mihaaru.com 26ޖުލައި ( 2025ހޮނިހިރު) އަގު5 :ރ
ނ ް ވ ަ ނ ި މ ި 60
ރިޕޯޓް
mihaaru.com
26ޖުލައި ( 2025ހޮނިހިރު)
2
ހުޅުލޭ އެއާޕޯޓް :މިނިވަންކަމަށް ފެށި ދަތުރުގެ މައި ބަނދަރު
އަ ހު މަ ދު ހަ މް ދޫ ން mihaaru.com
ބޭނުންކުރަން ފެށި ދަގަނޑު ރަންވޭގެ ސަބަބުން
އަހަރެއް ކުރިން ވެސް ދިވެހިން ވަނީ އެކަން ތަޖުރިބާ
އެ އެއާޕޯޓު ކުއްޔަށް ދިނުމުން ވެސް ދިވެހިން ގަދަ
ދިވެހިންގެ މިނިވަންކަމަށް އަސަރު ކުރާނެ ކަން
ކޮށްފަ އެވެ .އިސްވެ ނުކުތީ ދިވެހިންގެ ތެރެއިން
ކޅަށް އަޑު އުފުލައި އެ އަޒުމާ އެކު ނުކުމެ އެ ކަމާ ދެ ޮ
ބޑުވަޒީރު ނާސިރަށް ޔަގީން ކުރެއްވުނެވެ .އެ ޮ
ޒުވާނުންތަކެކެވެ.
ތަން ދިވެހި ސަރުކާރުގެ މިލްކުވެރިކަމުގެ ދަށަށް ވަނީ
ދޅަހުގެ އަހަރުތަކުގައި ނަވާރަސަތޭކަ ފަސް ޮ
ހިސާބުން ދިވެހިން ވެސް މައިތިރިއެއް ނުކުރެވުނެވެ.
ގެނެސްފަ އެވެ.
އިނގިރޭސިންގެ ނުފޫޒު ރާއްޖޭގައި ގަދަ ކުރުމަށް ކުރި
އެއާޕޯޓަކީ ދިވެހިންގެ އަމިއްލަ މިނިވަންކަމާ ވަރަށް
ދިވެހިންނަށް ވެސް އެއާ ޯޕޓެއް ހެދޭނެކަން ދެއްކި
ބޑު ބަދަލެއް ދޭން ޖެހުމުން ވެސް ދައުލަތުން ޮ
އެއް ކަމަކީ އެ މީހުން ބޭނުންވާ އަދި އެ މީހުންގެ
ބޮޑަށް ގުޅިފައިވާ ތަނެއް ކަން ދިވެހިން ނިންމައި
އިނގިރޭސިން ހެދި ހުޅުލޭ ރަންވޭގެ ބަދަލުގައި
ދިވެހި ސަރުކާރާއި ދިވެހިން އެ އަކަށް ނުބެލި އެވެ.
ބޓުތައް ޖައްސަން ހުޅުލޭގައި ދަގަނޑުފިލާ މަތިންދާ ޯ
ހދަން އަތުކުރި އޮޅައިލި އެވެ. އެ މިނިވަންކަން ޯ
ޕޓެއް ހެދޭނެކަން ދިވެހިންނަށް ވެސް އަމިއްލަ އަށް އެއާ ޯ
މުހިންމުވީ ދިވެހިންގެ އެއާޕޯޓެވެ .ދިވެހިން ހިންގާ
އަޅައިގެން ރަންވޭއެއް ހެދުމެވެ .ދިވެހި ސަރުކާރުން
ގތަށް އެކި ގޮތްގޮތުން މަގު ދިވެހިންނަށް ބާރު ލިބޭ ޮ
އަމަލުން ދައްކުވައި ދެއްވި ލީޑަރަކީ ބޮޑުވަޒީރު
ޕޓެކެވެ .ޖީއެމްއާރުގެ އެއްބަސްވުން ދިވެހި އެއާ ޯ
އަނގަބަހުން އިނގިރޭސިންނާ އެކު އެއްބަސްވެގެން އެ
ކޮށަން ފެށި އެވެ.
ނާސިރެވެ .މިއަދު މި ފާހަގަކުރާ ރާއްޖޭގެ 60ވަނަ
ސަރުކާރުން އިސްވެ އުވައިލުމުން ދިވެހި ދައުލަތުން
މިނިވަންދުވަހުގެ ބާނީ އެވެ .ދިވެހިންގެ އެއާޕޯޓެއް
ޑލަރު ޖީއެމްއާރަށް ބަދަލުގެ ގޮތުގައި 320މިލިއަން ޮ
ޖޝާއި ފޯރީގައި ކުރި ހެދުމަށްޓަކައި ދިވެހިން ޯ
ލމަރާލާފައި އެކަން ކުރީ ދައްކަން ޖެހުމުން ވެސް ޯ
މަސައްކަތަށް ސާބަހާއި ހިތްވަރު ދެއްވަން ކޮންމެ
އެހެން ވެގެންކަން އެނގެ އެވެ.
ރަންވޭ ހެދި ނަމަވެސް ދިވެހިންނަށް އެ ރަންވޭއިން ފަސޭހައެއް ނުލިބޭނެކަން ދިވެހި ސަރުކާރުގެ އޭރުގެ
ދިވެހިންގެ މިނިވަންކަމާ ނުކުޅެވޭނެކަން އަމަލުން ދައްކައި އިނގިރޭސިން ސިއްސުވައިލި
އިނގިރޭސިން ބޭނުންހާ ކަމެއް ކުރަން ގިނަ
ވަކި ހިސާބަކުން ފެނުނީ އެއް ފިލާ އަނެއް
ދުވަސްތަކެއްގެ ފުރުސަތު ނުދީ ،އެ މީހުންގެ ކިބައިން
ފިލައަށް ބުޅިގަނޑަކުން ގުޅައިލެވޭ ގޮތަށް ހުރި ދަގަނޑު
ޕޓު ސަލާމަތް ކުރުމުގެ އަމަލީ މަސައްކަތް އެއާ ޯ
ފިލާތަކަށް ދިވެހިން ނުކުމެ ގެއްލުން ދޭން ފެށި ތަނެވެ.
ސިއްރާއި ފާޅުގައި ދިވެހިން ފެށި އެވެ.
ވެރިންނަށް ވަކި ހިސާބަކުން ވިސްނިވަޑައިގަތެވެ.
ގތަކަށް ހުޅުލެ އަށް އަމިއްލަފުޅަށް އެ ދުވަހަކު ކަހަލަ ޮ މަނިކުފާނު ވަޑައިގަންނަވަ އެވެ. އތް އެއާޕޯޓުގެ ދަގަނޑު "އިނގިރޭސިން ހަދާފައި ޮ
އަޅުގަނޑުމެން އޭގެ 59އަހަރު ފަހުން އަނެއްކާވެސް މި ފަށަނީ މުޅިން އާ ބާބެކެވެ. ދުނިޔޭގައި ނަން ހިނގާ މަޝްހޫރު އަދި ޗާލު
ޕޓަށް ދަންވަރުގެ ވަގުތުތަކުގައި އިނގިރޭސިންގެ އެއާ ޯ
ބޑު އެއާޕޯޓު އުދަލިން ފިލާތައް ނައްޓައި އެ އޮތް ޮ
އެއާޕޯޓުތަކާ ފައި ހަމަކުރެވޭ ވަރުގެ އެންމެ ޒަމާނީ
ދިވެހިންގެ ބަޔަކު އަރައި އެ މީހުންގެ މުދާތަކަށް
ކނެ ،ގާ އަޅައި ،ވެލި އަޅައި ،އެ ހުރިހާ މަސައްކަތެއް ޮ
ޕޓެއްގެ ފަރުދާ މިރޭ ކަހާލަނީ އަދިވެސް އެއާ ޯ
ގެއްލުން ދޭން ފެށި އެވެ.
ކުރީ މި ޒަމާނުގައިހެން ހައި މާކަކުން ކޮނެގެން
ޕޓެއް" ގެ ފަހުރުވެރި ނަމާ އެއީ "ދިވެހިންގެ އެއާ ޯ
ލރީ އަށް އަޅައިގެން ،ލޮރީގައި ނުވަތަ ވެލިތައް ނަގައި ޮ
އެކުގަ އެވެ .ހުޅުލޭ އެއާޕޯޓުގެ ނަމުން ފެށިގެން
އެއްބައިން ދަގަނޑުފިލާތައް ނައްޓާފައި ހުއްޓަ އެވެ.
ޓްރެކްޓަރުގައި އުފުލައިގެނެއް ނޫނެވެ .ހުރިހާ ކަމެއް
އެކި ނަންނަމަށް ނަން ބަދަލުވެ ،މިއަދު ވެލާނާ
މަތިންދާބޯޓެއްގައި ދިވެހި ވަފުދެއް ސްރީ ލަންކާ އަށް
އަނެއް ދުވަހެއްގެ އިރުއެރިއިރު ފެނުނީ އެއާޕޯޓުގެ
ވެސް ކުރީ ހަމަ ދިވެހީންގެ އަތުންނެވެ "،އުމަރު
ޕޓު (ވީއައިއޭ) ގައި އެންމެ އިންޓަނޭޝަނަލް އެއާ ޯ
ގެންގޮސްދޭށެވެ .އެކަމަކު ،އިނގިރޭސިން އެންމެ ފަހު
މެދުގައި ދިވެހި ރުކެއް އިންދާފައި ހުރި ތަނެވެ.
ޒާހިރުގެ ފޮތުގައި ވެ އެވެ.
ޒަމާނީ އާ ޓާމިނަލެއް މިރޭ ހުޅުވުމަކީ މުޅި ގައުމު
ކށްދެވެން ނެތް ކަމަށެވެ. ވަގުތު އެންގީ އެ ދަތުރު ޮ
ފތިގަނޑެއް ދަމައި "ވީ ވޯންޓް އަދި އެއާޕޯޓުގައި ޮ
ރާއްޖޭގެ ފުރިހަމަ މިނިވަންކަމަށްޓަކައި ދިވެހިންގެ
ބޑުވަޒީރު އިބްރާހިމް ނާސިރު އެ މަނިކުފާނުގެ އޭރުގެ ޮ
އިންޑިޕެންޑެންސް" ޖެހި ކަމަށް "އުމަރު ޒާހިރުގެ
އަމިއްލަ ބާރު ހިނގާ ދިވެހިންގެ އެއާޕޯޓު ދިވެހިންގެ
ސްޓައިލްގައި ދުލެއް ނުދެއްވި އެވެ .އެއާ ސިލޯންގެ
ފތުގައި ކަށިމާ އަހުމަދު ހިދުމަތުގެ ހަނދާންތައް" ޮ
ދާ އޮހޮރުވައިގެން ދެ އަހަރުގެ ތެރޭގައި ނިންމި އެވެ.
ފަހަރު މަތިން ނެގި ޖުމުލަ 457މިލިއަން ޑޮލަރު
ބޓެއް ވަގުތުން ޗާޓަރު ކުރައްވައިގެން ދިވެހި ޯ
ޝާކިރު ލިޔުއްވާފައިވާ ފޮތުގައި ވެ އެވެ.
އެ މަސައްކަތުގެ މުގުލުގައި ހުންނެވީ އެ ޒަމާނުގައި
( 7ބިލިއަން ރުފިޔާ) އިން ހެދި އާ ޓާމިނަލާ އެކު،
ދިވެހިންގެ ލީޑަރު ނާސިރެވެ.
ދިވެހިންގެ އެ ޓާމިނަލް ހިންގުމުގައި ވެސް ތިބޭނީ
އިނގިރޭސިންގެ ޖެއްސުންކުރުންތަކަށް ނާސިރު ދުލެއް ނުދެއްވި ސަރުކާރުން އެދުނީ އިނގިރޭސިންގެ
ސަރުކާރުގެ ވަފުދު ލަންކާ އަށް ފޮނުއްވި އެވެ. ޕޓުގައި ޖެއްސިޔަ އެ މަތިންދާބޯޓު ހުޅުލޭ އެއާ ޯ
އެއް ދުވަހެއްގެ އިރު އެރިއިރު ފެނުނީ ރަންވޭގެ
އެއީ ސިއްރުން ދިވެހި ޒުވާނުންގެ ބަޔަކު ކުރި ކަމެއް ކަން ފަހުން އެނގުނެވެ.
އޭޕްރީލް 1966 ،12ގައި ދިވެހިންގެ އެއާޕޯޓު
ފަހުރުވެރިވާނެ ކަމެކެވެ. އެކި ގައުމުތަކާއި ތަފާތު މާލީ އިދާރާތަކުން އެކި
މުޅިން ވެސް ދިވެހިންނެވެ. ރލްގެ ދަށުގައި ރާއްޖޭގެ ދިވެހިންގެ ފުރިހަމަ ކޮންޓް ޯ
ނުދިނުމަށް އެތައް މަސައްކަތެއް އިނގިރޭސިން ކުރި
" ...ނަމަވެސް އޭގެ މާފަހުން ދިވެހިން
ނާސިރު ހުޅުއްވައި ދެއްވި އެވެ .އެއާ ސިލޯނުގެ
ކަމަށް ދިވެހި ތާރީހީ ލިޔުންތަކުގައި ވެ އެވެ .މޫސުމާ
ޕޓު ހަދައި ،ނިންމައި ހުޅުވާ އަމިއްލައަށް އެ އެއާ ޯ
ޕޓަށް އެންމެ ފުރަތަމަ މަތިންދާބޯޓެއްގައި އެ އެއާ ޯ
ޕޓު ބޭއްވުމަކީ ދިވެހި ތާރީހަށް ބަލާއިރު މައި އެއާ ޯ
ޕޓާއި ފްލެޔާ ވެސް އިނގިރޭސިން ފޮނުވައެއް ބެހޭ ރި ޯ
ހިސާބަށް ދިޔައިރު އެއީ ވެސް ޒުވާނުންގެ ހަރަކާތެއް
ފައިބައިވަޑައިގަތީ އެ މަނިކުފާނެވެ .ދިވެހިންގެ
ބޑަށް ގުރުބާންވި އެއް ކަންތައްތަކެވެ. ދިވެހިން އެންމެ ޮ
ނުދިނެވެ .ނާސިރަށް ޖެހިވައިގަތީ އޭރު ދިވެހި
ކަމާއި ދިވެހިރާއްޖޭގެ މިނިވަންކަމަށްޓަކައި ދިވެހިން
ހއްދަވައި ދެއްވި އެވެ. އެއާޕޯޓެއް ޯ
އޭގެ ނަތީޖާއަކީ އެތައް ދަތި އުނދަގުލަކާ އެކު ވެސް
ސަރުކާރުން މާލެ ގެނެސްފައި ހުރި ސްރީ ލަންކާގެ
ކުރަމުން ގެންދިޔަ މަސައްކަތެއް ކަމާއި ދިވެހިރާއްޖޭގައި
ކށް އެ ހުރިހާ ކަމެއް ކުރައްވާށެވެ. މީހަކު މެދުވެރި ޮ
ޕޓެއްކަން އިނގިރޭސިންނަށް އންނާނީ ދިވެހިންގެ އެއާ ޯ ޮ
ބޑުވި ނަމަވެސް އިނގިރޭސިންގެ ޖެއްސުން އެ ދުވަހު ޮ
އަންގައިދޭން ކުރި ކަމެއް ކަން އެނގުނެވެ "،އުމަރު
ނާސިރު ވިދާޅުވަމުން ގެންދެވީ ،ރާއްޖޭގައި އޮންނަ
ފތުގައި ލިޔުއްވާފައި ވެ އެވެ، ޒާހިރުގެ ޮ
ޕޓަކަށް ދިވެހިން އަބަދުވެސް އެންމެ މި ޒަމާނުގެ އެއާ ޯ
ދިވެހިންގެ އެއާ ޯޕޓު މި ޒަމާނުގައި ވެސް ސަލާމަތް ކޮށްދިން
ފަހުރަކީ ވެސް ހަމަ ދިވެހިން ހިންގާ ދިވެހިންގެ
ޕޓު ދިވެހިންނަށް ގެއްލިދާނެ ދިވެހިންގެ އެއާ ޯ
އެއާޕޯޓެވެ .ދުވަހަކު ވެސް ދިވެހިން ދިވެހިންގެ މައި
އެއްވެސް ކަމަކަށް ދިވެހިން ޖާގަ ނުދޭނެކަން މި ފަހުގެ
ކށްލަން ފުރުސަތު ނުދޭކަން ޕޓު އެހެން ބަޔަކަށް ދޫ ޮ އެއާ ޯ
މަތިންދާބޯޓު ވެސް އެ ރަންވޭއަށް ޖެއްސޭނެ ކަމަށެވެ.
ނަމަ ދިވެހިންގެ މިނިވަންކަމަށް ބުރޫއަރައި އަމިއްލަ
ޒަމާނުގައި ވެސް ދިވެހިން ދެއްކި އެވެ .އިންޑިއާގެ
ތާރީހު ހެކި ދެ އެވެ.
އެކަން ވެސް ނާސިރު އިނގިރޭސިންނަށް ދެއްކެވި އެވެ.
މިނިވަންކަން ގެއްލޭ ހިސާބަށް ދާނެކަން ދިވެހިން
ޖީއެމްއާރު ކުންފުންޏަށް ކުރީގެ ރައީސް މުހައްމަދު
އޮކްޓޫބަރު 1960 ،10ގައި އިނގިރޭސިން
ވިސްނަން ފެށީ މި ޒަމާނަކު ނޫނެވެ .މީގެ އެތައް
ނަޝީދުގެ ސަރުކާރުގެ ދުވަސްވަރު 25އަހަރަށް
ތަނަކަށް ދިވެހި ދައުލަތުގެ ބާރު ހިނގާނެ ކަމަށެވެ.
ބިދޭސީންގެ ބަޔަކު ދިވެހިންގެ އެއާޕޯޓެއް ހިންގާ
ފަހުރުވެރިވާ ވީއައިއޭ ވުމެވެ .ދިވެހި ޓޫރިޒަމްގެ
26ޖު ލަ އި 2025
mihaaru.com
26 July 2025
3
ލބަލް ފްލެގްޝިޕް އިންފްރާސްޓްރަކްޗާ ކުންފުނި، ޝަޕޫރްޖީ ޕަލޮންޖީ ގްރޫޕްގެ ގް ޯ ބޑުވަޒީރު ނަރެންދުރަ މޯދީ ޖީއަށް ކންސް އިން އިންޑިއާގެ އިއްޒަތްތެރި ޮ އެފް ޮ ދިވެހިރާއްޖެއިން މަރުހަބާ
އނަރަބްލް ޝްރީ ނަރެންދުރަ މޯދީ ޮ އިންޑިއާގެ ބޮޑުވަޒީރު
ހިޒް އެކްސެލެންސީ ޑރ .މުހައްމަދު މުއިއްޒު ދިވެހިރާއްޖޭގެ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާު
ރޖެކްޓްގެ ދަށުން ހިތަދޫ ،މަރަދޫ އަދި ހުޅު-މީދޫ ގުޅުވާލަދޭ 111ކިލޯމީޓަރުގެ މަގު ހެދުން .މި ލޕްމަންޓް ޕް ޮ އައްޑޫ ޑިވެ ޮ ރޑާއި ،ފެން ހިންދުމުގެ 106ކިލޯމީޓަރުގެ ނިޒާމާއި160 ، އޝަން ބްރިޖާއި 1.4ކިލޯމީޓަރުގެ ލިންކް ޯ މަޝްރޫއުގައި ދެ ޯ ލމީޓަރުގެ ޔުޓިލިޓީ ޑަކްޓާއި ލމީޓަރުގެ ސަރަހައްދެއްގައި މަގުބައްތި ޖެހުމާއި 376 ،ސީސީޓީވީ ކެމެރާ ހަރުކުރުމާއި 41 ،ކި ޯ ކި ޯ 38ޕަމްޕިން ސްޓޭޝަން ހިމެނޭ.
އިންޑިއާ އާއި ރާއްޖެއާ ދެމެދު އޮތީ ،ސްޓްރެޓެޖިކް އަދި އިގްތިސާދީ ގޮތުން ގާތް ގުޅުމެއް .މިއީ ކުރިމަގުގައި މިއަށްވުރެ ވެސް ބޮޑެތި ކާމިޔާބީތައް ހާސިލްކުރާނެ އެކުވެރިކަމެއް ރޖެކްޓު ފުރިހަމަކުރަމުން .އައްޑޫ ސިޓީގެ ތަރައްގީގެ މަޝްރޫއު ވަނީ ނިންމާފައި .އެފްކޮންސް އިން ވަނީ ދުބާއީގެ ޖުވެލް އޮފް އިންޑިއާގެ އެފްކޮންސް އިންފްރާސްޓްރަކްޗާއިން އަންނަނީ ގްރޭޓާ މާލެ ކަނެކްޓިވިޓީ ޕް ޮ ސހަރު ޖެޓީ އާއި ބަހްރެއިންގެ މިނާ ސަލާމަން އިންޓަޗޭންޖާއި ދުނިޔެއަށް މަޝްހޫރު ޗޭނަބް ބްރިޖް ވެސް ބިނާކޮށްފައި. ރޖެކްޓާއި އޮމާން ޕޯޓްޮ - ދަ ކްރީކް ޑިވެލޮޕްމަންޓާއި ކުވައިތުގެ ސައުތު ސުރާ ރޯޑް ޕް ޮ
ވިލިނގިލި ބްރިޖް ،ގްރޭޓާ މާލެ ކަނެކްޓިވިޓީ ޕްރޮޖެކްޓް
mihaaru.com
ހަބަރު
26ޖުލައި ( 2025ހޮނިހިރު)
4
އިންޑި ާއގެ ބޮޑުވަޒީރު މޯދީ ާރއްޖެ ވަޑައިގެންފި ބޑުވަޒީރު ނަރެންދުރަ މޯދީ ފުރަމާނަ އިންޑިއާގެ ޮ
ގައުމެއްގެ އިސްވެރިއަކު ރާއްޖެ އަށް ކުރައްވާ ފުރަތަމަ
ކަންތައްތަކުގެ ތެރޭގައި އިންޑިއާގެ ސަރުކާރުގެ ހިލޭ
ދަތުރުފުޅެވެ.
ކށްފައިވާ ޑިފެންސް އެހީގައި ރާއްޖޭގައި އިމާރާތް ޮ
ކށް އިންޑިއާ އިން ރާއްޖެ އަށް ހާއްސަ ޮ
މޯދީ ވަޑައިގަންނަވާތީ ވެލާނާ އިންޓަނޭޝަނަލް
މިނިސްޓްރީގެ އާ އިމާރާތް ހުޅުއްވައި ދެއްވުން ހިމެނެ
ބޓާއި ހެލިކޮޕްޓަރުގެ ހަދިޔާކޮށްފައިވާ ޑޯނިއާ މަތިންދާ ޯ
މދީ ރާއްޖެ މި ވަޑައިގަތީ ބޮޑުވަޒީރު ޯ
އެއާޕޯޓުގައި ރައީސް މުއިއްޒާއި މޯދީގެ ފޮޓޯފުޅާއި
އެވެ .އަދި ރާއްޖޭގެ މިނިވަންކަމަށް 60އަހަރު ފުރުމާ
އޮޕަރޭޝަނަށް ތިބި އިންޑިއާ ސިފައިން އަނބުރާ
އިނގިރޭސި ވިލާތަށް ކުރެއްވި ރަސްމީ ދަތުރުފުޅު
އިންޑިއާގެ ދިދަ ޖަހައި ވަނީ ޒީނަތްތެރިކޮށްފަ އެވެ.
ދިމާކޮށް މާދަމާ ހަވީރު ޖުމްހޫރީ މައިދާނުގައި ބާއްވާ
ފނުވައިލަން ރައީސް މުއިއްޒު ނިންމެވުމުން އެ ގުޅުން ޮ
ނިންމަވައިލެއްވުމަށް ފަހު ސީދާ އެ ގައުމުންނެވެ.
އަދި މާލޭގެ ޖުމްހޫރީ މައިދާން ސަރަހައްދުގައި ވެސް
ކުޅިވަރުގެ ހަރަކާތްތަކުގައި ޝަރަފުވެރިމެހުމާނެއްގެ
ގޯސްވި އެވެ .ރައީސް މުއިއްޒު ވެރިކަމަށް ވަޑައިގަތީ
ގާތްގަނޑަކަށް 10ގަޑިއިރުގެ ދަތުރުފުޅަކަށް ފަހު
ޓފުޅާއި އެ ގައުމުގެ ދިދަ އާއި ގިޑިގެ ވަނީ މޯދީގެ ފޮ ޯ
މދީ ބައިވެރިވެވަޑައިގަންނަވާނެ އެވެ. ހައިސިއްޔަތުން ޯ
އެ ވައުދާ އެކު ކަމަށް ވާއިރު ،އެ މަނިކުފާނުގެ އެ
މޯދީ ރާއްޖެ ވަޑައިގަތުމުން ވެލާނާ އިންޓަނޭޝަނަލް
ހަރުކޮށްފަ އެވެ.
ބޑުވަޒީރު މޯދީ މިއަދު ރާއްޖެ އިންޑިއާގެ ޮ
ނިންމުން ފަހުން އިންޑިއާ ސަރުކާރުން ބަލައިގަނެ ވަނީ
ދަތުރުފުޅެއްގައި އިއްޔެ ހެނދުނު ރާއްޖެ ވަޑައިގެންފި އެވެ.
އެއާޕޯޓުން ރަތްދޫލައިގެ މަރުހަބާ ދެންނެވީ ރައީސް ޑރ .މުހައްމަދު މުއިއްޒެވެ.
މދީ ރާއްޖެ އަށް ކުރައްވާ މާދަމާގެ ނިޔަލަށް ޯ
ވަޑައިގެން ރައީސް މުއިއްޒާ ބައްދާލައްވަނީ.
