NEWSPAPER POST DIĊEMBRU 2019 SENA 88
02 Il-Mara 04 Ġesù Bambin – Tama Ġdida 16 Illum U Għada 26 Lagħab il-Futbol Ħafi għal donazzjoni www.missio.org.mt
|
2123 6962
|
7 Triq il‑Merkanti, Valletta
|
7 Triq l‑Imgħallem, Ir‑Rabat Għawdex
EDITORJAL ‑ CLAUDIA CINI
Diċembru 2019
Il-Mara Jien. Int. Aħna. Flimkien. VO/1178
Missio ‑ [Uffiċċju Missjunarju], 7, Triq il‑Merkanti, il‑Belt Valletta VLT 1171. Ħinijiet: mit‑Tnejn sal‑Ġimgħa: 9.00am ‑ 1.00pm Donazzjonijiet jistgħu jitħallew fil‑ħanut Faith Hope & Charity mit‑Tnejn sal‑Ġimgħa: 1.00pm ‑ 7.00pm / Is‑Sibt: 9.00am ‑ 1.00pm Missio: Nru. 114, Triq Lorenzo Gafà, il‑Mosta MST 4128. Ħinijiet: mit‑Tnejn sal‑Ġimgħa: 8.00am ‑ 4.00pm Tel: 2123 6962 • Fax: 21231272 Imejl: info@missio.org.mt • Websajt: www.missio.org.mt Uffiċċju Missjunarju, 7, Triq l‑Imgħallem, ir‑Rabat, Għawdex VCT 9066. Tel: 2155 0267 • Imejl: gozo@missio.org.mt Ħinijiet: mit‑Tnejn sal‑Ġimgħa: 8.30am ‑ 12.00pm BORD EDITORJALI Editur: Claudia Cini (claudia@missio.org.mt) Membri: Membri: Mons. Valent Borg Dun Victor Agius, Mario Scicluna Kav. Emmanuel Cutajar KCHS Websajt u Facebook:
missiomalta
Qari tal‑Provi: John Caruana Grafika: James Trapani (gakbu@gakbu.com) Malta Missjunarja hija Rivista Missjunarja ta’ kull xahar. L‑ewwel ħarġa: Settembru 1932 bl‑isem ta’ Malta Missjunarja. Novembru 1978: bidla fl‑isem għal Knisja Missjunarja. Frar 2003: mill‑ġdid Malta Missjunarja. Abbonament għal sena €10.00
F’din il‑ħarġa: 2 Editorjal
4 Messaġġ mid-Direttur 6 Unjoni Missjunarja 8 Propagazzjoni tal-Fidi 12 San Pietru Appostlu 16 Santa Infanzja 22 Qaddis tax-Xahar 24 Aħbarijiet mid-Dinja Kollha 30 Il-Bidu tal-Malta Missjunarja u l-Uffiċċju Missjunarju 34 Animation With Children 36 Riċetta Tradizzjonali 38 Kompetizzjoni u Ċajt 39 Nitolbu għall-Mejtin Tagħna Ritratt tal‑faċċata: Tallaba żagħżugħa bit-tarbija tagħha fi New Delhi l-Indja. 2
M
atul dan iż‑żmien sabiħ tas‑sena nitkellmu ħafna dwar it‑twelid ta’ Ġesù Bambin u l‑Madonna li kienet l‑istrument sabiex l‑Iben t’Alla sar bniedem bħalna biex isalvana. Ilkoll nafu kemm din ix‑xbejba għaddiet minn esperjenzi wara li aċċettat ir‑rieda t’Alla. Tajjeb ukoll li ma ninsewx li l‑Madonna hija l‑mudell ta’ kull mara ‑ xempju tal‑ħniena u t‑tjubija. Kien għalhekk li Alla għażel ‘mara’ biex twelled u tieħu ħsieb lil ibnu, għaliex l‑ebda ħlejqa oħra fid‑dinja ma kienet kapaċi tagħmel dan. Leġġenda ħelwa tgħid li meta Alla, fis‑sitt jum, ħalaq il‑mara, dam ‘xogħol’ fit‑tard. Anġlu resaq qrib u staqsieh għalfejn kien qed ‘jieħu’ daqstant ħin fuq dik il‑kreatura. U Alla wieġbu: “Mela ma rajtx kemm speċifikazzjonijiet kelli nagħmel biex nifforma l‑mudell? Din il‑kreatura jeħtiġilha li tiffunzjona f’kull tip ta’ sitwazzjoni. Trid tkun kapaċi tgħannaq lil uliedha f’salt u jkollha tgħanniqa li tfejjaq minn sempliċi girfa fl‑irkoppa sa qalb maqsuma. Jeħtiġilha tagħmel dan kollu b’par
Diċembru 2019
idejn biss. Trid tkun kapaċi tfejjaq lilha nfisha u taħdem mat‑tmintax‑il siegħa kuljum.”
“Mhux biss taf taħseb, imma għandha l‑kapaċità li tirraġuna u tinnegozja,” wieġeb Alla.
L‑anġlu kien impressjonat u qal: “Dan kollu b’par idejn biss? ... Impossibbli!”
L‑anġlu messilha wiċċha, dar lejn Alla u qallu: “Din il‑kreatura qed tnixxi l‑ilma, naħseb li għabbejtha b’wisq piżijiet!”
L‑anġlu resaq qrib u mess il‑mudell tal‑mara. Skanta meta sab li kienet tenera. Kif setgħet tagħmel dawk l‑affarijiet kollha jekk kienet daqshekk tenera? U Alla qallu:
“Dak huwa dmugħ,” wieġeb Alla, “li bih tkun kapaċi tesprimi lilha nfisha, in‑niket, il‑ferħ, l‑imħabba, is‑solitudni, is‑sofferenzi, ...”
“Huwa minnu li hija tenera, imma għamiltha soda. Lanqas tista’ timmaġina x’kapaċi tissaporti u tegħleb.”
L‑anġlu kien impressjonat u qal lil Alla: “Int ġenju! Ħsibt għal kollox. Tassew li l‑mara hija meravilja!”
“Għandha l‑kapaċità li taħseb?” ried ikun jaf l‑anġlu.
U Alla wieġeb: “Dażgur li hi. Għandha saħħa li tgħaġġeb
lir‑raġel, kapaċi tħabbat wiċċha mal‑problemi u ġġorr piżijiet kbar, taf ixxerred il‑ferħ u l‑imħabba, kapaċi titbissem meta jkollha aptit twerżaq u tkanta minflok tibki, tidħak meta mbeżżgħa u tibki meta ferħana; u kapaċi tiġġieled għal dak li temmen fih. L‑imħabba tagħha m’għandhiex limitu, u meta qalbha tkun maqsuma, kapaċi ssib is‑saħħa biex tkompli għaddejja.” U l‑anġlu staqsa: “Mela din hija l‑kreatura perfetta!?” Iżda Alla wieġeb: “Le. Il‑mara għandha difett wieħed – ħafna drabi tinsa kemm verament hija denja!”
F’ISEM IL‑BORD EDITORJALI TA’ MALTA MISSJUNARJA, U L‑ISTAFF U L‑VOLUNTIERA KOLLHA TA’ MISSIO MALTA, NAWGURAW LILL‑QARREJJA KOLLHA U LILL‑FAMILJARI TAGĦHOM:
Milied Mimli Ferh u Hena, u Sena Gdida Mimlija Risq u Barka. 3
Diċembru 2019
I
Ġesù Bambin – Tama Ġdida
l‑ġrajja tal‑Milied tnissel fina u fil‑bnedmin kollha ta’ rieda tajba tama ġdida li nistgħu ngħixu f’dinja aħjar, b’futur sabiħ għall‑ġenerazzjonijiet kollha li għad jiġu warajna. Meta nħarsu madwarna, naraw ħafna ġrajjiet oħra li żgur jaqtgħulna qalbna. Tista’ tgħid kuljum nisimgħu bi qtil ta’ nies innoċenti, oħrajn sfruttati minħabba l‑kulur tal‑ġilda, u oħrajn għaddejjin minn martirju minħabba l‑ġlied li hemm f’pajjiżhom li ġegħelhom jaħarbu b’ta’ fuqhom senduqhom. Quddiem dawn il‑ġrajjiet ta’ niket, waħedha tiġi l‑mistoqsija:
4
MESSAĠĠ MID‑DIRETTUR – MONS. VALENT BORG
“Imma tassew possibbli li nistgħu ngħixu fil‑paċi? Possibbli li l‑bnedmin kollha jgħixu bħala familja waħda, b’koperazzjoni bejniethom?” It‑twelid ta’ Ġesù fil‑grotta fqajra ta’ Betlem jagħmel dan possibbli minkejja li kollox juri l‑kuntrarju. Ġesù Bambin huwa bħal dawl ċkejken li jdawwal id‑dinja, ċkejken, imma b’kapaċità li jirbaħ lid‑dlam. Ġesù Bambin mimdud fil‑maxtura huwa xhud qawwi tal‑imħabba t’Alla li jista’ jimliena bit‑tama li l‑bnedmin kollha jistgħu jgħixu fis‑sliem u fl‑imħabba skond il‑pjan t’Alla għalina
l‑bnedmin. Għalkemm naraw li hawn ħafna x’jista’ jfixkel dan il‑pjan, it‑twelid ta’ Ġesù Bambin żgur li jqawwina biex nemmnu fis‑sħiħ u nittamaw li dan il‑pjan t’Alla għalina jista’ jseħħ kif fil‑fatt qiegħed iseħħ jum wara l‑ieħor, forsi bla ma aħna nindunaw.
KALENDARJU MISSJUNARJU 2020 (Jingħata b’XEJN bħala rigal lil kull abbonat ta’ Malta Missjunarja.) • Stampa b’tema missjunarja kull xahar KALENDARJU • Qaddis għal kull ġurnata • L‑intenzjoni missjunarja ta’ kull xahar Tista’ takkwista kopja minn Missio kif ukoll mill‑Ħanut Faith Hope & Charity Gift Shop li jinsabu f’Nru. 7, Triq il‑Merkanti, il‑Belt Valletta. NEWSPAPER POST
2020 Jien. Int. Aħna. Flimkien. (VO/1178)
B’SMS ta’ €2.33 tkuntkun qed titma’ B’SMS ta’ €2.33 qed 7 t’itfal għal għal ġurnata. titma’ 7t itfal ġurnata.
Nixtieq lilkom ilkoll Milied tassew hieni, b’impenn li ngħixu lkoll din il‑ħajja ġdida li ġabilna Ġesù Bambin.
B’SMS B’SMSta’ta’€6.99 €6.99tkun tkunqed qed tixtri l‑kotba għalgħal tifel tifel jew tifla tixtri l‑kotba jew għalgħal senasena skolastika. tifla skolastika.
mar‑rieda t’Alla. Huwa b’dan il‑mod li aħna, flimkien ma’ Ġesù Salvatur, inkunu qegħdin nibnu dinja ġdida msejsa fuq l‑imħabba vera. Fl‑istess waqt inkunu qed nagħtuha tama ġdida li l‑pjan ta’ mħabba li Alla wriena f’Ġesù Bambin, huwa possibbli li jseħħ.
sms fuq 50617374 – €2.33 | sms fuq 50618820 – €6.99
Din il‑ġrajja tal‑Milied tagħmlilna l‑kuraġġ biex aħna, fiċ‑ċokon tagħna, nippruvaw ngħixu dak kollu li għallimna l‑Mulej, bla ma qatt inħarsu lura jew naqtgħu qalbna, ħalli b’hekk inkunu qegħdin nibnu madwarna dinja tassew ġdida. Dan nagħmluh billi f’dak kollu li ngħaddu minnu, sabiħ jew ikrah, nibqgħu ngħixu fl‑imħabba, fil‑maħfra, fl‑għajnuna ta’ xulxin, f’servizz lil min hu fil‑bżonn u f’rabta sħiħa
DONAZZJONIJIET B’RISQ IL‑MISSJONI
Diċembru 2019
Ninħtieġu rigali u tiżjin tal‑Milied ġodda jew f’kundizzjoni tajba ħafna biex inbigħuhom fil‑bażar. Ċemplu fuq 21236962. Grazzi mill‑qalb.
