Κινεζική θρησκεία

Η Κινεζική Θρησκεία

Κινεζική θρησκεία είναι η παραδοσιακή θρησκεία του κινεζικού λαού. Επικρατεί κυρίως στην Κίνα, την Ταϊβάν και όπου υπάρχει κινεζική διασπορά. Το αθεϊστικό καθεστώς του Μάο Τσε Τουνγκ οδήγησε στην υποχώρηση όχι μόνο της παραδοσιακής κινεζικής θρησκευτικότητας αλλά και κάθε άλλης μορφής θρησκείας (ΤαοϊσμόςΚομφουκιανισμός). Τα τελευταία όμως χρόνια οι κοινωνικοοικονομικές αλλαγές που συντελούνται οδηγούν ξανά τους Κινέζους στις θρησκευτικές τους ρίζες.

Μια θρησκεία σύνθετη από πολλές Στην Κίνα υπάρχουν πολλές και διαφορετικές θρησκείες. Κάποιες είναι εγχώριες (Ταοϊσμός και Κομφουκιανισμός) και κάποιες άλλες επείσακτες (Χριστιανισμός-Ισλάμ-Βουδισμός). Οι τρεις επικρατέστερες όμως είναι ο Ταοϊσμός, ο Κομφουκιανισμός και ο Μαχαγυάνα Βουδισμός.

Οι περισσότεροι Κινέζοι δεν πιστεύουν αποκλειστικά σε μία από αυτές τις θρησκείες αλλά ταυτόχρονα και στις τρεις (σε διαφορετικό βαθμό ενδεχομένως). Η επιλογή της θρησκείας γίνεται κάθε φορά ανάλογα με το τι επιδιώκει ο πιστός. Για επίτευξη υγείας και μακροβιότητας ή για εναρμόνιση με τον τρόπο λειτουργίας της φύσης ο πιστός καταφεύγει στον Ταοϊσμό.

Για καταστάσεις που αφορούν στην αρμονία των ανθρωπίνων σχέσεων (οικογένεια, κοινωνία, δημόσιες υποχρεώσεις) επιλέγει τους κανόνες του Κομφουκιανισμού. Για να πετύχει μια καλή ζωή μετά το θάνατο προστρέχει στον Βουδισμό και τους Βούδες και Μποντισάτβες που πιστεύει ότι μπορεί να τον βοηθήσουν.

Παράλληλα υπάρχει και ένα πάνθεο θεοτήτων στις οποίες στρέφονται για την επίτευξη σκοπών όπως η καλή υγεία, η απόκτηση παιδιών, η επαγγελματική ανέλιξη κτλ. Τα πνεύματα των προγόνων κατέχουν πολύ σημαντική θέση στη ζωή των κινεζικών οικογενειών καθώς πιστεύεται ότι επηρεάζουν θετικά ή αρνητικά τους ζωντανούς απογόνους τους. Σε πολλά κινεζικά σπίτια υπάρχει ακόμη ο βωμός των προγόνων όπου γίνονται προσφορές και απευθύνονται αιτήματα.

Σημαντικό ρόλο παίζουν και τα κακά πνεύματα από τα οποία φροντίζει κανείς να προφυλαχθεί. Αυτή η παραδοσιακή μορφή κινεζικής θρησκευτικότητας είναι και η επικρατέστερη και εμφανέστερη.

Ο Ταοϊσμός

Κεντρική ιδέα αυτής της θρησκείας απ' όπου και πήρε το όνομά της είναι το Τάο (δρόμος). Πρόκειται για την οδό, την πορεία που ακολουθεί το σύμπαν, το γενικό τρόπο λειτουργίας του. Είναι επίσης η αρχή από την οποία πηγάζει αυτή η λειτουργία. Η πηγή του παντός (το Τάο) γεννά τη μεγάλη ενότητα (Τάι-τσι). Αυτή με τη σειρά της γεννάει τις δύο αρχές, το γιν και το γιανγκ που είναι οι δύο βασικοί τρόποι ύπαρξης των όντων.

Το γιν έχει αρνητικά χαρακτηριστικά (παθητικότητα, υποχωρητικότητα, σκοτεινότητα, χαμηλότητα κτλ) ενώ το γιανγκ θετικά (ενεργητικότητα, φωτεινότητα, υψηλότητα κτλ). Όλα όσα υπάρχουν αποτελούν έκφραση του γιν και του γιανγκ ή του συνδυασμού τους. Έτσι, ο ουρανός είναι γιανγκ, ο κάτω κόσμος γιν και όλα όσα υπάρχουν στη γη ένας συνδυασμός των δύο σε διάφορες ποσοστώσεις.