ކށްފައި ވެ އެވެ. ބަދަލު ޮ
އޕަރޭޝަނަށް މަދަނީ މީހުން ގެނެސްފައި ހެލިކޮޕްޓަރުގ ޮ
ކށް އެ މަނިކުފާނަށް ދަތުރުފުޅުގައި މާލެ އިން ރަސްމީ ޮ
ރައީސް މުއިއްޒު ވެރިކަމަށް ވަޑައިގަތުމާ އެކު،
ބޓުން ފައިބައިވަޑައިގެން މޯދީ ވަނީ މަތިންދާ ޯ
އންނާނީ މިއަދުގެ މެންދުރު އެވެ. މަރުހަބާ ދެންނެވުން ޮ
ގސްވި ނަމަވެސް ދެ ގައުމުގެ ގުޅުން ވަރަށް ބޮޑަށް ޯ
ރައީސް މުއިއްޒާ އެކު ބައްދާލައްވައި ދެ ގައުމުގެ
އފީހަށް ވަޑައިގެން ދެ ގައުމުގެ އޭގެ ފަހުން ރައީސް ޮ
ވަކި ހިސާބަކުން އެ ގުޅުން ވަނީ ވަރަށް ބޮޑަށް
ދައުރަކަށް މަގާމުގެ ހުވާކުރެއްވި ރަސްމިއްޔާތަށް މިދިޔަ
ކށްދެއްވައިފަ އެވެ. ގާތްކަން ހާމަ ޮ
ދެމެދުގައި ބައެއް އެއްބަސްވުންތަކުގައި ސޮއިކުރައްވައި
ކށްފަ އެވެ .ދެ ގައުމުގެ އެކި ފެންވަރުގެ ރަނގަޅު ޮ
އަހަރުގެ ޖޫން މަހު އަދި މިދިޔަ އަހަރުގެ އޮކްޓޫބަރު
ރަސްމީ ވާހަކަތައް ބާއްވަވާނެ އެވެ.
ކންމެވެސް ބަރަކަށް ބަހުގެ ބޭފުޅުންގެ މެދުގައި ޮ
މަހު ފުރަމާނަދަތުރުފުޅެއްގައި އިންޑިއާ އަށް ވަޑައިގެންފަ
ހަމަލާތައް ވެސް ގުޅުން ގޯސްވި ދުވަސްވަރު
އެވެ.
މިއީ ނޮވެމްބަރު 2023 ،17ގައި ރައީސް މުއިއްޒު ވެރިކަމާ ހަވާލުވެވަޑައިގެންނެވި ފަހުން ބޭރު
މޯދީގެ ދަތުރުފުޅުގައި ކުރައްވަން ނިންމަވާފައިވާ
mihaaru.com
ބޑުވަޒީރު މޯދީ ތިންވަނަ ރައީސް މުއިއްޒު ވަނީ ޮ
މަރުހަ ާބ ވިދާޅުވާން ރަ ީއސް މުއިއް ުޒ އެ ާއޕޯޓަށް ވަޑައިގަތުމުން އު ާފކުރަން :މޯދީ
އިންޑި ާއއާ އެކު ާރއްޖެއިން މުހިންމު 8 އެއްބަސްވުމެއްގައި ސޮއިކޮށްފި އި ފް ރާ ޒް އަ ލީ
ކަމަށް ދެ ސަރުކާރުން ބުނެފައި ވެ އެވެ.
ހަމަޖެއްސުމަށް ވެވުނު އެއްބަސްވުން. .4މަސްވެރިކަމާއި އެކުއަކަލްޗާގެ ދާއިރާއިން ހދުމުގެ އެއްބަސްވުމެއް. އެހީތެރިކަން ޯ
މިނިވަން ވިޔަފާރި އާއި ޔޫޕީއައިގެ ހިދުމަތް ފެށުން ހިމެނޭ ގޮތަށް އިންޑިއާއާ އެކު ރާއްޖެއިން މުހިންމު 8 ސއިކޮށްފި އެވެ. ޮ އެއްބަސްވުމެއްގައި އިއްޔެ ކށްފައި ވަނީ އިންޑިއާގެ އެ އެއްބަސްވުންތައް ބަދަލު ޮ މދީ މިހާރު ރާއްޖެއަށް ބޮޑުވަޒީރު ނަރެންދުރަ ޯ
.5މޫސުމާއި ތިމާވެށީގެ ދާއިރާއިން އެހީތެރިކަން ހދުމުގެ އެއްބަސްވުމެއް. ޯ .6ރާއްޖޭގެ ޑިޖިޓަލް ޓްރާންސްފޮމޭޝަންގެ ހދުމުގެ އެއްބަސްވުމެއް. ދާއިރާއަށް އެހީތެރިކަން ޯ .7ފެންވަރު ރަނގަޅު ބޭސް ރާއްޖެއަށް
ކުރައްވަމުން ގެންދަވާ ފުރަމާނަ ދަތުރުފުޅުގައި ،މިއަދު
ކޕިއާ (އައިޕީ)އާ އެކު ހެދި ގެނައުމަށް އިންޑިއަން ޕާމަ ޯ
އފީހުގައި ކުރިއަށް ގެންދިޔަ ދެ މެންދުރުފަހު ރައީސް ޮ
އެއްބަސްވުން.
ގައުމުގެ ރަސްމީ މަޝްވަރާ ބައްދަލުވުމަށް ފަހު ބޭއްވި ރަސްމިއްޔާތެއްގަ އެވެ. ކށްފައި ވަނީ ރައީސް އެއްބަސްވުންތައް ބަދަލު ޮ ބޑުވަޒީރު މޯދީގެ ހާޒިރުގަ ޑރ .މުހައްމަދު މުއިއްޒާއި ޮ އެވެ.
mihaaru.com
ޔުނިފައިޑް ޕޭމެންޓްސް އިންޓަފޭސް (ޔޫޕީއައި)
ރައީސް ޑރ .މުހައްމަދު މުއިއްޒު ،މަރުހަބާ
ގެ ހިދުމަތް ރާއްޖޭގައި ފަށަން އެމްއެމްއޭއާ އެކު ހެދި
ވިދާޅުވާން އެއާޕޯޓަށް ވަޑައިގަތުމުން ވަރަށް އުފާކުރައްވާ
އެއްބަސްވުން.
ބޑުވަޒީރު ނަރެންދުރަ މޯދީ އިއްޔެ ކަމަށް އިންޑިއާގެ ޮ
ޚާރިޖީ ގުޅުމަށް 60އަހަރު ފުރޭ މުނާސަބަތާ ދިމާކޮށް
އަޅުގަނޑަށް ޔަގީން". ބޓުން ފައިބައިވަޑައިގެން މޯދީ ވަނީ މަތިންދާ ޯ
.8އިންޑިއާގެ އިންސްޓެންޓް ޕޭމެންޓް ސިސްޓަމް،
ރާއްޖޭގެ މިނިވަން ކަމަށާއި އިންޑިއާ އާއި ރާއްޖޭގެ ސއިކޮށް ދެ ގައުމުން ޮ އެއްބަސްވުންތަކުގައި
އި ފް ރާ ޒް އަ ލީ
ދުވަސްތަކުގައި އާ އުސްމިންތަކަކަށް އުފުލިގެންދާނެކަން
ވިދާޅުވެއްޖެ އެވެ. މދީ އިއްޔެ ހެނދުނު ރާއްޖެ ބޮޑުވަޒީރު ޯ
އެއްބަސްވުންތައް ބަދަލުކުރީ ،އިންޑިއާގެ ފަރާތުން އެ
މޯދީ މިއަދު ހެނދުނު ރާއްޖެ ވަޑައިގަތީ ރައީސް
އަށް ވަޑައިގަތީ އިނގިރޭސި ވިލާތަށް ކުރެއްވި
ގައުމުގެ އެކްސްޓާނަލް އެފެއާޒް މިނިސްޓަރު ޑރ.
މުއިއްޒުގެ ދައުވަތަކަށެވެ.
ރަސްމީ ދަތުރުފުޅު ނިންމަވައިލެއްވުމަށް ފަހު ސީދާ
ރައީސް މުއިއްޒާއެކު ބައްދާލައްވައި ދެ ގައުމުގެ ކށްދެއްވައިފަ އެވެ. ގާތްކަން ހާމަ ޮ މިއީ ނޮވެމްބަރު 2023 ،17ގައި ރައީސް މުއިއްޒު ވެރިކަމާ ހަވާލުވެވަޑައިގެންނެވި ފަހުން ބޭރު ގައުމެއްގެ އިސްވެރިއަކު ރާއްޖެއަށް ކުރައްވާ ފުރަތަމަ ދަތުރުފުޅެވެ. މޯދީ ވަޑައިގަންނަވާތީ ވެލާނާ އިންޓަނޭޝަނަލް
އެ ގައުމުންނެވެ .ގާތްގަނޑަކަށް 10ގަޑިއިރުގެ
އެއާޕޯޓުގައި ރައީސް މުއިއްޒާއި މޯދީގެ ފޮޓޯފުޅާއި ކށްފަ އެވެ .އަދި މާލޭގެ ދިދަ ޖަހައި ވަނީ ޒީނަތްތެރި ޮ
އެސް ޖައިޝަންކަރު އަދި ރާއްޖޭގެ ފަރާތުން އެ
ދިވެހި ސަރުކާރުން ވަނީ މޯދީއަށް ވެލާނާ
އެއްބަސްވުމަކާ ގުޅޭ ދާއިރާގެ މިނިސްޓަރުންނެވެ.
ޕޓުންނާއި މާލެއިން ވެސް ވަރަށް އިންޓަނޭޝަނަލް އެއާ ޯ
މދީ ރާއްޖެ ވަޑައިގަތުމުން ވެލާނާ ދަތުރުފުޅަކަށް ފަހު ޯ
ހޫނު މަރުހަބާއެއް ދަންނަވައިފަ އެވެ.
ޕޓުން ރަތްދޫލައިގެ މަރުހަބާ އިންޓަނޭޝަނަލް އެއާ ޯ
ޖުމްހޫރީ މައިދާން ސަރަހައްދުގައި ވެސް ވަނީ މޯދީގެ
ދެންނެވީ ސީދާ ރައީސް މުއިއްޒެވެ.
ޓފުޅާއި އެ ގައުމުގެ ދިދަ ޖަހައި ގިޑިގެތައް ވެސް ފޮ ޯ
ރާއްޖެ-އިންޑިއާ އެއްބަސްވުންތައް .1ރާއްޖެ އާއި އިންޑިއާއާ ދެމެދު ފްރީ ޓްރޭޑް
މޯދީގެ މި ދަތުރުފުޅުގައި ކުރައްވަން ނިންމަވާފައިވާ
ރައީސް މުއިއްޒު ވިދާޅުވި މަރުހަބާ ފާހަގަކުރައްވައި،
އެގްރީމެންޓް (އެފްޓީއޭ) ނުވަތަ މިނިވަން ވިޔަފާރި
ކަންތައްތަކުގެ ތެރޭގައި އިންޑިއާގެ ސަރުކާރުގެ ހިލޭ
ފެށުމަށް ރަސްމީ މަޝްވަރާތައް ފެށުމުގެ އެއްބަސްވުން.
ކށްފައިވާ ޑިފެންސް އެހީގައި ރާއްޖޭގައި އިމާރާތް ޮ
މޯދީ ދެންމެ ވަނީ ދިވެހި ބަހުން އެކްސްގައި ޕޯސްޓެއް
.2އިންޑިއާގެ އެގްޒިމް ބޭންކުން ރާއްޖެއަށް
މިނިސްޓްރީގެ އާ އިމާރާތް ހުޅުއްވައި ދެއްވުން ހިމެނެ
ކުރައްވައިފަ އެވެ.
ހަރުކޮށްފަ އެވެ. މދީ ރާއްޖެ އަށް ކުރައްވާ މާދަމާގެ ނިޔަލަށް ޯ ކށް އެ މަނިކުފާނަށް ދަތުރުފުޅުގައި މާލެ އިން ރަސްމީ ޮ
ޑލަރުގެ ލައިން އޮފް ހަމަޖައްސައިދޭ 565މިލިއަން ޮ
އެވެ .އަދި ރާއްޖޭގެ މިނިވަންކަމަށް 60އަހަރު ފުރުމާ
"މާލެ އާދެވިއްޖެ .އަޅުގަނޑަށް މަރުހަބާ ކިޔުމަށް
އންނާނީ މިއަދުގެ މެންދުރު މަރުހަބާ ދެންނެވުން ޮ
ކްރެޑިޓްގެ އެއްބަސްވުން.
ދިމާކޮށް މާދަމާ ހަވީރު ޖުމްހޫރީ މައިދާނުގައި ބާއްވާ
ޕޓަށް ވަޑައިގެންނެވުމުން ވަރަށް ރައީސް މުއިއްޒު އެއާ ޯ
އފީހަށް ވަޑައިގެން ފަހު އެވެ .އޭގެ ފަހުން ރައީސް ޮ
.3އިންޑިއާ އިން ދީފައިވާ ލައިން އޮފް
ކުޅިވަރުގެ ހަރަކާތްތަކުގައި ޝަރަފުވެރި މެހުމާނެއްގެ
އުފާކުރަން "،މޯދީ ވިދާޅުވި އެވެ.
ދެ ގައުމުގެ ދެމެދުގައި ބައެއް އެއްބަސްވުންތަކުގައި
ލނުތައް އަނބުރާ ދެއްކުމުގައި ލުއިގޮތްތައް ކްރެޑިޓް ޯ
މދީ ބައިވެރިވެވަޑައިގަންނަވާނެ އެވެ. ހައިސިއްޔަތުން ޯ
"އިންޑިއާ އާއި ރާއްޖޭގެ ގުޅުން ކުރިއަށް އޮތް
ސޮއިކުރައްވައި ރަސްމީ މަޝްވަރާތައް ކުރައްވާނެ އެވެ.
5
26 July 2025
2025 ި ޖު ލަ އ26
mihaaru.com
ހަބަރު
mihaaru.com
26ޖުލައި ( 2025ހޮނިހިރު)
6
ދޮށިމޭނާ ބިލްޑިންގުގެ ނަމުގައި ޑިފެންސްގެ އާ އިމާ ާރތް ހުޅުވައިފި
ކުރައްވަމުން ގެންދަވާ ފުރަމާނަ ދަތުރުފުޅުގައި ،މިއަދު
ފާ ތި މަ ތު އަ ޖް ފާ ން
ހަވީރު ބޭއްވި ރަސްމިއްޔާތެއްގަ އެވެ.
mihaaru.com
މިސާލެއް" ކަމަށެވެ. އިންޑިއާގެ ހިލޭ އެހީގައި އެޅި މި އިމާރާތް
ކސްޓްގާޑް ބިލްޑިންގު ތަޅާލައި ޑިފެންސް ކުރީގެ ޯ ކސްޓްގާޑް މަރުކަޒު ހިމެނޭގޮތަށް މިނިސްޓްރީ އާއި ޯ
އެ ރަސްމިއްޔާތުގައި ޑިފެންސް މިނިސްޓަރު
ޑިފެންސް މިނިސްޓްރީގެ ބޭނުންތަކުގެ އިތުރުން
އެތަނުގައި 10ބުރީގެ އިމާރާތެއް ބިނާކުރުމަށް ބިންގާ
ރައީސް ޑރ .މުހައްމަދު މުއިއްޒު އާއި
އފް ޑިފެންސް ފޯސް ޣައްސާން މައުމޫނާއި ޗީފް ޮ
ކޯސްޓްގާޑްގެ ހިދުމަތްތަކަށް ބޭނުންކުރާނެ އެވެ.
އެޅީ ފެބްރުއަރީ 2014 ،19ގަ އެވެ .ނަމަވެސް
ބޑުވަޒީރު ނަރެންދްރެ މޯދީ ޑިފެންސް އިންޑިއާގެ ޮ
މޭޖާ ޖެނެރަލް އިބްރާހިމް ހިލްމީ އާއި ކެބިނެޓްގެ
ގތުން ދެއްކި ޕްރެޒެންޓޭޝަނުގައި އިމާރާތް ހުޅުވުމުގެ ޮ
ކުރިން ހުރި އިމާރާތް ތަޅާލައި ،އާ އިމާރާތް އަޅަން
ދށިމޭނާ ބިލްޑިންގު އިއްޔެ މިނިސްޓްރީގެ އާ އިމާރާތްޮ ،
މިނިސްޓަރުން ވެސް ބައިވެރިވެވަޑައިގަތެވެ.
ގތުގައި އެ އިމާރާތަކީ މުސްތަގުބަލުގެ ބުނި ޮ
ފެށީ އޭގެ ފަސް އަހަރު ފަހުން 2019ގަ އެވެ.
މދީ އެކްސްގައި އިމާރާތް ހުޅުއްވައިދެއްވުމަށް ފަހު ޯ
ހުޅުއްވައިދެއްވައިފި އެވެ. އފީހާ ޖެހިގެން ހުންނަ އެ އިމާރާތް ރައީސް ޮ މދީ މިހާރު ރާއްޖެއަށް ހުޅުވައިދެއްވީ ބޮޑުވަޒީރު ޯ
ކށްދީ ،ހިންގުމަށް ހަރުދަނާކަން ކުރިއެރުމަށް މަގުފަހި ޮ
ޕސްޓެއްގައި ވިދާޅުވީ "މިއީ އިންޑިއާ އާއި ކުރެއްވި ޯ
ގެނެސްދީ ،ސަރަހައްދީ އެއްބާރުލުން ވަރުގަދަކުރާނެ
އތް ވަރުގަދަ އެއްބާރުލުމުގެ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ދެމެދު ޮ
މަރުކަޒަކަށް ވެގެންދާނެ އެވެ.
އިންޑިއާއިން ސިފައިންނަށް 72ވެހިކަލް ހަދިޔާކޮށްފި ފާ ތި މަ ތު އަ ޖް ފާ ން mihaaru.com
އިންޑިއާ ސަރުކާރުން ރާއްޖޭގެ ދިފާއީ ބާރު، އެމްއެންޑީއެފަށް 72ވެހިކަލް އިއްޔެ ހަދިޔާކޮށްފި އެވެ.
-ކުޑަ 10ވޭން
ރަމްޒެއް ކަމަށެވެ .މި ވެހިކަލްތަކުގެ ސަބަބުން ރާއްޖޭގެ
އެ ރަސްމިއްޔާތުގައި އުޅަނދުފަހަރުތައް ރާއްޖެއަށް ހަވާލުކުރިކަމުގެ ރަމްޒީ ތަޅުދަނޑި ރައީސާ
10 -ވޭން
ސިފައިންގެ ގާބިލުކަން އިތުރުވާނެ ކަމަށް ވެސް
ކށްދެއްވީ އެ ގައުމުގެ ބޮޑުވަޒީރެވެ. ހަވާލު ޮ
-ފަސް ލޮރީ
ބުންޏެވެ.
ކޅުޑިފެންސް މިނިސްޓަރު މިއީ މި އަހަރުގެ ކުރީ ޮ
މދީގެ ދަތުރުފުޅުގައި އިއްޔެ ވަނީ މިނިވަން ޯ
-އަށް ޓްރެކްޓަރު
މުހައްމަދު ޣައްސާން މައުމޫން އިންޑިއާއަށް ކުރެއްވި
-ހަތަރު ޓިޕާ ޑަމްޕް ޓްރަކް
ވިޔަފާރި އާއި ޔޫޕީއައިގެ ހިދުމަތް ފެށުން ހިމެނޭ
ބޑުވަޒީރު ނަރެންދުރަ މޯދީ އިންޑިއާގެ ޮ
ދަތުރުގައި އެ ގައުމުގެ ޑިފެންސް މިނިސްޓަރު ރާޖްނާތު
-ހަތަރު ބެކްހޯ ލޯޑަރު
ގތަށް އިންޑިއާއާ އެކު ރާއްޖެއިން މުހިންމު 8 ޮ
މިހާރު ރާއްޖެއަށް ކުރައްވަމުން ގެންދަވާ ފުރަމާނަ
ސއިކުރެއްވި އެއްބަސްވުމެއްގެ ދަށުން ޮ ސިންހާ އެކު
-ދެ ކެރޭން
ސއިކޮށްފަ އެވެ .އޭގެ ޮ އެއްބަސްވުމެއްގައި ވެސް
ދަތުރުފުޅުގައި މިއަދު މެންދުރުފަހު ރައީސް އޮފީހުގައި
ދޭން ނިންމި ވެހިކަލްތަކެކެވެ.
-ހަ މިނީ އެކްސްކަވޭޓަރު
ތެރޭގައި އިންޑިއާގެ އެގްޒިމް ބޭންކުން ރާއްޖެއަށް
-ފަސް އެކްސްކަވޭޓަރު
ޑލަރުގެ ލައިން އޮފް ހަމަޖައްސައިދޭ 565މިލިއަން ޮ
އިންޑިއާއިން ރާއްޖެއަށް ހަދިޔާކުރި ބައެއް ވެހިކަލް.
ކްރެޑިޓްގެ އެއްބަސްވުން ވެސް ހިމެނެ އެވެ.
ބޭއްވި މަޝްވާރަތަކަށް ފަހު ރައީސް ޑރ .މުހައްމަދު މުއިއްޒު ވަނީ މި ވެހިކަލްތަކާ ހަވާލުވެ ވަޑައިގަތުމުގެ ގޮތުން ރަމްޒީ ތަޅުދަނޑިއާ ހަވާލުވެ ވަޑައިގެންފަ އެވެ. ކށްދެއްވީ ބޮޑުވަޒީރު މޯދީ އެވެ. ތަޅުދަނޑި ހަވާލު ޮ
އިންޑިއާއިން އެމްއެންޑީއެފަށް ހަދިޔާކުރި އުޅަނދުތައް: 27ގޮނޑީގެ އަށް ބަސް 10 -ޕިކަޕް
އިންޑިއާއިން ބުނީ މި ވެހިކަލްތައް ހަދިޔާ ކުރުމަކީ ދެ ގައުމުގެ ދެމެދުގައި ވަރުގަދަވަމުންދާ ގުޅުމުގެ
އިންޑިއާގެ ލޯން އެހީގައި ހެދި 4،000ފްލެޓް ސަރުކާރާ ހަވާލުކޮށްފި ފާ ތި މަ ތު އަ ޖް ފާ ން
ކންސްޓްރަކްޝަން ނެޝަނަލް ބިލްޑިންގްސް ޮ
ބައްދަލުވުންތަކުގައި ރައީސް ޑރ .މުހައްމަދު މުއިއްޒުއާ
ކުރީގެ ރައީސް އިބްރާހިމް މުހައްމަދު ސޯލިހުގެ
ކޯޕަރޭޝަން (އެންބީސީސީ) އާއި ކަލްޕަތާރޫ
ކށްދެއްވީ ބޮޑުވަޒީރު އެތަނުގެ ރަމްޒީ ތަޅުދަނޑި ހަވާލު ޮ
ސަރުކާރުން ފެށި މަޝްރޫއެކެވެ.
އިންޑިއާގެ ދެ ކުންފުންޏާ ހަވާލުކޮށްގެން އިމާރާތް
ޕްރޮޖެކްޓްސް އިންޓަނޭޝަނަލް ލިމިޓެޑް (ކޭޕީއައިއެލް)
މޯދީ އެވެ.
ދރުވެރިޔާ" ފްލެޓްތަކުގެ މަސައްކަތް ނިންމައި ކުރި "ގެ ޮ
ކންމެ ކުންފުންޏަކުން 2000 އާ ހަވާލުކޮށްގެންނެވެޮ .
ކށް އިއްޔެ ހަވާލުކޮށްފި އެވެ. ދިވެހި ސަރުކާރާ ރަސްމީ ޮ
ފްލެޓް ވަނީ އަޅައިފަ އެވެ.
mihaaru.com
އިންޑިއާގެ އެގްޒިމް ބޭންކުން ކުރިން ދީފައިވާ
އެފްޑީސީން މިދިޔަ ހޯމަ ދުވަހު ވަނީ އެ
އފް ކްރެޑިޓް ފެސިލިޓީ ބޭނުން ކޮށްގެން ލައިން ޮ
ފްލެޓްތައް ލިބޭ މީހުންނާ އެކު އެއްބަސްވުންތަކުގައި
އިތުރު 4،000ފްލެޓް އެޅުމުގެ މަޝްރޫއެއް ފަށަން
ސއިކުރަން ފަށައިފަ އެވެ. ޮ
ނިންމާފައިވާ ކަމަށް މި ސަރުކާރުން ވެސް ބުނެފައިވެ
ކުރީގެ ރައީސް އިބްރާހީމް މުހައްމަދު ސޯލިހްގެ
ބޑުވަޒީރު ނަރެންދުރަ މޯދީ އިންޑިއާގެ ޮ
ދރުވެރިޔާ" ޕްރޮގްރާމްގެ 4،000 ސަރުކާރުން ފެށި "ގެ ޮ
މިހާރު ރާއްޖެއަށް ކުރައްވަމުން ގެންދަވާ ފުރަމާނަ
ހުޅުމާލެ 2ގައި އަޅާފައިވާ 4،000ފްލެޓަކީ
ފްލެޓްގެ މަސައްކަތް ފަހި ދިރިއުޅުން ކޯޕަރޭޝަން
ދަތުރުފުޅުގައި ،މިއަދު މެންދުރުފަހު ރައީސް އޮފީހުގައި
އިންޑިއާގެ އެގްޒިމް ބޭންކުން ދީފައިވާ 227މިލިއަން
(އެފްޑީސީ) އިން ކުރިއަށް ގެންދިޔައީ އިންޑިއާގެ
ކުރިއަށް ގެންދިޔަ ދެ ގައުމުގެ ރަސްމީ މަޝްވަރާ
ޑޮލަރު ( 4.2ބިލިއަން ރުފިޔާ) ގެ ލޯނު އެހީގައި
އެވެ.
7
26 July 2025
2025 ި ޖު ލަ އ26
ުހަބަރ
mihaaru.com
mihaaru.com
ހަބަރު
26ޖުލައި ( 2025ހޮނިހިރު)
8
ފަވަރަ އާއި އިންޑިއާގެ ޔޫޕީއައި ގު ާޅލަނީ ،އަންނަ އަހަރު ދިވެހިންނަށް އިންޑިއާގައި ހިދުމަތް ލިބޭނެ ރާއްޖެ އާއި އިންޑިއާއާ ދެމެދު ފަސޭހަ އަދި
އަގުގައި ޕޭމަންޓް މުއާމަލާތްތައް ވަގުތުން ކުރެވޭނެ
ފަރުދުންގެ މެދުގައި ފަސޭހަކާމާ އެކު ފައިސާ ފޮނުވާ
މަސައްކަތް ކުރަމުންނެވެ .މި ކުންފުނި ވެގެންދާނީ
ގތުގައި ފައިސާގެ މުއާމަލާތްތައް ކުރެވޭނެ ރައްކާތެރި ޮ
އިންތިޒާމް ހަމަޖެހިގެން ދާނެއެވެ ".އެމްއެމްއޭގެ
ލިބިގަތުމުގެ ހިދުމަތް ގާއިމުވެ ،ރައްކާތެރިކަމާ އެކު ހެޔޮ
ގތުގައި ޒަމާނީ ޓެކްނޮލޮޖީގެ މަރުކަޒީ ބޭންކުން ބުނި ޮ
އިންތިޒާމް ހަމަޖެއްސުމަށް ރާއްޖޭގެ އިންސްޓަންޓް
ބަޔާނުގައިވެ އެވެ.
