27 JULY 2025

‫‪mihaaru.com‬‬ ‫‪ 27‬ޖުލައި ‪( 2025‬އާދިއްތަ) އަގު‪5 :‬ރ‬

‫ތާރީހީ ކުލަގަދަ ހަފުލާއަކުން ވީއައިއޭގެ‬ ‫އާ ޓާމިނަލް ހުޅުވައިފި‬ ‫‪08‬‬

‫އެކި މީހުން އެކި ދިމާލަށް ގޮސްގެން ގައުމެއް ނޯން ާނނެ‪ :‬ރައީސް‬ ‫‪02‬‬

‫ޓާމިނަލްގެ ‪ 70‬ޕަސެންޓު ނިންމީ މި ސަރު ާކރުން‪ :‬ޝަރީފު‬

‫‪07‬‬

‫‪mihaaru.com‬‬

‫ރިޕޯޓް‬

‫‪ 27‬ޖުލައި ‪( 2025‬އާދިއްތަ)‬

‫‪2‬‬

‫އެކި މީހުން އެކި ދިމާލަށް ގޮސްގެން ގައުމެއް ނޯން ާނނެ‪ :‬ރައީސް‬ ‫ގައުމުތަކާ ވެސް ރަހުމަތްތެރި ގުޅުން ބާއްވާނެ ކަމަށާއި‬

‫މިނިސްޓަރުންނާއި ސަރުކާރުގެ ބޭފުޅުން ބުރަ‬

‫ގސްގެން ގައުމެއް‬ ‫އެކި މީހުން އެކި ދިމާލަށް ޮ‬

‫އެ މަނިކުފާނު ވިދާޅުވި އެވެ‪.‬‬

‫ނަމަވެސް އެ ހުރިހާ ކަމެއް ވެސް ފުރިހަމަ ވާނީ‪،‬‬

‫މަސައްކަތް ކުރައްވަމުން ގެންދަވާ ކަމަށާއި އެކަންކަން‬

‫ދެމެހެއްޓިފައި ވަނީ ވަރަށް ގިނަ ބައެއްގެ އިހުލާސްތެރި‬

‫ސަރުކާރަކުން ތަރައްގީ އަށް ކުރަންޖެހޭ ކަމެއް ކުރާނެ‬

‫ގތުގައި އެންމެން އެއް‬ ‫ރައީސް މުއިއްޒު ވިދާޅުވި ޮ‬

‫ހދަމުން އަންނަ ކަމަށް‬ ‫ހާސިލްކުރަން ބޭރުގެ އެހީ ޯ‬

‫ބުރަ މަސައްކަތުން ކަމަށް ވާއިރު‪ ،‬އެ ބޭފުޅުންގެ‬

‫ކަމަށެވެ‪ .‬ނަމަވެސް‪ ،‬ފަރުދީ ޒިންމާ އަދާކުރަންޖެހޭނެ‬

‫ވިސްނުމެއްގައި ތިބެގެންނެވެ‪.‬‬

‫ވެސް ވިދާޅުވި އެވެ‪.‬‬

‫މަސައްކަތްތައް އަމާނާތްތެރިކަމާ އެކު ކުރިއަށް އޮތް‬

‫ދޅު އަހަރުގެ ތެރޭގައި‬ ‫ކަމަށާއި މި ސަރުކާރަށް މި ވީ ޮ‬

‫ގސް ދިނުމަކީ އެންމެންގެ ވެސް ފަރުދީ‬ ‫ޖީލުތަކަށް ގެން ޮ‬

‫ރައީސް ވިދާޅުވީ އެ އިރެއްގައި އޮންނަ‬

‫ނންނާނެ ކަމަށާއި މިނިވަންކަން މިހާ ހިސާބަށް‬ ‫ޯ‬

‫ދޅު އަހަރުގެ ތެރޭގައި‬ ‫ރައީސް ވިދާޅުވި ގޮތުގައި ޮ‬

‫"އެކި މީހުން އެކި ދިމާލަށް އެކި ވިސްނުމުގައި‬

‫ގތަށްކަން ފާހަގަކުރެއްވި އެވެ‪.‬‬ ‫ވެސް އަމަލުކުރީ އެ ޮ‬

‫ނންނާނެ‪ .‬އެންމެން އެއް‬ ‫ގޮސްގެން ގައުމެއް ޯ‬

‫ކުރި މަސައްކަތަށް ވުރެ ގިނަ ކަންކަން ކުރިއަށް‬

‫ގތުގައި‪ ،‬އެ މަނިކުފާނުގެ އަދި‬ ‫ރައީސް ވިދާޅުވި ޮ‬

‫ލބީގައި މި ދެންނެވި‬ ‫މިސްރާބެއްގައި‪ ،‬ގައުމީ ޯ‬

‫އޮތް ހަފުތާތަކާއި މަސްދުވަސް ތަކުގައި ފެނިގެންދާނެ‬

‫ކންމެ ކަމެއްގައި ވެސް‬ ‫މި ސަރުކާރުގެ ސިޔާސަތަކީ ޮ‬

‫ވިސްނުމުގައި ކުރިއަށް ދާ ހިނދު އެކަނި ގައުމެއް‪،‬‬

‫ކަމަށެވެ‪ .‬އެއީ‪ ،‬ފާއިތުވި ދުވަސްތަކުގައި ކުރި‬

‫ރާއްޖޭގެ މިނިވަންކަމަށް ‪ 60‬އަހަރު ފުރުން‬

‫ދިވެހިން އިސްކުރުމެވެ‪ .‬އެކި މަސައްކަތްތަކަށް ބޭރުގެ‬

‫ސޝަލް ސެންޓަރުގައި‬ ‫ޯ‬ ‫ގައުމެއްގެ ގޮތުގައި އޮންނާނީ‪"،‬‬

‫މަސައްކަތުގެ ނަތީޖާކަން އެ މަނިކުފާނު ފާހަގަކުރެއްވި‬

‫ފާހަގަކުރަން ބޭއްވި ރަސްމީ ޖަލްސާގައި އެ މަނިކުފާނު‬

‫އެހީ ހޯދިއަސް އެކަމުގެ އަމަލީ މަސައްކަތުގައި އުޅޭނީ‬

‫ބޭއްވި ރަސްމިއްޔާތުގައި ރައީސް ވިދާޅުވި އެވެ‪.‬‬

‫އެވެ‪.‬‬

‫ކށް‪ ،‬އަންނަން އޮތް‬ ‫ވިދާޅުވީ މިނިވަންކަން ހިމާޔަތް ޮ‬

‫ދިވެހިން ކަމަށް ވިދާޅުވާ ވިދާޅުވުން މިއަދު ވެސް‬

‫ކށްދިނުމަކީ އެންމެންގެ ޒިންމާއެއް‬ ‫ޖީލުތަކަށް ފޯރު ޮ‬

‫ރައީސް ތަކުރާރު ކުރެއްވި އެވެ‪.‬‬

‫ޒިންމާއެއް ކަމަށް ރައީސް ޑރ‪ .‬މުހައްމަދު މުއިއްޒު‬ ‫މިއަދު ވިދާޅުވެއްޖެ އެވެ‪.‬‬

‫ރާއްޖެއަށް ފައިދާވާ ހުރިހާ ކަމެއްގައި ބޭރުގެ‬

‫ކަމަށެވެ‪ .‬އެހެން ނޫނީ މިނިވަންކަމެއް ނޯންނާނެ ކަމަށް‬

‫"މި އަޒުމް ކަނޑައެޅުމަށް އަޅުގަނޑު ގޮވާލަން‬ ‫ދިވެހި ހުރިހާ ރައްޔިތުން‪".‬‬ ‫ރައްޔިތުންނަށް ވެފައިވާ ވައުދު ފުއްދުމުގައި‬

‫ކުރީގެ ރަ ީއސުންނަށް އެރުވި ދައުވަތު ގަބޫލުފުޅު ކުރައްވައި‬ ‫ވަޑައިގަތީ ނަޝީ ާދއި ވަހީދު އެކަނި‬ ‫ފާ ތި މަ ތު އަ ޖް ފާ ން‬ ‫‪mihaaru.com‬‬

‫އެވެ‪ .‬އޭގެ ތެރޭގައި ކުރީގެ ރައީސް މައުމޫން‬

‫އާއްމުކުރައްވައި‪ ،‬ގައުމީ މިފަދަ ހަފުލާތަކުގައި ހުރިހާ‬

‫އަބްދުލްގައްޔޫމާއި ކުރީގެ ރައީސް އަބްދުﷲ ޔާމީނާއި‬

‫ސޝަލް މީޑިއާގައި‬ ‫ޯ‬ ‫ރައީސުން ފެންނަން ޖެހޭ ކަމަށް‬

‫ސަރުކާރުގައި ‪ 2016‬ވަނަ އަހަރު ކަމަށާއި އޭގެ ފަހުން‬

‫ކުރީގެ ރައީސް އިބްރާހިމް މުހައްމަދު ސޯލިހް ވެސް‬

‫ހިޔާލުފާޅުކޮށްފައިވެ އެވެ‪.‬‬

‫‪ 2018‬ގައި ކުރީގެ ރައީސް އިބްރާހިމް މުހައްމަދު‬

‫ހިމެނިވަޑައިގަންނަވަ އެވެ‪.‬‬

‫އާ ޓާމިނަލްގެ މަސައްކަތް ފެށީ ޔާމީންގެ‬

‫މިނިވަން ދުވަހުގެ ދިދަ ނެގުމާއި ޖުމްހޫރީ‬

‫ސޯލިހްގެ ސަރުކާރުން ވެސް ޓާމިނަލްގެ މަސައްކަތްތައް‬

‫އތް ހެވިކަމާއި ކުޅިވަރުގެ އިތުރުން‬ ‫މައިދާނުގައި ޮ‬

‫ކުރިއަށް ގެންދިޔަ ކަމަށް ރައީސް މުއިއްޒު ވިދާޅުވި‬

‫ދިމާކޮށް‪ ،‬ވެލާނާ އިންޓަނޭޝަނަލް އެއާޕޯޓުގެ އާ‬

‫ރަސްމިއްޔާތުގައި ބައިވެރިވެވަޑައިގަތީ‪ ،‬ނަޝީދާއި ވަހީދު‬

‫ރަސްމީ ޖަލްސާއަށް ވެސް ހުރިހާ ރައީސުންނަށް‬

‫އެވެ‪.‬‬

‫ޓާމިނަލް ހުޅުވުމުގެ ތާރީޚީ ހަފުލާއަށް ކުރީގެ‬

‫އެކަންޏެވެ‪.‬‬

‫ފނުވި އެވެ‪ .‬ދިދަ ނެގުމާއި‬ ‫ސަރުކާރުން ދައުވަތު ޮ‬

‫އެކަމަކު‪ ،‬ކުރީގެ ރައީސުންގެ ތެރެއިން‬

‫ރާއްޖޭގެ މިނިވަންކަމަށް ‪ 60‬އަހަރު ފުރުމާ‬

‫ރައީސް ވިދާޅުވީ މިނިވަން ދުވަހު އެއާޕޯޓުގެ‬

‫ރައީސުންނަށް އެމްއޭސީއެލް އިން އެރުވި ދައުވަތު‬

‫ބޑެތި އަދަދުން ލޯނު‬ ‫ނަޝީދަކީ ދައުލަތުން ޮ‬

‫ގަބޫލުފުޅު ކުރައްވައި ކުރީގެ ރައީސް މުހައްމަދު‬

‫ޕޓު ތަރައްގީ ކުރުމުގެ ވިސްނުމާ ދެކޮޅު‬ ‫ނަގައިގެން އެއާ ޯ‬

‫ނަޝީދާއި ކުރީގެ ރައީސް ޑރ‪ .‬މުހައްމަދު ވަހީދު‬

‫މި ފަހުން ވެސް އަޑު އުފުއްލަވާފައިވާ ބޭފުޅަކަށް ވީ‬

‫ހަތް ބިލިއަން ރުފިޔާގެ އާ ޓާމިނަލް ހުޅުވަން‬

‫ބައިވެރިވެވަޑައިގެންފި އެވެ‪.‬‬

‫ނަމަވެސް އެ ހިޔާލު ތަފާތުވުންތަކުގެ ތެރޭގައި ވެސް‬

‫ބޭއްވި ކުލަގަދަ ރަސްމިއްޔާތުގައި ރައީސް ޑރ‪.‬‬

‫އިގްތިސާދު ފުޅާވެ‪ ،‬ކުރިއަރުވަން ކުރެވުނު ވަރަށް‬

‫އާ ޓާމިނަލް ހުޅުވުމުގެ ކުލަގަދަ ހަފުލާ އަށް އެ‬

‫މުހައްމަދު މުއިއްޒު ވަނީ އެއާޕޯޓުގެ ތަރައްގީގެ‬

‫މުހިއްމު މަސައްކަތެކެވެ‪.‬‬

‫ގތުގައި ބިނާކުރި އާ‬ ‫މިނިވަންކަމުގެ ރަމްޒެއްގެ ޮ‬

‫މަނިކުފާނު ވަޑައިގަތުމުން ގިނަ ބަޔަކު ތައުރީފު ކުރި‬

‫މަޝްރޫއުގައި ކުރީގެ ރައީސް ޔާމީނާއި ކުރީގެ ރައީސް‬

‫ރަންވޭގެ ތަރައްގީގެ ބިޔަ މަޝްރޫއުގެ ނިމުން‬

‫އެވެ‪.‬‬

‫ސލިހްގެ ސަރުކާރުގެ ހިއްސާ‬ ‫ޯ‬ ‫އިބްރާހިމް މުހައްމަދު‬

‫އާއި މިނިވަންކަމާ ގުޅޭ އެކި މަންޒަރުތައް ދައްކާލި‬

‫އޮތް ކަން ފާހަގަކުރައްވައި ދެ ބޭފުޅުންނަށް ޝުކުރު‬

‫އެވެ‪ .‬އަދި މާލެ ވަށައިގެން ‪ 19‬ދިމާލަކުން ހަވާ‬

‫އަދާކުރައްވައިފަ އެވެ‪.‬‬

‫އަރުވައި މުޅި އުދަރެސް ކުލަތަކުން ދިއްލައިލި އެވެ‪.‬‬

‫ޕޓް ހިންގާ އެމްއޭސީއެލް އިން ވަނީ‬ ‫އެއާ ޯ‬

‫ފާހަގަކުރުމުގައި ބައިވެރިވެވަޑައިގަތުމުގެ ދައުވަތު‬ ‫ކުރީގެ ހުރިހާ ރައީސުންނަށް ވެސް ދައުވަތު ފޮނުވައިފަ‬

‫ޖުމްހޫރީ މައިދާނުގައި މިނިވަންދުވަހުގެ ދިދަ‬ ‫ނެގުމުގެ ރަސްމިއްޔާތަށް ނަޝީދު ވަޑައިގަތުމުން ފޮޓޯ‬

‫ކުޅިވަރު ހަރަކާތްތައް ބައްލަވަން ވެސް ނަޝީދާއި‬

‫އެންމެ ބިޔަ މަޝްރޫއު ހުޅުވީ‪ ،‬އިގްތިސާދީ‬

‫ވަހީދު ވަޑައިގަތެވެ‪.‬‬

‫މިނިވަންކަމުގެ މުހިއްމު ރަމްޒަކަށް ވާތީ ކަމަށެވެ‪.‬‬ ‫ގތުގައި މިއީ ރާއްޖޭގެ‬ ‫އެ މަނިކުފާނު ވިދާޅުވި ޮ‬

‫ޝއަކުން ރާއްޖެ‬ ‫ޯ‬ ‫ޓާމިނަލް ހުޅުވުގެ ކުރިން ޑްރޯން‬

‫‪mihaaru.com‬‬

‫ހަބަރު‬

‫‪ 27‬ޖުލައި ‪( 2025‬އާދިއްތަ)‬

‫‪3‬‬

‫ހުޅުމާލެ ހޮސްޕިޓަލަށް އިތުރުކުރި‬ ‫‪ 30‬އެނދުގެ ޑައިލިސިސް‬ ‫ސެންޓަރު ހުޅުވައިފި‬ ‫އާ ސި މާ ނި ޒާ ރު‬ ‫‪mihaaru.com‬‬

‫ހސްޕިޓަލަށް އިތުރުކުރި ‪ 30‬އެނދުގެ‬ ‫ހުޅުމާލެ ޮ‬ ‫ޑައިލިސިސް ސެންޓަރު މިއަދު ހުޅުވައިފި އެވެ‪.‬‬ ‫ކށްފައިވާ ޑައިލިސިސް‬ ‫އޮރެންޖު ހިޔާގައި ގާއިމް ޮ‬ ‫ސެންޓަރު ހުޅުވައިދެއްވީ ރައީސް ޑރ‪ .‬މުހައްމަދު‬ ‫މުއިއްޒެވެ‪.‬‬ ‫އަހަރެއްގެ މައްޗަށް ތިން ލައްކައެއްހާ މީހުން‬

‫ހސްޕިޓަލުގައި ޑައިލިސިސް ހަދަން‬ ‫ފަރުވާ ހޯދާ އެ ޮ‬

‫ދެ ދަންފަޅިއަށް ބަހާލައިގެން ދިން ހިދުމަތް ތިން‬

‫ބަލައި ގިނަ މީހުން ހަފުތާއަކު ތިން ދުވަހު އެ ފަރުވާ‬

‫މިހާތަނަށް ބޭނުންކުރަމުން ދިޔައީ ‪ 10‬އެނދެވެ‪.‬‬

‫ދަންފަޅިއަށް އިތުރުކުރި ކަމަށެވެ‪ .‬ނަމަވެސް‪ ،‬ހިދުމަތް‬

‫ހދަން ހޯދަން ޖެހެ އެވެ‪.‬‬ ‫ޯ‬

‫އެކަމަކު‪ ،‬އާ ސެންޓަރު ބޭނުންކުރަން ފެށުމާއެކު‪،‬‬

‫ބޑު ޑިމާންޑެއް‬ ‫ހޯދާ މީހުންގެ އަދަދު އިތުރުވެ‪ޮ ،‬‬

‫އެ ޑައިލިސިސް ސެންޓަރު ހަދަން މިދިޔަ‬

‫ކށްފައިވާ ޑައިލިސިސް‬ ‫ހސްޕިޓަލުގައި ގާއިމް ޮ‬ ‫ހުޅުމާލެ ޮ‬

‫ކށް ސެންޓަރެއް ހަދަން‬ ‫އޮތުމުން އެކަމަށް ހާއްސަ ޮ‬

‫ފެބްރުއަރީ މަހުގެ ތެރޭގައި ހަވާލުކުރީ މެޑްޓެކް‬

‫ކށް‪ ،‬އެ ހިދުމަތް ވަނީ ޓްރީޓޮޕް‬ ‫ޔުނިޓް ބަންދު ޮ‬

‫ނިންމީ ކަމަށް އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ‪.‬‬

‫ކމްގެ ކުންފުންޏާ އެވެ‪ .‬އެއިން ކޮންމެ‬ ‫އަދި މެޑި ޮ‬

‫އރެންޖް ހިޔާއަށް‬ ‫ހޮސްޕިޓަލް ކުރިމަތީގައި އޮންނަ ޮ‬ ‫ބަދަލުކޮށްފަ އެވެ‪.‬‬ ‫އެ ރަސްމިއްޔާތުގައި މާލެ ސިޓީ ގްރޫޕް އޮފް‬

‫އަލަށް އިތުރުކުރި ޖާގައާއެކު ދުވާލަކު ‪150‬‬

‫ކުންފުންޏަކުން ގާއިމްކުރީ ‪ 15‬އެނދެވެ‪.‬‬

‫މީހުންނަށް ޑައިލިސިސް ހެދޭނެ ކަމަށް އޭނާ ވިދާޅުވި‬ ‫އެވެ‪.‬‬

‫ހަލީމް ވިދާޅުވީ އެ ސެންޓަރު ހަދާފައިވަނީ‬ ‫އިމަޖެންސީ ހާލަތުގައި ވެސް ފަރުވާ ދެވޭ ގޮތަށް‬

‫އ އިބްރާހިމް ހަލީމް ވިދާޅުވީ‬ ‫ހޮސްޕިޓަލްސްގެ ސީއީ ޯ‬

‫ކިޑްނީ ފެއިލްވެފައިވާ މީހުންނަށް އޮތް ވަގުތީ‬

‫ޑައިލިސިސް ހަދާ މީހުން އިތުރުވެފައިވާތީ‪ ،‬ކުރިން‬

‫ފަރުވާއަކީ ޑައިލިސިސް ހެދުމެވެ‪ .‬އެ މީހެއްގެ ހާލަތަށް‬

‫ކަމަށެވެ‪.‬‬

‫ދައުލަތަށް ގިނަ ދުވަހު‬ ‫ހިދުމަތްކުރެއްވި‬ ‫‪ 94‬ބޭފުޅަކަށް އިނާމު‬ ‫އާ ސި މާ ނި ޒާ ރު‬ ‫‪mihaaru.com‬‬

‫ރަސްމިއްޔާތުގައި‪ ،‬ދައުލަތަށް ‪ 35‬އަހަރަށް ވުރެ ގިނަ‬

‫އަހަރަށްވުރެ ދިގު މުއްދަތެއްގައި ހިދުމަތްކުރެއްވި ‪94‬‬

‫ފމުތަކަށް ބަލައި‬ ‫ކަނޑައަޅަނީ‪ ،‬އެކަމަށް ހުށަހަޅާ ޯ‬

‫ދުވަހު ހިދުމަތްކުރެއްވި ބޭފުޅުންނަށް ޝަރަފުގެ ބެޖާއި‬

‫ބޭފުޅުންނަށެވެ‪.‬‬

‫އިނާމާބެހޭ ކޮމިޓީންނެވެ‪.‬‬

‫އައްޑަނަ ހަވާލުކުރެއްވީ ރައީސް ޑރ‪ .‬މުހައްމަދު‬ ‫މުއިއްޒެވެ‪.‬‬ ‫ދައުލަތަށް ގިނަ ދުވަހު ހިދުމަތްކުރެއްވި ‪94‬‬ ‫ބޭފުޅަކަށް މިއަދު އިނާމު ދީފި އެވެ‪.‬‬ ‫މިނިވަން ދުވަސް ފާހަގަކުރަން ބޭއްވި‬

‫ދައުލަތަށް ގިނަ ދުވަހު ހިދުމަތްކުރެއްވި ‪191‬‬ ‫ބޭފުޅަކަށް މި އަހަރު ޝަރަފު އަރުވާނެ އެވެ‪ .‬އޭގެ‬ ‫ތެރެއިން ފުރަތަމަ ބުރުގައި ބެޖާއި އައްޑަނަ ދެއްވީ ‪40‬‬

‫ދޯންޏެއްގައި އެއްޗެ ްއ‬ ‫ގޮވައި ފިހުނު ދެ މީހުން‬ ‫އައިސީޔޫގައި!‬

‫އެ އިނާމު ދޭން އެންމެ ފުރަތަމަ ފެށީ ކުރީގެ‬

‫ބާކީ ތިއްބެވި ‪ 97‬ބޭފުޅުންނަށް އިނާމު ދެއްވާނީ‬ ‫ޖުމްހޫރީ ދުވަހުގެ މުނާސަބަތުގައި ބާއްވާ ރަސްމީ‬

‫ސލިހުގެ ވެރިކަމުގައި‬ ‫ޯ‬ ‫ރައީސް އިބްރާހިމް މުހައްމަދު‬

‫ޖަލްސާގަ އެވެ‪ .‬އެ ބުރުގައި އިނާމު ދެއްވާނީ ‪39-35‬‬

‫‪ 2021‬ވަނަ އަހަރެވެ‪.‬‬

‫އަހަރާ ދެމެދު ހިދުމަތްކުރެއްވި ބޭފުޅުންނަށެވެ‪.‬‬ ‫ދައުލަތަށް ހިދުމަތް ކުރުމުގެ އިނާމު ލިބޭ ބޭފުޅުން‬

‫ފާ ތި މަ ތު އަ ޖް ފާ ން‬

‫ގެނެސްފަ އެވެ‪.‬‬ ‫އފިޝަލް "މިހާރު" އަށް‬ ‫އައިޖީއެމްއެޗުގެ މީޑިއާ ޮ‬

‫‪mihaaru.com‬‬

‫ދންޏެއްގައި އެއްޗެއް ގޮވައި‬ ‫އއ‪ .‬މާޅޮހު ޯ‬ ‫ރޭ ހިނގި ހާދިސާގައި ފިހުނު ދެ މީހުންނަށް‬ ‫ވެސް ފަރުވާދެމުން އަންނަނީ އައިސީޔޫގައި ކަމަށް‬ ‫އައިޖީއެމްއެޗުން ބުނެފި އެވެ‪.‬‬ ‫"ނަސްރު ‪ ،"7‬ދޯނީގައި ރޭ ‪ 8:45‬ހާއިރު ހިނގި‬ ‫ދނީގައި ގެންގުޅޭ އިންޑިއާގެ‬ ‫އެ ހާދިސާގައި ފިހުނީ ޯ‬ ‫ދެ ބިދޭސީއެކެވެ‪ .‬އެއީ ‪ 40‬އަހަރުގެ މީހަކާއި ‪33‬‬ ‫އަހަރުގެ މީހެކެވެ‪.‬‬ ‫ޅހުގެ ސިއްހީ މަރުކަޒުގައި‬ ‫އެ ދެ މީހުންނަށް މާ ޮ‬ ‫ފަރުވާ ދިނުމަށް ފަހު އިތުރު ފަރުވާއަށް ވަނީ މާލެ‬

‫ވިދާޅުވީ އެ ދެ މީހުންގެ ހާލުވެސް ސީރިއަސް ކަމަށާއި‬ ‫ފަރުވާދެމުން އަންނަނީ އައިސީޔޫގައި ކަމަށެވެ‪.‬‬ ‫ޓތަކުން ފެންނަ‬ ‫"މިހާރު" އަށް ލިބިފައިވާ ފޮ ޯ‬ ‫ގޮތުން ދެ މީހުންގެ ހަށިގަނޑުގެ ގިނަ ތަންތަން ވަނީ‬ ‫ބޑަށް ފިހިފަ އެވެ‪.‬‬ ‫ވަރަށް ޮ‬ ‫އެ ދޯނީގެ ވެރިފަރާތް އަހުމަދު ލަތީފު ބުނީ‪ ،‬އެ‬ ‫ދންޏެއް ކަމަށެވެ‪ .‬ދެ‬ ‫ދޯންޏަކީ ވެލި ނެގުމަށް ގެންގުޅޭ ޯ‬ ‫ދނީގެ އިންޖީނުގެ ބެޓެރި ގޮވައިގެން‬ ‫މީހަކަށް އަނިޔާވީ ޯ‬ ‫ކަމަށް އޭނާ ލަފާ ކުރައްވަ އެވެ‪.‬‬ ‫ބޑު ގެއްލުމެއް ނުލިބެ‬ ‫އެ ހާދިސާގައި ދޯންޏަށް މާ ޮ‬ ‫އެވެ‪.‬‬

4

27 July 2025

2025 ި‫ ޖު ލަ އ‬27

ް‫އިއުލާނ‬

www.edition.mv

mihaaru.com

‫‪mihaaru.com‬‬

‫ހަބަރު‬

‫‪ 27‬ޖުލައި ‪( 2025‬އާދިއްތަ)‬

‫‪5‬‬

‫ާގސިމާއި ސޯބިރަ ްށ‬ ‫ދައުލަތުގެ މަތިވެރި އިއްޒަތް‬ ‫އަރުވައިފި‬ ‫އި ފް ރާ ޒް އަ ލީ‬

‫ފަރާތުން އިނާމާ ހަވާލުވެވަޑައިގަތީ ދަރިކަނބަލުންނެވެ‪.‬‬

‫ފިނޭންސް މިނިސްޓަރުގެ ހައިސިއްޔަތުން އޭރު‬

‫ހަރުދަނާކުރެއްވުމަށް ގާސިމް އެޅުއްވި ފިޔަވަޅުތަކުގެ‬

‫ދިވެހި ދައުލަތުން ދޭ ނިޝާން އިއްޒުއްދީން‬

‫ގތުގައި ޓްރެޝަރީ ބިލާއި‬ ‫ތެރޭގައި‪ ،‬މުޅިން އާ ކަމެއްގެ ޮ‬

‫މލްޑިވްސް މަނިޓަރީ އޮތޯރިޓީގެ‬ ‫ގާސިމް ހުންނެވީ‪ޯ ،‬‬

‫ރައްޔިތުންގެ މަޖިލިހުގެ މާމިގިލި ދާއިރާގެ މެމްބަރު‬

‫އިއްޒަތުގެ ވެރިޔާގެ ލަގަބު‪ ،‬ކުރީގެ އުއްތަމަފަނޑިޔާރު‬

‫ބންޑް ވިއްކެވުމުގެ އިންތިޒާމު ހަމަޖެއްސެވުން ވެސް‬ ‫ޮ‬

‫ގަވަރުނަރުގެ މަގާމުގައި ވެސް މެ އެވެ‪ .‬މީގެ‬

‫ގާސިމް އިބްރާހިމާއި ރާއްޖެއިން ޖަޕާނަށް ކަނޑައަޅާފައި‬

‫މުއުތަސިމު އަދުނާނަށް ވެސް ރައީސް ޑރ‪ .‬މުއިއްޒު‬

‫ހިމެނެ އެވެ‪.‬‬

‫ވލްޑް ބޭންކާއި‬ ‫އިތުރުން‪ ،‬މަގާމުގެ ހައިސިއްޔަތުން ޯ‬

‫ސބިރު‪ ،‬ދިގު މުއްދަތަކަށް‬ ‫ޯ‬ ‫ހުންނަވާ ސަފީރު ހަސަން‬

‫މިއަދު ވަނީ އަރުވައިފަ އެވެ‪.‬‬

‫‪mihaaru.com‬‬

‫ދައުލަތަށް ކުރައްވާފައިވާ ހިދުމަތްތަކުގެ އަގުވަޒަންކޮށް‪،‬‬ ‫ދިވެހި ދައުލަތުން ދޭ ނިޝާން އިއްޒުއްދީން އިއްޒަތުގެ‬ ‫ވެރިޔާގެ ލަގަބު މިއަދު އަރުވައިފި އެވެ‪.‬‬

‫ގައުމާއި އިގުތިސާދާއި ސިޔާސީ ދާއިރާއިން‬ ‫ގާސިމްގެ ގިނަ ހިދުމަތްތަކެއް‬

‫ބޭންކިންއާ ބެހޭ ޒަމާނީ ގާނޫނެއް ރާއްޖެއަށް‬

‫އިންޓަނޭޝަނަލް މަނިޓަރީ ފަންޑަށް ރާއްޖޭގެ ފަރާތުން‬

‫ބޭނުންވާތީ‪ ،‬ތަޖުރިބާކާރުންގެ އެހީގައި ޑްރާފްޓް ބިލެއްގެ‬

‫ކަނޑައަޅާ ގަވަރުނަރު ކަމުގެ މަގާމު ވެސް އަދާކުރެއްވި‬

‫މަސައްކަތް ފެށްޓެވުމާއި ‪ 2006‬ވަނަ އަހަރު ވުޖޫދަށް‬

‫އެވެ‪.‬‬

‫އަމިއްލަ ގިނަ ވިޔަފާރިތަކެއް ކުރައްވާ ގާސިމް‬

‫އައި ރާއްޖޭގެ މާލިއްޔަތު ގާނޫނުގެ ޑްރާފްޓުގައި‬

‫ވަނީ ދައުލަތުގެ އިސް މަގާމުތަކެއް ފުރުއްވައިފަ އެވެ‪.‬‬

‫ފިނޭންސް މިނިސްޓްރީން ނުހަނު ބޭނުންތެރި‬

‫ހމް މިނިސްޓަރުކަން ވެސް ގާސިމް‬ ‫ކެބިނެޓުގައި‪ޯ ،‬‬

‫ރައީސް މައުމޫން އަބްދުލްގައްޔޫމްގެ ކެބިނެޓުގައި‬

‫މަސައްކަތްތަކެއް ކުރައްވައިފައި ވަނީ ގާސިމް‬

‫ކުރެއްވި އެވެ‪ .‬އެ މަގާމުގެ ހައިސިއްޔަތުން ރާއްޖޭގެ‬

‫ސެންޓަރުގައި މިއަދު ހެނދުނު ބޭއްވި ރާއްޖޭގެ ‪60‬‬

‫ފިނޭންސް މިނިސްޓަރުކަން ‪ 2005‬ވަނަ އަހަރު‬

‫އިބްރާހީމް ބެއްލެވުމުގެ ދަށުންނެވެ‪ .‬އަދި ރާއްޖޭގައި‬

‫ޓޫރިޒަމް ސިނާއަތުގެ ރައްކާތެރިކަމަށް މުހިންމު އަދި‬

‫ވަނަ މިނިވަން ދުވަހުގެ ރަސްމީ ޖަލްސާގައި ރައީސް‬

‫ބޑެތި ކުންފުނިތަކުގެ‬ ‫ކުރެއްވި އެވެ‪ .‬ސަރުކާރުގެ ޮ‬

‫އިންޓަނެޓް ބޭންކިން ސިސްޓަމް އުފެއްދެވުމުގެ‬

‫ސޓުތަކުގައި މުޒާހަރާ‬ ‫ހަރުދަނާ ފިޔަވަޅެއްގެ ގޮތުން‪ ،‬ރި ޯ‬

‫ޑރ‪ .‬މުހައްމަދު މުއިއްޒެވެ‪.‬‬

‫ޖރިޓީ ހިއްސާ‪ ،‬ދިވެހި ސަރުކާރަށް އޮންނަ‬ ‫މެ ޯ‬

‫މަސައްކަތާއި ސެންޓްރަލައިޒް ޕޭމަންޓް މެނޭޖްމަންޓް‬

‫ގތަށް ހަމަޖެއްސި އެވެ‪.‬‬ ‫ނުކުރެވޭ ޮ‬

‫ސިއްހީ ހާލަތު ތަންނުދެއްވާތީ ސޯބިރަށް މިއަދުގެ‬

‫ގޮތަށް ހަމަޖެއްސެވުމަކީ ވެސް ގާސިމް ވަރަށް ބޮޑު‬

‫ސިސްޓަމެއް‪ ،‬ފިނޭންސް މިނިސްޓްރީގައި ގާއިމްކުރެއްވީ‬

‫ޖަލްސާއަށް ވަޑައިނުގެންނެވުނެވެ‪ .‬އެހެންވެ‪ ،‬އާއިލާގެ‬

‫އިސްކަމެއް ދެއްވި ކަމެކެވެ‪ .‬ރާއްޖޭގެ މާލީ ދާއިރާ‬

‫ވެސް ގާސިމްގެ މިނިސްޓަރު ކަމުގަ އެވެ‪.‬‬

‫އެ ދެބޭފުޅުންނަށް ނިޝާން އިއްޒުއްދީން‬ ‫އިއްޒަތުގެ ވެރިޔާގެ ޝަރަފުގެ މެޑެލް ދެއްވީ‪ ،‬ސޯޝަލް‬

