Γ' γυμνασίου μάθημα 10

Οι κατακόμβες: τόπος καταφυγής και μνήμης

Οι κατακόμβες: καταφύγιο για τους διωκόμενους χριστιανούς

Τι είναι οι κατακόμβες; Πρόκειται για υπόγειες σήραγγες μικρής ή μεγαλύτερης έκτασης – κάποιες φτάνουν σε μήκος πολλών χιλιομέτρων και έχουν λαβυρινθώδη μορφή

Σε τι χρησίμευαν; Αρχικά ήταν νεκροταφεία για τους νεκρούς χριστιανούς. Από την περίοδο των διωγμών χρησίμευσαν ως τόποι συγκέντρωσης και λατρείας. Εκεί, κάτω από τη γη και μακριά από τα βλέμματα των ειδωλολατρών, οι χριστιανοί τελούσαν το μυστήριο της Θείας Ευχαριστίας. Κάτω από τη γη ενδυνάμωναν την πίστη τους στο Χριστό μακριά από τους κινδύνους που αντιμετώπιζαν στην επιφάνειά της.

Λιτανεία στην κατακόμβη του Αγίου Καλλίστου στη Ρώμη

Πως ήταν διαμορφωμένο το εσωτερικό τους; Στον τοίχο των διαδρόμων υπήρχαν κοιλότητες στις οποίες τοποθετούσαν τους νεκρούς. Υπήρχαν και μεγαλύτερα κοιλώματα με καμάρα ή και ολόκληρα δωμάτια που τα χρησιμοποιούσαν ως οικογενειακούς τάφους. Οι τοίχοι ήταν διακοσμημένοι με διάφορες παραστάσεις.

Κάτω από τη γη η πίστη διατηρείται και δυναμώνει Στις κατακόμβες οι χριστιανοί συγκεντρώνονταν για να: ✔ Θάψουν τους μάρτυρες ✔ Ακούσουν το λόγο του Θεού (κήρυγμα) ✔ Τελέσουν τη Θεία Ευχαριστία πάνω από τον τάφο των μαρτύρων

Οι οικογενειακοί τάφοι μετατράπηκαν σε κρύπτες (μικροί υπόγειοι ναοί).

Συμβολικές παραστάσεις με χριστιανικό περιεχόμενο στους τοίχους των κατακομβών:

Ο Καλός Ποιμένας: ο Χριστός με ένα πρόβατο στους ώμους, ενδιαφέρεται για κάθε έναν ξεχωριστά από το ποίμνιό Του

Ο Καλός Ποιμήν Κατακόμβη Αγίας Πρισκίλλας Ρώμη, 3ος αι.μΧ

Η ψυχή που προσεύχεται: μορφή με ανοιχτά χέρια σε στάση προσευχής

Το μονόγραμμα του Χριστού: τα δύο πρώτα σύμφωνα (Χ και Ρ) του ονόματός του.

Το ψάρι: η λέξη ΙΧΘΥΣ ως ακροστιχίδα ομολογίας πίστης (Ιησούς Χριστός, Θεού Υιός, Σωτήρ).

Το περιστέρι με κλαδί ελιάς: συμβολίζει τη χαρά του πιστού στον παράδεισο

Το Άλφα και το Ωμέγα: ο Χριστός ως αρχή και τέλος όλων

Η άγκυρα: σύμβολο σωτηρίας και ελπίδας

Το πουλί φοίνικας: το μυθικό αυτό πτηνό που αναγεννάται από τις στάχτες του συμβολίζει την ανάσταση των σωμάτων

Ο Χριστός ως Ορφέας: σύμβολο της χαράς και γαλήνης μετά την ακρόαση του Ευαγγελίου και την προσευχή.

Ο προφήτης Ιωνάς στη θάλασσα: σύμβολο σωτηρίας και ανάστασης

Μήνυμα ζωής από τα έγκατα της γης

Στη Ρώμη υπάρχουν πάνω από 60 κατακόμβες. Στην Ελλάδα υπάρχουν στη Μήλο. Χρονολογούνται στα τέλη του 2ου αι.μΧ.

Πρόκειται για 3 κατακόμβες και έναν νεκρικό θάλαμο που επικοινωνούν μεταξύ τους με διαδρόμους. Στους τοίχους και το δάπεδο υπάρχουν τάφοι, κάποιοι μάλιστα οικογενειακοί.

Οι κατακόμβες αποτελούν: ✔ Σύμβολο ηρωισμού, εκεί οι χριστιανοί αντιστάθηκαν στις απαγορεύσεις των διωγμών. ✔ Μαρτυρία της κοινής χριστιανικής πίστης σε Ανατολή και Δύση και των αγώνων και θυσιών που απαιτεί αυτή.