Festa Santa Marija 2016
Soçjetà Filarmonika La Stella, Gudja 1
2
Skin science beauty clinic
Indulge In Luxury & Beauty Address: Vjal it-Torri, Gudja Tel: 21895300 Mob: 79000224 Join us on facebook Tamara Brincat I.N.F.A., V.T.C.T. Clinic Hours: Mondy to Friday: 9.00 a.m. - 7.00 p.m. Wednesday Closed - Saturday 9.00 a.m. - 1.00 p.m. If you need to cancel your appointment please call 24 hours beforehand
Laser Hair Removal
Skin Science Beauty Clinic offers you the solution for the piece of mind of any unwanted hair. Welcome to Xlase Plus, the World’s Most Advanced and Versatile Laser that....those it all..... A Diode Laser applicator has been designed in response to the high demand for the removal of unwanted hair in all body areas. It offers the ability to treat small and large areas fast with high efficacy and comfort. Diode Laser hair removal is one of the most comfortable procedures for permanent hair removal and is also considered the “gold standard “ of hair removal lasers as it can be used to treat all skin types effectively and with the fewest number of treatments. Discounted packages available. 3
4
Santa Marija Festa 2016
Werrej Kumitat Çentrali 2016
3
Messa©© mill-President
4
Messa©© mill-Viçi President
5
Messa©© mis-Segretarju
6
Messa©© mill-Kaxxier
7
Messa©© mid-Direttur Ìenerali
8
Messa©© mis-Surmast Direttur
9
Messa©© mill-Arçipriet
11
Messa©© mis-Sindku
12
Programm tal-Festa 2016
13
Programm Strumentali Santa Marija 2016 14 Nitkellmu ma’... Toninu Caruana
15
Vincenzo Salvatore Carmelo Francesco Bellini 21
Soçjetà Filarmonika La Stella Gudja Bord Editorjali: Michel Mifsud, Clayton Zammit Ìbir tar-reklami: Malcolm Zammit, Clayton Zammit u Sezzjoni Nisa Qari tal-Provi: Randolph Micallef Kull artiklu miktub fuq dan il-ktieb apparti dak tal-uffiçjali mhuwiex jirrappreΩenta l-fehma tas-Soçjetà Filarmonika La Stella Gudja.
Santa Marija, Festa f’Kappella f’Óal Tarxien 25 Silta mill-Istorja Gudjana
29
Issettjat u Stampat
36, St. Paul Street, Valletta Tel: 2122 4607, 2122 8138, 9987 0603 E-mail: emibonnici@gmail.com
Ritratt tal-Vara Artistika ta’ Santa Marija tal-Gudja
1
Santa Marija Festa 2016
The Butcher Shop (Prop. Kevin Galea)
We personally pick all meat to guarantee excellence at your table William Baker Street, Gudja Telephone: 2167 5333 Free Deliveries
Serving you is our pleasure
Medicaid PHARMACY AND OPTICIANS Tel: 21676294/27676294 62, Vjal it-Torri Gudja 2
Santa Marija Festa 2016
Kumitat Çentrali 2016
Presidenti Onorarji Magt. Dr. Gawdenz P. Borg LL.D. Baruni Igino Trapani Galea Feriol Dr. James Calleja B.A. Hons (Educ) D.E.d. (Padua), Ph.D. (Bradford) Perit Jesmond Mugliett Onor. Dr Jason Azzopardi MP Is-Sinjur Hubert Agius Is-Sinjur Emmanuel Cutajar
Is-Sinjur Joseph Galea Is-Sinjur Joseph Busutill Is-Sinjur John Farrugia Is-Sinjur Victor Galdes Is-Sinjur Carmelo Farrugia Is-Sinjur Jimmy Caruana Is-Sinjur Toninu Caruana
President Michel Mifsud
Viçi President Etienne Caruana
Segretarju Clayton Zammit
Ass. Segretarju Mario Mifsud
Kaxxier Malcolm Zammit
Ass. Kaxxier Tyron Pace
Relazzjonijiet Pubbliçi u Attivitajiet Soçjali Sergio Farrugia
Membru u RappreΩentant tal-Banda Salvatore Calleja
Direttur Ìenerali Joseph Calleja
Ass. Direttur Ìenerali Albert Caruana
RappreΩentant tal-fabbrika tan-nar La Stella Fireworks Factory Matthew Falzon Christopher Camilleri
Osservatur u RappreΩentant tal-Fratellanza tas-S.Smu RuΩarju Randolph Micallef
3
Santa Marija Festa 2016
Messa©© mill-President Michel Mifsud G˙eΩieΩ qarrejja, Il-jiem li fihom niççelebraw il-festa titulari fil-Gudja, dik tal-Assunzjoni ta’ Sidtna Marija re©g˙u waslu. B˙alma dejjem nis˙qu sa mill-qedem fl-istorja tar-ra˙al tag˙na, din il-festa hija g˙aΩiΩa g˙alina l-Gudjani g˙ax tipprovdi skop komuni g˙al kul˙add u tg˙aqqadna f’dak li nemmnu kemm b˙ala valuri, tradizzjoni u reli©jon. Sa minn tifel çkejken f’dawn iΩ-Ωminijiet, nie˙u gost kbir nara s-sede tag˙na flimkien mar-ra˙al jilbsu l-libsa sabi˙a tal-festa. L-armar u t-tiΩjin jag˙tini sens ta’ qawmien min-nag˙sa ˙elwa li jkun fiha r-ra˙al tag˙na. Ra˙al li jkun qed jistenna dawn il-jiem li jift˙u l-ista©un tal-festi fil-Gudja. Ósibijiet nostal©içi tat-tfulija fejn niftakar nies li kont nara akbar minni bil-bosta jtennu li s-sajf jibda ˙iere© hekk kif tg˙addi din il-festa (fost ˙afna ˙wejje© o˙ra). Is-soçjetà tag˙na din is-sena qieg˙da tfakkar it-tmenin sena banda minflok kumpless orkestrali (1936). Is-snin igerrbu u dak li g˙amlu ta’ qabilna fejn kienu Ωerg˙u Ωerrieg˙a b’ im˙abba kbira li sawwru u ndokraw, wasslu sabiex illum ikollna si©ra b’sa˙˙itha, sabi˙a u ˙ajja. F’idejna, llum g˙andna soçjetà maqg˙uda, dinamika u versatili skont il-˙ti©ijiet tal-©urnata. Tul iΩ-Ωminijiet il-banda La Stella kisbet bosta suççessi u unuri kif ukoll livell dejjem og˙la ta’ kwalità. Illum il-©urnata qeg˙din fi stat fejn g˙andna numru sabi˙ u nkorra©anti ta’ studenti jitg˙allmu l-muΩika. Din is-sena wkoll ©ejna mejg˙una ftit permezz ta’ fondi li ksibna f’dan ir-rigward wara li l-pro©ett li ˙ejjejna u fassalna g˙at-tfal u Ωg˙aΩag˙, “Skala MuΩikali”, tag˙na ©ie mag˙Ωul mill-Bord tal-A©enzija Żg˙aΩag˙. Illum ninsabu ©o faΩi fejn tejjibna dak li sibna b’mod u manjiera li nistg˙u nikkonsolidaw. Hekk illum n˙ares lejn is-soçjetà tag˙na u nara li ˙adet is-sa˙˙a fl-oqsma kollha u n˙e©©e© lil kull min jixtieq jitg˙allem il-muΩika jersaq lejna u jing˙ata t-tag˙lim me˙tie©, strutturat u b’xejn, minn nies ta’ professjoni fl-istituzzjoni edukattiva tag˙na, rikonoxxuta wkoll mid-Dipartiment tal-Edukazzjoni. F’din il-festa partikolarment ser nitfa’ g˙ajnejja fuq il-banda tag˙na u kull fejn idoqq nΩomm f’mo˙˙i li dan ilha tag˙mlu dawn is-snin kollha, puntwalment ta’ kull sena, u filwaqt li nawgura festa mill-isba˙ u li tg˙aqqadkom, nistedinkom ting˙aqdu mal-banda La Stella f’dawn il-jiem sabiex tallegrana kif dejjem g˙amlet g˙al dawn l-a˙˙ar tmenin sena.
4
Santa Marija Festa 2016
Messa©© mill-Viçi President Etienne Caruana
Re©g˙et waslet il-festa tant g˙aΩiΩa tag˙na l-Gudjani. Il-kumitat ˙e©©i©ni nikteb erba’ kelmiet b˙ala Viçi President. Fissoçjetà tag˙na qed isir ˙afna xog˙ol tar-restawr u tisbi˙ biex fl-2019 fl-g˙eluq il-mitt sena tas-soçjetà tag˙na, il-kaΩin ikun lest minn kollox u hawnhekk nixtieq nirringrazzja lil dawk kollha li taw l-g˙ajnuna. Nixtieq nirringrazzja lil Toninu Caruana li din is-sena ˙a ˙sieb li jiΩboh il-plançier l-antik sakemm ikun lest il-plançier il-©did. Grazzi mill-qalb. Din is-sena is-soçjetà tag˙na ˙a ter©a’ tie˙u sehem g˙all-festa ta’ Santa Marija b˙as-snin ta’ qabel. Din is-soçjetà kienet l-ewwel wa˙da li ˙adet sehem fil-festa ta’ Santa Marija u g˙alhekk g˙andna nkunu kburin b’din is-soçjetà li tant ˙adet ˙sieb isem il-parroçça. Ilfesta ta’ Santa Marija tiswilna ˙afna spejjeΩ u l-kaΩin ma jie˙u l-ebda flus mill-parroçça u nixtiequ li dan ji©i apprezzat. F’ismi nixtieq nirringrazzja lill-kumitat attivitajiet tal-fondi li ji©bru lill-g˙aqda tal-armar, lill-kummissjoni banda li tie˙u ˙sieb il-muΩika, l-bandisti, u l-aktar imma mhux l-inqas l-g˙aqda tan-nar tax-xog˙ol kollu li jag˙mlu. Nixtieq nawgura lil Dun Karm Zammit li sar Isqof ta’ Ìibiltà li b˙ala Gudjani jag˙milna kburin. Viva Santa Marija tal-Gudjani.