‫ދިވެހި ހާރިޖީ ހިދުމަތުގެ މަތިވެރި ޝަރަފުގެ‬

‫‪mihaaru.com‬‬

‫ޝަރުއީ ދާއިރާއަށް ކުރެއްވި ހިދުމަތުގެ‬

‫ރާއްޖޭގެ ސިޔާސީ އިސްލާހާއި‪،‬‬ ‫މކްރަސީގެ ހަރަކާތްތަކުގައި ގާސިމް‬ ‫ޑި ޮ‬

‫‪18‬‬

‫ހާރިޖީ ހިދުމަތުގެ މަތިވެރި ޝަރަފު ނަންރީތި ސަލީމަށް‬

‫ކު ީރގެ އުއްތަ ަމ‬ ‫ފަނޑިޔާރު މުއުތަސިމަށް‬ ‫ދައުލަތުގެ އިއްޒަތް‬ ‫އަރުވައިފި‬ ‫އާ ސި މާ ނި ޒާ ރު‬

‫ކުރީގެ ރައީސް މުހައްމަދު ނަޝީދުގެ ފުރަތަމަ‬

‫ސަލީމް ދިވެހި ދައުލަތަށް ހިދުމަތް ކުރައްވަން‬

‫ފރިން މިނިސްޓްރީގެ އެމްބެސެޑާ އެޓް ލާޖުގެ‬ ‫އިއްޒަތް ޮ‬

‫ފެއްޓެވީ ޖުލައި ‪ 1968 ،7‬ގަ އެވެ‪ .‬އޭގެ ފަހުން‬

‫ޝަރަފްވެރިކަމާ އެކު‪ ،‬ރިޓަޔާވެ ވަޑައިގެންނެވި ފުރަތަމަ‬

‫މަގާމުގައި ހުންނެވި އަހުމަދު ސަލީމް (ނަންރީތި‬

‫‪ 35‬އަހަރަށް ވުރެ ގިނަ ދުވަސް ވަންދެން އޭނާ ވަނީ‬

‫އުއްތަމަ ފަނޑިޔާރެވެ‪ .‬މީގެ ކުރިން އައްޔަން ކުރެއްވި‬

‫ސަލީމް) އަށް ރައީސް ޑރ‪ .‬މުހައްމަދު މުއިއްޒު‬

‫ހާރިޖީ ދާއިރާގައި އެކި ފަހަރު މަތިން މަސައްކަތް‬

‫ހުރިހާ އުއްތަމަ ފަނޑިޔާރުންނަކީ މަގާމުން ދުރުކުރެއްވި‬

‫މިއަދު އަރުވައިފި އެވެ‪.‬‬

‫ކުރައްވައިފަ އެވެ‪ .‬ފުރަތަމަ އަދާކުރެއްވީ‪ ،‬ފޮރިން‬

‫ބޭފުޅުންނެވެ‪.‬‬

‫ދިވެހި ދައުލަތަށް ހިދުމަތް ކުރައްވަމުން ގެންދަވާތާ‬

‫އގަނައިޒޭޝަނާ ބެހޭ ބައިގެ‬ ‫މިނިސްޓްރީގެ ޔޫއެން ޯ‬

‫ކށް‪ ،‬ކުރީގެ އުއްތަމަފަނޑިޔާރު މުއުތަސިމު‬ ‫އަގުވަޒަން ޮ‬

‫އުއްތަމަ ފަނޑިޔާރުގެ މަގާމަށް މުއުތަސިމު‬

‫‪ 57‬އަހަރު ވެފައިވާ އަދި ހާރިޖީ ހިދުމަތުގެ މަތިވެރި‬

‫އަދުނާން ދައުލަތުގެ އިއްޒަތް މިއަދު އަރުވައިފި އެވެ‪.‬‬

‫އައްޔަންކުރެއްވީ ޑިސެމްބަރު ‪ 2019‬ގަ އެވެ‪ .‬އޭގެ‬

‫ޝަރަފުގެ އިއްޒަތާ އެކު‪ ،‬ހިދުމަތުން ރިޓަޔާ ކުރައްވާ‬

‫އޭގެ ފަހުން އެކި މަގާމުތައް ފުރުއްވަމުން އައިސް‬

‫ރާއްޖޭގެ މިނިވަންކަމަށް ‪ 60‬އަހަރުފުރުން‬

‫ކުރިން އެ މަނިކުފާނު ވަނީ ‪ 2009‬އިން ފެށިގެން‬

‫ސަލީމަށް އެ އިއްޒަތް އެރުވީ ރާއްޖޭގެ މިނިވަންކަމަށް‬

‫ޕާކިސްތާނުގައި ހުންނެވި ދިވެހި ސަފީރުކަމާއި ރާއްޖެ‬

‫ސޝަލް ސެންޓަރުގައި މިހާރު ކުރިއަށް‬ ‫ޯ‬ ‫ފާހަގަކުރަން‬

‫ޑިސެމްބަރު ‪ 2014‬އާ ހަމައަށް ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ‬

‫‪ 60‬އަހަރު ފުރުނު މުނާސަބަތާ ގުޅުވައިގެން މިއަދު‬

‫އިން ނޭޕާލަށް ކަނޑައަޅާފައި ހުންނެވި ނޮން‪-‬ރެޒިޑެންޓް‬

‫ގެންދާ ރަސްމީ ޖަލްސާގައި‪ ،‬އުއްތަމަފަނޑިޔާރުގެ‬

‫ފަނޑިޔާރުކަން ކުރައްވައިފަ އެވެ‪.‬‬

‫ބޭއްވި ރަސްމީ ޖަލްސާގަ އެވެ‪.‬‬

‫ސަފީރުކަމުގެ މަގާމު ވެސް ފުރުއްވި އެވެ‪ .‬އަދި ސާކް‬

‫ހމަ ދުވަހު ރިޓަޔާ ކުރެއްވި‬ ‫މަގާމުން މިދިޔަ ޯ‬

‫މުއުތަސިމު ދައުލަތަށް ހިދުމަތް ކުރައްވަން‬

‫ސަލީމަކީ ދިވެހި ހާރިޖީ ހިދުމަތުގެ މަތިވެރި‬

‫ސްޓެނޯ‪-‬ޓައިޕިސްޓް ކަމެވެ‪.‬‬

‫ޖަމިއްޔާ އަށް ދިވެހި ސަރުކާރުން އެންމެ ފުރަތަމަ‬

‫މުއުތަސިމަށް "ނިޝާން އިއްޒުއްދީން އިއްޒަތުގެ‬

‫ފެއްޓެވީ‪ ،‬ފެބްރުއަރީ ‪ 1983 ،19‬ގައި ފޮރިން‬

‫ޝަރަފުގެ އިއްޒަތުގެ ލަގަބު އެންމެ ފުރަތަމަ‬

‫ކަނޑައެޅި ޑިރެކްޓަރަކީ ވެސް ސަލީމެވެ‪ .‬އޭގެ ފަހުން‪،‬‬

‫ވެރިކަމުގެ ލަގަބު" އެރުއްވީ ރައީސް ޑރ‪ .‬މުހައްމަދު‬

‫މިނިސްޓްރީގެ ސެކްރެޓަރީގެ މަގާމުންނެވެ‪ .‬އޭގެ ފަހުން‪،‬‬

‫ލިބިވަޑައިގެންނެވި ހާރިޖީ ދާއިރާގެ ހިދުމަތްތެރިޔާ ވެސް‬

‫ސާކް ސެކްރެޓެރީ ޖެނެރަލް ކަމުގެ މަގާމު ވެސް‬

‫މުއިއްޒެވެ‪.‬‬

‫އެ މިނިސްޓްރީގެ އެކި މަގާމުތައް ފުރުއްވައި ޝަރުއީ‬

‫މެ އެވެ‪ .‬އެ ލަގަބު ތައާރަފުކުރި ކަން ސަރުކާރުން‬

‫ސަލީމް ވަނީ ކުރައްވައިފަ އެވެ‪.‬‬

‫ދާއިރާއަށް ނުކުމެވަޑައިގަތެވެ‪.‬‬

‫އިއުލާންކުރީ މިނިވަންދުވަހުގެ ރަސްމީ ޖަލްސާގައި‬

‫އެ ލަގަބު އެރުއްވީ‪ ،‬ރައީސް ނެރުއްވި ގަރާރުގައިވާ‬ ‫ގޮތުން ޝަރުއީ އަދި ގާނޫނީ ދާއިރާއިން މީހުން‬

‫އެ މަނިކުފާނު ގާނޫނީ ދާއިރާއިން ޑިގްރީ‬

‫ބިނާކުރުމާއި ޝަރުއީ ދާއިރާގެ ކަންކަމާއި ޝަރުއީ‬

‫ހާސިލްކުރެއްވީ އިނގިރޭސިވިލާތުގެ ޔުނިވާސިޓީ‬

‫މިއަދެވެ‪.‬‬

‫ހާރިޖީ ދާއިރާގެ އިތުރުން ވެސް ދައުލަތުގެ އެހެން‬ ‫ބައެއް މަގާމުތައް ސަލީމް އަދާކުރެއްވި އެވެ‪ .‬އޭގެ‬

‫އެ ލަގަބު އަރުވާއިރު ދިގު މުއްދަތެއް ކަމަށް‬

‫ތެރޭގައި ރާއްޖޭގައި ‪ 2003‬ގައި ފުރަތަމަ ފަހަރަށް‬

‫މައްސަލަތައް އަދުލުވެރިކަމާއި އިންސާފުވެރިކަމާ އެކު‬

‫އޮފް ބަކިންހަމްއިންނެވެ‪ .‬އޭގެފަހުން‪ ،‬ސްކޮޓްލޭންޑްގެ‬

‫ބަލަނީ ހާރިޖީ ދާއިރާގައި ‪ 30‬އަހަރަށް ވުރެ ގިނަ‬

‫އުފެއްދި ހިއުމަން ރައިޓްސް ކޮމިޝަންގެ މެމްބަރުކަމާއި‬

‫ނިންމެވުން ހަރުދަނާ ކުރުމާއި ރާއްޖޭގެ ހާރިޖީ ދާއިރާގެ‬

‫ގއިން މާސްޓާ އޮފް‬ ‫ޔުނިވާސިޓީ އޮފް ގްލެސް ޯ‬

‫ދުވަހު މަސައްކަތް ކުރައްވާފައިވުން ކަމަށް ރައީސް‬

‫އަދި މިހާރު އަމަލުކުރާ ގާނޫނުއަސާސީގެ ދަށުން‬

‫ގތުން ދޭންޖެހޭ ލަފާ ދެއްވުމާއި‬ ‫ކަންކަމުގައި ގާނޫނި ޮ‬

‫ފިލޯސޮފީ ހާސިލްކުރައްވައި އަދި ދަ ހޭގް އެކެޑަމީ‬

‫އޮފީހުން ބުންޏެވެ‪ .‬އެ ޝަރަފު އަރުވަނީ ވަޒީފާ އިން‬

‫ފުރަތަމަ އުފެއްދި ހިއުމަން ރައިޓްސް ކޮމިޝަންގެ‬

‫ކށްދީފައިވާ ހިދުމަތުގެ‬ ‫އެ ރޮނގުރޮނގުން މުއުތަސިމު ޮ‬

‫ލގައި ޕަބްލިކް އިންޓަނޭޝަނަލް‬ ‫އޮފް އިންޓަނޭޝަނަލް ޯ‬

‫ރިޓަޔާ ކުރައްވަން ގާތް ވެފައިވާ އަދި އެ ވަގުތަކު‬

‫ރައީސްގެ މަގާމު ހިމެނެ އެވެ‪.‬‬

‫އަގުވަޒަންކުރުމަށެވެ‪.‬‬

‫ލޝިޕެއް ފުރިހަމަކުރެއްވި އެވެ‪.‬‬ ‫ލއިން ފެ ޯ‬ ‫ޯ‬

‫ހިދުމަތުގައި ދެމިތިއްބެވި ބޭފުޅުންނަށް ކަމަށް އެ‬

‫މިއީ މިހާރު އަމަލުކުރާ ގާނޫނުއަސާސީގެ ދަށުން‬

‫އފީހުން ބުންޏެވެ‪.‬‬ ‫ޮ‬

6

27 July 2025

2025 ި‫ ޖު ލަ އ‬27

ް‫އިއުލާނ‬

mihaaru.com

‫‪mihaaru.com‬‬

‫ހަބަރު‬

‫‪ 27‬ޖުލައި ‪( 2025‬އާދިއްތަ)‬

‫‪7‬‬

‫ގައުމު ެގ ތަރައްގީ އަށް އެންމެން‬ ‫ގުޅިގެން މަސައްކަތް ކުރުމަށް‬ ‫ރައީސް ެއދިވަޑަ ިއގެންފި‬ ‫ގައުމުގެ ތަރައްގީ އަށް އެންމެން ގުޅިގެން‬ ‫މަސައްކަތް ކުރުމަށް ރައީސް ޑރ‪ .‬މުހައްމަދު މުއިއްޒު‬ ‫ގވާލައްވައިފި އެވެ‪.‬‬ ‫ރޭ ޮ‬

‫ރައީސް ވިދާޅުވި އެވެ‪.‬‬ ‫ގތުގައި އެ ގޮތަށް ދިވެހިން‬ ‫އެ މަނިކުފާނު ވިދާޅުވި ޮ‬ ‫ކުރިއަށް ދާ ނަމަ އެންމެ ޒަމާނީ އަދި ރީތި ޓާމިނަލެއް‬

‫ހަތަރުސަތޭކަ ފަންސާސް ހަތް މިލިއަން ޑޮލަރު‬ ‫(ހަތް ބިލިއަން ރުފިޔާ) ހަރަދު ކޮށްގެން ހެދި ވެލާނާ‬

‫ކަމަށެވެ‪.‬‬ ‫ކންމެހެން ވެސް ކުރަންވީ‬ ‫"އެއީ އަޅުގަނޑުމެން ޮ‬ ‫ކަމަކީ‪ "،‬އެ މަނިކުފާނު ވިދާޅުވި އެވެ‪.‬‬

‫އިމާރާތް ކުރުން ފަދަ އެތައް ތަރައްގީއެއް ހާސިލް‬ ‫ކުރެވޭނެ އެވެ‪.‬‬

‫ރައީސް ވިދާޅުވީ‪ ،‬އާ ޓާމިނަލް ނިންމުމުގެ‬

‫ބޭނުންފުޅުވި މައިގަނޑު ސަބަބަކީ އެއާޕޯޓަކީ‬ ‫އިގުތިސާދީ މިނިވަންކަމާ ގުޅިފައިވާ ތަނަކަށް ވެފައި‬ ‫އެއީ މިނިވަންކަމުގެ މުހިންމު އެއްބައި ކަމަށް ވާތީ‬ ‫ކަމަށެވެ‪.‬‬

‫މަސައްކަތް އެންމެ ގުޅިގެން ނުކުރި ނަމަ އަދިވެސް‬

‫"އިގްތިސާދީ މިނިވަންކަމުގެ އެންމެ މުހިންމު‬

‫ދޅުއަހަރެއްހާ ދުވަސް އެ ކަމަށް ނަގާނެ‬ ‫އިތުރު ޮ‬

‫ޕޓު ކަމުގައި ވާތީ އަދި މި އެއާޕޯޓުގެ‬ ‫ތަބަކީ މި އެއާ ޯ‬ ‫އެންމެ މުހިންމު ބިނާއަކީ ޓާމިނަލް ކަމަށް ވާތީ‪،‬‬

‫ޕޓުގެ އާ ޓާމިނަލް ހުޅުވުމަށް‬ ‫އިންޓަނޭޝަނަލް އެއާ ޯ‬

‫"ބިނާތަކާއި އަދި މައުނަވީ ގޮތުން ވެސް މި‬

‫ޕޓުގައި ބޭއްވި ރަސްމިއްޔާތުގައި ރައީސް ވިދާޅުވީ‪،‬‬ ‫އެއާ ޯ‬

‫ގައުމު ތަރައްގީ ވެގެންދާނެ‪ .‬އަޅުގަނޑުމެންގެ ސިކުނޑި‬

‫ކަމަށެވެ‪ .‬އެ މަނިކުފާނު ވިދާޅުވިގޮތުގައި އާ ޓާމިނަލް‬

‫މިއަދު އަޒުމް ކަނޑައަޅަންވީ ކަމަކީ އެހެން ހުރިހާ‬

‫ތަރައްގީ ވެގެންދާނެ‪ .‬އަޅުގަނޑު އަބަދުވެސް ދަންނަވާ‬

‫ނިންމުމާ ގުޅޭ ކަންކަން ރޭވިފައި ހުރި ގޮތަށް ބަލާއިރު‬

‫އެހެންވެ މިރޭ ހުޅުވަން ބޭނުންވީ‪ .‬މިކަން ހާސިލް‬

‫ކަމަކަށް ވުރެ ގައުމު އިސްކުރަން ކަމަށެވެ‪.‬‬

‫ވަށާޖެޖޭ ތަރައްގީ ދާދި އަވަހަށް ފަސޭހައިން ހާސިލް‬

‫ކށް ނިމޭނެ ކަމަށް ފެނިވަޑައިގަތީ ‪2027‬‬ ‫އެ ތަން އެއް ޮ‬

‫ކުރުމަށް އެހީތެރިވި ހުރިހާ ބޭފުޅުންނަށް އަދިވެސް‬

‫ވާނެ‪ "،‬އެ މަނިކުފާނު ވިދާޅުވި އެވެ‪.‬‬

‫ވަނަ އަހަރުގެ ފަހުކޮޅުގަ އެވެ‪.‬‬

‫ބޑަށް ޝުކުރިއްޔާ‪ "،‬ރައީސް‬ ‫އެއްފަހަރު ވަރަށް ޮ‬

‫އޅާލައިގެން ކުރިއަށް‬ ‫"އެންމެން އެކުގައި އަތުކުރި ޮ‬ ‫ދިއުމުގެ އަޒުމް ކަނޑައަޅަންވީ‪ .‬މިއީ އަޅުގަނޑު‬

‫ރައީސް ވިދާޅުވީ‪ ،‬ސިކުނޑީގެ ތަރައްގީ އާއި‬

‫ހަމައެކަނި މިރޭ ދަންނަވާލަން ބޭނުންވާ ވާހަކައަކީ‪"،‬‬

‫އުމްރާނީ ތަރައްގީ އެއިރުން އެކުއެކީގައި ހާސިލް ވާނެ‬

‫ރައީސް މުއިއްޒު ވިދާޅުވީ‪ ،‬އާ ޓާމިނަލް މި‬

‫ވިދާޅުވި އެވެ‪.‬‬

‫އަހަރުގެ މިނިވަންދުވަހު ހުޅުވަން އެ މަނިކުފާނު‬

‫ސންޓު ނި ްނމީ މި ސަރުކާރުން‪ :‬ޝަރީފު‬ ‫ޓާމިނަލްގެ ‪ 70‬ޕަ ެ‬ ‫ފާ ތި މަ ތު ޝަ ނާ މު ހަ އް މަ ދު‬

‫މަސައްކަތްތައް ހުރީ ނުނިމި ކަމަށެވެ‪ .‬އޭގެ ތެރޭގައި‬

‫އަތްތަކުން‪ "،‬އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ‪.‬‬

‫ޓާމިނަލުން ދެވޭނެ ކަމަށް ވިދާޅުވި އެވެ‪.‬‬

‫ރޑު ނުވަތަ މަތިންދާބޯޓުތައް‬ ‫ހެޑް އޮފް ސްޓޭންޑް ޯ‬

‫އެހާ އަވަހަށް އެ މަސައްކަތް ކުރެވުނީ‪،‬‬

‫ވެލާނާ އިންޓަނޭޝަނަލް ޓާމިނަލްގެ މަސައްކަތް‬

‫ޓާމިނަލާ ކައިރި ކުރަން ބޭނުންވާ މަގު ހެދުމާއި ޕަވަ‬

‫އެމްއޭސީއެލްގެ ޓީމުގެ ބުރަ މަސައްކަތުން ކަމަށް‬

‫ކުރީ ސައުދީ ބިންލާދިން ގްރޫޕުންނެވެ‪ .‬އެ މަޝްރޫއު‬

‫ޕޓު (ވީއައިއޭ)‬ ‫ވެލާނާ އިންޓަނޭޝަނަލް އެއާ ޯ‬

‫ޖެނެރޭޝަން ސިސްޓަމާއި ފެނާއި ނަރުދަމާގެ އިތުރުން‬

‫ޝަރީފު ވިދާޅުވި އެވެ‪.‬‬

‫އެންމެ ފުރަތަމަ ފެށީ ‪ 2016‬ވަނަ އަހަރު އެވެ‪ .‬ނުވަ‬

‫ހިންގާ އެމްއޭސީއެލްއާ އޭނާ ހަވާލުވެވަޑައިގަތްއިރު‬

‫ކޮމާޝަލް ޖާގަތައް ހަމަޖެއްސުމުގެ މަސައްކަތް ވެސް‬

‫އާ ޓާމިނަލްގެ ނިމިފައި އޮތީ ‪ 30‬ޕަސެންޓު ކަމަށާއި‬

‫ހިމެނޭ ކަމަށް އެމްޑީ ވިދާޅުވި އެވެ‪.‬‬

‫‪mihaaru.com‬‬

‫"ޓާމިނަލް ނިންމުމާ ހަމައަށް އައި އިރު‬

‫އަހަރު ފަހުން އެ މަސައްކަތް ނިންމާ‪ ،‬އެ ތަން ހުޅުވި‬

‫އެކްޓިވް ޑިއުޓީގައި އުޅެފައި އިތުރު ގަޑީގައި އައިސް‬

‫އިރު އެ ޕްރޮޖެކްޓަށް ‪ 457‬މިލިއަން ޑޮލަރު (ހަތް‬

‫ބާކީ ‪ 70‬ޕަސެންޓު މަސައްކަތް ނިންމީ މިދިޔަ ދޮޅު‬

‫އޭނާ ވިދާޅުވީ‪ ،‬އެ ހުރިހާ މަސައްކަތްތަކެއް‬

‫މަސައްކަތްތައް ކުރަމުން ދިޔަ މުވައްޒަފުންގެ އަގު‬

‫މިލިއަން ރުފިޔާ) އެވެ‪.‬‬

‫އަހަރުގެ ތެރޭގައި ކަމަށް އެމްއޭސީއެލްގެ މެނޭޖިން‬

‫އަވަސް ކުރެވުނީ ސަރުކާރާއި ރައީސް ޑރ‪ .‬މުހައްމަދު‬

‫ކށްލުމަކީ މި ހިނދުގައި ކޮންމެހެން ވެސް‬ ‫ވަޒަން ޮ‬

‫ޑިރެކްޓަރު އިބްރާހިމް ޝަރީފު މުހައްމަދު ރޭ‬

‫މުއިއްޒުގެ އިސް ނެންގެވުމުގެ ތެރެއިން ކުރި‬

‫ކުރަން ޖެހޭ ކަމެއް ކަމުގައި ދެކެން‪ "،‬އޭނާ ވިދާޅުވި‬

‫ވަމުން އަންނަ އިރު‪ ،‬އެ ތަނުގައި ‪ 47‬ޗެކިން‬

‫ވިދާޅުވެއްޖެ އެވެ‪.‬‬

‫މަސައްކަތުން ކަމަށެވެ‪.‬‬

‫އެވެ‪.‬‬

‫ކައުންޓަރު ހުންނާނެ އެވެ‪ .‬އަދި ސެލްފް ޗެކިން ހަ‬

‫ވީއައިއޭގެ އާ ޓާމިނަލް ހުޅުވުމަށް ބޭއްވި‬

‫ގތެއް ނެތް‪ ،‬ކަރަންޓުގެ‬ ‫"ކަރަންޓު ދެވޭނެ ޮ‬

‫ގތުގައި‪ ،‬އާ ޓާމިނަލާ އެކު ‪7.5‬‬ ‫ޝަރީފު ވިދާޅުވި ޮ‬

‫އާ ޓާމިނަލް ހުޅުވުމުގެ އެންމެ ފަހުގެ ތައްޔާރީތައް‬

‫ކށްފަ އެވެ‪ .‬އޭގެ އިތުރަށް‬ ‫ކިއޯސްކް ވަނީ ގާއިމް ޮ‬

‫ރަސްމިއްޔާތުގައި ޝަރީފު ވިދާޅުވީ‪ ،‬މަގާމާ‬

‫ވިއުގާއެއް ވެސް ނެތް‪ .‬ނިޒާމެއް ނެތް‪ ،‬ފެން ހިނގާނެ‬

‫މިލިއަން ފަސިންޖަރުންނަށް ހިދުމަތް ހޯދޭނެ މަންޒަރު‬

‫ވެސް‪ ،‬ހިދުމަތް ދިނުމުގައި ކުރީގެ ޓާމިނަލަށް ވުރެ ‪30‬‬

‫ހަވާލުވެވަޑައިގެން‪ ،‬އެ ޓާމިނަލްގެ މަސައްކަތް އަވަސް‬

‫ގޮތެއް ނެތް‪ .‬ތަނަކަށް ބޭނުންވާ ‪ 12‬މެގަ ވޮޓްގެ‬

‫އޭނާ އަށް މިހާރު ވެސް ސިފަ ކުރެއްވެ އެވެ‪ .‬ކުރިއަށް‬

‫ޕަސެންޓަށް ވުރެ އަވަސް ވާނެ އެވެ‪.‬‬

‫ކުރުމަށް ބެއްލެވިއިރު‪ ،‬އެ ތަނުގެ މުހިއްމު ގިނަ‬

‫ކަރަންޓްގެ ނިޒާމު ގާއިމް ކުރީ އެ ތަނުގެ ހީވާގި‬

‫އޮތްތަނުގައި ހުރިހާ އެއާލައިންތަކެއްގެ ހިދުމަތް އެ‬

‫ޝކުރު‬ ‫އާ ާޓމިނަލްގަ ިއ ކުރީގެ ސަރުކާރު ަތކުގެ ދަ ުއރު ފާހަގަކުރައްވައި‪ ،‬ޔާމީނާއި އިބޫ އަށް ަރއީސްގެ ު‬ ‫ޕޓު (ވީއައިއޭ) ގެ‬ ‫ވެލާނާ އިންޓަނޭޝަނަލް އެއާ ޯ‬

‫ފަހު ދެން ރައީސް އިބްރާހިމް މުހައްމަދު ސޯލިހުގެ‬

‫ނަމަވެސް‪ ،‬ރައީސް މުއިއްޒުގެ ވާހަކަފުޅުގެ ކުރިން‬

‫އާ ޓާމިނަލްގެ މަސައްކަތުގައި ކުރީގެ ސަރުކާރުތަކުން‬

‫ވެރިކަމުގައި ވާތީ މި ދެ ރައީސުންނަށް އަޅުގަނޑު‬

‫އެ ރަސްމިއްޔާތުގައި ވާހަކަ ދެއްކެވި‪ ،‬އެމްއޭސީއެލްގެ‬

‫ފޯރުކޮށްދިން މާލީ އެހީތެރިކަމަށް ވެސް ޝުކުރު‬

‫އަދާކުރި ދައުރު ފާހަގަކުރައްވައި‪ ،‬ކުރީގެ ރައީސް‬

‫ބޑަށް ޝުކުރު ދަންނަވަން‪ "،‬ރައީސް މުއިއްޒު‬ ‫ވަރަށް ޮ‬

‫ސީއީއޯ އަދި މެނޭޖިން ޑިރެކްޓަރު އިބްރާހީމް ޝަރީފް‬

‫އަދާކުރައްވައިފަ އެވެ‪.‬‬

‫އަބްދުﷲ ޔާމީން އަދި އިބްރާހިމް މުހައްމަދު ސޯލިހު‬

‫ވިދާޅުވި އެވެ‪.‬‬

‫ގތުގައި‪ ،‬މި ސަރުކާރު ހަވާލުވި‬ ‫މުހައްމަދު ވިދާޅުވި ޮ‬

‫ރާއްޖޭގައި މިހާތަނަށް ހިންގި އެންމެ ބިޔަ‬

‫އިރު‪ ،‬އާ ޓާމިނަލްގައި ނިމިފައިވަނީ އެންމެ ‪30‬‬

‫ރޖެކްޓުގެ ނިމުން ފާހަގަކުރުމާ އެކު‪ ،‬އެތަން‬ ‫އެއް ޕް ޮ‬

‫ޕަސެންޓު މަސައްކަތެވެ‪.‬‬

‫ހުޅުއްވައިދެއްވީ ރާއްޖޭގައި މިހާތަނަށް ބޭއްވި އެންމެ‬

‫(އިބޫ) އަށް ރައީސް ޑރ‪ .‬މުހައްމަދު މުއިއްޒު ރޭ‬ ‫ހާއްސަ ޝުކުރެއް އަދާކުރައްވައިފި އެވެ‪.‬‬

‫ޕޓުންނާއި އަދި އެމްޑީގެ‬ ‫"އާދެ މިއީ ދެންމެގައި ރި ޯ‬ ‫ގތުގައި ގާތްގަނޑަކަށް ‪10‬‬ ‫ވާހަކަފުޅުން ވެސް ފާހަގަވި ޮ‬

‫ހަތަރުސަތޭކަ ފަންސާސް ހަތް މިލިއަން ޑޮލަރު‬

‫ވަރަކަށް އަހަރުވި މަސައްކަތެއް‪ .‬ވަރަށް ވެސް ގިނަ‬

‫(ހަތް ބިލިއަން ރުފިޔާ) ގެ އާ ޓާމިނަލް ރަސްމީކޮށް‬

‫ފަރާތްތަކުގެ މިންނެތް ބުރަ މަސައްކަތެއް މީގައި ހިމެނޭ‬

‫ބޭއްވި ރަސްމިއްޔާތަށް ރައީސް މުއިއްޒުގެ ދެކަނބަލުން‬

‫ޕޓުގައި ބޭއްވި ކުލަގަދަ ހަފުލާގައި‬ ‫ހުޅުވަން އެއާ ޯ‬

‫ކަމެއް‪ .‬ދެ ސަރުކާރެއްގެ ބުރަ މަސައްކަތެއް މީގައި‬

‫ވަޑައިގަތުމުން އެމްއޭސީއެލްގެ އެމްޑީ ޝަރީފު މަރުހަބާ‬

‫ރައީސް މުއިއްޒު ފާހަގަކުރެއްވި ގޮތުގައި އެ ޓާމިނަލްގެ‬

‫ހިމެނޭ‪".‬‬

‫ދަންނަވަނީ‪---.‬ފޮޓޯ‪ :‬އެމްއޭސީއެލް‬

‫މަސައްކަތް ފެށީ ޔާމީންގެ ސަރުކާރުގަ އެވެ‪ .‬އަދި‬

‫މި ސަރުކާރު ހަވާލުވިއިރު‪ ،‬އާ ޓާމިނަލްގެ‬

‫ވީއައިއޭގެ އާ ޓާމިނަލް ހުޅުވަން އެއާޕޯޓުގައި މިރޭ‬

‫އަދި މި ސަރުކާރުން އެންމެ ދޮޅު އަހަރު ދުވަހުގެ‬

‫އޕެކް ފަންޑުން‬ ‫ފަންޑާއި އަބޫދާބީ ފަންޑުގެ އިތުރުން ޯ‬

‫ޝ އާއި ހަވާ އެރުވުމާ އެކު‪ ،‬ރައީސް‬ ‫ޯ‬ ‫ބޑު ޑްރޯން‬ ‫ޮ‬ ‫މުއިއްޒެވެ‪.‬‬ ‫ޝއަކުން ރާއްޖެ‬ ‫ޯ‬ ‫ޓާމިނަލް ހުޅުވުގެ ކުރިން ޑްރޯން‬ ‫އާއި މިނިވަންކަމާ ގުޅޭ އެކި މަންޒަރުތައް ދައްކާލި‬ ‫އެވެ‪ .‬އަދި މާލެ ވަށައިގެން ‪ 19‬ދިމާލަކުން ހަވާ‬