އަގުގައި ޕޭމަންޓް މުއާމަލާތްތައް ވަގުތުން ކުރެވޭނެ
އެހީގައި އިޖާދީ ޕޭމަންޓް ހިދުމަތްތައް ތައާރަފުކޮށް،
އިންތިޒާމް ހަމަޖެހިގެން ދާނެއެވެ ".އެމްއެމްއޭ
މި މަސައްކަތް ވިލަރެސްކުރާ ފަރާތަށެވެ .ގައުމީ
ކށްފައި ވާއިރު ބޭންކް މި އެއްބަސްވުމުގައި ސޮއި ޮ
ޕޭމަންޓް ސިސްޓަމް (ފަވަރަ) އާއި އިންޑިއާގެ ޔުނިފައިޑް ޕޭމަންޓްސް އިންޓަފޭސް (ޔޫޕީއައި)
މލްޑިވްސް އިން މިއަދު ވަނީ އެ ބޭންކުގައި އޮފް ޯ
ފުރަތަމަ މަރުހަލާގައި ރާއްޖެ އާއި އިންޑިއާގެ
ޕޭމަންޓް ސިސްޓަމް ވަކި ކުންފުންޏެއްގެ ދަށުން
ސއިކޮށްފި އެވެ. ޮ ގުޅާލުމުގެ އެއްބަސްވުމުގައި އިއްޔެ
އިންޑިއާ ރުޕީސް އެކައުންޓް ހުޅުވޭ ގޮތް ވެސް
ދޭދޭ ފަރުދުންގެ މެދުގައި ވަގުތުން ވަގުތަށް ފައިސާގެ
ގތަށް ތަރައްގީކުރުމުގެ މި މޮޑެލްއަކީ ޒަމާނާ އެއް ޮ
ހަދައިފަ އެވެ.
މުއާމަލާތްތަށް ކުރެވޭނެ އިންތިޒާމް އަންނަ އަހަރުގެ
ޖޑަން ،އިންޑިއާ ،ތައިލޭންޑް އަދި ސައުދީ ކެނެޑާޯ ،
ކުރީކޮޅު ހަމަޖައްސާނެ އެވެ .އަދި ދެވަނަ މަރުހަލާގައި،
އަރަބިޔާ ފަދަ އެތައް ގައުމެއްގައި ކާމިޔާބުކަމާ އެކު މޑެލް އެއް ކަމަށް އެމްއެމްއޭ އިން ތަންފީޒުކޮށްފައިވާ ޮ ބުންޏެވެ.
ޔޫޕީއައި އަކީ އިންޑިއާގައި މިހާރު ފައިސާގެ މުއާމަލާތްތައް ކުރުމަށް އެންމެ އާންމުކޮށް ބޭނުންކުރާ
ގތުގައި މިއީ އެމްއެމްއޭ އެމްއެމްއޭ އިން ބުނި ޮ
އެ ގައުމުގެ ރަސްމީ ޑިޖިޓަލް ޕޭމަންޓް ސިސްޓަމެވެ.
އތް ތިން އަހަރަށް އެކުލަވާލާފައިވާ އިން ކުރިޔަށް ޮ
ފަރުދުން ކުރާ ވިޔަފާރި މުއާމަލާތްތަކުގައި (މާޗަންޓް
އެންމެ ބޮޑެތި ވިޔަފާރިތަކުން ފެށިގެން ޓެކްސީތަކާއި
ގތަށް ރާއްޖޭގެ ޕޭމަންޓް ސްޓްރެޓެޖިކް ޕްލޭނާ އެއް ޮ
ޕޭމަންޓްސް) ފަސޭހަކަމާ އެކު ކިއުއާރު ކޯޑް
މަގުމަތީގެ ތަރުކާރީ ފިހާރަތަކުގައި ވެސް ފައިސާގެ
ކށް ،ބައިނަލްއަގުވާމީ އިންފްރާސްޓްރަކްޗާ ތަރައްގީ ޮ
ކށް ޕޭމަންޓްސް ހެދޭނެ މަގު ފަހިވާނެ އެވެ. މެދުވެރި ޮ
ރާއްޖޭގެ ޕޭމަންޓް ސިނާއަތް ކުރިއެރުވުމަށް
މުއާމަލާތަށް ޔޫޕީއައި ބޭނުންކުރެ އެވެ.
ނެޓްވޯކްތަކާ ގުޅާލައި ރާއްޖެއިން ބޭރަށް ފައިސާގެ
ކންމެ ގައުމަކުން ވެސް މި ޚިދުމަތުގައި ޮ
އެމްއެމްއޭ އިން ކުރާ މަސައްކަތްތަކުގައި ނެޝަނަލް
މުއާމަލާތް ކުރެވޭނެ ވަސީލަތްތައް ގާއިމުކުރުމަށް
ބޭނުންކުރާނީ އެ ގައުމެއްގެ އަމިއްލަ ފައިސާ އެވެ.
ކިއުއާރު ކޯޑް ސްޓޭންޑަޑެއް އެކުލަވާލުމުގެ މަސައްކަތް
(އެމްއެމްއޭ) އަދި އިންޑިއާގެ އެންޕީސީއައި
ރާވާފައިވާ މަސައްކަތުގެ ބައެކެވެ .މަގްސަދަކީ
މާނަ އަކީ ،ދިވެހިން އިންޑިއާގައި ހަރަދުކުރުމަށް
ވެސް އަންނަނީ ކުރަމުންނެވެ މި ސްޓޭންޑަޑް
އިންޓަނޭޝަނަލް ޕޭމަންޓްސް ލިމިޓެޑް (އެންއައިޕީއެލް)
ފަސޭހަކަމާއި ރައްކާތެރިކަމާ އެކު ބައިނަލްއަގުވާމީ
ހދަން ނުޖެހި އިންޑިއާ ރުޕީސް އެމެރިކާ ޑޮލަރު ޯ
އެކުލަވާލުމުގެ މަގްސަދަކީ ބޭންކްތަކާއި ޕޭމަންޓް
ސއިކުރި އެއްބަސްވުމާ ބެހޭ ޮ އާ ދެމެދު މިއަދު
މުއާމަލާތްތައް ކުރެވޭނެ މަގު ފަހިކޮށް ،މާލީ
އިން މުއާމަލާތްކުރެވުމެވެ .އަދި އިންޑިއާ މީހުންނަށް
ހިދުމަތްދޭ ހުރިހާ ފަރާތްތަކުން ބޭނުންކުރާ ކިއުއާރު
ގތުން އެމްއެމްއޭ އިން ނެރުނު ބަޔާނުގައި ޮ
ބައިވެރިވުން އިތުރު ކުރުމާއި ހަމަހަމަ ގޮތެއްގައި މާލީ
ރާއްޖޭގައި ދިވެހި ރުފިޔާއިން މުއަމާލާތުކުރެވޭނެ ގޮތް
ކޑުތަކަކީ އެއް ހަމައެއްގެ މައްޗަށް ހެދިފައިވާ ޯ
ބުނީ މި އެއްބަސްވުމާ އެކު ،ރާއްޖޭގެ ޕޭމަންޓް
ހިދުމަތްތައް ރައްޔިތުންނަށް ލިބޭކަން ކަށަވަރުކުރުން
ހަމަޖެހުމެވެ.
ކޑު ތަކަކަކަށް ހެދުމެވެ. އޕަރަބަލް ކިއުއާރު ޯ އިންޓަ ޮ
ކށް މާލީ ނިޒާމް އިތުރަށް އިންފްރާސްޓްރަކްޗާ ތަރައްގީ ޮ
ކަމަށް މަރުކަޒީ ބޭންކުން ބުންޏެވެ.
މލްޑިވްސް މަނިޓަރީ އޮތޯރިޓީ މަރުކަޒީ ބޭންކް ޯ
ހަރުދަނާ ކުރުމަށް މަގު ފަހިވާނެ ކަމަށެވެ. "މި އެއްބަސްވުމުގެ ދަށުން ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިންސްޓަންޓް ޕޭމަންޓް ސިސްޓަމް – ފަވަރަ އާއި
ފަވަރަ އާއި ޔޫޕީއައި ގުޅާލައި ހިދުމަތްތައް
އެންއައިޕީއެލް އިން ސިންގަޕޫރު ،ސްރީ ލަންކާ
މިހެން ހެދުމުން ބޭނުންކުރަން ފަސޭހަ އީޖާދީ
އަދި ނޭޕާލް ފަދަ ގައުމުތަކުން މިހާރު ވެސް ޔޫޕީއައި
ހިދުމަތްތައް ތައާރަފް ކުރުމަށް މަގު ފަހިވެގެންދާނެ
ތައާރަފް ކުރުމަށް ރާވާފައިވަނީ އެމްއެމްއޭ އިން ބުނި
ކށް މިފަދަ ޕޭމަންޓް ހިދުމަތްތައް ވަނީ މެދުވެރި ޮ
ކށް ހަދާ ޕޭމަންޓްތައް އެވެ .އަދި ފަވަރަ މެދުވެރި ޮ
ގތުގައި ދެމަރުހަލާއަކަށް ބަހާލައިގެންނެވެ. ޮ
ތައާރަފްކޮށްފަ އެވެ.
އިތުރުކުރުމަށް މަގުފަހިވެ ،ދެ ގައުމުގެ ދެމެދުގައި ކުރާ
މި އެއްބަސްވުމުގެ ދަށުން ދިވެހިރާއްޖޭގެ
ޔުނިފައިޑް ޕޭމަންޓްސް އިންޓަފޭސް (ޔޫޕީއައި)
އެމްއެމްއޭ އިން އަންނަނީ ރާއްޖޭގެ ޕޭމަންޓް
ބައިނަލްއަގުވާމީ މުއާމަލާތްތައް ވެސް ފަސޭހައިން
ގުޅުވާލެވިގެންދާނެ އެވެ .މިއާ އެކު ދެ ގައުމުގެ ދޭދޭ
އިންސްޓަންޓް ޕޭމަންޓް ސިސްޓަމް – ފަވަރަ އާއި
އިންފްރާސްޓްރަކްޗާ ތަރައްގީ ކުރުމަށް ކުރާ
ކުރެވޭނެ އިންތިޒާމް ހަމަޖެހޭނެ ކަމަށް މަރުކަޒީ
ފަރުދުންގެ މެދުގައި ފަސޭހަކާމާ އެކު ފައިސާ ފޮނުވާ
ޔުނިފައިޑް ޕޭމަންޓްސް އިންޓަފޭސް (ޔޫޕީއައި)
މަސައްކަތް އަވަސްކުރުމަށް "ޕޭމަންޓް މޯލްޑިވްސް"
ބޭންކުން ބުންޏެވެ.
ލިބިގަތުމުގެ ހިދުމަތް ގާއިމުވެ ،ރައްކާތެރިކަމާ އެކު ހެޔޮ
ގުޅުވާލެވިގެންދާނެ އެވެ .މިއާ އެކު ދެ ގައުމުގެ ދޭދޭ
ގެ ނަމުގައި ވަކި ކުންފުންޏެއް އުފެއްދުމުގެ
އިންޑިއާއިން ާރއްޖެއަށް ޕޯޓަބަލް ދެ ހޮސްޕިޓަލް ހަދިޔާކޮށްފި ފާ ތި މަ ތު އަ ޖް ފާ ން
މުހައްމަދު މުއިއްޒު އެވެ.
ކިއުބްގައި ލޭގެ ޓެސްޓްތައް ހަދަން ބޭނުންވާ ސާމާނު
12މިނެޓެވެ.
ރގްޔާ މައިޓްރީ ހެލްތު ކިއުބްސް" އަކީ "އަ ޯ
ބޑެތި ކާރިސާތަކުގައި ގިނަ ވެސް ހުންނަ އިރު މިއީ ޮ
ހސްޕިޓަލްތައް ހެލްތް މިނިސްޓްރީން ބުނީ މި ޮ
އެއްތަނުން އަނެއް ތަނަށް ގެންދެވޭ ގޮތަށް ،ގިނަ
ބަޔަކަށް ކުއްލި ފަރުވާ މަތީ ފެންވަރުގައި ފޯރުކޮށްދެވޭ
ހިންގާނީ އެ މިނިސްޓްރީގެ ދަށުން ހިންގާ މޯލްޑިވްސް
ހިދުމަތްތަކާ އެކު ހެދި މިފަދަ ފުރަތަމަ ޕޯޓަބަލް
ކށްފައިވާ އެއްޗެކެވެ .މިއިން ގޮތަށް ތަރައްގީ ޮ
އިމަޖެންސީ މެޑިކަލް ސާވިސްއިން ކަމަށެވެ .ރާއްޖޭގައި
ހޮސްޕިޓަލެވެ.
ކިއުބަކުން މެދުނުކެނޑި 72ގަޑިއިރު އޮޕަރޭޓްކުރެވޭނެ
އެ ބޭނުން ކުރުމަށް ޓްރެއިން ތަނެއް ހިންގާފައިވާ
ކންމެ ތަނެއްގައި ވެސް ބަހައްޓާލެވޭ އެ ޮ
އެވެ .އަދި 200މީހުންނަށް ފަރުވާދެވޭނެ އެވެ.
ކަމަށާއި ރާއްޖޭގެ 20މީހަކު އެ ތަމްރީންތަކުގައި
ރާއްޖެއަށް ކުރައްވާ ރަސްމީ ދަތުރުފުޅުގައި އިއްޔެ
އޕަރޭޝަން ތިއޭޓަރު، ހޮސްޕިޓަލްތަކުން އައިސީޔޫޮ ،
ކޕްޓަރާއި ޕެރަޝޫޓްގައި ވެސް ކޮންމެ ތާކަށް ހެލި ޮ
ބައިވެރިވި ކަމަށް މިނިސްޓްރީން ބުންޏެވެ .އޭގެތެރޭގައި
ހަވީރު ސަލްޓަން ޕާކުގައި ބޭއްވި ހަފްލާއެއްގައި
އެކްސް-ރޭ އަދި އެމެޖެންސީ ހިދުމަތްތައް ލިބޭނެ އެވެ.
ގސް ބޭނުން ކުރެވޭ މި ކިއުބްގެ ސެޓްއަޕް ވެސް ގެން ޮ
ޑޮކްޓަރުންނާއި އިމަޖެންސީ މެޑިކަލް ޓެކްނީޝަނުންނާއި
ހޮސްޕިޓަލްތަކާ ހަވާލުވެ ވަޑައިގަތީ ރައީސް ޑރ.
ޕަވަ ޖަނަރޭޓަރާ ވެސް އެކު ހުންނަ މި ހެލްތު
ރާވައި ،ފަރުވާގެ ކަންކަން ފެށުމަށް ހޭދަވާނީ އެންމެ
ބަޔޯމެޑިކަލް ތަޖުރިބާކާރުން އަދި ނަރުހުން ހިމެނެ އެވެ.
mihaaru.com
ޕޓަބަލް ދެ ހޮސްޕިޓަލް އިންޑިއާއިން ރާއްޖެއަށް ޯ އިއްޔެ ހަދިޔާކޮށްފި އެވެ. ބޑުވަޒީރު ނަރެންދުރަ މޯދީ މިހާރު އިންޑިއާގެ ޮ
ީބއެމްއެލްގައި އިންޑި ާއ ރު ީޕ އެކައުންޓް ހުޅުވޭ ގޮތް ހަދައިފި ފާ ތި މަ ތު އަ ޖް ފާ ން mihaaru.com
މލްޑިވްސް (ބީއެމްއެލް) އިން ބެންކް އޮފް ޯ ރާއްޖޭގައި ފުރަތަމަ ފަހަރަށް އިންޑިއާ ރުޕީ އެކައުންޓް ގތް ހަދައިފި އެވެ. ހުޅުވޭ ޮ އ އަދި މެނޭޖިން ޑިރެކްޓަރު ބީއެމްއެލްގެ ސީއީ ޯ
ވިޔަފާރި އާއި އިންވެސްޓްމެންޓްގެ އާ ފުރުސަތުތައް
ފަހުރެއް .ގައުމީ ބޭންކުގެ ހައިސިއްޔަތުން ،އާންމު
ކަސްޓަމަރުންނަށް ދޫކުރުމުގެ މަސައްކަތް ކުރަމުން
ލިބި ރާއްޖޭން ބޭރަށް ފައިސާ ފޮނުވުގައި ވެސް
ފަރުދުންނާއި ވިޔަފާރިތަކުގެ ބޭނުންތަކަށް ސަމާލުކަންދީ،
އަންނަ ކަމަށް ވެސް ޝަރީފް ވިދާޅުވި އެވެ.
ފަސޭހަތަކެއް ލިބިގެންދާނެކަން އޭނާ ފާހަގަކުރެއްވި
ބޭންކިން ދާއިރާ އާ ހަރުފަތްތަކަށް ގެންދިޔުމުގައި
އެވެ.
އަޅުގަނޑުމެން ދެމިތިބޭނަން "،ޝަރީފް ވިދާޅުވި އެވެ.
"އަޅުގަނޑުމެންގެ އުއްމީދަކީ މި މަރުހަލާތައް
އެ އެކައުންޓްތަކަށް ފައިސާ ޖަމާކުރެވޭނީ
މިދިޔަ އަހަރު ބީއެމްއެލުން ވަނީ އެ ބޭންކުގެ
މިއަހަރުގެ ނިޔަލަށް ނިމިގެންދިޔުން .މި މަރުހަލާތައް
ބީއެމްއެލް ބްރާންޗްތަކުންނެވެ .އިންޑިއަން ރުޕީ
އއެސް ޓާމިނަލްތަކުގައި ރުޕޭ ކާޑު އޭޓީއެމް އަދި ޕީ ޯ
ނިމުމުން އަމިއްލަ ފަރާތްތަކުންނާއި ވިޔަފާރިތަކުން
500ގެ ނޫޓުން ފެށިގެން މަތީ އަދަދުގެ ނޫޓްތައް
ގތް ވެސް ހަދައިފަ އެވެ. ބޭނުންކުރެވޭ ޮ
ކންމެ ތަނެއްގައި ވެސް އިންޑިއާގެ ރުޕީސް ދުނިޔޭގެ ޮ
މުހައްމަދު ޝަރީފު ވިދާޅުވީ އަންނަ މަހުގެ
ޖަމާކުރެވޭނެ ކަމަށާއި އިންޑިއާ އިން ރެމިޓެންސްގެ
ފުރަތަމަ ދުވަހުން ފެށިގެން އެ ބޭންކުގެ ހުރިހާ
ގޮތުގައި ގެންނަ ފައިސާ އިންޑިއަން ރުޕީ އެކައުންޓަށް
(ފަވަރަ) އާއި އިންޑިއާގެ ޔުނިފައިޑް ޕޭމަންޓްސް
ކަސްޓަމަރުންނަށް ،ދިވެހިންނާއި ބިދޭސީންނާއި
ޖަމާކުރެވޭނެ ކަމަށް ބީއެމްއެލުން ބުންޏެވެ .އަދި
އިންޓަފޭސް (ޔޫޕީއައި) ގުޅާލުމުގެ އެއްބަސްވުމުގައި
މބައިލް ބޭންކިން ވިޔަފާރިތައް ވެސް ހިމެނޭ ގޮތަށްޯ ،
ފނުވުމުގައި ވެސް މި އިންޑިއާ އަށް ފައިސާ ޮ
ސއިކުރުމާ އެކު ބީއެމްއެލްގައި އިންޑިއާ ޮ މިއަދު
އާއި ފަވަރަ ގުޅާލައި ދިވެހިންނަށް އެ ހިދުމަތް
ކށް ރުޕީ އެކައުންޓް ހުޅުވޭނެ ކށްގެން އޮންލައިން ޮ ބޭނުން ޮ
އެކައުންޓް ބޭނުންކުރެވޭނެ އެވެ.
ގތް ހަދާފައި ވާއިރު ރުޕީސް އެކައުންޓް ހުޅުވޭ ޮ
ގތް އަންނަ އަހަރުގެ ކުރީކޮޅު އިންޑިއާގައި ލިބޭނެ ޮ
މލްޑިވްސްގައި އިންޑިއަން ރުޕީ "ބޭންކް އޮފް ޯ
ކޕަރޭޝަން އޮފް އިންޑިއާ ނެޝަނަލް ޕޭމަންޓްސް ޯ
ހަމަޖެހޭނެ ކަމަށެވެ.
އެކައުންޓް ހުޅުވަން ފެށުމަކީ އަޅުގަނޑުމެންނަށް ލިބޭ
(އެންޕީސީއައި) އާ އެކު ރުޕޭ ކާޑު ބީއެމްއެލްގެ
ކަމަށެވެ. މިކަމުގެ ސަބަބުން ބީއެމްއެލްގެ ކަސްޓަމަރުންނަށް
ރާއްޖޭގެ އިންސްޓަންޓް ޕޭމަންޓް ސިސްޓަމް
އިން ފައިސާ ދެއްކުމަށް މަގު ފަހިވެގެންދާނެ "،ޝަރީފް ވިދާޅުވި އެވެ. އެމްއެމްއޭ އިން އިއްޔެ ބުނީ އިންޑިއާގެ ޔޫޕީއައި
mihaaru.com
ރިޕޯޓް
26ޖުލައި ( 2025ހޮނިހިރު)
9
ސަ ީފރުާ :ރއްޖެ-އިންޑިއާގެ ގުޅުމުގެ ބިން ާގ މާ ވަރުގަދަ، މިއީ ބަދަލު ނު ާވނެ ހަގީގަތެއް އަ ހު މަ ދު ހަ މް ދޫ ން mihaaru.com
އންނަ އިހްތިރާމް މާ ވަރުގަދަ ކަމަށް އަނެއް ބަޔަކަށް ޮ
ގަރުނަކަށް މޫލާފައިވާ މި ވަރުގަދަ ގުޅުން ގޯސްވެ،
ގޮތުގައި ،ރާއްޖޭގެ މަސްލަހަތު އިންޑިއާގެ މިނިވަންކަން
ރާއްޖެ އިން އިންޑިއާ އަށް ކަނޑައަޅާފައިވާ ސަފީރު
ހީނަރުވެގެން ނުދާނެކަމަށް އޭނާ ގަބޫލުކުރައްވަނީ
ދެމެހެއްޓުމާ ވެސް ސީދާ ގުޅިފައިވާތީ އެވެ.
ޖީ .ބާލަސުބްރަމާނިއަން ދެކެވަޑައިގަންނަވަ އެވެ.
އެހެންވެ އެވެ.
އޭނާ ވިދާޅުވީ މި ރަހުމަތްތެރި ގުޅުން
ރާއްޖެ އާއި އިންޑިއާގެ 60އަހަރުގެ ގުޅުމުގައި
ކޅު ގުޅުމުގައި ކޮންމެވެސް މި ސަރުކާރުގެ ކުރީ ޮ
މި ވަގުތު މާލީ އަދި އިގުތިސާދީ ރޮނގުން ކށްދޭ އެހީތެރިކަން އިތުރު އިންޑިއާ އިން ފޯރު ޮ
އވެ އެވެ؛ އެންމެ ދަތި ބަދަލު ނުވާ ހަގީގަތެއް ޮ
ބިނާވެފައި ވަނީ ދެމުން އަންނަ އެހީގެ މައްޗަށް ނޫން
ވަރެއްގެ ނުތަނަވަސްކަމެއް ހުއްޓަސް ،ދެ ގައުމުގެ
ކޮށްފައިވަނީ ،ރާއްޖޭގެ އިގުތިސާދު ހަމަ މަގުގައި
ދަނޑިވަޅުތަކުގައި އެހީގެ އަތެއް އެންމެ ފުރަތަމަ
ކަމަށެވެ .އެތައް ގަރުނެއްގެ ތެރެއިން ،ދެ ގައުމުގެ
ރައްޔިތުންނާއި ސިޔާސީ ލީޑަރުންގެ މެދުގައި
ބޭއްވުމަކީ ،ރާއްޖޭގެ ސިޔާދަތީ މިނިވަންކަމަށް
ދިއްކޮށްލާ ގައުމަކީ އިންޑިއާ އެވެ .ވަކި ދާއިރާއަކުން
ސަރުކާރުތަކާއި ރައްޔިތުންގެ މައްޗަށް މި ގުޅުން
ޒަމާނުއްސުރެ އުފެދިފައި އޮތް ގުޅުމުގެ ބިންގާ
ދެމެހެއްޓުމުގައި މުހިންމު ކަމަކަށް ވާތީ ކަން އޭނާ
ވެސް ނޫނެވެ .އެންމެ އަސާސީ ކާބޯތަކެއްޗާއި
ބިންވަޅު ނެގިފައިވަނީ އެއަށް ވުރެ މާ ފުންކޮށް ކަމަށް
ގުޑުވައިލެވޭ ވަރަށް ވުރެ ،މާ ވަރުގަދަ އެވެ.
ފާހަގަކުރެއްވި އެވެ.
ބޭސްފަރުވާ އާއި މާލީ އެހީތެރިކަމާއި އުމްރާނީ
ވިދާޅުވި އެވެ.
އަޅުގަނޑުމެންގެ [އިންޑިއާ] ވިސްނުން
"އަޅުގަނޑުމެންނަކީ އަވައްޓެރިން .އަޅުގަނޑުމެން
ތަރައްގީގެ ކުރިއެރުންތަކަށް ބެލިޔަސް ތާރީހުގައި
"އަޅުގަނޑުމެންގެ [އިންޑިއާ] ވިސްނުން
ބޑު އެއް އާއިލާ. ވަރަށް ސާފު .މުޅި ދުނިޔެއަކީ ޮ
ދެމި ތިބޭނީ ވެސް އަވަށްޓެރިންގެ ގޮތުގައި.
އތީ ،އަވަށްޓެރިންގެ ތެރެއިން އިންޑިއާގެ ފެންނަން ޮ
ބޑު އެއް އާއިލާ. ވަރަށް ސާފު .މުޅި ދުނިޔެއަކީ ޮ
އަޅުގަނޑުމެން ކުރިއަރާއިރު ،އަޅުގަނޑުމެން ބޭނުންވޭ
އެކަމަކަށް ބަދަލެއް ނާންނާނެ .މި އިންޑިއާ ކަނޑުގައި
އިސް ނެގުމެވެ.
އަޅުގަނޑުމެން ކުރިއަރާއިރު ،އަޅުގަނޑުމެން ބޭނުންވޭ
އަވަށްޓެރިން ވެސް އަޅުގަނޑުމެންނާ އެކީ ކުރިއަރަން.