5
Santa Marija Festa 2016
Messa©© mis-Segretarju Clayton Zammit G˙eΩieΩ Gudjani Ninsabu fl-g˙eqqel tal-ista©un sajfi u g˙alhekk f’dawn iΩ-Ωminijiet ir-ra˙al tag˙na jkun qed i˙ejji biex jiççellebra l-festa titular ta’ Santa Marija. F’din il-festa kull g˙aqda u individwu jkollu opportunità li jipparteçipa u jiççelebra. Dan jixhdu l-fatt li kaΩini fil-Gudja jikkontribbixxu finanzjarment sabiex ikunu jistg˙u jipparteçipaw bil-baned rispettivi tag˙hom. Ma nistax ma nsemmiex ukoll il-parroçça li f’idejha g˙andha t-tmun u l-kontroll kollu ta din il-festa F’dawn l-a˙˙ar snin saru bosta laqg˙at bejn il-kaΩini u l-parroçça sabiex wie˙ed jara kif jista’ jtejjeb u jΩid aktar il-livell ta’ din il-festa. Sfortunament dan il-proçess qed jie˙u fit-tul u sena wara o˙ra nibqg˙u fejn inkunu, Nappella biex dawn il-proposti ji©u diskussi u kkonsultati g˙al ©id tal-festa tal-Gudjani kollha. Forsi huwa ta’ Ωvanta©© li f’istess ©ranet ta’ din il-festa ja˙btu wkoll diversi festi o˙ra f’Malta, li wkoll jiççelebraw il-festa ta’ Santa Marija. Óafna minn dawn il-festi jattiraw aktar nies lejhom, speçjlment min©abba x-xog˙ol pirotekniku. Dan ma g˙andux g˙alxiex jaqta’ qalb l-organizzaturi ewlenin tal-festa ta’ Santa Marija fil-Gudja g˙aliex l-importanti hu li wie˙ed jo˙loq dejjem aktar spirtu ta’ festa u b’hekk l-poplu Gudjan ikun jista’ j˙ossu parti mill-festa titular. Biex nag˙laq dan il-˙sieb ner©a’ nappella sabiex issir aktar ˙idma u djalogu bejn l-g˙aqdiet ikkonçernati u flimkien ner©g˙u nag˙tu lura lill-poplu Gudjan il-festa titular b˙alma niftakruwa ftit tas-snin ilu. Fil-konkluΩjoni ta’ dan il-messa©© nixtieq inwassal numru ta’ ringrazzjamenti lil dawk li f’din issena ˙admu sabiex is-soçjetà tag˙na wkoll tipparteçipa f’ din il-festa. Ma nistax ma nsemmiex li s˙abi membri tal-kumitat, il-kummissjoni banda u l-Banda La Stella, lill-Fratellanza tar-RuΩarju, lill-g˙aqda tal-Armar u f’a˙˙ar u mhux l-inqas l-g˙aqda tan-nar La Stella Fireworks Factory li ˙admu in-nar kollu rikjest g˙al din il-festa. B˙alma wie˙ed jista’ jara dawn is-sezzjonijiet kollha li rringrazzjajt kollha jag˙tu s-sehem tag˙hom f’din il-festa u g˙alhekk tajjeb li wie˙ed japprezza l-˙dima sfieqa tal-volontarji fi ˙dan is-soçjetà tag˙na li jg˙inu mhux ftit sabiex din il-festa tkun possibbli. Filwaqt li nirringrazzjakom li g˙o©obkom tilqg˙una ©ewwa djarkom permezz ta’ dan il-ktieb, naw©ura l-festa t-tajba lill-Gudjani kollha.
6
Santa Marija Festa 2016
Messa©© mill-Kaxxier Malcolm Zammit G˙eΩieΩ qarrejja, Huwa ta’ unur g˙alija li g˙al sena o˙ra re©a’ mess lili biex permezz ta’ dan il-ktieb inwassal il-messa©© tieg˙i b˙ala kaxxier tas-Soçjetà Filarmonika La Stella, fl-okkaΩjoni tal-festa titular ta’ Santa Marija fil-Gudja. Nibda billi ng˙id li l-involviment tas-Soçjetà Filarmonika La Stella fil-festa’ ta’ Santa Marija dejjem kien kruçjali sabiex din il-festa tkun tista’ ssir b’suççess. Sa˙ansitra f’xi Ωminijiet kienet is-soçjetà tag˙na biss li kienet tag˙ti s-sehem tag˙ha g˙al din l-istess festa u g˙alhekk huwa ta’ unur g˙alina li sena wara o˙ra nibqg˙u nag˙tu is-sehem u l-kontribut tag˙na. Tul is-snin il-festi madwar Malta ˙adu Ωvolta differenti; hekk il-festi saru aktar professjonali. Dan it-tibdil ©ab mieg˙u aktar spejjeΩ u kulma jmur dejjem qed issir iktar diffiçli li wie˙ed ikopri l-ispejjeΩ kollha me˙tie©a. Meta n˙ares daqxejn lejn ir-rendikonti preçidenti nibqa’ sorpriΩ kemm l-ispejjeΩ kibru, u la kibru l-ispejjeΩ tkun me˙tie©a aktar ˙idma mill-volontarjat. Dan qed ng˙idu sabiex wie˙ed japprezza aktar l-isforzi kollha li jsiru mis-soçjetà tag˙na biex ti©i ççelebrata din il-festa. Ftit tal-©ranet wara nibdew nippreparaw biex niççelebraw il-festa g˙ad unur il-Madonna tar-RuΩarju. Din il-festa tkun organizzata u ççelebrata mis-soçjetà tag˙na we˙ida. Il-festa talMadonna tar-RuΩarju wkoll tinvolvi ˙afna spejjeΩ u g˙aliha nkunu ilna na˙dmu tul is-sena kollha. B˙alma dejjem sar, hekk kif tg˙addi din il-festa, jkun ta’ unur g˙all-kumitat li jag˙laq il-kotba kollha finanzjarji ming˙ajr ebda telf; iktar u iktar meta a˙na l-unika kaΩin f’ Malta li jiççelebra Ωew© festi. Dan kollu ma jkunx possibli jekk mhux bis-sa˙˙a tag˙kom is-soçi u l-partitarji fi ˙dan is-soçjetà li g˙al sena s˙i˙a tag˙tu l-appo©© tag˙kom lill-kumitat fil-˙idma tieg˙u. Grazzi mill-qalb Nawgura l-Festa tajba lill-Gudjani kollha
7
Santa Marija Festa 2016
Messa©© mid-Direttur Ìenerali Joseph Calleja G˙eΩieΩ S˙abi G˙at-tieni sena tieg˙i er©ajt ˙adt din l-opportunità sabiex permezz ta’ dan il-ktieb inwassal il-messa©© tieg˙i fl-okkaΩjoni tal-festa titular fil-Gudja. Meta nvolvejt ru˙i fil-kumitat stajt nifhem a˙jar kemm je˙tie©u jsiru sforzi biex is-soçjetà tag˙na tie˙u se˙em f’din il-festa. G˙aliex tajjeb wie˙ed isemmi li barra dan l-involviment f’din il-festa, s-soçjetà tag˙na jkollha l-impenn prinçipali tag˙ha fil-festa tant g˙al qalbna tal-Madonna tar-RuΩarju, kif ukoll ta˙dem sabiex isebba˙ u ttejjeb il-˙ti©ijiet tal-kaΩin u anke tkopri l-ispejjeΩ kollha neçessarji li kull soçjetà ma tg˙addix ming˙ajrhom fil-˙idma tag˙ha. G˙alhekk wie˙ed jrid japprezza ˙afna l-voluntiera Gudjani kollha li f’dan id-daqxejn ta’ ra˙al jag˙mlu dan kollu. Barra l-˙tie©a tal-voluntiera ma nistax ma nsemmix lill-˙afna benefatturi li wkoll jg˙inu finanzjarment u anke lil dawk li g˙al sena s˙i˙a jikkoperaw u jippartecipaw l-attivitajiet or©anizzati mis-sezzjonijiet fi ˙dan is-soçjetà. Ninsabu tliet snin biss ‘il bog˙od miç-çentinarju, fejn dan ©a jinsab fuq l-a©enda tas-soçjetà fi t˙ejjija ta’ festi kbar. Minn hawn nixtieq napella g˙al aktar g˙ajnuna g˙aliex f’dawn it-tliet snin li ©ejjin issoçjetà tag˙na ser jkollha sfidi kbar li verament iwassluna g˙all-çelebrazzjonijiet kbar f’g˙eluq il-mitt sena tas-Soçjetà Filarmonika La Stella fil-Gudja. G˙al kull kumitat, mhix façli biex wie˙ed ja˙dem sabiex dejjem isebba˙ u jtejjeb il-˙ti©ijiet infrasturali tal-kaΩin. Dan jixhdu l-fatt li l-kaΩin tag˙na mg˙ammar b’ ˙ames swali kbar, bit˙a kbira, li llum hija mg˙ammra bin-neçessitajiet kollha sabiex ikunu jistg˙u jittellg˙u l-attivitajiet fiha, uffiççju u kmamar tal-vizitaturi, ma˙Ωen kbir li fih jin˙adem ix-xog˙ol kollu tal-armar, u kantina mdaqqsa li tkopri nofs il-binja tal-kaΩin. Madanakollu a˙na ma naqtg˙ux qalbna u x-xog˙ol jibqa’ g˙addej sabiex l-ga˙nijiet tag˙na nippruvaw nil˙quhom kemm jista’ jkun malajr. Nispiçça dan il-messa©© tieg˙i billi nawgura l-festa tajba lill-Gudjani kollha u nappella lilkom soçi biex tipparteçipaw fl-attivitajiet li ser ji©u organizzati f’dawn iΩ-Ωminijiet u biex tkunu ©eneruΩi f’g˙otjiet tag˙kom.