5
Diċembru 2019
UNJONI MISSJUNARJA ‑ DUN CHARLES BUTTIGIEG
Intenzjoni Missjunarja: Diċembru 2019 “Nitolbu sabiex kull pajjiż jiddeċiedi li jieħu l‑miżuri meħtieġa biex jagħmel il‑futur tat‑tfal u taż‑żgħażagħ, speċjalment dawk li jsofru, prijorità.”
N
insabu fl‑aħħar xahar tas‑sena, ix‑xahar tal‑Milied, u għal darba oħra l‑Papa qed jiftakar fiż‑żgħażagħ kif 6
tlabna diversi drabi għalihom matul din is‑sena. Dan sabiex kull pajjiż fid‑dinja jagħraf jinvesti l‑enerġiji tiegħu favur il‑kawża ġusta taż‑żgħażagħ, kemm fil‑qasam tal‑edukazzjoni kif ukoll fid‑dinja tax‑xogħol. Mhux hekk biss, imma sabiex il‑pajjiżi jkunu ta’ sostenn u joffru inċentivi soċjali liż‑żgħażagħ bi problemi soċjali u li jinsabu fit‑tbatija. U għalhekk għandna nitolbu sabiex il‑mexxejja tal‑pajjiżi u dawk responsabbli, jagħrfu u jindunaw bl‑urġenza li jgħinu lil min qed ibati ħalli jkollu dinja aħjar u iktar diċenti.
Nitolbu wkoll bħala Knisja sabiex iż‑żgħażagħ tagħna jiftħu qalbhom beraħ għal Kristu u sabiex iktar żgħażagħ ikunu ġenerużi għas‑sejħa li qiegħed jagħmlilhom il‑Mulej. Fil‑Bibbja naraw li kull min sema’ b’Ġesù u mexa warajh, Ġesù baqa’ dejjem miegħu. Xhieda ta’ dan huma l‑appostli li laqgħu s‑sejħa ta’ Kristu, u Ġesù baqa’ magħhom sal‑aħħar permezz tal‑Ispirtu s‑Santu. B’dan il‑mod ikunu wkoll iż‑żgħażagħ stess li jkunu lesti li jgħinu lil żgħażagħ oħra f ’diffikultà u li tilfu kull sens fil‑ħajja.
Diċembru 2019
and heart-w arming touch. ed make a real d thousands and lasting of lives will be rojects.
fe-Giving Gifts has m.
Life-Giving Gifts are presents with a truly innovative All the projects and heart-warm supported ing touch. difference to individuals by these gifts you purchased make a real , families and communiti es and thousands and lasting positively affected of lives will be through these projects. If you are looking for an unusual gift idea then Life-Giving a range of 8 gifts Gifts has to choose from. One laying hen for a family
d family
One pig for a family
ung women
One goat for the
Wheelchair for
nity
.mt
: info@mis sio.org.mt : gozo@mis sio.org.mt
:
#SKJETTI
A sewing machine to train
sponsorship for
A bicycle for a child to go Wheelchair for a person
a child
water for a school
of the worldwide
network
of Pontifical Mission 7, Merchants Street, Societies Valletta, VLT 1171, www.missio.org.mt 7, Foreman Street, Malta | Tel: (+356) Victoria, Gozo, VCT 2123 6962 E-Mail: 9066, Malta Tel: | info@missio.org.mt | (+356) 2155 0267 | E-Mail: gozo@missio. org.mt Supported by:
#SKJETTI
Borehole for clean water
Missio Malta is part of the
worldwide network of Pontifical
touch. truly innovative and heart-warming Life-Giving Gifts are presents with a you purchased make a real and lasting All the projects supported by these gifts be communities and thousands of lives will difference to individuals, families and positively affected through these projects. idea then Life-Giving Gifts has If you are looking for an unusual gift a range of 8 gifts to choose from.
One pig for a family living in poverty One goat for the livehood of a disadvantaged
disadvantaged young women
A sewing machine to train disadvantaged
to school
family
One year education sponsorship for a
Mission Societies
www.missio.org.mt 7, Merchants Street, Valletta, VLT 1171, Malta | Tel: (+356) 2123 6962 | E-Mail: info@missio.org.mt 7, Foreman Street, Victoria, Gozo, VCT 9066, Malta Tel: (+356) 2155 0267 | E-Mail: | gozo@missio.org.mt Catalin Bindu BLackBookPhoto
Supported by:
#SKJETTI
Borehole for clean water for a school
One pig for a family living
Rest assured that your gift is making all the difference for communities, families and the children your gift will be given to. of Pontifical Mission Societies
A bicycle for a child to go Wheelchair for a person
Wheelchair for a person with disability
Gift.
www.missio.org.mt
7, Merchants Street, Valletta, VLT 1171, Malta | Tel: (+356) 2123 6962 E-Mail: | info@missio.org.mt 7, Foreman Street, Victoria, Gozo, VCT 9066, Malta | Tel: (+356) 2155 0267 | E-Mail: gozo@missio.org.mt Supported by:
#SKJETTI
Borehole for clean water
of Pontifical Mission Societies
www.missio.org.mt
info@missio.org.mt Malta | Tel: (+356) 2123 6962 | E-Mail: 7, Merchants Street, Valletta, VLT 1171, gozo@missio.org.mt Malta | Tel: (+356) 2155 0267 | E-Mail: 7, Foreman Street, Victoria, Gozo, VCT 9066, Catalin Bindu BLackBookPhoto
Supported by:
#SKJETTI
Missio Malta is part of the
worldwide network of Pontifical
Mission Societies
www.missio.org.mt
Photography:
Catalin Bindu BLackBookPhoto
Supported by:
ged young women
A bicycle for Wheelchair
a person with disability sponsorship for
a child
water for a school
or community
Societies
www.missio.org.mt
Mission network of Pontifical info@missio.org.mt of the worldwide 2123 6962 | E-Mail: org.mt Malta | Tel: (+356) E-Mail: gozo@missio. Valletta, VLT 1171, (+356) 2155 0267 | 7, Merchants Street, 9066, Malta | Tel: Victoria, Gozo, VCT TI 7, Foreman Street, Supported by: #SKJET
in poverty
the livehood
ntaged family
of a disadva
ntaged young
A sewing machine
Gift. enjoy your Live-Giving We hope that you for communities, all the difference your gift is making will be given to. Rest assured that children your gift families and the Missio Malta is part
a family living
One goat for
to train disadvanta
Borehole for clean
hen for a family
One pig for
ged family
One year education
2123 6962 | E-Mail: info@missio.org.mt VLT 1171, Malta | Tel: (+356) gozo@missio.org.mt 7, Merchants Street, Valletta, (+356) 2155 0267 | E-Mail: Gozo, VCT 9066, Malta | Tel: 7, Foreman Street, Victoria,
One laying
living in poverty
child to go to school
Wheelchair for
for a child
for a school or community
your Live-Giving Gift. We hope that you enjoy for communities, is making all the difference Rest assured that your gift your gift will be given to. families and the children
Gift. We hope that you enjoy your Live-Giving all the difference for communities, Rest assured that your gift is making be given to. families and the children your gift will
Photography:
to school
One year education sponsorship
or community
Missio Malta is part of the worldwide network
A bicycle for a
arming touch. and heart-w innovative real and lasting s with a truly ed make a will be Gifts are present you purchas ds of lives Life-Giving by these gifts nities and thousan supported and commu projects. All the projects als, families through these to individu Gifts has difference Life-Giving positively affected gift idea then for an unusual choose from. If you are lookinga range of 8 gifts to
livehood of a disadvanta
A sewing machine
with disability
child
Borehole for clean water for a school
for a family
One goat for the
disadvantaged young women
One year education sponsorship for a
One laying hen
One pig for a family
of a disadvantaged family
A sewing machine to train
young women
ing touch. and heart-warm a truly innovative lasting are presents with make a real and Life-Giving Gifts gifts you purchased of lives will be supported by these communities and thousands All the projects , families and projects. through these difference to individuals positively affected Gifts has gift idea then Life-Giving for an unusual If you are looking to choose from. a range of 8 gifts
in poverty
One goat for the livehood
family
A bicycle for a child to go to school
child
or community
We hope that you enjoy your Live-Giving
Missio Malta is part of the worldwide network
One laying hen for a family
One pig for a family living in poverty
A sewing machine to train disadvantaged
Wheelchair for a person with disability
for a child
for a school or community
heart-warming touch. with a truly innovative and Life-Giving Gifts are presents make a real and lasting by these gifts you purchased be All the projects supported and thousands of lives will families and communities difference to individuals, these projects. positively affected through Gifts has unusual gift idea then Life-Giving If you are looking for an from. a range of 8 gifts to choose
One laying hen for a family
One goat for the livehood of a disadvantaged
young women
A bicycle for a child to go to school
with disability
We hope that you enjoy your Live-Giving Gift. Rest assured that your gift is making all the difference for communities, families and the children your gift will be given to.
Photography:
Life-Giving Gifts are presents with a truly innovative and heart-warming touch. All the projects supported by these gifts you purchased make a real and lasting difference to individuals, families and communities and thousands of lives will be positively affected through these projects. If you are looking for an unusual gift idea then Life-Giving Gifts has a range of 8 gifts to choose from. One laying hen for a family
in poverty of a disadvantaged family
One year education sponsorship
or community
We hope that you enjoy your Live-Giving Rest assured that Gift. your gift is making all the difference families and the for communities, children your gift will be given to.
Missio Malta is part
One goat for the livehood
ged young women
a person with disability
Borehole for clean
ommunities, .
One laying hen for a family One pig for a family living
ged family
to train disadvanta
child to go to school
One year education
www.missio.org
living in poverty
livehood of a disadvanta
A sewing machine A bicycle for a
Life-Giving Gifts are presents with a truly innovative and heart-warming touch. All the projects supported by these gifts you purchased make a real and lasting difference to individuals, families and communities and thousands of lives will positively affected through be these projects. If you are looking for an unusual gift idea then Life-Giving Gifts has a range of 8 gifts to choose from.
to train disadva
a child to go for a person
women
to school y with disabilit
for a child n sponsorship One year educatio or community for a school clean water Borehole for Gift. Live-Giving nities, you enjoy your ce for commu We hope that the differen is making all be given to. that your gift your gift will .mt Rest assured the children www.missio.org families and
sio.org.mt Mission Societies of Pontifical E-Mail: info@mis sio.org.mt worldwide network 2123 6962 | is part of the E-Mail: gozo@mis | Tel: (+356) 2155 0267 | VLT 1171, Malta Tel: (+356) s Street, Valletta, VCT 9066, Malta | by: #SKJETTI 7, Merchant Gozo, Supported Street, Victoria, 7, Foreman
Missio Malta
#SKJETTI
Rigali b’dif ferenza
Il‑Milied huwa żmien mill‑isbaħ biex niltaqgħu flimkien mal‑familja u l‑ħbieb tagħna, u nirriflettu dwar għaliex aħna niċċelebraw din l‑okkażjoni tant speċjali. Hija tifkira tal‑grazzja t’Alla li permezz tat‑twelid ta’ Ġesù, ingħatajna d‑don tas‑salvazzjoni. Dan il‑Milied, int mistieden biex taqsam il‑messaġġ ta’ fidi, tama u mħabba billi
tagħti rigal tassew importanti lill‑maħbubin tiegħek ‑ rigal li jippermettilek ukoll li tilħaq u tgħin komunitajiet fil‑bżonn madwar id‑dinja. Agħtina l‑appoġġ tieghek billi tixtri ‘Life Giving Gift’ illum ! Għandna għażla meraviljuża ta’ rigali u ma’ kull rigal tirċievi kartolina li turi ritratt tar‑rigal li għażilt sabiex tikteb messaġġ personali qabel tintbagħat lil min tkun xtrajt ir‑rigal.
