. Durf te doen is het motto van Jos Paques en dat

spreekt me heel erg aan. Ik ben een doorzetter en ik wil maatschappelijk impact maken met behulp van technologie. Bacterien zijn onze inspiratie, als wij klantproblemen oplossen dan is dat technologisch vernieuwend en groen. Diversiteit en tolerantie Nederland maakt haar bewust van het belang van een tolerante levenshouding en de acceptatie van anderen en daarom kiest ze vijf jaar geleden voor de Nederlandse nationaliteit. Ik heb er voor gekozen hier te blijven, in dit heerlijke land dat me zoveel kansen heeft geboden. Ik kan hier leven en werken vanuit mijn perspectief, als vrouw. Vrouwen hebben veel kwaliteiten die passen bij wat er maatschappelijk moet gebeuren en waar wij hier aan werken. De focus, de wil om te innoveren, samenwerken, de ander in zijn kracht zetten, het algemene belang stellen boven het eigene, dat is wat vrouwen prima past. Het durf te doen van Jos Paques mogen vrouwen nog wel meer doen, want we zijn vaak te bescheiden. Daarom geloof ik in diversiteit, in een mix van culturen, gender en talen. Daarin komt het beste naar boven: het gaat om het talent dat je hebt en mag inzetten. Ruimte krijgen voor ontwikkeling, leren dat je keuzes hebt, nieuwsgierig en vernieuwend willen zijn. Ik hoop dat meer vrouwen willen ontdekken waar ze goed in zijn, want ik geloof dat we de kracht en competenties van vrouwen nodig hebben om stappen te zetten. Als ik daar een voorbeeld in kan zijn, vind ik dat prima. Ik heb de kans gekregen bij Paques en die ingevuld zoals ik die vanuit mijn cultuur, mijn opleidingen en ervaring het beste denk in te vullen: tijd nemen voor mensen, luisteren naar wat de ander je meegeeft. Eerst bevragen, dan besluiten nemen. Ik ben bereikbaar en aanspreekbaar en zo kijk ik ook naar mensen die hier graag willen werken, in de sfeer van passie, technologie en durven doen. De deur staat daarom open voor wie nieuwsgierig is naar Paques en wil bijdragen aan onze missie. paques.nl

ADVERTENTIE

Schoner, leuker en vitaler We zijn drie jaar op rij uitgeroepen tot de beste (middelgrote) leasemaatschappij. Het is een blijk van waardering , zegt Mirjam Marinus, directielid van Friesland Lease, verantwoordelijk voor marketing en hr. We zijn een leasemaatschappij die breder kijkt. Ons doel is niet de alleen het mobiliteitsvraagstuk oplossen voor bedrijven. We willen dat doen met aandacht voor de mens in zijn omgeving. met onze expertise kunnen we een positieve bijdrage leveren; schoner, leuker en vitaler, noemen we dat. We hebben een missie Gezondheid en duurzaamheid staan hoog in het prioriteitenlijstje van Mirjam. Niet alleen op persoonlijk vlak, maar ook beroepsmatig kan ze hierin een verschil maken. 15 jaar geleden, wie dacht toen aan elektrisch, hebben we de Tesla Roadster in ons arsenaal opgenomen. Ik heb toen veel verbaasde blikken gezien. Wij hadden een missie en we hebben doorgezet. Inmiddels is de elektrische auto geen vreemd beeld meer in het straattoneel, overal zijn laadpalen en een actieradius van 450 km is niet ongewoon. Eenzelfde weerstand ondervond Mirjam bij de introductie van de elektrische leasefiets.

We verrassen onze klanten met een persoonlijke aanpak. Met trots op de fiets Tijdens een bijeenkomst met directeuren van kleine en grote leasemaatschappijen introduceerde Mirjam met trots de elektrische leasefiets. Ook dat was toen een nieuw idee. Wij zagen niet alleen een vitaliteitsvraagstuk dat kon worden opgelost met het aantrekkelijk maken van de fiets voor woon-werkverkeer. Niet alleen op de snelwegen, maar ook in de steeds drukker wordende straten van elke stad. De leasefiets is ook een oplossing voor het fileprobleem. De durf is beloond. De grote spelers hebben Friesland Lease gevonden en het bedrijf kan zich nu marktleider noemen. Alles wat nieuw is, roept weerstand op. Als je ergens in gelooft, zet je door. Samen hebben we de schouders eronder gezet en dit tot een succes gemaakt. Dat is wat ik leuk vind aan ondernemen. Het wow-effect We verrassen onze klanten met een persoonlijke aanpak. De vraag die daarbij centraal staat is: wat wil onze klant. Natuurlijk, mobiliteit, maar achter de vraag zit vaak nog een andere vraag. Die is van groot belang. We willen meer zijn dan een bedrijf dat een auto leaset.

De leasefiets is ook een oplossing voor het fileprobleem. We zien een stijgende vraag naar duurzame mobiliteit. Innovatief en oplossend denken is hiervoor vereist. Deelfiets, deelauto, openbaar vervoer, kleinere auto s die op het fietspad mogen rijden, niets kunnen we op voorhand afwijzen. Gelukkig zijn we niet bang om onze nek uit te steken. Wij zoeken de beste aanpak om onze klanten het wow-effect te laten ervaren. Slim vitaal Het gaat niet alleen om de auto of de fiets, maar om de mens, bij Friesland Lease. Wie nu een fiets leaset, kan daar een vitaliteitsprogramma aan toevoegen. Voor degene die het wil, is de vitaliteitcheck een mogelijkheid. Refital voert dat voor ons uit. Bedrijven die dit in hun leaseplan opnemen, krijgen alleen de geanonimiseerde statistische gegevens te zien. Zo krijgen ze een beeld van de vitaliteit binnen hun bedrijf. Dat kan