‫އިބޫގެ ވެރިކަމުގައި ވެސް އެ މަސައްކަތް އިތުރަށް‬

‫ގސްފައިވާ ދުވެއްޔާއި އެހެން‬ ‫މަސައްކަތް ކުރިއަށް ޮ‬

‫ތެރޭގައި ‪ 70‬ޕަސެންޓު މަސައްކަތް ނިންމައި‪ ،‬އާ‬

‫އަރުވައި މުޅި އުދަރެސް ކުލަތަކުން ދިއްލައިލި އެވެ‪.‬‬

‫ކުރިއަށް ގެންދިޔަ ކަމަށް ވިދާޅުވި އެވެ‪.‬‬

‫ކަންކަމަށް ބަލާއިރު‪ ،‬މަސައްކަތް ނިމިފައިވާ މިންވަރުގެ‬

‫ޓާމިނަލް މިރޭ ހުޅުވީ ކަމަށް ޝަރީފް ވިދާޅުވި އެވެ‪.‬‬

‫އެ ޓާމިނަލްގެ މަސައްކަތް ފެށީ ‪ 2016‬ވަނަ‬

‫ތަފްސީލަށް ވަޑައިގަންނަވަން ބޭނުންފުޅުނުވާ ކަމަށް‬

‫ރައީސް ވަނީ ވީއައިއޭގެ އާ ޓާމިނަލްގެ‬

‫"‪...‬މި މަސައްކަތް ފެށިގެން އައީ ރައީސް ޔާމީންގެ‬ ‫ވެރިކަމުގައި ކަމުގައި ވާތީ އެ މަނިކުފާނަށާއި އެ އަށް‬

‫ރައީސް މިރޭ ވިދާޅުވި އެވެ‪.‬‬

‫މަސައްކަތް ނިންމުމަށް‪ ،‬ސައުދީ ފަންޑާއި ކުވައިތު‬

‫އަހަރު އެވެ‪.‬‬

‫‪mihaaru.com‬‬

‫ހަބަރު‬

‫‪ 27‬ޖުލައި ‪( 2025‬އާދިއްތަ)‬

‫‪8‬‬

‫ރާ އް ޖޭ ގެ އިގްތިސާދީ އެންމެ‬ ‫މުހިއްމު ތަނބަކީ އެއާޕޯޓު‪:‬‬ ‫ރައީސް‬ ‫ފާ ތި މަ ތު ޝަ ނާ މު ހަ އް މަ ދު‬ ‫‪mihaaru.com‬‬

‫އިގްތިސާދު ކުރިއަށް ގެންދިއުމުގައި އެންމެ މުހިއްމު‬

‫ސައުދީ ފަންޑުންނެވެ‪ .‬ސައުދީ ފަންޑުން އެ‬

‫ނިންމަން ނަގާނެ ކަމަށެވެ‪ .‬އެހެންވެ‪ ،‬އެ ޕްރޮޖެކްޓް‬

‫ތަނބަކީ ރާއްޖޭގެ މައި އެއާޕޯޓު ކަމަށް އެ މަނިކުފާނު‬

‫ޕްރޮޖެކްޓަށް ‪ 217‬މިލިއަން ޑޮލަރު (‪ 3.3‬ބިލިއަން‬

‫އަވަސްކޮށް ނިންމުމުގައި ބައިވެރިވި ހުރިހާ ފަރާތްތަކަށް‬

‫ވިދާޅުވި އެވެ‪.‬‬

‫ރުފިޔާ) ހަމަޖައްސާދީފައި ވެ އެވެ‪.‬‬

‫އެ މަނިކުފާނު ވަނީ ޝުކުރު ދަންނަވައިފަ އެވެ‪.‬‬

‫ޕޓު (ވީއައިއޭ) ގެ‬ ‫ވެލާނާ އިންޓަނޭޝަނަލް އެއާ ޯ‬

‫"މިކަމުގެ އުފާ ފާގަތިކަން ހިތްހަމަޖެހުން‬

‫ކޅުގައި މަސައްކަތުގެ‬ ‫"ދެހާސް ހަތާވީހުގެ ފަހު ޮ‬

‫ކުވައިތު ފަންޑުން އެ ޕްރޮޖެކްޓަށް ‪ 100‬މިލިއަން‬

‫އާ ޓާމިނަލަކީ ރާއްޖޭގެ އިގްތިސާދުގެ އެންމެ މުހިއްމު‬

‫ލިބިގެންދާނެ‪ .‬އަޅުގަނޑުމެންގެ އިގްތިސާދު ފުޅާކޮށް‪،‬‬

‫ޑޮލަރު (‪ 1.5‬ބިލިއަން ރުފިޔާ) ހަމަޖައްސާދީފައިވާއިރު‪،‬‬

‫ނިންމުމުގެ ސްޕީޑާއި އެކި ކަންކަން އޮތީ‪ .‬އެހެންވީމާ‬

‫ތަނބު ކަމަށާއި އެ ޓާމިނަލް ރޭ ހުޅުވުމުން ރާއްޖޭގެ‬

‫ކުރިއަށް ގެންދިއުމުގައި ހާއްސަކޮށް ޓޫރިޒަމް‬

‫އޮފިޑް އިން އެ ޕްރޮޖެކްޓަށް ‪ 771( 50‬މިލިއަން‬

‫އަދިވެސް އެއްފަހަރު މިކަމުގެ ބައިވެރިވި އެންމެންނަށް‬

‫އިގްތިސާދު އެހެން ހަރުފަތަކަށް ގެންދެވޭނެ ކަމަށް‬

‫ކށް މުޅި އިގްތިސާދަށް‪،‬‬ ‫ދާއިރާ އަށް‪ ،‬އަދި ޖުމްލަ ޮ‬

‫ކށްދިނެވެ‪ .‬އޭގެ އިތުރުން‬ ‫ރުފިޔާ) މިލިއަން ޑޮލަރު ފޯރު ޮ‬

‫ބޑަށް ޝުކުރިއްޔާ‪ "،‬ރައީސް މުއިއްޒު ވިދާޅުވި‬ ‫ވަރަށް ޮ‬

‫ރައީސް ޑރ މުހައްމަދު މުއިއްޒު ވިދާޅުވެއްޖެ އެވެ‪.‬‬

‫ރާއްޖެ ކުރިއެރުމުގައި މިވެގެންދާނީ ވަރަށް މުހިއްމު‬

‫އަބޫދާބީ ފަންޑުން ވެސް އެ ޕްރޮޖެކްޓަށް ‪ 90‬މިލިއަން‬

‫އެވެ‪.‬‬

‫ރާއްޖޭގައި މިހާތަނަށް ހިންގި އެންމެ ބިޔަ އެއް‬

‫މަސައްކަތަކަށް‪ "،‬ރައީސް މުއިއްޒު ވިދާޅުވި އެވެ‪.‬‬

‫ޑޮލަރު (‪ 1.4‬ބިލިއަން ރުފިޔާ) ހަމަޖައްސާދީފައިވެ‬

‫ރޖެޖުގެ ދަށުން ހެދި ވީއައިއޭގެ އާ ޓާމިނަލް‬ ‫ޕް ޮ‬

‫ގތުގައި‪ ،‬އާ ޓާމިނަލް ހުޅުވުނީ‬ ‫ރައީސް ވިދާޅުވި ޮ‬

‫ހުޅުވުމަށް ބޭއްވި ރަސްމިއްޔާތުގައި‪ ،‬ރައީސް ވިދާޅުވީ‪،‬‬

‫ބޭރުގެ މާލީ ގިނަ އިދާރާތަކުގެ އެހީތެރިކަމާ އެކު‬

‫ރާއްޖޭގެ މިނިވަންކަމަށް ‪ 60‬އަހަރު ފުރުމާ ދިމާކޮށް‬

‫އެވެ‪ .‬އެހެންވެ އެ ފަރާތްތަކަށް ހާއްސަ ޝުކުރެއް އެ‬

‫އާ ޓާމިނަލް މިއަދު ހުޅުވަން ބޭނުންފުޅުވީ ވަރަށް‬

‫މަނިކުފާނު އަދާކުރެއވި އެވެ‪.‬‬

‫ހާއްސަ ސަބަބަކާ ހެދި ކަމަށާއި އެއީ މިނިވަންކަން‬

‫ވެލާނާ އިންޓަނޭޝަލް އެއާޕޯޓުގެ އާ ޓާމިނަލް‬

‫އެވެ‪.‬‬

‫އާ ޓާމިނަލްގެ ހުޅުވުމާ އެކު އަހަރަކު‬ ‫‪ 7.5‬ފަސިންޖަރުންނަށް ހިދުމަތް ދެވޭނެ އެވެ‪.‬‬

‫ޖުމްލަ އެ ޕްރޮޖެކްޓަށް ‪ 457‬މިލިއަން ޑޮލަރު‬ ‫(ހަތް ބިލިއަން ރުފިޔާ) ހޭދަވެފައިވެ އެވެ‪.‬‬ ‫ރައީސް މުއިއްޒު މިރޭ ވިދާޅުވީ‪ ،‬ވީއައިއޭގެ‬ ‫އާ ޓާމިނަލް މިރޭ ހުޅުވުމަށްޓަކައި އެ މަނިކުފާނުގެ‬

‫ދެމެހެއްޓުމުގައި އިގްތިސާދީ މިނިވަންކަމަކީ އެންމެ‬

‫ރޖެކްޓަށް އެންމެ ބޮޑު‬ ‫މިރޭ ހުޅުވި އިރު އެ ޕް ޮ‬

‫ސަރުކާރުގައި މިހާތަނަށް ކުރި މަސައްކަތްތައް ނުކުރި‬

‫މުހިއްމުކަން ކަމަށް ވާތީ ކަމަށެވެ‪ .‬އަދި ރާއްޖޭގެ‬

‫ލނެއް ހަމަޖައްސައިދިނީ‬ ‫ފައިނޭންސިންއެއް ނުވަތަ ޯ‬

‫ދޅު އަހަރު އެ މަސައްކަތް‬ ‫ނަމަ އަދިވެސް އިތުރު ޮ‬

‫ފާ ތި މަ ތު ޝަ ނާ މު ހަ އް މަ ދު‬

‫އެ ޓާމިނަލްގައި އެންމެ ޒަމާނީ ވަސީލަތްތައް‬ ‫ގާއިމްކޮށްފައިވާއިރު ކުރީގެ ޓާމިނަލަށް ވުރެ ހިދުމަތްތައް‬ ‫ދިނުމުގެ ސްޕީޑު ‪ 30‬ޕަސެންޓަށް އަވަސް ވާނެ ކަމަށް‬ ‫އެމްއޭސީއެލް އިން ފާހަގަކުރެ އެވެ‪.‬‬

‫ތާރީހީ ކުލަގަދަ ހަފުލާ ައކު ްނ‬ ‫ވީއަ ިއއޭގެ އާ ާޓމިނަލް ހުޅުވައިފި‬ ‫ސަގާފަތާއި ދީނީ ތަރިކަ ރަމްޒު ކޮށްދޭ ހިރިގަލުގެ‬

‫"އިމާސިވް ޓަނަލް" ގެ ތެރެއިން ޑިއުޓީ ފްރީ‬

‫ބޓުތަކަށް ހިދުމަތް ދެ‬ ‫‪ 34‬އަށް އެއާލައިންގެ މަތިންދާ ޯ‬

‫ފަންނުވެރި ކެނޑުންތަކުންތަކެވެ‪ .‬ގާތްގަނޑަކަށް ‪12‬‬

‫ފިހާރަތައް ހުންނަ ސަރަހައްދަށެވެ‪ .‬ޑިއުޓީ ފްރީއަށް‬

‫އެވެ‪ .‬އެމްއޭސީއެލްގެ އަމާޒަކީ އަންނަ ސެޕްޓެމްބަރު‬

‫ވަރަކަށް ފޫޓުގެ އެ ޓާމިނަލުން ރާއްޖޭގެ ހިތްގައިމު‬

‫ކށް ގާތްގަނޑަކަށް ‪ 4،000‬އަކަފޫޓުގެ‬ ‫ހާއްސަ ޮ‬

‫މަހާ ހަމައަށް ހުރިހާ އެއާލައިނަކަށް ހިދުމަތް ދެވޭ‬

‫ކަނޑުގެ މަންޒަރުތަކާއި ގުދުރަތީ ރީތި ރަށްތަކުގެ‬

‫ސަރަހައްދެއް ކަނޑައަޅާފައިވެ އެވެ‪ .‬އެއާ އެކު‪،‬‬

‫ވަރުވުމެވެ‪.‬‬

‫ޕޓު (ވީއައިއޭ) ގައި މީގެ‬ ‫އިންޓަނޭޝަނަލް އެއާ ޯ‬

‫ނަލަ ކަމާއި ކުލަތައް ފެނެ އެވެ‪ .‬އެ ޓާމިނަލުގެ‬

‫މިހާރު ވެސް ރާއްޖޭގެ ޑިއުޓީ ފްރީން ލިބެން ހުންނަ‬

‫އާންމު ލަގޭޖުތަކަށް ހާއްސަ ފަސް ބެޖޭޖު‬

‫ނުވަ އަހަރު ކުރިން ބިނާކުރަން ފެށި އާ ޓާމިނަލްގެ‬

‫ކޮންމެ ސަރަހައްދަކުން ވެސް ފެންނާނީ ވިލު ނޫކުލަ‬

‫ފިހާރަތަކުގެ އިތުރަށް‪ ،‬އެންމެ ލަގްޒަރީ ބްރޭންޑުތަކުގެ‬

‫ބެލްޓްތަކުން އެއް ފަހަރާ ‪ 12‬މަތިންދާބޯޓަށް ކޭޓާ‬

‫މަސައްކަތް ނިންމައި ‪ 60‬ވަނަ މިނިވަން ދުވަހުގެ‬

‫އާއި ރާއްޖޭގެ މޫދާއި ރަށްތަކުގެ މަލަމަތިން ފެންނަ‬

‫އިތުރު އުފެއްދުންތައް ބަހައްޓަން ޖާގަ ލިބޭނެ އެވެ‪.‬‬

‫އވަ ސައިޒްޑް ލަގޭޖްތަކަށް‬ ‫ކުރެވޭނެ އެވެ‪ .‬އަދި ޯ‬

‫ކށް ހުޅުވައި ބޭނުންކުރަން‬ ‫އުފަލާ އެކު ރޭ ރަސްމީ ޮ‬

‫ކުލަތަކެވެ‪.‬‬

‫‪mihaaru.com‬‬

‫ރާއްޖޭގެ މިނިވަންކަމުގެ ރަމްޒެއް ކަމަށްވާ ވެލާނާ‬

‫ފަށައިފި އެވެ‪.‬‬

‫ވަމުން އަންނަ އިރު‪ ،‬އެ ތަނުގައި ‪ 47‬ޗެކިން‬

‫ކށް ބޭނުން ކުރާ ލަގޭޖުގެ އިތުރުން‬ ‫އެވެ‪ .‬އެއީ އާންމު ޮ‬

‫ރާއްޖޭގައި މިހާތަނަށް ހިންގި އެންމެ ބިޔަ‬

‫ޓާމިނަލަށް ވަދެގެން އަންނަ އިރު އޭވިއޭޝަން‬

‫ކައުންޓަރު ހުންނާނެ އެވެ‪ .‬އަދި ސެލްފް ޗެކިން ހަ‬

‫ބޑުފަދަ ތަކެއްޗަށް ހާއްސަ ބެލްޓެވެ‪ .‬އެ‬ ‫ސާފް ޯ‬

‫ރޖެކްޓުގެ ނިމުން ފާހަގަކުރުމާ އެކު‪ ،‬އެތަން‬ ‫އެއް ޕް ޮ‬

‫ސެކިއުރިޓީގެ ސްކްރީނިން ހަދަން ޖެހެ އެވެ‪.‬‬

‫ކށްފަ އެވެ‪ .‬އޭގެ އިތުރަށް‬ ‫ކިއޯސްކް ވަނީ ގާއިމް ޮ‬

‫ޕޓުގައި ބެގޭޖު ސްކީނުކުރުމަށް އޮޓަމެޓިކް‬ ‫އެއާ ޯ‬

‫ހުޅުއްވައިދެއްވީ ރާއްޖޭގައި މިހާތަނަށް ބޭއްވި އެންމެ‬

‫ފަސިންޖަރުންނާއި ބެގޭޖު ކްލިއަރެންސް ކުރަން ޖެހެ‬

‫ވެސް‪ ،‬ހިދުމަތް ދިނުމުގައި ކުރީގެ ޓާމިނަލަށް ވުރެ ‪30‬‬

‫ކށްފަ އެވެ‪ .‬އެއީ ވެސް‬ ‫ސިސްޓަމެއް ވެސް ވަނީ ގާއިމް ޮ‬

‫ޝ އާއި ހަވާ އެރުވުމާ އެކު‪ ،‬ރައީސް‬ ‫ޯ‬ ‫ބޑު ޑްރޯން‬ ‫ޮ‬

‫އެވެ‪ .‬ނަމަވެސް‪ ،‬އާ ޓާމިނަލްގައި ފުރަތަމަ ދާން ޖެހޭނީ‬

‫ޕަސެންޓަށް ވުރެ އަވަސް ވާނެ އެވެ‪.‬‬

‫އެޓާމިނަލުގެ ހިދުމަތުގެ ސްޕީޑު އަވަސް ވާނެ އެއް‬

‫ޑރ‪ .‬މުހައްމަދު މުއިއްޒެވެ‪.‬‬

‫ޗެކިން ކައުންޓަރުތަކަށެވެ‪ .‬މިއީ ދުނިޔޭގެ އެހެން‬

‫ޝއަކުން ރާއްޖެ‬ ‫ޯ‬ ‫ޓާމިނަލް ހުޅުވުގެ ކުރިން ޑްރޯން‬ ‫އާއި މިނިވަންކަމާ ގުޅޭ އެކި މަންޒަރުތައް ދައްކާލި‬

‫ކުރީގެ ޓާމިނަލުގައި އެންމެ ފުރަތަމަ ފުރުމަށް‬

‫އާ ޓާމިނަލް ހުޅުވުމުގެ އެންމެ ފަހުގެ ތައްޔާރީތައް‬

‫ޓލްކޮށްފައިވެ‬ ‫ހާއްސަ އޯއޯޖީ ބެލްޓެއް ވެސް އިންސް ޯ‬

‫ޕޓުތަކުގައި ވެސް އަމަލުކުރާ ގޮތެވެ‪.‬‬ ‫އެއާ ޯ‬ ‫ލ ހާއްސަ ކޮށްފައިވަނީ‪،‬‬ ‫އާ ޓާމިނަލްގެ ދެވަނަ ފް ޯ‬

‫އެވެ‪ .‬އަދި މާލެ ވަށައިގެން ‪ 19‬ދިމާލަކުން ހަވާ‬

‫ސެކިއުރިޓީ ޗެކް ކުރުމާއި އިމިގްރޭޝަން‬

‫އަރުވައި މުޅި އުދަރެސް ކުލަތަކުން ދިއްލައިލި އެވެ‪.‬‬

‫ކައުންޓަރުތަކަށެވެ‪ .‬އިމިގްރޭޝަނުގެ ‪ 38‬ކައުންޓަރު‬

‫އެ ޓާމިނަލްގެ މަސައްކަތް ފެށީ ‪ 2016‬ވަނަ‬

‫އެ ޓާމިނަލުގައި ‪ 12‬އޭރޯ ބްރިޖް ހުރެ އެވެ‪ .‬އެއީ‬

‫ސަބަބެކެވެ‪.‬‬

‫ވެސް ކުރީގެ ޓާމިނަލުން ނުފެންނަ އަދި ރާއްޖެ އަށް‬

‫އާ ޓާމިނަލާ އެކު އެމްއޭސީއެލްގެ އާމްދަނީ‬

‫މުޅިން އާ ކަމެކެވެ‪ .‬އެއާ އެކު‪ ،‬ކުރިއާ ހިލާފަށް މާ‬

‫ފުރަތަމަ އަހަރު ވެސް ‪ 7-8‬ޕަސެންޓަށް އިތުރުވެ‪،‬‬

‫ބޓުތަކަށް އެރޭނެ އެވެ‪.‬‬ ‫ފަސޭހައިން ފަސިންޖަރުންނަށް ޯ‬

‫ޖެހިގެން އަންނަ އަހަރު ‪ 15‬ޕަސެންޓަށް އިތުރުވާނެ‬

‫އާ ޓާމިނަލުން އެންމެ ފުރަތަމަ ހިދުމަތް ދެނީ‬

‫ކަމަށް އެކުންފުނިން ލަފާކުރެ އެވެ‪ .‬އެކަން‬

‫ވެސް އާ ޓާމިނަލުގައި ހުންނާނެ އެވެ‪ .‬އެއީ‪،‬‬

‫މލްޑިވިއަންގެ ފްލައިޓްތަކަށެވެ‪.‬‬ ‫ގައުމީ އެއާލައިން ޯ‬

‫ހާސިލުކުރަނީ‪ ،‬ޕީކް ވަގުތުގައި އިތުރު އެއާލައިންތަކަށް‬

‫އަހަރު އެވެ‪ .‬އެ ޓާމިނަލަށް ވަނީ ‪ 457‬މިލިއަން‬

‫ރސެސް ވެސް އިތުރަށް ލުއިވާނެ އެއް‬ ‫އިމިގްރޭޝަން ޕް ޮ‬

‫އެ އަށް ފަހު‪ ،‬މަޑުމަޑުން އެހެން އެއާލައިންތަކުގެ‬

‫ފުރުސަތު ދެވި‪ ،‬ޑިއުޓީ ފްރީ ފުޅާކޮށްގެންނެވެ‪.‬‬

‫ޑޮލަރު (ހަތް ބިލިއަން ރުފިޔާ) ހޭދަކޮށްފަ އެވެ‪.‬‬

‫ކަމެކެވެ‪.‬‬

‫ބޯޓުތަކަށް ވެސް ހިދުމަތް ފުޅާ ކުރަމުން ގެންދާނެ‬

‫އާ ޓާމިނަލްގެ ބޭރުން ފެންނަނީ ރާއްޖޭގެ ތާރީހާއި‬

‫އިމިގްރޭޝަން ކްލިއަރެންސްއަށް ފަހު ވަދެވޭނީ‬

‫އެވެ‪ .‬ވެލާނާ އިންޓަނޭޝަނަލް އެއާޕޯޓުން މިވަގުތު‬

‫‪mihaaru.com‬‬

‫ރިޕޯޓް‬

‫‪ 27‬ޖުލައި ‪( 2025‬އާދިއްތަ)‬

‫‪9‬‬

‫ނާސިރު‪ :‬އަބަދުވެސް މިނިވަންކަން ހޯދައިދެއްވުމުގެ ފިކުރުގައި‬

‫އަބަދުވެސް މިނިވަންކަމުގެ ފިކުރު ގެންގުޅުއްވި‬

‫ކަމަށެވެ‪ .‬ބިލު ހުށަހެޅުއްވީ އަލީ އަހުމަދު ކަމަށް‬

‫ނާސިރު ދެކެވަޑައިގެންނެވި ގޮތުގައި އެއީ‬

‫ބޭފުޅެކެވެ‪ .‬އެހާތަނަށް ރާއްޖޭގައި ވެރިކަން ކުރެއްވި‬

‫ވިޔަސް‪ ،‬އެކަމުގެ ފަހަތުގައި ހުންނެވީ ހެންވޭރުގެ‬

‫ކށްލަން ޖެހޭ ވަރުގެ ކަންކަމެވެ‪.‬‬ ‫ބޑުވަޒީރު މަގާމު ދޫ ޮ‬ ‫ޮ‬

‫ގިނަ ބޭފުޅުން ގަބޫލު ކުރެއްވީ ރާއްޖެ އަށް ކުރިއަށް‬

‫އަނެއް މެމްބަރު ނާސިރުކަން އެންމެންނަށް އެނގެ އެވެ‪.‬‬

‫އެކަމުގައި ގިނަ އަދަދެއްގެ ޒުވާނުން ދިޔައީ ނާސިރާ‬

‫ބިލުގައި ބިދޭސީ ވިޔަފާރިވެރިންނޭ ބުނެފައި އޮތް‬

‫ކޅަށް މަސައްކަތް ކުރަމުންނެވެ‪ .‬އެންމެ ފަހުން‬ ‫އެއް ޮ‬

‫ކށް‪ ،‬ވަޒީރުންގެ މަޖިލީހުގެ‬ ‫މެންދުރުވާން ގާތްވެފައިވަނި ޮ‬

‫އެކު ކަމަށެވެ‪ .‬އިނގިރޭސިންނަށް އައްޑު އަތޮޅުން‬

‫ނަމަވެސް އެ ބިލު އަމާޒުވަނީ ރާއްޖޭގެ އިގުތިސާދު‬

‫އެ ހުރިހާ ޕްރެޝަރަކާ އެކު‪ ،‬ކިލެގެފާނު އިސްތިއުފާ‬

‫ހާއްސަ ޖަލްސާއެއް މުލިއާގޭގައި ފަށައިފި އެވެ‪.‬‬

‫ބައެއް ‪ 100‬އަހަރަށް ކުއްޔަށް ދެއްވުމަށް ބޮޑުވަޒީރު‬

‫ބަނޑުދަށު ލައިގެން ތިބޭތާ އޭރު ގަރުނެއް ވާން‬

‫ކޅު އުޒުރަކަށް ދެއްކެވުމަށް‬ ‫ދެއްވީ އެވެ‪ .‬ސިއްހީ ހާލު ޮ‬

‫ބޑުވަޒީރު އިބްރާހީމް ފާމުލަދޭރި ކިލެގެފާނު ސިލޯނުން‬ ‫ޮ‬

‫ކިލެގެފާނު އޭރު ނިންމެވީ ވެސް އެ ސަބަބާ ހުރެ އެވެ‪.‬‬

‫ވރާ ވިޔަފާރިވެރިންނަށް ކަން ވެސް‬ ‫ކައިރިވެފައިވާ ޯ‬

‫ފަހު އެވެ‪.‬‬

‫ވަޑައިގެން ބޭއްވެވި މި ޖަލްސާގެ އެޖެންޑާގައި‬

‫ބޑު އަދަދެއް ލިބެން އޮތުމުންނާއި‬ ‫ކުލީގެ ގޮތުގައި ޮ‬

‫އެންމެންނަށް އެނގެ އެވެ‪.‬‬

‫އޮތީ‪ ،‬ރާއްޖެ އާއި އިނގިރޭސިންނާ ދެމެދު ވެވޭ‬

‫ހސްޕިޓަލާއި ސްކޫލް‬ ‫އިނގިރޭސިން ރާއްޖޭގައި ޮ‬

‫މު ހަ އް މަ ދު ހަ މް ދޫ ން‬ ‫‪mihaaru.com‬‬

‫އެއީ ޑިސެމްބަރު‪ 1956 ،‬ގެ ފަހުކޮޅުން ދުވަހެކެވެ‪.‬‬

‫އންނާނީ އިނގިރޭސިންގެ މަދަދާ އެކު‬ ‫ދެވެން ޮ‬

‫އަލީ އަހުމަދު ލައްވައި ނާސިރު ހުށަހެޅުއްވި ބިލަކީ‬

‫ގތުގައި އެއީ ނާސިރު ސިޔާސީ‬ ‫އެއް ބަޔަކު ދެކޭ ޮ‬ ‫ހއްދަވަން ކުރެއްވި ކަމެކެވެ‪.‬‬ ‫ގޮތުން ކުރިއެރުން ޯ‬

‫އެއްބަސްވުމަކަށް ވަޒީރުންގެ ރުހުން ހޯއްދެވުމެވެ‪.‬‬

‫އަޅައިދޭން އެއްބަސްވުމުން ކިލެލެގެފާނު އެގޮތް ނިންމެވީ‬

‫ފނުވާލަން އޭނާ އެޅުއްވި ފުރަތަމަ‬ ‫އެ މީހުން ރާއްޖޭން ޮ‬

‫ކަންވީ ވެސް އެހެންނެވެ‪ .‬ކިލެގެފާނަށް ފަހު‪ ،‬ރާއްޖޭގެ‬

‫ބޑުވަޒީރު ރާއްވަވާފައި އޮތީ‪ ،‬އެ‬ ‫ބުނެވޭ ގޮތުގައި ޮ‬

‫އެވެ‪.‬‬

‫ފިޔަވަޅެވެ‪ .‬އެރޭގެ ޖަލްސާގައި ބަހުސް ކުރައްވަމުން‬

‫ބޑުވަޒީރުކަން ލިބިވަޑައިގަތީ ނާސިރަށެވެ‪ .‬އެކަމަކު‬ ‫ޮ‬

‫ބޑު ހަނގުރާމައިގެ ދުވަސްވަރު‬ ‫ދެ ވަނަ ޮ‬

‫އަލީ އަހުމަދު ދެއްކެވި ވާހަކަތަކަކީ ނާސިރުގެ‬

‫ބާރު ލިބިވަޑައިގަތުމުން‪ ،‬އެ މަނިކުފާނުގެ މިސްރާބު‬

‫އިނގިރޭސިން އަސްކަރީ މަރުކަޒެއް ހަދައިގެން ތިބި‬

‫ވރާއިންނަށް އިޝާރާތް‬ ‫ހިތްޕުޅުގެ އުދާސްތަކެވެ‪ޯ .‬‬

‫ބަދަލެއް ނުކުރައްވަ އެވެ‪ .‬މަސައްކަތް ފެށްޓެވީ‪ ،‬އޭރު‬

‫އެއްބަސްވުމުގެ ދިވެހި ތަރުޖަމާ ޖަލްސާގައި‬

‫ގަން‪ ،‬އިނގިރޭސިން އަލުން ބޭނުންވީ‪ ،‬ސިލޯނުން‬

‫ކުރައްވައި އަލީ އަހުމަދު މެމްބަރުންގެ ކިބައިން‬

‫އަޑުއުފުލެއްލެވި ކަންކަން ހަގީގަތަކަށް ހެއްދެވުމަށެވެ‪.‬‬

‫އިއްވުމާ އެކު‪ ،‬ހައިރާންކަމާއި ސިހުމުގެ ހިމޭންކަމެއް‬

‫ފައިބަން ޖެހުމުންނެވެ‪ .‬އެހެންވެ ޒުވާން ނާސިރު‬

‫އެއްސެވީ ދިވެހިންނަށް ދަތި ހާލެއް‪ ،‬ނިކަމެތި ކަމެއް‬

‫އެންމެ ފުރަތަމަ ހައްލުކުރެއްވީ ވޯރާއިންގެ‬

‫މާލަމަށް ވެރިވި އެވެ‪ .‬އެ އިއްވި އެއްބަސްވުމުގައި‬

‫ގތުގައި‪ ،‬ކިލެގެފާނުގެ އެ‬ ‫ދެކެވަޑައިގެންނެވި ޮ‬

‫ޖެހުނު ވަގުތެއްގައި އެބައި މީހުން އެހީއެއްވި ތޯ އެވެ؟‬

‫މައްސަލަ އެވެ‪ .‬މި ފަހަރު މަޖިލީހަށް މައްސަލައެއް‬

‫ތޅު ގަމާއި ހިތަދޫން ބައެއް‬ ‫ބުނަނީ އައްޑު އަ ޮ‬

‫ނިންމެވުމުގެ ސަބަބުން މާލީ ގޮތުން ރާއްޖެ އަށް‬

‫"ރައްޔިތުންގެ އަތުން ހަ ރުފިޔާ އަށް މަސް‬

‫ނުވައްދަވަ އެވެ‪ .‬ނެރުއްވީ އިއުލާނެކެވެ‪ .‬އޭގައި އޮތީ‬

‫އިނގިރޭސީންނަށް ‪ 100‬އަހަރުގެ މުއްދަތަކަށް‪ ،‬މަހަކު‬

‫ކުރު މުއްދަތުގައި ކިތަންމެ ފައިދާއެއް ވިޔަސް‪ ،‬އޭގެ‬

‫ހަންދަރެއް ނުގަތް ހަނދާނެއް އަޅުގަނޑުމެން ނެތުނީ‬

‫ވރާ އިންނަށް ރާއްޖޭން‬ ‫މޭ ‪ 1962 ،1‬އިން ފެށިގެން ޯ‬

‫‪ 2000‬ޕައުންޑުގެ ކުއްޔަކަށް ދޭން ދިވެހި ސަރުކާރުން‬

‫އތީ ގެއްލުމެވެ‪ .‬ވަޒީރުންގެ‬ ‫ސަބަބުން ދުރު ރާސްތާގައި ޮ‬

‫ބާވަ އެވެ؟ އަޅުގަނޑު ދެނެހުރި ގޮތުގައި އެބައި‬

‫ޕޓް ކުރެވޭނީ އެ މީހުން އަމިއްލަ އަށް އުފައްދާ‬ ‫އެކްސް ޯ‬

‫އެއްބަސްވާ ކަމަށެވެ‪ .‬ހަގީގަތުގައި ބޮޑުވަޒީރު‬

‫ކޅަށް އަޑުއުފުލެއްވެވީ އެހެންވެ‬ ‫މަޖިލީހުގައި އެކަމާ ދެ ޮ‬

‫މީހުންނަށް ރާއްޖޭން ލިބުނު ފައިދާ އެބައި މީހުން‬

‫ޕޓް މުދާ ދިވެހީންގެ އަތުން‬ ‫ތަކެތި ކަމަށާއި އެކްސް ޯ‬

‫ކޅެއް ކުރިން ސިލޯނުގައި‪ ،‬އެ‬ ‫ވަނީ އޭގެ ދުވަސް ޮ‬

‫އެވެ‪.‬‬

‫ކުރެން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ލިބުނު ފައިދާ އަށް ވުރެ‬