Meta tixtri rigali bħal dawn isserraħ moħħok li jintgħoġbu żgur!
• Ċemplilna fuq 21236962 jew 21550267 (Għawdex) biex tixtri rigal mil‑lista u niġu bil‑kartolina aħna u niġbru d‑donazzjoni dak il‑ħin stess. jew
• Ibgħat ċekk indirizzat lil Missio flimkien mal‑għażla tiegħek, ismek, in‑numru tat‑telefown u l‑indirizz, u tirċievi l‑kartolina bil‑posta. jew
• Ejja sal‑ħanut tagħna ‘Faith, Hope & Charity’ fi Triq il‑Merkanti, il‑Belt.
€7 – Tiġieġa għal familja fil‑Perù €10 – Pjanċa tal‑metall, parti minn saqaf ta’ kappella €17 – Qażquż lil familja kbira fil‑bżonn €35 – Rota lil tifel jew tifla biex imorru l‑iskola €55 – Mogħża tal‑ħalib għal familja żvantaġġata €125 – Magna tal‑ħjata u banketta lil nisa u tfajliet minn ambjenti ta’ faqar €140 – Siġġu tar‑roti għal tifel jew tifla b’diżabilità €150 – Edukazzjoni għal sena lil tifel jew tifla fil‑bżonn €500 – Tħaffir ta’ bir għal ilma nadif
Missio ‑ (Uffiċċju Missjunarju), Nru. 7, Triq il‑Merkanti, il‑Belt Valletta VLT 1171. Tel: 2123 6962 • Imejl: info@missio.org.mt Uffiċċju Missjunarju, Nru. 7, Triq l‑Imgħallem, ir‑Rabat, Għawdex VCT 9066. Tel: 2155 0267 • Imejl: gozo@missio.org.mt
7
PROPAGAZZJONI TAL‑FIDI
Diċembru 2019
A Brief Report on the project work carried out by Ilanthalir with the support of Missio Malta. Dear Rev. Mgs. Valentino Borg, Greetings from Fr. Susai Alangaram, Ilanthalir, India. With immense gratitude, I would like to send you the report for the amount received from Missio Malta for the repair of houses of the poor who were affected by the cyclone Gaja. We were able to complete them before the next monsoon begins so that the children and the aged parents can feel safe for any future eventualities that could occur. The beneficiaries express their sincere gratitude to Missio Malta and the sponsors of this project. We warmly remember your humanitarian support and assure you our prayers. We have attached some photos of the previous condition of the houses and the present ones after repair. Kindly find attached the audited account statement for the amount received from Missio Malta. With kind regards and prayers, Fr. Susai Alangaram. 8
W
ith immense gratitude to God and our sponsors, and sincere thanks to Fr. Victor Agius and Missio Malta, who were instrumental to get the help for us, we would like to present this
brief report on the renovation work carried out in five houses affected by the cyclone Gaja in the central region of Tamil Nadu last year. In November 2018, a cyclone caused havoc
Diċembru 2019
in many parts of Tamil Nadu state. The damage caused by the cyclone was severe, several houses were damaged and the number of causalities was high. Many organizations stepped in to alleviate the suffering of the affected people, and both the government and other NGOs looked after the immediate needs of the people. However, many damaged houses were unattended due to insufficient funds and grants. Ilanthalir took the initiative of making appeals to friends to support the cause of repairing houses. Having known us very well and our activities, Fr. Victor Agius of Malta, put us in touch with Missio Malta and in turn Missio Malta extended its generous support to repair 1. Family of Mr. Muthu 5 houses in and around the Kannu s/o Selvam, parish of Nazereth in the Kottapattu, Avoor. He diocese of Tiruchirapalli. lives with his family of These five houses were three small children and carefully chosen, having his wife along with his considered the financial father and mother who and social situation of the are elderly. His tiled roof concerned families. The house was badly damaged families too participated by the cyclone and with the actively and enthusiastically fear that it would collapse in the reconstruction anytime, the family lived process. We give below in the open space facing the particulars about each lot of hardships. With the family and the condition of little money he had, he the houses before and after laid the foundation for the the repair. new house and was waiting
for help from someone to complete it. We helped him with the support we received from Missio Malta and the house is complete now. The whole family experience tremendous joy and they express their gratitude to Missio Malta and the sponsor.
2. Family of Mr. Arockiasamy Pidarampatty, Nazereth.
The house was badly damaged due to the falling of a tree at the backyard of the house. They needed to remake the roof and raise the wall on one side. With the support received, we helped them to have a new
9
PROPAGAZZJONI TAL‑FIDI
Diċembru 2019
roof to their house. They feel safe and they thank you for the timely help extended to them.
3. Family of Pidarampatty, Nazereth. He is the
neighbour of Mr. Savari Muthu and similar extent of damage was experienced by him too. Since the house was of the same pattern as the previous one, we carried out the renovation in a similar way and the work is complete now. The whole family wishes to thank you and the sponsor for his generosity.
10
4. Family of Gunasekaran Nazereth. The family
experienced damage due to the falling of a tree on their roof. The whole roof had to be changed having to reshape the wall on either side. The roof was changed from tiled pattern to tin sheets and the family is very much satisfied for the safety and comfort they enjoy. They express their sincere gratitude to Missio Malta and the sponsor for being with them in the time of their difficulty.
5. Family of Jeya Juqaline Somarasampettai, Avoor. The family was
very poor and they were living in a hut with no walls but thatched covers to protect them. They were only able to repair the house again with the thatched materials. With their teenage girl they had to live with minimum privacy. The timely help we
Diċembru 2019
received from the sponsor through Missio Malta, we were able to replace the cover with walls on the four sides. The family feels happy and well protected. With great joy and gratitude they send their greetings to the sponsor and Missio Malta.
As we conclude this brief report, we once again express our gratitude to Missio Malta and Fr. Victor Agius who made this possible for us. And we place on record our sincere thanks to the sponsors who generously contributed for the cause of the poor. We
completed the project to the satisfaction of everyone, effectively using the available funds and resources. The beneficiary families too shared their contributions by way of labour and some available materials. They will remember Missio Malta and the sponsors for many years to come. “They share freely and give generously to the poor. Their good deeds will be remembered forever.” (2 Cor 9:9). Fr. Susai Alangaram Managing Trustee, Ilanthalir
KNISJA–FAMILJA–MISSJONI
K–F–M
Meta: Fejn: Imexxi: Programm:
Laqgħat ta’ formazzjoni li jwassluna biex ngħixu aktar għall‑oħrajn milli għalina nfusna. Kull laqgħa jkollha viżjoni tal‑Knisja tal‑lum, filwaqt li nidħlu fil‑fond fuq punt importanti tal‑fidi tagħna. Kull l‑ewwel Ġimgħa tax‑xahar Uffiċċju ta’ Missio Malta, il‑Belt Valletta Dun Victor Agius, Assistent Direttur ta’ Missio, li għandu aktar minn 40 sena esperjenza missjunarja 6:00pm – Quddiesa 6:30pm – Taħdita ta’ nofs siegħa 7:00pm – Te, kafè u ‘snack’
Għal aktar tagħrif jew jekk ser tattendi għall‑ewwel darba kkuntattja lil Dun Victor fuq 7923 6114. Grazzi. 11
Diċembru 2019
SAN PIETRU APPOSTLU – SOR YVONNE GERA FMM
The Beatification Of The 19 Martyrs In Algeria
T
he Church in Algeria was a Church of presence and did not suffer persecution in the strict sense, but was severely attacked during the civil war (1991‑1999) after the elections were interrupted on the 11th January 1992 when violence started. On the 29th October 1993 all foreigners were warned that if they don’t leave Algeria by December 1993, they will be targeted. Most of the Catholic foreigners that constituted the Church in Algeria left Algeria, and most of the wives of mixed marriages left with the children leaving their husbands behind on account
of their work in Algeria. All religious, men and women,
Sister Yvonne with Mgr. Teissier and Dom Veuillez. 12
were free to leave or to remain. Those who opted to remain had to write to their Major Superiors that they were volunteering to remain with the people. During 1994 and 1996, 19 members of the Church were killed. The first two religious that were murdered on 8th May 1994, were a Marist Brother, Henri Verges, and a nun of the Sisters of the Assumption, Paul‑Helene Saint Raymond, killed in their library of the Casbah. Then 2 Spanish Augustinian
Diċembru 2019
Missionaries, Maria Caridad Alvarez Martin and Esther Paniagua Alonso, were killed on the 23rd October 1994, followed by 4 White Fathers, Alain Dieulangard, Charles Decker, Jean Chevillard and Christian Chessel, in Tizi Ouzou on the 27th December 1994. On the 3rd September 1995, 2 Sisters of Our Lady of the Apostles*, Denise Leclerc and Jeanne Littlejohn, and on the 10th November of the same year, a Sister of the Sacred Heart of Charles de Foucauld, Odette Prevost, were also killed. On the 26th March 1996, 7 Trappists Monks, Christian de Cherge, Paul Dochier, Christophe Lebreton, Michel Fleury, Christian Lemarchand, Celestin Ringeard and Paul Favre‑Miville, were taken hostages and then beheaded on the 21st May 1996. The 56 days of their captivity is still a mystery. Only their heads were found. On the 1st August 1996, Mgr. Pierre Claverie, Bishop of Oran, was murdered together with his Muslim driver in Oran. The Cause of the Beatification of these 19 members of the Church was opened in 2007 and the Bishops of Algeria met with Pope Francis at the beginning of 2018. The
Kif int tista’ tgħin lis‑seminaristi fl‑Asja, fl‑Afrika jew fl‑Indja:
Ftakar fihom fit‑talb tiegħek, għaliex huma jiftakru fina fit‑talb tagħhom. • Intenzjoni għal Quddiesa ‑ €5 • Tkabbir ta’ fażola ħadra, spinaċi, indivja u ħaxix ieħor ‑ €24 • Ħlas għal stipendju ta’ ġimgħa għal qassis fil‑missjoni ‑ €35 • Kotba għal semestru lil seminarista f’seminarju f’Myanmar ‑ €43 • Viżta ta’ tabib f’seminarju għal xahar sħiħ biex jipprovdi għajnuna ta’ saħħa ‑ €143 Eluf ta’ żgħażagħ qed jiġu msejħa biex jaqdu lil Alla bħala qassisin, imma ħafna minnhom jiġu minn familji u parroċċi li huma fqar wisq biex iħallsulhom is‑snin twal ta’ formazzjoni u ordinazzjoni. Inti tista’ tgħinhom jilħqu komunitajiet li għadhom ma jafux b’Ġesù billi tħallas borża ta’ studju jew parti minnha. L‑għajnuna tiegħek, flimkien ma’ dik ta’ ħafna persuni ġenerużi bħalek tagħmel differenza kbira. • Borża ta’ Studju għall‑edukazzjoni ta’ seminarista fl‑aħħar 4 snin: €480 (parti mill‑ispejjeż) ‑ €600 (kwart tal‑ispejjeż) €2400 (l‑ispejjeż kollha) Ibgħat id‑donazzjoni tiegħek lil Missio: Nru. 7, Triq il‑Merkanti, Valletta VLT 1171 Jew fuq: www.missio.org.mt Għal aktar dettalji ċemplu fuq 21236962 fil‑ħinijiet tal‑uffiċċju.