Mirjam Marinus een uitganspunt zijn voor duurzaam inzetbaarheidsbeleid. De individuele deelnemer krijgt gepersonaliseerde adviezen. Zelf heb ik de app ook. Het is een prima stimulans om te werken aan de punten die voor jou belangrijk zijn. Zo word je slim vitaal , zegt Mirjam. Durf de vraag te stellen Vanwege corona werken we veel vanuit huis. Dat zal voor een groot deel ook zo blijven na de corona-tijd. Dat geeft vrijheid aan mensen. Tussen de bedrijven door even een stuk fietsen, hardlopen, je hoofd leegmaken of je kinderen uit school halen en s avonds nog wat doen, het kan

allemaal wat makkelijker. Dat past goed binnen onze visie waarbij de mens centraal staat. Daarbij creëer je mogelijkheden voor ieders eigen ontwikkeling. Je maakt gebruik van elkaars talenten en je helpt elkaar bij de valkuilen die ook ieder mens heeft. Daar hoort eerlijk en kwetsbaar opstellen bij. Durf te vragen. Zo doen we ook regelmatig klantonderzoek. Waar kunnen we in verbeteren? Alleen als je die vraag durft te stellen, kun je beter worden in wat je doet. www.frieslandlease.nl

ADVERTENTIE

Samenwerking tussen onderwijs en zorg krijgt steeds meer gestalte We hebben elkaar nodig zodat kinderen met een speciale ondersteuningsbehoefte zich zo goed mogelijk kunnen ontwikkelen. Dat zeggen Yvonne Beishuizen van RENN4 (onderwijs) en Alinda Kloosterman van Cosis (zorg). We moeten af van het denken in hokjes en datgene bieden wat aansluit bij het kind. Met als centrale opdracht om voor ieder kind onderwijs mogelijk te maken.

RENN4 en Cosis trekken daarin met elkaar op, maar zowel Beishuizen als Kloosterman benadrukken dat hun organisaties met nog veel meer partners samenwerken. Vaak is dit afhankelijk van de locatie en/of de zorg- of onderwijsvraag. Doel RENN4 geeft onderwijs aan kinderen tot en met 18 jaar. Kinderen met gedragsmatige of psychische problematiek , verduidelijkt Beishuizen. Dit doen we in drie noordelijke provincies op scholen voor speciaal onderwijs. Beishuizen geeft aan dat bij RENN4 jaarlijks zo n 2.600 leerlingen les krijgen in speciaal(basis)onderwijs (S(B)O) en voortgezet speciaal onderwijs (VSO). We willen ieder talent zichtbaar maken, daar ligt onze kracht. Ook het uiteindelijk kunnen behalen van een certificaat of een diploma hoort daarbij , geeft ze aan. Voorop staat dat ieder kind gezien, erkend en uitgedaagd wordt in datgene wat hij of zij kan. Samenwerken Waar mogelijk werken we samen met het regulier onderwijs en ook met organisaties vanuit de jeugdhulp. Een voorbeeld is Cosis. Beishuizen: Soms hebben kinderen extra ondersteuning nodig om onderwijs aan te kunnen en dat kun je vanuit een zorgpartner optimaal bieden. Dit voorkomt dat een kind uitvalt en daardoor thuis kan komen te zitten. Op dat moment komt een organisatie als Cosis in beeld. Dit wordt nog eens versterkt wanneer je in één gebouw, naast het onderwijs, ook met zorgpartners kunt werken. Krachten bundelen We willen onze gezamenlijke deskundigheid inzetten en aansluiten bij datgene wat het kind nodig heeft , voegt Kloosterman toe. Cosis is een grote organisatie, actief in Drenthe en Groningen, die zich richt op mensen met een verstandelijke en/of psychische beperking. Naast de ondersteuning aan kinderen en gezinnen, is ambulante begeleiding voor volwassenen, beschermd wonen en wonen met langdurige zorg mogelijk. Centrale vraag bij Cosis Kind, Jeugd en Gezin is: wat heeft een kind met een ontwikkelingsachterstand of beperking nodig om zich te ontwikkelen. Dat betekent onder andere dat wij in toenemende mate op scholen actief zijn, om daarmee de overgang van kinderen naar het onderwijs zo goed mogelijk te kunnen realiseren. Het gaat hierbij vaak om kinderen die aan een volgende stap, onderwijs, toe zijn, maar voor wie de overgang of terugkeer naar school, niet vanzelfsprekend is. Wat we doen is de krachten bundelen voor deze vaak jonge kinderen en steeds de vraag stellen wat het kind en de leerkracht nodig hebben om succesvol te ontwikkelen en om schooluitval te voorkomen. Samen in één gebouw zitten heeft volgens Beishuizen voordelen. We leren niet alleen van elkaar, we zorgen er ook voor dat bepaalde drempels geslecht kunnen worden, waardoor kinderen vaak eerder dan gedacht naar school kunnen.

Alinda Kloosterman (l) en Yvonne Beishuizen zijn blij met de samenwerking tussen zorg en onderwijs.

Decentralisatie RENN4 en Cosis vonden elkaar dankzij de decentralisatie van de jeugdzorg en de invoering van passend onderwijs. Kloosterman: Dit is het moment waarop we duurzaam met elkaar verder moeten gaan, waarbij het leren en ontwikkelen van het individuele kind voorop staat. Dat is een kwestie van constant anticiperen en bijsturen. Het Samenwerkingsverband Passend Onderwijs en gemeenten spelen daarin een belangrijke rol, ook voor wat betreft de financiering. We zetten nu met elkaar een weg in, waarvan wij denken dat deze het beste is voor het kind. Gemeenten zien dat belang ook en we trekken daar steeds beter gezamenlijk in op.

Dit is het moment waarop we duurzaam met elkaar verder moeten gaan We zijn voortdurend met diverse gemeenten en samenwerkingsverbanden in gesprek en iedereen ziet mogelijkheden , zegt Beishuizen. Met elkaar zijn we zoekend hoe dit zo goed mogelijk georganiseerd en gefinancierd kan worden. Initiatieven tot samenwerking die vanaf de basis ontstaan, kunnen laten zien dat deze aanpak van samenwerken en keuzes durven maken, beter is voor het kind en bovendien kostenbesparend is. Daar zijn we van overtuigd.