‫ގަނެގެން ބޭރުކުރުމަކީ މަނާކަމެއް ކަމަށެވެ‪ .‬ކަން‬

‫ބޑެވެ‪ "،‬އަލީ އަހުމަދު ވިދާޅުވި އެވެ‪.‬‬ ‫ޮ‬

‫ބޑުވަޒީރު ނާސިރުގެ ފަރާތްޕުޅުން‬ ‫ދިމާކުރި ގޮތުން ޮ‬

‫ޖަލްސާ އަށް ފަހު އެ އެއްބަސްވުމުގައި އިނގިރޭސި‬ ‫ސަފީރާ އެކު‪ ،‬ސޮއިކުރައްވާ ގޮތަށެވެ‪.‬‬

‫އެއްބަސްވުމުގައި އިނީޝިއަލް ކޮޕީގައި ސޮއިކުރައްވައިފަ‬

‫ނާސިރު ދެން މަސައްކަތްކުރެއްވީ ވޯރާއިން‬

‫އެވެ‪ .‬އެ ޖަލްސާ އަށް ފަހު‪ ،‬ފައިނަލް ކޮޕީގައި‬

‫ފައްސާލެއްވުމަށެވެ‪ .‬ރާއްޖޭގެ އިގުތިސާދު ‪1880‬ގެ‬

‫އޭރު ރާއްޖޭގެ ސިޔާސީ އުދަރެހުން އަރަމުން‬

‫ވރާ އިން ބޭރުކުރަން‬ ‫އެ އިއުލާނުގައި ސޮއިކުރެއްވީ‪ޯ ،‬‬

‫ސޮއިކުރެއްވުމަށްޓަކައި‪ ،‬ވަޒީރުންގެ ރުހުން ހޯދަން‬

‫ރލް ކުރަމުން އައި‬ ‫އަހަރުތަކުން ފެށިގެން ކޮންޓް ޯ‬

‫އައި އެ އަލިގަދަ ތަރީގެ މި ބާރުއެޅުއްވުމާ އެކު‪،‬‬

‫ނާސިރުގެ ފަރާތްޕުޅުން ބިލު ވެސް ހުށަހެޅުއްވި އަލީ‬

‫މަސައްކަތް ކުރައްވަނީ އެވެ‪.‬‬

‫ވޯރާއިންގެ ނުފޫޒު އޭރު ވަރަށް ގަދަ އެވެ‪ .‬އެބައި‬

‫ހާޒިރުވެވަޑައިގެން ތިއްބެވި ‪ 37‬މެމްބަރުންގެ ތެރެއިން‬

‫އަހުމަދެވެ‪.‬‬

‫މީހުންގެ ސަބަބުން ރާއްޖެ އަށް ދިޔައީ ފެށުނީއްސުރެ‬

‫ވޓާ އެކު ބިލު ފާސްވި އެވެ‪ .‬އެ‬ ‫‪ 34‬މެމްބަރުންގެ ޯ‬

‫އެހެންކަމުން އެ އިއުލާނުގެ މުއްދަތު އެ އަހަރުގެ‬

‫ދަތިތަކާ ކުރިމަތިވަމުންނެވެ‪.‬‬

‫ޚަބަރު ލިބިވަޑައިގަތުމާ އެކު‪ ،‬ސިލޯނުގައި ހުންނެވި‬

‫ޖުލައި ‪ 31‬އަށް ހަމަވުމުން ޖެހިގެން އައި އޮގަސްޓް‬

‫ބޮޑުވަޒީރު ކިލެގެފާނު ވަގުތުން ރާއްޖެ ވަޑައިގެންނެވި‬

‫‪ 1‬ގައި ނެރުއްވި އިއުލާނުގައި އޮތީ މުދާ އެކްސްޕޯޓް‬

‫ބައްލަވައި ނާސިރު ކުރެއްވި ކަމަކީ‪ ،‬ހެންވޭރުގެ އެއް‬

‫ވރާ އިން ހަ މަސް ތެރޭ ފޮނުވާލަން‬ ‫އެވެ‪ .‬އަދި ޯ‬

‫ކުރުމުގެ ގަވާއިދަށް ގެނައި ބަދަލާ އެއްގޮތަށް ވޯރާއިން‬

‫އުމުރުން ‪ 29‬އަހަރުގެ އިބްރާހީމް ނާސިރު‪،‬‬

‫މެމްބަރު މާދޫގޭ އަލީ އަހުމަދު ލައްވައި މަޖިލީހަށް‬

‫ފާސްކުރި ގާނޫނު‪ ،‬ބާތިލުކުރުމަށް ވަގުތުން ބިލެއް‬

‫މަސައްކަތް ނުކުރުމުގެ ސަބަބުން މިއަދުން ފެށިގެން‬

‫ތެދުވެވަޑައިގެން އެކަމާ ފާޅުގައި ދެކޮޅު ހެއްދެވީ‬

‫ބިލެއް ހުށަހެޅުއްވީ އެވެ‪ .‬މާޗު ‪ 1957 ،29‬ވަނަ‬

‫ބޑުވަޒީރު އިސްތިއުފާ‬ ‫ހުށަހެޅުއްވި އެވެ‪ .‬އަދި ޮ‬

‫އިމްޕޯޓް މުދާ ވިއްކުމުގެ ހުއްދަ އެ މީހުންނަށް ބާތިލްވީ‬

‫އެވެ‪ .‬އެ ހިސާބުން އައްޝައިހް އިބްރާހީމް ރުޝްދީ‪،‬‬

‫އތް ޖަލްސާގައި އެޖެންޑާކުރި އެ ބިލުގައި‬ ‫ދުވަހުގެ ރޭ ޮ‬

‫ދެއްވަފާނެ ކަމުގެ ބިރަށް ގިނަ މެމްބަރުން ވޯޓު ދެއްވީ‪،‬‬

‫ޕޓް މުދާ އުފައްދަން އެއްވެސް‬ ‫ކަމަށެވެ‪ .‬އަދި އެކްސް ޯ‬

‫ހިމެނިވަޑައިގަންނަވާހެން‪ ،‬ކެބިނެޓުގައި ސީނިއާ ބޭފުޅުން‬

‫ޕޓް ލައިސަންސް ނެތް ބިދޭސީ‬ ‫ޕޓް‪-‬އެކްސް ޯ‬ ‫އޮތީ އިމް ޯ‬

‫ކުރީގެ ނިންމުން ބަދަލުކުރާށެވެ‪ .‬ނާސިރު އިތުރު‬

‫މީހަކު މަސައްކަތް ނުކުރާތީ މުއްދަތު އިތުރުކުރުމުގެ‬

‫ވެސް ނާސިރަށް ތާއީދުކުރައްވައި‪ ،‬އެ އެއްބަސްވުމާ‬

‫ވިޔަފާރިވެރިން ހަ މަސް ދުވަހުގެ ތެރޭ ރާއްޖޭން‬

‫ވާހަކަފުޅެއް ނުދައްކަވައި ހަތިޔާރު ބެހެއްޓެވީ އެވެ‪.‬‬

‫ހައްގެއް ނެތް ކަމަށާއި އެއާ އެކު‪ ،‬ރާއްޖޭގައި ވޯރާ‬

‫ކޅަށް ޝުއޫރު ފާޅުކުރައްވަން ފެށްޓެވި އެވެ‪.‬‬ ‫ދެ ޮ‬

‫ފނުވާލަން ސަރުކާރަށް ލާޒިމުކޮށްފަ އެވެ‪.‬‬ ‫ޮ‬

‫ކޅެއް ފަހުން ނާސިރު‬ ‫އެކަމަކު އޭގެ ދުވަސް ޮ‬

‫ގތަކަށް ވެސް ވިޔަފާރިކުރުން މަނާވީ‬ ‫އިންނަށް އެއް ޮ‬

‫ބޑުވަޒީރާ ދެކޮޅަށެވެ‪ .‬ނާސިރު‬ ‫ނުކުންނެވީ ސީދާ ޮ‬

‫ވރާ އިން ރާއްޖެ ދޫކޮށް ދިޔަ‬ ‫ކަމަށެވެ‪ .‬އެ ހިސާބުން ޯ‬

‫ރާއްޖޭގެ ވިޔަފާރީގެ ތިން ބައިކުޅަ ދެބައި ދިވެހިންގެ‬

‫ބޑުވަޒީރުގެ އަމަލުފުޅުތަކުގެ‬ ‫ދެކެވަޑައިގެންނެވި ގޮތުގައި ޮ‬

‫އެވެ‪ .‬ރާއްޖެ އަށް އިގުތިސާދީ މިނިވަންކަން ލިބުނީ‬

‫މިދިޔަ ގަރުނުގައި ރާއްޖޭގެ ސިޔާސީ މައިދާން‬

‫އަތްމައްޗަށް އަރާފައިވީ ނަމަވެސް ހަރުދަނާ ގޮތެއްގައި‬

‫ސަބަބުން ރާއްޖެ އަށް ލިބެމުންދާ ގެއްލުން ބޮޑެވެ‪.‬‬

‫އެވެ‪ .‬ދެން އެ މަނިކުފާނު ފެށްޓެވީ އިނގިރޭސިންގެ‬

‫ދުށް އެންމެ ނުފޫޒު ގަދަ އެއް އާއިލާ ކަމުގައިވި‪،‬‬

‫ވިޔަފާރީގެ ކަންކަން ކުރިއަށް ގެންދެވޭނީ ސައްތައިން‬

‫ތޅުން ބައެއް އިނގިރޭސިންނަށް ދެއްވަން‬ ‫އައްޑު އަ ޮ‬

‫އަތުން މިނިވަންކަން ހޯއްދެއްވުމުގެ‬

‫ވެލާނާގެ އަށް ނިސްބަތްވެވަޑައިގެންނެވި ނާސިރަކީ‬

‫ސައްތަ ދިވެހިންގެ އަތްމައްޗަށް އެކަން އަރައިގެން‬

‫ވރާއިންގެ ދިފާއުގައި ތެދުވެވަޑައިގަތުމެވެ‪.‬‬ ‫ނިންމެވުމެވެ‪ޯ .‬‬

‫މަސައްކަތެވެ‪ .‬އެގޮތުން ‪1960‬ގެ‬

‫"ދެން އިވުނީ އެއްވެސް ޖެހިލުމެއް ނެތި ފިސާރި‬ ‫ހަރުދަނާ ކަމާއި މަތިވެރި އަޒުމެއްގައި ވާހަކަ ދެއްކެވި‬ ‫މެމްބަރެއްގެ އަޑުފުޅެވެ‪"،‬‬ ‫ވަޒީރުންގެ ތެރެއިން އެންމެ ޒުވާން މެމްބަރު‪،‬‬

‫ނަތީޖާއަކަށްވީ‪ ،‬ފައިނަލް އެއްބަސްވުމުގައި ސޮއިކުރުމުގެ‬ ‫މަސައްކަތުގައި ބުރަކި ޖެހުމެވެ‪.‬‬

‫ބޑުވަޒީރު ރާއްޖޭގައި ނެތް ދުވަސްވަރެއް‬ ‫އެހެންވެ‪ޮ ،‬‬

‫ބިލު ހުށަހަޅުއްވަމުން އަލީ އަހުމަދު ވިދާޅުވީ‬

‫‪18‬‬

‫‪mihaaru.com‬‬

‫ދުނިޔެ‬

‫‪ 27‬ޖުލައި ‪( 2025‬އާދިއްތަ)‬

‫‪10‬‬

‫އެކްޓިވިސްޓުންގެ އެހީގެ ބޯޓު އިޒްރޭލުން އަނެއްކާވެސް ހުއްޓުވައިފި‬ ‫އިޒްރޭލުން ފަލަސްތީނުގެ ޣައްޒާ ހިސާރުކޮށް‬ ‫ކޅަށް ފްރީޑަމް‬ ‫ބަނޑަށް ޖައްސާފައި އޮތުމާ ދެ ޮ‬

‫ކަމަށެވެ‪.‬‬

‫ކޅުހެދުމަށް އެހީގެ ކުޑަ‬ ‫ޣައްޒާގެ ހިސާރާ ދެ ޮ‬

‫ވަނީ ޣައްޒާއަށް އެހީގެ ސާމާނު ވެއްދުން އެއްކޮށް‬

‫ފނުވި އެހީގެ ދެ ވަނަ ބޯޓު ވެސް‬ ‫ފްލޮޓީލާއިން ޮ‬

‫މަސައްކަތް ދަނީ ކުރިއަށް‪ .‬ހުރިހާ ފަސިންޖަރުންގެ ހާލު‬

‫މިންވަރަކާ އެކު މި މަހުގެ ‪ 14‬ވަނަ ދުވަހު އިޓަލީގެ‬

‫ހުއްޓުވައިފަ އެވެ‪ .‬އަދި މިހާރު އެހީގެ ސާމާނު‬

‫އިޒްރޭލުން ރޭ ހުއްޓުވައިފި އެވެ‪.‬‬

‫ޕސްޓުގައި ބުނެފައިވެ އެވެ‪.‬‬ ‫ވެސް ރަނގަޅު‪ "،‬އެ ޯ‬

‫ސިސިލީން ދަތުރު ފެށި އެކްޓިވިސްޓުންގެ މަގްސަދަކީ‬

‫ދޫކުރަނީ އިޒްރޭލުން ބޭނުންވާ ގޮތަކަށެވެ‪ .‬އެކަމަކު‬

‫ބޓުގައި ތިބި އެކްޓިވިސްޓުންގެ ލައިވް‬ ‫ޯ‬

‫އިޒްރޭލުގެ ލާއިންސާނީ ސިޔާސަތު ސަމާލުކަމަށް‬

‫އެހީ ދޫކުރާ މަރުކަޒުތަކުގެ ކައިރީގައި މީހުން‬

‫ޕޯސްތެއްގައި ބުނެފައިވަނީ "ޣައްޒާގެ އައްސޭރިފަށުގެ‬

‫ގތުގައި އިޒްރޭލު ސިފައިން‬ ‫ބްރޯޑްކާސްޓުން ފެންނަ ޮ‬

‫ގެނައުމަށެވެ‪ .‬މި ދަތުރު އިންތިޒާމްކުރި މީހުން މީގެ‬

‫ތޮއްޖެހިގެންނާއި އިޒްރޭލުން ހަމަލާދޭތީ ކޮންމެ ދުވަހަކު‬

‫ކަނޑުގެ ސަރަހައްދަށް ގާނޫނާ ހިލާފަށް ނަވާރަން"‬

‫ރލް ހޯދި އިރު އެންމެން‬ ‫އަރައި ބޯޓުގެ ކޮންޓް ޯ‬

‫ކުރިން ވެސް އެހީ އާ އެކު ބޯޓެއް ފޮނުވުމުން ވަނީ އެ‬

‫އެތައް ބަޔަކު ދަނީ ޝަހީދުވަމުންނެވެ‪.‬‬

‫ކިޔާ އުޅަނދަށް އަސްކަރިއްޔާއިން ހުރަސް އަޅާފައިވާ‬

‫ތިބީ އަތްމައްޗަށް ނަގައިގެން‪ ،‬ހުދުމުހުތާރު އަދި‬

‫ޕޓްކޮށްލައިފަ އެވެ‪.‬‬ ‫އުޅަނދު ހުއްޓުވައި އެންމެން ޑީ ޯ‬

‫ފރިން މިނިސްޓްރީން އެކްސްގައި ކުރި‬ ‫އިޒްރޭލުގެ ޮ‬

‫"އިޒްރޭލު ބަނދަރަށް ބޯޓު ގެންދިއުމުގެ‬

‫ކޅު ލަވައެއް ކިޔާށެވެ‪.‬‬ ‫އަނިޔާވެރިކަމާ ދެ ޮ‬

‫މިދިޔަ މާޗް މަހުގެ ކުރީކޮޅު އިޒްރޭލުން‬

‫ތައިލެންޑާއި ކެމްބޯޑި ާއގެ ހަމަލާތަ ްއ‬ ‫ފަލަސް ީތނުގެ ދައުލަތް‬ ‫ބަލައިގަތުމަށް ޔޫކޭގެ ‪ 220‬އެމްޕީއަކު ނުހުއްޓި ކުރިއަށް‪ 33 ،‬މީހުން މަރުވެއްޖެ‬

‫ބޮޑުވަ ީޒރުގެ ކިބައިން އެދެފި‬ ‫ކށް ބަލައިގަތުމަށް‪،‬‬ ‫ފަލަސްތީނުގެ ދައުލަތެއް ރަސްމީ ޮ‬

‫މި ދަނީ ޣައްޒާއަށް މިހާރު ކުރިމަތިވެފައިވާ‬

‫އިނގިރޭސި ވިލާތުގެ ގާނޫނު ހަދާ މަޖިލީހުގެ ‪220‬‬

‫ބަނޑުހައިހޫނުކަމުގެ ސަބަބުން އިޒްރޭލާ ދެކޮޅަށް ވާހަކަ‬

‫އަށް ވުރެ ގިނަ މެމްބަރުން ހުކުރު ދުވަހު އިނގިރޭސި‬

‫ދައްކާ މީހުން ވެސް ގިނަވެފައި ވަނިކޮށެވެ‪.‬‬

‫ބޑަރު ސަރަހައްދުގައި‬ ‫ތައިލެންޑާއި ކެމްބޯޑިއާއިން ޯ‬

‫އންނަ ޒަމާންވީ ދެބަސްވުމާ އެކުގަ އެވެ‪ .‬އޭގެ ފަހުން‬ ‫ޮ‬

‫އެއްގައުމުން އަނެއް ގައުމަށް ދެމުން ގެންދާ ހަމަލާތައް‬

‫އެކި ހިސާބުތަކަށް ވަނީ ހަމަނުޖެހުން ފެތުރިފަ އެވެ‪.‬‬

‫ބޑުވަޒީރު ކިއާ‬ ‫މި މެންބަރުންގެ ތެރޭގައި ޮ‬

‫ފަލަސްތީނުގެ ދައުލަތް ރަސްމީކޮށް ބަލައިގަތުމަށް‬

‫ގސްފައި ވާއިރު‬ ‫ތިން ވަނަ ދުވަހަކަށް ދެމިގެން ޮ‬

‫މިއީ ޖަންގަލިތަކާއި ހަނޑޫ ފަދަ ދަނޑުބިންތަކުން‬

‫ސްޓާމާގެ ސަރުކާރުގެ މެންބަރުން ވެސް ހިމެނޭއިރު‬

‫އިލްތިމާސް ކުރަން‪ "،‬އިނގިރޭސިވިލާތުގެ ‪221‬‬

‫މިހާތަނަށް ހަމަލާތަކުގައި ‪ 33‬މީހުން މަރުވެއްޖެ އެވެ‪.‬‬

‫ފރުވިފައިވާ ފަރުބަދަމަތީ ހިސާބެކެވެ‪.‬‬ ‫ޮ‬

‫ފަލަސްތީނުގެ ދައުލަތް ބަލައިގަތުމަށް ސްޓާމާއަށް‬

‫ސއިކުރައްވައި ނެރުއްވި ސިޓީގައިވެ އެވެ‪.‬‬ ‫ޮ‬ ‫މެމްބަރަކު‬

‫ވިލާތުގެ ސަރުކާރަށް ގޮވާލައިފި އެވެ‪.‬‬

‫ކންފަރެންސްގައި‬ ‫"އަންނަ ހަފުތާގައި ބާއްވާ ޮ‬

‫ކުރިމަތިވަމުންދާ ޕްރެޝަރު އިތުރަށް ވަނީ ބޮޑުވެފަ‬ ‫ކށްފައިވަނީ މި މަހުގެ ‪29-28‬‬ ‫ސިޓީގައި އިޝާރާތް ޮ‬

‫އެވެ‪.‬‬

‫ބޯޑަރު ސަރަހައްދުގައި ދިރިއުޅޭ ‪ 150،000‬މީހަކު‬

‫ބޑިއާގެ ޑިފެންސް މިނިސްޓްރީން ބުނީ‬ ‫ކެމް ޯ‬

‫ވަނީ މި ހަމަނުޖެހުންތަކުން ސަލާމަތްވާން އެހެން‬

‫ބުރާސްފަތި ދުވަހުން ފެށިގެން ހިނގަމުންދާ‬

‫ހިސާބުތަކަށް ގޮސްފަ އެވެ‪.‬‬

‫ހަމަނުޖެހުންތަކުގައި މިހާތަނަށް ‪ 13‬މީހަކު‬

‫އިނގިރޭސިވިލާތުގެ ނުވަ ސިޔާސީ ޕާޓީއެއްގެ‬

‫ޔކްގައި ފްރާންސާއި ސައުދީ އަރަބިއްޔާ‬ ‫އަށް ނިއު ޯ‬

‫ރންޓްލައިންގެ ހުޅަނގު ދެކުނުން‬ ‫މައި ފް ޮ‬

‫ފނުއްވި ސިޓީއެއްގައި‬ ‫މަންދޫބުން ސޮއިކުރައްވައި ޮ‬

‫ކންފަރެންސަށް އިޝާރާތް‬ ‫ގުޅިގެން ބާއްވާ އދ‪.‬ގެ ޮ‬

‫ގާތްގަނޑަކަށް ‪ 250‬ކިލޯމީޓަރު (‪ 160‬މޭލު) ދުރުގައި‬

‫އާންމުންގެ އަށް މީހަކާއި ފަސް ސިފައިން ހިމެނޭ‬

‫ގތަށް އެދިފައި މިވަނީ ސެޕްޓެމްބަރު މަހު‬ ‫މި ޮ‬

‫ކުރައްވަމުންނެވެ‪.‬‬

‫އފް ތައިލެންޑްގައި ދެ ގައުމު ބައްދަލުވާ‬ ‫އންނަ ގަލްފް ޮ‬ ‫ޮ‬

‫ކަމަށެވެ‪ .‬އަދި ‪ 71‬މީހަކު ޒަހަމްވެފައިވާ ކަމަށް ވެސް‬

‫ބާއްވާ އދ‪.‬ގެ އާންމު މަޖިލީހުގައި ފްރާންސުން‬

‫"މިނިވަން އަދި މުސްތަގިއްލި ފަލަސްތީނެއް‬

‫ގޮނޑުދޮށުގެ ސަރަހައްދުތަކުގައި ފަހުގެ ތާރީހެއްގައި‬

‫ބުންޏެވެ‪.‬‬

‫ކށް ބަލައިގަންނާނެ‬ ‫ފަލަސްތީނުގެ ދައުލަތެއް ރަސްމީ ޮ‬

‫އުފެއްދުމަކީ ހަމައެކަނި އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކުރެވޭނެ‬

‫ހިނގި ފުރަތަމަ ކުރިމަތިލުންތަކަށް ފަހު އިއްޔެ ވެސް‬

‫ކަމަށް އެ ގައުމުގެ ރައީސް އިމަނުއެލް މެކްރޮން‬

‫ކަމެއް ނޫނެވެ‪ .‬އެކަމަކު އިނގިރޭސިވިލާތުން‬

‫ގވުންތައް ގޮވައިފަ އެވެ‪.‬‬ ‫ވަނީ ބައެއް ޮ‬

‫އިއުލާންކުރައްވާފައި ވަނިކޮށެވެ‪.‬‬

‫ފަލަސްތީނު ބަލައިގަތުން ވާނީ މުޅި މައްސަލައަށް‬

‫ފްރާންސަކީ ފަލަސްތީނުގެ ދައުލަތެއް ބަލައިގަންނަ‬ ‫ޖީ‪ 7-‬ގެ ފުރަތަމަ ގައުމަށް ވާއިރު އެއީ ޔޫރަޕްގެ‬ ‫އެންމެ ނުފޫޒުގަދަ އެއް ގައުމެވެ‪.‬‬ ‫ފްރާންސްގެ ނިންމުމަށް އިޒްރޭލާއި އެމެރިކާއިން‬ ‫ވެސް ވަނީ ނުރުހުން ފާޅުކޮށްފަ އެވެ‪.‬‬ ‫ފަލަސްތީނުގެ ދައުލަތެއް ބަލައިގަތުމާ މެދު‬ ‫ސްޓާމާއަށް އެތެރެ އާއި ބޭރުން ޕްރެޝަރު އިތުރުވަމުން‬

‫ބޑު އަސަރަކަށެވެ‪ .‬ސިޓީގައި ބުނެފައިވެ އެވެ‪.‬‬ ‫ކުރާނެ ޮ‬

‫ބޓާއި ހަތިޔާރު އެޅި އުޅަނދުތަކާއި‬ ‫މަތިންދާ ޯ‬ ‫އެއްގަމު މަގުން ސިފައިން ވެސް ހަމަލާ ދެމުން ދާއިރު‬

‫މަރުވެފައިވާކަން ކަށަވަރުވެފައިވާ ކަމަށާއި އޭގެ ތެރޭގައި‬

‫ޕޓްކުރާ ގޮތުގައި އެ‬ ‫ތައިލެންޑްގެ އިދާރާތަކުން ރި ޯ‬ ‫ގައުމުން އާންމުންގެ ‪ 13‬މީހުންނާއި ހަތް ސިފައިން‬ ‫މަރުވެފައިވެ އެވެ‪.‬‬ ‫މިއީ ‪ 2008‬ވަނަ އަހަރުން ފެށިގެން ‪ 2011‬ވަނަ‬

‫އޭއެފްޕީގެ ހިސާބުތައް ދައްކާ ގޮތުން ފްރާންސާ‬

‫ދެ ގައުމުން ވެސް ބުނަމުން އަންނަނީ ހަމަލާތައް‬

‫ބޑު ހަމަނުޖެހުންތަކުގައި‬ ‫އަހަރާ ދެމެދު ހިނގި އެންމެ ޮ‬

‫އެކު މިހާރު ‪ 142‬ގައުމަކުން ދައުލަތެއްގެ ދަރަޖާގައި‬

‫ހުއްޓާލަން ބޭނުންވާ ކަމަށެވެ‪ .‬އެކަމަކު ސުލްހަ‬

‫މީހުން މަރުވި އަދަދަށް ވުރެ ވެސް މަތީ އަދަދެކެވެ‪.‬‬

‫މިހާރު ފަލަސްތީނު ބަލައިގަނެ އެވެ‪.‬‬

‫ކންމެ ގައުމަކުން‬ ‫ނުވެވިގެން އުޅޭ ސަބަބުގެ ގޮތުގައި ޮ‬

‫އެމެރިކާ އާއި އިޒްރޭލުން ބުނީ ފްރާންސުން‬

‫ވެސް ދައްކަނީ އަނެއް ގައުމުގެ މައްސަލަތަކެވެ‪.‬‬

‫ފަލަސްތީނު ބަލައިގަތުމަކީ އެއްވެސް ބުރަދަނެއް ނެތް‬

‫އެންމެ ފުރަތަމަ މައްސަލަ ހޫނުވީ ޒަމާންވީ‬

‫ބޭކާރު ނިންމުމެއް ކަމަށެވެ‪.‬‬

‫ފައްޅިތަކާއި އާސާރުތައް ހުންނަ ސަރަހައްދަކާ މެދު‬

‫ގައުމުތަކުން އަންނަނީ ތައިލެންޑާއި‬ ‫ބޑިއާ ސުލްހަވުމަށް ގޮވާލަމުންނެވެ‪ .‬އަދި‬ ‫ކެމް ޯ‬ ‫މިކަމުގައި މެލޭޝިއާއިން އަންނަނީ އިސް ދައުރެއް‬ ‫އަދާކުރަމުންނެވެ‪.‬‬

‫‪mihaaru.com‬‬

‫ދުނިޔެ‬

‫‪ 27‬ޖުލައި ‪( 2025‬އާދިއްތަ)‬

‫‪11‬‬

‫އަސްކަރީ ބޭނުމަށް ލަކްޝަ ީދޕްގެ ރަށަކުން މީހުން ބާލަނީ‬ ‫އިންޑިއާގެ ލަކްޝަދީޕްގައި މީހުން ދިރިއުޅޭ ‪10‬‬

‫ނަގައި ސެންޓްރަލް ޑިފެންސް އެންޑް ސްޓްރެޓެޖިކް‬

‫އައިއެންއެސް ޖަޓަޔޫ މިހާރު ވެސް ހިންގަ އެވެ‪.‬‬

‫ރަށުގެ ތެރެއިން އާބާދީ އެންމެ މަދު ރަށް ކަމަށްވާ‬

‫އެޖެންސީތަކާ ހަވާލުކުރުމަށް ވަނީ ނިންމައިފަ އެވެ‪.‬‬

‫ރަށުން މީހުން ބޭލުމާ ބެހޭ އިއުލާނުގައި ވަނީ‬

‫ބިތުރާ އަސްކަރީ ބޭނުމަށް ނަގައި އެ ރަށުން މީހުން‬

‫ބިތުރާއަކީ ‪ 2011‬ވަނަ އަހަރުގެ ބޯހިމެނުމަށް‬

‫އެކަން ކުރަނީ އެ ރަށުގެ ސްޓްރެޓެޖިކް ލޮކޭޝަނާއި‬

‫އަސްލު ރަށްވެހިންގެ އާބާދީ ނައްތާލުން ކަމަށެވެ‪.‬‬

‫ބާލަން ލަކްޝްދީޕް ސަރުކާރުން ނިންމައިފި އެވެ‪.‬‬

‫ބަލާއިރު ‪ 271‬މީހުންގެ އާބާދީއަކާ އެކު ލަކްޝަދީބް‬

‫ގައުމީ ސަލާމަތަށް އެ ރަށުގެ މުހިންމުކަން ބޮޑުވުމުން‬

‫އަސްކަރީ ބޭނުންތަކަށް މިހާރުވެސް ގިނަ ރަށްރަށުން‬

‫ލަކްޝަޕީދް ތަމްސީލްކުރާ މެންބަރު ހަމްދުﷲ‬

‫ޔޫނިއަން ޓެރިޓަރީގައި‪ ،‬މީހުން ދިރިއުޅޭ ‪ 10‬ރަށުގެ‬

‫ކަމަށެވެ‪ .‬އަދި އެ ރަށުގައި އާންމުން އުޅޭތީ‬

‫ބިން ނަގާފައިވާކަން އޭނާ ފާހަގަކުރެއްވި އެވެ‪ .‬އޭނާ‬

‫ތެރެއިން އެންމެ ކުޑަ އާބާދީ އެވެ‪.‬‬

‫ގންޖެހުންތައް ބޮޑު ކަމަށް‬ ‫ލޮޖިސްޓިކް އަދި އިދާރީ ޮ‬

‫ވިދާޅުވީ އެތައް ޒަމާނެއް ވަންދެން މީހުން ދިރިއުޅެ‬

‫ވެސް ބުނެފައިވެ އެވެ‪.‬‬

‫ކށްފައި ވަނިކޮށް އެ‬ ‫ބހިޔާވަހިކަން ގާއިމު ޮ‬ ‫ދާއިމީ ޯ‬

‫ކޅުހައްދަވައި‪ ،‬ގާނޫނު‬ ‫ސައީދު ވަނީ މި ނިންމުމާ ދެ ޮ‬ ‫ހަދާ މަޖިލީހަށް މައްސަލަ ގެންދަވާނެ ކަމަށް ވިދާޅުވެފަ‬ ‫އެވެ‪.‬‬

‫ބިތުރާ ނެގުމުން އެ ރަށް ވެގެންދާނީ‬

‫ލަކްޝަދީބުގެ ޕާލަމެންޓް މެމްބަރު ސައީދު‬ ‫ވިދާޅުވީ އެ ރަށުން މީހުން ބޭލުމުގެ ހަގީގީ މަގުސަދަކީ‬

‫ލަކްޝަދީޕްގައި އަސްކަރީ މަރުކަޒު ގާއިމުކުރާ ތިން‬

‫މިކަން ކުރާނީ ‪ 2013‬ވަނަ އަހަރު އަމަލުކުރަން‬

‫މީހުންނާ އެއްވެސް ވަރަކަށް މަޝްވަރާ ނުކޮށް‬

‫ވަނަ ރަށަށެވެ‪ .‬މި ޔުނިއަން ޓެރިޓަރީގެ ވެރިރަށް‬

‫ފެށި‪ ،‬މިފަދަ ކަންކަމުގައި އަދުލުވެރި އިންސާފު ދިނުމާ‬

‫މިފަދަ ނިންމުންތައް ނިންމުން އެއްގޮތަކަށް ވެސް‬

‫ނެރުނު އިއުލާނެއްގައިވާ ގޮތުން ބިތުރާގެ މުޅި‬

‫ކަވަރައްޓީގައި އައިއެންއެސް ދުވީޕްރަކްޝަކް އަދި‬

‫ގތަށް ކަމަށް ވެސް ވަނީ ބުނެފަ‬ ‫ބެހޭ ގާނޫނާ އެއް ޮ‬

‫ބަލައިނުގަނެވޭނެ ކަމަށެވެ‪.‬‬

‫އފް ރެވެނިއުއަށް‬ ‫ބިން ލަކްޝަދީބުގެ ޑިޕާޓްމަންޓް ޮ‬

‫ކއި (މަލިކު) ގައި ހުންނަ‬ ‫ދެކުނުގައި އޮންނަ މިނި ޮ‬

‫އެވެ‪.‬‬

‫މި މަހުގެ މަހުގެ ‪ 11‬ވަނަ ދުވަހު ސަރުކާރުން‬

‫ހަ ާމސް އިން ހަމަ ާލތައް ހުއްޓަން ބޭނުން ނުވާ ކަމަށް‬ ‫ޓްރަމްޕް ވި ާދޅުވުމުން ރައްދު ދީފި‬ ‫ކށް‪ ،‬މަޝްވަރާގެ މުހިންމު ބައެއް‬ ‫އަދި ހާއްސަ ޮ‬