އަޅުގަނޑުމެން ދެ ގައުމުގެ ރައްޔިތުންގެ ދިރިއުޅުން
މި ގައުމުގެ ވެރިން ،އިންޑިއާ އަކީ ރާއްޖޭގެ
އަވަށްޓެރިން ވެސް އަޅުގަނޑުމެންނާ އެކީ ކުރިއަރަން.
ތިމާގެ މީހުން ވެސް ކުރިއަރަން .ރަހުމަތްތެރިން ވެސް
އންނަތާ އެތައް ހާސް އަހަރެއް ވެއްޖެ"، ބިނާކޮށްފައި ޮ
އެންމެ ގާތް އެކުވެރިޔާ ކަމަށް ސިފަކުރައްވަނީ ވެސް
ތިމާގެ މީހުން ވެސް ކުރިއަރަން .ރަހުމަތްތެރިން ވެސް
ކުރިއަރަން :ސަފީރު
ސަފީރު ތަފްސީލު ކޮށްދެއްވި އެވެ.
މި ވަރުގަދަ ގުޅުމަށެވެ.
ކުރިއަރަން "،ރާއްޖޭގެ މިނިވަންކަމަށް 60އަހަރު
ދެ ގައުމުގެ ތާރީޚީ ގުޅުމުގެ އެންމެ ވަރުގަދަ ބިންގަލަކީ ،އަދުއްވުންތަކެއް ނޮވެމްބަރު 1988 ،3ގައި
އޭނާ ވިދާޅުވީ ގުޅުން ހީނަރުވާން ފެށުމުން
"އަޅުގަނޑުމެންގެ އަމާޒަކީ ،އިންޑިއާ ކަނޑުގެ
ފުރުމުގެ މުނާސަބަތުގައި "މިހާރު"އަށް ދެއްވި ހާއްސަ
ހާރިޖިއްޔާ އިސްވެ ،ދެ ގައުމުގެ ސިޔާސީ ލީޑަރުން
ވަސީލަތްތަކުގެ ބޭނުން ،ދެ ގައުމަށް ވެސް ހަމަހަމަކަމާ
އިންޓަވިއުއެއްގައި ސަފީރު ވިދާޅުވި އެވެ.
މެދުގައި މަޝްވަރާތައް ބާއްވައި ،ހިޔާލުތަފާތުވުންތައް
އެކު ބޭނުންކުރެވުން .އެހެންވީމާ ،އިންޑިއާ ކަނޑުގެ
ހައްލުކުރަން އަވަސްވެ ގަތުމަކީ ވެސް އެކަމުގެ ސާފު
ސަލާމަތާއި ރައްކާތެރިކަން ދެމެހެއްޓުމަކީ އިންޑިއާގެ
ދަލީލެއް ކަމަށެވެ.
ވެސް އެންމެ މަތީ މަސްލަހަތު އޮތް ކަމެއް.
ރާއްޖެ އަށް ދިން އުދުވާނީ ހަމަލަ އެވެ .އިންޑިއާގެ
ގތުގައި ،ދުނިޔޭގެ ހަތަރު ވަނަ އޭނާ ވިދާޅުވި ޮ
އަސްކަރީ އެހީތެރިކަމާ އެކު ،އެ އުދުވާނީ ބަޣާވާތް
ގތުގައި ،އިންޑިއާގެ އަށް އެންމެ ބޮޑު އިގުތިސާދުގެ ޮ
ކށްލަން ރާއްޖެ އިން އެދުމުން އިންޑިއާ ނާކާމިޔާބު ޮ
އިގުތިސާދީ ކުރިއެރުން ޖަހާފައިވާ މިސްރާބުގައި ،ރާއްޖެ
މި ސަރުކާރުގެ މަތީ ފަންތީގެ އެކި
ކށްދިން ދައުރަކީ ދެ ގައުމުގެ ގުޅުމުގައި އިން އަދާ ޮ
ފަދަ ރަހުމަތްތެރި އަދި އަވައްޓެރި ގައުމުތައް ގޮވައިގެން
އޅުން އެރިކަންކަން ބައްދަލުވުންތައް ބޭއްވިޮ ،
އުފެދުނު ވަރަށް ވަރުގަދަ އިތުބާރެކެވެ .ދިވެހިންގެ
ދަތުރުކުރަން އިންޑިއާއިން ބޭނުންވެ އެވެ.
ސާފުކޮށްދެވުމުގެ ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން ،ދެ ގައުމުގެ
ހިތްތަކުގައި ޝުކުރާ އެކު ބިންވަޅު ނެގިފައިވާ ކަމެކެވެ. ތާރީޚުގައި ލިޔެވުނު އެ އެހީތެރިކަމާ އެކު ،ރާއްޖޭގެ ތަރައްގީގެ ދަތުރުގައި މިހާތަނަށް އިންޑިއާގެ ހިއްސާ
އެކަން ހާސިލްކުރަން ރާއްޖެއަށް ބޭނުންވާ ކޮންމެ ކށްދޭން އިންޑިއާއިން ދާއިރާއަކުން އެހީތެރިކަން ފޯރު ޮ ފަހެއް ނުޖެހޭނެ އެވެ.
އަދި ދެ ގައުމުގެ ވެސް ސިޔާދަތާއި މިނިވަންކަން ރައްކާތެރިކުރުން "،އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ. ރާއްޖެ އާއި އިންޑިއާ ގުޅިގެން ،އެއްބާރުލުމާއި
ގުޅުން ކުރިއަށް ވުރެ ވެސް ބަދަހިވެ ،ވަރުގަދަވެފައިވާ
އެހީތެރިކަން ދީގެން އެއް އަމާޒަކަށް މަސައްކަތް
ކަމަށް އޭނާ ގަބޫލުކުރައްވަ އެވެ.
ކުރަނީ ،ދެ ގައުމުގެ މިނިވަންކަން ބިނާވެފައި އޮތް،
ގތުން ،ދެ ގައުމުގެ އިންވެސްޓްމަންޓްތައް މި ޮ
އތް އިންޑިއާ އަދި ދެ ގައުމުގެ ވެސް ހިއްސާ ޮ
ހސްޕިޓަލް ،އައިޖީއެމްއެޗުން ބޮޑެވެ .ސަރުކާރުގެ މައި ޮ
ތިލަމާލެ ބްރިޖު ފަދަ އުމްރާނީ ތަރައްގީގެ
ފުޅާކުރުމާއި މިނިވަން ވިޔަފާރީގެ އެއްބަސްވުމެއް
ކަނޑުގެ ސަލާމަތާއި ރައްކާތެރިކަން ކަށަވަރުކުރަން
ފެށިގެން ،މާލޭގެ ހުޅަނގު ފަރާތުގެ ކަނޑުން ،ފެނުން
ބިޔަ މަޝްރޫއުތަކުގެ އިތުރުން ،ރާއްޖެއަށް މިވަގުތު
އެކުލަވާލުމުގެ މަސައްކަތް ކުރަމުން އަންނަ އިރު،
ކަމަށް ސަފީރު ވިދާޅުވި އެވެ.
މައްޗަށް އަރަމުންދާ ބްރިޖާއި ރާއްޖޭގެ އެންމެ ދެކުނުން
ދިމާވެފައިވާ ބޭރު ފައިސާގެ ތާށިކަމާއި އިގުތިސާދީ
އެފަދަ އެއްބަސްވުންތަކުގެ ތެރެއިން ،ދެ ގައުމުގެ ގުޅުން
އައްޑޫގެ މަގުތައް ވެސް ހަދަމުން އެ ދަނީ އިންޑިއާ
އަދި މާލީ ދަތިކަމުން އަރައިގަތުމަށް ކަރަންސީ ސްވޮޕް
މުޅިން އާ ހަރުފަތަކަށް ގެންދެވޭނެ ކަމަށް ސަފީރު
ވަރުގަދަ އަސާސްތައް މަތީގައި ކަން ދެ ގައުމުން
ސަރުކާރުގެ އެހީގެ ދަށުންނެވެ.
ބންޑުތައް ދެއްކުން ފަސްކޮށްދިނުން ފެސިލިޓީތަކާއި ޓީޮ -
ޔަގީން ކުރައްވަ އެވެ.
ގަބޫލުކުރެ އެވެ .އެހެންވެ ،ދެ ގައުމަށް އޮތީ،
ގތުގައި ސަފީރު ނެންގެވި ފަދަ ކަންކަން މިސާލުގެ ޮ
ގުޅުން ޯގހެއް ނުވާނެ -ބިންގާ މާ ވަރުގަދަ! ރާއްޖޭގައި
ކންމެ ފަސް އަހަރަކުން ބަދަލުވަމުން ޮ
އެވެ.
"އިންޑިއާ އަކީ ރާއްޖޭގެ އެންމެ ގާތް އެކުވެރިޔާ ކަމާ މެދު ޝައްކެއް ވެސް ނެތް .އިންޑިއާ އިން
ގތުގައި އެކަމުގައި އޮތީ ސަފީރު ވިދާޅުވި ޮ
އަބަދުވެސް މަސައްކަތް ކުރާނީ ރާއްޖޭގެ އެންމެ މަތީ
އަންނަ ވެރިކަމުގެ ޚާރިޖީ ސިޔާސަތާ ގުޅިގެން
ސާފު އަމާޒެކެވެ .އެންމެ މަގުސަދެކެވެ .ރާއްޖެއަށް
މަސްލަހަތު ދަމަހައްޓައި ،ރައްކާތެރިކުރެވޭ ގޮތަށް "،އޭނާ
ނުތަނަވަސްކަން އުފެދުނަސް ގުޅުމުގެ ބަދަހިކަމަށް
ކންމެ ދިމާއަކުން ކޮންމެ އެ ވަގުތަކު ބޭނުންވާ ޮ
ވިދާޅުވި އެވެ.
ބޑު އަސަރެއް ނުކުރެ އެވެ .އެއަށް އެއް ބަޔަކު މާ ޮ
ފރުކޮށްދިނުމެވެ .އެތައް ދާއިރާއަކުން އެހީތެރިކަން ޯ
އޭގެ މައިގަނޑު ސަބަބަކީ ،ސަފީރު ވިދާޅުވި
ރާއްޖެ އާއި އިންޑިއާގެ ގުޅުން ދެމިއޮތީ ،މި
ކށް އެއް ބަޔަކު އަނެއް ބަޔަކަށް މަސްލަހަތު އިސް ޮ އިހްތިރާމްކުރުމާ އެކު މި ދަތުރުގައި އެކުގައި ތިބުމެވެ.
mihaaru.com
ރިޕޯޓް
26ޖުލައި ( 2025ހޮނިހިރު)
10
1948ގެ އެއްބަސްވުމުން ހާސިލް ީވ ކޮން ކަމެއް؟ މު ހަ އް މަ ދު ހަ މް ދޫ ން mihaaru.com
ޑިސެމްބަރު 1887 ،15ގައި އިނގިރޭސީންގެ ހިމާޔަތުގެ ދަށަށް ދިވެހިރާއްޖެ ދިޔައިރު ،އަވަށްޓެރި އތީ އިނގިރޭސީންގެ އަޅުވެތިކަމުގަ އެވެ. ސިލޯން ޮ
ކަމަށް އަމީނަށް ގަބޫލުކުރެއްވުނެވެ .އެ މަނިކުފާނު ،އެ
ބޑު ހަނގުރާމައަށް ފަހު މަޖިލީހުން ނިންމީ "ދެ ވަނަ ޮ
އެއްބަސްވުމާ މެދު އިނގިރޭސި ދައުލަތުގެ ވެރީންގެ
ހިޔާލު އެންމެ ފުރަތަމަ ފާޅުކުރެއްވީ ،އޮކްޓޫބަރު ،21
ސަރަހައްދަށް އަންނަމުން ދިޔަ ބަދަލުތަކާ ގުޅިގެން
ހއްދެއްވި އެވެ .އެ ހިޔާލު ނުރަސްމީ ގޮތެއްގައި ޯ
ލނުގެ ގަވަރުނަރާ އެކު ކޮޅުނބުގެ 1947ގައި ސި ޯ
ރާއްޖެ އާއި އިނގިރޭސީންނާ ދެމެދު އޮތް މުއާހަދާ
ސިޓީތަކުން އަމީނަށް އެނގިވަޑައިގެންނެވީ އިނގިރޭސީން
ކުއީންސް ހައުސްގައި ބޭއްވެވި ބައްދަލުކުރެއްވުމެއްގަ
އާކުރަން ފެންނަ" ކަމަށެވެ .އަދި އެކަމުގައި ސިލޯނުގެ
ތިބީ ދިވެހި ދައުލަތުން އެދިއްޖެ ނަމަ އެގްރިމެންޓް
އެވެ.
ގަވަރުނަރާ މަޝްވަރާކުރެއްވުމުގެ މަސައްކަތް އަމީންއާ
އާކުރުމާ މެދު ވިސްނުމަށް ތައްޔާރަށް ކަމަށެވެ.
އަމީން ވިދާޅުވީ ކަމަށް ،ތާރީހީ ލިޔުންތަކުގައި
ހަވާލުކުރައްވަން ވެސް މަޖިލީހުން ނިންމި އެވެ.
އެހެންކަމުން ،އިނގިރޭސީންގެ ފަރާތުން ރާއްޖޭގެ
ވަނީ ،ރާއްޖޭން ސިޔާސީ ގުޅުން ގުޅިފައި އޮތުމަށް
"އާދޭހޭވެ! އަޅުގަނޑަށް ލިބުނީ ވަރަށް ވެސް
ކަންކަން ހަމަޖައްސަވަމުން ގެންދެވީ ،ސިލޯނުގައި
އެދެނީ ސީދާ އިނގިރޭސީންގެ މާތް ދައުލަތާ އެކު
އެކަށީގެންވާ ފުރުސަތެކެވެ .އިނގިރޭސި ދައުލަތާއި
އިބްރާހީމް ފާމުލަދޭރި ކިލެގެފާނަށް ސިޓީއެއް ފޮނުއްވައި،
އިނގިރޭސި ދައުލަތް ތަމްސީލް ކުރައްވަމުން ގެންދެވި
ލނު ސަރުކާރު މެދުވެރިވެގެން ނޫން ކަމަށާއި ސި ޯ
ދިވެހި ދައުލަތާއި ދެމެދުގެ ގުޅުން އާ މިސްރާބަކަށް
ކމިޓީގެ ފަރާތުން ސިލޯން ގަވަރުނަރަށް ވަލީ ޮ
ގޑޮން އެވެ .އޭގެ ގަވަރުނަރު އަރްތޫރް ހެމިލްޓަންޯ -
ކަމަށެވެ" .ސިންގަޅަ ގަވަރުނަރަކު އަތަށް ވެދުމުގެ
ކށްލުމުގެ ކުރީގައި ،މައްސަލައާއިގެން ނުރަސްމީ ބަދަލު ޮ
ކށް އެކަން ހުށަހެޅުއްވެވި އެވެ. ރަސްމީ ޮ
ސަބަބުން އިނގިރޭސީންނަށް ރާއްޖޭން ދައްކަމުން
ކޅު ގެނައުމަކީ އަޅުގަނޑުމެން ހިތް ރުހޭ ކަމަކަށް ފަތް ޮ
ގޮތެއްގައި އަޅުގަނޑު ހަރަކާތްތެރިވާން ފަށައިގެންފީމެވެ"،
ފނުވަމުން ގެންދިޔައީ ސިލޯނުގެ ދިޔަ ޖިޒީ ވެސް ޮ
ނުވާނެކަން ކަށަވަރެވެ"،
އަމީން ލިޔުއްވާފައިުވެ އެވެ.
ގަވަރުނަރުގެ އަރިހަށެވެ .މި ހުރިހާ ކަމެއްގެ ސަބަބުން،
ލނުގެ އިތުރުން އިންޑިއާ އަށް ސުވާލަކީ ،ސި ޯ
މި މަސައްކަތުގައި އަމީން ވަނީ އޭރު ސިލޯން
ލނުގައި ހުންނެވުމުން އަމީން ސި ޯ ވަޒީރުއްދާހިލިއްޔާގެ ގާއިމް މަގާމުގައި ހުންނެވި
އެއާ އެކު ރަސްމީ ވާހަކަތައް ފެށުނެވެ .އެންމެ ކޅުނބުގެ ކުއީންސް ފުރަތަމަ މަޝްވަރާ އޮތީ ޮ ހައުސްގަ އެވެ .އަދި ގަވަރުނަރުގެ ގެކޮޅުގައި ވެސް
ލނުގެ ބައެއް މީހުންގެ ނަޒަރުގައި ރާއްޖެ އަކީ އެ ސި ޯ
ވެސް މިނިވަންކަން ލިބެން ދިޔަ އެ ދަނޑިވަޅުގައި
ސަރުކާރު ހިންގުމުގެ ވެރިއަކަށް ހުންނެވި ޗީފް
އތެވެ .އެއްބަސްވުމަކަށް އާދެވުނީ، ބައްދަލުވުންތައް ޮ
ގައުމުގެ ނުސީދާ ކޮލޮނީއެކެވެ.
ރާއްޖޭން ވެސް މިނިވަންކަމަށް ވަކާލާތު ނުކުރެއްވީ
ކލިންސްއާ އޮތް ގާތް ގުޅުމުގެ ސެކްރެޓަރީ ޗާލްސް ޮ
ލނުގެ ނޫރައްލިޔާގައި މާޗު 1948 ،23ގައި ،ސި ޯ
މިދިޔަ ގަރުނުގެ މެދުބަޔަށް އެޅުނުއިރު،
ކީއްވެބާވަ އެވެ؟ ތާރީހު ދިރާސާ ކުރައްވާ ބޭފުޅުން
ބޭނުން ހިއްޕަވައިފަ އެވެ .އަދި އޭނާ އަށް ނުރަސްމީ
އތް ބައްދަލުވުމެއްގަ ހުންނަ ގަވަރުނަރުގެ ގެކޮޅުގައި ޮ
އިނގިރޭސީންގެ އަތްދަށުން މިނިވަންވުމުގެ ރޫހެއް
ގތުގައި ރާއްޖޭން އެ ވަގުތު މިނިވަންކަމަށް ވިދާޅުވާ ޮ
ލން ގަވަރުނަރު ޗުއްޓީއެއްގައި ސިޓީއެއް ފޮނުއްވައި ،ސި ޯ
އެވެ .އެ ހިސާބުން އެއްބަސްވުމަށް އިނގިރޭސި
ލނުގައި އުފެދިގެން ދިޔައިރު ،އެ ގައުމުގެ ބައެއްގެ ސި ޯ
ހިފައިފި ނަމަ އިނގިރޭސީން އެކަމާ ނުރުހި ،ސިލޯނުގެ
ލަންޑަނަށް ވަޑައިގެން ހުންނެވި ހުންނެވުމެއްގައި،
ހދުމަށް ލަންޑަނަށް ދެލިކޮޕީ ފޮނުވި ދައުލަތުގެ ރުހުން ޯ
ގޮތުގައި ރާއްޖެ ހިމެނުމުގެ ވާހަކަތަކެއް ދެއްކެވެން
ކށްލުމުގެ ބިރު އޮތެވެ. ދަށަށް ރާއްޖެ ދާން ދޫ ޮ
ފެށުނެވެ .އެހެނީ ،ރާއްޖޭން އޭރު ވެސް ދިޔައީ،
އެހެންކަމުން އިނގިރޭސީންނަށް އެ ދުވަސްވަރު
ލނުގެ ގަވަރުނަރަށް ޖިޒީ ދައްކަމުން ކަމަށް ވާތީވެ ސި ޯ
ގތުން ރާއްޖޭގެ މުހިއްމުކަން ބޮޑުވުމުގެ އިސްތިރާޖީ ޮ
އެވެ .މި ސަބަބާ ހުރެ ،އޭރު ދިވެހި ދައުލަތުގައި
ފައިދާ ނަގައި ،އިނގިރޭސީންގެ ހިމާޔަތުގެ ދަށަށް
ކުރިއަށް ތިއްބެވި ބައެއް ބޭފުޅުން ،ހާއްސަކޮށް ދާހިލީ
ގސް ،ސިލޯނުގެ ލޯތަކުން އެއްބަސްވުމެއްގެ ދަށުން ޮ
ވަޒީރު މުހައްމަދު އަމީން ދީދީ އަށް ވިސްނިވަޑައިގަތީ،
ސަލާމަތްވުން ރާއްޖެ އަށް މާ މުހިއްމުކަމަށް އެ
އެ ޖިޒީ ކަނޑާނުލައިފި ،ނަމަ ހަގީގަތަށް ވެސް،
ބޭފުޅުންނަށް ފެނިވަޑައިގަތީ އެވެ.
ގސްދާނެ ކަމަށެވެ. ސިލޯނުގެ ދަށަށް ރާއްޖެ ޮ އެހެންކަމުން ،އަމީން ހުށަހެޅުއްވީ ،ސިލޯނުގެ
މިކަމުގައި އަމީން އެންމެ ފުރަތަމަ މަޝްވަރާ ކުރެއްވީ އޭރު މިސްރުގައި ދިރިއުޅުއްވަމުން ގެންދެވި،
ގަވަރުނަރުގެ ސިޓީއެއްގެ މައްޗަށް ރާއްޖެ އަށް
ބޑުބޭބޭފުޅު ރާއްޖޭގެ ރަދުން އަދި އަމީނުގެ ޮ
އތް ހިމާޔަތް ،ސީދާ އިނގިރޭސި އިނގިރޭސީން ދީފައި ޮ
އަބްދުލްމަޖީދު ރަންބަނޑޭރިކިލެގެފާނާ އެވެ .އެކަމުގައި
ދައުލަތާ ދެމެދު ވެވޭ އެއްބަސްވުމެއްގެ މައްޗަށް
އަމީނަށް ފެނިވަޑައިގަންނަވާ ގޮތަކަށް އަމަލު
ބަދަލުކުރާށެވެ .އެކަން އެހެން ވެއްޖެ ނަމަ ސިލޯނަށް،
ކުރެއްވުމުގެ ހުއްދަ ރަންބަނޑޭރިކިލެގެފާނު ދެއްވުމުން
ރާއްޖޭގެ މައްޗަށް ދައުވާ ކުރެވޭ ފުރުސަތެއް ނުލިބޭނެ
އެ މައްސަލަ ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހަށް ހުށަހެޅުއްވި އެވެ.
އެވެ .އެ އެއްބަސްވުމަކަށް އިނގިރޭސީން ގެންނަން ބޭނުންވި ބައެއް ބަދަލުތަކާ އެކު ،ފަހު ދެލިކޮޕީ މާޗުމަހުގެ ފަހުކޮޅު ލިބުނެވެ. ގތުން އެއްބަސްވުން ސޮއިކުރަން ކަންދިމާވި ޮ
މަސައްކަތް ކުރުމަށެވެ. މި އެއްބަސްވުމުގައި ސޮއިކުރުން ދިވެހީން ފާހަގަކުރީ މިނިވަންކަން ލިބުން ފަދަ ކަމެއްގެ ގޮތުގަ އެވެ .ނަމަވެސް އެއީ ފުރިހަމަ މިނިވަންކަމެއް ނޫނެވެ.
ލނަށް މިނިވަންކަން ލިބިއްޖެ އެވެ. ތައްޔާރުވިއިރު ސި ޯ
ބޑު މިނިވަންކަމަކީ އިނގިރޭސީން ދިން އެންމެ ޮ
އެހެންވެ އެއްބަސްވުމުގެ ކަންތަކުގައި ދެން އުޅުއްވީ
ރާއްޖޭގެ އެތެރޭގެ ކަންކަމުގައި ގޮތް ނިންމުމުގެ
ފނުއްވާފައި ހުރި ހައި ސިލޯނަށް އިނގިރޭސިން ޮ
ފުރުސަތު ދައުލަތަށް ދިނުމެވެ .ނަމަވެސް ،ކުރީގެ
ވލްޓާ ހެންކިންސަން އެވެ. ކޮމިޝަނަރު ޯ
އެއްބަސްވުމުގައި ވެސް ވާ ގޮތަށް ،މި ފަހަރުގެ
ފނުވީ ރައްޔިތުންގެ އެއްބަސްވުން ދެން ޮ
އެއްބަސްވުމުގެ ދަށުން ވެސް ރާއްޖޭގެ ހާރިޖީ
މަޖިލީހަށެވެ .އެތަނުން ،އެއްބަސްވުމަށް ރުހުން
ކަންކަމާއި އަސްކަރީ ކަންކަމުގައި ބަސްބުނުމުގެ
ދިނެވެ .އަދި ރަދުންގެ ބަދަލުގައި އެއްބަސްވުމުގައި
އތީ އިނގިރޭސީންނަށެވެ. ފުރުސަތު ޮ
ގތުގައި ކަނޑައެޅީ ވަލީ ސޮއިކުރައްވާނެ ބޭފުޅުންގެ ޮ
ނަމަވެސް ތާރީހު ދިރާސާ ކުރައްވާ ބޭފުޅުން
ކޮމިޓީގެ ދެ މެމްބަރުން ކަމަށްވާ އަމީނާއި އިބްރާހީމް
ގތުގައި މި އެއްބަސްވުމުގެ އެންމެ ދެކެވަޑައިގަންނަވާ ޮ
ފާމުލަދޭރިކިލެގެފާނެވެ.
ބޑު ފައިދާއަކީ ،ރާއްޖޭން ،ސިލޯން ގަވަރުނަރަށް ޮ
ސއިކުރުން އޮތީ ދެދޮރާށި ޮ އެއްބަސްވުމުގައި
ދައްކަމުން ދިޔަ ޖިޒީ ކަނޑާލެވުމެވެ .އަދި ދާހިލީ
އތް ހާއްސަ ދަރުބާރެއްގަ އެވެ. ދޭތެރޭގައި ޮ
މިނިވަންކަމާ އެކު ،ރާއްޖެ އަށް އަމިއްލަވަންތަކަމެއް
މި ރަސްމިއްޔާތަށް ،މިސްރުގައި ހުންނެވި
ލނާއި ،އިންޑިއާގައި އުފެދުނު މިނިވަން ލިބުމެވެ .ސި ޯ
ރަންނަބަނޑޭރިކިލެގެފާނު ވެސް ވަޑައިގަތެވެ .ހުސެއިން
ދައުލަތުގެ ރާޅުގައި ރާއްޖެ ދަށުނުވެ ސަލާމަތްވުމެވެ.
ސަލާހުއްދީނުގެ ސަލަވާތުން ފެށި ދަރުބާރުގައި
އަދި ޖުލައި 1965 ،26ގައި އިނގިރޭސީންގެ އަތުން
ކިލެގެފާނު ދިވެހި ބަހުން ހިތާބެއް ވެސް ދެއްވެވި އެވެ.