GRAZZI MILL‑QALB 13
Diċembru 2019
SAN PIETRU APPOSTLU – SOR YVONNE GERA FMM
There were many Algerians present and everyone lit a candle on the tomb of Mgr. Claverie.
The beatification at the Sanctuary of Santa Cruz, Oran.
Pope signed the decree of beatification confirming that they died in ‘odium fidei’ (hatred of the faith), thus recognizing them as martyrs. The Bishops wanted that the ceremony takes place in Algeria and the Algerian State accepted. On December 8th 2018 the ceremony of their beatification took place at the Sanctuary of Santa Cruz, Oran, where Mgr. Claverie was Bishop. Two hotels were reserved for persons who had a special invitation for the 3 days; the 7th, 8th and 9th December 2018. Hotel and transport were taken in charge by the Diocesan Association of Algeria. On the 7th in the afternoon, those who arrived in the morning were taken around the city of Oran. After supper, at 8.00pm, 14
On the 8th December at 9.00am there was a welcoming ceremony at the Big Mosque for families, Bishops and journalists. At 1.00pm the Mass of Beatification was celebrated at the Sanctuary Our Lady of Santa Cruz. Many coaches took the participants on the mountain and others to the Cathedral where the ceremony was being transmitted directly. For the ceremony of the beatification we were about 1,500 persons in Santa Cruz, including 15 Imams and other representatives of the Government. The ceremony was presided by Cardinal Becciu with several
there was a spiritual vigil at the Cathedral Saint Marie (Centre Pierre Claverie) for the families and participants coming from abroad. During the vigil there were several speeches; the first who spoke was Mgr. H. Teissier who was the Archbishop of Algiers during the years of war. Then Fr. Pierre, one of the two Trappists, who were not taken hostages, spoke of his experience. Then spoke the mother of Mohamed the driver, who was killed with Mgr. Claverie and others. Everyone was full of emotion when Mohamed’s Tomb of Mgr. Pierre Claverie. mother spoke.
Diċembru 2019
Christian dignitaries were welcomed at the Great Mosque.
them, everyone clapped their hands. It was a great moment of the celebration as expressed by Minister Aissa himself: “It is a turning page of history without Mohamed Boushikhi’s mother and Pierre tearing it”. It was Claverie’s sister. The bishop and his driver a real moment were assasinated together. of great emotion Bishops coming from all for all present, especially for over the world, together me, who had known these with a big number of priests. persons during my 22 years After the proclamation of in Algiers. Also, another the beatification a banner wonderful experience for me representing the 19 martyrs was to meet so many people was lowered from up high whom I had known years near the altar. A minute of before. silence was observed. When Mgr. Desfarges went down Back at the hotel, supper to give the sign of peace to was offered by the Minister the Imams and embrace of Religious Affairs for all
those who were in the 2 hotels. On the 9th December the families of the martyrs were invited to go to visit the tombs of the martyrs – (Alger, Tibhirine, Tizi Ouzou). For all the others who were free, there was a Mass of Thanksgiving at the Cathedral of Oran at 9.00am. For those leaving for the airport there were taxis waiting to take them at different hours. What a grace to be present at this special beatification. *One of the sisters, Sister Angele‑Marie Littlejohn, is a Maltese descendant. Her father was born in Għargħur Malta. Relativies of Sr. Angele still live in Malta to date. 15
SANTA INFANZJA– VIKKI
Diċembru 2019
M
Illum u Għada and Today’. F’dan iċ‑ċentru, Molly bdiet tilqa’ lit‑tfal tat‑triq mill‑aktar postijiet popolati fil‑belt ta’ Dakar. Flimkien ma’ voluntiera oħra mis‑Senegal, hija bdiet teduka lit‑tfal permezz ta’ mużika, teatru u attivitajiet oħra addattati apposta għat‑tfal tal‑lokal. Iktar tard hija bdiet tmexxi programm fuq ir‑radju bil‑lingwa ‘Wolof ’, waħda mil‑lingwi l‑iktar użati fis‑Senegal. Waqt dawn il‑programmi, Molly kienet titkellem fuq is‑saħħa, fuq l‑ambjent u dwar suġġetti oħra ta’ interess għall‑ħajja tal‑eluf ta’ familji li kienu jsegwu l‑programmi tagħha. Fl‑1982, Molly bdiet tmexxi bosta programmi edukattiv oħra, din id‑darba fiż‑żoni
Ritratt: Molly Melching
Molly fis-Senegal fis-sena 1976 ma’ tfal miċ-Ċentru Démb ak Tey. 16
Ritratt: Youtube.com
olly Melching studjat fl‑Università ta’ Dakar fis‑Senegal. Fl‑1974, waqt li kienet għadha tistudja, hija bdiet tinteressa ruħha sabiex tibda taħdem mat‑tfal. Fil‑fatt, Molly kitbet diversi kotba għat‑tfal. Bdiet billi kitbet l‑ewwel ktieb bl‑isem ta’ ‘Anniko’. Dan il‑ktieb ġie ppubblikat mill‑pubblikaturi Afrikani NEA. Sentejn wara, fl‑1976, hija ingħaqdet mal‑organizzazzjoni ‘Peace Corps’ fejn kompliet tikteb u tippubblika aktar kotba għat‑tfal Senegaliżi. Hija fasslet l‑istejjer f ’dawn il‑kotba fuq il‑kultura u l‑ambjent il jgħixu fihom it‑tfal fis‑Senegal. Molly fetħet l‑ewwel ċentru tagħha f ’Dakar, bl‑isem ta ‘Demb ak Tey’ li tfisser ‘Yesterday
rurali. Bħall‑programmi ta’ qabel, dawn il‑programmi kienu speċifikament imfassla fuq it‑tradizzjonijiet u l‑kulturi tat‑tfal li jgħixu f ’dawn iż‑żoni. Fl‑1988, hija bdiet taħdem id f ’id mal‑UNICEF. Permezz ta’ din il‑kollaborazzjoni, Molly irnexxielha tkompli tiżviluppa l‑programmi tagħha f ’lingwi oħra u saħansitra mxiet f ’reġjuni differenti. Wara li ssieħbet mal‑UNICEF, Molly bdiet taħdem ukoll favur id‑drittijiet tan‑nisa u tal‑bniet adoloxxenti Senegaliżi. Molly bdiet tmexxi l‑organizzazzjoni ‘Tostan’ fl‑1991, li llum il‑ġurnata topera f ’sitt pajjiżi differenti fil‑Punent tal‑Afrika, fosthom fil‑Mali u fis‑Senegal. Permezz ta’
Diċembru 2019
‘Tostan’, Molly torganizza diversi programmi edukattivi (Community Empowerment Program), kemm għall‑adulti kif ukoll għall‑adoloxxenti. Il‑biċċa l‑kbira ta’ dawn il‑programmi jingħataw fuq medda ta’ tliet snin. Il‑lezzjonijiet isiru f ’diversi lingwi differenti li jintużaw madwar is‑Senegal. Fil‑fatt, il‑materjal ipprovdut jiġi ppublikat f ’22 lingwa differenti. Matul dawn il‑lezzjonijiet, Molly u l‑voluntiera tagħha jħarrġu lin‑nies tal‑lokal dwar id‑drittijiet tal‑bniedem, is‑saħħa, l‑indafa, l‑ambjent, l‑ekonomija, il‑matematika, il‑problemi soċjali u dwar diversi suġġetti
oħra ta’ interess għal dawk kollha li jattendu. Hija torganizza wkoll lezzjonijiet għall‑ġenituri sabiex ikunu ppreparati aħjar dwar dak li għandu x’jaqsam mat‑trobbija ta’ wliedhom. Bis‑saħħa ta’ Molly u ‘Tostan’, is‑Senegal irreġistra nuqqas fin‑numru ta’ każijiet ta’ vjolenza fuq in‑nisa u fuq it‑tfajliet, irreġistra żieda fin‑numru tad‑drittijiet tat‑tfal, żieda fin‑numru ta’ persuni li jafu jaqraw u jiktbu, żieda fir‑rata ta’ tfal li jmorru l‑iskola u żieda fin‑numru ta’ reġistrazzjonijiet tat‑tfal
BAŻAR
mat‑twelid. Suċċessi oħra kienu ż‑żieda fin‑numru ta’ ommijiet li jattendu programmi speċjali ta’ konsultazzjoni kemm qabel kif ukoll wara t‑twelid, u ż‑żieda fin‑numru ta’ ġenituri li jagħżlu li jlaqqmu lit‑trabi u lit‑tfal tagħhom. Minħabba f ’hekk is‑Senegal ra tnaqqis fir‑rati ta’ mwiet fost l‑ommijiet u t‑trabi mat‑twelid, kif ukoll nuqqas fir‑rati ta’ mwiet fit‑tfal żgħar. Naqas ukoll in‑numru ta’ pazjenti morda bil‑malarja, bl‑HIV, bl‑AIDS u b’mard terminali ieħor. Permezz ta’ ‘Tostan’, bosta
Sejħa għall‑voluntiera: Napprezzaw li min jista’ imqar darba fil‑ġimgħa, jagħti daqqa’ t’id fil‑bażar, jikkuntattjana. Grazzi.
92, TRIQ ĦAL QORMI, ĦAMRUN Ikun miftuħ mit‑Tnejn sas‑Sibt mid‑9am sas‑1pm Għandna bżonn fajjenża, oġġetti tal‑ħġieġ u kull tip ta’ tiżjin tad‑dar, f’kundizzjoni tajba, biex jinbiegħu fil‑bażar ta’ Missio Malta. F’każ ta’ ammont kbir niġu aħna stess niġbruhom minn djarkom. Għal aktar tagħrif ċemplu lil Natasha fuq 21236962 fil‑ħinijiet tal‑uffiċċju. Kull għotja hija apprezzata. Grazzi ħafna mill‑qalb. 17
SANTA INFANZJA– VIKKI
Diċembru 2019
Ftit aktar minn għoxrin sena ilu, proprju fl‑1997, grupp ta’ parteċipanti mill‑organizzazzjoni ‘Tostan’, iddeċieda li jabbanduna darba għal dejjem it‑tradizzjoni taċ‑ċirkonċiżjoni fuq in‑nisa (Female Genital Cutting) fil‑komunità tagħhom. Skont dawn il‑parteċipanti, din it‑tradizzjoni kienet, għadha u tibqa’ ta’ ħsara kbira għas‑saħħa tan‑nisa, u tmur kontra d‑drittijiet tan‑nisa. Ħafna drabi din il‑prattika tmur ukoll kontra l‑valuri reliġjużi u l‑kultura ta’ ħafna min‑nisa. Molly iġġieldet ukoll kontra ż‑żwiġijiet sfurzati u ż‑żwiġijiet bejn it‑tfal f ’postijiet oħra fl‑Afrika. Sal‑lum il‑ġurnata, permezz ta’ ‘Tostan’, ’il fuq minn 7,700 komunità f ’pajjiżi differenti ddeċidew 18
Ritratt:www.worldschildrensprize.org
deċiżjonijiet issa qed jittieħdu b’mod demokratiku, filwaqt li n‑numru ta’ nisa li jmexxu fil‑pajjiż żdied. Żvilupp ieħor kien l‑introduzzjoni tal‑enerġija solari. Dan l‑iżvilupp ta lil bosta rħula s‑servizz tad‑dawl. B’hekk ħafna tfal issa jistgħu jistudjaw anke wara li jidlam.