‫މަޝްވަރާތައް މެދުކަނޑާލައި ވަޑައިގެންފައި ވާތީ‬

‫ފަލަސްތީނުގެ ޣައްޒާގައި ދެމުން ގެންދާ ހަމަލާތައް‬ ‫ހުއްޓުމަކަށް ގެނައުމަށް ހަމާސް އިން ހަގީގަތުގައި‬

‫ކަންކަމުގައި ކުރިއެރުންތައް ލިބެމުން ދަނިކޮށް މިފަދަ‬

‫ހައިރާންވާ ކަމަށެވެ‪.‬‬

‫ބޭނުން ނުވާ ކަމަށް އެމެރިކާގެ ރައީސް ޑޮނަލްޑް‬

‫ވާހަކައެއް ދެއްކެވެމުން‪ "،‬ހަމާސްގެ އޮފިޝަލް ތާހިރުލް‬

‫ޓްރަމްޕު ވިދާޅުވުމުން އެ ވާހަކައަށް ހަމާސް އިން‬

‫ނޫރު އޭއެފްޕީއަށް ވިދާޅުވި އެވެ‪.‬‬ ‫ކށް ކުރިއަށް ގެންދާ‪ ،‬ހަނގުރާމަ‬ ‫"ނުސީދާ ޮ‬

‫ރައްދު ދީފި އެވެ‪.‬‬

‫މިދިޔަ ބުރާސްފަތި ދުވަހު ޓްރަމްޕްގެ ހާއްސަ‬ ‫އަނބުރާ ގައުމަށް ގެންދާކަން އިއުލާނު ކުރައްވައި‬

‫އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ‪.‬‬

‫ޓްރަމްޕް މިހެން ވިދާޅުވީ ގާތްގަނޑަކަށް ތިން‬ ‫ހަފުތާވަންދެން ގަތަރުގައި ހަމާސް ޖަމާއަތާ އެކު‬

‫ފައިލްތަކާ ގުޅޭ އެއްވެސް މައްސަލައެއް މިހާތަނަށް‬

‫ތުހުމަތު ކުރައްވައިފަ އެވެ‪.‬‬

‫ކށް ކުރިއަށް ގެންދިޔަ‬ ‫އިޒްރޭލާއި އެމެރިކާ އިން ނުސީދާ ޮ‬

‫އަޅުގަނޑުމެންނަށް އަންގާފައެއް ނުވޭ‪ "،‬އޭނާ ވިދާޅުވި‬

‫މަޝްވަރާތަކުން ނަތީޖާއެއް ނުނެރެވި ހުއްޓާލިތާ އެއް‬

‫އެވެ‪.‬‬

‫"ޓްރަމްޕުގެ ވާހަކަތަކުން ލިބުނީ ހައިރާންކަމެއް‪.‬‬

‫ހަމާސްގެ މަޝްވަރާ ޓީމުގައި‬ ‫ހިމެނިވަޑައިނުގެންނެވި ނަމަވެސް ހަމާސްގެ‬

‫ކށް އިޒްރޭލާއި އެމެރިކާގެ އޮފިޝަލުން‬ ‫ލިބެމުން ދަނި ޮ‬

‫ހުރިހާ ހުރަހެއް ކުރިމަތިކުރި ފަރާތް ގަސްތުގައި‬

‫ކފް ވަނީ އެމެރިކާގެ މެދުވެރިން‬ ‫މަންދޫބު ސްޓީވް ވިޓް ޯ‬

‫ހުއްޓާލުމުގެ މަޝްވަރާތަކުގައި މަޝްވަރާ ކުރަމުންދާ‬

‫ދުވަސް ފަހުންނެވެ‪.‬‬

‫"އެމެރިކާގެ ބަޔާނުގައި ވަނީ އެއްބަސްވުންތަކަށް‬ ‫ހަނދާން ނައްތާލާފައި‪ .‬އެއީ ނަތަންޔާހޫގެ ސަރުކާރު‪"،‬‬

‫ޔ ނިޔަތުގައި އަމަލު ނުކުރާ" ކަމަށް‬ ‫ހަމާސް އިން "ހެ ޮ‬

‫އޭނާ ވިދާޅުވީ މަޝްވަރާތަކުގައި ކުރިއެރުން‬

‫"ދޫދެމުން" އަންނަ ކަމަށެވެ‪.‬‬

‫ރގެ މެމްބަރެއް ކަމަށްވާ އިއްޒަތު އަލް‬ ‫ޕޮލިޓްބިއު ޯ‬ ‫ރިޝްގު ވިދާޅުވީ އެ މަޝްވަރާތަކުގައި އެ ޖަމާއަތުން‬

‫އފިޝަލުން ވެސް ވަނީ ‪ 21‬މަހަށް‬ ‫ހަމާސްގެ ދެ ޮ‬ ‫ވުރެ ގިނަ ދުވަސް ވެފައިވާ ހަމަލާތައް ހުއްޓުމަކަށް‬ ‫ގެނައުމުގައި އިންސާފުވެރިކަމާ އެކު މަސައްކަތްކުރުމަށް‬ ‫ގވާލައްވައިފަ އެވެ‪ -- .‬އޭއެފްޕީ‬ ‫އެމެރިކާއަށް ޮ‬

‫‪mihaaru.com‬‬

‫ވާހަކަ‬

‫މީހަކު ހަޅޭއްލައިގެން އަޑަށް އަހަންނަށް ހޭލެވުނެވެ‪.‬‬ ‫ކށެވެ‪ .‬ވަރަށް ހަމަހިމޭންކޮށެވެ‪.‬‬ ‫ކޮޓަރި އޮތީ އަނދިރި ޮ‬

‫‪ 27‬ޖުލައި ‪( 2025‬އާދިއްތަ)‬

‫‪12‬‬

‫ވަރަކަށް ސައިނަސްގެ މައްސަލައެއް ނެތް‪ "،‬ޑަކުޓަރު‬

‫ގަސްތައް ފެންނަ އިރަށް އެއީ ކޮން ތަނެއްކަން‬

‫މޫސަޔާ ބައްދަލުކުރީމެވެ‪ .‬ރުގުޔާ ކުރީމެވެ‪ .‬ފެންނަ‬

‫ބުންޏެވެ‪" .‬އަހަންނަކަށް ނުފެނޭ ބޭސް މަތިކުރާކަށް‪".‬‬

‫އަހަރެން ބުނީމެވެ‪ .‬އެ ތަނުގައި ހުންނަ‪ ،‬އާދަޔާޚިލާފު‬

‫މަންޒަރު މޫސައަށް ކިޔައިދިނީމެވެ‪.‬‬

‫އޭސީ އާއި ފަންކާއިން އިވޭ މަޑުމަޑު އަޑާއި ގަޑީގެ‬

‫އަހަރެން ހިތަށް އެރިއެވެ‪ .‬އަހަރެންގެ ސިކުނޑިއަށް‬

‫ނިކަ ގަހުގެ ވާހަކަ ވެސް ބުނީމެވެ‪.‬‬

‫"ހަމަ ކުރިން ފެނުނު ގަސް ފެންނަނީ‪ "،‬އަހަރެން‬

‫ސިކުންތުކަށިން އިވޭ އަޑު ފިޔަވައި އެހެން އަޑެއް‬

‫ބައްޔެއް ޖެހުނީބާއެވެ؟ އެހެން ޑަކުޓަރަކަށް ދެއްކީމެވެ‪.‬‬

‫އތީ‪ "،‬އަހަރެން ބުނީމެވެ‪.‬‬ ‫"ވަރަށް ފަޅުކޮށް ޮ‬

‫ބުނީމެވެ‪" .‬އެކަމަކު ރޭގަނޑު‪ .‬ވަރަށް އަނދިރި‪.‬‬

‫ނެތެވެ‪ .‬އަހަރެން ވިސްނަން އޮތީމެވެ‪ .‬އަހަންނަށް‬

‫އެމްއާރުއައިއެއް ހެދީމެވެ‪ .‬މައްސަލައެއް ނުފެނުނެވެ‪.‬‬

‫"މެއްސެއް މަދިރިއެއް ވެސް ނެތް‪ .‬ގަހުގަ ފާޑެއްގެ‬

‫އެ ތަނަށް މީހަކު އެބަ ވަދޭ! ވަދެގެން ގޮސް‬

‫އިވުނު އަޑަކީ ބޭރުން އިވުނު އަޑެއް ހެއްޔެވެ؟‬

‫ޑަކުޓަރު ނުބުންޏަސް‪ ،‬ފިނި އެއްޗެހި ބުއިން ހުއްޓާލައި‪،‬‬

‫ތފަޅައެއް އެބަ ހުރި‪ .‬ގަހުގެ ބިއްދޮށުން ފެންނަނީ‬ ‫ޮ‬

‫އެއްކަލަ އެއްޗާ އެބަ ކުޅޭ! އޭތި އެބަހުރި އެލުވާފަ‪.‬‬

‫އަހަންނަށް ހީވިހީވުމެއް ހެއްޔެވެ؟ ގަޑިއަށް ބަލައިލީމެވެ‪.‬‬

‫ދުފުން ހުއްޓާލައި‪ ،‬ކުޅި އެއްޗެއްސާއި ތެޔޮއެއްޗެހި‬

‫ވަލުތެރެ‪".‬‬

‫އަނދިރިކަމުން އޭނަ ކުރާ ކަމެއް ނުފެނޭ!"‬

‫ފަތިހު ހަތަރުގަޑި ބައިވެއްޖެއެވެ‪.‬‬

‫ވެސް މަދުކުރީމެވެ‪ .‬މީހަކު ބުނިއްޔާ ބުނި ކަމެއް‬

‫އަހަރެން ފުންމައިގެން ތެދުވީމެވެ‪ .‬އެނދުގައި‬

‫ކުރީމެވެ‪ .‬އެހެން ހެދުމުން ހަފުތާގެ މުޅި ދުވަހު‬

‫ތފަޅަ ކައިރިއަށް ދޭބަލަ!" މޫސަ ބުނި‬ ‫" ޮ‬ ‫އަޑުއިވުނެވެ‪.‬‬

‫ގތުގައި‪ ،‬ސިހުރު ހެދި މީހަކު‬ ‫މޫސަ ބުނި ޮ‬ ‫އަނެއްކާ ވެސް ސިހުރު އާކުރީއެވެ‪ .‬އެހެނަސް ކާމިޔާބު‬

‫ފރާ ހިސާބުގައި ބާއްވާފައި އޮތް‬ ‫އންނަ އިރު އަތްނު ޯ‬ ‫ޮ‬

‫ލުއިލިބެއެވެ‪ .‬ރިހުންގަނޑު މައިތިރިވެއެވެ‪ .‬އެކަމަކު‪،‬‬

‫އަހަރެން ޖެހެނީ އެ ބުނި ތަނަކާ ކައިރިއަށް‬

‫ލިބޭނީ ހައްގަށެވެ‪ .‬ބާތިލަކަށް ނޫނެވެ‪ .‬މޫސަ ކިޔަވަން‬

‫ކންމެ ދުވަހެއްގެ ވެސް ފަތިހު‬ ‫ފޯނު ބަލައިލީމެވެ‪ޮ .‬‬

‫ގސްވެއެވެ‪ .‬ހުތުބާ ކިޔޭ ވަރެއް‬ ‫ހުކުރު ދުވަހަށް ޯ‬

‫ކށްލާށެވެ‪ .‬ދުވާލުގެ ވަގުތެވެ‪ .‬އަހަރެން‬ ‫ދާ ކަމަށް ހީ ޮ‬

‫ފެށިއެވެ‪ .‬އެތައް އިރަކު ކިޔެވިއެވެ‪ .‬އެއްވެސް އެއްޗެއް‬

‫ސނާވާން ޖެހޭނެއެވެ‪ .‬ސޯނާ‬ ‫ޯ‬ ‫ހަތަރެއް ޖަހާއިރު ފޯނު‬

‫ކށް އަހަރެން ބަލިވާ‬ ‫ނުވެއެވެ‪ .‬ހުކުރު ދުވަހަކީ‪ ،‬އާންމު ޮ‬

‫މަޑުމަޑުން ކައިރިވީމެވެ‪.‬‬

‫ކޅެއް ދިޔައެވެ‪ .‬ދެން ފުރަތަމަ ފެނުނީ‬ ‫ނުފެނި އިރު ޮ‬

‫އޮތީ ވެފައެވެ‪ .‬އަހަންނަށް ނުހޭލެވުނީ ހެއްޔެވެ؟‬

‫ދުވަހަކަށް ވެއްޖެއެވެ‪ .‬ހެނދުނު ހޭލާއިރު ހުންނަނީ ކަރު‬

‫"އާދަޔާ ހިލާފު އެއްެޗެއް ފެނޭތަ؟" މޫސަ ބުނި‬

‫ކޅެއް ހެންނެވެ‪ .‬އެއީ‬ ‫އަލިކޮޅެކެވެ‪ .‬ހީވަނީ އަލިފާން ޮ‬

‫ގސް ސޯނާ ނިއްވައިލެވުނީ‬ ‫ނިދީގައި ތެދުވެގެން ޮ‬

‫ރގާއެއް ނުޖެހެއެވެ‪ .‬ނޭފަތަކުން‬ ‫ބެދޭ ގޮތް ވެފައެވެ‪ޯ .‬‬

‫އަޑުއިވުނެވެ‪" .‬އެއްވެސް އެއްޗެއްގަ އަތްނުލާތި!"‬

‫ކޗެއްކަން ސާފުނުވެގެން އެތައް އިރަކު އަހަރެން‬ ‫ޯ‬

‫ކންމެ ގޮތެއް ވިޔަސް‬ ‫ހެއްޔެވެ؟ ދެ ގޮތުން ކުރެ ޮ‬

‫އެއްޗެއް ނާދެއެވެ‪ .‬ކެއްސައި‪ ،‬ކިނބިއްސެއް ވެސް‬

‫ވަކި ހިސާބަކަށް ކައިރިވި ތަނައި‪ ،‬އެ ތަނުން‬

‫އތީމެވެ‪ .‬މަޑުމަޑުން އަލިވާން ފެށިއެވެ‪.‬‬ ‫ވިސްނަން ޮ‬

‫އެ ކަން އެ ވީ ފުރަތަމަ ފަހަރަށެވެ‪ .‬އަހަރެން ވަރަށް‬

‫ނޭޅެއެވެ‪ .‬ބިރު ގަންނަ ދަރަޖައަށް އެ ކަން ދިޔައެވެ‪.‬‬

‫ހައިރާންވިއެވެ‪ .‬ހިތަށް އެރިއެވެ‪ .‬އުމުރުން ސާޅީސް‬

‫ދުވަހެއްގެ އަސުރުނަމާދުގެ ވަގުތެވެ‪ .‬ނަމާދުން‬

‫އަހަރުއްސުރެ އަހަންނަކީ މުދިމެކެވެ‪ .‬ފަންސާސް‬

‫އަވަދިވެގެން މިސްކިތުން ފޭބިތަނައި މޫސަޔާ ދިމާވިއެވެ‪.‬‬

‫ކޗެއް ފެންނަނީ؟" މޫސަ ސުވާލުކުރިއެވެ‪.‬‬ ‫" ޯ‬

‫ނުވަ އަހަރު ފުރުނު އިރު ނުވާ ކަމެއް މިއަދު މި ވީ‬

‫މޫސައަކީ ދޭތެރެއަކުން މާލެ އަންނަ‪ ،‬ވިލިނގިލީގައި‬

‫"ނޭނގެ! ޓެޑީބެއާއެއް ކަހަލަ އެއްޗެއް‪ "،‬އަހަރެން‬

‫ކީއްވެގެން ހެއްޔެވެ؟‬

‫ދިރިއުޅޭ ރައްޓެއްސެކެވެ‪ .‬އަހަރެން ހުތުބާ ކިޔާލެއް‬

‫ފޅެމުން ގޮސް ބަރާބަރު‬ ‫މަތިހަދައިލައިގެން‪ ،‬ތެޅެމުން ޮ‬ ‫ވަގުތަށް ބަންގިދިނީމެވެ‪ .‬ވަރަށް ހިތްހަމަޖެހުނެވެ‪ .‬އެ‬ ‫ބލުގަ ރިއްސިއެވެ‪ .‬އަހަންނަކީ‬ ‫ދުވަހު ވަރަށް ގަދަޔަށް ޮ‬ ‫ބލުގަ ރިއްސުމަކީ‬ ‫ސައިނަސް ހުންނަ މީހެކެވެ‪ޮ .‬‬ ‫އާންމުކަމެކެވެ‪ .‬އެހެނަސް އެ ދުވަހު ރިއްސަން ފެށީ‬

‫ރީތި ކަމާއި އަހަރެންގެ އަޑު ރީތިވެގެން މޫސަ އަބަދު‬ ‫ވެސް އެ ވާހަކަ ދައްކައެވެ‪.‬‬ ‫"ހުތުބާ ކިޔުން ހުއްޓައިލީތަ؟" މޫސަ ސުވާލު‬ ‫ކުރިއެވެ‪" .‬ހާދަ އަޑެއްބަޑެއް ނީވެޔޭ!"‬ ‫"މި އުޅެނީ ވަރުގަދަ ކަމަކާ ދިމާވެގެން‪ "،‬އަހަރެން‬

‫ފެންނަން ނުވާ ކަހަލަ އެއްޗެއް ފެނުނެވެ‪.‬‬ ‫"އާނ! ފެނިއްޖެ!" އަހަރެން ބުނީމެވެ‪.‬‬

‫ބލުގަ ވާޖަހައި އެލުވާފަ ހުރީ!"‬ ‫ބުނީމެވެ‪ޮ " .‬‬ ‫"އަދި ވެސް ކައިރިއަށް ދޭ!" މޫސަ އެދުނެވެ‪.‬‬ ‫"ރަނގަޅަށް ބަލާ!"‬ ‫ވަރަށް ފަރުވާތެރިކަމާ އެކު އަހަރެން ކައިރިވީމެވެ‪.‬‬ ‫ކައިރިވާ ވަރަކަށް އަހަރެންގެ ބޮލުގަ ރިހުން ގަދަވެއެވެ‪.‬‬

‫ރވެފަ ހުރީ‪ "،‬އަހަރެން ބުނީމެވެ‪.‬‬ ‫"އެއްކަލަ އެތީގަ ޯ‬ ‫"ވަރަށް ގަދަޔަށް އެބަ އަނދާ!"‬ ‫"އެ ކަން ދެން އެ ނިމުނީ‪ "،‬މޫސަ ބުންޏެވެ‪.‬‬ ‫"ކުރީ ފަހަރު މިހެން ނުހެދުނީމަ އޭނައަށް ސިހުރު‬ ‫އާކުރެވުނީ‪ .‬ދެން އެ ކަމުގެ އުނދަގުލެއް ނުޖެހޭނެ‪".‬‬ ‫އެ ވަރަކުން އަހަންނަކަށް ނުފުދުނެވެ‪ .‬އެއީ‬ ‫ކިހިނެއް ވެގެން‪ ،‬ކާކު އަހަންނަށް ހެދި ސިހުރެއް‬ ‫ހެއްޔެވެ؟‬ ‫އަހަންނަކީ މީހުނަށް ހަސަދަލާ މީހެއް ނޫނެވެ‪.‬‬

‫"ޓެޑީބެއާއެއް ނޫން!" އަހަރެން ބުނީމެވެ‪.‬‬

‫ދެރައެއް ދޭ މީހެއް ނޫނެވެ‪ .‬ބަދުބަހެއްހައި ހިސާބު‬

‫ކށެވެ‪ .‬މެންދުރުވި އިރު ވެސް ރަނގަޅެއް‬ ‫ވަރަށް ތޫނު ޮ‬

‫ބލުގަ ރިއްސަނީ‪ .‬ހުކުރުދުވަހު‬ ‫ބުނީމެވެ‪" .‬ފާޑަކަށް ޮ‬

‫"ބޮނބިން ހަދާފަހުރި އެއްޗެއް‪ .‬ހީވަނީ މީހެއްހެން‪ .‬އެ‬

‫ވެސް ނުބުނަމެވެ‪ .‬އަހަރެން ދެކެ ރުޅި އަންނަ‬

‫ބޑުވަރު ވުމުން ނޭފަތަށް ޖަހަން ޖެހޭ ބޭސް‬ ‫ނުވިއެވެ‪ޮ .‬‬

‫ބޯހިއްލައިލަން ވެސް ނުކެރޭ! ކަރުތެރެ ވެސް ބެދެނީ‪.‬‬

‫ރއްޖެއް ނިކަން‬ ‫ބައްޓަމަށް ހަދައިފަ ހުރީ‪ .‬ރަތްކުލައިގެ ޮ‬

‫މީހަކު ހުރެދާނެ ކަމަކަށް އަހަންނަކަށް ގަބޫލެއް‬

‫ޖަހައި‪ ،‬ކާން ޖެހޭ ބޭސް ކެއުމުން ވެސް ވީ ކަމެއް‬

‫ގތެއް ނޭނގޭ! ރަނގަޅެއް‬ ‫ޑަކުޓަރަށް ދައްކައިފިން‪ .‬ވާ ޮ‬

‫އޅާފަ ހުރީ‪ .‬ކަޅުކުލައިގެ ރޮއްޖަކުން‬ ‫ބާރަށް ކަރުގަ ޮ‬

‫ނުކުރެވެއެވެ‪ .‬ތަފުސީލު ކިޔައިދޭކަށް މޫސަ އެއްބަހެއް‬

‫ނެތެވެ‪.‬‬

‫ނުވި!"‬

‫ހރެއް ހަރާފަ‪ .‬އެ‬ ‫އެލުވައިފަ ހުރީ‪ .‬ބޮލަށް އެބަ ހުރި މޮ ޮ‬

‫ނުވިއެވެ‪ .‬ރުގުޔާއަކީ ފަރުވާއަކަށް ވާތީއެވެ‪ .‬އެހެނަސް‬

‫ހރުގަ ވާ ޖަހާފަ ހުރީ!"‬ ‫މޮ ޮ‬

‫އަހަރެންގެ ގޮތް މޫސައަށް އެނގޭނެއެވެ‪ .‬ބަދަލުހިފުމާއި‬

‫އަހަންނަކީ ގިނަ ނިއުމަތްތަކެއް ލިބިފައިވާ‬

‫"ކިޔަވާލަމާ؟" މޫސަ ބުންޏެވެ‪" .‬ތި ކަހަލަ‬

‫މީހެކެވެ‪ .‬ގުރުއާން ހިތުދަހެވެ‪ .‬އިމާމަކީމެވެ‪ .‬ގުރުއާން‬

‫ކަންކަން ދިމާވެގެން‪ ،‬ޑަކުޓަރުންނަށް މައްސަލައެއް‬

‫ގތަކީ‪ "،‬މޫސަ ބުންޏެވެ‪" .‬ސިހުރު‬ ‫"ތީ ތި ވާ ޮ‬

‫ބޭޒާރުކުރުމަކީ އަހަރެންގެ ހުންނަ ސިފައެއް ނޫނެވެ‪.‬‬

‫މުދައްރިސަކީމެވެ‪ .‬ދިވެހިބަހަށް ފަރިތައެވެ‪ .‬އަހަރެންގެ‬

‫ގތަކީ އެއީ‪ .‬އާދޭ‬ ‫ނުފެނުނީމަ ދެން ހަދަންޖެހޭ ޮ‬

‫ރދި‪ .‬ދެން ކިޔަވާނީ‬ ‫ހަދަން ބޭނުންކުރާނީ އެ ކަހަލަ ޮ‬

‫"އަހަރެން އުޅެނީ މާލޭގަ‪ .‬ސިހުރު ތިހިރީ‬

‫ގުރުއާން ކިޔެވުމަށާއި އަޑަށް މީހުން ތައުރީފު ކުރެއެވެ‪.‬‬

‫ވިލިނގިއްޔަށް‪".‬‬

‫ތިޔަ އެއްޗަށް‪".‬‬

‫އަހަރެން ހުތުބާ ކިޔާ މިސްކިތްތައް ބަލައިގެން‪،‬‬

‫އަހަރެން ހިތަށް އެރިއެވެ‪ .‬އެ ކަން ވެސް‬

‫އަހަރެންގެ އަޑުއަހައިލުމަށް ޓަކައި މީހުން އަންނަކަން‬

‫ނުކޮށެއް ދުލެއް ނުކުރާނަމެވެ‪ .‬ބޮލުގަ ރިހުމުގެ ވޭނުން‬

‫މޫސަ ބިސްމި ކިޔާފައި‪ ،‬އާ ފެށުމަކުން ފެށިއެވެ‪.‬‬ ‫އެތައް އިރަކު ކިޔަވާފައި ސުވާލުކުރިއެވެ‪.‬‬

‫ވިލިނގިލީގެ ވަލުތެރޭގަ ހުރި ގަހެއްގެ ތޮފަޅަ ތެރޭގަ‪"،‬‬ ‫އަހަރެން ބުނީމެވެ‪" .‬ފެރީއަށް އަރައިގެން އައިސް މި‬ ‫ރަށުގަ ތި ކަން ކުރާނީ އަހަރެން ދެކެ ހާދަ ރުޅިއަންނަ‬

‫ބޑައެއް ނުވަމެވެ‪ .‬ތައުރީފާއި‬ ‫އަހަންނަށް އެނގެއެވެ‪ޮ .‬‬

‫ސަލާމަތްވާން އަހަރެން ބޭނުމެވެ‪ .‬މޫސަ ބުނި ދުވަހުގެ‬

‫"މިހާރު ކިހިނެއް ވަނީ؟" މޫސަ އެހިއެވެ‪.‬‬

‫މީހެކޭ! އެ މީހަކު ބޭނުމެއް ނޫން ތި ސިހުރު އެކަކަށް‬

‫ޝުކުރު ހައްގުވެގެން ވަނީ‪ ،‬އެ ނިއުމަތް ދެއްވި‪،‬‬

‫ބުނި ގަޑިއަށް އަހަރެން ދިޔައީމެވެ‪ .‬އެ ކޮޓަރީގައި ތިބީ‬

‫"އޭތި މަޑުމަޑުން އެބަ ފަނޑުވޭ!" އަހަރެން‬

‫ވެސް ފެންނާކަށް‪ .‬އަހަރެން ދެކެ އެހާ ރުޅި އަންނަ‬

‫ހުރިހައި ކަމަކަށް ކުޅަދުންވަންތަ ﷲ އަށެވެ‪ .‬ހުނަރެއް‬

‫އަހަންނާއި މޫސަ އާއި މޫސަގެ ރައްޓެއްސެކެވެ‪ .‬މޫސަ‬

‫ލިބުމަކީ ކިބުރުވެރި ވާން ޖެހޭ ކަމެއް ކަމަކަށް‬

‫ގތަށް އެނދުގައި އޮށޯވެ‪،‬‬ ‫ކިޔަވަން ފެށިއެވެ‪ .‬އޭނަ ބުނި ޮ‬

‫އަހަރެން ނުދެކެވެ‪.‬‬

‫ލ މަރާލައިގެން އަހަރެން އޮތީމެވެ‪.‬‬ ‫ޯ‬

‫ބލުގަ ރިހުން ރަނގަޅެއް ނުވިއެވެ‪.‬‬ ‫އަހަރެންގެ ޮ‬ ‫ގސް ހުއްޓޭ އިރަށް ކަރުތެރެއަށް‬ ‫ހުކުރު ކުރަން ޮ‬ ‫އުނދަގޫވާން ފެށިއެވެ‪ .‬ނަމާދުގައި ކިޔަވާ އިރާއި‬ ‫ކށިއަރައި‪ ،‬އަޑު ކުރަކިވާން ފެށިއެވެ‪.‬‬ ‫ހުތުބާކިޔާ އިރު ޮ‬

‫ކޅަކު ކިޔަވާފައި‬ ‫ކން ތަނެއް ފެންނަނީ؟" އިރު ޮ‬ ‫" ޮ‬ ‫މޫސަ އެހިއެވެ‪.‬‬ ‫"ލޯ މެރީމަ ކިހިނެއް ތަނެއް ފެންނާނީ؟" އަހަރެން‬ ‫ބޑު އަނދިރިގަނޑެއް ފެންނަނީ‪".‬‬ ‫ބުނީމެވެ‪ޮ " .‬‬

‫ހުތުބާ މެދުކަނޑައިލައިފައި ފެންބޮމެވެ‪ .‬އެ ވަރުން‬ ‫ވެސް ހުތުބާ ނިންމައިލެވެނީ ވަރަށް ހާލުންނެވެ‪.‬‬ ‫ކށް ދައްކާ ޑަކުޓަރަށެވެ‪.‬‬ ‫ޑަކުޓަރަށް ދެއްކީމެވެ‪ .‬އާންމު ޮ‬ ‫"މި ފަހަރު ބޭހަކަށް ވެސް ނުގުޑި‪ "،‬އަހަރެން‬

‫އވޭ!" މޫސަ އެދުނެވެ‪.‬‬ ‫"ހަމަޖެހިލައިގެން ޮ‬ ‫"އިރުކޮޅަކުން ފެންނާނެ‪".‬‬

‫ބުނީމެވެ‪" .‬މިހާރު ގެއްލިއްޖެ!"‬ ‫އެ ހިސާބުން ކިޔަވައިނިމުނެވެ‪ .‬އަހަރެންގެ ބޮލުގަ‬ ‫ކށް ފިލައި‪ ،‬ހަމަނޭވާލެވޭ ވަރުވިއެވެ‪.‬‬ ‫ރިހުން އެއް ޮ‬

‫ކން ކަމެއްބާ އަހަންނަށް ކުރެވުނީ؟"‬ ‫ޮ‬ ‫"ބުނާނަން ފަހުން‪ "،‬މޫސަ ބުންޏެވެ‪" .‬ރަނގަޅަށް‬ ‫ބަލާފަތާ ބުނަން ޖެހޭނީ‪".‬‬

‫މާލެއަށް ދާން ނުކުމެފައި ފުރަތަމަ ދިޔައީ އެ ގަސް‬

‫ގތްގޮތަށް ވިސްނީމެވެ‪.‬‬ ‫އަހަރެން ވަރަށް ގިނަ ޮ‬

‫ހޯދާށެވެ‪ .‬ވަރަށް ފަސޭހައިން ގަސް ފެނުނެވެ‪ .‬އެއީ‬

‫ހިތަށް އެރިއެވެ‪ .‬އެހެން މީހަކަށް ހެދި ސިހުރެއް‬

‫ބޑު ގަހެކެވެ‪ .‬ބޮނބިން‪ ،‬މީހެއްހެން ހަދައިފައި‬ ‫ވަރަށް ޮ‬

‫ކންމެއަކަސް އަހަރެންގެ‬ ‫އަހަންނަށް ޖެހުނީބާއެވެ؟ ޮ‬

‫ހުރި އެތި އޭރު ވެސް ހުއްޓެވެ‪ .‬އަހަންނަށް ފާހަގަވި‬

‫ބޮލުގަ ރިހުން ހުއްޓުނެވެ‪ .‬އޭގެ ދެތިން ދުވަހެއް ފަހުން‬

‫ކަމަކީ‪ ،‬އެ ތަނަށް ދިޔުމުން ވެސް އަހަރެންގެ ބޮލުގަ‬

‫މޫސަ އައިސް އަހަންނަށް ކިޔައިދިނީ ހައިރާންވާ‬

‫ރިއްސައިލި ކަމެވެ‪.‬‬

‫ވަރުގެ ވާހަކައެކެވެ‪ .‬އެއީ ހަމަ ސީދާ އަހަންނަށް ހެދި‬

‫އެ ކަމެއް ހިނގިތާ ހަފުތާއެއް ފަހުން‪ ،‬އަނެއްކާ‬

‫އތީ ހޭލައެވެ‪ .‬މޫސަ ކިޔަވާ އަޑު‬ ‫އަހަރެން ޮ‬

‫ބލުގަރިއްސަން ފެށިއެވެ‪ .‬ހަމަ‬ ‫ވެސް އަހަރެންގެ ޮ‬

‫ކޅެއް ވަރުގަދަ ބޭހެއް ދީބަލަ!"‬ ‫ބުނީމެވެ‪" .‬ތަން ޮ‬

‫ސާފުކޮށް އިވެއެވެ‪ .‬ކުއްލިއަކަށް ވަލުތެރެ ފެންނަން‬

‫ގތަށެވެ‪ .‬ހުކުރުދުވަހު އެކަންޏެވެ‪.‬‬ ‫ކުރިން ރިއްސާ ޮ‬

‫"ދެވިދާނެ‪ .‬އެކަމަކު ތިހާ ބޮޑުވަރު ވާންޖެހޭ‬

‫ފެށިއެވެ‪ .‬ވިލިނގިއްޔަކީ އަހަރެން ފަރިތަ ތަނެކެވެ‪.‬‬

‫ދެ ހުކުރުގައި އެ ކަމެއް ހިނގުމުން އަނެއްކާ ވެސް‬

‫ސިހުރެކެވެ‪ .‬އެ ކަން ކުރީ އެންމެ ހީނުކުރާ މީހާއެވެ‪.‬‬ ‫(ނުނިމޭ)‬

‫‪mihaaru.com‬‬

‫ރި ޕޯ ޓް‬

‫‪ 27‬ޖުލައި ‪( 2025‬އާދިއްތަ)‬

‫‪13‬‬

‫އިސް ާލމްދީން ގެނެސްދޭ މިނިވަންކަން‬ ‫ތަފާތު ހައިސިއްޔަތު ތަކުން މިނިވަންކަން ލިބިގެން‬