ހއްދަވައިދެއްވި މިނިވަންކަމަށް، އިބްރާހީމް ނާސިރު ޯ
އެ ހިތާބުގައި ކިލެގެފާނު އެދިވަޑައިގަތީ މި ލިބުނު
އެޅި ފުރަތަމަ ފިޔަވަޅަކީ ވެސް 1948ގެ އެއްބަސްވުން
ހުއްރިއްޔަތަކީ ހަގީގީ ހުއްރިއްޔަތެއް ކަމަށް ހެދުމަށް
ކަމަށް ގަބޫލުކުރެވުނެވެ.
mihaaru.com
ދުނިޔެ
26ޖުލައި ( 2025ހޮނިހިރު)
11
ޔޫކޭގެ ކެބިނެޓުން އެދެނީ ފަލަސްތީނުގެ ދައުލަތް ބަލައިގަންނަން "ދައުލަތެއްގެ ދަރަޖައަކީ ފަލަސްތީނުގެ ރައްޔިތުންނަށް
ސެކްރެޓަރީ ލީސާ ނަންދީ ވަނީ ފަލަސްތީނުގެ
އިނގިރޭސި ވިލާތުން ފަލަސްތީނުގެ ދައުލަތް ބަލައިގަތުމަށް އިނގިރޭސި ސަރުކާރުގެ އިސް
ލިބިގެންވާ ހައްގެއް" ކަމަށެވެ .ނަމަވެސް ފަލަސްތީނުގެ
ދައުލަތް ބަލައިގަތުމުގެ މަސައްކަތް ހަލުވިކުރެއްވުމަށް
ބޭފުޅުންނާއި ފްރާންސްގެ ރައީސް އެމެނުއެލް މެކްރޮންގެ
ދައުލަތެއް ބަލައިގަންނާނެ ކަމެއް ނުވަތަ ވަކި
އެދިވަޑައިގެންފަ އެވެ.
ބޑުވަޒީރު ކިއާ ސްޓާމާ އަށް ބާރުއެޅުން ފަރާތުން ޮ
މުއްދަތެއްގެ ތެރޭގައި އެކަން ކުރައްވާނެ ކަމަކަށް
އިތުރުވެއްޖެ އެވެ.
ވިދާޅެއް ނުވެ އެވެ.
އިޒްރޭލުން ސިއްހީ ހިދުމަތްތެރިންނާއި އާންމުންނަށް
ބަލައިގަންނަން ޖެހޭނެ ކަމަށް އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ. އޭގެ ފަހުން މިއަދު ފްރާންސްގެ ރައީސް މެކްރޮން ވަނީ ފަލަސްތީނުގެ ދައުލަތް ބަލައިގަންނާނެކަން އިއުލާނުކުރައްވައިފަ އެވެ .އޭނާ ވިދާޅުވީ ސެޕްޓެމްބަރު
ދޭ ހަމަލާތައް ކުށްވެރިކުރައްވައި ،ހައުސް އޮފް
މަހު އދ.ގެ އާންމު މަޖިލީހުގައި ފްރާންސުން
ކޮމަންސްގައި މިދިޔަ އަންގާރަ ދުވަހު ސްޓްރީޓިން ވަނީ
ކށް ފަލަސްތީނުގެ ދައުލަތް ބަލައިގަންނާނެ ރަސްމީ ޮ
އަދި އެ ހާލަތަށް ކަންތައް ގެންދިއުން
ހެލްތު ސެކްރެޓަރީ ވެސް ސްޓްރީޓިން އާއި
ގތުގައި ބަލައިގަތުމަށް ލޭބާ ފަލަސްތީނަކީ ދައުލަތެއްގެ ޮ
ކަމަށެވެ.
ބޑުވަޒީރު ސްޓާމާ ބަޔާނެއް ކުށްވެރިކުރައްވައިޮ ،
ޖަސްޓިސް ސެކްރެޓަރީ ޝަބާނާ މަހްމޫދާއި ނޮދަން
ޕާޓީގެ 60މެމްބަރަކު އެދިވަޑައިގެންފައިވާ ކަމަށެވެ.
ނެރުއްވާފައި ވާއިރު އޭގައި އޭނާ ވިދާޅުވެފައިވަނީ
އަޔަލެންޑް ސެކްރެޓަރީ ހިލަރީ ބެން އަދި ކަލްޗާ
އަދި އިނގިރޭސިވިލާތުން ފަލަސްތީނުގެ ދައުލަތެއް
ބޑުވުން ފާޅުކުރައްވައި ޣައްޒާގެ ހާލަތާމެދު ކަން ޮ
ކށްފައިވާ ގޮތުގައި ޔޫކޭގެ ބްލޫމްބާގުން ރިޕޯޓް ޮ
ފްރާންސުން ފަލަސް ީތނުގެ ދައުލަތް ބަލައިގަން ާނނަން :މެކްރޮން
ތައިލެން ާޑއި ކެމްބޯޑިއާއިން ޖެ ާޓއި ރޮކެޓުން ހަމަލާދީ ީ 11މހަކު މަރާލައިފި ބޑިއާ އިން ތައިލެންޑަށް ރޮކެޓުން ހަމަލާ ކެމް ޯ
ތައިލެންޑުގެ ޕަބްލިކް ހެލްތު މިނިސްޓްރީން
ދިނުމާ އެކު ތައިލެންޑު ސިފައިން ޖެޓްތަކުގައި ގޮސް
ރކެޓް ހަމަލާތަކުގައި އާންމުންގެ 11މީހަކު ބުނީ ޮ
ބޑިއާގެ އަސްކަރީ މަގާމުތަކަށް ހަމަލާދީ ހަމަލާ ކެމް ޯ
މަރުވެފައިވާ ކަމަށާއި ގިނަ މީހުން މަރުވެފައިވަނީ
ދިނުމުން އާންމުންގެ 11މީހަކު ބުރާސްފަތި ދުވަހު
ރވިންސްގެ ގޭސް ސްޓޭޝަނެއް ސިސަކެޓް ޕް ޮ
މަރުވެއްޖެ އެވެ.
ރކެޓް ހަމަލާއެއްގައި ކަމަށެވެ. ކައިރިއަށް އަމާޒުވި ޮ
ޒަމާންވީ ،އިމުގެ މައްސަލައިގައި ދެ ގައުމުގެ
ގޭސް ސްޓޭޝަނާ އިންވެގެން ހުރި ކޮންވިނިއަންސް
ބޑުވެ ހަމަނުޖެހުންތަކުން ހިނގަމުން ގޮސް އަރާރުން ޮ
ފިހާރަޔަކުން ދުން އަރަމުން ދިޔަ މަންޒަރު ފެންނަ
ސެޕްޓެމްބަރު މަހު ބާއްވާ އދ.ގެ އާންމު
ފަލަސްތީނު ބަލައިގެންފައި ވިޔަސް ފްރާންސަކީ އެންމެ
މިއީ މި ފަހުން ހިނގި އެންމެ ވަރުގަދަ ކުރިމަތިލުމެވެ.
އތައް ވަނީ އާންމުވެފަ އެވެ .ޕްރޮވިންސް ވީޑި ޯ
މަޖިލީހުގައި ފްރާންސުން ފަލަސްތީނުގެ ދައުލަތް
ބޑަށް ކުރިއަރާފައިވާ އިގްތިސާދުތައް ހިމެނޭ ޖީ 7ގެ ޮ
މި ދެ ގައުމުގެ މެދުގައި މައްސަލަ ބޮޑުވެފައި
އޮފިޝަލުން ވިދާޅުވީ މަރުވި މީހުންގެ ތެރޭގައި ގިނައީ
ބަލައިގަންނާނެކަން އެ ގައުމުގެ ރައީސް އެމެނުއެލް
ގައުމުތަކުގެ ތެރެއިން ފަލަސްތީނު ބަލައިގަތް ފުރަތަމަ
ބޑަރުން ގުޅޭ ހިސާބުގައި އންނަނީ ލާއޯސްއާ އެކު ޯ ޮ
ހަމަލާ ދިން އިރު ފިހާރައިގެ ތެރޭގައި ތިބި ދަރިވަރުން
ރން އިއުލާނުކުރައްވައިފި އެވެ. މެކް ޮ
ގައުމެވެ.
އންނަ އެމަރަލްޑް ޓްރައިއެންގަލް ނަމަކަށް ކިޔާ ޮ
ކަމަށެވެ.
"މެދުއިރުމަތީގައި އިންސާފުވެރި އަދި ދެމެހެއްޓެނިވި
ބޑު އިސްކަމެއް ދޭންޖެހެނީ "މިވަގުތު އެންމެ ޮ
ސުލްހައެއް ގާއިމުކުރުމަށް ފަލަސްތީނުގެ ދައުލަތް
ޣައްޒާގެ ހަނގުރާމަ ނިމުމަކަށް ގެނެސް އާންމުން
ފްރާންސުން ބަލައިގަތުމަށް އަޅުގަނޑު ނިންމައިފިން.
ސަލާމަތްކުރުމަށް "،މެކްރޮން ވިދާޅުވި އެވެ.
ސަރަހައްދަކާ މެދުގަ އެވެ .އެއީ އިހުގެ ފައްޅިތަކާއި އާސާރީ ތަންތަން ގިނަ ހިސާބެކެވެ.
ތައިލެންޑު އަސްކަރިއްޔާގެ ޑެޕިއުޓީ ސްޕޯކްސްޕާސަން ރިއްޗާ ސުކްސުވަނޮން ވިދާޅުވީ،
މި ދެބަސްވުންތަކަށް އެތައް އަހަރެއް ވެފައި
ރވިންސުން ހަ ޖެޓް ފޮނުވައި އުބޯން ރަތުޗަތާނީ ޕް ޮ
"އޭގެ ފަހުން އަޅުގަނޑުމެން ފަލަސްތީނުގެ
ވާއިރު މީގެ 15އަހަރު ކުރިންނާއި މިދިޔަ މެއި މަހު
ބޑިއާގެ އަސްކަރީ ދެ އަމާޒަކަށް ހަމަލާ ދީފައިވާނެ ކެމް ޯ
ކށް އިއުލާނު ކުރާނަން "،އެކްސް އަދި އެކަން ރަސްމީ ޮ
ކށް އެ ދައުލަތަށް ބާރުވެރިކަން ދައުލަތެއް ބިނާ ޮ
އަސްކަރީ ކުރިމަތިލުން ހިނގާފައިވެ އެވެ .މެއި މަހު
ކަމަށެވެ.
ޕސްޓެއްގައި ފްރާންސްގެ އިންސްޓަގްރާމްގައި ކުރެއްވި ޯ
ހޯދައިދީ ،ހަތިޔާރު ބެހެއްޓުމާ އެކު އިޒްރޭލު ވެސް
ބޑިއާގެ ސިފައިންގެ ބަދަލުކުރި ހަމަލާތަކުގައި ކެމް ޯ
ލީޑަރު ވިދާޅުވި އެވެ.
ބަލައިގަނެ މެދުއިރުމަތީގެ ދާއިމީ ސުލްހަޔަކަށް މަގު
މީހަކު ވަނީ މަރުވެފަ އެވެ.
ސެޕްޓެމްބަރު މަހު އދ.ގެ އާންމު މަޖިލީހުގައި
އޭއެފްޕީގެ ހިސާބުތައް ދައްކާ ގޮތުން ފްރާންސާ އެކު މިހާރު 142ގައުމަކުން ދައުލަތެއްގެ ދަރަޖާގައި މިހާރު ފަލަސްތީނު ބަލައިގަނެ އެވެ.
ފަހިކުރާނީ". ފްރާންސްގެ މި ނިންމުމާ އެކު ސައޫދީ އަރަބިއްޔާ އާއި ގަލްފުގެ އެކި ގައުމުތަކުން ވަނީ މަރުހަބާ ކިޔައިފަ
ބޑިއާއިން ކަމަށް މިއަދު އިސްވެ ހަމަލާ ދިނީ ކެމް ޯ ބޑިއާ އިން ބުނަނީ ހަމަލާ ތައިލެންޑުން ބުނާއިރު ކެމް ޯ ދިނީ ތައިލެންޑުން ކަމަށެވެ.
ރވިންސާއި ކެމްބޯޑިއާގެ ތައިލެންޑްގެ ސުރިން ޕް ޮ ބޑަރު ސަރަހައްދުގައި ހުންނަ ދެ އޮޑާރް މީންޗޭގެ ޯ ފައްޅިއެއްގެ ކައިރީގައި ހަމަނުޖެހުންތައް ފެށުމުގެ ޒިންމާ އެއް ގައުމުން އަޅުވަނީ އަނެއް ގައުމުގެ ބޮލުގަ އެވެ. ބޑިއާގެ ކުރިމަތިލުން ކުއްލިއަކަށް ތައިލެންޑާއި ކެމް ޯ
ފްރާންސް ވާނީ ޔޫރަޕުގެ ބާރުތަކުގެ ތެރެއިން
އެވެ .އެކަމަކު އެމެރިކާ އާއި އިޒްރޭލުން މިކަމާ ދެކޮޅު
ރކެޓާއި ބޮޑު ބަޑިން ތައިލެންޑުން ބުނި ގޮތުގައި ޮ
ފަލަސްތީނު ބަލައިގަތް އެންމެ މުހިންމު ގައުމަށެވެ.
ހަދައި ކުރިން ވެސް ބުނަމުން އަންނަނީ މި ނިންމުމުން
ދިން ހަމަލާތަކަށް ފަހު ތައިލެންޑުގެ އަސްކަރިއްޔާއިން
ގސްވިޔަ ނުދީ ސުލްހަ މަސްރަހު އިތުރަށް ޯ
ޣައްޒާގެ ހަމަލާތައް ފެށުނު ފަހުން ޔޫރަޕިއަން
ފައިދާވާނީ ހަމާސް އަށް ކަމަށެވެ.
ފނުވައި ވައިގެ މަގުން ހަމަލާ ވަނީ އެފް 16-ޖެޓްތައް ޮ
އިސްކުރުމަށް ގޮވާލަމުންނެވެ.
ޔުނިއަންގެ އެހެން ބައެއް ގައުމުތަކުން ވެސް
ދީފަ އެވެ.
މާ ހޫނުވުމާ އެކު އަވަށްޓެރި ގައުމުތަކުން ގެންދަނީ
mihaaru.com
ވާހަކަ
26ޖުލައި ( 2025ހޮނިހިރު) އެނގުމަށްފަހުވެސް އެހިތަށް ހަމަޖެހުމެއް ނުލިބުނެވެ.
ނުވާތީކަން ...ދެން އެވާހަކަ ދައްކާނެކަމެއް ނެތް.
"ދެޓްސް އިޓް؟" އަނގައިން ނުބުނެ ތިބެފައި
އަހަރެން ހަމައެކަނި ބޭނުންވަނީ ދެމީހުން ރީތިކޮށް
މަލީހާ ވާހަކަދެއްކިއެވެ. އޭނަގެ އަޑުގައި ނާއުންމީދުގެ އަސަރުވިއެވެ. މެހެރާންގެ ވާހަކައާއި އަމަލުން އޭނަގެ ބޭނުންވިފަދަ
ނޫން އިތުރަށް އަނދިރީގަ ބަހައްޓާކަށް .އަހަރެން
ކަމެއް ނުފެނިގެން މާޔޫސްވިފަދައެވެ.
ކައިވެނިކުރަން ބޭނުންވާ އެހެންމީހަކު އެބަހުރި"..
ދޭހަނުވެފައި ކަހަލައެވެ. ވންޓް ހިމް ޓު ސޭ؟" އަހަންނަށް "ވަޓް ޔޫ ޯ ކށްލެވުނެވެ .ހަޤީޤަތުގައި ނީނދެވިގެން މަލީހާއާ ސުވާލު ޮ އޅުންފިލުވަދޭން ބޭނުންވިވަރުން މެހެރާންއަށް އެސުވާލު ޮ ހިމޭނުން ނީނދެވުނީ އެވެ .އަހަރެން އެހެން އަހައިލުމާއެކު މެހެރާންގެ ނަޒަރުވެސް އަހަންނަށް ހުއްޓުނުކަން އިހްސާސްވި އެވެ. ލޖީ؟" މަލީހާވެސް "ހައު އެބައުޓް އެން އެޕޮ ޮ
ބުނި އެއްޗަކުން އަހަރެންގެ މޭގަނޑު އަނގައަށް ނައީ ކިރިޔާއެވެ .އޭނަގެ ނަޒަރު ހުރީ އިމާރާތުގެ މައްޗަށެވެ.
"މެހެރާން އެ އިނީ ސޯފާގަ ".އަހަރެން ވާހަކަދެއްކީމެވެ.
ބިރުން ހުރެގެން އަހަންނަށް އެނބުރި މެހެރާން ބަލާ ދިމާއަށް ބަލައިލެވުނެވެ.
"ހިނގާ އަހަރެންނާއެކު ".މަލީހާ އަހަރެން އެދުނެވެ.
"ތިވަރަށް އަހަރެން ތަޅުވަން ޖެހޭތަ؟" މަލީހާ އެކަން ސީރިއަސްކޮށެއް ނުނެގިއެވެ. "ސާބި ބުނެބަލަ!" މެހެރާން ބަލައިލީ އަހަރެންގެ މޫނަށެވެ. އޭނަ މަލީހާގެ ދެއަތް އޭނަގެ ކަނދުރާއިން ވަކިކޮށްލާފައި ގުދުވެ ތިރީގައި ސޯފާގައި ލައްކޮށްލާފައި އޮތް ދަނޑިގަނޑު ނަގައި އޭނަގެ އަތަށް ދިނެވެ .މަލީހާ
އަނެކަކަށް ބަލަން ތިބެގެން މެސެޖު ދެމުން ދިޔައީ
ނަޒަރަކުން މެހެރާންގެ މޫނަށް ބަލައިލިއެވެ.
ފަސްޖެހުމެއްނެތި ބުނެލިއެވެ.
"ބަސްޓެޑް "...ސައިކަލުމަތީ އިނދެފައި މެހެރާން
ތެދުވެވިއްޖެއެވެ.
ރައްދުދިނީ އަހަންނަށެވެ .އަހަރެމެން ދެމީހުން އެކަކު
ސރީ ".މެހެރާން އިރުކޮޅަކަށްވެސް ޮ "އައިމް
އަދި ނުފަރިތައެވެ .ތަދުވާތީ އުޅެއެވެ.
މެހެރާންގެ ރައްދު އަހާފައި އަހަންނަށް އިންތަނުން
އޭގައި ހިފާލައިފައި ފުރަތަމަ ފަހަރަށް ސީރިއަސް
މެހެރާން އަށެވެ.
(ބުރާސްފަތި ދުވަހުގެ ނޫހާ ގުޅޭ)
އުޅެން "...މަލީހާ ވާހަކަދައްކަމުން ހިނިތުންވެލި އެވެ. ސރީ މަލީހާ .އަހަރެން ބޭނުމެއް ޮ "އައިމް
ކށްލީ މަލީހާ އެބުނި އެއްޗެއް މެހެރާން ބުމަ ކައިރި ޮ
އާދެވުނީއެވެ .ދަނޑިގަނޑުގެ އެހީގައި ހިނގިއަސް އޭނަ
12
މެހެރާން އަހަންނާއި ދިމާއަށް އަންނަން ފެށުމުން އަހަރެންގެ ފައިދަށުން ބިންގަނޑު ދެމިގަތް ކަހަލައެވެ. އެއީ އަހަރެން ދުވަހަކުވެސް ކުރިމަތިލާން ބޭނުންވި
ގތަށް މަލީހާގެ ހިތް ހަޤީޤަތުގައިވެސް އެ ޮ
ހާލަތެއް ނޫނެވެ .އަހަރެންގެ އެހާ ހިތްވަރެއް ނެތެވެ.
ކށްލަން ޖެހުމުން އޭނަ ހިތާމަކުރިކަން އެއީ ހަލާކު ޮ
"ސާބި ބުނެބަލަ މެހެރާން އެކިޔަނީ ތެދެއްތަ؟"
އަހަރެންވެސް ދެނަހުރި ސިއްރެކެވެ. ސރީ؟" މަލީހާ ނަޒަރު އެންމެފަހުން ޮ "ވައި އާ ޔޫ
މަލީހާގެ އަހަރެންގެ ކިބައިން ޖަވާބަކަށް އެދުނެވެ. "އަހަންނަކަށް ނޭނގެ މެހެރާން އެކިޔާ އެއްޗެއް"...
ލލުގައި ކަރުނަ ވިދަން މެހެރާންއަށް ހުއްޓައިލިއެވެ .އެ ޮ
އަހަރެންގެ ޖަވާބު އަހާފައި މެހެރާން އެހުރި ހިސާބުން
ފެށިއެވެ.
ހުއްޓުނެވެ.
"އަހަރެން ޤަބޫލުކުރަން އަހަރެންނަށް ކުރެވުނީ
އެމޫނުން ފެނުނު ކުލަވަރު ތަރުޖަމާ ކުރާނެ
ރަނގަޅު ކަމެއް ނޫންކަން .އަހަރެންވެސް
ގޮތެއްވެސް އަހަންނަކަށް ނޭނގުނެވެ .އަހަންނަށް
އަހަރެން އަނެއްފަރާތަށް އެނބުރިފައި އޭނައާ
ފަޚުރުވެރިއެއްނުވަން އަހަރެންގެ އެއަމަލާއިމެދަކު"..
އިސްޖަހައިލެވުނީ ލަދުންނެވެ .އަހަރެންގެ ފިނޑިކަން
ސިޓިންރޫމަށް ނިކުންނަންވެސް އޭނަ އުޅެނީ
ކައިރިވެލުމުން މަލީހާ އަހަރެންގެ ކަނދުރާގައި އަތް
މެހެރާން އޭނަގެ އިހްސާސްތައް ބަންޑުންކޮށްލިއެވެ.
ލކުރިމަތިން ފެނުނީއެވެ. މިއަދު މެހެރާންގެ ޯ
ބޑުކަމަކަށް ވެގެންނެވެ .ދަނޑިގަނޑު ހުއްޓާވެސް ޮ
ގސް ސޯފާއާ އަޅުވާލައިފިއެވެ .ދެމީހުން އެކީ ޮ
އެއްއަތުން އެހިފައިގެން އަނެއް އަތުން އަހަރެންގެ
ކައިރިވީތަނާ މެހެރާންއަށް އަހަރެމެން ފެނިގެން
ކޮނޑުގައި އެލިގެން އެބަ ނިކުމެއެވެ .ވީއިރު އަހަރެން
ސފާގައި ބައިންދަން އެހީވާން ޯ ތެދުވިއެވެ .މަލީހާ
މަލީހާ ބެލްކަންޏަށް ނިކުތީ ކިހިނެތް ހެއްޔެވެ؟
"ބޭނުންތަ އަހަރެން މާފުދޭން؟" މަލީހާ އިތުރަށް އެހިއެވެ. ބޖަހައިލި އެވެ .މަލީހާ ކުއްލިއަކަށް އެހާ މެހެރާން ޯ
"ތިދެމީހުންގެ މައްސަލަ ތިދެމީހުން އަމިއްލައަށް ހައްލުކުރޭ .ތިކަމުގެ ތެރެއަށް އަހަރެން ވައްދާނެކަމެއް ނެތް "..އަހަރެން ދެވަނަ ފަހަރަށް މެހެރާންގެ މޫނަށް
ކޅު އޭނަ އެކަނިމާއެކަނި ގޭގައި ނެތި މިދިޔަ ވަގުތު ޮ
ކށްލާފައިވެސް ދެން ފެނުނީ ގތަކަށް އަތްދިއް ޮ އުޅޭފަދަ ޮ
ޑްރާމާވެގެން އެއުޅެނީ ކީއްވެ ހެއްޔެވެ؟ އަހަރެންނަށް
ބެލުމެއް ނެތި އެތަނުން ހިނގައިގަނެގެން ގޮސް
ބެލްކަންޏަށް ނިކުންނަން ޖެހޭ ހެއްޔެވެ؟
ކށްލިތަނެވެ .މަލީހާ އިށީނުމާއެކު އެއަތް އަލުން ތިރި ޮ
އެތާ އިންނަން އުދަނގޫވިއެވެ .މެހެރާން ކުރީ ގައިމު
ދރު ލައްޕައިލީމެވެ. ކޮޓަރިއަށް ވަދެ ޮ
މެހެރާންވެސް އިށީނދެލިއެވެ .އަހަރެން ހުރީ
ބޮޑު ކުށެއް ނޫނެވެ .އަދި އޭނަ މާފަށްވެސް އެދެފިއެވެ.
ބުނާނީ ހާލު ބަލައިލަން އައީއޭ .އޭނަ އަދި ހިއެއްނުވޭ
ކޅަށް ހުންނަންވީކަމެއް ހަދާނެގޮތެއް ނޭނގިފައެވެޮ .
އެވަރުން ނުފުދެނީ ހެއްޔެވެ؟ މިހާރު އެއުޅެނީ
ކށްލާފައި އަޑުގާ ނެތްތަނަށް މޫނުގައި ޖައްސާ ބާރު ޮ
އަހަރެމެންނަށް ޝައްކު ކުރާނެހެނެއް "..އެނބުރި
ނޫނީ އެތަނުން ދާންވީއެއް ކަމެއް ނޭނގިފައެވެ.
ކީއްކުރަން ހެއްޔެވެ؟
ހަޅޭތްލަވައިގަތީމެވެ .އެވަރުންވެސް އެތެރެހަށީގައި
"ހިނގާ އަހަންނާއެކު މައްޗަށް .މަލްކައިރީ
ކންމެވެސް ބުއިމެއް "ސާބި ދޭބަލަ މެހެރާންއަށް ޮ
މެހެރާންއަށް ބަލާލައިފައި އަހަރެން ފަހަތަށް ފިޔަވަޅެއް
އތް ބާލީސް ނަގައި ދިޔަ ގޮތަށް ގޮސް އެނދުގައި ޮ
ގތަށް އިނދެފައި މެހެރާންއާ މަލީހާ އެއިން ޮ
އުތުރި އަރަމުންދިޔަ ހޫނާއި އުދާހަށް ފިނިކަމެއް
ގެންނަން .މެހުމާންދާރީ އަދާކުރަން ވާނެއެއްނު".
ކށްލިއެވެ .އޭގެ މާނަ ނޭނގިގެން ދިމާއަށް އަތްދިއް ޮ
ލލުން ފައިބަން ފެށި ކަރުނަތައް ނުލިބުނެވެޮ .