Andere dynamiek Kloosterman: Dat bedoel ik met duurzaam met elkaar verder gaan. Dat kan alleen wanneer je niet elk jaar afhankelijk bent van de vraag of er financiële middelen beschikbaar zijn of niet. Deze aanpak is goed voor het kind, juist omdat school, naast het gezin, de primaire omgeving is waarin een kind zich kan ontwikkelen. Dat is de visie van Cosis en dat is de visie van RENN4. Dankzij deze aanpak ontstaat ook een andere dynamiek, waardoor eventuele problemen sneller kunnen worden opgelost. En ouders bovendien veel nauwer betrokken zijn bij de zorg en het welzijn van hun kind. Kortom, de schotten worden afgebroken. Als dat goed lukt dan krijgt het kind datgene wat nodig is om zich maximaal te kunnen ontwikkelen. Organisaties zijn daar ondergeschikt aan. Het gaat momenteel snel, we zitten in een stroomversnelling. En dat is goed, want we hebben het hier wel over de toekomst van kinderen. We zijn blij dat we daarin behoorlijke stappen hebben kunnen maken en willen graag op die voet blijvend met elkaar optrekken. Daar lopen we warm voor in het belang van de ontwikkeling van kinderen. Daar gaat het om. www.renn4.nl www.cosis.nu

ADVERTENTIE

Wees altijd alert Er breekt voor ondernemend Nederland zo langzamerhand een nieuwe situatie aan, namelijk het pré-corona tijdperk. Wat gaat dit betekenen? Als de voortekenen niet bedriegen herstelt de economie zich krachtig en dat heeft tot gevolg dat het tekort aan grondstoffen en aan personeel nog wel even zal blijven. Hennie van Braak van Van Braak Accountants adviseert klanten dan ook om vooral alert te blijven. Er is veel onzekerheid, wat kan leiden tot bepaalde onverwachte situaties, waarop je als ondernemer moet anticiperen.

Hennie van Braak We komen na corona in een totaal nieuwe wereld , vindt hij. Het is afwachten welke kant het opgaat. Waar voor de ene ondernemer de vraag sterk toeneemt, kan voor een ander precies het omgekeerde gebeuren. Je moet dan snel kunnen schakelen. Kijk goed naar de positie van je bedrijf en wat je moet doen om goed door deze tijd te komen. Moet je personeel ontslaan of juist aannemen en let ook altijd op de structuur van je bedrijf en de mogelijkheden die er zijn om op kosten te besparen. Als voorbeeld geeft hij de BOL, de Belasting op Leidingwater. Wanneer je meer dan een bepaald aantal kubieke meters water gebruikt, heb je recht op teruggave van belasting, wat kan oplopen tot wel 35 cent per kubieke meter. Dat kan voor bedrijven in de horeca, de landbouw en de voedingsmiddelenindustrie erg interessant zijn. Dat bedoel ik met alert blijven.

Er is veel mogelijk, als je maar creatief bent Onze taak Minder alert bleven 6.000 bedrijven die niet voor 10 januari jl. een verantwoording voor de NOWregeling hebben ingediend en dit nu aan de fiscus terug moeten betalen. Van Braak begrijpt daar helemaal niets van. Iedereen zou toch op de hoogte moeten zijn van de regels waar je aan moet voldoen. Het enige wat ik kan bedenken waarom die bedrijven dat niet hebben gedaan, is dat het niet meer bestaat of dat de BV niet meer aan z n verplichtingen kan voldoen. Onze klanten

die gebruik hebben gemaakt van NOW hebben keurig op tijd hun verantwoording ingediend. Als de ondernemers daar zelf niet om hebben gedacht, dan zorgen wij daar wel voor. Dat zien wij als onze taak. Hoewel er onzekerheid is over de economische ontwikkelingen, zeker gezien de inflatie van dit moment, ziet Van Braak wel degelijk kansen. Er is veel geld niet uitgegeven door de particulier, het is aan winkeleigenaren om die klant naar de winkel terug te lokken. Immers, veel mensen hebben tijdens corona, noodgedwongen, hun spullen bij de webwinkels gekocht. En ja, ik weet dat ook bij de winkels het personeelstekort begint te spelen. Dat is een serieus probleem. Creatief Misschien is dit wel de tijd waar je iets anders met je bedrijf of winkel moet doen. Neem het goede mee vanuit de coronatijd. Zo weet ik dat diverse horecaondernemers goede zaken hebben gedaan met de afhaalservice. Het is wellicht interessant om daar mee door te gaan. Aan de andere kant, heb je minder of geen klandizie meer in je zaak, dan is het misschien interessant om appartementen in je winkelpand te bouwen. Kortom, verzet op tijd de bakens en blijf niet te lang hangen in een situatie waarin je niet meer vooruit kunt. Er is veel mogelijk, als je maar creatief bent. Daar denkt Van Braak Accountants graag in mee. En Van Braak geeft het nog maar eens aan. Kijk ook naar je testament, verzekeringen, de

structuur van je bedrijf. Onze ervaring is dat dit te vaak blijft liggen, waardoor je als ondernemer onnodig in de problemen kunt komen. Bijvoorbeeld wanneer je als ondernemer binnenkort uitgestelde belastingen terug moet betalen. Niet voor niets noemt Van Braak dat een serieus probleem voor veel ondernemers. Ook hierbij is het van belang dat je goed kijkt waar je bepaalde zaken onderbrengt. Ik durf wel te stellen dat klanten van Van Braak daar weinig last mee krijgen. Ik kan nog geen vijf klanten noemen die niet goed uit de strijd zijn gekomen. Daar zijn we niet trots op, dat zien wij als vanzelfsprekend. Niet voor niets zeggen we altijd dat wij geen adviseurs aan de zijlijn zijn, maar ondernemers die ervaring en visie meebrengen. Die naast de klant staan en hem op tijd adviseren over maatregelen die interessant kunnen zijn. Visie Dit doen we vooral bij klanten die zelf hun zaken ook goed voor elkaar hebben. Ik ben wel eens bij een ondernemer geweest die een enorme rotzooi op zijn bureau had. Ik zei daarop dat ik morgen wel even terug zou komen. Waarop hij me vragend aankeek. Onze visie is dat een ondernemer met een rommelig bureau weinig geld verdiend. Met name nieuwe klanten moeten we daarin opvoeden. En anders moet hij maar een andere accountant zoeken. Je weet dan meteen of hij je accepteert of niet en of je kunt komen tot een samenwerking die succesvol kan worden. www.vanbraakaccountants.nl