li huma wkoll jieqfu milli jaddottaw il‑prattika taċ‑ċirkonċiżjoni fuq in‑nisa, iwaqqfu ż‑żwiġijiet bejn it‑tfal u jwaqqfu wkoll iż‑żwiġijiet sfurzati. Bis‑saħħa ta’ Molly u l‑organizzazzjoni tagħha, ħafna tfajliet inħelsu mir‑riskju li ssirilhom ħsara irreparabbli fuq saħħithom. Barra minn hekk, diversi subien u bniet issa mhux ser ikollhom għalfejn jiżżewġu waqt li jkunu għadhom tfal. B’hekk dawn it‑tfal issa jista’ jkollhom futur aħjar fejn huma stess għandhom id‑dritt sabiex jieħdu d‑deċiżjonijiet tal‑ħajja tagħhom stess. Sa minn mindu bdiet topera, iktar minn 200,000 persuna attendew għall‑programmi organizzati minn ‘Tostan’. Molly temmen li dak li titgħallem persuna jiġi mifrux ma’ persuni oħra. Dan għaliex kull tifel, tifla jew adult li jkunu tgħallmu
xi ħaġa mill‑programmi ta’ Molly, ikunu tkellmu mal‑ħbieb u l‑qraba tagħhom f ’irħula u f ’pajjiżi oħra. Din il‑komunikazzjoni żżid il‑probabbiltà li dawn in‑nies jinfluwenzaw l‑ideat u t‑twemmin tal‑qraba u l‑ħbieb tagħhom. B’hekk l‑għarfien ikun inxtered ma’ miljuni ta’ nies oħra madwar id‑dinja. Fost il‑ħafna rikonoxximenti li ngħatat, riċentement, proprju fl‑2017, Molly Melching irċeviet il‑premju ‘The World’s Children’s Prize’. Dan il‑premju ingħatalha bħala rikonoxximent għall‑ħidma tagħha ta’ ’l fuq minn 40 sena kontra l‑prattika taċ‑ċirkonċiżjoni fuq in‑nisa, kontra ż‑żwieġ bejn it‑tfal u kontra ż‑żwieġ sfurzat. Informazzjoni meħuda minn http://worldschildrensprize.org
Diċembru 2019
La nikber nixtieq insir.....
pulizija
inferm
iera
għalliem
a
-Man
Spider
L-edukazzjoni tagħti s-setgħa lit-tfal sabiex iħarsu lejn futur aħjar. Missio jemmen li l‑użu tas‑saħħa tal‑edukazzjoni tittrasforma l‑ħajja tat‑tfal, tnaqqas il‑faqar u ġġib ’il quddiem il‑kundizzjonijiet tal‑għajxien fost il‑komunitajiet. Permezz tal‑programm Missio Child Sponsorship, bi €12.50 fix‑xahar, inti tista’ tibda tagħti lil tifel jew tifla li jgħixu fil‑faqar, edukazzjoni għal ħajjithom.
Jien. Int. Aħna. Flimkien. VO/1178
Tel: 2123 6962 • E-Mail:info@missio.org.mt • w w w.missio.org.mt 19
Diċembru 2019
Jien. Int. Aħna. Flimkien. VO/1178
“Jekk ma tarax lil Alla fl‑umanità, huwa kollu għalxejn li tfittixha xi mkien ieħor.” Mahatma Gandhi
20
Diċembru 2019
Mahatma Gandhi (1869 ‑ 1948) kien iħaddan reliġjon Ħinduista, avukat Indjan, attivistà u politiku li kien juża reżistenza mhux vjolenti biex imexxi kampanji favur l‑indipendenza tal‑Indja minn mal‑Brittanja. Bis‑saħħa t’hekk ġew ispirati movimenti madwar id‑dinja kollha favur id‑drittijiet ċivili u l‑libertà. Huwa nqatel fi New Delhi b’tir t’arma tan‑nar. Nhar it‑2 ta’ Ottubru, jum it‑twelid tiegħu, fl‑Indja jiċċelebraw jum nazzjonali, filwaqt li mad‑dinja kollha niċċelebraw il‑Jum Internazzjonali Kontra l‑Vjolenza. L‑awtobijigrafija tiegħu ġġib l‑isem ta’ ‘The Story of My Experiments with Truth’. Gandhi kien miżżewweġ lil Kasturba u kellhom erba’ subien. 21
Diċembru 2019
QADDIS TAX‑XAHAR – EMANUEL MICALLEF
Sant’Ambroġ ta’ Milan u familtu, li bosta membri tagħha kienu involuti fit‑tmexxija bħala senaturi.
F
tit nafu dwar it‑tfulija ta’ Ambroġ li twieled fis‑sena 339. Jingħad li meta kien għadu daqsxejn ta’ tifel qatgħa naħal poġġiet fuq wiċċu u ħalla traċċi ta’ għasel. Għal missieru dan kien sinjal li ’l quddiem ibnu kien ser ikun xi ħaġa kbira, bniedem li kellu jkun imħarreġ sew fl‑elokwenza tat‑taħdit. Ambroġ trabba Kattoliku u mexa fuq il‑passi ta’ missieru 22
Ambroġ kellu karriera amministrattiva brillanti u sar gvernatur ta’ parti kbira mill‑Italja tat‑Tramuntana. Kien edukat f ’Ruma fejn studja l‑liġi, il‑letteratura u r‑rettorika. Meta miet l‑Isqof ta’ Milan, fis‑sena 374, qamet kwistjoni kbira bejn l‑Arjani u l‑Kattoliċi. Ambroġ daħal bħala medjatur bejniethom biex jikkontrolla s‑sitwazzjoni u n‑nies apprezzaw il‑kapaċità tiegħu biex issaltan l‑paċi mill‑ġdid. Meta raw dawn l‑isforzi min‑naħa tiegħu n‑nies riedet lilu bħala isqof. Ambroġ, li kien għadu Katekumenu, tgħammed u kien ikkonsagrat isqof. Qassam ħafna artijiet u ta flus lill‑foqra. Kien tarka għal dawk li sofrew xi inġustizzja. Kienet il‑qawwa t’Alla li bil‑predikazzjoni t’Ambroġ misset il‑qalb ta’ Wistin ta’ Tagaste li ħalla l‑ħajja mundana li kien qiegħed jgħix u bidilha f ’waħda fi Kristu Ġesù. Ambroġ kien studjuż li kkontribwixxa bosta kitbiet fuq il‑Kotba Mqaddsa. Kien bniedem b’viżjoni pastorali ċara, magħruf sew
għall‑flessibilità fil‑liturġija li hija għodda biex taqdi lill‑poplu fil‑qima tiegħu lejn Alla. Ir‑Rev. Prof. H. Scerri jgħid hekk dwar dan il‑qaddis: “Sant’Ambroġ kiteb bosta innijiet għall‑użu waqt il‑liturġija. Xi wħud minnhom għadhom jintużaw fil‑Liturġija tas‑Sigħat (il‑Brevjar). Ħadd daqsu mill‑Missirijiet tal‑Knisja tal‑Punent ma jippreżenta lil Marija bħala mudell tal‑Knisja u bħala eżempju ta’ ħajja spiritwali għal kull Nisrani. Jisħaq dwar l‑Ewkaristija bħala l‑Ġisem veru ta’ Kristu tassew preżenti permezz tal‑konsagrazzjoni tal‑ħobż u tal‑inbid.” Sant’Ambroġ, li ħalla din id‑dinja fis‑sena 397, huwa wieħed mill‑aktar missirijiet illustri u duttur tal‑Knisja flimkien ma’ Santu Wistin, San Ġwann Griżostmu u Sant’Atanasju. L‑eżempju ta’ Ambroġ għalina huwa ta’ veru Kristjan imxappap fit‑tagħlim u f ’kulturi antiki u kontemporanji. It‑tagħlim moħbi tal‑Iskrittura Mqaddsa huwa sejħa għall‑ispirtu ta’ ġo fina u s‑sema pajjiżna.
Diċembru 2019
It-Tnejn 16 ta’ Dicembru 2019
Coffee Morning fin-Nigret Night Club ir-Rabat
• Ħin: 9:30am • Prezz: €10 jinkludi l-platt tal-ikel, te u kafè, 8 logħbiet tombla u spettaklu mill-isbaħ. • Trasport mill-pjazez kollha ta' Malta u lura €5. Postijiet limitati. Ċemplu biex tibbukkjaw fuq 2123 6962. VO/1178
23
Diċembru 2019
AĦBARIJIET MID‑DINJA KOLLHA
Keanu Reeves Jgħin lil Tfal bil‑Kanċer Ritratt: www.understandingcompassion.com
M
inkejja l‑ħajja mqallba li Keanu Reeves, attur famuż Amerikan għex, xorta waħda sab il‑qalb li jgħin lil
min hu fil‑bżonn. B’missier li nqered bid‑droga u b’omm li rabbietu b’ħajja mqallba li ħaditu f ’Sydney, f ’New York u f ’Toronto, l‑attur attenda diversi skejjel u qatt ma kien issetiljat. Sfortunatament, huwa u martu twelditilhom tifla mejta u ftit ġimgħat wara tilef lil martu f ’inċident tat‑traffiku. U biex tkompli tiftaħ il‑verità, Kim, oħtu iżgħar minnu, li huwa kien jieħu ħsieb, qabditha l‑lukimja u damet aktar
minn għaxar snin tissielet għal ħajjitha. Matul dan iż‑żmien, l‑attur kien jagħti donazzjonijiet kbar ta’ flus lil diversi għaqdiet karitattivi tal‑kanċer u saħansitra waqqaf fondazzjoni f ’isem oħtu bla ma qatt wera ismu, tant li ħadd ma kien jaf b’dan il‑ġest nobbli. Din il‑fondazzjoni sigrieta tfondi riċerki għall‑fejqan tal‑kanċer u tissapportja sptarijiet ta’ tfal morda bil‑kanċer.
Santa tal‑Kurċifiss b’Firma ta’ Papa Benedittu XV
F
id‑dawl tal‑artiklu li deher f’Malta Missjunarja ta’ Ottubru bit‑titlu Benedittu XV – Papa Kbir, qarrej tar‑rivista, is‑Sur Emmanuel Cutajar, bagħat jgħidilna li jixtieq jgħid prosit lil Dun Victor Agius tal‑artiklu tabilħaqq interessanti dwar Papa Benedittu XV. Tassew artiklu informattiv u hemm ħafna tagħlim spiritwali fih, li ċertament hu ta’ ġid kbir għall‑qarrejja tar‑rivista tagħna. Is‑Sur Cutajar qalilna li għandu inkwatru b’santa tal‑Kurċifiss li fuqha hemm l‑ortografija ta’ Papa Benedittu XV. Mill‑mod tal‑istampar ta’ din l‑istampa jidher ċar li l‑firma tal‑Papa, li tmur lura għal mija u 24
sentejn, hija oriġinali għaliex jidher li l‑Papa iffirma l‑għoti tal‑indulġenza fuq il‑karta diġà stampata. Meta l‑qarrej kien wera dan l‑inkwatru lil Mons. Lawrenz Mifsud, illum mejjet, u qagħad jifli sew l‑inkwatru kif ukoll il‑firma, kien qallu li m’hemm l‑ebda dubju li dik kienet il‑firma oriġinali ta’ Papa Benedittu XV. Il‑kliem bit‑Taljan jaqra hekk: “Concediamo 300 giorni di indulgenza a chi recita tre Gloria Padri davanti al Crocefisso di cui lodevolmente si cura la diffusione.”