ފނުވާލުންކަމަށް ވެސް މަލީހާގެ ބޭނުމަކަށްވީ އަހަރެން ޮ
އަހަންނާއި މެހެރާންއަށް އެކަކު އަނެކަކުގެ މޫނަށް
ރުޅިވެރިކަމާއެކު ފުހެލާފައި އަހަރެން ވެއްޓިގަތީ
ވެދާނެއެވެ.
ބަލައިލެވުނެވެ .މަލީހާ އެއަތް ހަލުވާލައިފައި އަނގައިން
އެނދަށެވެ .އަތުގައި ހިފައިގެން ގެނެސް މަގުގެ
އަޑެއް ލައްވައިލިއެވެ .އޭނަ އެކިޔަނީ ނަގާށޭކަން
ކށްލާފައި އަހަރެން ފިލީއެވެ. މެދަށް ބައިވެރިޔާ ދޫ ޮ
އެނގިގެން މެހެރާން ތެދުވެގެން ކައިރިއަށް ޖެހިލާފައި
ފިނޑިވެގެން ފަސްޖެހުނީއެވެ .ބޭރުގައި މެހެރާން އާއި
ކޅަށް ނެގިއެވެ .އެއްފައި ޖައްސައިގެން އެއަތުގައި ހިފާ ޮ
ކންވާހަކައެއް ކަމެއްވެސް މަލީހާގެ މެދުގައި ދެކެވެނީ ޮ
ދެމީހުންވެސް ތިބީ ނުތަނަވަސްވެފައެވެ .މަލީހާގެ
އެއަޑު އިވިގެންނެވެ .އިށީންނަންވެގެން އިށީންނާނެ
ނުހުރެވިގެން މަލީހާ އަރިއަޅާލުމާއެކު މެހެރާން އޭނަ
ނޭނގެއެވެ .އަދި މެހެރާން އަލުން މަލީހާއާ ގުޅެން
ވަކިތަކުން މެހެރާންއަށް ސަލާމަތްވެވޭނެ ކަމާއިމެދު
ހދާލި ވަގުތު މެހެރާން ބޮލުގެ އިޝާރާތުން ތަނެއް ޯ
ހިފެހެއްޓިއެވެ .ތެދުކޮށްލަން އުޅުނުވަގުތު މަލީހާ އެމޭގައި
ނިންމިއަސް އަހަންނަށް ދެން އެދެމީހުން ކުށްވެރިއެއް
އަހަރެން ޖެހިލުންވިއެވެ .އަނެއްކޮޅުން މެހެރާންވެސް
އތް ހުސްތަން ދައްކައިލިއެވެ .އެކަމަކު އޭނަގެ ކައިރީ ޮ
ފރުވާލައިފައި ދެއަތުން މެހެރާންގެ ކަނދުރާ މޫނު ޮ
ނުކުރެވޭނެއެވެ .އަހަރެންކަހަލަ މީހަކަށް މެހެރާންކަހަލަ
ވިސްނަމުންދިޔައީ އެކަމާއި ކަމަށްވެދާނެއެވެ.
ގތަށް އަމަލު ކުރާކަށް ނުކެރުނެވެ. އަހަންނަކަށް އެ ޮ
ވަށާލައިފިއެވެ.
މީހަކު ހައްޤެއް ނޫނެވެ.
އަޅާލުމަށްފަހު ވާހަކަދެއްކީމެވެ. މެހެރާން ވަކި އެއްޗެއް ނުބުނިނަމަވެސް އޭނަ އަހަރެންގެ އެހިޔާލާއި އެއްބަސްވިކަން މޫނުމަތިން އެނގުނެވެ. އެތެރެއަށް ވަދެގެން ގޮސް ހުހަށް ހުޅުވުނު ލިފްޓަށް
"އެއްޗެއް ގެންނާނެކަމެއް ނެތް ".މެހެރާން ވަގުތުން ދެކޮޅު ހެދިއެވެ.
އެރުމާއެކު އަހަރެމެންގެ މެދަށް ހިމޭންކަން ވެރިވިއެވެ.
"ސާބި މީ އަހަރެމެންނަށް އަހަރެމެންގެ މިގުޅުމުގެ
އަހަރެން އަނެއްފަރާތަށް އެނބުރިފައި ހުއްޓުނީ
ގސް އިށީނދެލީ އެދެމީހުންނާއި ވަކިން އަހަރެން ޮ
ޝކްގައި އިންތަނުން ޮ އަހަންނަށް ލިބުނު
ވާހަކަ މަލީހާއަށް ބުނެދޭން ލިބޭނެ އެންމެ ރަނގަޅު
އެތާހުރި ހެއްލޭ ގޮނޑީގައެވެ .މެހެރާން އަހަންނަށް
ބޑުވެފައި އަހަންނަށް ތެދުވެވުނެވެ .މެހެރާންވެސް ކަން ޮ
ފަތިސް ގަޑިއަށް ހޭލެވުމުން ތެދުވެ ނަމާދުކޮށްލައިގެން
ދގު ނުހަދާ އޭނަ ކައިރީ ބުނަން ހިނގާ".. ޗާންސްޮ .
ބަލައިލުމުން އަހަރެން އަވަހަށް އިސްޖެހީމެވެ.
ކށްލައިފިއެވެ. ބަލައިލާފައި ބުމަ ކައިރި ޮ
ކފީއެއް ބޯލުމަށެވެ .ރޭގެ ކޮޓަރިން ނިކުތީ ޮ
މެހެރާން އަހަރެންގެ އަތުގައި ހިފައިލީ ލިފްޓުން ނިކުމެފައެވެ. ސިހިފައި އަހަންނަށް ހުއްޓި އެމޫނަށް
"ދެން ތި ދައްކަން އައި ވާހަކަ ނުބުނެ
"އަހަންނަށް އޭރުވެސް އެނގޭ މެހެރާން އަލުން
އިންނާނީތަ؟" މަލީހާ ހަށަން ބަނދެލާފައި މެހެރާންގެ
އަންނާނެކަން .މެހެރާންއަކަށް ނުހުރެވޭނެކަން އަހަންނާއި
ވަރަކަށް ހިތް ހުރީ ހަމަޖެހިފައެވެ .ފޯނު ބަލާލިއިރު
މޫނަށް ބަލައިލިއެވެ.
ކށްލާފައި މެހެރާންގެ ދުރަކު "..މަލީހާ މޫނު ދުރު ޮ
މެހެރާންގެ މެސެޖެއް އަދި މިސްކޯލެއްވެސް ނެތެވެ.
މޫނަށް ބަލާލައިގެން ހުރެ ވާހަކަދެއްކިއެވެ .އޭނަގެ
ގޭގައި އިތުރު މީހަކު ނޫޅެތީވެ ބުރުގާ އަޅަންވެސް
ދެއަތްތިލަ އަދިވެސް މެހެރާންގެ ކަނދުރާގެ ފަހަތުން
ނޫޅެ އިސްތަށިގަނޑުގައި ހުޅިޖަހަމުން އަހަރެން ނިކުތީ
ގުޅުވާލެވިފައެވެ.
ބަދިގެއަށެވެ.
ބަލައިލެވުނެވެ .ދެން ބަލައިލެވުނީ އަނެއްފަރާތުގައިވި ގތެއް ނިންމާކަށް މަލީހާގެ ގޭގެ ދޮރާއި ދިމާއަށެވެޮ . އަހަންނަށް ފަސޭހައެއްނުވި އެވެ. "ސާބި ".މެހެރާން އަހަރެން ހިނގައިގަތުމުން އަހަރެންގެ އަތަށް ފިތާލައިފައި ގޮވާލިއެވެ. އޭނަ އަހަރެންގެ ޖަވާބަކަށް އެދެނީއެވެ .އެކަމަކު އަހަންނަކަށް ޖަވާބެއް ނުދެވުނެވެ .އަހަރެން ހުރީ ހާސްވެފައެވެ .ޖެހިލުންވެފައެވެ .ދޮރު ހުޅުވާލުމުގެ ކުރިން މެހެރާން އަހަރެން އަތުން ދޫކޮށްލިއެވެ .ވަގުތުން އަހަންނަށް ހުސްކަމެއް އިހްސާސްކުރެވުނެވެ .އެއަތް މެއާ ހަމައަށް އުފުލާލައިފައި މެހެރާން ހިފެހެއްޓި ހިސާބުގައި އަނެއް އަތުން ފިރުމާލެވުނެވެ .ދެމީހުން
އެރޭ އަހަންނަށް ނިދުނީ އެގޮތަށް ރޯން އޮވެއެވެ.
"ހާލު ކިހިނެއް މިހާރު؟" މެހެރާން ސުވާލުކޮށްލި އެވެ. އޅުންފިލުވަން ބޭނުންނަމަ އައިސް "ތިހާ ޮ އޅުންފިލުވާނީ؟ ގައިމު ސާބިއަކަށް ނޫންދޯ ގުޅައިގެން ޮ
"މަލީހާއަށް އަދި ތިވިސްނެނީ ރަނގަޅަކަށް ނޫން"..
ބލުގައި ހުއްޓަސް ކޮންމެވެސް ކަންތައްގަނޑު ޮ
ލައިޓު ދިއްލާލުމާއެކު ބަދިގޭގައި ހުސްގަޔާ
އަހަރެންގެ ފޯނުން މެހެރާންގެ ނަންބަރު ބްލޮކްކޮށްފައެއް
ކށްލައިގެން ހުރެފައި ބުނެލިއެވެ. މެހެރާން ބުމަ ކައިރި ޮ
ހަދާލައިގެން ފުރަގަސްދީގެން ހުރި ޒުވާން ފިރިހެނަކު
ނޫން އިންނާނީ ".މަލީހާގެ ރައްދު އައީ އަހަރެން ހީކުރި
އޭނަ ހުރީ މަލީހާ ދުރަށް ނުލެވިގެން އުދަނގޫވެފައެވެ.
ފެނިފައި ސިއްސައިގެން ދިޔައެވެ .އެވަގުތު އެޒުވާނާ
"އަހަންނަށް އިނގޭ އަހަރެންގެ ފަރާތުންވެސް
އެނބުރި ބަލާލައިފިއެވެ .އަހަރެންގެ މޭގަނޑު އެކީ
ގޮތަކަށް ނޫނެވެ. އޭނައަށް ހީވެގެން އެއުޅެނީ މެހެރާން އައީ އޭނައަށްޓަކައި ކަމުގައެވެ. "މިހާރު މާރަނގަޅަކަށްނު މިވީ .ފެންނަންވެސް ފެނުނީ ".މެހެރާން ކުޑަކޮށް ހިނިތުންވެލިއެވެ. އެކަމަކު މަލީހާ އިނީ ހިނިތުންވާކަހަލަ މޫޑެއްގައެއް
ރަނގަޅުކުރަންޖެހޭ ކަންތައްތަކެއް ހުރިކަން. ރމިސް އަހަރެން ދެން އެއްވެސް އައި ޕް ޮ ޝަކުވާއެއް ނުކުރާނަން .އައި ވިލް ބީ ބެޓަރ. މެހެރާން ބޭނުންވަރަކަށް ޓައިމް ދޭނަން .އަވަހަށް ކައިވެނިކުރާކަށްވެސް ބާރެއް ނާޅާނަން .އެދުވަހު
ގސް މެހެރާންއަށް ސިޓިންރޫމް ސޯފާ އެކީ ވަދެގެން ޮ
ނޫނެވެ .އަހަންނަށް އިނދެވުނީ ދެފަހަރު ދެމީހުންގެ
ކުރިމަތިކުރުވިފަދަ ސިޗުއޭޝަންއަކަށް ދެން ދުވަހަކުވެސް
ދައްކާފައި އަހަރެން ދިޔައީ މަލީހާއަށް ގޮވާށެވެ .ދޮރު
މޫނަށް ބަލަބަލައެވެ .ހިތް ތެޅެމުންދިޔައީ އެހާ
ކުރިމަތިއެއް ނުކުރާނަން .އަހަންނަށް އިނގޭ މެހެރާން
ދރާއި ހަމައަށް ހުޅުވާލިއިރު އޭނައަށް އަދި ކިރިޔާ ޮ
ބާރަށެވެ .މަލީހާ އަހަރެމެންނަށް ޝައްކު ނުކުރާކަން
ގުޅުން ކަނޑާލަން ނިންމީ ކައިވެނިކުރަން އަދި ތައްޔާރު
ފިނިވެގެން ދިޔައެވެ. "ވައި އާ ޔޫ ހިއާ؟" އަހަރެންނަށް އަދިވެސް ބޑުކޮށްލައިގެންނެވެ. ހުރެވުނީ ލޯ ޮ "އަހަރެން ރޭގައި މަޑުކުރީ މިގޭގަ "...އޭނަ ކފީތަށީގައި ތުންޖެހިއެވެ. ޮ (ނުނިމޭ)
mihaaru.com
ޚަބަރު
26ޖުލައި ( 2025ހޮނިހިރު)
13
މިރޭ މާލެ ވަށައި 19ދިމާލަކުން ހަ މިނެޓަށް ހަވާ އަރުވާނެ ފާ ތި މަ ތު އަ ޖް ފާ ން
ހަވާ އަރުވަން ފަށާނީ މާދަމާ ރޭ 8:30ހާއިރު ކަމަށް ވެސް އެމްއެންޑީއެފުން ބުންޏެވެ. މާލެ ވަށައި ހަވާ އަރުވާ ސަރަހައްދުތައް ފާހަގަކޮށް
ޕޓް (ވީއައިއޭ)ގެ އާ ވެލާނާ އިންޓަނޭޝަނަލް އެއާ ޯ ޓާމިނަލް ހުޅުވުމުގެ ރަސްމިއްޔާތުގައި މިރޭ މާލެ ވަށައި
އެމްއެންޑީއެފުން އާންމުކުރި ޗާޓެއް. ވީއައިއޭގެ އާ ޓާމިނަލް މާދަމާ ރޭ ހުޅުވަނީ
19ދިމާލަކުން ހަ މިނެޓަށް ހަވާ އަރުވާނެ ކަމަށް
ރާއްޖޭގެ މިނިވަން ކަމަށް 60އަހަރު ފުރޭ މުނާސަބަތާ
އެމްއެންޑީއެފުން ބުނެފި އެވެ.
ވެސް ދިމާކޮށެވެ.
ޝއެއް ވެސް ކުރިއަށް ގެންދާނެ އެވެ. ޯ ޑްރޯން
ވީއައިއޭގެ އާ ޓާމިނަލްގެ މަސައްކަތް ސައުދީ
ރާއްޖޭގައި މިހާތަނަށް އެރުވި އެންމެ ތާރީހީ
ބިންލާދިން ގްރޫޕާ ދިވެހި ސަރުކާރުން ހަވާލުކުރީ
ހަވާއަކީ ރާއްޖޭގެ އުމްރާނީ ތަރައްގީގެ އެންމެ ބިޔަ
2016ވަނަ އަހަރު އެވެ .ފަސިންޖަރުންގެ ޓާމިނަލް
މަޝްރޫއު ކަމަށްވާ ސިނަމާލެ ބްރިޖު ހުޅުވުމަށް
ބޑު ސަރަހައްދެއްގައި 78،000އަކަ މީޓަރުގެ ޮ
އޮގަސްޓް 2018 ،30ގައި ބޭއްވި ހަވާއެރުވުމެވެ.
ކށްފައިވާ މި ޓާމިނަލުން އަހަރަކު 7.5 އިމާރާތް ޮ
މާލެ ވަށައިގެން ހަވާ އަރުވަން ހަމަޖައްސާފައި
މިލިއަން ފަސިންޖަރުންނަށް ހިދުމަތް ދެވޭނެ އެވެ. އާ ޓާމިނަލް ހެދުމަށް 457މިލިއަން ޑޮލަރު (7
ވާއިރު މިކަން ވާނީ މިހާތަނަށް ރާއްޖޭގައި މިހާ ބޮޑު
އެމްއެންޑީއެފުން ބުނީ ކަނޑުގެ 16ސަރަހައްދަކާއި
އެމްއޭސީއެލް އިން ބުނެފައިވަނީ މިފަހަރު
ސަރަހައްދެއްގައި އަރުވާ ފުރަތަމަ ހަވަޔަށެވެ.
އެއާޕޯޓު ކައިރިން ތިން ސަރަހައްދެއްގައި ހަވާއަރުވާނެ
އަރުވާ ހަވާ "ތާރީހީ ހަވަޔަކަށް ވާނެ" ކަމަށާއި
ޕޓުގައި ހަވާ އަރުވާ ސަރަހައްދުތައް އެއާ ޯ
ކަމަށެވެ.
ސަޕްރައިޒްތަކެއް ވެސް ލިބޭނެ ކަމަށެވެ .މީގެ އިތުރުން
ބިލިއަން ރުފިޔާ) ހޭދަކޮށްފައިވެ އެވެ.
އެމްއެންޑީއެފުން ފާހަގަކޮށްފައިވާ ޗާޓެއް
އެފްކޮންސް އިން އައް ޑޫ ގެ މަގުތައް ކުރިއެރުމުގެ ރާސް ާތއަކަށް ބަދަލުކޮށްފި ވކެއް ހިމެނޭއިރު ،އޭގެ ތެރޭގައި އޯޝަން ދެ ނެޓް ޯ
ސްޓޭޝަން ބެހެއްޓުން މީގެ ތެރޭގައި ހިމެނެ އެވެ.
ޒަރޫރީ ޚިދުމަތްތައް ފަސޭހަކަމާ އެކު ލިބޭނެ މަގު
ބޑުވާ މައްސަލައިގެ ތެރޭގައި އައްޑޫ ރައްޔިތުން ފެން ޮ
ބްރިޖް ހިމެނޭ ގޮތަށް 1.4ކިލޯމީޓަރުގެ ލިންކް ރޯޑެއް
ކންމެ ފަހަރަކު މަގުތަކުގައި ފެންބޮޑުވުމުގެ ވިއްސާރަވާ ޮ
ފަހިވުމެވެ.
އުނދަގޫތައް ތަހަންމަލްކުރަމުން ގެންދާތާ އެތައް
އޮވެ އެވެ.
ބޑު އުނދަގުލާ ކުރިމަތިލާން ޖެހިފައިވާ އައްޑޫގެ ޮ
މަގުތަކުގެ އަޑިގުޑަންކަމާއި ވާރޭ ވެހިލާއިރަށް
އަހަރެއް ހޭދަވި އެވެ .އެކަމަކު އިންޑިއާގެ
ކންސް އިން ޓްރެފިކް މި މަޝްރޫއުގެ ދަށުން އެފް ޮ
އެގްޒިމް ބޭންކުގެ ލައިން އޮފް ކްރެޑިޓްގެ
ބޑު ،ހަނި މަގުތަކުގައި ވެސް މަސައްކަތްކުރަން ޮ
މިއީ އައްޑޫގެ ކުރިއަރަމުން އަންނަ ފަތުރުވެރިކަމުގެ
ބޑު ލުޔެއް މިކަމުގެ ސަބަބުން ރައްޔިތުންނަށް ވަރަށް ޮ
ލކަލް ވިޔަފާރިތަކަށް ވެސް ފައިދާހުރި ސިނާއަތަށާއި ޯ
ވަނީ ލިބިފަ އެވެ.
ޕްރޮޖެކްޓެކެވެ.
ކށް ،މަޝްހޫރު އެފްކޮންސް ދަށުން ފައިނޭންސް ޮ
ގންޖެހުންތަކާ އެކު ވެސް ޖެހުނެވެ .މި އިންޖިނިއަރިން ޮ
ކންސްގެ އެގްޒެކެޓިވް ވައިސް ޕްރެޒިޑެންޓް، އެފް ޮ
ގތެއްގައި ،މި މަޝްރޫއުއާ އެކު ވަނީ ޖުމްލަ ޮ
އިންފްރާސްޓްރަކްޗާ ލިމިޓެޑުން އައްޑޫގެ ރޯޑްސް އެންޑް
އެފްކޮންސް އިން ވަނީ ފެންވަރު ރަނގަޅު މަގުތަކެއް
އޮޕަރޭޝަންސް ،އައްޑޫގެ ގިނަ މަގުތައް ހެދުން ވީ އެ
ގސްވުމުގެ ސަބަބުން އިގްތިސާދީ ގޮތުން މޫސުން ޯ
ރޖެކްޓް ނިންމުމާ އެކު އެކަން މާޒީވެއްޖެ ޑްރެއިނޭޖް ޕް ޮ
ހަދައި ނިންމައިފަ އެވެ.
ގންޖެހުމަކަށް ކަމަށެވެ. ކުންފުންޏަށް ވަރަށް ބޮޑު ޮ
ލިބޭ ގެއްލުން ކުޑަވެ ،އައްޑޫގެ ދިރިއުޅުމުގެ ފެންވަރު
މިއީ ހަމައެކަނި މަގު ހެދުމުގެ ޕްރޮޖެކްޓެއް
އެވެ.
ކންސް އިން ވަނީ 160،000 މީގެ އިތުރުން އެފް ޮ
ރޖެކްޓުގައި އިތުރު އެހީތެރިކަން ނޫނެވެ .މި ޕް ޮ
މަގު ބައްތި އާއި 376ސީސީޓީވީ ކެމެރާ ހަރުކޮށް
ފަދަ ކުރިއަރަމުން އަންނަ ސިޓީއަކަށް އެކަށީގެންވާ
ފޯރުކޮށްދޭ އިންފްރާސްޓްރަކްޗާ މަސައްކަތް ވެސް
މަގުތަކުގެ ސެކިއުރިޓީ ރަނގަޅުކޮށްފަ އެވެ.
ޒަމާނީ ،މަގުތަކަކުން ،އައްޑޫ ރައްޔިތުންގެ ދިރިއުޅުން
ހިމެނެ އެވެ .ހިތަދޫ ،މަރަދޫ އަދި ހުޅުމީދޫގައި
އޝަން ބްރިޖްތަކުން އައްޑޫ ޒަމާނީ މަގުތަކާއި ޯ
ކށްދިނުމުގެ ވަރުގަދަ އަޒުމަކާ އެކު އެވެ. ފަސޭހަ ޮ
ލމީޓަރުގެ ނިޒާމަކާއި، ފެން ހިންދުމުގެ 106ކި ޯ
ގުޅާލުމުގެ ވައުދު މި މަޝްރޫއުއިން ވަނީ ކާމިޔާބުކަމާ
މި ޕްރޮޖެކްޓުގައި 111ކިލޯމީޓަރުގެ މަގުގެ
41ކިލޯމީޓަރުގެ ޔުޓިލިޓީ ޑަކްޓާއި 38 ،ޕަމްޕިން
ކށްދީފަ އެވެ .ނަތީޖާއަކީ ރައްޔިތުންނަށް އެކު ފުރިހަމަ ޮ
ރޖެކްޓާ ކުރިމަތިލީ އައްޑޫ ކންސް އިން މި ޕް ޮ އެފް ޮ
މަތިވެފަ އެވެ. ރޖެކްޓްތަކެކޭ އެއްފަދައިން ކންސްގެ ގިނަ ޕް ޮ އެފް ޮ މިއީ ވެސް ދިގު މުއްދަތުގެ އިގްތިސާދީ މަންފާ އަދި ކށްދޭ ޕްރޮޖެކްޓެކެވެ. ދެމެހެއްޓެނިވި ތަރައްގީ ރަމްޒު ޮ
ލަންކާގެ ރަ ީއސް ޑިސަނަޔަކެ ހޯމަ ދުވަހު ާރއްޖެ ވަޑައިގަންނަވަނީ އި ފް ރާ ޒް އަ ލީ
ޑިސަނަޔަކެ ރާއްޖެއަށް ޒިޔާރަތްކުރައްވާނީ އަންނަ ހޯމަ
އާއި ލަންކާއާ ދެމެދުގައި ޚާރިޖީ ގުޅުން ގާއިމްކުރިތާ
ފުރުމުގެ މުނާސަބަތުގައި މާދަމާ ހަވީރު ޖުމްހޫރީ
60އަހަރު ފުރޭ މުނާސަބަތާ ވެސް ދިމާކޮށެވެ .ރާއްޖެ
މައިދާނުގައި ބާއްވާ ކުޅިވަރުތައް ބައްލަވައިލައްވާނެ
ދެ ގައުމުގެ ގުޅުން ވަރުގަދަކުރުމާ ގުޅޭ މަޝްވަރާތައް
އާއި ލަންކާއާ ދެމެދުގައި ޚާރިޖީ ގުޅުން ގާއިމްކުރީ
އެވެ.
އފީހުން ބުންޏެވެ. ކުރައްވާނެ ކަމަށް ރައީސް ޮ
ޖުލައި 1965 ،26ގަ އެވެ.
ދުވަހުން ފެށިގެން ބުދަ ދުވަހުގެ ނިޔަލަށެވެ. މި ދަތުރުފުޅުގައި ރައީސް މުއިއްޒާއި ޑިސަނަޔަކެ، ސްރީ ލަންކާގެ ރައީސް އަނޫރާ ކުމާރަ ހމަ ދުވަހު ރާއްޖެ އަށް ޑިސަނަޔަކެ އަންނަ ޯ ގތަށް ހަމަޖައްސަވައިފި އެވެ. ވަޑައިގަންނަވާ ޮ އފީހުން އިއްޔެ އިއުލާންކުރި ގޮތުގައި ރައީސް ޮ ރައީސް ޑރ .މުހައްމަދު މުއިއްޒުގެ ދައުވަތަކަށް
ޑިސަނަޔަކެ ރާއްޖެއަށް މި ވަޑައިގަންނަވަނީ ރާއްޖެ
ދަތުރުފުޅުގައި ،ރާއްޖޭގެ މިނިވަން ކަމަށް 60އަހަރު
މިއީ ،މިދިޔަ އަހަރުގެ ސެޕްޓެމްބަރު މަހު ލަންކާގެ
ބޑުވަޒީރު ނަރެންދުރަ މޯދީ ވެސް އިންޑިއާގެ ޮ
ވެރިކަމާ ހަވާލުވެވަޑައިގެން ޑިސަނަޔަކެ ރާއްޖެއަށް
އިއްޔެ ހެނދުނު ވަނީ ރައީސް މުއިއްޒުގެ ދައުވަތަކަށް
ކުރައްވާ ފުރަތަމަ ދަތުރުފުޅެވެ.
ރާއްޖެއަށް ވަޑައިގެންފަ އެވެ .މޯދީގެ ފުރަމާނަ
އޭގެ އިތުރުން ދެ ގައުމުގެ ދެމެދުގައި ބައެއް ސއިކުރާ ގޮތަށް ވެސް ވަނީ ޮ އެއްބަސްވުންތަކުގައި ހަމަޖައްސައިފަ އެވެ.