donderdag 17 februari 2022

ADVERTENTIE

Het clubhuis voor alle vakmensen in de bouw Het hart voor de bouw klopt aan de Leeuwarder Archimedesweg. Bouwmensen vernieuwt de leer- en trainingslocatie voor de bouw. Wil jij iets betekenen in de bouw, dan ben je daar aan het juiste adres. ,,Het liefste geef je mensen de zekerheid en het perspectief van een vaste baan in de bouw. Er verrijst inpandig nog een huis in aanbouw, compleet met steigers. Achter het pand ligt een zandbak om projecten uit te zetten. Binnen zijn er nieuwe werkplekken voor stucen, tegelzetten, muurtjes metselen, dakkapellen bouwen, wanden afwerken. De schaftkeet komt er ook, die hoort bij deze praktijksimulatie. ,,Gewoon zoals de

bouwplaats is. Dit is wat je ervaart als je samen met je collega s aan het bouwen bent. We hebben al onze praktijk en theorieruimten gemoderniseerd, we zijn bijna klaar. Hier klopt het hart van de bouw, het hart van vakmensen. Directeur Mart Eerligh van Bouwmensen Friesland, onderdeel van de Vakgroep Opleidingen van branchevereniging Bouwend Nederland ziet met plezier dat steeds meer mensen en bedrijven de weg weten te vinden naar het Clubhuis van de Bouw aan de Archimedesweg. ,,Het voorziet op een moderne manier in wat we doen voor de bouw: zorgen voor voldoende goede vakmensen voor bouwen infrabedrijven. We zijn er voor mensen die al in de bouw werken en hier praktisch getraind worden in nieuwe technieken. We begeleiden zij- instromers die aan de slag willen in de bouw via een BBL- opleiding. We werken samen in die trajecten met de ROC s; zij de theorie, wij de begeleiding op de bouwplaats. We ontvangen bouwbedrijven die in kleine groepjes hun mensen willen bijspijkeren en periodiek medisch laten keuren. Bouwmensen verzorgt promotie en geven lessen in onze werkplaats voor VMBO- leerlingen zodat ze op een praktische manier kennismaken met de bouw. We zorgen voor goede bedrijfskleding van

jonge VMBO-ers zodat ze niet in hun alledaagse kloffie staan te werken, maar in goede kleding en met de juiste persoonlijke beschermingsmiddelen. Bouwmensen wil zoveel mogelijk mensen op realistische manier kennis laten maken met de bouw en daarna het liefst helpen aan een vaste baan, want dat biedt perspectief en zekerheid.

Bouw biedt perspectief Isella van der Veer: ,,De behoefte aan goede vakmensen blijft. Ook vakmensen moet je voortdurend scholen, leren blijft gedurende je loopbaan en wij spelen flexibel in op wat de bouw nodig heeft. De sector biedt veel mensen prachtig werk, van leerling tot meester. Het is breed en kent veel ontwikkeling en specialisme. Van het gas af, luchtdicht bouwen, installatie van zonnepanelen, noem maar op, de bouw werkt altijd door en biedt voortdurend kansen, het is een sector met groeiend perspectief. Wil jij ook iets betekenen in de bouw, kom dan naar het clubhuis van Bouwmensen! www.bouwmensen.nl

ADVERTENTIE

#jijhoorterbij: het kenmerk van een gezonde open samenleving Tûmba Kenniscentrum Discriminatie en Diversiteit verhuist op 1 april naar het Stationsgebied van Leeuwarden. Uit de binnenstad, beter bereikbaar. Met partners onder één dak voor meer samenwerking. De actualiteit weerspiegelt de urgentie van Tûmba. Mirka Antolović over ruimte voor ieders mening. De wereld van vandaag en morgen vraagt om een open en kritische mindset, omdat we wereldwijde uitdagingen als de klimaatcrisis en massale immigratie samen moeten oplossen. Het is mensenwerk, mensen van overal vandaan. De indeling en werkwijze van onze maatschappij is nog steeds gestoeld op de traditionele rolverdeling met de man aan het hoofd. Dat uitgangspunt is allang achterhaald, maar nog lang niet verdwenen, stelt directeur van Tûmba, Mirka Antolović nuchter vast. Die dominantie past al lang niet meer in onze maatschappij met haar grote verscheidenheid aan mensen uit allerlei windstreken, culturen en de verworven plek van de vrouw in onze maatschappij. Daarom streven wij naar een open samenleving waar iedereen bij hoort, wat zijn mening ook is. Mensen zijn gelijkwaardig, dus zeggen wij #jijhoorterbij. Het is niet aan ons om de uitkomst van een discussie te bepalen. Wij brengen het gesprek over gelijkwaardigheid op gang vanuit een open, kritische en nieuwsgierige houding naar wat de ander vindt. Wij vragen je niet om kleur te bekennen: kleur jij vooral zelf je leven in. Vooroordelen hebben we allemaal Tûmba Kenniscentrum voor Discriminatie en Diversiteit presenteert zich duidelijker dan voorheen als onafhankelijk speler. Wij staan voor

Mirka Antolović verbinding tussen mensen en als iemand zich buitengesloten voelt, willen we dat weten, want dat is onze wettelijke taak als meldpunt voor alle gemeenten in Fryslân. Een belangrijke taak, want de laatste paar jaar is het aantal meldingen over alleen al racisme onrustbarend gestegen. Niet verwonderlijk, als je kijkt naar wat de Black Lives Matter- beweging en de Toeslagenaffaire in gang hebben gezet. Zo zul je ook zien dat het aantal meldingen rond seksualiteit zal stijgen gezien wat er nu allemaal speelt.