‫އެތައް ބާވަތެއް އުވާލި އެވެ‪ .‬އިސްލާމީ ފުތޫހާތު‬

‫ވެ އެވެ‪ .‬މިނިވަންކަމުގެ އެއް ބާވަތަކީ ދީނީ‬

‫ތަކުގައި ވެސް އިސްލާމްވުމަށް މަޖުބޫރު ކުރުމެއް ނުވެ‬

‫އިލްތިޒާމު ވުމެވެ‪ .‬އެހެންކަމުން ފާހިޝް އަމަލުތައް‬

‫މިނިވަންކަމެވެ‪ .‬މީގެ މާނަ އަކީ އިސްލާމްދީން އެއްވެސް‬

‫އެވެ‪ .‬މުސްލިމުން ކުރި ކަމަކީ އަޅުވެތިކަމުގެ ދަށުން‬

‫ފެތުރުމަށް ނުވަތަ ހައްގު ދީން ބަލައިގަތުމަށް ފަހު‬

‫އިންސާނާގެ ކަރާމާތް ދެމެހެއްޓުމަށާއި ބިމުގެ‬

‫މީހަކަށް އިސްލާމްވާކަށް މަޖުބޫރެއް ނުކުރެ އެވެ‪ .‬މާތް‬

‫ރައްޔިތުން މިނިވަން ކުރުމެވެ‬

‫އެ އިންކާރު ކުރުމަށް ނުވަތަ هللا ކަނޑައަޅުއްވާފައިވާ‬

‫ޚަލީފާއެއްގެ ދައުރު އަދާކުރުމަށްޓަކައި މިނިވަންކަން‬

‫هللا ގެ ވަހީބަސްފުޅެއްގެ މާނައިގައި ވެއެވެ‪" .‬ދީނަށް‬

‫ހަތަރުވަނަ ބާވަތަކީ‪ ،‬އިގުތިސާދީ މިނިވަންކަމެވެ‪.‬‬

‫ބޭނުންވެ އެވެ‪ .‬މިއީ އިސްލާމް ދީން ކަށަވަރު ކޮށްދޭ‬

‫ވެއްދުމުގައި މަޖުބޫރު ކުރުމެއް ނެތެވެ‪ .‬ހަމަކަށަވަރުން‬

‫މިގޮތުން ގަނެވިއްކުމާއި ކުށްޔަށް ދިނުމާއި އުޖޫރަ އާއި‬

‫ގތުންނާއި ފިކުރީ‬ ‫މުހިންމު ގިޔަމެކެވެ‪ .‬އެހެންވެ މާއްދީ ޮ‬

‫ޟަލާލަތުގެ އަނދިރިކަމުގެ ތެރެއިން‪ ،‬ހިދާޔަތުގެ ސާފު‬

‫ހިބަ އާއި ވަސިއްޔަތާއި މި ނޫން ވެސް އާމްދަނީ ލިބޭ‬

‫ގތުން ﷲ ފިޔަވައި އެހެން‬ ‫ގޮތުންނާއި އަގީދާގެ ޮ‬

‫އަލިމަގު އެނގި ފާޅުވެއްޖެ އެވެ (އަލްބަޤަރާ ‪.)256‬‬

‫ތަފާތު އެކިއެކި މުއާމަލާތުތައް ހުއްދަ ކޮށްފައި ވެ އެވެ‪.‬‬

‫ނިޒާމަށް ރައްކާތެރި ވުމެވެ‪ .‬އެހެންކަމުން‬

‫ފަރާތަކަށް އަޅުވެތިވުމަށް ނުވަތަ ގަދަކަމުން އެހެން‬

‫އެހެންވެ އިސްލާމް ދީނުގައި އޮންނަނީ މި‬

‫އަދި ދިރިއުޅުމުގެ އެކި ބޭނުންތަކަށް ހަރަދު ކުރުމުގެ‬

‫ބލިކަން އުފައްދައި‬ ‫މިނިވަންކަމުގެ ނަމުގައި ހަލަ ޮ‬

‫ފަރާތެއްގެ ބާރު ހިންގުމަށް ފުރުސަތެއް ނުދެ އެވެ‪.‬‬

‫އަލިމަގަށް އެބަހީ ހައްގަށް މީހުންނަށް ގޮވާލުމެވެ‪.‬‬

‫މިނިވަންކަން ވެސް ދީފައި ވެ އެވެ‪.‬‬

‫ގާނޫނާއި ގަވައިދުތަކުން ބޭރަށް ދާން އިސްލާމްދީން‬

‫ގތުން ގެނެސްދޭ މިނިވަންކަމުގައި އެހެން‬ ‫ނަމަވެސް މި ޮ‬

‫ހައްގަށް ތަބާ ނުވިއަސް އިސްލާމީ ދައުލަތުގެ ތެރޭގައި‬

‫ކންމެ މުއާމަލާތަކުން ވެސް‬ ‫ނަމަވެސް މިއިން ޮ‬

‫ފަރުދުންގެ ހައްގުތަކާއި މުޖުތަމައުގެ ހައްގުތަކާއި ﷲ‬

‫އެ ތަނުގެ އަމަންއަމާންކަމާއި ނިޒާމު ހިފަހައްޓާ ނަމަ‬

‫ހދުމުގެ ފުރުސަތެއް‬ ‫ހަލާލު ގޮތުގައި މެނުވީ އާމްދަނީ ޯ‬

‫އަށް އަދާކުރަން ޖެހޭ މަސްއޫލިއްޔަތުތަކުގެ ވަޒަން ހަމަ‬

‫އެ މީހަކު ތަބާވާ މަގަކަށް ނުވަތަ ދީނަކަށް ތަބާވުމުގެ‬

‫އިސްލާމް ދީން ނުދެ އެވެ‪ .‬ހަމަ އެފަދައިން އިންސާފާއި‬

‫ކުރުމަށްޓަކައި ވަކި ގައިދުތަކެއް އޮވެ އެވެ‪.‬‬

‫މިނިވަންކަން ދިނުމެވެ‪ .‬ނަމަވެސް ހައްގަށް ތަބާވެ‬

‫ހައްގުތައް ރައްކާ ކުރުން ލާޒިމު ކުރެ އެވެ‪ .‬އެހެންވެ‬

‫ގެ ހަޒުރަތުގައި މަސްއޫލުވާން ޖެހުމެވެ‪ .‬އެހެންކަމުން‬

‫އިސްލާމީ ނަޒަރުން މިނިވަންކަމުގެ މާނަ‬

‫އިސްލާމް ވެއްޖެ ނަމަ އެ މީހެއްގެ މައްޗަށް އިސްލާމީ‬

‫ރިބާ އާއި ވައްކަމާއި ޓެކުމާއި ހިޔާނަތާއި އިހުތިކާރު‬

‫ކޮންމެ މިނިވަންކަމަކާ މެދު އޭގެ ބޭނުން ހިފީ ކޮން‬

‫އިސްލާމީ ނަޒަރުން ބަލާއިރު މިނިވަންކަމުގެ‬

‫ހުކުމްތައް އަންނާނެ އެވެ‪.‬‬

‫ކުރުން ފަދަ އަނިޔާވެރި އެންމެހާ މުއާމަލާތުތައް‬

‫ތ ސުވާލު ކުރެވޭނެ އެވެ‪ .‬އައްޞާއްފާތު‬ ‫ގޮތަކަށް ޯ‬

‫ކށްފައި ވެ އެވެ‪.‬‬ ‫ނަހީ ޮ‬

‫ސޫރަތުގެ ‪ 24‬ވަނަ އާޔަތުން މިކަން އެނގެ އެވެ‪.‬‬

‫ޑރ‪ .‬ސަ ޢު ދުﷲ ޢަ ލީ‬

‫މާނައަކީ ދީނީ ވާޖިބުތަކާއި އަހުލާގީ އިލްތިޒާމުތަކުން‬

‫މިނިވަންކަމުގެ ދެވަނަ ބާވަތަކީ‪ ،‬ފިކުރީ‬

‫ދެވަނަ މިންގަނޑަކީ‪ ،‬ޝަރީއަތުގެ ހުކުމްތަކަށް‬

‫ހައްދުތައް ފަހަނައަޅައި ދިއުމަކަށް މިނިވަންކަމެއް ނުލިބެ‬ ‫އެވެ‪.‬‬ ‫ތިންވަނަ މިންގަނޑަކީ‪ ،‬އަމަންއަމާން ކަމާއި‬

‫މިނިވަންކަމެއް ނުދެއެވެ‪ .‬އޭގެ ބަދަލުގައި މުޖުތަމައު‬ ‫ފާސިދުވުމުން ރައްކާތެރި ކޮށްދެ އެވެ‪.‬‬ ‫ކންމެ މީހަކު ވެސް ﷲ‬ ‫ހަތަރުވަނަ މިންގަނޑަކީ‪ޮ ،‬‬

‫ކށްދިނުމެއް ނޫނެވެ‪ .‬ނަމަވެސް އޭގެ މާނަ‬ ‫މީހާ މިނިވަން ޮ‬

‫މިނިވަންކަމެވެ‪ .‬ވިސްނުމާއި ކަންކަމާ މެދު ނަޒަރު‬

‫މިނިވަންކަމުގެ ފަސްވަނަ ބާވަތަކީ‪ ،‬ހިޔާލު‬

‫އިސްލާމީ ތާރީޚުން ބައެއް ނަމޫނާތައް‬

‫އަކީ އެންމެ ފުރަތަމަ‪ ،‬އެހެން މީހުންގެ އަޅުވެތިކަމުން‬

‫ހިންގުމާއި ފިކުރުކުރުމުގެ މިނިވަންކަން އިސްލާމް‬

‫ފާޅުކުރުމުގެ މިނިވަންކަމެވެ‪ .‬ދިރިއުޅުމުގެ ތަފާތު އެކި‬

‫އިސްލާމީ ތާރީހަށް ނަޒަރު ހިންގާލާއިރު‬

‫ތިމާ އަށް މިނިވަންކަން ލިބުމެވެ‪ .‬ޢުމަރުގެފާނު‬

‫ދީން ދީފައި ވެ އެވެ‪ .‬ކީރިތި ޤުރުއާނުގެ ވަރަށް‬

‫ކަންކަމުގައި އިންސާނާ އަށް ވިސްނޭ ރަނގަޅު ގޮތް‬

‫ފެނިގެންދަނީ މަތީގައި ބަޔާން ކުރި މިނިވަންކަން‬

‫ވިދާޅުވެފައި ވެ އެވެ‪" .‬ތިޔަބައި މީހުން މީސްތަކުން‬

‫ގިނަ އާޔަތްތަކުގައި‪ ،‬ތިޔަބައިމީހުން "ބުއްދީގެ ބޭނުން‬

‫ހާމަކުރުމުގެ ފުރުސަތު އިސްލާމްދީނުގައި ދެ އެވެ‪.‬‬

‫މީސްތަކުންނަށް ދެވިފައިވާ ތަނެވެ‪ .‬މައްކާގައި‬

‫ކން އިރަކުން ފެށިގެން ހެއްޔެވެ؟‬ ‫އަޅުވެތިކުރަން ފެށީ ޮ‬

‫ނުކުރަނީތޯ؟"‪" ،‬ކަންކަމުގެ ފަހަތުގައިވާ ކަންކަމަށް‬

‫ބިނާކުރަނިވި ފާޑުކިޔުމާއި އުފެއްދުންތެރި ފިކުރުތަކަށް‬

‫ބޑުވެގެން ދިޔަސް އެ‬ ‫މުޝްރިކުންގެ ދުއްތުރާތައް ޮ‬

‫އެ މީހުންގެ މައިން އެ މީހުން ވިހާފައި ވަނީ‬

‫ނަޒަރު ނުހިންގަނީތޯ؟"‪" ،‬ވިސްނާ ފިކުރު ނުކުރަނީތޯ؟"‬

‫ތަރުހީބު ދެ އެވެ‪ .‬އަދި އުންމަތުގެ ވާޖިބެއްގެ‬

‫މީހުންނަށް މިނިވަންކަން ދެވުނެވެ‪ .‬އެއްވެސް މީހަކަށް‬

‫މިނިވަނުންގެ ގޮތުގަ އެވެ‪".‬‬

‫ކށްފައި ވެ އެވެ‪ .‬އަދި ވިސްނައި‬ ‫ފަދަ ސުވާލުތައް ޮ‬

‫ޔ ކަންކަމަށް އަމުރު ކުރުމާއި ނުބައިކަން‬ ‫ގޮތުގައި ހެ ޮ‬

‫އިސްލާމްދީނަށް މަޖުބޫރު ނުކުރައްވަ އެވެ‪ .‬މަދީނާގެ‬

‫ފިކުރު ކުރަން ސީދާ އަމުރުތައް ކޮށްފައި ވެ އެވެ‪.‬‬

‫ނަހީކުރުމުގެ ހައްގު ލިބިގެންދެ އެވެ‪ .‬ނަމަވެސް މި‬

‫ޗާޓަރުގައި އަގީދާގެ މިނިވަންކަމާއި ސުލްހަވެރިކަމާ އެކު‬

‫ހަވާނަފުސުގެ އެދުންތަކުން މިނިވަންކަން ލިބުމެވެ‪ .‬އެ‬

‫ނަމަވެސް މި މިނިވަން ކަމަކީ ވެސް މީހާގެ އަގީދާ‬

‫މިނިވަން ކަމަކީ ވެސް ވަކި ގައިދުތަކެއްގެ ދަށުން‬

‫އެއްތަނެއްގައި އުޅެވޭނެކަން ކަށަވަރު ކޮށްދެއްވި އެވެ‪.‬‬

‫މީހެއްގެ އެދުންތައް އެއީ އެ މީހަކު އަޅުކަން ކުރާ‬

‫ފާސިދުކޮށް ހައްގުން އެއްކިބާ ވުމަށް ފުރުސަތު ނުދީ‬

‫ލިބޭ މިނިވަން ކަމެކެވެ‪ .‬އެހެންވެ މީހުންގެ އަބުރަށް‬

‫ހިޔާލު ފާޅުކުރުމުގެ މިނިވަންކަން ނުހުއްޓުވަ އެވެ‪.‬‬

‫އިލާހެއް ކަމުގައި ހެދި މީހަކަށް (ވިއަސް) ﷲ ފިޔަވައި‬

‫ގައިދު ކުރާ މިނިވަން ކަމެކެވެ‪.‬‬

‫ދގު ވާހަކަ ފެތުރުމާއި ފިތުނަ ފަސާދަ‬ ‫އަރައިގަތުމާއި ޮ‬

‫އތް އަޅުވެތި ކުރުމުގެ އާދަ‬ ‫އިސްލާމް ދީން އައި އިރު ޮ‬

‫އުފެއްދުމާއި މަގުފުރެއްދުން ފަދަ ކަންކަމަކަށް‬

‫ގސް ހުއްޓުވޭނެ ނިޒާމެއް ގެނެސްދިނެވެ‪.‬‬ ‫މަޑުމަޑުން ޮ‬

‫މިނިވަންކަމެއް ލިބިގެނެއް ނުވެ އެވެ‪.‬‬

‫މިގޮތުން ޢުމަރުގެފާނުގެ ޚަލީފާ ކަމުގައި އަޅުވެތިކަމުގެ‬

‫ދެވަނަ ކަމަކީ‪ ،‬އެންމެހާ ޝަހުވަތްތަކާއި‬

‫ތ އަދި އެކަން އެފަދަ މީހުން‬ ‫ތެދުމަގު ދައްކަވާނީ ކާކު ޯ‬

‫ތިންވަނަ ބާވަތަކީ‪ ،‬ސިޔާސީ މިނިވަންކަމެވެ‪.‬‬

‫ތ ﷲ ސުވާލު ކުރައްވަވަ އެވެ‪.‬‬ ‫ހަނދުމަ ނުކުރަނީ ޯ‬

‫އިސްލާމްދީނުގައި ޝޫރާ (މަޝްވަރާ ކޮށްގެން ކަންކަން‬

‫(އަލްޖާޘިޔަތު ‪.)23‬‬

‫ކށްފައި ވެ އެވެ‪ .‬ވެރިން‬ ‫ނިންމުން) ގެ އުސޫލު ގާއިމު ޮ‬

‫މިނިވަންކަން ގައިދުކުރާ މިންގަނޑުތަކެއް އޮވޭ‬

‫އެތައް ބާވަތެއް އުވާލި އެވެ‪ .‬އިސްލާމީ ފުތޫހާތު‬

‫އިހުތިޔާރު ކުރުމާއި އެ މީހުން ޖަވާބުދާރީ ކުރުވުމާއި އެ‬

‫އިސްލާމީ ނަޒަރުން ބަލާއިރު އިންސާނާ އަށް ލިބޭ‬

‫ތަކުގައި ވެސް އިސްލާމްވުމަށް މަޖުބޫރު ކުރުމެއް ނުވެ‬

‫ކަމަކީ‪ ،‬ޖާހިލުކަމާއި މަގު ގެއްލުމުން މިނިވަންކަން‬

‫މީހުންނަށް ނަސޭހަތްތެރިވުމުގެ ހައްގު ދީފައި ވެ އެވެ‪.‬‬

‫އެކި ބާވަތުގެ މިނިވަންކަމަކީ މަތީގައި ވެސް ފާހަގަކުރި‬

‫އެވެ‪ .‬މުސްލިމުން ކުރި ކަމަކީ އަޅުވެތިކަމުގެ ދަށުން‬

‫ލިބުމެވެ‪ .‬ތައުހީދާއި ސައްހަ އިލްމުގެ މައްޗަށް‬

‫ކީރިތި ރަސޫލާ ﷺ ބަޔާން ކުރައްވާ ގޮތުގައި ދީނަކީ‬

‫ފަދައިން އެއްވެސް ގައިދެއް ނެތި ދޭ މިނިވަންކަމެއް‬

‫ރައްޔިތުން މިނިވަން ކުރުމެވެ‪ .‬އެ އަށް ފަހު‪ ،‬ހައްގު‬

‫ހިދާޔަތު ލިބުމަކީ އިންސާނާގެ ރޫހަށާއި ބުއްދިއަށް‬

‫އިހުލާސްތެރި ނަސޭހަތެވެ‪ .‬މިއީ ﷲ އާއި އެކަލާނގެ‬

‫ނޫނެވެ‪ .‬އެއީ އެހެން ފަރާތްތަކަށް އެ އިން ލިބިދާނެ‬

‫ގތުން އިސްލާމް ދީން ހުށަހެޅުން‬ ‫ބަޔާން ކުރުމުގެ ޮ‬

‫ލިބިގެންދާ މިނިވަން ކަމެކެވެ‪ .‬އެހެންކަމުން އިސްލާމީ‬

‫ފޮތާއި އެކަލާނގެ ރަސޫލާ އަށް ޓަކައި ދޭން ޖެހޭ‬

‫ގެއްލުންތަކަކުން ސަލާމަތް ވުމަށެވެ‪ .‬މި ގައިދުތައް‬

‫އެކަންޏެވެ‪.‬‬

‫ނަޒަރުން ބަލާއިރު މިނިވަންކަމުގެ މާނައަކީ މީހުންގެ‬

‫ނަސޭހަތެވެ‪ .‬މި ނަސޭހަތް ދެވޭ ފަރާތްތަކުގެ ތެރޭގައި‬

‫ކަނޑައަޅަނީ ވަކި މިންގަނޑުތަކެއްގެ ދަށުންނެވެ‪.‬‬

‫އަޅުވެތިކުރުންތަކާއި ޝަހުވަތްތަކާއި ހަވާނަފުސުގެ‬

‫ވެރިންނާއި އާންމު ރައްޔިތުން ހިމެނެ އެވެ (މުސްލިމް)‪.‬‬

‫މިނިވަންކަމުގެ މާނައިގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ތިންވަނަ‬

‫ގތުން އެއް މިންގަނޑަކީ މީހަކަށް ގެއްލުމެއް‬ ‫މި ޮ‬

‫ވީމާ އިސްލާމްދީން ގެނެސްދޭ މިނިވަން ކަމަކީ‬ ‫އިންސާނީ ކަރާމަތާއި ރަހުމަތާއި އަދުލުވެރިކަން‬

‫ދިނުމެއް ނެތުމެވެ‪ .‬ކީރިތި ރަސޫލާ ﷺ ގެ‬

‫ދަމަހައްޓަނިވި މިނިވަން ކަމެކެވެ‪ .‬މި މިނިވަންކަމުގެ‬

‫އތް އަޅުވެތި ކުރުމުގެ އާދަ‬ ‫އިސްލާމް ދީން އައި އިރު ޮ‬

‫ހަދީސެއްގައި ބަޔާން ކުރައްވާފައިވަނީ ގެއްލުމެއް‬

‫ބޭނުން ހިފަންވާނީ އިސްލާމް ދީން ގައިދު ކުރާ‬

‫އިސްލާމީ ނަޒަރުން މިނިވަންކަމުގެ ބާވަތްތައް‬

‫ގސް ހުއްޓުވޭނެ ނިޒާމެއް ގެނެސްދިނެވެ‪.‬‬ ‫މަޑުމަޑުން ޮ‬

‫ދިނުމެއް އަދި ގެއްލުމެއް ލިބިގަތުމެއް އޮވެގެން ނުވާނެ‬

‫ކަންކަމަށް ރިއާޔަތް ކޮށްގެންނެވެ‪.‬‬

‫އިސްލާމީ ނަޒަރުން ބަލާއިރު އިންސާނާ އަށް‬

‫މިގޮތުން ޢުމަރުގެފާނުގެ ޚަލީފާ ކަމުގައި އަޅުވެތިކަމުގެ‬

‫ކަމަށެވެ (އިބްނު މާޖާ)‪.‬‬

‫އެދުންތަކާއި ޖާޙިލުކަމާއި މަގުގެއްލުމުން މީހާ މިނިވަން‬ ‫ވުމެވެ‪.‬‬

‫ހިޔާލު ފާޅުކުރުމުގެ މިނިވަންކަން ނުހުއްޓުވަ އެވެ‪.‬‬

‫‪mihaaru.com‬‬

‫ހަބަރު‬

‫‪ 27‬ޖުލައި ‪( 2025‬އާދިއްތަ)‬

‫‪14‬‬

‫އާ ާޓމިނަލަށް ފައި ާ‬ ‫ސ‬ ‫ހަމަޖައްސައިދިން ސައުދީ އާއި‬ ‫އޮފިޑް ފަންޑުގެ ވެރިންނާ ރައީސް‬ ‫ބައްދަލުކުރައްވައިފި‬ ‫ޕޓު (ވީއައިއޭ) ގެ‬ ‫ވެލާނާ އިންޓަނޭޝަނަލް އެއާ ޯ‬

‫އޕެކް ފަންޑް ފޯ‬ ‫ބައްދަލު ކުރައްވައިފަ އެވެ‪ .‬އަދި ޮ‬

‫ވަޑައިގަތުމުން މާލީ އިދާރާތަކުގެ ބޭފުޅުންނަށް ޝުކުރު‬

‫ކުވައިތު ފަންޑުން އެ ޕްރޮޖެކްޓަށް ‪ 100‬މިލިއަން‬

‫ލނު ފައިސާ ފޯރުކޮށްދިން‬ ‫އާ ޓާމިނަލްގެ މަސައްކަތަށް ޯ‬

‫އފިޑް) ގެ ރައީސް‪،‬‬ ‫އިންޓަނޭޝަނަލް ޑިވެލޮޕްމަންޓް ( ޮ‬

‫އަދާކުރައްވައިފަ އެވެ‪ .‬އަދި ވީއައިއޭ ތަރައްގީ ކުރުމަށް‬

‫ޑޮލަރު (‪ 1.5‬ބިލިއަން ރުފިޔާ) ހަމަޖައްސާދީފައިވާއިރު‪،‬‬

‫ފަރާތްތަކުގެ ތެރެއިން ސައުދީ ފަންޑާއި އޮފިޑް ފަންޑުގެ‬

‫ޑރ އަބްދުލްހަމީދު އަލްހަލީފާ ބައްދަލުކުރައްވާފައިވެ‬

‫ވެދެއްވި އެހީތެރކަން ރައީސް ފާހަގަކުރެއްވި އެވެ‪.‬‬

‫އޮފިޑް އިން އެ ޕްރޮޖެކްޓަށް ‪ 771( 50‬މިލިއަން‬

‫އިތުރުން ކުވެއިތު ފަންޑުގެ އިސް ބޭފުޅުންނާ ރައީސް‬

‫ފ އަރަބް އިކޮނޮމިކް‬ ‫އެވެ‪ .‬ކުވައިދު ފަންޑް ޯ‬

‫ވެލާނާ އިންޓަނޭޝަލް އެއާޕޯޓު ޓާމިނަލް‬

‫ކށްދިނެވެ‪ .‬އޭގެ އިތުރުން‬ ‫ރުފިޔާ) މިލިއަން ޑޮލަރު ފޯރު ޮ‬

‫ޑރ މުހައްމަދު މުއިއްޒު އިއްޔެ ބައްދަލުކުރައްވައި އެ‬

‫ޑިވަލޮޕްމެންޓްގެ އެކްޓިން ޑިރެކްޓަ ޖެނެރަލް ވަލީދު‬

‫ރޖެކްޓަށް އެންމެ ބޮޑު‬ ‫މިރޭ ހުޅުވާއިރު އެ ޕް ޮ‬

‫އަބޫދާބީ ފަންޑުން ވެސް އެ ޕްރޮޖެކްޓަށް ‪ 90‬މިލިއަން‬

‫ފަރާތްތަކަށް ޝުކުރު އަދާކުރައްވައިފި އެވެ‪.‬‬

‫ޝަމްލަން އަލް ބަހަރް އާއި ވެސް އިއްޔެ ރައީސް‬

‫ލނެއް ހަމަޖައްސައިދިނީ‬ ‫ފައިނޭންސިންއެއް ނުވަތަ ޯ‬

‫ޑޮލަރު (‪ 1.4‬ބިލިއަން ރުފިޔާ) ހަމަޖައްސާދީފައިވެ‬

‫މުއިއްޒު ބައްދަލުކުރެއްވި އެވެ‪.‬‬

‫ސައުދީ ފަންޑުންނެވެ‪ .‬ސައުދީ ފަންޑުން އެ‬

‫އެވެ‪ .‬ޖުމްލަ އެ ޕްރޮޖެކްޓަށް ‪ 457‬މިލިއަން ޑޮލަރު‬

‫ޕްރޮޖެކްޓަށް ‪ 217‬މިލިއަން ޑޮލަރު (‪ 3.3‬ބިލިއަން‬

‫(ހަތް ބިލިއަން ރުފިޔާ) ހޭދަވެފައިވެ އެވެ‪.‬‬

‫ފ ޑިވެލޮޕްމެންޓްގެ‬ ‫ރައީސް ވަނީ ސައުދީ ފަންޑު ޯ‬ ‫އފިސަރު (ސީއީއޯ) ނިޝާން‬ ‫ޗީފް އެގްޒެކެޓިވް ޮ‬

‫އެ ބައްދަލުވުމުގައި ރައީސް މުއިއްޒު ވަނީ ވެލާނާ‬

‫މުލީގޭ ޝަރަފުގެ އިއްޒަތުގެ ވެރިޔާ ސުލްތާން ބިން‬

‫ޕޓުގެ އާ ޓާމިނަލް ހުޅުވުމުގެ‬ ‫އިންޓަނޭޝަނަލް އެއާ ޯ‬

‫އަބްދުއްރަހުމާން އަލް މުރްޝިދާ މިއަދު މެންދުރު‬

‫ރަސްމިއްޔާތުގައި ބައިވެރިވެވަޑައިގަތުމަށް ރާއްޖެ‬

‫ރުފިޔާ) ހަމަޖައްސާދީފައި ވެ އެވެ‪.‬‬

‫ޑ‬ ‫ީ‬ ‫ބ‬ ‫ޮ‬ ‫ޑ‬ ‫ް‬ ‫އ‬ ‫ި‬ ‫ވ‬ ‫ަ‬ ‫ނ‬ ‫ީ‬ ‫ދ‬ ‫ެ‬ ‫ތ‬ ‫ް‬ ‫މ‬ ‫ަ‬ ‫ދ‬ ‫ު‬ ‫ހ‬ ‫ި‬ ‫މ‬ ‫ަ‬ ‫ތ‬ ‫ަ‬ ‫ރ‬ ‫ަ‬ ‫ފ‬ ‫ު‬ ‫ނ‬ ‫ް‬ ‫ލ‬ ‫ު‬ ‫ނ‬ ‫ަ‬ ‫މ‬ ‫ި‬ ‫ޓ‬ ‫ާ‬ ‫އ‬ ‫ާ‬ ‫ާޓމިނަލް ހުޅުވުމުގެ‬ ‫ފްލައިޓަށް‪ ،‬ކްރޫ އިން ދިވެހި ހެދުމުގައި‬

‫ރަސްމިއްޔާތަށް ރަ ން ޭވ‬ ‫ބަންދުކުރުމުން ގިނަ ފްލައިޓްތަކަށް‬ ‫ނުޖެއްސި‪ ،‬ޑިލޭވެއްޖެ‬

‫ފާ ތި މަ ތު ޝަ ނާ މު ހަ އް މަ ދު‬

‫ކށް ހިދުމަތް ދޭން ފަށާނެ އެވެ‪.‬‬ ‫މެދުވެރި ޮ‬

‫ފާ ތި މަ ތު ޝަ ނާ މު ހަ އް މަ ދު‬

‫މިއަދުން ފެށިގެން އާ ޓާމިނަލް މެދުވެރިކޮށް‬

‫އިން އައި ފްލައިޓެއް ވެސް ވަނީ ޑިލޭވެފަ އެވެ‪ .‬އަދި‬

‫މޯލްޑިވިއަންގެ ފްލައިޓުތަކަށް ހިދުމަތް ދޭ އިރު‪،‬‬ ‫ވެލާނާ އިންޓަނޭޝަނަލް އެއާޕޯޓުގެ އާ ޓާމިނަލުން‬

‫މަޑުމަޑުން އެހެން އެއާލައިންތަކުގެ ފްލައިޓުތަކަށް ވެސް‬

‫ގތުން އިންޑިގޯ އިން ކޮޗިން‬ ‫ވެބްސައިޓުން އެނގޭ ޮ‬ ‫ޑމެސްޓިކް ފަސް ފްލައިޓެއް ވެސް‬ ‫މޯލްޑިވިއަންގެ ޮ‬