8
Santa Marija Festa 2016
Messa©© mis-Surmast Direttur Mro Michael Pulis Il-festa ta-Padruna tag˙na Santa Marija re©g˙et waslet u g˙alhekk huwa bix-xieraq li nippreparaw sewwa sabiex ikollna festa kif jixraq. Il-KaΩin tal-Filarmonika La Stella qieg˙ed jirsisti ferm sabiex din il-festa ©ewwa l-Gudja tikber u dan qed isir mhux biss bil-mod tal-impenji tal-Banda tag˙na La Stella iΩda wkoll qieg˙ed jirsisti sabiex l-organizzazzjoni talfesta, speçjalment fejn tid˙ol il-Banda u l-kunçert ta’ lejliet il-festa ta’ Santa Marija, ikunu pprogrammati b’tali mod li jkunu ta’ fejda u ©ie˙ g˙al kul˙add. Jiena b˙ala s-Surmast Direttur tal-Banda tag˙na, flimkien mal-President u kif ukoll mal-membri tal-Kummissjoni Banda ilna xhur s˙a˙ nippreparaw g˙al din il-festa, speçjalment g˙all-programm ta’ lejliet il-festa. Irrid ng˙id li g˙alkemm il-˙in tal-kunçert ta’ lejliet il-festa ta’ Santa Marija, Ωgur mhux wie˙ed adegwat, meta tqis li din is-sena jibda fl-g˙axra u nofs ta’ bil-lejl, il-programm muΩikali ser ikun impenjattiv, varjat u li Ωgur ser jolqot il-gosti ta’ dawk kollha li jog˙©obhom ji©u jisimg˙una. Nixtieq nikkummenta ftit dwar il-qag˙da tal-Banda tag˙na, illi er©ajna bdejna nibnuha pratikament mill-qieg˙. Dan min˙abba l-fatt illi ˙afna mill-bandisti li g˙andna illum kibru fleta’ u g˙alkemm dawn il-bandisti baqg˙u leali lejn il-Banda tag˙na, issa kien imiss li ninvestu fi studenti Ωg˙ar sabiex ikunu l-futur tal-Banda La Stella. B˙alissa hemm numru sabi˙ ta’ studenti li qed jitg˙allmu l-muΩika fi ˙dan il-Banda tag˙na. Minbarra li hemm l-g˙alliema, li huma l-Assistant Surmast Nicholas Vella u s-Sur Joseph Borg, jien ukoll qieg˙ed minn Ωmien g˙al Ωmien nag˙mel xi lezzjonijiet ˙alli b’hekk inkun nista’ nirraporta lill-Kumitat il-livell tal-istudenti tag˙na. B’wiççi minn quddiem ng˙id illi ˙afna minn dawn l-istudenti sejrin ˙afna tajjeb u ma ndumux ma naraw il-frott mixtieq. Minbarra dan qed insegwi wkoll aktar mill-qrib u ta’ spiss lil dawk l-istudenti l-aktar avvanzati sabiex ji©u integrati fil-Banda tag˙na. Minn hawnhekk nixtieq nirringrazzja b’mod speçjali lill-g˙alliema tal-muΩika illi qieg˙din imexxu lil dawn l-istudenti b’mod professjonali g˙all-a˙˙ar, lill-President is-Sur Michel Mifsud u l-Kaxxier is-Sur Malcolm Zammit tal-inkora©©iment u l-˙e©©a li jag˙tu kemm lili u kif ukoll lill-g˙alliema. L-g˙an tieg˙i hu li jer©a’ jkollna nukleu ta’ bandisti tal-post li fuqhom nibnu mill-©did il-Banda La Stella, li minn dejjem kienet mag˙rufa b˙ala wa˙da mill-Baned ewlenin ta’ pajjiΩna. Minn hawnhekk in˙e©©e© lilkom g˙eΩieΩ qarrejja sabiex anke intom tibag˙tu lil uliedkom sabiex jibdew jitg˙allmu l-muΩika mal-Banda tag˙na. Infakkar illi t-tag˙lim huwa bla ˙las u wara l-perjodu tat-teorija, il-Banda tag˙na tipprovdi l-istrument lill-istudenti ming˙ajr ebda ˙las. Nawgura l-festa t-tajba lil Kul˙add.
9
Santa Marija Festa 2016
Convenience Corner
10
Santa Marija Festa 2016
Messa©© mill-Arçipriet Fr Martin Cardona X’tara fiha? Meta xi ˙add japprezzana, jkun qed jara kwalità fina. Il-knisja t˙ares lejn Marija u tara fiha diversi kwalitajiet sbie˙. Il-Mulej g˙aΩilha u ˙atarha fost kul˙add. Hu g˙amel mag˙ha ˙wejje© kbar. Ried li tkun imnissla bla ˙tija u tkun mimlija bil-grazzja; kollha kemm hi sabi˙a. Hi tisma’ le˙nu u ssir il-qaddejja tal-Mulej. Hi kbira g˙ax hi omm Ìesù. Tnisslu f’©isimha u f’qalbna u tag˙tih lilna. Issegwi l-passi tieg˙u sat-tbatija u sa ta˙t is-salib. Lilna tg˙inna ning˙aqdu mieg˙u fil-˙ajja, fit-tbatija u fir-reb˙ tieg˙u. Kienet Marija li sewwiet il-˙sara li g˙amlet Eva u tatna lil Ìesù s-salvatur. Fet˙itilna l-bieb li g˙alqet Eva. Hi çkejkna, temmen u hi ˙ienja u kollha tjieba. G˙all-kwalitajiet sbie˙ kollha tag˙ha, hi s-seb˙ ta’ Ìerusalemm u l-©ie˙ tal-poplu tag˙na. Nammirawha g˙ax hi ommna. Biha g˙andna l-˙ajja. Hi tg˙inna u t˙arisna. Nistg˙u ng˙ollu g˙ajnejna lejha u ning˙aqdu mag˙ha fit-talb. Hi tid˙ol dejjem g˙alina sa ma twassalna ˙dejha. G˙ax il-Mulej Ωejjinha u fawwarha bl-im˙abba, g˙amel mag˙ha ˙wejje© kbar. Tellag˙ha fissema, taha l-kuruna tal-glorja u g˙amilha sultana. Hi sultana g˙alina g˙ax hi triq Ωgura li minnha ng˙addu fil-mog˙dija tag˙na g˙as-sema. In˙arsu lejha, nammirawha u niççelebraw g˙ax a˙na destinati li jkollna l-istess xorti tag˙ha. Nawgura lil kul˙add festa qaddisa.
CUT N BLOW by Roberta hair and makeup artist
36, Triq il-Kbira, Gudja (il-pjazza) Mob: 79825754 cutnblow@onvol.net find us on facebook 11
Santa Marija Festa 2016
Messa©© mis-Sindku John Mary Calleja Festa b’unità, b’diversità u b’inkluΩjoni Re©g˙et waslet il-Festa ta’ Santa Marija fil-15 ta’ Awwissu u bi pjaçir er©ajt ©ejt mistieden sabiex nag˙mel messa©© b˙ala Sindku tal-Gudja. Din il-festa hija ççelebrata b’tant g˙oΩΩa u ˙erqa qalb il-poplu Gudjan li jaf jipparteçipa b’kemm mill-att spiritwali kif ukoll festiv esterna ta’ din il-festa. G˙alhekk ˙sibt li jkun xieraq li l-messa©© tieg˙i jkun l-istess g˙aΩ-Ωew© soçjetajiet tal-baned ©ewwa r-ra˙al hekk g˙aΩiΩ tag˙na l-Gudja. Il-festa tinse© sens ta’ komunità iΩda mhux hekk biss. Din il-festa to˙ro© il-kultura m˙allta mattradizzjoni fuq baΩi ewlenija reli©juΩa. Jiena nqis li l-festa ta’ Santa Marija to˙ro© b˙ala fwar ta’ fwie˙a ta’ ta˙lieta ta’ emozzjonijiet, motivazzjoni ta’ diversi interessi kif ukoll b’passjoni sabiex sena wara l-o˙ra jkollna l-aqwa u l-a˙jar kif jixraq lill-Gudjani kollha. Il-festa speçjalment dik ta’ Santa Marija ©ewwa l-Gudja tag˙ti dik l-opportunità unika li tinvolvi nies minn diversi oqsma varji tal-˙ajja kemm tfal, Ωg˙aΩag˙, ir©iel u nisa ta’ kull età u ˙ila kif ukoll f’diversi xog˙lijiet, huma parteçipanti u msie˙ba fil-festa tag˙na. Nag˙mlu festa solenni bi spiritwalità kbira meta nkunu qed niççelebraw it-tlug˙ fis-sema talMadonna fir-ru˙ u bil-©isem. Dan l-avveniment qed ukoll ji©i ççelebrat fil-festa b’mod estern bi briju xieraq u bi prudenza. Nag˙ti ©ie˙ ukoll g˙all-˙idma dwar it-tiΩjin bl-akbar seng˙a u arti li jg˙a©©eb lil dawk li jΩuru l-Gudja fil-jiem tal-festa. Il-festa ta’ Santa Marija kif ççelebrata fil-Gudja tispikka qalb il-festa tas-seba’ Santa Marijiet li huma ççelebrati fil-15 ta’ Awwissu. F’dan l-istadju tal-messa©© tieg˙i rrid nag˙ti ˙ajr, tif˙ir u rikonoxximent xieraq, kemm tieg˙i personali kif ukoll b˙ala Sindku f’isem il-Kunsill Lokali tar-ra˙al ferm ma˙bub il-Gudja, g˙axxog˙ol li ji©i mwettaq mill-voluntieri li ja˙dmu kontinwament sabiex il-festa ma jkun jonqosha xejn. Nixtieq ukoll nag˙mel appell imqanqal sabiex filwaqt li wie˙ed ikun qed juri l-kapaçità u ˙iliet diversi li jispikkaw fil-Festa ta’ Santa Marija, ©ewwa l-Gudja jkompli jkun hemm dik il-g˙aqda sabiex il-Festa tkun tista’ titgawda minn kul˙add. Il-fer˙ tal-festa g˙andu jitgawda minn kul˙add kemm mill-Gudjani kif ukoll minn dawk li jΩuruna kemm Maltin u G˙awdxin kif ukoll turisti o˙ra li tinteressahom il-kultura tal-festi u l-briju u fer˙ tal-banda li tkun fl-aqwa tag˙ha waqt il-©ranet tal-festa. Nixtieq nappella wkoll li jkun hemm aktar inkluΩjoni tal-persuni kollha li jsawru s-soçjetà Gudjana. Na˙sbu f’nies li jkunu qed jaffaççjaw sfidi personali sabiex bil-˙ila tal-inkluΩjoni, dawn il-persuni jkunu jistg˙u wkoll jaqsmu mag˙na l-Festa ta’ Santa Marija.