Vooroordelen zitten in ons allemaal, ook in mij, door wie ik ben en heb meegemaakt. Wat belangrijk is, is dat we dat in onszelf leren herkennen en erkennen. Als je je er van bewust bent, kun je het veranderen en er een gesprek over voeren. We hebben allemaal onze achtergrond, onze culturele waarden, aannames, opvoeding, mening. Prima! Wees je bewust van wat je, soms onbedoeld, een ander aandoet en ontken het vooral niet als de ander je daarop aanspreekt. Ga het gesprek aan en wees nieuwsgierig naar die gevoelens. Daarom richten we ons op trainingen voor professionals en voorlichting, gaan we waar het kan de dialoog aan, in organisaties of als onderdeel van culturele manifestaties als Arcadia dit jaar. We zoeken verbinding vanuit wederzijds respect, want respect voor jezelf, is ook respect voor de ander. Want hoe die mening ook is, hoe verwerpelijk jij of ik die ook mogen vinden, het is de mening van een mens, die hem nog niet tot een verwerpelijk mens maakt. Sta open voor elkaar en ieders mening: die houding hebben we nodig om samen de wereld van morgen te veranderen en prachtig in te kleuren. www.tumba.nl

ADVERTENTIE

Anders werken in de jeugdzorg en het onderwijs kan! Wat heb jij nodig om met plezier en energie aan het werk te gaan? Dat is de centrale vraag die Swung (voorheen Subyt Detachering) stelt wanneer vakmensen uit het sociaal domein en het onderwijs zich melden. Mensen maken het verschil. Dat lijkt zo simpel en logisch. En dat is het ook zegt eigenaar Bas Kingma. Je moet ze alleen wel de ruimte geven om vanuit passie en motivatie te kunnen werken. Zeker binnen het onderwijs en het sociaal domein is dit lang niet altijd het geval. En dat willen wij graag veranderen. Swung droomt van een publieke sector waar mensen vol energie en met plezier hun werk doen en daarmee bijdragen aan een mooiere maatschappij.

Zweverig? Nee, integendeel, vindt Kingma. Uit onderzoek blijkt dat veel werknemers in de publieke sector onder grote druk staan en vooral bezig zijn te overleven. Dit moet en kan anders. Kingma weet waar hij over praat. In zijn eigen werkzame leven liep hij een keer vast en hij hoort regelmatig dat werknemers in de publieke sector een goede balans tussen werk en privé kwijt zijn. Veel organisaties lijken in een overlevingstand te staan. Daardoor is men vooral bezig met processen en is er te weinig aandacht voor de medewerkers. En dat terwijl zij die aandacht vaak hard nodig hebben omdat zij vaak een hoge werkdruk ervaren. Met alle gevolgen van dien. Daarin probeert Swung het verschil te maken. Tekort Het tekort aan personeel in het sociaal domein en het onderwijs is volgens Kingma onder andere het gevolg van een gebrek aan goed werkgeverschap. Vaak is dit onbedoeld, maar dat is wel wat er gaande is. Veel medewerkers verlaten deze sectoren omdat ze zich een speelbal van de organisatie zijn gaan voelen. Er wordt te veel over hen besloten in plaats van samen mét hen besloten. Regeldruk, bureaucratie, bezuinigingen, het draagt vaak niet bij aan het plezier in het werk. De professional krijgt daardoor het gevoel dat hij te ver af komt te staan van het vak waarvoor hij vanuit een bepaalde passie heeft gekozen. Gevolg is dat hij vastloopt, zelfs tegen een burn-out aanloopt en het vak wil verlaten, waardoor de tekorten alleen maar verder oplopen.

Durf met een andere blik naar de toekomst te kijken Binden Swung doet het anders. Het wil professionals binden, een passende werkomgeving bieden, met als doel dat de individu het plezier in het werk behoudt of terugvindt. Daardoor met meer energie aan het werk gaat en daardoor dus een betere leraar of hulpverlener is. Dat is niet alleen goed voor de professional, maar ook voor de organisatie waarin hij of zij werkzaam is. Al onze professionals bieden wij maandelijkse coaching vanuit de filosofie van WorkLifeDesign aan , gaat Kingma verder. Samen met een coach dagen we mensen uit tot meer bewustzijn. We proberen hen bewust keuzes te laten maken zodat men zich vooral bezig houdt met de zaken die voor hen echt belangrijk zijn. En daarbij is er een vraag echt belangrijk: wat heb jij nodig om met plezier en energie aan het werk te gaan? Ik denk dat het voor iedereen goed is om een

Bas Kingma

goede coach te hebben. Het helpt je om van een afstand naar jouw werkende leven te kijken en dat leidt vaak tot andere inzichten. Verhelderend, zodat je in de toekomst je vak weer met plezier kunt blijven uitoefenen. Latent werkzoekende Swung ziet zich als samenwerkingspartner van jeugdzorg- en onderwijsinstellingen en zeker niet als concurrent. We richten ons op de latent werkzoekende en dus niet op het ronselen van medewerkers die in dienst zijn bij onze opdrachtgevers of potentiele opdrachtgevers. Dat betekent dat je goed zichtbaar moet zijn, zodat de professionals die om wat voor reden dan ook toe zijn aan een nieuwe uitdaging ons weten te vinden. We merken dat steeds meer mensen geen deel meer willen uitmaken van grote, procesgerichte organisatie, maar wel van een organisatie waar de mens centraal staat. Dat kan bij Swung. Veel organisaties kijken volgens Kingma nog vaak te traditioneel naar de markt. Zeker de nieuwe generatie stelt andere eisen aan het werk, waarbij

ontwikkeling en flexibiliteit belangrijke waarden zijn. Door te laten zien dat het anders kan, willen we opdrachtgevers aan het denken zetten. Durf met een andere blik naar de toekomst te kijken. Het is een aanpak die aanslaat in de markt. Steeds meer organisaties die moeite hebben hun personeelsvraagstuk in te vullen, doen een beroep op Swung. Dat heeft ook te maken met het feit dat men ons niet als concurrent ziet, maar als een partij die goede professionals kan leveren. Een organisatie die weet waar ze voor staan en zo een bijdrage levert aan het succes van de organisatie. Ja, wij kunnen weer swung in een organisatie brengen. www.swung.nu

donderdag 17 februari 2022

ADVERTENTIE

Scoren is mooi, maar het moet wel goed Lokaal geworteld in Heeg, werken aan impact. Mensen aan het werk helpen, opdrachtgevers van goed personeel voorzien, betekent dat je het goed moet willen doen. Elbrich Speerstra en Jolanda Huizen van ELJO s in Heeg staan voor inleven, meedenken en persoonlijk contact. Elbrich en Jolanda leerden elkaar in 2001 als collega´s kennen, 18 jaar later hebben ze samen ELJO´s opgericht. Nuchter en gedreven vormen ze een hecht team, Elbrich naar buiten, Jolanda voor alle administratieve zaken. We vullen elkaar goed aan. We geloven in persoonlijk contact, in het verhaal dat mensen van elkaar onderscheid. Je moet de juiste mens op de juiste plek willen zetten, je moet ze écht willen helpen. Dat lukt alleen als je weet wie je voor je hebt. De mens moet passen bij het werk, maar ook de bedrijfscultuur moet passen bij de mens, dat laatste wordt vaak onderschat. Bij twijfel zijn we eerlijk richting onze opdrachtgevers en werknemers. Past het niet dan past het niet, maar past het wel dan doen we er ook alles aan om het te laten slagen.