14
26 July 2025
2025 ި ޖު ލަ އ26
mihaaru.com
mihaaru.com
ހަބަރު
26ޖުލައި ( 2025ހޮނިހިރު)
15
އެލްއޯސީ ލޯނުތަ ްއ އަނބުރާ ދެއްކުމަށް ލުއި ދީފި ފާ ތި މަ ތު ޝަ ނާ މު ހަ އް މަ ދު
ދިނީ ދިވެހި ސަރުކާރުގެ އެދުމުގެ މަތިން ކަމަށެވެ. ކުރީ ސަރުކާރާ އެކު ހަދާފައިވާ 878މިލިއަން
mihaaru.com
އސީގެ ތެރެއިން ބޭނުންކޮށްފައިވަނީ ޑލަރުގެ އެލް ޯ ޮ ކށްފައިވާ ލައިން އޮފް އިންޑިއާއިން ރާއްޖެއަށް ދޫ ޮ
ބޭނުންވާ އަދަދު ފުރިހަމަ ނުވި ނަމަވެސް ،އެލްއޯސީގެ
ނަގާފައިވެ އެވެ .އޭގެ ތެރޭގައި ވިލިމާލެ އާއި ގުޅިފަޅާ
ރޖެކްޓެއް ފަށައިފި ނަމަ ،އޭގެ ޖުމްލަ ދަށުން އެ ޕް ޮ
ދެމެދު ގުޅައިލުމުގެ މަޝްރޫއު ކުރިއަށް ގެންދިއުމަށް
އަގުން ދަރަނި އަދާކުރަން ޖެހެ އެވެ.
ނެގި 400މިލިއަން ޑޮލަރު ( 6.1ބިލިއަން ރުފިޔާ) ގެ
"މި ބަދަލު ގެނެސްފައިވަނީ ރާއްޖޭގެ މާލީ ހާލަތަށް
ގާތްގަނޑަކަށް ފަންސާހަކަށް ޕަސެންޓެވެ .ވިކްރަމް
އސީ) ގެ އެގްރީމެންޓްގެ ތެރެއިން، ކްރެޑިޓް (އެލް ޯ
ވިދާޅުވީ ،އެކި ސަބަބުތަކާ ހެދި އެ ފެސިލިޓީ އެއްކޮށް
ރިޔާއަތްކޮށްފައި .ހާއްސަ ހާލަތެއްގެ ގޮތުގައި ބަލައިގެން
ފައިސާ އަނބުރާ ދެއްކުމުގައި ލުއިތަކެއް ދީފި އެވެ.
އތީ އޭގެ ޖުމްލަ ބޭނުން ނުކުރި ނަމަވެސް ،ކުރިން ޮ
މި ކަން ނިންމީ "،މިސްރީ ވިދާޅުވި އެވެ.
ފރިން ސެކްރެޓަރީ ވިކްރަމް މިސްރީ އިންޑިއާގެ ޮ
ލޯނު ހިމެނެ އެވެ. ދަރަނި އަދާކުރުމުގައި ލުއިތަކެއް އިންޑިއާއިން ދީފައިވާ އިރު އިންޑިއާގެ ބޮޑުވަޒީރު ނަރެންދްރާ
ގތަށް ކަމަށެވެ. ރީޕޭމެންޓް ދައްކަން ފަށަންޖެހޭ ޮ
އިންޑިއާ އިން މިހާރު އެއްބަސްވެފައިވަނީ
މޯދީގެ ދަތުރުފުޅުގައި މިއަދު ވަނީ އިތުރު އެލްއޯސީ
އސީގެ ދަރަނި އަދާކުރުމުގައި ގެނައި ވިދާޅުވީ ،އެލް ޯ
"މިހާރު" އަށް އެނގިފައިވާ ގޮތުގައި އެ
ކށްފައިވާ ނުވަތަ ދޫކޮށްފައިވާ މިހާތަނަށް ޑިސްޕާސް ޮ
އެގްރީމެންޓެއްގެ ދަށުން 565މިލިއަން ޑޮލަރުގެ
ބަދަލުތަކާ އެކު ،އަހަރަކު ދައްކަންޖެހޭ ފައިސާގެ
ސއިކުރާތާ ފަސް އަހަރު ފަހުން ޮ އެގްރީމެންޓްގައި
އަދަދަށްވާ ވަރަށް ފައިސާ ދައްކާ ގޮތަށެވެ.
ސއިކުރައްވައިފަ އެވެ. ޮ ފެސިލިޓީއެއްގައި ވެސް
އަދަދަށް 40ޕަސެންޓުގެ ދަށްވުމެއް އަންނާނެ ކަމަށެވެ.
އެ ފެސިލިޓީ އަނބުރާ ދައްކަން ފަށަން ޖެހެ އެވެ.
މިދިޔަ ސަރުކާރަށް އިންޑިއާ އިން ގާތްގަނޑަކަށް
އޭނާ ވިދާޅުވީ ،ދަރަނި އަދާކުރުމަށް ލުއިތަކެއް
ކމިޓްވެ ،މަޝްރޫއުއަށް އެގްރީމެންޓް ހަދާފައިވާ ގޮތުން ޮ
1.4ބިލިއަން ޑޮލަރު ( 22ބިލިއަން ރުފިޔާ) ގެ ލޯނު
ޑޮލަރުގެ މައްސަލައަށް ލުޔެއް ހޯދުން :ބޭންކުތަކުން އެމްއެމްއޭގައި ބަހައްޓަންޖެހޭ ޑޮލަރުގެ ޑިޕޮސިޓްގެ މިންވަރު ދަށްކޮށްފި ފާ ތި މަ ތު ޝަ ނާ މު ހަ އް މަ ދު
ފައިސާއިން ބަހައްޓަން ޖެހޭ ޕަސެންޓެވެ. ލނު ދޫކުރުމަށް ނުވަތަ އެ ރިޒާވްތައް ޯ
mihaaru.com
އެމްއެމްއޭ އިން ބޭރު ފައިސާގެ ޑިޕޮސިޓްތަކަށް މިނިމަމް ރިޒާވް ރިކުއަޔަމަންޓް (އެމްއާރްއާރް) ގެ
އެބަދަލު އެމްއެމްއޭ އިން ގެނެސްފައިވަނީ
އެމްއެމްއޭގައި ބޭންކްތަކުން އެ ބަހައްޓާ
ބުންޏެވެ.
އިންވެސްޓްކުރުމަށް ބޭނުމެއް ނުކުރެވޭނެ އެވެ .އަދި
ފައިސާއިން އިގްތިސާދުގައި ދައުރުވާ ފައިސާގެ އަދަދު
މަރުކަޒީން ބޭންކުން ބޭރު ފައިސާގެ ޑިޕޮސިޓަށް
މިއީ މާލީ ނިޒާމުގެ ހަރުދަނާކަން ކަށަވަރުކުރުމަށް
ކޮންޓްރޯލް ކުރެވޭނެ އެވެ .އަދި ކްރެޑިޓް ދޫކުރުމުގެ
ބަދަލު ގެނައި ނަމަވެސް ،ދިވެހި ރުފިޔާއިން ބަހައްޓަން
ޓަކައި މަރުކަޒީ ބޭންކުން ބަހައްޓާ ފައިސާ އެވެ.
ކުރިއެރުމާއި އަގުތައް މައްޗަށް ދިއުން ހިފެހެއްޓޭނެ
ޕސިޓަށް އެއްވެސް ބަދަލެއް ގެނެސްފައެއް ނުވެ ޖެހޭ ޑި ޮ
އެވެ.
އެވެ .މަރުކަޒީ ބޭންކުގައި ބަހައްޓާ އެ ފައިސާއަށް
ގޮތުގައި ބޭންކުތަކުން ބަހައްޓަން ޖެހޭ ފައިސާގެ އަދަދު 7.5ޕަސެންޓުން ފަސް ޕަސެންޓަށް ދަށްކޮށްފި އެވެ.
ލިކުއިޑިޓީގެ ޕްރެޝަރަށް ލުޔެއް ލިބޭނެ ކަމަށެވެ.
ކށްދެވޭނެ ކަމަށް ވެސް މަރުކަޒީ ބޭންކުން ފޯރު ޮ
އެމްއެމްއޭ އިން ބުނީ އެ ބަދަލުގެ ބޭނުމަކީ ރާއްޖޭގެ ބޭންކިން ނިޒާމުގައި ބޭރު ފައިސާ
އެމްއެމްއޭ އިން ބުނީ ،އަލަށް ގެނައި ބަދަލުގެ
ބޭންކްތަކަށް ދިވެހި ރުފިޔާގެ ރިޒާވަށް އެއް ޕަސެންޓުގެ
ލިބެން ހުންނަ މިންވަރު އިތުރުކުރުން ކަމަށެވެ .އެ
ސަބަބުން ބޭންކްތަކަށް ބޭރު ފައިސާގެ އިތުރު ލޯނު
އިންޓްރެސްޓް ލިބިގެންދާ އިރު ބޭންކްތަކުން ޑޮލަރު
ކވިޑަށް ފަހު އިގްތިސާދީ ރިކަވަރީ ތރިޓީން ބުނީ ޮ އ ޯ ޮ
ދޫކުރުމަށް ބޭނުން ކުރެވޭނެ ކަމަށާއި ބޭރު ފައިސާގެ
ބަހައްޓާ ރިޒާވަށް 0.01ޕަސެންޓުގެ އިންޓްރެސްޓެއް
އެމްއާރްއާރް އަކީ ކަސްޓަމަރުންގެ ޑިޕޮސިޓްތަކުގެ
ރަނގަޅުވެފައިވީ ނަމަވެސް ،ބޭރު ފައިސާއަށް އޮތް
ޑލަރުގެ މައްސަލައަށް ލުޔެއް ލިބޭނެ ދަތިކަމަށް ނުވަތަ ޮ
ލިބޭނެ އެވެ .އެއީ އެމްއާރްއާރްގެ ތެރެއިން ބޭންކްތަކަށް
ތެރެއިން އެންމެ މަދުވެގެން ބޭންކުތަކުން ސެންޓްރަލް
ޑިމާންޑް އަދިވެސް މަތިވުމާއެކު ،ބޭންކުތަކަށާއި އެ
ޑލަރު ބޭނުންވާ ވިޔަފާރިތަކަށާއި ކަމަށެވެ .އެގޮތުން ޮ
ލިބޭ ފައިދާ އެކެވެ.
ގތުގައި ރުފިޔާ އިން ނުވަތަ ބޭރު ބޭންކްގައި ރިޒާވްގެ ޮ
ބަދަލުގެ ސަބަބުން މުޅި އިގްތިސާދަށް ކުރިމަތިވެފައިވާ
ފަރުދުންނަށް ބޭންކްތަކަށް އިތުރަށް އެހީތެރިކަން
ބުރާސްފަތި ދުވަހުން ފެށިގެންނެވެ.
ބީޗު ވޮލީ ކުޅޭ ސަރަހައްދު ކައިރީގައި ާކނިވަލެއް ތަރައްގީ ކޮށްދޭނެ ބަޔަކު ހޯދަނީ އާ ސި މާ ނި ޒާ ރު mihaaru.com
ސިޓީ ކައުންސިލުން ބުރާސްފަތި ދުވަހު އިއުލާންކޮށްފި އެވެ.
އަންދާސީ ހިސާބު ހުށަހެޅުން އޮންނާނީ އަންނަ އެ އިއުލާނުގައި ބުނީ އަމިއްލަ ހަރަދުގައި
ވލީ ކުޅޭ ސަރަހައްދުގެ އިރުމައްޗަށް މާލޭގައި ބީޗު ޮ
ކަމަށެވެ.
ކާނިވަލެއް ހަދައި ،ދިގު މުއްދަތަކަށް އެ އެތަން
އޮތް ހުސްބިމުގައި ،މުނިފޫހިފިލުވުމުގެ ހަރަކާތްތައް
ބަލަހައްޓަން ޝައުގުވެރިވާ ފަރާތްތަކުން މައުލޫމާތު
ގތަށް ކާނިވަލެއް ހަދައިދޭނެ ބަޔަކު ހޯދަން ހިންގާ ޮ
ސާފުކުރުން އަންނަ މަހުގެ 7ވަނަ ދުވަހު އޮންނާނެ
މަހުގެ 14ވަނަ ދުވަހު އެވެ. މާލޭގައި ކާނިވަލެއް ހެދުމަކީ މޭޔަރު އާދަމް އާޒިމްގެ ވައުދެކެވެ. ގތުގައި މިހާރު މަޝްހޫރު އަލިމަސް ކާނިވަލުގެ ޮ
ސްޓޭޖު ސަރަހައްދަކީ މަޖީދިއްޔާ ސްކޫލަށް 75 އަހަރު ފުރުން ފާހަގަކުރަން 2004ވަނަ އަހަރު ހުޅުވި ތަނެކެވެ .އޭރު އެ ތަނުގައި ތަފާތު ކުޅިވަރުތައް ކުޅެވުނެވެ. ސިޓީ ކައުންސިލުން ކާނިވަލެއް ހަދަނީ އެ ކޮންސެޕްޓަށެވެ.
mihaaru.com
ހަބަރު
26ޖުލައި ( 2025ހޮނިހިރު)
16
އިންޑިއާއިން 565 މިލިއަން ޑޮލަރުގެ ލައިން އޮ ފް ކްރެޑިޓް ފެސިލިޓީއެއް މިދިޔަ ސަރުކާރުގައި ވެސް އިންޑިއާ ސަރުކާރުން
ރައީސް ވިދާޅުވީ ،އިންޑިއާއާ އެކު ފްރީ ޓްރޭޑް
އެކްސްޓާނަލް އެފެއާޒް މިނިސްޓަރ ޑރ .އެސް
ޑލަރުގެ ލައިން އޮފް ކްރެޑިޓްގެ ދިން 878މިލިއަން ޮ
އެގްރީމެންޓްގެ މަޝްވަރާތައް ފެށުމަކީ ވެސް ލިބުނު
ޖައިޝަންކަރެވެ.
ދަށުން މުހިންމު ގިނަ މަޝްރޫއުތަކެއް ހިންގާފައިވެ
ބޑު އުފަލެއް ކަމަށާއި އެއީ ދެގައުމުގެ ގުޅުމަށް ވަރަށް ޮ
މި ރަސްމިއްޔާތުގައި ރައީސް ޑރ .މުހައްމަދު
އެވެ .ކުރީ ސަރުކާރުގެ ފަސް އަހަރުގައި އިންޑިއާގެ
ލިބޭ އިތުރު ކުރިއެރުމެއް ކަމަށެވެ.
އފް ކްރެޑިޓްގެ ދަށުން މުއިއްޒު ވިދާޅުވީ ،ލައިން ޮ
ޕޓު ބޭންކް (އެގްޒިމް ބޭންކް) އެކްސްޕޯޓް އެންޑް އިމް ޯ
އެމަނިކުފާނު ވިދާޅުވީ ،ލައިން އޮފް ކްރެޑިޓްގެ
ރާއްޖޭގެ ތަރައްގީއަށް ބޭނުންވާ އެކި ދާއިރާތަކުން
އިން ނެގި ލޯނުގެ އަދަދު 1.4ބިލިއަން ޑޮލަރު (22
ބޑު އިސްކަމެއް ދޭނީ އާންމުންނަށް ތެރެއިން ،އެންމެ ޮ
ކުރައްވަމުން ގެންދަވާ ދަތުރުފުޅުގައި ވަނީ އެކަމުގެ
މަޝްރޫއުތައް ހިންގާނެ ކަމަށެވެ .އޭގެ ތެރޭގައި
ބިލިއަން ރުފިޔާ) އަށް އަރަ އެވެ .އޭގެ ތެރޭގައި
ބޑު މަޝްރޫއުތައް ހިންގުމަށް އޭގެ = ފައިދާ އެންމެ ޮ
ސއިކުރައްވައިފަ އެވެ .އެކަމުގެ ޮ އެއްބަސްވުމުގައި
ޑިފެންސާއި ކުޅިވަރުގެ ދާއިރާ އާއި ސިއްހީ އަދި
ވިލިމާލެ އާއި ގުޅިފަޅާ ދެމެދު ގުޅައިލުމުގެ މަޝްރޫއު
އފް ކްރެޑިޓްގެ ދަށުން ކަމަށެވެ .އެގޮތުން ލައިން ޮ
އެއްބަސްވުމާ ރާއްޖޭގެ ފަރާތުން ހަވާލުވެވަޑައިގަތީ
ތައުލީމީ ދާއިރާގެ މަޝްރޫއުތަކަށް ހޭދަކުރެވޭނެ ކަމަށް
ކުރިއަށް ގެންދިއުމަށް ނެގި 400މިލިއަން ޑޮލަރު
މިއަދު ވަނީ އައްޑޫގައި މަގު ހެދުމުގެ މަޝްރޫއުއެއްގައި
ފިނޭންސް މިނިސްޓަރު މޫސާ ޒަމީރެވެ .އަދި އިންޑިއާގެ
ވިދާޅުވި އެވެ.
( 6.1ބިލިއަން ރުފިޔާ) ގެ ލޯނު ހިމެނެ އެވެ.
ސއިކޮށްފަ އެވެ. ޮ ވެސް
އާ ސި މާ ނި ޒާ ރު mihaaru.com
އިންޑިއާއިން ރާއްޖެއަށް 565މިލިއަން ޑޮލަރު
ފަރާތުން އެއްބަސްވުމާ ހަވާލުވެވަޑައިގަތީ އިންޑިއާގެ
އފް ކްރެޑިޓް ( 8.6ބިލިއަން ރުފިޔާ) ގެ ލައިން ޮ އސީ) ފެސިލިޓީއެއް ދީފި އެވެ. (އެލް ޯ ބޑުވަޒީރު ނަރެންދުރަ މޯދީ ރާއްޖެއަށް އިންޑިއާގެ ޮ
މޯލްޑިވިއަން އިން ޓިކެ ުޓ ބުކްކު ާރއިރު އައިޑީ/ޕާސްޕޯޓުގެ ކޮ ީޕއެއް ދެން ބޭނުމެއް ނުވާނެ އާ ސި މާ ނި ޒާ ރު mihaaru.com
މލްޑިވިއަން އިން ރާއްޖޭގެ ގައުމީ އެއާލައިން ޯ ޓިކެޓު ބުކްކުރާއިރު އައިޑީ ކާޑާއި ޕާސްޕޯޓުގެ ކޮޕީ
މލްޑިވިއަންގެ ކޯލް ނަމަ cc@iasl.aeroނުވަތަ ޯ ސެންޓަރު 1671އަށް ގުޅައި ހިއްސާ ކުރެވޭނެ ކަމަށް ބުންޏެވެ .މައުލޫމާތު އިސްލާހު ކުރުމަށް އެއްވެސް އަގެއް ނުނަގާނެ އެވެ.
އެ ކުންފުނިން ބުރާސްފަތި ދުވަހުގެ ރޭ
ފާ ތި މަ ތު އަ ޖް ފާ ން mihaaru.com
ގތަށް އައިލެންޑް އޭވިއޭޝަނުން ހުށަހަޅަން ނުޖެހޭ ޮ ހަމަޖައްސައިފި އެވެ.
މިރޭގެ ހަތެއް ޖަހަންދެން ހުޅުލޭގެ އުތުރު ނެރު ބަންދު!
އެ ކުންފުނިން ބުނީ ޓިކެޓު ބުކިން ޕްރޮސެސް އަށް ބަދަލުތަކެއް ގެނައީ ކަސްޓަމަރުންގެ ޕްރައިވަރީ ކށްދިނުމަށް ކަމަށެވެ. ރައްކާތެރިކުރުމާއި ފަސޭހަ ޮ
ނެރުނު ބަޔާނެއްގައި ބުނީ ،ޓިކެޓު ބުކްކުރާއިރު،
ނަމަވެސް ދަތުރުކުރާއިރު މިހާރެކޭ ވެސް އެއްގޮތަށް
އގަސްޓް މަހުގެ އެއް ވަނަ ދުވަހުން އަންނަ ޮ
މުއްދަތު ހަމަނުވާ އައިޑީ ކާޑު ނުވަތަ ލައިސަންސް
ފެށިގެން އައިޑީކާޑު ނުވަތަ ޕާސްޕާޓު ކޮޕީއެއް
އންނަން ޖެހޭނެ ކަމަށް ނުވަތަ ޕާސްޕޯޓު އަތުގައި ޮ
ދެން ބޭނުންނުވާނެ ކަމަށެވެ .އޭގެ ބަދަލުގައި،
މލްޑިވިއަނުން ބުންޏެވެ. ޯ
ބޭނުން ކުރުމަށް އެ ކުންފުނިން އެދުނެވެ. އާ ޓާމިނަލް ހުޅުވަން މިރޭ ބާއްވާ ރަސްމިއްޔާތު ކުރިއަށް ގެންދާ ވަގުތުގައި އާންމު ވެހިކަލްތަކަށް ފަސް
ޕޓް (ވީއައިއޭ) ގެ ވެލާނާ އިންޓަނޭޝަނަލް އެއާ ޯ
ޕޓަށް ނުވަދެވޭނެ ކަމަށް ވެސް ވަރަކަށް ގަޑިއިރަށް އެއާ ޯ
އާ ޓާމިނަލް މިރޭ ހުޅުވުމަށް ތައްޔާރުވަމުން އަންނާތީ
އެމްއޭސީއެލުން ވަނީ ބުނެފި އެވެ .އެ ކުންފުނިން ވަނީ
އންނަ ފަޅު ،ވަގުތީ ގޮތުން ހުޅުލޭގެ އުތުރު ފަރާތުގައި ޮ
މިރޭގެ 7:00އިން ފެށިގެން 11:30އަށް އާންމު
ބަންދު ކުރަން ނިންމައިފި އެވެ.
ޕޓް ބަންދު ކޮށްފަ އެވެ. ވެހިކަލްތަކަށް އެއާ ޯ
އެމްއޭސީއެލްއިން ކުރި އިއުލާނެއްގައި ބުނީ އެ
އާ ޓާމިނަލް ހުޅުވުމަށް މާލެ ސަރަހައްދުގައި
ފަޅު ބޭނުންކުރުން ބަންދުވާނީ މިރޭގެ ފަތިހު 5:30
ކުލަގަދަ ހަރަކާތްތަކެއް ބާއްވާ ވަގުތާ ދިމާކޮށް
އިން ފެށިގެން މރޭގެ 7:00އާ ހަމައަށް ކަމަށެވެ.
ޕޓުގެ ވައިގެ ސަރަހައްދު ޗެސް ދޅުގަޑިއިރަށް އެއާ ޯ ޮ
ގތަށް މައުލޫމާތުތައް ރަސްމީ ލިޔުމެއްގައި އޮންނަ ޮ
މޯލްޑިވިއަން އިން މިހާރު ވެސް ރާއްޖޭގެ 18
ނޓު ކުރެވޭނެ ކަމަށް ހިއްސާކުރުމުން ޓިކެޓަށް ނަން ޯ
މަންޒިލް އަދި ބޭރުގެ ހަތް މަންޒިލަކަށް ދަތުރުކުރެ
އުތުރު ނެރު ބޭނުން ނުކުރުމަށް އެމްއޭސީއެލް އިން
އައިލެންޑް އޭވިއޭޝަނުން ބުންޏެވެ.
އެވެ.
ކށްފަ އެވެ .އަދި ހުޅުލެ އަށް ވަނީ އިލްތިމާސް ޮ
އެއްވެސް ދަތިކަމެއް ކުރިމަތި ނުވާނެ ގޮތަށް
ވަނުމަށް ދެކުނު ނެރު އަދި ނުކުތުމަށް މެދުގައިވާ ނެރު
އިންތިޒާމުތައް ހަމަޖައްސާނެ ކަމަށެވެ.
ނަމަވެސް ،އެ މައުލޫމާތުތަކުގައި މައްސަލައެއް އުޅޭ
އެ ގަޑިތަކުގެ ތެރޭގައި ހުޅުލެއަށް ވަދެ ނިކުތުމަށް
ބަންދުކުރަން ވަނީ ނިންމައިފަ އެވެ. އެ ކުންފުނިން ބުނީ އާންމުންނަށް ފުރުމުގައި
mihaaru.com
ކުޅިވަރު
26ޖުލައި ( 2025ހޮނިހިރު)
17
ދިވެހި ފުޓްބޯޅަ އަޑިގަނޑުން ނަގަން ރާއްޖޭގެ ހުރިހާ ރަށަކަށް ޓޮމް ދެ ީނ މި ޔަގީންކަން! ހު ސެ އި ން ހަ ބީ ބް mihaaru.com
މިއަދު ބާއްވާ އެފްއޭއެމްގެ އިންތިހާބުން ،އެ
އިދާރާގެ ހިންގުން އަލުން ބިނާކުރުމުގެ މަސައްކަތް އޮތީ
ގތެއްގައި ހިންގަން ފުޓްބޯޅައިގެ އިންސްޓްޓިޔުޝަނަލް ޮ
އިރާދަކުރެއްވިޔާ ރައީސަށް ދަންނަވައިގެން ސަރުކާރުގެ
ސުމަކުން ފަށަން ޖެހިފަ އެވެ .ފުޓްބޯޅައިގެ މަގުބޫލުކަން
މައި އިދާރާއިން އެކުލަވާލަން ޖެހޭ ޕްރޮގްރާމްތައް
ހަރަދުގައި ވެސް އެކަން ކުރާނަން "،ތޯރިގް ވިދާޅުވި
މުޅި ރާއްޖޭގައި އޮތީ ދަށް ވެފަ އެވެ.
ކށް އެ މަސައްކަތް ކުރުމެވެ. ތައްޔާރު ޮ
އެވެ.