12
Santa Marija Festa 2016
G˙al min ma jafx sewwa lill-Gudjani, j˙oss li huwa fenomenu kif u g˙aliex tant issir ˙idma b’mod volontarju g˙all-festa tag˙na, li g˙alkemm il-Gudja hija ra˙al tant Ωg˙ir u popolazzjoni Ωg˙ira, il-Gudja hija tant popolari g˙all-festa tag˙ha li ta˙t titolu jew ie˙or jag˙ti tif˙ir lil Sidna Marija. F’ismi u f’isem il-Kunsill nixtieq li din il-˙idma fl-aspett festiv tinfirex ukoll qalb ir-residenti kollha tal-Gudja sabiex nag˙mlu soçjetà aktar inklussiva fejn wie˙ed jg˙in lil ie˙or fi spirtu altruwistiku u ta’ ˙biberija sinçiera sabiex dan l-istess spirtu festiv ikompli jinfirex u jibqa’ mal-Gudjani tul is-sena kollha. Kemm b˙ala Kunsill kif ukoll f’ismi personali u wkoll b˙ala Sindku u f’isem il-Viçi Sindku s-Sur Romeo Baldacchino u f’isem il-Kunsilliera l-o˙ra s-Sur Mark Anthony Sammut, is-Sa Demelsa Grech u s-Sur Stefan Caruana, kif ukoll il-˙addiema kollha tal-Kunsill li ja˙dmu b’risq ˙ajja a˙jar g˙all-Gudja u l-Gudjani, nixtiequ l-Festa t-Tajba lil Kul˙add. Grazzi tal-˙idma tag˙kom li hija ferm apprezzata g˙aliex din issir b’risq il-poplu tal-Gudja dwar it-tixrid ta’ kultura, muΩika u arti kemm fuq livell lokali kif ukoll nazzjonali. Flimkien a˙na ninsabu na˙dmu qalb il-poplu Gudjan u g˙alhekk b’vuçi wa˙da nixtiequ nsellmu bil-kliem ˙elu iΩda qawwi Assunta Est Maria, Kewkba ta’ Filg˙odu mexxina sabiex dejjem nieqfu mal-proxxmu tag˙na. Santa Marija ˙arisna u mis-sema ag˙tina s-Sa˙˙a, l-G˙aqda u l-Paçi.
S U Stationary PL Phone 21692388 / 79049352
Fejn issib kull m’g˙andek bΩonn g˙all-pet tieg˙ek, klieb, qtates, g˙asafar u o˙rajn; garden furniture, ©wiez, bexx, u pjanti. Dejjem b’servizz bi tbissima. Il-festa t-tajba lil kul˙add. 13
Santa Marija Festa 2016
ZOKK ZOKK
FRESH EGGS & RABBITS Loreto & Aaron Gatt Farmers & Breeders Zokk Zokk Farmhouse Triq Burglat Gudja GDJ 1530, Malta Tel: 2180 9761 Mob: 9920 6638 (Loreto) Mob: 9945 8451 (Aaron) E-mail: zokkzokk@gmail.com
DI CARLO Triq William Baker, Gudja Dolceria & Pasticceria Telephone: 21 800 772
fl-okkaΩjoni tal-festa tal-Patruna tal-Gudja, Santa Marija, is-sidien il-©odda nixtiequ lill-Gudjani kollha, il-festa t-tajba fil-paçi u l-˙biberija. Nixtiequ navΩaw li matul il-©ranet tal-festa, il-˙anut tag˙na ser ikun mg˙ammar b’kull kwalità ta’ kejkiet, gateaux, çikkulata u kull xorta ta’ confectionery items ma˙duma minn James Caterers, f’ambjent ta’ arja kkondizzjonata.
G˙all-aqwa u l-a˙jar, Ωuru
DI CARLO DOLCERIA 14
Santa Marija Festa 2016
15
Santa Marija Festa 2016
Programm tal-Festa 2016 Il-Ìimg˙a 12 ta’ Awwissu 2016 Ravjulata fil-bit˙a tal-KaΩin. Is-Sibt 13 ta’ Awwissu 2016 Març brijuΩ li jibda minn quddiem il-kaΩin u jil˙aq il-qofol tieg˙u g˙al ˙in ta’ 10.30 fil-pjazza tal-Gudja. Il-Óadd 14 ta’ Awwissu 2016 8.00pm Març formali li jibda mit-Triq Safi End u jispiçça quddiem il-kaΩin La Stella. Fil-˙in ta’ 10.30 pm nag˙tu bidu g˙all-programm fuq il-plançier mill-Banda La Stella ta˙t id-direzzjoni ta’ Mro. Michael Pulis. It-Tnejn 15 ta’ Awwissu 2016 Il-Banda La Stella tag˙ti l-bidu g˙al març ta’ filg˙odu, li jibda minn quddiem il-kaΩin u jil˙aq il-qofol tieg˙u fil-˙in tas-1.30 pm fil-pjazza tal-Gudja.
16
Santa Marija Festa 2016
Programm Strumentali Santa Marija 2016 Innu Santa Marija
A Attard
Marche Militaire
F. Schubert
Poet and Peasant
F.V. Suppe’
Aria sulla quarta corda
J.S. Bach
Romanza
l.V. Beethoven
Swan Lake
P.I. Tchaikowski
In a persian market
Kettelbey
Orpheus in the Underworld
J Offenbach
Innu Maria tieg˙la s-Sema
G Deidun
Innu La Stella
V. Ciappara
17
Santa Marija Festa 2016
Nitkellmu ma’...... Toninu Caruana - President Onorarju Intervista mi©bura minn Tyron Pace u Sergio Farrugia i.
Kif ersaqt lejn is-Soçjetà tag˙na?
Missieri kien bandist fl-1921 fl-orkestra ta’ Circolo Musicale La Stella, ma kenitx ilu bosta li n˙olqot. Dejjem kont ni©ri ma’ missieri b˙al ma jag˙mlu ˙afna tfal ta’ dik l-eta. Mieg˙u kont immur gol-kaΩin g˙allkunçerti tal-muΩika u l-knisja. Dak iΩ-Ωmien fil-Gudja kienet g˙ada ti©i ççelebrata il-Festa tal-Madonna tal-Warda f’Mejju. Ta’ seba (7) snin peress li kont inkun ta’ spiss ma missieri f’dan l-ambjent t˙ajjart indoqq il-banda ta˙t is-surmast tal-allievi ta’ dak iΩ-Ωmien il-mibki Lonzu Pace f’din is-Soçjetà. ii.
Kif evolva is-sehem tieg˙ek tul is-snin?
Fl-1953 ˙ri©t indoqq g˙all-ewwel darba fl-eta ta’ g˙axar (10) snin g˙all-Karnival li kien g˙adu jsir fit-toroq tal-Gudja. Ta’ tmintax (18) –il-sena d˙alt fil-kumitat g˙ax ˙ajjruni peress li kienu jarawni Ωg˙aΩug˙ ˙abbrieki u promettenti. Mag˙tul is-snin kelli diversi karigi u rwoli fi ˙dan din is-Soçjetà fosthom: i. L-armar fil-pjazza g˙all-festa tal-warda circa snin sittin (60)
iii.
ii.
19-il sena segretarju
iii.
10 snin president
iv.
63 sena bandist sal-lum
v.
Prokuratur tal-Fratellanza tas-Ssmu RuΩarju fejn din is-sena huwa l-anniversarju tieg˙i f’din il-kariga fejn ng˙alaq ˙amsin (50) sena
Is-sehem tal-banda tag˙na u tal-fratellanza fil-festa ta’ Santa Marija ?
Dahri is-sehem tal-Banda La Stella f’Santa Marija kien li ddoqq l-a˙˙ar ta’ tridu jew lejlieta skond min miΩ-Ωew© kaΩini kien imissu d-dritta tas-sena. Lejlieta konna nag˙mlu programm u març mal-banda mistiedna mill-knisja. Il-març ta’ filog˙du ma kienx isir f’dak iΩ-Ωmien filfatt dan beda g˙all-ewwel darba mill-banda tag˙na fl-1950 fid-domma ta’ Santa Marija. Illum inbidlu xi affarjiet, il-banda ©iet tie˙u sehem jew fit-tieni jum ta’ tridu jew l-a˙˙ar skond min ikollu d-dritta, lejlieta març qasir u programm fuq il-plançier u març ta’ filog˙du. B˙ala fratellanza obbligati li narmaw l-altar tar-RuΩarju prima klassi u kif suppost u nie˙du sehem fil-purçissjoni ta’ Santa Marija, dan ilu stabbilit mill-qedem u g˙adu hekk sal-lum. iv.