Ze richten zich met ELJO s van oudsher op vakmensen in de techniek, in de RVS industrie, de metaal, scheeps- en jachtbouw. In Heeg, maar ook in Brabant, er word door heel Nederland geleverd. Naast het leveren van technici leveren zij lokaal ook personeel in andere branches. Administratieve krachten, verkoopmedewerksters, chauffeurs. Deze handel laten we beslist niet liggen, deze lokale vraag naar personeel waarderen we juist enorm. We zien bijvoorbeeld een groot tekort aan personeel in de horeca, deze bedrijven hebben het zo nodig een goeie inhaalslag te maken en dan heb je het personeel niet. We hebben nu 2 zomers prachtige ploegjes personeel werkzaam gehad bij verschillende horecabedrijven. Dat is voor elke betrokken partij een dikke plus, juist daarom halen wij hier zelf ook veel voldoening uit.

Het werken met de handen wordt een groot tekort gedaan in Nederland Buitenlands personeel draait om kwaliteit Naast de Nederlandse werknemers bemiddelen en plaatsen zij ook Polen en Portugezen. Bij het bemiddelen van buitenlands personeel komt het persoonlijk contact in eerste instantie niet direct van pas. Het is daarom héél belangrijk dat we

Elbrich en Jolanda

met goede bemiddelaars werken, daar kijken we heel kritisch naar. Deze bemiddelaars moeten dezelfde denkwijze hebben. Je ziet zoveel voorbij komen die niet verder kijken dan alleen het snelle scoren. Wij groeien liever wat langzamer goed. Wij hebben noodzakelijk uit moeten wijken naar buitenlands personeel, nieuwe aanwas van Nederlandse technici is er niet of nauwelijks. Het werken met de handen is jarenlang niet gestimuleerd in Nederland, het is zo n groot tekort gedaan en daar loopt heel technisch Nederland nu tegenaan. Gelukkig hebben wij naast de buitenlandse jongens toch ook een degelijke ploeg hardwerkende Nederlanders aan het werk, die koesteren wij, veel van hen zijn ook vanaf het 1e jaar voor ons werkzaam. De jeugd zou veel van hen kunnen leren. ELJO´s is lid van de brancheorganisatie NBBU en is gecertificeerd volgens NEN 4400-1, VCU en heeft het SNF keurmerk. Ze hebben er bewust voor gekozen de loonadministratie niet uit te besteden. Door alles in eigen beheer te houden kunnen ze ook daadwerkelijk de kwaliteit bieden waar ze voor staan. Bij ons werken mensen, geen nummers. Ze zijn kritisch en gaan voor een solid solution . www.eljos.nl

ADVERTENTIE

Frontrunner voor biotechnologen ZAP: van idee naar uit-het-jasje-groeien in 10 jaar tijd. De bijzondere proeftuin ZAP aan de Groningse Zernikelaan is een loods vol wonderen. André Heeres en Janneke Krooneman van Kenniscentrum Biobased Economy van de Hanzehogeschool Groningen over stapsgewijs opschalen van fermentaties tot proeffabrieken. Vijf jaar geleden is Zernike Advanced Processing Groningen opgestart. ZAP is een proeftuin voor innovatie binnen de groene economie. Hier komen bedrijven, studenten, docenten en onderzoekers uit het mbo-, hb0 en wo-onderwijs (Noorderpoort, Hanzehogeschool Groningen en Rijksuniversiteit Groningen) samen om aan projecten rond duurzame grondstoffen te werken. Dit is een belangrijke stap in onze transitie om CO2-neutraal te worden (een van de belangrijkste klimaatdoelstellingen wereldwijd). Onderzoek, onderwijs en het noordelijke bedrijfsleven stimuleren elkaar in ambitie, samenwerking en beter resultaat. We zijn een applied university , zegt André Heeres, lector Biobased Chemistry & Refinery aan de Hanzehogeschool bij het Kenniscentrum Biobased Economie. Het gaat erom dat we met z n allen bijdragen aan innovatie en (nieuwe) werkgelegenheid in de regio. Dat doen we in de ZAP. Wat tien jaar geleden een idee was, is nu een populaire plek die studenten en bedrijven trekt: hier gebeurt het, hier geven we de CO2-transitie vorm met behulp van allerlei bio-chemisch onderzoek. Van lab naar industrie Zo wordt ZAP gebruikt voor onderzoeken van het lectoraat Biorefinery, dat op drie poten stoelt (Biobased Chemistry & Refinery, Bioconversie &