Το θηλυκό είναι γιν και το αρσενικό γιανγκ, η θάλασσα γιν και η στεριά γιανγκ, η κοιλιά γιν και το κεφάλι γιανγκ, η σάρκα γιν και τα οστά γιανγκ, το ασήμι γιν και ο χρυσός γιανγκ κ.ο.κ. Στον Ταοϊσμό ο χρόνος ακολουθεί πορεία κυκλικά όπου όλα εναλλάσσονται όπως εναλλάσσεται το γιν και το γιανγκ τους. Αυτό δείχνει ο κύκλος με τη σιγμοειδή γραμμή που τον χωρίζει σε δύο διαφορετικά χρώματα. Αυτή είναι η κυκλική λειτουργία του Τάο.

Φιλοσοφικός και θρησκευτικός Ταοϊσμός

Οι δύο κυριότερες μορφές του Ταοϊσμού είναι ο φιλοσοφικός και ο θρησκευτικός Ταοϊσμός. Κύρια έκφραση του φιλοσοφικού Ταοϊσμού είναι το βιβλίο του 4ου αιώνα π.Χ Τάο Τε Κινγκ (βιβλίο για την οδό {Ταο} και την αρετή {Τε}). Συγγραφέας του βιβλίου θεωρείται ο Λάο Τσε (γέρο δάσκαλός) που κατά πάσα πιθανότητα δεν είναι ιστορικό πρόσωπο. Το ίδιο το βιβλίο φαίνεται να είναι μια συλλογή διαφόρων κειμένων.

Στο βιβλίο αυτό το Τάο ως μητέρα των πάντων είναι γιν, είναι η δημιουργική αρχή από την οποία αρχίζει η κυκλική εναλλαγή γιν και γιανγκ. Ο ταοϊστής υιοθετεί τη στάση της μη δράσης, αφήνει απλώς τα πράγματα να συμβούν εναρμονιζόμενος με τη λειτουργία της φύσης και προβάλλοντας τη μικρότερη δυνατή αντίσταση.

Η στάση αυτή φέρνει πάντα θετικό αποτέλεσμα. Η μη δράση σημαίνει ότι το αδύνατο μπορεί να νικήσει το δυνατό, και η διδασκαλία του ταοϊσμού βρίσκει πρακτική εφαρμογή στις πολεμικές τέχνες όπου η νίκη δεν είναι αποτέλεσμα επίθεσης αλλά συμπόρευσης με τις κινήσεις του αντιπάλου.

Στον θρησκευτικό ή λαϊκό Ταοϊσμό ακολουθούνται διάφοροι μέθοδοι για την επίτευξη μακράς ζωής, ενώ μια πιο ακραία μορφή του στοχεύει στην αθανασία.

Ο Κομφουκιανισμός

Ο Κομφουκιανισμός δεν είναι τόσο θρησκεία όσο ένα σύστημα κοινωνικής ηθικής που έχει διαπλάσει τη μορφή της κοινωνίας των χωρών της Άπω Ανατολής. Επιδιώκει ιδανικά όπως η αυστηρή ιεράρχηση, η πειθαρχία, η υποτακτικότητα, ο σεβασμός στους γονείς και τους μεγαλύτερους, η δικαιοσύνη, η πιστή αφοσίωση κ.ά.

Ο Κομφούκιος (Κουνγκ Φου Τσε) ήταν ιστορικό πρόσωπο (551-479 π.Χ). Μέσω του παιδαγωγικού έργου του και της συλλογής και έκδοσης αρχαίων κειμένων συνέβαλε στη διαφύλαξη και μετάδοση της κλασσικής κινεζικής σοφίας. Τα κείμενα αυτά, ο κομφουκιανός κανόνας, διαμόρφωσαν την κινεζική σκέψη ανά τους αιώνες.

Αρκετά από τα λόγια του διεσώθηκαν από μαθητές στου στο έργο “Ανάλεκτα”. Ο Κομφουκιανισμός είναι κυρίως ένα διανοητικό ρεύμα και για αιώνες υπήρξε η επίσημη κρατική διδασκαλία της Κίνας για την οργάνωση της ζωής και των κρατικών δομών.

Στο κέντρο αυτής της διδασκαλίας δεσπόζει η ιδέα της τάξης. Η κοινωνία είναι μια ιεραρχημένη πυραμίδα της οποίας τα κατώτερα μέλη οφείλουν σεβασμό στα ανώτερα. Οι “κανόνες ευπρέπειας” ορίζουν το ρόλο του κάθε μέλους και βασίζονται στη φυσική τάξη που διέπει τον κόσμο. Οι τρόποι που εκφράζονται οι κοινωνικές σχέσεις είναι επίσης καθορισμένοι και στις απωανατολικές κοινωνίες υπάρχει ένα τεράστιο σύστημα συμπεριφορικής δεοντολογίας.