Kif rajt li nbidlet l-istruttura u l-organizzazzjoni tal-kaΩin u tal-festa?
Rajt Ωvillup kbir tul ˙ajti f’din is-Soçjetà f’kull qasam. Nibdew bi’ propjetà fil-bidu tas-snin sebg˙in inxtara il-bini li fi˙ tinsab is-sede tag˙na u nfdew kirjiet u çnus li kienu jeΩistu. Fis-snin tmenin
18
Santa Marija Festa 2016
xtrajna mad-disa’ ta’ tmiem art u bnejna l-post tan-nar li g˙andna llum. Fis-snin disg˙in xtrajna propjeta o˙ra biswit il-kaΩin u akkwistajna bit˙a kbira u entratura o˙ra g˙all-pjazza. Ma dan kollu wie˙ed jista jimma©ina kemm xog˙ol u flus swielna sabiex no˙olqu s-swali li g˙andna llum u d-dimensjoni tal-kaΩin li g˙andna. Dan kollu se˙˙ grazzi g˙all-membri u soçi ta’ din is-Soçjetà li g˙o©bhom jag˙tu sehemhom. Il-festa fil-gudja illum ma tintarafx minn ta’dahri, kemm ta’ Santa marija u anke tar-RuΩarju. Fl1921kienet tie˙u sehem l-orkestra La Stella fil-festa tal-warda li kienet issir nahra biss barra fuq il-pjancier f’ Mejju. Fl-1962 il-kurja talbitna biex innaqsu purçissjoni g˙ax kellna puçissjoni Ωejda. Il-fratellanza tar-RuΩarju g˙amlet konsulta ©enerali mal-fratelli u soçi tas-Soçjetà u iddeçidew li jΩommu lil tar-RuΩarju u jnaqsu lil tal-warda b’kundizzjoni li kull ma kien isir f’tal-warda jibqa jsir f’tar-RuΩarju (fil-t˙ejjijiet tal-knisja). Illum tar-RuΩarju tant kibret li l-Banda La Stella tag˙mel programm vokali u strumentali l-Óamis, Març minn banda barranija il-Ìimg˙a, Programm u març minn banda barranija is-Sibt, març tradizzjonali ta’ filog˙du l-Óadd ( mill-Banda La Stella) u l-Óadd filg˙axija banda mistiedna o˙ra. Fkuntest ta’ nar b˙al ma di©a g˙idt inbena post tan-nar fl-1988 fejn kien iΩΩanΩan b’˙arqa g˙all-okkaΩΩjoni tal-festi çentinarji tal-400 sena talFratellanza tas-Ssmu RuΩarju fejn minn dak in-nhar qatt ma ˙arsu lura u llum jitellg˙u spettakli tal-og˙la livelli. v.
X’tawgura g˙all-futur?
Nawgura li fil-futur jibqg˙u jsiru suççessi b˙al u aqwa minn taΩ-Ωmienijiet img˙oddija u fuq kollox festa tajba lill-poplu Gudjan speçjalment lill-membri tal-g˙aqda La Stella.
Il-Banda La Stella fl-1986 f’g˙eluq il-50 sena tag˙ha. (Toninu Caruana jidher it-tielet wie˙ed mix-xellug fl-ewwel filliera bilwieqaf minn isfel)
19
Santa Marija Festa 2016
20
Santa Marija Festa 2016
Vincenzo Salvatore Carmelo Francesco Bellini Gianni Busuttil Vincenzo Bellini - Wikipedia, the free encyclopedia Vincenzo Bellini twieled fit-3 ta’ Novembru 1801 u miet fit-23 ta’ Settembru 1835. Bellini kien kompoΩitur Taljan tal-opri li b’˙ila kbira jo˙loq melodija pura fi stil u kreattività vokali g˙al esprezzjoni. Óafna snin wara mewtu fl-1898, Verdi (1813 - 1901) fa˙˙ar l-istil muΩikali tieg˙u. L-influenza tieg˙u tin˙ass fix-xog˙ol bikri ta’ Richard Wagner (1813 - 1883) u fl-istrumentazzjoni ta’ Chopin (1810 - 1849) kif ukoll Liszt (1811 - 1886). Bellini kien ukoll mag˙ruf g˙al linji melodjuΩi twal u ©ie mlaqqam iç-Çinju ta’ Catania. Bellini fl-ewwel Ωminijiet Vincenzo Bellini twieled fit-3 ta’ Novembru 1801 f’Catania, Sqallija ©o familja ta’ muΩiçisti. Huwa kien il-kbir minn seba’ wlied u l-aktar wie˙ed b’talent muΩikali fost ˙utu. Kemm nannuh Vincenzo Tobia u missieru Rosario, kienu organisti u g˙alliema.
Vincenzo Salvatore Carmelo Francesco Bellini
Fil-muΩew Belliniano ta’ Catania hemm kitba, miktuba bl-idejn fejn turi li ta’ tmintax-il xahar kien ikanta g˙anjiet ta’ Valentino Fioravanti. Ta’ sentejn beda jistudja t-teorija muΩikali, ta’ tliet snin il-pjanu ma’ missieru, ta’ ˙ames snin kien idoqq tajjeb, waqt li ta’ sitt snin beda jistudja l-kompoΩizzjoni ma’ nannuh u jikkomponi. Xi Ωmien wara bdew jinstemg˙u xog˙lijiet tieg˙u fil-Knejjes, b˙al disa’ “versetti da cantarsi, il Venerdi Santo” tal-Ìimg˙a l-Kbira, kif ukoll xi g˙anjiet u xog˙ol strumentali fis-swali tan-nobbli. Vincenzo qatt ma kien ta’ skola kbira jg˙id Herbert Weinstock, però qatt ma kien jidher li mhux ta’ talent muΩikali kbir. Il-finanzi tal-familja ma kinux biΩΩejjed, imma bl-g˙ajnuna tas-Suka Stefano Notabertolo u d-Dukessa ta’ S. Martino e Montalbo u bl-inkora©©iment tag˙hom sab fondi biΩΩejjed mill-Gvern Lokali ta’ Catania biex imur jistudja Napli fl-osservatorju muΩikali. Hawn studja muΩika avvanzata u tg˙allem jikkomponi fejn fost o˙rajn ikkompona “Adelson e Salvini” (1825) u “Bianca e Gernando” (1826). Opri mill-1827 - 1833 Bejn is-snin 1827 - 1833 li g˙addiehom l-iΩjed f’Milan fejn kiteb sitt opri, fosthom “Il Pirata” (1827), “La Sonnambula” (1831) u n-“Norma” (1831) bil-famuΩa aria “Casta Diva” fl-ewwel att, tant li ©iet preΩentata g˙al disg˙a u g˙oxrin darba fit-teatru La Scala ta’ Milan. Dawn l-a˙˙ar tnejn kienu ta’ fama kbira g˙al Vincenzo Bellini. Il-Filarmonika “La Stella” esegwit kemm-il darba s-sinfonija u l-overture tan-Norma. Bellini kien konxju lil min jag˙Ωel g˙al partijiet prinçipali solisti fosthom Giovanni Battista Rubini (Tenur) Henrietta Lalande (Sopran) Antonio Tanburini (Baritonu/Baxx) u o˙rajn. F’April tal-1828 irçieva kummissjoni minn Genova g˙al opra fejn ©ie deçiΩ li ti©i prodotta mill-
21
Santa Marija Festa 2016
©did “Bianca e Gernardo” u jinbidel l-isem g˙al “Bianca e Fernando” min˙abba li ma kellux biΩΩejjed Ωmien biex jikkomponi wa˙da ©dida. Fil-parti ta’ Bianca ˙alla biss id-dwett il-kbir u r-rumanza, u saru wie˙ed u g˙oxrin rappreΩentazzjoni. F’Jannar tal-1832 Bellini mar Napli, fejn kien attiv ˙afna. Attenda fit-teatru San Carlo g˙all-opra “Capuleti” fil-preΩenza tar-Re Ferdinand. Fi Frar Vincenzo mar Messina fejn ©ie milqug˙ minn missieru u membri tal-familja. Attenda g˙all-opra “Il Pirata”. Minn hemm, f’Marzu mar Catania fejn ©ie milqug˙ mil-og˙la personalitajiet, kif ukoll ©ie onorat b’kunçert ta’ partijiet minn “La Sunnambola” u “Il Pirata” fit-teatru Communale ta’ Catania. Fil-25 t’April mar Napli, wara mar Ruma u aktar tard Firenze, fejn attenda g˙all-opra “La Sonnambula” fit-Teatru Pergola. F’Awwissu nsibuh Bergamo g˙all-produzzjoni tan-“Norma” fejn ˙are© bl-unuri. Wara mar Milan u aktar tard Venezia fejn ipproduça l-opra tieg˙u stess “Beatrice di Tenda” fis-16 ta’ Marzu, 1833 fit-teatru Fenici. Bellini kiteb il-parti ta’ Beatrice g˙as-sopran b’sa˙˙ita Guditta Pasta, waqt li l-librettist kien Felice Romani, li kitiblu tmienja minn ˙dax-il opra. Londra - April sa Awwissu 1833 Bellini ©ie mistieden mill-King’s Theatre ta’ Londra biex jirrappreΩenta xi opri, fosthom “La Sonnambula” u o˙rajn. Huwa kien ©a mag˙ruf f’Londra g˙ax ˙afna mill-opri tieg˙u kienu ©ew rappreΩentati fis-snin ta’ qabel. Vincenzo u l-kumpanija tieg˙u waslu Londra fis-27 ta’ April, 1833 fejn ©ie milqug˙ tajjeb mill-pubbliku IngliΩ. L-ewwel rappreΩentazzjoni tan-“Norma” saret fil-21 ta’ Ìunju 1833 u “Lapuleti e i Montecchi” f’Lulju. Jidher li Bellini kellu l-ewwel laqg˙a tieg˙u mas-sopran Marija Malibran meta attenda rappreΩentazzjoni fit-Theatre Royal fejn kienet qed tkanta fil-verΩjoni bl-IngliΩ ta’ “La Sonnambula”. Wara li l-opri tieg˙u ©ew esegwiti, il-fama tieg˙u aktar kibret, il-kuntratt intemm u hu telaq lejn Pari©i f’nofs Awwissu. Pari©i - Awwissu 1833 sa Jannar 1835 Fil-Belt ta’ Franza Bellini kiteb “I Puritani”, opra bi tliet atti, melo framma serja. Kien diffiçli jag˙Ωel su©©ett li jog˙©bu biex jimmuΩika l-opra g˙at-teatru Italien. L-opra “I Puritani” kienet trijonf ie˙or u ©iet preΩentata sbataxil darba mit-24 ta’ Jannar 1834 sal-31 ta’ Marzu 1834. Ftit qabel ma spiçça l-opra Bellini mar “Puteaux” g˙all-kwiet, mhux bog˙od millbelt. Wara s-suççess tal-“Puritani” huwa rçieva Ωew© unuri, wie˙ed ming˙and ir-Re Louis Philippe u l-ie˙or ming˙and ir-Re Ferdinand II. F’wa˙da mil-laqg˙at litterarji li attenda Bellini sar jaf lil kittieb Heinrich Heine. Fis-sajf rah ukoll waqt ikla u dan, b’mod malizzjuΩ qallu “inti ©enju u g˙ad t˙allas ta’ dan ir-rigal, b’mewta bikrija. In-nies ta’ ˙ila
Id-dar fejn trabba u g˙ex Bellini
22
Santa Marija Festa 2016
kbira kollha mietu ta’ età Ωg˙ira, fosthom Mozart (1756 - 1791) Rafael (1483 - 1520). Bellini twerwer tant li fl-a˙˙ar ittri li kiteb lil Florimo semma dan il-fatt tliet darbiet. Ftit wara f’Puteaux beda j˙oss u©ieg˙ fl-istonku. L-a˙˙ar marda u t-tmiem Madam Joubert flimkien mal-prinçipessa Belgioioso stiednu lil Bellini u Heine g˙all-ikel biex jag˙mluhom ˙bieb. Bellini bag˙tilhom nota li ma jifla˙x, g˙aldaqshekk il-Prinçipessa bag˙titlu t-tabib Luigi Montallegri biex jinvistah f’Puteaux. Wara xi jiem dan irraporta lil Carlo Saverini tat-Teatru Italien u bag˙tlu erba’ noti, l-ewwel wa˙da kienet tg˙id li ma kienx jidher li hemm progress. L-g˙ada, fil-21 ta’ Settembru ©ie rrappurtat li kien hemm xi progress waqt li fit-22 it-tabib kiteb li jispera li sa l-g˙ada jirkupra. Imma fir-raba’ nota ©ie mag˙ruf li Bellini kellu lejl imqalleb u diffiçli. Fit-23 ta’ Settembru, 1835 ©ie rrappurtat li l-mewt kienet fil-qrib. Huwa miet g˙all-˙abta tal-˙amsa ta’ waranofsinhar ta’ dak il-jum fl-età ta’ erbg˙a u tletin sena. L-arran©amenti tal-funeral ˙a ˙siebhom Giacchino Rossini (1792 - 1868). Ir-Re ordna li ssir awtopsja u l-qorti appuntat lil Dr Dalmas biex jag˙milha. Ir-riΩultat jixhed li kien evidenti li Bellini ma fela˙x g˙all-infjammazzjoni akuta fl-imsaren li qanqlet dijarea kbira. Is-servizz funebri sar fit-2 ta’ Ottubru fil-kappella tal-lukanda Invalides fi Franza, skont Rossini g˙al ftit taΩ-Ωmien. Kien snin wara fl-1876 li l-fdalijiet tieg˙u ©ew me˙uda fil-Katidral ta’ Catania.
23
Santa Marija Festa 2016
24
Santa Marija Festa 2016
Santa Marija, Festa f’kappella f’Óal Tarxien Joseph C Camilleri BA; DEAM; M.Ed (Pl & Mgt) Jien twielidt f’dar in-nanniet, Fran©isk u ÌuΩeppa Bezzina, biswit ilkappella storika ta’ Santa Marija, mag˙rufa b˙ala Santa Marija tar-Rokna. Mill-bejt tan-nanna konna nistg˙u nitilg˙u fuq wie˙ed mill-kampnari ta’ din il-kappella. Meta kienet tasal Santa Marija a˙na t-tfal konna nkunu fl-a˙jar ©enna. Konna nkunu bil-btajjel tas-sajf g˙alhekk ˙in kenna kemm iridu biex nie˙du sehem f’din il-festa. Meta konna ndawru l-pa©na tal-kalendarju missier Alfred Massa - ÌuΩeppi, li kien jie˙u ˙sieb ilkappella kien jibda jitfaçça. Meta konna naraw il-bieb tal-©enb miftu˙ konna mmorru fil-kappella biex nkellmuh. Ried xi g˙ajnuna? Konna nsaqsuh. L-ewwel pass kien biex jitnaddfu l-˙itan tal-kappella mit-trab u l-g˙abra tas-sena s˙i˙a. Min kien juΩa wie˙ed mis-slielem u min kien jitla’ fuq xi si©©u. Il-˙itan kienu tnaddfu. Kienet ukoll tin˙asel l-art tal-kappella u tas-sagristija. Kien jinkines l-©aribor li jag˙ti g˙all-kampnari, kif ukoll it-tara© li kienu jag˙tu g˙all-gallarija tal-kappella. Id-damask Il-kappella kellha artal ma©©ur u ie˙or mal-©enb. L-artal ma©©ur kellu pittura sabi˙a ta’ Santa Marija. Din il-pittura kienet ikkurunata. Madwar il-pittura kien hemm l-iskultura ta’ an©li miΩbug˙in Ωebg˙a li tlieq. L-artal l-ie˙or kellu pittura tal-Madonna tar-RuΩarju. Din il-pittura kienet qabel fil-knisja parrokkjali tar-ra˙al. Dan niftakar lil ÌuΩeppi Massa jg˙idilna. Fis-sagristija kien hemm Ωew© inkwadri zg˙ar tal-weg˙di. Ta’ min jg˙id li l-kappella ta’ Santa Marija kienet ferm popolari mal-ba˙˙ara. Ir-ra©uni kienet wa˙da sempliçi. Meta l-ba˙˙ara kienu jid˙lu filPort il-Kbir kienu jaraw din il-kappella u mhux l-ewwel darba, li meta niΩlu l-art kienu jag˙mlu vista li din il-kappella. Induru g˙all-festa ta’ Santa Marija. Wara t-tnaddif tal-˙itan ikun imiss id-damask. Kull rokna tal-˙itan kellhom il-biçça tad-damask. Niftakar sewwa d-damask f’idejja, tqil u a˙mar sabi˙. Partijiet minnu kien ikun fih il-burdura safra li mal-˙murija tad-damask kienet taqta’ sewwa. Fil-partijiet ta’ fuq ÌuΩeppi kien jag˙mlu hu. Niftakar tiela’ u nieΩel mas-sellum. Dan ix-xog˙ol kien jag˙mlu b’im˙abba kbira u qima lejn Omm Alla. Il-parti t’isfel fejn id-damask kien jintrabat mal-imsiemer tal-˙ajt konna nag˙mluh a˙na t-tfal. Wara d-damask kien jaslu l-purtieri. Dawn kienu ˙omor u jkomplu jsebb˙u l-kappella u jag˙mluha ©enna fuq l-art. Fuq l-artali Il-mira ta’ ÌuΩeppi Massa kienet tkun issa l-gandlieri u l-fjuretti. Dawn kienu jin˙ar©u mill‘cupboard’ u jitfarfru sewwa qabel jitilg˙u g˙al fuq l-artali. Nitfakar sewwa kliem ÌuΩeppi, li jekk iridu ng˙ejnu rridu nne˙˙u s-sandli u saqajna trid tkun nadifa. Biex l-artal iΩommulu dignità tieg˙u ÌuΩeppi kien jitfa’ biçça kbira bajda karti biex nimxu fuqha. Kollox kien issir bl-ordni u obbidjenza kbira lejn ÌuΩeppi. Wara kien imiss il-faççata u l-kampnari. A˙na kollna no˙ro©u Ωew© ‘targi’ li minnhom kienu jintramaw xi bnadar. L-ilwien ta’ dan il-bnadar kienu ta’ Malta (bajda u ˙amra), tal-Vatikan ( safra u bajda) u tal-Madonna (bajda u blu). Niftakar sewwa jitwa˙˙al id-dawl mal-faççata u l-purtieri ˙omor pepprin mal-ftu˙ tal-kampnari. Kollox kien ikollu jkun lest ftit jiem qabel Santa Marija.