Janneke Krooneman en André Heeres Fermentatietechnologie en Transition Circular Bioeconomy). Janneke Krooneman is sinds januari lector van het tweede onderzoeksgebied, dat zich binnen ZAP richt op fermentatieprocessen. Niet om er voedingsmiddelen van te maken, maar om groene grondstoffen te ontwikkelen voor bijvoorbeeld de chemische industrie in Delfzijl en Emmen. Die staat immers voor de uitdaging haar fossiele processen te veranderen naar niet-fossiel. Als basis kunnen organische reststromen worden gebruikt zoals bietenpulp, mest, stro of groente en tuinafval. Janneke Krooneman: ZAP is een belangrijke fase na het eerste experimentele werk in het laboratorium, het is de fase waarin je van verschillende stappen gaat opschalen en optimaliseren, net zolang tot je een goed proces

hebt dat je kunt inzetten in een proeffabriek. Het zijn stappen die vaak jaren duren, het is voortdurend testen en aanpassen en verbeteren. We zijn heel blij dat we nu deze 1.000 liter reactor hebben. Van hoeveelheden van enkele grammen op laboratoriumschaal kunnen we nu gefaseerd opschalen naar meerdere kilo s product. Na de fermentatie volgen stappen van zuivering om het product geschikt te maken voor uiteindelijke productie van biomaterialen. Een mooi voorbeeld is de productie van biopolymeren (zoals PHA s) uit organische reststromen die een alternatief zijn voor plastics uit aardolie. Momenteel hebben we eerste stappen gemaakt in ZAP om deze polymeren op verschillende manieren op grotere schaal te maken. Dit maakt het mogelijk voldoende product te kunnen verkrijgen voor testen van de eigenschappen. Bij ZAP werken studenten, onderzoekers en het bedrijfsleven samen aan duurzame oplossingen voor de chemische industrie. Het onderzoek en de opschaling in ZAP van Janneke Krooneman draagt hieraan bij door biobased reststromen om te zetten naar belangrijke nieuwe grondstoffen. Dat biedt enorme kansen voor de regio op het gebied van kennisontwikkeling en verduurzaming. www.hanze.nl/zap

ADVERTENTIE

Daan werkt aan een gezond personeelsbestand Op de website van Daan staat dat de organisatie altijd nieuwsgierig is naar onbewandelde paden. En dan vooral in arbeidsbemiddeling, want dat is waar de medewerkers van Daan zich mee bezighouden. Het zijn geen loze woorden, want Daan onderscheidt zich daadwerkelijk van wat je normaal gesproken in deze branche tegenkomt. Daan gaat voor continuïteit, voor rust in de organisatie van opdrachtgevers en voor een uitstekende begeleiding van zowel de professional als de opdrachtgever.

Mardoek Schuurman en Ruben Kijf Het is een aanpak die zorgt voor groei. Opvallend genoeg is dat geen doel op zich, maar wel een gevolg van de manier waarop Daan werkt. Vanuit de vestiging Groningen is Daan in de drie noordelijke provincies actief, met name in de sectoren onderwijs, zorg en voor woningcorporaties. Onlangs werd het 10-jarig bestaan gevierd. Wat destijds begon in Rotterdam is uitgegroeid tot tien vestigingen met ruim 150 medewerkers. Aanpak En de groei is er nog lang niet uit, is de overtuiging van Ruben Kijf en Mardoek Schuurman, vestigingsmanagers in Groningen. We merken dat steeds meer opdrachtgevers onze aanpak op waarde weten te schatten , legt Ruben uit. Daan staat voor een wereld vol leuke banen en gelooft in uitmuntend werkgeverschap, zo lezen we op de website. Men werkt vanuit een persoonlijke, open en eerlijke aanpak en zorgt ervoor dat de juiste mensen op de juiste plekken komen. Niet alleen extern, maar ook intern. En niet alleen nu, maar ook in de toekomst. Organisaties in het onderwijs en de zorg en woningcorporaties zijn vooral op zoek naar continuïteit , geeft Mardoek aan. De praktijk is echter dat de doorlooptijd op de arbeidsmarkt hoog is. Daar gaan wij mee aan de slag. Hoe? Door rust te creëren, in eerste instantie intern, daar begint het mee. Wij streven ernaar dat medewerkers voor langere tijd bij Daan werkzaam zijn. Minder doorloop zorgt ervoor dat medewerkers echte professionals in hun vak worden en dat leidt uiteindelijk tot blije klanten.

Mardoek vertelt dat klanten en Daan een gemeenschappelijk doel hebben en dat is het realiseren van en streven naar een stabiele organisatie. Dat is waar de klant naar op zoek is en daar kan Daan bij helpen. Dat betekent ook dat we kritisch kijken en oplossingsgericht denken. We willen het met elkaar doen, staan naast elkaar om personele problemen bij de klant tot een minimum te beperken.

Ja, het aantal kandidaten voor de openstaande vacatures is schaars, maar het lukt ons de juiste kandidaten te vinden. Onze kracht zit hem in de persoonlijke benadering en begeleiding. Het horen, zien en voelen op de werkvloer. We staan naast de klant en de professional en dat werkt. We willen dat klanten ons zien als partner, die betrokkenheid bij klanten nemen we uitermate serieus.

Perspectief Klanten merken dat het steeds moeilijker wordt om vacatures in te vullen , gaat Ruben verder. Wij slagen er altijd in om een oplossing te vinden voor het personele vraagstuk. Maar dat is niet het enige, we proberen onze klanten er ook van te overtuigen dat hij voor langere tijd met een nieuwe medewerker in zee moet gaan. Vanwege de huidige situatie op de arbeidsmarkt, staan steeds meer klanten daar voor open. En dat is goed, want ook naar je kandidaten wil je perspectief kunnen bieden. Bovendien creëer je rust door mensen voor langere tijd te binden. Met korte contracten lopen de tekorten alleen maar op.

Wij willen meebouwen aan een gezond personeelsbestand

Daan ziet het als één van de belangrijkste taken: samen met de klant kijken naar de lange termijn op het gebied van personeel, een visie ontwikkelen. Wij hebben verstand van de arbeidsmarkt, weten wat er speelt en wat er mogelijk is , zegt Mardoek. Richting klanten hebben wij daarin een adviserende rol en die gaan we niet uit de weg.