4 Giugno 1917 Benedictus PP XV Bil‑Malti tgħid hekk: “Nagħti 300 jum ta’ indulġenza lil kull min jgħid tliet Gloria Padri quddiem il‑Kurċifiss li tiegħu b’qima jieħu ħsieb it‑tixrid.” 4 ta’ Ġunju 1917 Benedettu PP XV ikompli f’paġna 26
Diċembru 2019
MARIANNA STATIONERY 147, Triq il‑ParroĊĊa, Mellieħa ‑ MLĦ1060 Tel: 2152 2267 Email:mariannastationery@gmail.com
PRINTING BINDING LAMINATION TOYS HABERDASHERY HOUSEHOLD GOODS Opening Hours: Monday ‑ Saturday: 6.00am to 12.30pm ‑ 4.00pm to 7.30pm Sundays and Public Holidays: 6.00am to 12.30pm
Nick’s Agricultural Supplies All you need for agriculture
Jonathan Callus tel: 21465869 mob: 79296399 Mons Mikiel Azzopardi Str., Siġġiewi www.nickagriculture.com nickagriculture@hotmail.com 25
Diċembru 2019
Rigali għat‑Tfal Peruvjani
S
tudenti mill‑iskola primarja ta’ San Alwiġi taw donazzjoni ta’ 600
kaxxa taż‑żraben mimlijin rigali tal‑Milied lit‑tfal missjunarji tal‑iskejjel fil‑Peru. L‑inizjattiva kienet parti minn proġett tal‑Kunsill tal‑Istudenti taħt it‑tmexxija ta’ Patri Louis Mallia MSSP, li ser jara li dawn il‑kaxxi jiġu mqassma fl‑iskejjel f’Arequipain. Bħalissa dawn l‑iskejjel huma taħt
l‑amministrazzjoni tal‑Isqof Mons. Giovanni Cefai MSSP. Kelliem għall‑iskola ta’ San Alwiġi qal li l‑għan ta’ din l‑inizjattiva huwa sabiex it‑tfal fil‑missjoni jesperjenzaw l‑imħabba ta’ Kristu f’affarijiet żgħar u tanġibbli. Dan grazzi għall‑familjari u ħbieb tal‑istudenti u tal‑istaff tal‑iskola.
Pjanti b’Risq Missio
G
rupp ta’ voluntiera minn Ħal Safi, immexxija mill‑animatriċi ta’ Missio, is‑Sinjura Sylvia Grech, jagħmlu sena sħiħa jkabbru l‑pjanti u l‑qsari. Dan
sabiex ibigħuhom fi tmiem il‑ġimgħa tal‑Ġurnata Missjunarja b’risq il‑missjoni. Din l‑attività, li ilha ssir għal aktar minn 20 sena, tittella’ fuq iz‑zuntier tal‑knisja tar‑raħal. Grazzi lill‑kappillan Dun David Farrugia li jappoġġja din l‑attività, u grazzi kbira lill‑voluntiera kollha li jagħtu daqqa t’id f ’din l‑inizjattiva sabiħa.
Lagħab il‑Futbol Ħafi
26
għalfejn jixtieq li jkollu 10 karozzi Ferrari, 20 arloġġ tad‑ditta u żewġ ajruplani. Meta kien għadu tifel, dan il‑plejer qatt ma kellu opportunità ta’ edukazzjoni u kien jilgħab il‑futbol ħafi. B’xorti tajba, illum il‑ġurnata jinsab f’pożizzjoni li jista’
jgħin lin‑nies ta’ pajjiżu sabiex jibnu l‑iskejjel u postijiet fejn jilagħbu l‑futbol, kif ukoll biex jixtru l‑ikel u l‑ħwejjeġ.
Ritratt: www.wikipedia.org
S
adio Manè, plejer tal‑futbol tal‑Liverpool, kiteb fuq il‑paġna tiegħu ta’ Facebook messaġġ imqanqal. Sadio, li għandu 27 sena u huwa mis‑Senegal, ma trabbiex sinjur u għex żminijiet diffiċli f’ħajtu. Il‑plejer qal li m’għandux
Diċembru 2019
DMD Auto Parts IMPORTERS AND DISTRIBUTORS OF ORIGINAL MECHANICAL AND BODY PARTS FOR KIA ‑ HYUNDAI ‑ CHEVROLET MODELS
MUSEUM CAFE 1921
EST
24, MELITA STREET, VALLETTA Prop. SANDRO SPITERI
Tel: (+356) 27495752 Fax: (+356) 27495752 Mob: (+356) 99495752 Email: dmdautoparts@onvol.net Website: www.dmdautoparts.com
TELEPHONE
2124 2833
Louise Azzopardi 24, Mons. A. Buhagiar Str., Rabat RBT 1836 ‑ Malta Tel: 27565445 77280775 Shop online www.binkycrafts.com
Lifestyle Ltd. 64,Triq Joseph Sciberras, Ħamrun, ĦMR1553 +356 2133 7343 info@haircaremalta.com www.haircaremalta.com 27
Diċembru 2019
Mistieden Speċjali Father Christmas
Is-Sibt 21 ta’ Diċembru Ħin mid-9am sa 12pm Ser ikun qiegħed iqassam ir-rigali lit-tfal kollha.
Diversi Korijiet stabbiliti ser ikunu qed ikantaw innijiet tal-Milied. Ejjew u tpaxxew b'dawn l-ilħna ferriħija f'atmosfera mill-isbaħ. Data: Mill-Erbgħa 18 sat-Tnejn 23 ta' Diċembru 2019 Ħin: Mill-4:00pm 'l quddiem Post: Quddiem il-Bini tal-Parlament fil-Belt Valletta
RIEDA LI TAGĦTI
Jien. Int. Aħna. Flimkien. VO/1178
AGĦMEL IT‑TMIEM TAL‑FAQAR PARTI MILL‑ISTORJA TAʼ ĦAJTEK.
Wirt dejjiemi li jibdel il‑ħajjiet
Billi tiftakar f'Missio Malta fil‑wirt tiegħek, inti tista' tagħmel differenza għal dejjem fid‑dinja li l‑ġenerazzjoni li jmiss qed tikber fiha. Rigal mingħandek jista', ħafna snin oħra, jidher fit‑tbissim tat‑tfal f'pajjiżi tat‑Tielet Dinja li ser jibbenefikaw mill‑ħniena u l‑kompassjoni tiegħek. Il‑legati tiegħek li tħalli warajk dejjem ser iħallu tbissima ħajja fil‑qlub ta' nies oħra. 28
Jien. Int. Aħna. Flimkien. VO/1178
Nru. 7, Triq il‑Merkanti, il‑Belt Valletta VLT 1171. Tel: (+356) 2123 6962 | E‑Mail: info@missio.org.mt www.missio.org.mt
Diċembru 2019
*French Salon Hairdressing* 40A, St. Paul’s Street St. Paul’s Bay ‑ Malta. Tel: 21572711 Mobile: 79703837
FREE DELIVERY St. Mary’s Bakery ...freshly baked daily 72, Sacred Heart Street, B’Kara Mob 9947 5459/ 7723 7702
Main Street, St Paul’s Bay Malta Mob: 7722 9904 Mob: 9945 5282 Tel: 2758 1500
29
Diċembru 2019
IL‑BIDU TAL‑UFFIĊĊJU MISSJUNARJU U TAL‑MALTA MISSJUNARJA MRO. MANOEL PIROTTA
Dun Anton Xiberras Kattolika, ħatru bħala viċi, iżda wara biss ftit xhur intbagħat residenti fil‑parroċċa ta’ San Ġiljan, fejn kien talab biex jieħdu l‑kappillan t’hemm, Dun Anton Debono, li kien Naxxari. Huwa ddedika l‑bqija ta’ ħajtu għall‑ħidma pastorali f ’din il‑parroċċa u għall‑għajnuna lill‑missjoni evanġelizzatriċi tal‑Knisja fl‑Uffiċċju Missjunarju. Miet fil‑25 ta’ Jannar tal‑2006. Dun Anton Xiberras il‑kittieb.
Min kien Dun Anton Xiberras?
Twieled in‑Naxxar f ’familja ta’ tnax fit‑13 t’April 1922, minn Anġlu u Karmena Sciberras. Wara li attenda l‑iskola primarja tar‑raħal, fl‑1934 daħal is‑Seminarju Minuri fejn sab lil Dun Anton Cilia 30
bħala l‑ewwel prefett tiegħu. Ordna saċerdot il‑Ħadd 3 t’Awwissu 1947 minn idejn l‑Isqof Mikiel Gonzi, u qaddes l‑ewwel quddiesa tiegħu solenni nhar il‑festa tal‑Vitorja. Ftit wara li qaddes, Dun Ġakomin Galea, l‑Ass. Ekkl. tal‑ġuvintur tal‑Azzjoni
Huwa kien iħobb ilsien pajjiżu sa minn żgħoritu. Fl‑1943 kien waqqaf il‑fergħa Naxxarija tax‑‘Xirka tal‑Malti għat‑Tfal’. Uħud mill‑ewwel poeżiji tiegħu bdew jidhru fir‑rivista ‘Id‑Djarju tan‑Naxxar’, li tagħha kien editur. Kien ukoll President tal‑‘Għaqda Artistika Naxxarija’ li twaqqfet fl‑1948, u li sfortunatament kellha ħajja qasira peress li Dun Anton ġie trasferit San Ġiljan f ’Mejju tal‑istess sena. F’waħda mill‑ftit rivisti li laħqu ħarġu mill‑Għaqda ‘GĦAN’ Dun Anton iqis lilu nnifsu bħala poeta li bil‑kitba tiegħu ried jagħmel ġieħ lil raħal twelidu. Permezz ta’ din ir‑rivista,
Diċembru 2019
hu kellu l‑ħsieb mhux biss li jibda jiġbor il‑kitbiet kollha mxerrdin ta’ pinen Naxxarin, imma wkoll li jħeġġeġ oħrajn ħalli jibdew jiktbu l‑poeżiji bħalu. Sakemm kien għadu joqgħod in‑Naxxar, Dun Anton kien diġà rebaħ għadd ta’ premjijiet għall‑poeżiji bil‑Malti f ’konkorsi differenti. F’San Ġiljan ukoll, huwa ta bidu għal rivista oħra, simili għal dik Naxxarija, bl‑isem ta’ ‘Xaqq Dawl’ – speċi ta’ bullettin parrokkjali għall‑komunità Ġiljaniża. Iż‑żewġ rivisti baqgħu joħorġu sal‑1954, meta mbagħad għal xi raġuni waqqafhom it‑tnejn flimkien. Madanakollu, Dun Anton xorta waħda baqa’ jgħanni ’l raħal twelidu permezz ta’ sunetti ddedikati
lit‑Twelid ta’ Marija. Fil‑bidu tas‑sittinijiet huwa rnexxielu jikkompila l‑‘Enċiklopedija tan‑Naxxar’ fi tliet volumi, u baqa’ jaġġornaha b’tagħrif supplimentari tul il‑bqija ta’ ħajtu. Għal ħafna snin ukoll, kiteb u kien l‑editur ta’ ‘Il‑Mixja’, pubblikazzjoni tal‑parroċċa Ġiljaniża. Kitbiet oħra tiegħu kienu jidhru fiċ‑‘Children’s Own’ għat‑tfal tal‑iskejjel primarji; dan il‑magażin fl‑ilsien Malti u dak Ingliż, kien joħroġ darba kull ħmistax u baqa’ joħroġ għal tletin sena sħaħ bejn l‑1946 u l‑1976.
fost l‑istudenti bl‑isem ta’ ‘Crociata Missionaria San Paolo’, imwaqqaf bl‑inizjattiva tar‑Rettur Mons. Darmanin. Minn dan il‑moviment kien ħareġ grupp ta’ seminaristi li bejniethom irnexxielhom iwettqu tliet ħidmiet li tkomplew wara li laħqu saċerdoti. Fl‑1930 ġabru l‑ewwel offerti għall‑Opra tal‑Kleru Indiġenu, f ’Settembru 1932 ħarġu l‑ewwel perjodiku ‘Malta Missjunarja’, u fl‑1934 fetħu l‑ewwel Uffiċċju Missjunarju.