25
Santa Marija Festa 2016
L-g˙ors tal-qniepen Meta kollox kien ikun lest u minn kappella kis˙a kis˙a issir qisha ©enna, kienu jibdew id-daqq tal-qniepen. Il-©irien tal-kappella kienu kollha jie˙du pjaçir bid-daqq tal-qniepen. Meta kienu jisimg˙u l-qniepen kul˙add waqt li kien jg˙addi kien jg˙id: Waslet Santa Marija! Waslet Santa Marija! jew Reg˙et mag˙na Santa Marija! Min kien i˙ares ‘l fuq, min kien jieqaf iu jg˙id talba lill-Madonna. Min kien jg˙addi xi kumment fuqna t-tfal li konna jimlew iΩ-Ωew© kampnari daqs bajda. Xi kultant konna nixtri xi ©assijiet u g˙an-nofsinhar konna na˙arqu xi ©assijiet. Tliet ijiem tal-festa Kienet tibda quddiesa li g˙alija ˙afna nies tal-likwata kienu jattendu. Niftakar sew lil Dun Anton. Dan kien joqg˙od biswit il-kappella u wa˙da mara li konna ng˙idulha Óakkukina. Niftakar li kienet toqg˙od ©o dar Ωg˙ira Ωg˙ira fuq il-fet˙a ta’ ˙dejn il-kappella. Anke d-dar ta’ Dun Anton kienet fuq dan l-istess feta˙. G˙andi memorji tajbin dwar Dun Anton. Dan il-qassis g˙alkemm kien nervuΩ kien i˙obb jitkellem mag˙na t-tfal. Mhux l-ewwel darba li saqsejnieh xi ˙a©a fuq il-kappella. Xi drabi l-kliem kienu jduru fuq il-knisja parrokkjali u fuq dak kollu li kien jaqa’ ta˙t il-kelma Óal Tarxien. Biswit il-kappella kien hemm il-˙anut tan-nanna. Il-˙anut kien ikun miftu˙ filg˙odu. Waqt xi quddiesa niftakar sewwa lil ommi li kienet tkun ˙afnadrabi fil-˙anut jipprepara xi kafe u xi gallettini g˙all-qassis li kien jkun qed iqaddes. Kafe iswed. Ifta˙ dak il-pakkett gallettini! Niftakar sewwa dawn il-kliem li kienet tg˙idli biex wara nwassal sew il-kafe u sew il-galletti fis-sagristija tal-kappella. Wara l-quddiesa niftakar lil Dun Anton imdawwar b’çorma tfal, nixrob il-kafe. Ilgallettini ma kienu jaslu sa ˙alqu g˙aliex kienu jispiççaw g˙andna t-tfal. Wara nofsinhar il-kappella kienet tag˙laq. Id-daqq tal-qniepen kien jieqaf u kul˙add kien jin©abar fil-fet˙a ta’ fejn il-kappella. Hawn kien issir it-taqsim tax-xog˙ol. Min kien ser ifarfar, min kien ser ja˙sel l-art, min kien ser idoqq, min ˙a©a u min o˙ra. Kul˙add kien jag˙mel il-parti tieg˙u. Lejlet il-festa kienu jin©abru l-qassisin tar-ra˙al u kienu jkantaw l-g˙asel. Il-le˙en ta’ Dun Anton kien jistema’ aktar qawwi minn dawk tal-qassisin l-o˙ra. Tant li l-kant kont tisimu xi kantuniera xi bog˙od. Il-kant kien ikun g˙all-˙abta tal-erbg˙a ta’ wara nofsinnhar. Jum il-festa Jum il-festa kien jum importanti g˙alina t-tfal. Filg˙odu kienu ikun hemm xi quddies. In-nies tal-in˙awi kienu ji©u g˙al dawn il-quddies. Wiççhom kien ikun fer˙an g˙aliex kienu jiftakkru meta huma kienu Ωg˙ar u s-subien kienu jafha sewwa din il-kappella g˙aliex xi draba kien imiss lilhom biex jippreparaw g˙al din il-festa. Wara l-quddies il-kappella tibqa’ miftu˙a. Xi anzjani kienu jiitielg˙u jag˙˙mlui vista. Hawn minn kien jg˙id ir-RuΩarju. Madwar it-tmienja ta’ bil-lejl id-dawl kienu jintinfg˙u u mo˙˙ it-tfal kien ikun fuq il-festa tas-sena d-die˙la. L-g˙ada ÌuΩeppi Massa kien jer©a ji©i biex iΩarma. Meta l-bieb il-falΩ kien ikun miftu˙ a˙na t-tfal konna jid˙ul ©ewwa. L-ewwel ˙a©a kienu jΩarmaw l-altari. Kollox tarfira u ©ewwa fil‘cupboards’. Wara kien jinΩel id-damask u jintramaw l-altari bl-affarijiet tas-sena. It-tiΩjin ta’ barra kien jitme˙˙a. Kollox postu biex is-sena ta’ wara jkun b’kundizzjoni tajba biex jer©a jintrama. Wara dan ix-xog˙ol il-kappella ta’ Santa Marija kienet tid˙ol f’raqda o˙ra. Matul is-sena Il-kappella ma tantx kienet tinfeta˙. Ftit ‘il bog˙od minna kien hemm il-kappella ta’ San Bert, biswit id-dar tal-Kappillan. Niftakar li l-kappella kienet tinfeta˙ meta kienet ti©i l-missjoni l-kbira. Is-soçji tal-muΩew kienu ji©u miΩ-Ωmien g˙all-ie˙or biex jorganizzaw xi priedki lin-nies. Jekk
26
Santa Marija Festa 2016
m’hniex qed niΩbalja kien ikun hemm priedki tal-ir©iel u priedki g˙an-nisa. Il-kappella ©ieli kienet tinfeta˙ fi Ωmien il-Milied meta xi ˙add kien jo˙lom li jtella’ xi presepju kbir. Il-kappella kienet tinfeta˙ meta tkun riesqa l-festa tar-ra˙al – il-Lunzjata. Kien hemm drawwa meta tkun g˙addejja l-purçissjoni mit-triq Santa Marija, grupp ta’ nies kienu jitilg˙u fil-kampnari biex idoqqu jew a˙jar kif kienet tg˙idlihom ommi jsellmu lil Omm Alla , il-patruna tag˙na t-TarxiniΩi. Fl-img˙oddi kienet issir quddiesa kmieni kull nhar ta’ Óadd g˙all-kaççaturi. Jien ma niftakarix din il-quddiesa. Kien hemm qaddies li kienu jag˙mel din il-quddiesa u kif kienet tg˙id ommi kienet popolari fost il-kaççaturi. Meta tersaq Santa Marija niftakar sewwa f’ÌuΩeppi Massa. Kien bniedem iddedikat g˙allkappella. Niftakar id-daqq tal-qniepen u l-kant tal-g˙asel. Niftakar l-armar ˙afif ta’ barra u d-dawl tal-bozoz. Niftakar fil-faççata tal-kappella u f’Dun Anton. Din il-kappella kienet il-mira tag˙na t-tfal. Hawn konna nintaqg˙u biex nilag˙bu. Il-log˙ol tag˙na kien ivarja. Xi boççi, xi ˙arba, xi ‘puliΩija u ˙allelin’. Il-bniet kienu jin©abru fil-fet˙a ta’ ˙dejn il-kappella u jilg˙abu bil-pupa. Niftakar il-jiem tas-sajf u l-g˙ajn ta’ quddiem il-kappella fejn ˙afna kienu jin©abru biex jie˙du l-ilma g˙aliex ma kellhom il-kanen tal-ilma imqabdin mad-dar tag˙hom. Il-˙ajja Illum kappella ta’ Santa Marija g˙ada hemm. Quddiemha jkun hemm serbut karrozzi. Il-kappella tinsab restawrata u mag˙na l-memorji tal-img˙oddi. Il-˙wienet ta’ madwar il-kappella huma kollha mag˙luqa u l-˙itan tag˙hom biss jistg˙u jitkellmu. Fil-fet˙a ta’ bejn iΩ-Ωew© toroq, ji©ifieri bejn Triq Santa Marija u Vjal Simmons kien hemm tliet ˙wienet. Kollha miftu˙a. Biswit il-kappella kien hemm il-˙anut taΩ-Ûija Lela. IΩ-Ωija mxiet fuq il-passi tan-Nanna ÌuΩeppa (in-Nuça) u kompliet bin-negoΩju billi tbieg˙ id-drapp u xi affarijiet tad-dar. Kienm ˙anut twil b’kank twil tal-©neb u bank ie˙or ma’ rokna. Fuq il-bank twil kien ikun hemm pezez fuq pezez. Kull pezza kellha l-lewn tag˙na. Dawn il-pezez kienu jinbidlu skond l-ista©uni. Bil-parti t’ifel kien ikun hemm il-˙wejje© ta’ ta˙t u Ω-Ωraben. Quddiem il-˙anut taΩ-Ωija kien hemm il-˙anut tat-tabibu. Il-familja Debono kellhom ˙anut tal˙elu. Mal-˙elu kienu jbieg˙u xi affarijiet tal-˙ajta kif ukoll affarijiet g˙all-iskola b˙al pitazzi. Fi Ωmien il-Milied, dan il-˙anut kien ikun mimli bil-kartolini ta’ kull daqs. Fin-nofs imdenlin kien ikun hem mil-figuri tal-anglu i dawk tal-Father Christmas. Fil-bidu tal-Vjal Simmons kien hemm fil-kantuniera l-˙anut ta’ Óaxixa. Dan kien tal-familja Axisa. Dan il-˙anut kien wie˙ed tal-merça. Niftakar il-bejg˙ taΩ-Ωejt tal-ikel minn reçipjenti tal-˙adid,. Niftakar il-bejg˙ tal-kunserva li kienet tkun b’lanet kbar. Il-˙anut kien dejjem nadif tazza. Ftit ‘l isfel ma’ l-istess ˙a©a kien hemm il-˙anut ta’ Ìor©a. Dan kien ˙anut tal-la˙am. Ìor© kellha o˙tha u huwa. Fit ‘l isfel kien hemm l-iskola ta’ Liçça. Din kienet l-ewwel skola li kont mort qabel ma bdiet l-ewwel klassi tal-iskola primarja. Niftakar il-‘charts’. Wa˙da minnhom kienet My Family. Stampa ta’ mara u stampa ta’ ra©el kif ukoll stampa ta’ tifel u o˙ra ta’ tifla. Il-˙ajja kienet madwar il-kappella ta’ Santa Marija. Minn quddiem il-kappella kienu jg˙addu l-purçissjonijiet kollha. Il-purçissjoni tal-Lunzjata kienet titla’ minn Triq Santa Marija u tibqa sejjer it-triq kollha sakemm iddur g˙all-knisja. Il-purçissjoni tad-Duttrina kienet titla’ minn Vjal Simmons u tid˙ol fit-Triq Santa Marija g˙allknisja. Il-purçissjoni tal-Bambin kienet to˙ro© mill-qasam tas-subien iddur g˙at-triq Santa Marija u tg˙addi g˙all-knisja. Il-purçissjoni ta’ Korpus jew qalb ta’ Ìesù kienet tg˙addi minn Vjal Simmons u tid˙ol fi Triq Santa Marija g˙all-knisja. Id-Duluri u Qalb ta’ Ìesù jew Korpus
27
Santa Marija Festa 2016
ma kienux jg˙addu minn quddiem Santa Marija. Kull purçissjoni kienet tkun akkumpanjata mid-daqq tal-qniepen ta’ din il-kappella. Il-Kappella kienet il-fus ta’ ˙ajjitna. Jekk tmur g˙and Ωijuwi,iΩ-Ûiju Karm biex tixtri l-˙obΩ trid ng˙addi minn quddiem Santa Marija. Jekk trid tixtri l-˙ut kien ikun hemm Ìemma quddiem Santa Marija. Jekk trid tixtri l-˙axix u frott kien jitla’ Rajmondu u tixtri l-barka t’Alla mit-trakk tieg˙u. Anek il-mog˙oΩ kienu jg˙addu minn quddiem il-kappella Santa Marija. Mer˙la wara mer˙la mog˙oΩ minn Wara l-Bjut kienu jo˙or©u mid-djar li kien hemm f’dan id-distrett u jg˙addu quddiem il-kappella g˙al Sardenja, fejn l-g˙elieqi kienu j˙adru u fejn il-˙ajja tal-bidwi kienet fl-a˙jar tag˙ha. Jien x˙ajt u issa tlaqt minn ˙dejn il-kappella ta’ Santa Marija iΩda meta nisma’ l-qniepen idoqqu tal-kappella niftakar fil-jiem u fil-nies li mag˙hom jien g˙ex, kbirt u g˙amilt l-ewwel passi taΩΩog˙Ωiti. Minkejja dan kollu, minkejja dan iΩ-Ωmien, il-kappella hemm baqg˙et u j’Alla tibqa’ g˙al ˙afna u ˙afna Ωmien.