Gezond personeelsbestand Minder flex en meer vast, daar wil de overheid in de toekomst naartoe. Bij Daan kunnen ze dat alleen maar onderschrijven. De markt waarin wij actief zijn, is op zoek naar langjarige relaties en oplossingen, daarin passen geen flitscontracten , geeft Ruben aan. Wij willen meebouwen aan een gezond personeelsbestand, precies datgene waar steeds meer organisaties behoefte aan hebben. Het afgelopen jaar groeide Daan met 35 à 40 procent. Mardoek en Ruben voorzien voor dit jaar dezelfde cijfers. Daarbij hoeven we onze manier van werken, waarbij kwaliteit voorop staat, niet los te laten. Daar zijn we trots op, dat is waar klanten naar op zoek zijn. Daan is bewust geen target gestuurde organisatie. Wanneer medewerkers prettig en professioneel met hun werk bezig kunnen zijn, komen de resultaten bijna als vanzelf. Dat bewijzen we nu al 10 jaar. www.daan.eu

ADVERTENTIE

Wij schonen afval op Eind vorig jaar opende Subcoal® Production FRM BV, onderdeel van de N+P Group, haar vernieuwde fabriek in Farmsum. Daar wordt niet recyclebaar afval verwerkt tot onder andere alternatieve brandstoffen, waarmee het bedrijf een belangrijke bijdrage levert aan een circulaire economie.

De fabriek in Farmsum produceert 100.000 ton Subcoal®, waarmee jaarlijks 130.000 ton CO₂ kan worden bespaard. Afval dat een bijdrage levert aan de circulaire economie: dat vraagt om een nadere uitleg. Het idee dat veel mensen hebben is dat dit niet kan, maar wij bewijzen het tegendeel , begint CDO Lars Jennissen. Een deel van het afval dat we als burger aan de weg zetten, maar bijvoorbeeld ook het oud papier dat wordt ingezameld, kan niet worden verwerkt door reguliere afvalverwerkers. Bijna iedereen denkt dat al het afval volledig recyclebaar is, maar dat is niet zo. Huishoudens, kantoren en fabrieken produceren allemaal afval dat weliswaar grotendeels wordt hergebruikt, maar voor circa twintig procent moet een andere oplossing gevonden worden. Alternatieve brandstoffen Vroeger stopten we dit afval onder de grond, later ging het met schepen naar de andere kant van de wereld en tegenwoordig beland het veelal in afvalverbrandingsinstallaties. N+P ziet echter nog meer mogelijkheden. Wij zien het als grondstof voor de productie van alternatieve brandstoffen die ingezet worden door onder andere energiebedrijven, de staalindustrie, de kalk- en cementindustrie en de chemie (denk aan vliegtuigbrandstof). Dankzij de alternatieve brandstoffen van N+P kunnen grote industrieën een schoner fabricageproces realiseren, omdat ze aantoonbaar minder CO₂ uitstoten dan wanneer er fossiele brandstoffen, zoals steenkolen, worden ingezet. Van elke ton ingezette alternatieve brandstof is de besparing CO₂ uitstoot ten opzichte van fossiele brandstof 1,3 ton. Het CO₂ besparingspotentieel is dus enorm. Als voorbeeld wordt de Eemscentrale aangehaald. Wanneer daar 1.000 kilo kolen wordt verbrand, en je zou dat vervangen door ons product, dan bespaar je 1.300 kilo CO₂. De fabriek in Farmsum produceert 100.000 ton Subcoal®, waarmee jaarlijks 130.000 ton CO₂ kan worden bespaard.

Complementair Subcoal® is complementair aan het afvalsysteem en biedt een toepassing voor het afval waar voorheen niemand iets mee kon. Dit afval wordt niet speciaal voor ons gecreëerd , verduidelijkt Jonathan Lucas, manager marketing en communicatie bij N+P Group. Het is er en wij hebben een oplossing gevonden die ervoor zorgt dat het zo goed en efficiënt mogelijk (her)gebruikt wordt en bovendien bijdraagt aan een vermindering van de CO₂ uitstoot van wereldwijde grote industrieën.

We bieden een oplossing voor het afval waar voorheen niemand iets mee kon Voordat het eindproduct wordt gemaakt, worden allerlei materialen uit het aangeleverde afval gescheiden en opgeschoond. Deze materialen hebben een hoogcalorische waarde of biogeen gehalte en zijn daardoor uitermate geschikt voor de vervanging van fossiele brandstof , geeft Jennissen aan. Na een geavanceerd opschoningsen separatieproces worden er verschillende vormen van alternatieve brandstoffen gemaakt in de vorm van pellets in verschillende specificaties, Fluff, wat in balen naar de klant gaat, en de laatste ontwikkeling PAF (Pulverised Alternative Fuel) welke tot 100% kolen kan vervangen in onder andere de cement- en kalkindustrie. Duizend graden In Subcoal® zitten biogene stukjes zoals hout- en papiervezels en kleine stukjes plastic. Wat veel mensen niet weten is dat plastic het meest fijn geraffineerde stukje olie is dat er bestaat. Wanneer je dat op de juiste temperaturen verbrand, en dat is ruim boven de duizend graden, dan zijn de gevolgen voor het milieu minimaal. Wij snappen de discussie, maar het

proces is zodanig gereguleerd dat het aan alle emissierechten voldoet. Let wel, wat je ook verbrand, hout, gas, steenkool of ons product, er komt altijd iets vrij. Het is alleen van belang om dit tot een minimum te beperken, daar streven wij naar en daar slagen we in. Sterker nog, Jennissen is er van overtuigd dat de producten van N+P een grote impact hebben op global scale. Kijk alleen maar eens naar een elektriciteitscentrale, waar gemiddeld 20 branders de warmte opwekken die uiteindelijk benodigd is om stoom te maken zodat turbines kunnen worden aangedreven. Elke brander verbruikt al snel 4.000 kilo brandstof per uur. Wanneer je dit kunt vervangen door ons product, en dat hebben we elders in Europa al aangetoond, dan bespaar je significant op de CO₂ uitstoot en passen onze alternatieve brandstoffen prima in het rijtje naast zon- en windenergie. Ombouwen Dat de producten van N+P in een behoefte voorzien, blijkt uit het feit dat grote spelers in de markt reeds gebruik maken van de pellets uit Farmsum. Het afvalprobleem hebben we in Nederland redelijk onder controle, maar is in omliggende landen een groter probleem. De oplossing die wij bieden wordt daarom nog interessanter. Gezien de ontwikkelingen op de CO₂ markt is ons product inmiddels drie à vier keer in waarde toegenomen. De noodzaak wordt nu gevoeld om echt iets te gaan doen aan de wereldwijde CO₂ uitstoot en één van de circulaire oplossing die daaraan kan bijdragen komt uit Farmsum. www.npgroup.com