‫ވެލާނާ އިންޓަނޭޝަލްގެ އާ ޓާމިނަލް ހުޅުވި‪،‬‬

‫ޑިލޭވެފައިވެ އެވެ‪.‬‬

‫މލްޑިވިއަން އިން މިދިޔަ‬ ‫ފުރަތަމަ ހިދުމަތް ދޭނީ ޯ‬

‫ހިދުމަތް ދޭން ފަށާނެ އެވެ‪ .‬އެމްއޭސީއެލްގެ އަމާޒަކީ‬

‫ރަސްމިއްޔާތަށް އެ ސަރަހައްދުގެ އެއާ ސްޕޭސް‬

‫ބޑީ އެއާކްރާފްޓް‬ ‫ޖެނުއަރީ މަހު ރާއްޖެ ގެނައި ވައިޑް ޮ‬

‫އަންނަ ސެޕްޓެމްބަރު މަހަށްވާ އިރު އެ އެއާޕޯޓު‬

‫ބަންދުކުރުމުގެ ސަބަބުން‪ ،‬ގިނަ ފްލައިޓްތަކެއް ޑިލޭވެ‪،‬‬

‫ޕޓުގެ އާ ޓާމިނަލް ހުޅުވުމުގެ‬ ‫ގިނަ އިރުވީ‪ ،‬އެއާ ޯ‬

‫އޭ‪330‬ގެ ފްލައިޓުން އަންނަ ފަސިންޖަރުންނަށް ކަމަށް‬

‫ބޭނުންކުރާ ‪ 34‬އެއާލައިންގެ މަތިންދާ ބޯޓުތަކަށް އާ‬

‫ބައެއް ފްލައިޓުތައް ޑައިވާޓް ވެސް ކޮށްފި އެވެ‪.‬‬

‫ޝ ބޭއްވުމަށް ބޭނުން ކުރި‬ ‫ޯ‬ ‫ރަސްމިއްޔާތުގައި ޑްރޯން‬

‫އެ އެއާލައިނުން ބުނެފި އެވެ‪.‬‬

‫ޓާމިނަލުން ހިދުމަތް ދޭން ފެށުމެވެ‪.‬‬

‫ވެލާނާ އިންޓަނޭޝަނަލްގެ ފްލައިޓުތަކުގެ މައުލޫމަތު‬

‫ގތުން ރަންވޭ ބަންދުކޮށް‪ ،‬އެހާ‬ ‫އެނގިފައިވާ ޮ‬

‫ބައެއް ޑްރޯންތަކެއް ރަންވޭ މައްޗަށް ވެއްޓުމާ ގުޅިގެން‪،‬‬

‫އެ އެއާލައިންގެ މެނޭޖިން ޑިރެކްޓަރު އިބްރާހިމް‬

‫މީގެ ނުވަ އަހަރު ކުރިން ހަދަން ފެށި އާ‬

‫ގތުން‪ ،‬ސިންގަޕޫރު‬ ‫ފެންނަ‪ ،‬ވެބްސައިޓުން އެނގޭ ޮ‬

‫އިޔާސް ވިދާޅުވީ‪ ،‬މިއަދު މެންދުރު ފަހު ކޮޗިން އިން‬

‫ޑލަރު (ހަތް ބިލިއަން‬ ‫ޓާމިނަލަށް ‪ 457‬މިލިއަން ޮ‬

‫އެއާލައިނާއި އެމިރޭޓްސް އާއި އިންޑިގޯ އަދި ބަޓިކް‬

‫އެމްއޭސީއެލް އިން ބުނީ‪ ،‬މިހާރު ރަންވޭ‬

‫ރާއްޖެ އަންނަ ފުރަތަމަ ފްލައިޓުގެ ފަސިންޖަރުންނަށް‬

‫ކށްފައިވެ އެވެ‪ .‬އާ ޓާމިނަލް ހުޅުވާފައިވަނީ‬ ‫ރުފިޔާ) ހޭދަ ޮ‬

‫އެއާގެ ފްލައިޓެއްގެ އިތުރުން ބައެއް ޑޮމެސްޓިކް‬

‫ހުޅުވާލާފައިވާ އިރު‪ ،‬ޑިލޭވި ފްލައިޓުތައް މަޑުމަޑުން‬

‫ހިދުމަތްދޭނީ އާ ޓާމިނަލުން ކަމަށެވެ‪ .‬އެ ތާރީހީ‬

‫އެންމެ ޒަމާނީ އޭވިއޭޝަން ހިދުމަތްތަކާ އެކު އެވެ‪ .‬އެ‬

‫ބޑަށް ޑިލޭވެފަ އެވެ‪.‬‬ ‫ފްލައިޓުތައް ވެސް ވަނީ ވަރަށް ޮ‬

‫ޖައްސަމުން އަންނާނެ ކަމަށެވެ‪.‬‬

‫ފްލައިޓުގައި ހިދުމަތް ދޭ ކްރޫ އިން ވެސް ތިބީ ދިވެހި‬

‫ޓާމިނަލުން އަހަރަކު ‪ 7.5‬މިލިއަން ފަސިންޖަރުންނަށް‬

‫ރަންވޭއަށް ‪ 11:35‬ހާއިރު ފްލައިޓުތައް ޖައްސަން‬

‫ހެދުމުގަ އެވެ‪.‬‬

‫ހިދުމަތް ދެވޭނެ އެވެ‪.‬‬

‫ކޗިން އިން ރާއްޖެ އަންނަ ފްލައިޓު‬ ‫ޮ‬

‫ކށް ރޭ ހުޅުވީ‪ ،‬ހަވާ އާއި‬ ‫އާ ޓާމިނަލް ރަސްމީ ޮ‬

‫ކްލިއާ ކުރަން ވަގުތު ނެގުމުންނެވެ‪.‬‬

‫ޝ އާއި ހަވާ އެރުމުގެ ހަރަކާތްތައް‬ ‫ޯ‬ ‫ޑްރޯން‬

‫ފެށި އިރު ސިންގަޕޫރު އެއާލައިނާއި އެމިރޭޓްސްގެ‬

‫ބޭއްވީ މިރޭ ‪ 9:20‬އިން ‪ 9:50‬އާ ހަމަ އެވެ‪.‬‬

‫ފްލައިޓަށް އެއް ގަޑިއިރުގެ ޑިލޭއެއް އައެވެ‪ .‬އަދި‬

‫އާ ޓާމިނަލް ހުޅުވާލި އިރު އެތަނުގެ ހިދުމަތް‬

‫މެންދުރު ފަހު ގާތްގަނޑަކަށް ‪ 2:00‬ގައި ވެލާނާ‬

‫ޑްރޯންގެ ކުލަ ގަދަ ހަރަކާތްތަކާ އެކު އެވެ‪ .‬އެ‬

‫މެލޭޝިއާގެ ބަޓިކް އެއާލައިންގެ ފްލައިޓެއް ޑައިވާޓް‬

‫ފުރަތަމަ ދެނީ ގައުމީ އެއާލައިން މޯލްޑިވިއަންގެ‬

‫ޕޓަށް ޖައްސާނެ އެވެ‪ .‬އެއަށްފަހު‬ ‫އިންޓަނޭޝަނަލް އެއާ ޯ‬

‫ޓާމިނަލްގެ ހިދުމަތްތައް ރޭ ރައީސް ޑރ‪ .‬މުހައްމަދު‬

‫ޑމެސްޓިކް ދެ ފްލައިޓެއްގެ ވެސް ވަނީ‬ ‫ކުރި އިރު ޮ‬

‫ދަތުރުކުރާ ފަރާތްތަކަށެވެ‪.‬‬

‫ބޓަކަށް އާ ޓާމިނަލް‬ ‫އެ އެއާލައިންގެ ހުރިހާ ޯ‬

‫މުއިއްޒު ބައްލަލަވާލެއްވި އެވެ‪.‬‬

‫ޕމޭޝަން ސާވިސް‬ ‫ޑައިވާޓުކޮށްފަ އެވެ‪ .‬ފްލައިޓް އިން ޮ‬

‫‪mihaaru.com‬‬

‫މުނިފޫހިފިލުވުން‬

‫‪ 27‬ޖުލައި ‪( 2025‬އާދިއްތަ)‬

‫‪15‬‬

‫ރިތިކްގެ "ވޯ ‪"2‬ގެ ޓްރެއި ާލ އާންމުކޮށްފި‬ ‫ރޝަން އާއި ދެކުނު‬ ‫ބޮލީވުޑްގެ ތަރި‪ ،‬ރިތިކް ޯ‬

‫މަންޒަރުތަކެއް ހިމަނައިފަ އެވެ‪ .‬ފުރަތަމަ ފިލްމެކޭ‬

‫ނުކުތް އެ ފިލްމުގެ ފުރަތަމަ ބައިގެ ސީކުއެލްއެކެވެ‪.‬‬

‫އިންޑިއާ ސިނަމާގެ ތަރި‪ ،‬އެންޓީއާރު ޖޫނިއާ ލީޑު ރޯލު‬

‫ގތަށް މި ފިލްމަކީ ވެސް ވަރުގަދަ އެކްޝަން‬ ‫އެއް ޮ‬

‫މި ފިލްމު ޑައިރެކްޓުކޮށްފައި ވަނީ ‪ 2022‬ވަނަ‬

‫އެބައޮތެވެ‪ .‬އެއީ އަންނަ ޑިސެމްބަރު މަހު ރިލީޒްކުރާ‪،‬‬

‫ކުޅޭ "ވޯ ‪ "2‬ޓްރެއިލާ ހުކުރު ދުވަހު އާންމުކޮށްފި‬

‫މަންޒަރުތަކެއް ހިމެނޭ ފިލްމެކެވެ‪.‬‬

‫އަހަރު ނުކުތް "ބްރަހަމާސްތުރީ"ގެ ޑައިރެކްޓަރު އަޔަން‬

‫ހަމަ ވައިއާރްއެފްގެ ސްޕައި ޔުނިވާސްގެ ފިލްމެއް‬

‫މުކަރުޖީ އެވެ‪.‬‬

‫ކަމަށްވާ "އަލްފާ" އެވެ‪ .‬އެ ފިލްމުގައި ލީޑު ރޯލު‬

‫"ވޯ ‪"2‬ގައި ލީޑު އަންހެން ރޯލު ކުޅެނީ‬

‫އެވެ‪.‬‬ ‫މި ފިލްމު ގެނެސްދޭ ޔަޝް ރާޖް ފިލްމްސް‬

‫ބލީވުޑްގެ އެކްޓްރެސް ކިއާރާ އަދުވާނީ އެވެ‪.‬‬ ‫ޮ‬

‫(ވައިއާރުއެފް) އިން އިއްޔެ އާންމުކުރި ދެ މިނެޓާއި‬

‫ވައިއާރްއެފްގެ ސްޕައި ޔުނިވާސް ފިލްމުތަކުގެ‬

‫‪ 35‬ސިކުންތުގެ ޓްރެއިލާގައި ވަނީ ފިލްމުގެ ގިނަ‬

‫ތެރޭގައި ހިމެނޭ "ވޯ ‪ "2‬އަކީ ‪ 2019‬ވަނަ އަހަރު‬

‫ޝހިދު ދެން ކުޅެނީ‬ ‫ާ‬ ‫"ރޯމިއޯ"‬ ‫ބލީވުޑްގެ ތަރި ޝާހިދު ކަޕޫރް ދެން ކުޅޭނީ‬ ‫ޮ‬

‫އެ ފިލްމުން ފެންނާނެ ކަމަށް ބެލެވޭ އިތުރު‬

‫ޑައިރެކްޓަރު ވިޝާލް ބަރްދަވާޖުގެ ފިލްމެއް ކަމަށް‬

‫ކާސްޓުންގެ ތެރޭގައި ވިކްރާންތު މަސީ‪ ،‬ދިއާ މިރްޒާ‪،‬‬

‫ޕޓްތައް ބުނެފި އެވެ‪.‬‬ ‫ރި ޯ‬

‫ނާނާ ޕަޓޭކަރް‪ ،‬ރާމް ކަޕޫރް‪ ،‬ޝަކްތީ ކަޕޫރް‪ ،‬ރަންދީޕް‬

‫ޕޓްތައް ބުނި ގޮތުގައި‪" ،‬ސާތު ކޫން މާފް" އާއި‬ ‫ރި ޯ‬ ‫"ހޫފިޔާ" ކަހަލަ ފިލްމުތައް ގެނެސްދީފައިވާ ވިޝާލްގެ‬ ‫އެ ފިލްމުގެ ނަމަކީ "ރޯމިއޯ" އެވެ‪.‬‬

‫ހޫޑާ އަދި ފަރީދާ ޖަލާލް ހިމެނެ އެވެ‪.‬‬ ‫"ރޯމިއޯ" ސިނަމާތަކަށް ގެންނަނީ އަންނަ‬ ‫ޑިސެމްބަރު މަހު ފަހެއްގަ އެވެ‪.‬‬

‫އެ ފިލްމުގެ ޝޫޓިން މި އަހަރު ކުރީކޮޅު‬

‫ޝާހިދުގެ އެންމެ ފަހުގެ ފިލްމަކީ މިދިޔަ ޖެނުއަރީ‬

‫ފަށާފައިވާ ކަމަށް ވެސް ރިޕޯޓްތައް ބުންޏެވެ‪.‬‬

‫މަހު ގެނެސްދިން "ދޭވާ" އެވެ‪ .‬އެކަމަކު‪ ،‬ފިލްމަށް މާ‬

‫ޝާހިދުއާއެކު އެ ފިލްމުގެ މުހިންމު ރޯލުތައް‬ ‫ކުޅެނީ ޓްރިޕްތީ ދިމްރީ އާއި ޑިޝާ ޕަޓާނީ އެވެ‪.‬‬

‫ބޑު ތަރުހީބެއް ނުލިބެ އެވެ‪.‬‬ ‫ޮ‬

‫މި ފިލްމު ރިލީޒްކުރަނީ އިންޑިއާގެ މިނިވަން‬ ‫ދުވަހުގެ މުނާސަބަތާ ދިމާކޮށް އަންނަ މަހު ‪ 14‬ގަ‬ ‫އެވެ‪.‬‬

‫ރިތިކް ކުޅޭ އިތުރު ފިލްމެއް މި އަހަރު ކުރިއަށް‬

‫ބލީވުޑްގެ ތަރި އާލިއާ ބަޓެވެ‪.‬‬ ‫ކުޅެނީ ޮ‬

‫‪mihaaru.com‬‬

‫ކުޅިވަރު‬

‫‪ 27‬ޖުލައި ‪( 2025‬އާދިއްތަ)‬

‫‪16‬‬

‫އެފްއޭއެމަ ީކ‬ ‫އެންމެންނަށް އިތުބާރު‬ ‫ކުރެވޭ އިދާރާއަކަށް‬ ‫ހަދާނަން‪ :‬ތޯރިގް‬ ‫ހު ސެ އި ން ހަ ބީ ބް‬ ‫‪mihaaru.com‬‬

‫ޕޓަރުންނަށާއި‪ ،‬ސްޕޮންސަރުން‬ ‫އެފްއޭއެމް އަކީ ސަ ޯ‬

‫އެވެ‪ .‬ފީފާ އާއި އޭއެފްސީ އަދި ދެކުނު އޭޝިއާގެ‬

‫ފީފާ އާއި ސަރުކާރުގެ އެހީތެރިކަމާ އެކު ދަރަނި‬

‫ފައިސާގެ އެހީތެރިކަން އެންމެ ގިނަ އަދަދަކަށް‬

‫ފުޓްބޯޅަ އިދާރާ (ސާފް) ގެ އިތުން ސަޕޯޓަރުންނާއި‬

‫އތް ބޮޑު ދަރަނި ކުޑަ‬ ‫އަދާކުރަމުން ގެންގޮސް މިހާރު ޮ‬

‫ސސިއޭޝަނަކީ އެފްއޭއެމެވެ‪ .‬އެކަމަކު އެ‬ ‫ލިބޭ އެ ޯ‬

‫ސްޕޮންސަރުންނެވެ‪.‬‬

‫ކުރެވޭނެކަމުގެ ޔަގީންކަން އޭނާ ދެއްވަ އެވެ‪.‬‬

‫ސސިއޭޝަނުގެ މާލީ މުއާމަލާތްތަކަކީ "ބޮޑު‬ ‫އެ ޯ‬

‫ދަރަނީގެ ތެރެއިން ބައެއް އަދަދުތަކަކީ‪ ،‬ސީދާ‬

‫ޕޓާއި މާލީ އަހަރީ ރިޕޯޓާއި‬ ‫ސިއްރެކެވެ‪ ".‬އޮޑިޓް ރި ޯ‬

‫އަދި ސަރުކާރަށް ވެސް އިތުރުބާރު ކުރެވޭ އިދާރާއަކަށް‬

‫އެސޯސިއޭޝަނަށް އެކަންވެސް ކުރެވުނު ތަނެއް‬

‫އެފްއޭއެމުން ދައްކަންޖެހޭ ދަރަންޏެއްތޯ އާ މެދު ސުވާލު‬

‫ޕޓް ވެސް މީޑިއާއަކަށް ބަލާލަކަށް ނުލިބެ‬ ‫އެކްޓިވިޓީ ރި ޯ‬

‫ސސިއޭޝަނުގެ އާ ރައީސް އަހްމަދު‬ ‫ހަދާނެކަމަށް އެ އެ ޯ‬

‫ކލިފިކޭޝަން މުބާރާތް‬ ‫ނުފެނުނެވެ‪ .‬އަތޮޅުތެރޭގައި ލީގު ޮ‬

‫ނމަލައިޒޭޝަން‬ ‫އުފެދިފައިވާ ދަރަނިތައް އެބަހުރިކަމަށް ޯ‬

‫ކ މެންބަރުންގެ މުސާރަ‬ ‫އެވެ‪ .‬އެފްއޭއެމްގެ އެކްސް ޯ‬

‫ޓމް) ވިދާޅުވެއްޖެ އެވެ‪.‬‬ ‫ތޯރިގް ( ޮ‬

‫ޕންސަރުންގެ އަތުން ފައިސާ ނެގުމަށް‬ ‫ބާއްވަން ސް ޮ‬

‫ކމިޓީން ވެސް ކުރިން ބުނެފައިވެ އެވެ‪.‬‬ ‫ޮ‬

‫އިސްވެ ހާމައެއް ނުކުރެ އެވެ‪.‬‬

‫ކންގްރެސްގައި ހުރިހާ‬ ‫އިއްޔެ ބޭއްވި އިންތިހާބީ ޮ‬

‫ބޅަ ގެންދާނެކަމަށް ބުނި‬ ‫އަތޮޅާއި ރަށަށް ފުޓް ޯ‬

‫ފަހު ވެސް އެ މުބާރާތް ވެސް ކުރީގެ ލީޑާޝިޕަކަށް‬

‫ތޯރިގް ވިދާޅުވީ ސުވާލު އުފެދޭ ދަރަނިތަކުގެ‬

‫ކްލަބެއްގެ އިއްތިފާގުން ވަނީ ކުރިއަށް އޮތް ހަތަރު‬

‫ނުބޭއްވުނެވެ‪ .‬އެހެންވެ ރަށްރަށުގެ އިތުބާރު ވެސް‬

‫ކޓަށް ހުށަހަޅާނެ ކަމަށެވެ‪.‬‬ ‫މައްސަލަ ހައްލުކުރަން ޯ‬

‫ކ އަށް އެފްއޭއެމްގެ ހިންގުން‬ ‫އަހަރަށް ތޯރިގްގެ އެކްސް ޯ‬

‫ހދަން ޖެހިފަ އެވެ‪.‬‬ ‫އެފްއޭއެމަށް އޮތީ އަލުން ޯ‬

‫ޒނަކަށް ބަހަލާއި އަތޮޅު‬ ‫ރާއްޖޭގެ ހަތަރު ޯ‬

‫ހަވާލުވެފަ އެވެ‪.‬‬ ‫ކއިން ހިންގަން ހަވާލުވީ ‪150‬‬ ‫އޭނާގެ އެކްސް ޯ‬

‫ތަޖުރިބާކާރު ބެއެއް ބޭފުޅުން ވިދާޅުވާ ގޮތުގައި‬

‫މުބާރާތްތަކާއި ރީޖަނަލް މުބާރާތްތައް ބާއްވައި‬

‫ތރިގްގެ އެކްސްކޯ އަށް‬ ‫އެ ހުރިހާކަމެއް ކުރަން ޯ‬ ‫އަސާސީ ގަވާއިދުގެ އިންތިގާލީ މާއްދާތަކުން ވަނީ‬ ‫ލާޒިމުކޮށްފަ އެވެ‪.‬‬ ‫ތޯރިގް ވިދާޅުވީ އެފްއޭއެމްގެ ވެބްސައިޓް އަލުން‬

‫ބޅަ އަށް މިހާ ގެންޖެހުން ބޮޑު ވަގުތެއް‬ ‫ރާއްޖޭގެ ފުޓް ޯ‬

‫ސަރަހައްދީ އެސޯސިއޭޝަންތައް އުފައްދައި އަތޮޅުތަކުގެ‬

‫އުފައްދައި އެ މައުލޫމާތުތައް އަބަދުވެސް ފެންނަން‬

‫މިލިއަން ރުފިޔާ އަށް ވުރެ ވެސް ބޮޑު ދަރަންޏެއް‬

‫ކ އަށް އޮތީ އެ‬ ‫ނާދެ އެވެ‪ .‬ތޯރިގްގެ އެކްސް ޯ‬

‫ފުޓްބޯޅަ އާއި ފުޓްސަލް އަދި ބީޗް ސޮކާ ނިޒާމެއްގެ‬

‫ގތަށް އިންތިޒާމު ހަމަޖައްސަވާނެ ކަމަށެވެ‪.‬‬ ‫ހުންނާނެ ޮ‬

‫ސސިއޭޝަނާކާ އެވެ‪ . .‬ކޮރަޕްޝަނާއި‬ ‫އޮތް އެ ޯ‬

‫ގޮންޖެހުންތަކުން އަރައިގަނެ‪ ،‬އެފްއޭއެމަށް އެންމެންގެ‬

‫ތެރެއިން ކުރިއަށްގެންދާނެ ކަމަށް އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ‪.‬‬

‫އަދި މީޑިއާ އަށް ވެސް މައުލޫމާތު ހޯދަން ފަސޭހަ‬

‫ލންޑަރިން ހިންގިކަމަށް ތުހުމަތު ކުރެވޭ ބައްސާމް‬ ‫މަނީ ޯ‬

‫ހދަން ޖެހިފަ އެވެ‪.‬‬ ‫އިތުބާރު ޯ‬

‫އޭނާ ވިދާޅުވީ ދެ އަހަރުތެރޭ އެ މަސައްކަތް ނިޒާމެއްގެ‬

‫އިންތިޒާމެއް ހަމަޖައްސަވާނެކަމަށް އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ‪.‬‬

‫އަދީލް ޖަލީލްގެ ދައުރުގައި ރާއްޖެ އާއި ރާއްޖޭން‬

‫ސސިއޭޝަނަށް ހޯދޭނެ‬ ‫އެ އިތުބާރު އެ އެ ޯ‬

‫ބޭރަށް ވެސް އެ އެސޯސިއޭޝަން އޮތީ ދަރުވާލާފަ އެވެ‪.‬‬

‫މިންވަރަށް އޭނާ މަސައްކަތް ކުރައްވާނެ ކަމަށް ތޯރިގް‬

‫އެހެންކަމުން އެ އިދާރާ އަށް އިތުބާރު އޮތީ ގެއްލިފަ‬

‫އިއްޔެ ވެސް ވިދާޅުވި އެވެ‪.‬‬

‫ތެރެއަށް ފެއްތޭނެ ކަމަށެވެ‪ .‬މި އަހަރުތެރޭ އެ‬ ‫މަސައްކަތް ފަށައި ގަންނާނެކަމަށް އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ‪.‬‬ ‫ބޭރުގެ ފެޑެރޭޝަންތަކުންނާއި ސަރުކާރުން ވެސް‬

‫އިންޑި ާއ ކޯޗުގެ މަގާމަށް ޒަވީ‬ ‫ކުރިމަތިލީ ާވހަކައަކީ ދޮގެއް‬ ‫އިންޑިއާގެ ގައުމީ ފުޓްބޯޅަ ޓީމުގެ ކޯޗުގެ‬

‫(އޭއައިއެފްއެފް) އިން ނެރުނު ބަޔާނެއްގައި ބުނީ ޒަވީގެ‬

‫ކޅުން ޒަވީ ދާދި ފަހުން ވަނީ އަރަބި ގައުމީ‬ ‫އަނެއް ޮ‬

‫ލނާ އަށް ކޯޗުކޮށްދީ‬ ‫އިންނެވެ‪ .‬އޭގެ ފަހުން ބާސެ ޯ‬

‫މަގާމަށް ސްޕެއިނުގެ ކުރީގެ ކުޅުންތެރިޔާ އަދި ކޯޗު‬

‫ނަމުގައި ހުށަހަޅާފައިވަނީ ފޭކް ލިޔުމެއް ކަމަށެވެ‪.‬‬

‫ކށްލައިފަ އެވެ‪.‬‬ ‫ޓީމެއްގެ ބޮޑު ހުށަހެޅުމެއް ވެސް ދޫ ޮ‬

‫ކށްދިނެވެ‪ .‬މަގާމުން ވަކިވީ‬ ‫އެ ޓީމަށް ލީގު ކާމިޔާބު ޮ‬

‫ޒަވީ ހެނާންޑޭޒް ކުރިމަތިލީ ކަމަށް ދެކެވޭ ވާހަކަތައް‬

‫ގތުގައި އެއީ އިންޑިއާ މީހަކު‬ ‫ރިޕޯޓްތައް ބުނާ ޮ‬

‫މީހުން ސުވާލު އުފެއްދި އަނެއް ކަމަކީ ޒަވީ‪ ،‬އިންޑިއާގެ‬

‫މެނޭޖްމަންޓާ މެދު އުފެދުނު ހިޔާލު ތަފާތުވުމެއްގަ އެވެ‪.‬‬

‫ދޮގުކޮށްފި އެވެ‪.‬‬

‫ސަމާސާއަކަށް ކުރި ކަމެކެވެ‪.‬‬

‫ކޯޗުކަން ބޭނުން ނަމަ އޭޖެންޓް މެދުވެރިކޮށް އެންމެ‬

‫މިދިޔަ ހަފުތާގައި ގިނަ ބަޔަކު ހައިރާންކޮށްލީ‪،‬‬

‫އޭރު ވެސް ގިނަ ބަޔަކު ވަނީ ޒަވީ ކުރިމަތިލީ‬

‫ކޗުކަމަށް ކުރިމަތިލާން ހުޅުވާލުމުން‪،‬‬ ‫އިންޑިއާގެ ޯ‬

‫ކަމަށް ދެކެވުނު ވާހަކައިގެ ސައްހަކަމާ މެދު ސުވާލު‬

‫އޭއައިއެފްއެފް އިން ބުނީ އިންޑިއާ ކޯޗުގެ މަގާމަށް‬

‫އއްވާ‪ ،‬އޭނާ އާއްމު އީމެއިލަކުން‬ ‫ކޯލަކުން ހުށަހެޅެން ޮ‬

‫‪ 170‬މީހަކު ކުރިމަތިލީ ކަމަށާއި ޓެކްނިކަލް ކޮމިޓީން‬

‫ވަޒީފާ އަށް ހުށަހެޅުމުންނެވެ‪.‬‬

‫ކށް އޭގެ ތެރެއިން ތިން‬ ‫‪ 10‬މީހެއްގެ ހުށަހެޅުން ރިވިއު ޮ‬

‫ޒަވީ ކުރިމަތިލާފައިވާ ކަމަށާއި‪ ،‬ނަމަވެސް އޭނާ އަށް‬

‫އުފައްދައިފަ އެވެ‪ .‬ސަބަބަކީ ޒަވީ އަށް ޔޫރަޕުގެ‬

‫ވލްޑް ކަޕާއި‪،‬‬ ‫ޒަވީ އަކީ ސްޕެއިނާ އެކު ޯ‬

‫ކށްފައިވާ ކަމަށެވެ‪ .‬މީގެ ތެރެއިން‬ ‫މީހަކު ޝޯޓްލިސްޓް ޮ‬

‫ބޑުކަމުން އިންޑިއާ އިން އޭނާ‬ ‫ދޭން ޖެހޭ މުސާރަ ޮ‬

‫ބޑެތި ކްލަބްތަކުން ފުރުސަތު އޮއްވާ‪ ،‬އޭޝިއާ‬ ‫ޮ‬

‫ލނާއާ އެކު ޗެމްޕިއަންސް ލީގު‬ ‫ޔޫރޯ‪ ،‬އަދި ބާސެ ޯ‬

‫ކޯޗަކު ފައިނަލްކުރާނީ އެގްޒެކެޓިވް ކޮމިޓީންނެވެ‪ .‬ކޯޗެއް‬

‫ކށްލި ދޫކޮށްލި ހަބަރުންނެވެ‪.‬‬ ‫ޝޯޓްލިސްޓްނު ޮ‬

‫ފެންވަރުގެ ވެސް އާދައިގެ ގައުމެއްގެ ވަޒީފާ އަށް އޭނާ‬

‫ކާމިޔާބުކޮށްފައިވާ ދުނިޔޭގެ ފެންވަރުގެ މިޑްފީލްޑަރެކެވެ‪.‬‬

‫ކަނޑައެޅުމުގައި އިންޑިއާ އިން ބަލަނީ އެ ގައުމާއި‪،‬‬

‫ކުރިމަތިލުމުންނެވެ‪.‬‬

‫ކޗިން ކެރިއަރު ފެށީ ގަތަރުގެ އައް ސާދު‬ ‫އޭނާ ޯ‬

‫ބޅައިގެ ތަޖުރިބާ އަށެވެ‪.‬‬ ‫އޭޝިއާގެ ފުޓް ޯ‬

‫ބޅަ ފެޑެރޭޝަން‬ ‫އެކަމަކު އޯލް އިންޑިއާ ފުޓް ޯ‬

‫‪mihaaru.com‬‬

‫ކުޅިވަރު‬

‫‪ 27‬ޖުލައި ‪( 2025‬އާދިއްތަ)‬

‫‪17‬‬

‫އެފް އޭ އެމް ެގ‬ ‫ރަ ީއސްކަމަށް ތޯރިގް‬ ‫އިންތިހާބު ކޮށްފި‬ ‫ހު ސެ އި ން ހަ ބީ ބް‬ ‫‪mihaaru.com‬‬

‫އެފްއޭއެމްގެ ރައީސްކަމަށް ގައުމީ ޓީމުގެ ކުރީގެ‬ ‫ޓމް) އިއްޔެ އިންތިހާބު ކޮށްފި‬ ‫ފވާޑް އަހްމަދު ތޯރިގް ( ޮ‬ ‫ޯ‬ ‫އެވެ‪.‬‬

‫އެންމެ ކެންޑިޑޭޓަކު ވާދަކުރުމުން‪ ،‬އަތް ހިއްލައިގެން‬

‫ނމަލައިޒޭޝަން ކޮމިޓީގެ‬ ‫ނޯމަލައިޒޭޝަން ހާލަތުގަ އެވެ‪ޯ .‬‬

‫ވޓް ނެގުމަށެވެ‪ .‬ކޮންގްރެސްގެ ‪ 32‬މެންބަރުންގެ‬ ‫ޯ‬

‫ބެލުމުގެދަށުން އަސާސީ ގަވާއިދު އިސްލާހު ކުރި އެވެ‪.‬‬

‫ރާއްޖޭގެ އުފެދުނު އެންމެ ކާމިޔާބު ކީޕަރު އިމްރާން‬

‫ކ ކުރިއަށް އޮތް ހަތަރު‬ ‫އިއްތިފާގުން ތޯރިގްގެ އެކްސް ޯ‬

‫އެކްސްކޯގައި ތިން ނައިބު ރައީސުންނާއި އަންހެން‬

‫މުހައްމަދާއި ގައުމީ ޓީމުގެ ކުރީގެ ކުޅުންތެރިޔާ‬

‫އަހަރަށް އެފްއޭއެމަށް އިންތިހާބު ކުރި އެވެ‪.‬‬

‫ދެ މެންބަރުން ތިއްބަވާގޮތަށް ޖުމުލަ ‪ 10‬މެންބަރުންގެ‬

‫މުހައްމަދު އުމޭރު އާއި ޓީސީ ސްޕޯޓްސްގެ ޗެއާމަން‬

‫ކ އަށް އަސާސީ ގަވާއިދު ވަނީ އިސްލާހުކޮށްފަ‬ ‫އެކްސް ޯ‬

‫އަހުމަދު އައްބާހާއި‪ ،‬ބީޖީ ސްޕޯޓްސްގެ އަލީ ރިޒްވާން‬

‫އެވެ‪.‬‬

‫ޕޓްސްގެ އަބްދުﷲ ނާސިހު އެވެ‪.‬‬ ‫އާއި އޮޑި ސް ޯ‬

‫މީގެ ކުރިން ‪ 2016‬ގައި ވެސް އެފްއޭއެމްގެ‬ ‫ރައީސް ކަމަށް ތޯރިގް ވަޑައިގެންނެވި އެވެ‪ .‬އެކަމަކު‬

‫ނމަލައިޒޭޝަން ކޮމިޓީގެ‬ ‫ފީފާއިން އައްޔަން ކުރި ޯ‬

‫ހަތަރު މަސް ނުވަނީސް‪ ،‬އޭރުގެ އެކްސްކޯގައި ހިމެނުނު‬

‫ތޯރިގްގެ ނައިބު ރައީސުންނަކީ ސީނިއާ ވައިސް‬

‫ބެލުމުގެދަށުން ބޭއްވި އިންތިހާބަށް ވާދަކުރެއްވީ ވެސް‬

‫ފަސް މެންބަރަކު އެއްފަހަރާ އިސްތިއުފާދީ ތޯރިގްގެ‬

‫ޗެއާމަނުން ކަމަށްވާ އަލީ އިބްރާހީމް (ކައްޕި) އާއި‪،‬‬

‫ހޓެލްގައި އިއްޔެ ބޭއްވި‬ ‫ތޯރިގް އެކަންޏެވެ‪ .‬މީރުމާ ޮ‬

‫ބާރުކަނޑުވާލި އެވެ‪.‬‬

‫މުޖުތަބާ ޖަލީލް (މުޖޭ)ގެ އިތުރުން މާޒިޔާގެ ސީއީއޯ‬

‫ކންގްރެސްއިން ނިންމީ‪،‬‬ ‫އެފްއޭއެމްގެ އިލެކްޓޯރަލް ޮ‬

‫މިދިޔަ އެއް އަހަރު އެފްއޭއެމް އޮތީ ފީފާގެ‬

‫ކގައި ދެން ހިމެނޭ މެންބަރުންނަކީ‬ ‫އޭނާގެ އެކްސް ޯ‬

‫އަންހެން ދެ މެންބަރުންނަކީ ހައްވާ ނަސްރާ ސައީދު‬ ‫އާއި ހައްވާ ރަޝީދާ އެވެ‪.‬‬

‫ހުސައިން ޝާފިއު (ކޮކީ) އެވެ‪.‬‬

‫އެފްއޭއެމްގެ މަގާމު ެގ‬ ‫މަސްއޫލިއްޔަތާ ހަވާލުވެ‬ ‫އުމޭރު ކުޅުން ހުއްޓާލައިފި‬ ‫މިދިޔަ އެއް އަހަރު އެފްއޭއެމް އޮތީ ފީފާގެ‬

‫ހު ސެ އި ން ހަ ބީ ބް‬ ‫‪mihaaru.com‬‬

‫ނމަލައިޒޭޝަން ކޮމިޓީގެ‬ ‫ނޯމަލައިޒޭޝަން ހާލަތުގަ އެވެ‪ޯ .‬‬ ‫ބެލުމުގެދަށުން އަސާސީ ގަވާއިދު އިސްލާހު ކުރި އެވެ‪.‬‬