Privat g˙at-tfal tal-Primarja
Privat tat-tfal tas-sekondarja
Privat fil-Matematika, IngliΩ u Malti Post: 100 Triq Santa Marija Óal Tarxien Tel: 21436090, 21892528, 79317436 Ikun hemm lezzjonijiet anke fix-xhur tas-sajf
Su©©ett Matematika Post 100 Triq Santa Marija Óal Tarxien Çempel 21436090 jew 79317436 Ikun hemm lezzjonijiet anke fix-xhur tas-sajf
28
Santa Marija Festa 2016
Silta mill-Istorja Gudjana
Sir Charles Bonham-Carter (Gvernatur ta’ Malta) Sir Charles Bonham-Carter (Gvernatur ta’ Malta) fl-1936 fil-Gudja u jindirizza lill-Banda La Stella fis-sena li kienet g˙ada kif qelbet minn orkestra g˙al banda. Meqlub g˙all-Malti minn fuq artiklu li ©abet The Times of Malta t-Tnejn 8 ta’ Ìunju 1936. L-Eççellenza Tieg˙u fil-Gudja; Ir-Ra˙˙ala Jilqg˙uh bi Ó©arhom Ilbiera˙ waranofisnhar kienet pjaçevoli g˙all-Gvernatur li g˙amel vista fil-Gudja, fejn sab lir-ra˙al kollu fil-pjazza tal-Gudja jistenna lilu u lis-sinjura tieg˙u Lady Bonham Carter. Il-pjazza kienet kollha bnadar fl-idejn jixxejru u l-bandiera tal-Gudja mag˙mula mill-˙arir dehret ˙afna tperper fir-ri˙ fost tiΩjin ie˙or. Qabel ma da˙al fil-knisja l-eççellenza ttie˙ed ©ewwa l-Palazz ta’ Bettina (Palazzo Dorell), famuΩ ˙afna mal-poeta kbir Lord Byron waqt xi btaliet ©o Malta, u hemm iltaqa’ mal-wisq nobbli Emliy Trapani Galea, Baronessa ta’ San Marciano flimkien malBaroncino Trapani Galea u l-mara tieg˙u. PreΩenti kien hemm ukoll l-Baruni De Piro kien. L-Eççellenza tieg˙u kien akkompanjat minn A.D.C, Capt. Elliot u Capt. Salamone, s-Sur S. Perowne, Sir Charles Bonham-Carter s-Sur F. Galea, O.B.E., is-Sinj. Salamone, Ma©©ur Briffa de Piro, u s-Sur Montanaro. Il-Kulunell Lloyd ma’ xi uffiççjali o˙ra mirRe©iment ta’ Lincolnshire kienu preΩenti wkoll. Ir-ra˙˙ala apprezzaw immens il-banda tarre©iment iddoqq fil-pjazza (quddiem is-Soc. Fil. La Stella). It-tfal tal-iskola kienu kollha lebsin flokkijiet bojod u dbielet jew xorzijiet skuri f’linja dritta sal-knisja fejn hekk kif titla’ t-tara© kont issib ukoll fuq iz-zuntier l-iscouts tal-Gudja li ffurmaw gwardja tal-unur. Il-qassis tar-ra˙al Dun Ascolese laqa’ din id-delegazzjoni fejn il-bieb il-kbir tal-knisja u minn hemm dawwar il-Gvernatur u urieh il-madwar. Wara ˙adu d-dar tieg˙u fejn g˙amel diskors ta’ mer˙ba lill-Eççellenza u lill-mara tieg˙u f’isem in-nies tal-Gudja. Hemmhekk tifla ˙elwa offriet bukkett fjuri lis-sinjura Bonham Carter li min-na˙a tag˙ha aççettatu. L-Eççellenza fi ftit kliem irrisponda u esprima l-gost li ˙a hu u l-mara tieg˙u waqt li jduru l-ir˙ula. Intant huma ©ew servuti xi minerali u ndaqq ir-Rule Britannia fuq gramaphone.
29
Santa Marija Festa 2016
30
Santa Marija Festa 2016
Hekk kif telqu il-knisja n˙araq salut u komplew il-vista bi Ωjara fil-KaΩin La Stella. Intant minn fuq il-bejt talkappillan in˙arqet musketterija. Il-President tas-Soçjetà La Stella s-Sur Anthony Borg flimkien mas-Segretarju is-Sur Joseph Maria Abdilla u t-TeΩorier is-Sur Loreto Caruana laqg˙u l-Eççellenza tieg˙u u s-Segretarju g˙amel id-diskors ta’ mer˙ba. Wara tifel Ωg˙ir offra bukkett fjuri lis-Sinjura Bonham Carter. Is-Sur Abdilla qal, “ Eççellenza, persuni leali g˙allkuruna, membri ta’ din is-soçjetà li tiffurmaw parti leali mill-popolazzjoni ta’ Malta fejn flimkien nag˙mlu parti mill-katini kbira ta’ dominji, kolonji u territorji li f’daqqa niffurmaw imperu kbir, Eççellenza u Sinjura Bonham Carter; ©entilment nitolbok taççetta dan il-bukkett fjuri b˙ala turija umli u onesta ta’ mer˙ba u sabiex tfakkar il-vista apprezzata tag˙kom min-nies ta’ dan ir-ra˙al. A˙na lkoll nitolbu lil Alla sabiex jg˙in lill-Eççellenza jkollu governanza tajba fuq dan il-poplu ta’ din il-gΩira g˙al ˙afna snin fejn jipprospera l-©id.” B’risposta g˙al dan l-eççellenza tieg˙u stqarr:, “A˙na nirringrazzjawkom talli lqajtuna b’din l-akkolljenza. A˙na n˙ossu li ma nistg˙ux nag˙mlu xog˙olna sewwa jekk ma nkunux nafu l-ir˙ula ta’ din il-gΩira, u g˙alhekk qed induruhom. Huwa ta’ gost u pjaçir kbir li nkunu mag˙kom. Grazzi.” Wara dan kull˙add ©ie servut xi bibita fost it-ta˙did tan-nies preΩenti. L-Eççellenza telaq fost g˙ajjat u çapçip. Min-na˙a tieg˙u l-kappillan kompla mal-uffiççjali tal- Lincolnshire Regiment. Materjal informattiv mog˙ti minn Carmelo Farrugia, traduzzjoni ta’ Michel Mifsud.
Il-qabar ta’ Sir Charles Bonham-Carter
31
Santa Marija Festa 2016
Skala MuΩikali Skala MuΩikali huwa pro©ett kofinanzjat minn A©enzija Ûg˙aΩag˙ fejn l-g˙an prinçipali tieg˙u huwa li jo˙loq im˙abba u kuxjenza lejn il-muΩika fost persuni minn tmin snin ‘il fuq. Dan il-pro©ett ja˙seb ukoll li jg˙allem l-arti tal-muΩika u jressaq individwi lejn eΩamijiet u çertifikazzjoni fitteorija tal-muΩika li jaslu sal-“GRADE 8” fuq sillabu ta’ “Trinity College of London”. APPLIKAZZJONI TINÌABAR MINGÓAND IS-SEGRETARJU TASSOÇ. FIL. “LA STELLA” – TRIQ IL-KBIRA, GUDJA – jew tg˙arrafna minn social networks jew sms jew ittra (tradizzjonali / email).
32