Dun Anton u l‑Missjoni.
Sa mindu qaddes fl‑1947, Dun Anton kien diġà jaħdem fl‑Uffiċċju Missjunarju, fi Triq San Pawl, il‑Belt, li dak iż‑żmien kien jitmexxa minn Mons. Anton Cilia,
Kif kien stqarr huwa stess, il‑missjoni kienet minn dejjem għal qalbu. Snin qabel ma daħal fis‑Seminarju tal‑Furjana kien diġà jeżisti moviment missjunarju
JIEN. INT. AĦNA. FLIMKIEN. Programm dwar il‑missjoni bi produzzjoni ta’ Missio Malta.
Minn Ottubru fuq Radju Marija. Frekwenza: Malta 102.3FM / Għawdex 107.8FM.
Kull nhar ta’ Ħamis fil‑11am b'ripetizzjoni kull nhar ta' Sibt fin‑12:30am u kull nhar ta' Tnejn fis‑1:30pm.
Jien. Int. Aħna. Flimkien. VO/1178
31
Diċembru 2019
bħala Membru tal‑Kunsill u Teżorier Nazzjonali tal‑Opri Missjunarji Pontifiċji, fejn kien responsabbli mill‑ġbir tal‑flus, ikel, bolol użati, u tant u tant affarijiet oħra. Il‑ħidma missjunarja tiegħu, minbarra li kien l‑uffiċjal inkarigat għall‑parroċċa Ġiljaniża, kienet ikkonċentrata l‑aktar fuq il‑Kontinent Afrikan u l‑pajjiż mill‑iżjed kbir tal‑Indja, fejn fl‑1983 għamel żjara biex jara b’għajnejh stess il‑ġid li kien qed jitwettaq mill‑għotjiet li kienu qed jintbagħtu minn Malta. Aktar minn hekk, fl‑1956 huwa daħal Membru tal‑Missjoni l‑Kbira, li permezz tagħha ġera f ’ħafna rħula u bliet ta’ Malta jipprietka u jqarar. Iżda minbarra din il‑ħidma kbira kollha, għal ħafna snin, Dun Anton kien responsabbli wkoll mir‑rivista ta’ kull xahar ‘Malta Missjunarja’ bħala editur, u li fiha, żgur sa mill‑1939 ’il quddiem, jekk mhux ukoll aktar qabel, kiteb għadd bla qies ta’ buzzetti, djalogi, drammi, eleġiji, ħrejjef, leġġendi, novelli, poeżiji, rakkonti, skizzi u stejjer, aktarx kollha bit‑tema missjunarja. Fost l‑aqwa li kiteb, insibu ż‑żewġ rumanzi missjunarji ‘Demm tal‑Martri’ (1941‑2) 32
IL‑BIDU TAL‑UFFIĊĊJU MISSJUNARJU U TAL‑MALTA MISSJUNARJA MRO. MANOEL PIROTTA
u ‘Il‑Wieħed u Ħamsin’ (1949‑51), b’dan tal‑aħħar imbagħad jiġi stampat fi ktejjeb. Xi darba jew oħra, il‑qarrejja kbar tal‑‘Malta Missjunarja’ żgur li qraw ‘Ir‑Rakkont tax‑Xahar’, ‘Kulturi ta’ Popli’, ‘Dawra Durella’, ‘5 Minuti Intervall’. Għall‑qarrejja żgħar imbagħad kien hemm il‑paġna ‘Għat‑Tfal Tagħna’ minn ‘Il‑Missjunarju Tagħkom’, kif ukoll dik tal‑logħob u ċajt. Anki
ż‑żgħażagħ kellhom ir‑rokna tagħhom fil‑kitbiet ta’ Dun Anton. Ħafna snin wara, ħareġ erba’ kotba oħra bil‑leġġendi f ’forma ta’ proża u/jew poeżija bi spejjeż tal‑Opri Missjunarji Pontifiċji f ’Malta: ‘It‑Tifel Misruq u Leġġendi Oħra’ (1992); ‘Aktar Leġġendi’ (1996); ‘Aktar u Aktar Leġġendi’ (2001); u ‘Stejjer, Stejjer, Stejjer’ (2003), fejn insibu għażla kbira ta’ stejjer minn mad‑dinja kollha.
Nota mill‑editriċi.
Bħalissa Mro. Manoel Pirotta, li huwa Naxxari, għaddej fuq riċerka twila ħafna fl‑uffiċċju ta’ Missio fil‑Mosta bil‑għan li jiġbor il‑kitbiet tiegħu kollha li kienu jidhru fir‑rivista ‘Malta Missjunarja’. Iżda r‑riċerka tiegħu fuq il‑ħidma letterarja ta’ Dun Anton Xiberras ma bdietx dan l‑aħħar, iżda ilha għaddejja għal xi snin. Fil‑fatt, bis‑saħħa tal‑‘Għaqda Kulturali Wirt Naxxari’, Mro. Pirotta diġà tella’ erba’ serati mużiko‑letterarji, li fi tnejn minnhom tkellem fuq l‑innijiet immużikati tiegħu, li ndaqqew minn studenti tal‑mużika li jattendu l‑Junior College. Fiż‑żewġ serati l‑oħra tħaddet fuq id‑djalogi tal‑Milied u oħrajn umoristiċi. Id‑djalogi kollha ġew interpretati minn atturi, uħud minnhom stabbiliti, u bejn kull wieħed saru interventi mużikali mill‑istess studenti tal‑kulleġġ. Nhar il‑Ġimgħa 8 ta’ Novembru, ġiet organizzata t‑tielet parti tas‑serata mużiko‑lettararja mill‑‘Għaqda Kulturali Wirt Naxxari’ flimkien ma’ ‘Missio Malta’, peress li din is‑sena jaħbat il‑mitt anniversarju mill‑Ittra Appostolika ‘Maximum
Diċembru 2019
Illud’ maħruġa minn Papa Benedittu XV f ’Novembru tal‑1919. Fit‑taħdita tas‑serata, flimkien ma’ Mro. Pirotta, ħadu sehem ukoll atturi bħalma huma Leo Bartolo, Joe Borg u Tonio Vella, il‑grupp teatrali BBĠ5, imwaqqaf apposta għal din is‑serata, u studenti‑mużiċisti li jattendu l‑Junior College. Is‑serata inkludiet ukoll intervent minn Mons. Valent Borg, Direttur ta’ Missio Malta, u ‘feature’ fuq din l‑Għaqda Missjunarja Pontifiċja, fejn indaqq l‑innu uffiċjali internazzjonali ‘Baptised and Sent’, kliem ta’ Rita Pace u mużika ta’ Mark Spiteri Lucas, maħruġ għax‑Xahar Straordinarju Missjunarju, kantat minn kantanti
stabbiliti Maltin. Din is‑serata kienet iffukata fuq ħames djalogi mill‑pinna ta’ Dun Anton Xiberras b’rabta mal‑missjoni, kif ukoll buzzett missjunarju ‑ ‘Rebħa Kbira’, li ġie interpretat minn erbat itfal minn Birżebbuġa, taħt id‑direzzjoni żagħżugħa ta’ Rachel Paris. Uħud minn dawn id‑djalogi ttieħdu proprju minn serje interessanti bl‑isem ‘Waqt ix‑Xogħol fil‑Parroċċa Tiegħi’ li Dun Anton kiteb fil‑bullettin ‘Operarii Autem Pauci’, jew ‘Il‑Ħassada Huma Ftit’, għal tul t’erba’ snin. Dan il‑bullettin tal‑Unjoni Missjunarja tal‑Kleru ta’ Malta u Għawdex, li kien jiġi stampat kull tliet xhur għall‑użu tas‑saċerdoti, kien beda joħroġ fl‑1945,
fejn il‑kitbiet kienu jkunu bil‑Malti, bl‑Ingliż, bit‑Taljan u bil‑Latin. Kważi mill‑ewwel numri Dun Anton kien jikteb fih, sakemm fl‑1954, fl‑ewwel ħarġa ta’ dik is‑sena, Jannar‑Marzu, il‑bullettin waqa’ f ’idejh, bidillu l‑format, għamlu bil‑qoxra, li qabel ma kellux, u beda jikteb l‑editorjal ukoll, naturalment bil‑Malti. Bħalma kważi kien jiġri dejjem, il‑kitbiet tiegħu dejjem kienu jkunu taħt xi forma ta’ psewdonomu u qajla taħt ismu, fejn ħafna mill‑artikli, f ’kull ħarġa, ħarġu mill‑pinna tiegħu. Dan il‑bullettin dam snin twal joħroġ. (Informazzjoni mogħtija minn Mro. Manoel Pirotta).
Modi kif tista’ tgħin Ċekk indirizzat lil Missio Malta (7, Triq il‑Merkanti, il‑Belt Valletta VLT 1171.) Bank Transfer Missio Malta IBAN: MT94APSB77013000000041474120039 Swift Code: APSBMTMT (Min jagħmel donazzjoni f'dan il‑kont jibagħtilna nota dwar l‑ammont u meta sar id‑depożitu sabiex tintbagħat irċevuta.)
Donazzjoni b’SMS • 50617374 ‑ €2.33 • 50618820 ‑ €6.99 (Numri miftuħin is‑sena kollha.) Donazzjoni bit‑telefon tad‑dar • 51602062 ‑ €10 • 51702063 ‑ €15 (Numri miftuħin is‑sena kollha.) Iżżur il‑websajt www.missio.org.mt
• 51802064 ‑ €25
u kklikkja fil‑parti Donations.
Jew għal donazzjonijiet ‘direct debit’ ċempel: 2123 6962. 33
Diċembru 2019
ANIMATION WITH CHILDREN – MARTIN AZZOPARDI SDC
Missio Science Sessions For Applied Science CCP Students
O
n Thursday 10th October 2019, the Science Department of St. Margaret College Secondary School Verdala, Cospicua, organised Missio‑Science sessions for Applied Science CCP students. These sessions were organised by Missio Tfal Coordinator, Mrs. Nancy Camilleri together with Senior Science teacher Martin Azzopardi sdc. The aim of these sessions was to inculcate moral and human values in students through simple experiments. It was the first time that Missio‑Science sessions were organised at St. Margaret College, and the feedback from all participating students was very positive. Through simple experiments 34
held in the Science lab, students were able to reflect upon basic moral and human values in life, like: ‘judge nobody’; ‘God forgives, so forgive others’; ‘we are images of God and unique creatures’; ‘God is love and invites us to love’; ‘what is impossible to mankind is possible to God’; etc... The most interesting and catching experiment was the one called ‘Spinning Buttons’. This lesson demonstrates that energy is neither created nor destroyed; it is simply converted from one form to
another. While the string is just sitting there twisted, it contains only Potential Energy (energy waiting to happen). When the string is pulled, the Potential Energy begins to convert to Kinetic Energy (energy in motion) as the button begins spinning. The Kinetic Energy is converted back to Potential Energy as the button winds the string again by itself. The button is acting like a flywheel and storing energy, much like a yo‑yo. On performing this simple experiment students were invited to reflect upon the fact that just like energy, God is always with us and moving in us. Sometimes we misbehave and do bad things and we need God’s energy to get back on our right tracks. We can do many great things if we let God’s energy dwell in us. God creates in
Diċembru 2019
us positive energy which can attract the attention of others. Then we transfer our positive energy to others so that others can do the same. This positive energy of God who dwells in us, can grow through prayer and gives us the strength to be witnesses of God wherever we are. Teacher Martin Azzopardi sdc said: “I was amazed with the many good insights that our students reflected upon on performing these simple Missio‑Science sessions in class”.