‫އެފްއޭއެމްގެ ރައީސްކަމަށް ގައުމީ ޓީމުގެ ކުރީގެ‬

‫އެކްސްކޯގައި ތިން ނައިބު ރައީސުންނާއި އަންހެން‬

‫ޓމް) ދެންމެ އިންތިހާބު‬ ‫ފޯވާޑް އަހްމަދު ތޯރިގް ( ޮ‬

‫ދެ މެންބަރުން ތިއްބަވާގޮތަށް ޖުމުލަ ‪ 10‬މެންބަރުންގެ‬

‫ކޮށްފި އެވެ‪.‬‬

‫ކ އަށް އަސާސީ ގަވާއިދު ވަނީ އިސްލާހުކޮށްފަ‬ ‫އެކްސް ޯ‬

‫ނމަލައިޒޭޝަން ކޮމިޓީގެ‬ ‫ފީފާއިން އައްޔަން ކުރި ޯ‬

‫އެވެ‪.‬‬

‫ބެލުމުގެދަށުން ބޭއްވި އިންތިހާބަށް ވާދަކުރެއްވީ ވެސް‬

‫ތޯރިގްގެ ނައިބު ރައީސުންނަކީ ސީނިއާ ވައިސް‬

‫ހޓެލްގައި މިއަދު ބޭއްވި‬ ‫ތޯރިގް އެކަންޏެވެ‪ .‬މީރުމާ ޮ‬

‫ޗެއާމަނުން ކަމަށްވާ އަލީ އިބްރާހީމް (ކައްޕި) އާއި‪،‬‬

‫ކންގްރެސްއިން ނިންމީ‪،‬‬ ‫އެފްއޭއެމްގެ އިލެކްޓޯރަލް ޮ‬

‫މުޖުތަބާ ޖަލީލް (މުޖޭ)ގެ އިތުރުން މާޒިޔާގެ ސީއީއޯ‬

‫އެންމެ ކެންޑިޑޭޓަކު ވާދަކުރުމުން‪ ،‬އަތް ހިއްލައިގެން‬

‫ހުސައިން ޝާފިއު (ކޮކީ) އެވެ‪.‬‬

‫ވޓް ނެގުމަށެވެ‪ .‬ކޮންގްރެސްގެ ‪ 32‬މެންބަރުންގެ‬ ‫ޯ‬

‫ކގައި ދެން ހިމެނޭ މެންބަރުންނަކީ‬ ‫އޭނާގެ އެކްސް ޯ‬

‫ކ ކުރިއަށް އޮތް ހަތަރު‬ ‫އިއްތިފާގުން ތޯރިގްގެ އެކްސް ޯ‬

‫ރާއްޖޭގެ އުފެދުނު އެންމެ ކާމިޔާބު ކީޕަރު އިމްރާން‬

‫އަހަރަށް އެފްއޭއެމަށް އިންތިހާބު ކުރި އެވެ‪.‬‬

‫މުހައްމަދާއި ގައުމީ ޓީމުގެ ކުރީގެ ކުޅުންތެރިޔާ‬

‫މީގެ ކުރިން ‪ 2016‬ގައި ވެސް އެފްއޭއެމްގެ‬

‫މުހައްމަދު އުމޭރު އާއި ޓީސީ ސްޕޯޓްސްގެ ޗެއާމަން‬

‫ރައީސް ކަމަށް ތޯރިގް ވަޑައިގެންނެވި އެވެ‪ .‬އެކަމަކު‬

‫ޕޓްސްގެ އަލީ ރިޒްވާން‬ ‫އަހުމަދު އައްބާހާއި‪ ،‬ބީޖީ ސް ޯ‬

‫ހަތަރު މަސް ނުވަނީސް‪ ،‬އޭރުގެ އެކްސްކޯގައި ހިމެނުނު‬

‫ޕޓްސްގެ އަބްދުﷲ ނާސިހު އެވެ‪.‬‬ ‫އާއި އޮޑި ސް ޯ‬

‫ފަސް މެންބަރަކު އެއްފަހަރާ އިސްތިއުފާދީ ތޯރިގްގެ‬

‫އަންހެން ދެ މެންބަރުންނަކީ ހައްވާ ނަސްރާ ސައީދު‬

‫ބާރުކަނޑުވާލި އެވެ‪.‬‬

‫އާއި ހައްވާ ރަޝީދާ އެވެ‪.‬‬

‫‪mihaaru.com‬‬

‫ރިޕޯޓް‬

‫‪ 27‬ޖުލައި ‪( 2025‬އާދިއްތަ)‬

‫‪18‬‬

‫ސ‪ 9 :‬އާއި ގުޅޭ‬

‫ނާސިރު‪ :‬އަބަދުވެސް މިނިވަންކަން ޯހދައިދެއްވުމުގެ ފިކުރުގައި‬ ‫އަހަރުތަކުގައި ތިން ފަހަރެއްގެ މަތިން އެކަމުގެ‬

‫އިނގިރޭސީންނާ ދެމެދު މިނިވަންވުމުގެ މަޝްވަރާތައް‬

‫އެންމެ އިސްކަމެއް ދެއްވި އެއް ކަމަކީ‪ ،‬ރާއްޖޭގެ‬

‫މަޝްވަރާ އިނގިރޭސިންނާ ކުރެއްވެވި އެވެ‪ .‬ނަމަވެސް‪،‬‬

‫ފެށި އެވެ‪ .‬އެކަމަށްޓަކައި‪ ،‬އިނގިރޭސި ދައުލަތުން‬

‫ޕޓެއް ހެދުމަށެވެ‪ .‬ހުޅުލޭގައި އޭރު‬ ‫އަމިއްލަ އެއާ ޯ‬

‫ކށް ފެށްޓެވީ އިނގިރޭސިންގެ މަދަދާ‬ ‫އެކަން ސީރިއަސް ޮ‬

‫ޑްރާފްޓް އެއްބަސްވުމެއް ހުށަހެޅީ އެވެ‪ .‬މަޝްވަރާކުރަމުން‬

‫އތީ އިނގިރޭސީންގެ‬ ‫ދަގަނޑު ފިލާ އަޅައިގެން ހަދާފައި ޮ‬

‫އިއުލާނެއް ނެރުނެވެ‪ .‬ހުޅުލޭގައި ދިވެހީންގެ އަމިއްލަ‬

‫ތޅުން ވަކި ދައުލަތެއް އުފައްދަން‬ ‫އެކު‪ ،‬ދެކުނުގެ ތިން އަ ޮ‬

‫ކންމެ މާއްދާއަކަށް‬ ‫ދިޔައީ އޭގައި ހިމެނޭ ޮ‬

‫ސްޓޭޝަނެއް ކަމުން‪ ،‬އަދި އިނގިރޭސީން އެތަން‬

‫ގތުންނާއި‪ ،‬ތަކެތީގެ‬ ‫އެއާޕޯޓެއް ހެދުމަށް‪ ،‬ފައިސާގެ ޮ‬

‫ކުރި މަސައްކަތަށް ފަހު އެވެ‪.‬‬

‫ވަކިވަކިންނެވެ‪ .‬ރާއްޖޭގެ ފަރާތުން ބައްދަލުވުންތަކުގައި‬

‫ރލް ކުރަމުން ދާތީވެ‪ ،‬ނާސިރު‬ ‫ވަރަށް ބޮޑަށް ކޮންޓް ޯ‬

‫ގތުން އެހީތެރިކަން‬ ‫ގތުންނާއި މަސައްކަތުގެ ޮ‬ ‫ޮ‬

‫އެކަން ފެއިލްވުމުން އެ ދައުލަތުގެ ލީޑަރު‬

‫ލނުގައި ހުންނަވާ ދިވެހި‬ ‫ބައިވެރިވެވަޑައިގެންނެވީ ސި ޯ‬

‫ޕޓެއް އެޅުމަކީ‪،‬‬ ‫ދެކެވަޑައިގެންނެވި ގޮތުގައި އަމިއްލަ އެއާ ޯ‬

‫ބޭނުންވާ ކަމަށް ބުނެ އެވެ‪ .‬އެކަމަށް އެތައް ބަޔަކު‬

‫ތޅު ހިތަދޫ އަބްދުﷲ އަފީފް ދީދީ އަށް‬ ‫އައްޑު އަ ޮ‬

‫ސަފީރު އަބްދުއްސައްޔާރު މޫސާ ދީދީ އާއި ސެކްރެޓަރީ‬

‫މިނިވަންކަމަށްޓަކައި ކުރަން ޖެހޭ މުހިއްމު ކަމެކެވެ‪.‬‬

‫އެއްބާރުލުންދިނެވެ‪ .‬އަދި ދަގަނޑު ފިލާތައް ނައްޓައި‪،‬‬

‫ހިމާޔަތްދިނުމަށްޓަކައި‪ ،‬އިނގިރޭސީން ‪ 1963‬ގައި އޭނާ‬

‫ކަނޑި އަހުމަދު އިސްމާއީލް މަނިކެވެ‪ .‬ނަމަވެސް‬

‫އެކަން ކުރައްވަން ނާސިރު ނިންމެވި ހާދިސާ ގުޅެނީ‪،‬‬

‫އިނގިރޭސީންގެ ސްޓޭޝަން ރޫޅާލުމަށް ފަހު‪ ،‬ދިވެހީންގެ‬

‫ސީޝެލްސް އަށް ގެންދިޔައީ އެވެ‪ .‬އެ މައްސަލައިގައި‬

‫މާލޭގައި ހުންނަވައިގެން އެ މަޝްވަރާތައް ލީޑުކުރެއްވީ‬

‫ލނަށް ދިއުމަށްޓަކައި‬ ‫ދިވެހި ސަރުކާރުގެ ވަފުދެއް ސި ޯ‬

‫އަމިއްލަ މަސައްކަތުން އެއާޕޯޓެއް ހެދި އެވެ‪.‬‬

‫އިނގިރޭސި ސަފީރު އަރިހު ނާސިރު ވިދާޅުވީ ރާއްޖޭގެ‬

‫ހުދު ނާސިރެވެ‪.‬‬

‫އިނގިރޭސިން ގާތު އެދުމުން އެކަމަށް އިޖާބަ ނުދިނުމާ‬

‫ނަތީޖާއަކަށްވީ‪ ،‬ޖެހިގެން އައި އަހަރު‪،‬‬

‫"ކޮންމެ ދުވަހަކުހެން ނޫނީވިއްޔާ ދެން އެއްބަސްވެވޭ‬

‫ސަރަހައްދުގައި ހުރި ދިވެއްސަކު ދިވެހި ސަރުކާރާށް‬ ‫ނޭގި އެގޮތަށް ނުގެންދެވޭނެ ކަމަށެވެ‪ .‬ނާސިރު ވަރަށް‬

‫ދުވަސްތަކެއްގައި މަޝްވަރާ މެދުވެރިކޮށް ނާސިރަށް‬

‫ކށް އެ ބައްދަލުވުމުގައި ވާހަކަފުޅު ދެއްކެވުމުން‬ ‫ހަރުކަށި ޮ‬

‫ދަންނަވާ ނާސިރުގެ އިރުޝާދު ލިބުމުން އަނެއްކާ ވެސް‬

‫ކފާ އިސްވި އެވެ‪.‬‬ ‫އިނގިރޭސި ސަފީރު ވަރަށް ބޮޑަށް ޯ‬

‫އަނެއް ބައްދަލުވުން ބާއްވަމުން ގޮސް ‪ 1963‬ގައި‪،‬‬

‫އެވެ‪.‬‬

‫ކަމަށެވެ‪.‬‬ ‫އެއާ އެކު‪ ،‬އޭޕްރިލް‪ 1964 ،27 ،‬ގައި ސަރުކާރުން‬

‫އިނގިރޭސިންގެ އަތުން މިނިވަންކަން ލިބި‪ ،‬އެކަމަށް‬ ‫ޕޓް ހަދަމުންދިޔަ ދުވަސްވަރު‬ ‫ނާސިރު ހުޅުލޭ އެއާ ޯ‬

‫މަސައްކަތް ބައްލަވާލައްވަނީ‪.‬‬ ‫އޭރު ރާއްޖޭން ބޭރަށް ދަތުރެއް ކުރެވެން އޮންނަނީ‬

‫އެއް އަހަރު ފުރުނުއިރު‪ ،‬ރާއްޖޭގައި އަމިއްލަ އެއާޕޯޓެއް‬ ‫އޮތުމެވެ‪.‬‬ ‫ހަމައެކަނި އެޔެއް ނޫނެވެ‪ .‬ރާއްޖޭން އަމިއްލަ‬

‫ވިދާޅުވީ ދިވެހީން ތިބީ އިނގިރޭސީންގެ ހިމާޔަތުގެ‬

‫ގތަށް މަޝްވަރާކުރެމުން ދިޔަ‬ ‫‪ 1964‬ގައި ވެސް ހަމަ އެ ޮ‬

‫ހަމައެކަނި އިނގިރޭސީންގެ މަތިންދާބޯޓެއްގަ އެވެ‪ .‬އަދި‬

‫ޝިޕިން ލައިނެއް އުފަންކުރި އެވެ‪ .‬ޓޫރިޒަމް ތައާރަފުކުރި‬

‫ދަށުގައި ކަމަށް ވުމުން‪ ،‬ބޭނުންތަނަކަށް ގެންދެވޭނެ‬

‫އެވެ‪ "،‬އަބްދުއްސައްތާރު މޫސާ ދީދީ ވިދާޅުވެފައިވެ އެވެ‪.‬‬

‫ބޓެއް ވެސް ޖެއްސޭނީ‬ ‫ހުޅުލޭ ސްޓޭޝަނަށް އެހެން ޯ‬

‫އެވެ‪ .‬މަސްވެރިކަން ފުޅާކުރި އެވެ‪ .‬ތައުލީމު އާލާކުރި‬

‫އިނގިރޭސީން ހުއްދަ ދިނުމުންނެވެ‪ .‬އެ ފަހަރު ސިލޯނަށް‬

‫ކށްދެއްވީ‪ ،‬އިނގިރޭސީންގެ އެހީއާ‬ ‫އެވެ‪ .‬ނާސިރު ސާބިތު ޮ‬

‫އެ ހިސާބުން ނާސިރު ވިދާޅުވީ ހިމާޔަތުގެ‬

‫ގތަކަށް އެއްބަސްވުން ބައްޓަން‬ ‫މިނިވަންކަން ލިބޭނެ ޮ‬

‫ދިއުމަށް އިނގިރޭސީންގެ އެހީތެރިކަން ނުލިބުމުން‪.‬‬

‫ނުލާ ވެސް‪ ،‬ނުވަތަ މިނިވަން ގައުމެއްގެ ގޮތުގައި‬

‫އެއްބަސްވުން އުވާލައި‪ ،‬ފުރިހަމަ މިނިވަންކަން ދިނުމާ‬

‫ބޑަށް ސަމާލުކަން ދެއްވައިފަ އެވެ‪.‬‬ ‫ކުރެއްވުމަށް ވަރަށް ޮ‬

‫ނާސިރު ކުރެއްވި ކަމަކީ އެއާ ސިލޯނުގެ ބޯޓެއް ޗާޓަރު‬

‫އޮވެމެ ވެސް ރާއްޖެ އަށް ތަރައްގީ ހޯދޭނެ ކަމެވެ‪.‬‬

‫ގތުން ވާހަކަ ދައްކަން އެއްބަސް ނުވަނީސް ދެން‬ ‫ބެހޭ ޮ‬

‫ރާއްޖޭގެ އިގްތިސާދީ ސަރަހައްދު ކޮންޓްރޯލް ކުރަން‬

‫ކުރެއްވުމެވެ‪ .‬އެކަމަކު އިނގިރޭސީން އެންގީ‪ ،‬ހުޅުލެ‬

‫ކންމެކަމެއްގައި ވެސް‬ ‫އެ މަނިކުފާނަކީ އަބަދުވެސް‪ޮ ،‬‬

‫އިނގިރޭސީންގެ އެއްވެސް މަންދޫބަކާ އެ މަނިކުފާނު‬

‫އތް މާއްދާގެ މަޝްވަރާ‬ ‫އިނގިރޭސީންނަށް ލިބިފައި ޮ‬

‫އަށް އެ ބޯޓު ނުޖެއްސޭނެ ކަމަށެވެ‪ .‬ނަމަވެސް ބޯޓުގެ‬

‫މިނިވަންކަމުގެ ފިކުރު އިސްކުރެއްވި ލީޑަރެކެވެ‪.‬‬

‫ބައްދަލުނުކުރައްވާނެ ކަމަށެވެ‪.‬‬

‫ވަރަށް ދިގުލައިގެން ދިޔަ އެވެ‪.‬‬

‫ކެޕްޓަނަށް ނާސިރު އެންގެވީ‪ ،‬ރާއްޖޭގައި އޮންނާނީ‪،‬‬

‫ނާސިރު ވަނީ‪ ،‬ރާއްޖެ އަށް ހުރިހާ ގޮތަކުން‬

‫ކަމަށެވެ‪.‬‬

‫މަޝްވަރާތައް ކުރިއަށް ދިޔައިރު‪ ،‬ނާސިރު ދެން‬

‫ކޅުނބުގައި‪ ،‬ރާއްޖެ އާއި‬ ‫ޖެހިގެން އައި އަހަރު‪ޮ ،‬‬

‫ސ‪ 5 :‬އާއި ގުޅޭ‬

‫ސބިރަށް ދައުލަތުގެ މަތިވެރި އިއްޒަތް އަރުވައިފި‬ ‫ގާސިމާއި ޯ‬ ‫ގާސިމް ވަނީ އިސް ދައުރެއް އަދާކުރައްވައިފަ‬

‫ޕޓެއް ކަމަށާއި‪ ،‬އެތަނަށް ބޯޓު ޖެއްސޭނެ‬ ‫ދިވެހީންގެ އެއާ ޯ‬

‫ވަނަ އަހަރު އަރުވައިފަ އެވެ‪ .‬ރާއްޖޭގައި ވިޔަފާރި‬

‫އޭޖެންސީ"ގެ ސްޓެޓިސްޓިކަލް ސާވޭ އޮފިސަރުގެ‬

‫އފް ލައިފް"އަކީ ސޯބިރުގެ‬ ‫ބޭނުންކުރާ "ސަނީ ސައިޑް ޮ‬

‫އެވެ‪ .‬އެމްޑީޕީ އުފެއްދުމަށް ‪ 2001‬ވަނަ އޭރުގެ‬

‫ކުރިއެރުވުމުގެ ރޮނގުން ‪ 1988‬ވަނަ އަހަރު އާންމު‬

‫މަގާމަށް ‪ 1978‬ވަނަ އަހަރު އޭނާ ހަމަޖެއްސެވި އެވެ‪.‬‬

‫މިނިސްޓަރު ކަމުގައި އުފަންކުރުވި މޮޓޯއެކެވެ‪.‬‬

‫ސަރުކާރަށް ހުށަހެޅުމަށް އެންމެ ފުރަތަމަ ސޮއިކުރެއްވި‬

‫ހިދުމަތުގެ ހިތްވަރުދިނުމުގެ އިނާމާއި ޓޫރިޒަމްގެ‬

‫އެ ދާއިރާއިން އިތުރު ތައުލީމާއި ތަޖުރިބާ ހޯއްދެވުމަށް‬

‫ބޭފުޅަކީ ވެސް ގާސިމެވެ‪ .‬މައުމޫންގެ އިސްލާހީ‬

‫ރޮނގުން ‪ 1995‬ވަނަ އަހަރު އާންމު ހިދުމަތުގެ‬

‫‪ 1979‬ވަނަ އަހަރު އޭނާ އެމެރިކާއަށް ވަޑައިގަތެވެ‪ .‬އެ‬

‫ސބިރު‪ ،‬ނެދަލެންޑުގެ ރަސްގެފާނާއެކު‪.‬‬ ‫ޯ‬ ‫ހަސަން‬

‫އެޖެންޑާގެ ދަށުން ގާނޫނުއަސާސީ އިސްލާހުކުރުމުގެ‬

‫ހިތްވަރުދިނުމުގެ އިނާމާއި ޖަމާއާތަށް ފައިދާހުރި ހާއްސަ‬

‫ފަހަރު ރާއްޖެ ވަޑައިގަތުމަށް ފަހު‪ ،‬ނޭޝަނަލް ޕްލޭނިން‬

‫ދައުލަތުގެ ފެން ކުންފުނި‪ ،‬މާލޭ ވޯޓަ‬

‫މަސައްކަތް‪ ،‬ރައްޔިތުންގެ ހާއްސަ މަޖިލީހުން ފެށިއިރު‪،‬‬

‫ހިދުމަތެއް ކުރުމުގެ ދާއިރާއިން ‪ 2007‬ވަނަ އަހަރު‬

‫އފިސަރުގެ މަގާމުގައި‬ ‫އޭޖެންސީގެ ސްޓެޓިސްޓިކަލް ޮ‬

‫ކމްޕެނީ ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް‬ ‫އެންޑް ސުވަރޭޖް ޮ‬

‫އެ މަޖިލީހުގެ ރައީސްކަން ވެސް ގާސިމް ކުރެއްވި‬

‫ޝަރަފުވެރިކަމުގެ ގައުމީ އިނާމު ވެސް އޭނާއަށް‬

‫ހުންނަވައިގެން ފެށްޓެވި އެންމެ މުހިންމު މަސައްކަތަކީ‬

‫(އެމްޑަބްލިޔޫއެސްސީ) އުފައްދައި‪ ،‬އެ ކުންފުނީގެ‬

‫އެވެ‪.‬‬

‫ލިބިވަޑައިގެންނެވި އެވެ‪.‬‬

‫ބހިމެނުމެވެ‪ .‬ރާއްޖެއަށް ފުރަތަމަ‬ ‫‪ 1985‬ވަނަ އަހަރުގެ ޯ‬

‫ޗެއާމަނަކަށް އެންމެ ފުރަތަމަ ހަމަޖެއްސެވީ ވެސް‬

‫ކޮމްޕިއުޓަރެއް ވެސް ގެނައީ އެ މަސައްކަތަށެވެ‪.‬‬

‫ސޯބިރެވެ‪.‬‬

‫ގާސިމް ވަނީ ‪ 13‬ވަނަ ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ‬ ‫ތޅުގެ މެންބަރުކަން ކުރައްވައިފަ އެވެ‪ .‬އަދި އޭގެ‬ ‫އަރިއަ ޮ‬

‫އިގުތިސާދާއި ޓޫރިޒަމާއި ހާރިޖީ ދާއިރާއިން‬ ‫ސބިރުގެ ގިނަ ހިދުމަތްތަކެއް‬ ‫ޯ‬

‫ނޭޝަނަލް ޕްލޭނިން އޭޖެންސީ ‪ 1982‬ވަނަ އަހަރު‬

‫ޚާރިޖީ ދާއިރާއަށް ގިނަ ހިދުމަތްތަކެއް ކުރައްވާ‬

‫އިނގިރޭސި ވިލާތުގައި ހުންނަވާ ރާއްޖޭގެ‬

‫ފަހުން‪ 17 ،‬ވަނަ ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުން ފެށިގެން‪،‬‬

‫ސޯބިރަކީ އިގުތިސާދީ ދާއިރާއިން ދިގު މުއްދަތެއް‬

‫މާމިގިލީ ދާއިރާގެ މެންބަރުކަން މެދުކެނޑުމެއް ނެތި‬

‫ވަންދެން ދައުލަތަށް ހިދުމަތްކުރައްވާފައިވާ ބޭފުޅެކެވެ‪.‬‬

‫އުފެއްދުމުން އެ މިނިސްޓްރީގެ ވަކީލުކަމުގެ މަގާމު‬

‫މިދިޔަ ހަތަރު ދައުރުގައި ވެސް ކުރައްވަނީ އޭނާ‬

‫އޭގެ ތެރޭގައި ޓޫރިޒަމާއި މަސްވެރިކަމާއި ދަނޑުވެރިކަން‬

‫ސބިރު އަދާކުރެއްވި އެވެ‪ .‬އަދި އޭގެ ފަހުން އެ‬ ‫ޯ‬ ‫ވެސް‬

‫ރާއްޖެއަށް ލިބުނު ގެއްލުންތަކުން އަރައިގަތުމަށް ބޭރުގެ‬

‫އެވެ‪ .‬ގާސިމް ވަނީ ‪ 18‬ވަނަ ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ‬

‫ހިމެނެ އެވެ‪ .‬އަދި‪ ،‬ރާއްޖޭގެ ތަރައްގީގެ މަޝްރޫއުތައް‬

‫މިނިސްޓްރީގެ ވަރަށް ގިނަ އިސް މަގާމުތައް ފުރުއްވި‬

‫ހއްދެވުމަށް އޭނާ ގިނަ މަސައްކަތްތަކެއް ކުރެއްވި‬ ‫އެހީ ޯ‬

‫ރައީސްކަން ވެސް ކުރައްވައިފަ އެވެ‪ .‬އަދި ‪2008‬‬

‫ރޭއްވެވުމާއި ހިންގެވުމާއި ޚާރިޖީ ދާއިރާގައި އަގުހުރި‬

‫އެވެ‪ .‬އަދި މައުމޫންގެ ވެރިކަމުގައި ‪ 1993‬ވަނަ އަހަރު‬

‫ސބިރު ވަނީ ސިންގަޕޫރާއި ޔޫރަޕިއަން ޔުނިއަން‬ ‫ޯ‬ ‫އެވެ‪.‬‬

‫ވަނަ އަހަރު "ޖުމްހޫރީ ޕާޓީ"ގެ ނަމުގައި އަމިއްލަ‬

‫ހިދުމަތްތަކެއް ކުރައްވައި‪ ،‬މިހާރު ވެސް އެ ދާއިރާގައި‬

‫ފިޝަރީޒް މިނިސްޓަރުކަމާއި ‪ 1998‬ވަނަ އަހަރާއި‬

‫އަދި ޖަޕާނަށް ރާއްޖެއިން ކަނޑައަޅާފައި ހުންނަ‬

‫ސިޔާސީ ޕާޓީއެއް އުފެއްދެވި އެވެ‪.‬‬

‫މަސައްކަތް ކުރައްވަމުން އަންނަ ބޭފުޅެކެވެ‪.‬‬

‫‪ 2003‬ވަނަ އަހަރު ވެސް ޓޫރިޒަމް މިނިސްޓަރުކަން‬

‫ސަރީފުގެ މަގާމު ވެސް އަދާކުރައްވައިފަ އެވެ‪.‬‬

‫އެ ހިދުމަތްތަކުގެ އަގުވަޒަންކޮށް‪ ،‬ދައުލަތުން ވަނީ‬ ‫ގާސިމަށް ނިޝާން މުލީގޭ ޝަރަފުގެ އިއްޒަތް ‪2013‬‬

‫މައުމޫންގެ ވެރިކަމުގައި ގައުމީ ތަރައްގީގެ‬ ‫ޕްލޭނެއް އެކުލަވާލުމަށް އުފެއްދި "ނޭޝަނަލް ޕްލޭނިން‬

‫ލޕްމަންޓް މިނިސްޓްރީ‬ ‫އުވާލައި ޕްލޭނިން އެންޑް ޑިވެ ޮ‬

‫ސަފީރުކަން ‪ 2004‬ވަނަ އަހަރު ސާބިރު އަދާކުރެއްވި‬ ‫އެވެ‪ .‬އަދި އެ އަހަރު ކުރިމަތިވި ސުނާމީ ކާރިސާއިން‬

‫ވެސް ކުރެއްވި އެވެ‪.‬‬ ‫މިހާރު ވެސް ރާއްޖޭގެ ޓޫރިޒަމް އިޝްތިހާކުރުމަށް‬

‫ޓޯޓަލްފިޒިއޯގައި ކަނދުރާ އާއި ކޮނޑަށް ހާއްސަ ޓްރީޓްމަންޓު ޕެކޭޖެއް‬ ‫އަ އި ޝަ ތު ޖަ ޒް ލީ‬ ‫‪mihaaru.com‬‬

‫ކަނދުރާ ނުވަތަ ކޮނޑަށް ދޭ ހަތް ދުވަހުގެ‬ ‫ޓްރީޓްމަންޓަށް ހޭދަކުރަން ޖެހެނީ ‪2،500‬ރ‪ .‬އާއި‬ ‫‪3،645‬ރ‪ .‬އާ ދެމެދުގެ އަގުތަކެކެވެ‪.‬‬ ‫އއިން މި ސްކޫލް ބަންދާ ދިމާކޮށް‬ ‫ޓޯޓަލް ފިޒި ޯ‬

‫އތެރަޕީގެ ހިދުމަތް‬ ‫ރާއްޖޭގައި ފިޒި ޮ‬

‫ތައާރަފްކުރި ހާއްސަ ޕެކޭޖުގެ ދަށުން ކަނދުރާ އާއި‬

‫ފުޅާދާއިރާއެއްގައި ދެމުން އަންނަ ޓޯޓަލް ފިޒިއޯއިން‬

‫އތެރަޕީ އަށް ދައްކަން‬ ‫ކޮނޑަށް ދޭ ހަތް ދުވަހުގެ ފިޒި ޮ‬

‫ކަނދުރާ އަދި ކޮނޑަށް ހާއްސަ ކޮށްގެން ހަތް ދުވަހުގެ‬

‫އފާގެ މުއްދަތަކީ‬ ‫ޖެހޭނީ ‪1،750‬ރ‪ .‬އެވެ‪ .‬މި ހާއްސަ ޮ‬

‫ޓްރީޓްމަންޓް ޕެކޭޖެއް ތައާރަފްކޮށްފި އެވެ‪.‬‬

‫މިއަދުން ފެށިގެން އަންނަ މަހުގެ ނުވަ ވަނަ ދުވަހުގެ‬

‫ކަނދުރާ ނުވަތަ ކޮނޑަށް ދޭން ޖެހޭ ފިޒިއޮތެރަޕީގެ‬

‫ނިޔަލަށެވެ‪.‬‬

‫ހުރިހާ ހިދުމަތެއް އެ ޕެކޭޖުގެ ދަށުން ކަވަރު ކުރާނެ‬

‫އއިން ބުނީ ކަނދުރާ އާއި ކޮނޑަށް‬ ‫ޓޯޓަލްފިޒި ޯ‬

‫އ އަކީ އެންމެ ފަހުގެ ޒަމާނީ‬ ‫ހުންނަ ޓޯޓަލްފިޒި ޯ‬

‫ޑޮކްޓަރުގެ ލިޔުމެއް ބޭނުމެއް ނުވާނެ އެވެ‪ .‬އަދި‬

‫އތެރަޕީ ބޭނުންވާ‬ ‫އެވެ‪ .‬ކަނދުރާ ނުވަތަ ކޮނޑަށް ފިޒި ޮ‬

‫އތެރަޕީގެ ހާއްސަ އަގުތަކެއްގެ ޕެކޭޖެއް‬ ‫ބޭނުންވާ ފިޒި ޮ‬

‫އތެރަޕީގެ ހިދުމަތްތައް‬ ‫ވަސީލަތްތަކާ އެކު‪ ،‬ފިޒި ޯ‬

‫އތް ކަމުގައިވީ ނަމަވެސް‬ ‫ޑޮކްޓަރުގެ ލިޔުމެއް ޮ‬

‫ބަލިމީހުގެންގެ ތެރެއިން އެޑްވާންސް ތެރަޕީގެ ދަށުން‬

‫ހދާ ހިދުމަތަކަށް ވުމުން‬ ‫ތައާރަފްކުރީ އެއީ ގިނަ ބަޔަކު ޯ‬

‫ފޯރުކޮށްދެމުން އަންނަ ކްލިނިކެކެވެ‪ .‬މިއީ އެންމެ‬

‫ކންސަލްޓޭޝަނާއި‬ ‫އެއްވެސް ފަރުވާއެއް ދޭން ފަށާނީ ޮ‬

‫ޝކްވޭވް ނުވަތަ ލޭޒާތެރަޕީ‬ ‫ޮ‬ ‫ފޯރުކޮށްދޭ ކްރަޔޯތެރަޕީ‪,‬‬

‫ޔ އަގުގެއްގައި‪ ,‬ފަސޭހައިން ހިދުމަތް ލިބޭނެ މަގު‬ ‫ހެ ޮ‬

‫ފުރަތަމަ ރާއްޖޭގައި އެޑްވާންސް ލޭޒާ ތެރަޕީ އަދި‬

‫ކންސަލްޓޭޝަނާއި‬ ‫އެސެސްމަންޓަށް ފަހު އެވެ‪ޮ .‬‬

‫ބޭނުންވާ މީހުންނަށް މި ޕެކޭޖުގެ ދަށުން ކަވަރު ކުރާނީ‬

‫ކށްދިނުމަށް ކަމަށެވެ‪.‬‬ ‫ތަނަވަސް ޮ‬

‫އތެރަޕީ ދޭން ފެށި ކްލިނިކު ވެސް މެ އެވެ‪.‬‬ ‫ކްރަ ޯ‬

‫އެސެސްމަންޓް ހަދާނީ އެ މީހަކަށް ފަރުވާދޭ‬

‫އެޑްވާންސް ތެރަޕީގެ ދެ ސެޝަނެވެ‪.‬‬

‫ހ‪ .‬ސަކީނާ މަންޒިލް‪ 3 ،‬ވަނަ ފަންގިފިލާގައި‬

‫އތެރަޕީގެ ހިދުމަތް ހޯދުމަށް‬ ‫މި ކްލިނިކުން ފިޒި ޯ‬

‫ފިޒިއޯތެރަޕިސްޓެވެ‪.‬‬

19

ް‫އިއުލާނ‬

)ަ‫ (އާދިއްތ‬2025 ި‫ ޖުލައ‬27

www.edition.mv

mihaaru.com

mihaaru.com

www.mihaaru.com

27 July 2025

2025 ި‫ ޖު ލަ އ‬27

ް‫އިއުލާނ‬

mihaaru.com

27 July 2025

2025 ި‫ ޖު ލަ އ‬27

www.edition.mv

ް‫އިއުލާނ‬

mihaaru.com

27 July 2025

2025 ި‫ ޖު ލަ އ‬27

mihaaru.com

27 July 2025

2025 ި‫ ޖު ލަ އ‬27

mihaaru.com

‫‪mihaaru.com‬‬

‫ކުޅިވަރު‬

‫އެފްއޭއެމް ެގ‬ ‫ރައީސްކަމަށް‬ ‫ތޯރިގް‬ ‫އިންތިހާބު ކޮށްފި‬ ‫އިންޑިއާ ކޯޗުގެ މަގާމަށް ޒަ ީވ ކުރިމަތިލީ‬ ‫ާވހަކައަކީ ދޮގެއް‬ ‫އެފްއޭއެމަ ީކ އެންމެންނަ ްށ‬ ‫އިތުބާރު ކުރެވޭ އިދާރާއަކަށް‬ ‫ހަދާނަން‪ :‬ތޯރިގް‬