Αφρικανικά θρησκεύματα

ΑΦΡΙΚΑΝΙΚΑ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΑ

Κοιτίδα των αυτόχθονων αφρικανικών θρησκευμάτων είναι η περιοχή νότια από τη Σαχάρα. ● Στην Αφρική συναντάμε πλήθος διαφορετικών θρησκευμάτων που δεν ταυτίζονται όμως με τα εθνικά κράτη. ● Παρά τις διαφορές υπάρχουν και κάποια κοινά χαρακτηριστικά σε αυτά τα θρησκεύματα. ●

Γενικά χαρακτηριστικά της θρησκευτικότητας των Αφρικανών Κύριο χαρακτηριστικό των αφρικανικών θρησκευμάτων είναι η λατρεία των πνευμάτων ● Τα πνεύματα είναι καλά ή κακά προσωποποιημένα όντα που κατοικούν σε φυσικά όντα ή αντικείμενα ή σε φυσικά φαινόμενα (άνθρωποι, ζώα, ποτάμια, δέντρα, εδαφικές περιοχές, άνεμος, βροχή κτλ). Μπορούν επίσης να εντοπιστούν σε φαινόμενα όπως οι επιδημικές αρρώστιες. ●

●

Πνεύματα είναι και οι ψυχές των νεκρών, ιδίως οι ψυχές των προγόνων της οικογένειας ή της φυλής. ● Οι πρόγονοι προστατεύουν τα μέλη της οικογένειας φροντίζοντας για την υγεία και ευημερία τους. ● Σχεδόν ό,τι γίνεται αποδίδεται στα προγονικά πνεύματα και μέσα σε αυτό το πλαίσιο ερμηνεύεται ο κόσμος και οι διάφορες καταστάσεις από τους αφρικανούς.

Η πίστη στο δημιουργό Θεό

Στα περισσότερα αφρικανικά θρησκεύματα υπάρχει η πίστη σε έναν υπέρτατο θεό. Αυτός εξουσιάζει ολόκληρο τον κόσμο και όχι μια μόνο πτυχή του. Άλλωστε είναι ο θεός που τον δημιούργησε.

Ο δημιουργός θεός απομακρύνθηκε από τον κόσμο μετά τη δημιουργία του για διάφορους λόγους (κακή συμπεριφορά ανθρώπων, κατά λάθος κτλ). Οι σχετικοί μύθοι διαφέρουν από περιοχή σε περιοχή. ● Το θεό αυτό δεν τον λατρεύουν. Βρίσκεται πολύ μακριά (συνήθως στον ουρανό) για να ακούσει τις ικεσίες των ανθρώπων και να φροντίσει για τις ανάγκες τους. ● Σπάνια τον επικαλούνται ● Έχουμε επομένως έναν έξοχο συνδυασμό μονοθεϊσμού και πολυθεϊσμού. ●

Τα ονόματα του υπέρτατου θεού ποικίλουν από περιοχή σε περιοχή. Είναι χαρακτηριστικό ότι ακόμη και οι Αφρικανοί που ασπάζονται το Ισλάμ ή τον Χριστιανισμό εξακολουθούν να αποκαλούν το Θεό με το όνομα του υπέρτατου θεού της φυλής ή περιοχής τους.

●

Ο ουρανός όπου κατοικεί ο Θεός ήταν κάποτε πολύ κοντύτερα από ό,τι είναι σήμερα Τόσο κοντά ήταν που οι άνθρωποι μπορούσαν να τον αγγίξουν. Αλλά μια μέρα κάποιες γυναίκες πήραν κομμάτια από τον ουρανό για να τα μαγειρέψουν στη σούπα. Τότε ο θεός θύμωσε και απομακρύνθηκε στη σημερινή του απόσταση. Αφρικανικός μύθος

Οι ιεροδιάμεσοι και ο ρόλος τους στην επαφή με το υπερφυσικό ●

●

Τα πνεύματα μιλούν στους ανθρώπους και κάνουν γνωστό το θέλημά τους. Αυτό γίνεται με την κατάληψη της φωνής ή του σώματος ενός άντρα ή μιας γυναίκας (πνευματοληψία). Οι άνθρωποι αυτοί ονομάζονται ιεροδιάμεσοι (μεσάζοντες ανάμεσα στο πνεύμα και τους ανθρώπους) ή σαμάνες.

Οι άνθρωποι αυτοί είναι πολύ σημαντικοί στις αφρικανικές κοινότητες και χαίρουν της εκτιμήσεως όλων. Σε αυτούς καταφεύγουν για θεραπεία ασθενειών ή συμβουλές για το πως θα αντιμετωπιστεί μια κατάσταση. ● Ακόμη και το αν θα γίνει πόλεμος ανάμεσα στις φυλές το αποφασίζουν οι σαμάνες ανάλογα με το τι τους συμβουλεύουν τα πνεύματα. Καθορίζουν λοιπόν τη ζωή ανθρώπων αλλά και ολόκληρων περιοχών. ●

Μητέρα από την Τανζανία που προτίμησε το σαμάνο για τη θεραπεία του νεογέννητου μωρού της από την επίσκεψη σε κάποιον γιατρό.

Σημαντικά πρόσωπα στην αφρικανική κοινωνία είναι και οι μάγοι αλλά δεν ταυτίζονται απαραίτητα με τους σαμάνες.

Τόποι και τρόποι λατρείας

●

Εκτός από την πνευματοληψία η επικοινωνία με τα πνεύματα γίνεται και μέσω της λατρείας. ● Ιδιαίτερα σημαντική θέση έχουν οι διαβατήριες τελετές, αυτές δηλαδή που σηματοδοτούν το πέρασμα από ένα στάδιο της ζωής σε άλλο (γέννηση, ενηλικίωση, γάμος θάνατος).

Άλλες σημαντικές τελετές είναι αυτές της μύησης, κάθαρσης, ικεσίας, ανάμνησης, επανάληψης κάποιας μυθικής πράξης (π.χ κοσμογονία), θυσίας κ.ά. ● Συχνές είναι οι προσφορές τροφής και οι θυσίες ζώων. ● Ζητούμενο είναι τα θεϊκά όντα να προσφέρουν την προστασία τους στους συμμετέχοντες και την οικογένειά τους.

●

Η λατρεία γίνεται κοντά στον τόπο που κατοικούν τα πνεύματα. Αυτός μπορεί να είναι ένα δέντρο, ένα ποτάμι, ο τάφος των προγόνων κτλ. ● Η λατρεία των πνευμάτων διαμόρφωσε την αφρικανική ζωή σε πολύ μεγάλο βαθμό. Καθορίζει τις περιοχές κάθε φυλής, τις καλλιεργήσιμες ή μη εκτάσεις, το χρόνο καλλιέργειας ή τη χρήση ή μη της φωτιάς.

●

Η κοινή λατρεία δημιουργεί δεσμούς μεταξύ των φυλών ενώ ο τόπος κατοικίας ενός πνεύματος καθορίζει και τις περιοχές στις οποίες κατοικεί μια φυλή.

●

Πολλοί Αφρικανοί ασπάζονται το Ισλάμ ή το Χριστιανισμό αλλά δεν ξεχνούν τις ρίζες τους. Ουσιαστικά η αφρικανική θρησκευτικότητα επιζεί παρά τη συνύπαρξή της με άλλες θρησκευτικές πίστεις και παρά την αστυφιλία και την απομάκρυνση των ανθρώπων από τις περιοχές στις οποίες γεννήθηκαν.