Following are some insights from participating students in these Missio‑Science sessions: • “Life must go on.” Naomi Pace. • “We can do lots of good with the power of God
in our lives.” DeJerone
Spiteri.
• “I really enjoyed these Missio‑Science experiments because they made me THINK and REFLECT.” Alexei
Fenech.
• “I learnt a lot out of these Missio‑Science sessions.”
Daniel Caruana.
• “We are unique and we have to accept the
way we are made up.”
Shanaia Attard.
• “God can create lots of good in us if we let Him dwell in our hearts.”
Lana Harrington.
• “I have to love and accept myself as I am.”
Mirain Caruana.
Written by Trisman Camilleri ‑ St. Margaret College Senior Secondary School, Verdala, Cospicua.
‑
Rivista missjunarja b’40 paġna, kollha bil‑kulur, maħruġa minn Missio (Uffiċċju Missjunarju) għal aktar minn 80 sena Aġġorna ruħek fuq id‑Dinja Missjunarja. Abbona fir‑Rivista Malta Missjunarja fejn issib:
Aħbarijiet mid‑dinja missjunarja | Intenzjoni tax‑xahar Esperjenzi missjunarji Maltin u Għawdxin | Ċajt u kompetizzjonijiet Dan kollu għall‑prezz ta’ €10.00 fis‑sena
Tista’ tabbona online fuq: www.missio.org.mt
35
RIĊETTA TRADIZZJONALI
Diċembru 2019
IDEAT GĦAL XI FESTIN
1. KEBABS:
X’għandek bżonn: • Perżut imqatta’ strixex • Żebbuġ iswed sħiħ u bla għadma • Żebbuġ aħdar sħiħ u bla għadma • Tadam żgħir • Ġobon isfar imqatta’ f ’dadi • Ġobon abjad imqatta’ f ’dadi • Stikek tal‑kebabs mill‑qosra • Ħass jew rukola biex iżżejjen il‑platt Metodu: Daħħal l‑ingredjenti kollha fl‑istikek bħal fl‑istampa. Tista’ tuża ingredjenti oħra għall‑gosti tiegħek.
2. ĦOBŻ KAXXI KAXXI: X’għandek bżonn: • Perżut slajsjat • Ġobon slajsjat • Butir • Ħobż tal‑kexxun abjad • Ħobż tal‑kexxun ismar • Ħass u tadam biex iżżejjen il‑platt
Metodu: Aqta’ barra l‑qoxra tal‑ħobż, idlek il‑ħobż bil‑butir u poġġi bejniethom dawra perżut u dawra ġobon. Aqta’ l‑ħobż fi 3 għat‑tul u fi 3 għall‑wisa’ biex ikollok 9 kaxxi. Dawwar il‑ħobż b’tali mod li jkollok kaxxa ħobż bajda u kaxxa ħobż samra, bħal fl‑istampa.
Jiena: ______________________________________________________________________________________________ Indirizz: __________________________________________________________________________________________ ________________________________________________
Kodiċi Postali: _________________________________
Tel/Mob: ___________________________________ E‑mail: __________________________________________ Nixtieq: Inġedded l‑abbonament tiegħi Nibda nirċievi r‑rivista d‑dar bil‑posta Nagħti abbonament rigal lil:
Imla l‑formola u ibgħatha flimkien ma’ ċekk pagabbli lil Missio fuq: Abbonament Malta Missjunarja Missio, 7, Triq il‑Merkanti, Valletta, VLT 1171
Isem: _________________________________________________________________________________________________________ Indirizz: _____________________________________________________________________________________________________ ________________________________________________
Kodiċi Postali: _________________________________
Tel/Mob: ___________________________________ E‑mail: __________________________________________ 36
Jien. Int. Aħna. Flimkien. (VO/1178)
Diċembru 2019
...for that perfect Christmas gift, visit us 7 Merchants Street, Valletta • 21234328 Faith Hope & Charity 37
KOMPETIZZJONI ‑ DIĊEMBRU 2019
Diċembru 2019
TISLIBA BIN‑NUMRI
Sib in‑numri kollha t’hawn taħt fil‑kaxxa l‑kbira. In‑numri jistgħu jkunu orizzontali mix‑xellug għal‑lemin jew vertikali, ’l isfel. Ibgħat il‑kaxxa kompluta flimkien ma’ ismek, kunjomok u l‑indirizz hekk: Malta Missjunarja – Kompetizzjonijiet, Nru.114, Missio, Triq Lorenzo Gafà, il‑Mosta MST 4128. L‑ewwel tweġiba tajba li tittella’ bil‑polza tirbaħ kupun ta’ €15 li jissarraf mill‑ħanut ta’ Missio, ‘Faith, Hope & Charity’ fil‑Belt Valletta. 7
2
4
6
6
0
1
5
5
2
5
4
1
0
6
0
4
8
8
8
2
7
3
7
0
2
5
5
6
1
0
6
5
8
7
1
4
3
6
4
4
4
4
0
7
8
0
8
3
0
7
7
3
7
5
8
8
0
0
8
7
3
1
0
6
2
6
0
2
3
6
4
1
7
3
4
5
6
3
7
8
4
9
4
0
8
8
2
0
0
1
2
8
4
6
3
1
6
1
3
1062
5410
12846
1454
5866
27370
2188
6417
38006
2466
7768
49408
3161
8200
65871
4078
9837
73758
Isem u Kunjom: _________________________________________________________________________________________ Indirizz:_______________________________________________________________________________________________ _____________________________________________________ Kodiċi Postali: _____________________________________
Soluzzjoni tal‑Kompetizzjoni ta’ Ottubru 2019: Ir-rebbieħ tal-kompetizzjoni huwa Alessandro Sigona minn Ħaż-Żabbar. Grazzi lil kull min bagħtilna t-tweġibiet. Prosit lir-rebbieħ. Huwa jirċievi ittra bil-posta mingħandna biex ikun jista’ jsarraf il-kupun.
X
0
1
0
4
0
6
2
5
8
6
1
4
5
8
0
1
1
4
7
6
4
1
8
5
0
4
2
0
8
0
3
1
7
0
8
5
7
6
0
6
8
6
1
3
7
7
6
8
4
7
1
4
1
0
0
0
7
6
9
8
6
6
2
2
6
2
2
8
3
0
0
7
8
3
0
5
8
2
1
2
3
5
6
7
4
5
6
0
7
1
3
6
6
3
5
5
1
8
Nitbissmu ftit:
i snin ilu grupp ta’ Maltin telgħu vaganza Londra. Dawn kienu għadhom qatt ma raw ‘double-decker’ u skantaw mhux ftit b’din ix-xarabank b’żewġ sulari. Kif tistgħu timmaġinaw, il-grupp kollu ried joqgħod fis-sular ta’ fuq biex jaraw aħjar il-veduti. Iżda lanqas laħqet bdiet miexja d-‘double‑decker’ li ma nstemax ħafna għajjat ta’ biża’ ġej minn fuq. Il-gwida, 38
3 6
li kien qagħad isfel, tela’ jiġri jara x’kien inqala’. “Kollox sew hawn fuq?” staqsa l-gwida lin-nies li dehru bojod karti. Raġel isfar mewt wieġbu bit-tlaqliq: “M’intix tara li x-xarabank miexja u m’hawnx xufier!?”
Diċembru 2019
Eżempji sbieħ • Knisja Parrokkjali Santa Katerina, iż-Żurrieq • John Farrugia u Catherine Grech miż-Żurrieq • B. Zammit c/o Mario Shoe Stores ta’ Birkirkara • Salvina Xuereb miż-Żebbuġ, Għawdex
Mulej ilqa’ f’Saltnatek lill‑benefatturi tagħna, familjari u ħbieb
• 14 ta’ Ottubru 2019 Alfred Sciberras min‑Naxxar • 15 ta’ Ottubru 2019 Lino Deguara min‑Naxxar • 16 ta’ Otturbru 2019 Angelo Deguara min‑Naxxar • 19 ta’ Ottubru 2019 Mikelina Zammit minn Ħal Safi • 24 ta’ Ottubru 2019 Paul Bonnici mill‑Belt Valletta • 25 ta’ Ottubru 2019 Carmen Caruana mill‑Marsa • 27 ta’ Ottubru 2019 Nikolina Scerri minn Ħal Safi • 06 ta’ Novembru 2019 Charlie Gatt min‑Naxxar (eks‑voluntier ta’ Missio) Agħtihom O Mulej il‑mistrieħ ta’ dejjem.
Taw bolol użati li jinbiegħu lill‑kollezzjonisti, kif ukoll irċevuti fiskali u muniti antiki. Grazzi mill‑qalb tal‑kontribut tagħkom lejn il‑missjoni. Il‑qligħ imur għall‑proġetti b’risq il‑missjoni. L‑għajnuna tagħkom hija siewja ħafna.
• Grazzi wkoll lil Frances Arpa minn San Ġwann li tat pezez tad-drapp u lil Pacifica Masini minn Victoria li tat oġġetti għall-bażar t’Għawdex.
S e g w i l‑ e sp er jen z i u l‑avventuri ta’ ħutna l‑Maltin u l‑Għawdxin f l‑artijiet tal‑missjoni, esperjenzi li jħalluk bla nifs u bla kliem iżda li jimlewk b’ammirazzjoni għall‑kuraġġ ta’ dawn l‑eroj tas‑skiet! Kun af bil‑proġetti ta’ fejda li huma qed iwettqu għal miljuni ta’ nies fil‑bżonn imxerrda fl‑erba’ naħat tad‑dinja. Issir taf dan kollu u ħafna aktar fil‑programm VUĊI MISSJUNARJA li jixxandar kull nhar ta’ Ġimgħa fid‑9:00pm fuq RADJU MARIJA (102.3 FM għal Malta u 107.8 FM għal Għawdex) b’ripetizzjoni kull nhar ta’ Sibt fil‑5:00pm, bi produzzjoni u preżentazzjoni ta’ Dr. Frank Cassar u Helena Sammut.
Jien. Int. Aħna. Flimkien. (VO/1178)
Int tista’ tagħti daqqa IntMissio tista’ tagħti daqqa t’id. Missio t’id. għandu għandu bżonn il‑voluntiera. bżonn il‑voluntiera. Jekk Jekk int interessat, ċempel int interessat, ċempel
21236962 21236962 39
Diċembru 2019
CHOICE The Curtain Emporium Marthese Mifsud Director 822, St Joseph High Street Ħamrun ‑ ĦMR1018 Tel: 2745 2315 Mob: 2745 2315
Where you and your home matter most
chyc.choice@hotmail.com www.chyc.com.mt Facebook: ChycChoice
Theuma House, 302, St. Paul Street, Valletta VLT 1213 Tel: 21234075 / 21236605 Fax: 21244201 Email: info@etheuma.com www.etheuma.com
40