ބޅައިގެ ތަޖުރިބާކާރަކު ބުނީ ގިނަ ފުޓް ޯ
"އަޅުގަނޑުގެ ވިސްނުމަކީ ހަމަ ހުރިހާ ރަށަކަށް
ގައުމީ ޓީމު ހަރުދަނާ ކުރުމާއި ޓެކްނިކަލް އެހެން
އިދާރާގެ ރައީސްކަމާ ހަވާލުވެ ވަޑައިގަންނަވާ ގައުމީ
ބޅަ އަށް ވުރެ އެހެން ކުޅިވަރުތައް އަތޮޅުތަކުގައި ފުޓް ޯ
ފުރުސަތު ދިނުން .ފަހަރެއްގައި ބައެއް ރަށްރަށުގެ
ޕްލޭންތައް އެކުލުވާލުމުގެ މަސައްކަތްތައް ތަޖުރިބާކާރު
ފވާޑް ،އަހްމަދު ތޯރިގް (ޓޮމް) އަށް ޓީމުގެ ކުރީގެ ޯ
މަގުބޫލު ކަމަށެވެ .އެކަމުގެ ކްރެޑިޓް އެ ކުޅިވަރުތައް
އާބަދީ ކުޑަ ވީމަ އިލެވެން ސައިޑް ފުޓްބޯޅަ ޓީމެއް
ބޭފުޅުންގެ ލަފަޔާ މަޝްވަރާއާ އެކު ކުރިއަށް
ބޅަ ވެއްޓިފައިވާ އަނދަވަޅުގެ ފުންމިން ރާއްޖޭގެ ފުޓް ޯ
ކުރިއަރުވަން މަސައްކަތް ކުރި އިދާރާތަކަށާއި
ނުނެރެވިދާނެ .އެކަމަކު އެ ރަށްރަށުން ވެސް ފުޓްސަލް
ވަޑައިގަންނަވާނެ ކަމަށް ތޯރިގް ވިދާޅުވި އެވެ.
ކިތަންމެ ރަނގަޅަކަށް ވެސް އެނގިލައްވަ އެވެ.
އފިޝަލުންނަށް އޭނާ ތައުރީފު ކުރި އެވެ. ޮ
ސކާ އަށް ޓީމު ނެރެވޭނެ .އެ ޮ ޓީމު ނެރެވޭނެ .ބީޗް
އެފްއޭއެމްގެ އެތެރޭގައި ކުރީގެ ލީޑާޝިޕުން
ބޅަ ނަގަން މަސައްކަތް އެ އަނދަވަޅުން ފުޓް ޯ
ތޅުތަކުގެ އިތުބާރު ހޯދަން އެފްއޭއެމަށް އޮތީ އަ ޮ
ފަށަންޖެހޭ ހިސާބު ވެސް އޭނާ ބައްލަވާފަ އެވެ.
ތރިގް ވިދާޅުވީ އޭނާ ހަވާލުވެ .މި ޖެހިފަ އެވެޯ .
އެފްއޭއެމްގެ ރައީސްކަމަށް މީގެ ކުރިން ވަޑައިގެން އޭނާ
ބޅައިގެ ހަރަކާތް އަހަރުތެރޭ އަތޮޅުތަކުގައި ފުޓް ޯ
ރަށްރަށަ ވެސް އަޅުގަނޑުމެން އިލްތިމާސްކުރާނަން
ހިންގިކަމަށް ތުހުމަތު ކުރެވޭ ކޮރަޕްޝަނާއި
އެކަންކަމަށް "،ތޯރިގް ވިދާޅުވި އެވެ.
ލންޑަރިންގެ މައްސަލަތަކާ ގުޅިގެން ،އެ މަނީ ޯ
ސކާގައި ވެސް ގައުމީ ޮ ފުޓްސަލް އާއި ބީޗް
ނމަލައިޒު ކުރުމަށް ފަހު ފީފާއިން އެސޯސިއޭޝަން ޯ
އަށް ލިބިވަޑައިގެންނެވި "ވަރަށް ކުރު" މުއްދަތުގައި
ގތެއްގައި ފައްޓަވާނެ ކަމަށެވެ. އިންސްޓްޓިޔުޝަނަލް ޮ
ޗެމްޕިއަން ޓީމު ކަނޑައެޅުމުގެ ފުރުސަތު ފަހު ވާނެ
ވަނީ ޖަރުމަނުގެ ފައިނޭންޝިއަލް އެޑްވައިޒަރީ ފާމެއް
ރަނގަޅު މަސައްކަތްތަކެއް ފެއްޓެވިކަމަށް އޭނާ ގަބޫލު
ޒނަކަށް ބަހާލައި މުބާރާތްތައް ބާއްވައި ރާއްޖޭ ހަތަރު ޯ
ވިސްނުމެކެވެ.
ކަމަށްވާ "އަންކޫރާ" ގެ ލަފާ ހޯދައިގެން މާލީ
ކުރައްވަ އެވެ .އޭރު މަގާމާ ހަވާލުވެ ވަޑައިގެންނެވިތާ
ތޅުތަކަށް ލިބޭނެ ހިސާބަށް އެފްއޭއެމްގެ މެންބަރުކަން އަ ޮ
ޕޓްސް ޕޮލިޓިކްސް" ގެ ހަތަރު މަސް ނުވަނީސް "ސް ޯ
ގެންދިއުމަށް ކުރަން މަސައްކަތް މި އަހަރު ފަށާނެކަމަށް
ރސާ ވެފަ އެވެ .އެކަމަކު އެކަށީގެންވާ އތީ ބަ ޯ ޮ
ކގެ ފަސް މެންބަރަކު އަސަރުގައި ޖެހި ތޯރިގްގެ އެކްސް ޯ
އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ.
ވަސީލަތެއް ނެތެވެ .ފުރަތަމަ ޑިވިޝަނުގެ ކްލަބެއްގެ
ވެސް އެއް އަހަރުގެ މުއްދަތަކަށް "އަންކޫރާ" ގެ
ގތަކަށް އެކަޑަމީތަކަށް ހިޔަނީގައި އޮވެގެން ނޫން ޮ
އބްޒަވޭޝަންގައި ރާއްޖެ ދެމިއޮންނާނެ އެވެ. ޮ
އެއްފަހަރާ އިސްތިއުފާ ދީ އޭނާގެ ބާރު ކަނޑުވާލި
ފރި ރާއްޖޭގައި މަގުބޫލުކަން ބޮޑެވެ. ފުޓްސަލްގެ ޯ
ބޅައިގެ ގިނަ އެކަޑަމީތައް މާލެ ސަރަހައްދަށް ފުޓް ޯ
އެވެ .ފަސް މެންބަރުން އެއްފަހަރާ އިސްތިފާ ދިނުމުން،
އެކަމަކު އިންސްޓްޓިޔުޝަނަލް ލެވަލްގައި ބާއްވާ
އެފްއޭއެމްގެ ދަނޑަކަށް އެރޭކަށް ވެސް ނެތެވެ .ދެން
ކ އަށް ހައިސިއްޔަތު ގެއްލުނީ އެވެ. އޭނާގެ އެކްސް ޯ
ގައުމީ މުބާރާތެއް ނެތެވެ .ބީޗް ސޮކާ އަށް ކޯޗުން
އތީ މިނީ ޓާފް ދަނޑުތަކެވެ. ހުރި އެކަޑަމީތަކަށް ޮ
ދެވަނަ ފަހަރަށް އޭނާ ވަޑައިގަންނަވާނީ އެ
ކހެއް ވެސް ކުރިން ހިންގި އެވެ. ތަމްރީނު ކުރުމުގެ ޯ
ތޯރިގް ވިދާޅުވީ ހުޅުމާލޭގައި ވެސް ފުލް ޕިޗް ޓާފް
ގތަށް ކަނޑައަޅައިފަ އެވެ. މުއާމަލާތްކުރާ ޮ ތޯރިގްގެ އެކްސްކޯ ،އެފްއޭއެމާ ހަވާލުވުމަށް ފަހު
އެފްއޭއެމްގެ ބޭނުމަށް ކަރުދާސް ރީމެއް ގަންނަން ޖެހުނަސް އަންކޫރާގެ ހުއްދަ ހޯދަން ޖެހެ އެވެ. ކ ހަވާލުވުމަށް ފަހު ވެސް އެ ޕްރެކްޓިސް އެކްސް ޯ
އުނދަގޫ ގޮންޖެހުންތަކުން ފިލާވަޅު ލިބިވަޑައިގެންނެވެ.
އެކަމަކު ތަންފީޒު ނުކުރެވި އެ ޕްލޭން ވެސް ވެއްޔަށްވެ
ދަނޑެއް ހެދުމުގެ ވިސްނުންތަކެއް އެބަހުރި ކަމަށެވެ.
ތރިގް ވިދާޅުވީ އެފްއޭއެމްގެ މާލީ ދެމިއޮންނާނެ އެވެޯ .
މިފަހަރު އޭނާ އަލުން އެފްއޭއެމަށް ވަޑައިގަންނަވާއިރު
ވަޅުލެވުނީ އެވެ.
ކށް އެހެން އެކަޑަމީތަކަށް އެ ދަނޑުތައް ތަރައްގީ ޮ
މުއާމަލާތް ހަރުދަނާ ކުރުމަށް އެފަދަ ކުންފުންޏެއްގެ
ވެސް ދަނޑުތައް ލިބޭނެ އިންތިޒާމު ހަމަޖައްސާނެކަމަށް
އތުމަކީ މުހިންމު ކަމެއް ކަމަށެވެ .އަދި ފާރަވެރިވެ ޮ ކއިން ވެސް އިސްވެ މާލީ މުއާމަލާތްތައް އޭނާގެ އެކްސް ޯ
ބޅަ އާއި އެފްއޭއެމް އޮތީ އޭރު އޮތް ރާއްޖޭގެ ފުޓް ޯ
ބޑެތި އާބާދީތައް ހިމެނޭ ރަށްރަށާއި ކުދި ޮ
ބއްސުންލައިފަ އެވެ. ހާލަތަށް ވުރެ ވެސް ބޮޑަށް ޮ
އާބާދީތައް ހިމެނޭ ރަށްރަށް ވެސް އެފްއޭއެމްގެ
އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ .އަދި މާފަންނު ސްޓޭޑިއަމްގައި
އފިޝަލުންގެ ބަހުންނަމަ، ފުޓްބޯޅައިގެ ބައެއް ޮ
ހަރަކާތްތަކުގައި ބައިވެރި ކުރުމަށް ތޯރިގް ގެންގުޅޭ
އޮތް ވީރާނާވެފައި ދެ ދަނޑުގައި އަލުން ޓާފް އަޅަން
ކށް އެންމެންނަށް ފެންނާނެ ސިސްޓަމެއް ހާމަ ޮ
އތީ ހަމައެކަނި ނަމަކެވެ .ރާއްޖޭގެ އެންމެ އެފްއޭއެމް ޮ
ވިސްނުމަކީ އެއީ އެވެ .ދުނިޔޭގެ އެހެން ގައުމުތަކުގައި
ހދާނެ ކަމަށް އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ. ސަރުކާރާ އެހީ ޯ
އުފައްދާނެކަމަށް އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ.
ގތުގައި ކުރިން އޮތް ވަރުގަދަ އެއް އެސޯސިއޭޝަނުގެ ޮ
ގތަށް ފުޓްސަލް އާއި ބީޗް ސޮކާ ވެސް އޮންނަ ޮ
"އެފްއޭއެމްގައި އެ ކެޕޭސިޓީ ނުހުރެދާނެ .އެކަމަކު
mihaaru.com
ރިޕޯޓް
26ޖުލައި ( 2025ހޮނިހިރު)
18
ކުޑަކުޑަ ގައުމު އދ. އަށް ،ދުނިޔެ އަށް ލިބުނީ ސިހުމެއް! ދުނިޔޭގެ ތާރީހަށް ބަލާއިރު ،ރާއްޖެ އަށް
"އަޅުގަނޑުމެންގެ ރާއްޖެއަށް މިނިވަންކަން ލިބި،
ލިބުމަކުން އެކަނި ނުފުދޭނެ ކަމެވެ .މިނިވަންކަން
އޭގެ ދެ އަހަރު ފަހުން 1989ވަނަ އަހަރު،
ގތް އެހެން ގިނަ ގައުމުތަކާ މިނެ މިނިވަންކަން ލިބުނު ޮ
ދެމެހެއްޓުމަށްޓަކައި ،އެހެން ގައުމުތަކާއެކު ގުޅުންތައް
ޔުނައިޓެޑް ނޭޝަންސްގެ މެންބަރަކަށްވީ ދުވަހުން
ކުދި ގައުމުތަކުގެ ހާލަތު އދ .ގެ އާންމު މަޖިލީހަށް
ކިރެލާއިރު ތަފާތެވެ.
ކށް ،ބޭރު ދުނިޔޭގައި ރާއްޖެއަކީ މިނިވަން ބިނާ ޮ
ފެށިގެން ،އަޅުގަނޑުމެން އެނބުރި ފަސްބަލައެއް ނުލަން.
ކށް ،އެފަދަ ގައުމުތަކަށް ސަލާމަތީ ގޮތުން ތައާރަފް ޮ
ކށްފައި ތިބި ބަޔަކާ ހަނގުރާމަކޮށް، އަޅުވެތި ޮ
ގތުގައި ބަލައިގަތުމުގެ މުހިންމު ކަމެވެ. ގައުމެއްގެ ޮ
އަޅުގަނޑުމެން ދިޔައީ ކުރިއަށް "،މައުމޫން އޭރު
ކުރިމަތިވާ ތަފާތު ނުރައްކާތަކާއި ނާޒުކު ހާލަތްތަކަށް
ލޭއޮހުރުވުމަކަށްދާކަށް ނުޖެހުނެވެ .އިނގިރޭސިންގެ
އޭގެ އެންމެ ކުރު މަގަކީ ،ދުނިޔޭގެ ބޮޑެތި
ވިދާޅުވެފައި ވެ އެވެ.
ދުނިޔެ ލޯހުޅުވައިދިނެވެ.
ހިމާޔަތުގެ ދަށުން 1965ވަނަ އަހަރުގެ މި ދުވަހު،
ބާރުތައް ޖަމާވެ ތިބި އދ .ކަން ގަބޫލުކުރެވި ،އދ.ގެ
ދުނިޔޭގެ ކުދި އެތައް ގައުމެއް މިހާރު އދ .ގެ
ކށް މިނިވަންވިއިރުވެސް ،ދާހިލީ ކަންކަމާ ރަސްމީ ޮ
ހދަން ،މިނިވަންކަމުގެ ސޮއިކުރިތާ އެއް މެމްބަރުކަން ޯ
ގތުގައި އެ ތިބީ ރާއްޖޭން 1965ވަނަ މެމްބަރުންގެ ޮ
1992ވަނަ އަހަރު އާތް ސަމިޓްގެ ކުރިން ،ކުދި
އިނގިރޭސިން ބަސް ނުކިޔާތީ ދާހިލީ މިނިވަންކަން
މަސް ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ރާއްޖޭން އެދި ހުށަހެޅި އެވެ.
ކށައިދިން މަގުން ދަތުރުކޮށްގެންނެވެ. އަހަރު ޮ
ޖަޒީރާ ގައުމުތަކުގެ މަސްލަހަތަށް އެއް އަޑަކުން
އތީ ޒާތަކަށް ލިބިފަ އެވެ. އޭރުވެސް ޮ
ނަމަވެސް ،އދ .ގެ މެމްބަރުކަން ހޯދުމަށް އެދި
ރާއްޖޭގެ މި ދެ އިސްނެގުމަކީ ،ޖަޒީރާ ގައުމުތަކުގެ
މެމްބަރުކަން ލިބުމުން ފުއްދައި ނުލައި ،ފާއިތުވި
ވަކާލާތު ކުރުމުގެ މަގު ފަހިވި ،އެލަޔަންސް އޮފް
ހުށަހެޅުމުން ،އދ.ގެ އެންމެ ބާރުގަދަ ގުނަން ކަމަށްވާ،
އނިގަނޑުގެ ތެރެއިން، 60އަހަރުގެ ތެރޭގައި އދ .ގެ ޮ
އއެސްއައިއެސް) ސްމޯލް އައިލެންޑް ސްޓޭޓްސް (އޭ ޯ
އޭރަކު ނުބޭއްވޭ .އަޅުގަނޑުމެން ،އެ ޤައުމެއްގެ
ސަލާމަތީ މަޖިލީހުން އެތައް ސުވާލެއް އުފެއްދި އެވެ.
ރާއްޖޭގެ ފުރިހަމަ މަސްލަހަތު ހިމާޔަތްކޮށް ،ދުނިޔެއަށް
އުފެއްދުމުގެ ބިންގާ އެޅުނު ދެ އިސްނެގުމެވެ.
އަޅުވެތިކަމުގެ ދަށުގައި އޭރު އޮތް ޤައުމުގެ ދިދަ
ރާއްޖެ ފަދަ ކުޑަ ،ވަސީލަތްތައް މަދު ގައުމަކަށް އދ.
ބޑެތި މައްސަލަތައް ހައްލުކުރުމުގައި ކުރިމަތިވި ޮ
ތިރިކޮށް ،އަޅުގަނޑުމެންގެ މިނިވަން ދިދަ އުފުލާލުމުގެ
ގެ މެމްބަރު ގައުމެއްގެ ބުރަ ޒިންމާ ،އުފުލޭނެކަމާ މެދު
ރާއްޖޭން ވަނީ އަޑުއުފުލައި ،ހަރު އަޑުން ވަކާލާތުކޮށްފަ
މިއަދު ރާއްޖެ ބަލައިގަންނަނީ އެ ގައުމުތަކަށް
ރަސްމިއްޔާތެއް ވެސް ނުބޭއްވޭ .އަދި އަޅުގަނޑުމެންގެ
އެވެ.
އެވެ.
ގތުގަ އެވެ .މޫސުމީ ބަދަލުތަކާއި ތިމާވެށި ނަމޫނާއެއްގެ ޮ
ބޑު އިޙްތިފާލެއް "މިނިވަންކަން އިޢްލާނު ކުރުމުގެ ޮ
ތެރެއިން ގިނަ ބަޔަކަށް ،އެ މިނިވަންކަމުގެ ސަބަބުން
ކށްލި ކަމަކަށް .އޭގެ "އެކަންވީ ދުނިޔެ ހައިރާން ޮ
ކށްލި ކަމަކަށް .އޭގެ އެކަންވީ ދުނިޔެ ހައިރާން ޮ
ތަރައްގީވަމުން އަންނަ ކުދި ޖަޒީރާ ގައުމުތަކުން
ހިމާޔަތް ކުރުމުގައި ރާއްޖޭން ނަގާ ސްޓޭންޑު އެ
އައި ބަދަލެއް އެވަގުތު ރަނގަޅަށް އިޙްސާސް ވެސް
ކުރިން އދ .މަޖިލީހުގައި މިފަދަ ކުޑަ ގައުމެއް
ކުރިން އދ .މަޖިލީހުގައި މިފަދަ ކުޑަ ގައުމެއް
ނުކުރެވެޔޭވެސް ދެންނެވިދާނެ "،ނަވާސަތޭކަ ނުވަދިހަ
ބައިވެރިވެފައެއް ނެތް .ވަރަށް ގިނަ މީހުން ހިޔާލު
ބައިވެރިވެފައެއް ނެތް .ވަރަށް ގިނަ މީހުން ހިޔާލު
ކުޑަ ގައުމަކުން ،ބައިނަލްއަގުވާމީ އަދި ހާރިޖީ
ވަނަ އަހަރު ،ރާއްޖެއަށް މިނިވަންކަން ލިބުނު ރިހިޔޫބީލް
ކުރަން ފެށި .އެ ތަނެއްގެ ރައްޔިތުންގެ އަދަދު ކިރިޔާ
ކުރަން ފެށި .އެ ތަނެއްގެ ރައްޔިތުންގެ އަދަދު ކިރިޔާ
ހަރުދަނާ ގުޅުންތަކާއި ބައިނަލްއަގުވާމީ ގާނޫނުތަކާއި
ފާހަގަކުރުމަށް ބޭއްވި ރަސްމީ ޖަލްސާގައި އޭރުގެ
އެއްލައްކަ ހަމަވާ ތަނެއް އެއީ ،އދ .މަޖިލީހުގައި
އެއްލައްކަ ހަމަވާ ތަނެއް އެއީ ،އދ .މަޖިލީހުގައި
މަޝްވަރާގެ ރިވެތި އުސޫލުތަކުގެ ތެރެއިން ދުނިޔޭގައި
ރައީސް މައުމޫން އަބްދުލްގައްޔޫމް ވިދާޅުވެފައި ވެ އެވެ.
ބައިވެރި ކުރެވިދާނެ ގައުމެއް ބާވައޭ .އެހާ ކުޑަކުޑަ
ބައިވެރި ކުރެވިދާނެ ގައުމެއް ބާވައޭ .އެހާ ކުޑަކުޑަ
ތަފާތު ދެއްކިދާނެ ކަމުގެ ލާމަސީލު ނަމޫނާއެކެވެ.
އެ ދުވަހު މައުމޫން ވެސް ފާހަގަކުރެއްވި ފަދައިން،
ގައުމަކާ ،އެމެރިކާ ނުވަތަ ރޫސީވިލާތް ފަދަ ބޮޑެތި
ގައުމަކާ ،އެމެރިކާ ނުވަތަ ރޫސީވިލާތް ފަދަ ބޮޑެތި
އިނގިރޭސި ދައުލަތުގެ ހިމާޔަތުގައި ރާއްޖެ އޮތް
ގައުމުތަކާ އެއްހަމައަކުން އދ .މަޖިލީހުގައި ވޯޓު
ގައުމުތަކާ އެއްހަމައަކުން އދ .މަޖިލީހުގައި ވޯޓު
ނެތް ކަމަށް ބުނި ،ކުޑަކުޑަ ރާއްޖޭން ވަނީ ،އެ
ދުވަސްވަރުވެސް ،ރާއްޖޭގައި އިނގިރޭސި ދައުލަތުގެ
ދެވެމުން ގެންދެވިދާނެބާވައޭ "،މައުމޫންގެ ވާހަކަފުޅުގައި
ދެވެމުން ގެންދެވިދާނެބާވައޭ ---،މައުމޫން
މަޖިލީހުގެ އެންމެ އިސް ގޮނޑީގައި އިށީނދެ،
އެއްވެސް މަންދޫބެއް ވެސް އަދި އެ މީހުންގެ ފަރާތުން
ފާހަގަކުރައްވާފައި ވެ އެވެ.
ލަފާދޭނެ މުޝީރަކު ވެސް ނެތެވެ .ރާއްޖޭގެ ކަންތައްތައް
އެކަމަކު ރާއްޖޭން ތިބީ ދޫދޭ ގޮތަކަށް ނޫނެވެ.
ލނުގަނޑު އުފުލުމާއި މޫސުމަށް އަންނަ ކަނޑުގެ ޮ
ގައުމުތަކުން އިސް ކުރެ އެވެ.
އދ .ގެ މެމްބަރުކަން ދިނުމުގެ ހައިސިއްޔަތެއް
ރައީސްކަން ވެސް ކޮށްފަ އެވެ .މިނިވަން ،މުސްތަގިއްލު
ބަދަލުތަކުގެ ސަބަބުން ކުރިމަތިވާނެ ނުރައްކާތަކަށް
ގައުމެއް ކަމާމެދު އޭރު އުފެއްދި ސުވާލުތަކަށް ،ދެވޭނެ
ކުރަމުން ގެންދިޔައީ ދިވެހިންނަށް ފެންނަ ގޮތެއްގެ
އދ.ގެ ޗާޓަރާ ހަވާލާދީ ،އެ ހުރަސްތަކަށް ސީދާ
ސަރުކާރުތަކުގެ މެދުގައި ހައްލުތަކެއް ހޯދަން ޖެހޭ
އެންމެ ސާފު ޖަވާބު ދީފަ އެވެ.
މަތީންނެވެ .ބޭރު ދައުލަތެއްގެ ނުފޫޒެއް ރާއްޖެއަކަށް
ގޮންޖެހި އެވެ .އެ ޗާޓަރުގައި ކުޑަ ގައުމަކަށް ވީތީ،
ކަމަށް 1987ވަނަ އަހަރު ފުރަތަމަ ގޮވާލީ ރާއްޖެ
އޭރަކު ހިނގާފައެއް ނެތެވެ.
މެމްބަރުކަން ނުދެވޭނެ އެއްވެސް މާއްދާއެއް ނެތެވެ.
އިންނެވެ.
މެމްބަރުކަން ދިނުމުގައި ގައުމުގެ ސައިޒަށް ،އާބާދީގެ
ކުޑަ ގައުމެއް އދ .އަށް ވައްދަން ވެސް ބޭނުމެއް ނުވި! ލިބުނު މިނިވަންކަމުގެ އަގު ދިވެހި ގިނަ
ނިސްބަތަށް ނޫނީ އިގުތިސާދީ ހައިސިއްޔަތަށް ބެލޭނެ އެއްވެސް ހުއްޖަތެއް ނެތް ކަމަށް ބުނަމުންނެވެ. ކންމެ ގައުމަކަށް އދ .ގައި ކިތަންމެ ކުޑަޔަސްޮ ،
ރައްޔިތުންނަށް ވަޒަން ނުކުރެވުނުއިރު ،ބޭރު ދުނިޔެއިން
ވޓެކެވެ .އެކަމުގައި އެއްވެސް ވެސް ލެވޭނީ އެންމެ ޯ
ވެސް އަމާޒުވީ ،ޝައްކާއި މަލާމާތެވެ.
އިސްތިސްނާއެއް އދ .ގެ ޗާޓަރަކުން ނުދެވެ އެވެ.
ވިޔަފާރީގެ ގުޅުންތަކުގެ ގައުމުތަކުގެ ހައިސިއްޔަތު ކަނޑައެޅި ދުވަސްވަރެއްގައި ،ރާއްޖެ އަށް މިނިވަންކަން
ކުދި ގައުމުތަކަށް މަގު ޮކށައި ދިނީ ރާއްޖޭން!
ލިބުނު ވާހަކަ ،ބޭރުގެ މަޝްހޫރު މަޖައްލާއެއްގައި އޭރު
ބޑު އެއްބާރުލުމެއް ބާރުގަދަ ގައުމުތަކުގެ މާ ޮ
އތީ މިހާ ކުޑަކުޑަ ގައުމަކަށް މިނިވަންކަން ޖަހާފައި ޮ
ނެތަސް ރާއްޖޭން އދ .ގެ މެމްބަރުކަން ހޯދުން
ލިބުނަކަސް އެ އަކުން އަންނާނެ މާބޮޑު ބަދަލެއް
ގސްފައިވަނީ ،ބައިނަލްއަގުވާމީ މައިދާނުގައި ވެގެން ޮ
ނންނާނެ ކަމަށެވެ. ޯ
ފައިތިލަ ސާބިތުކުރުމުގެ އިތުރުން ލިބިފައިވާ މިނިވަން
"ރާއްޖެއަށް މިނިވަންކަން ލިބުމަކުން ކޮޅުނބުގެ
ދަމަހައްޓަން ފެށުނު އެންމެ މުހިންމު ބާބެވެ.
ރޑުގައި ފިހާރައެއް ހުޅުވާލައިގެން ރެކްލަމޭޝަން ޯ
ވިޔަފާރީ ގުޅުންތަކުން ގައުމެއްގެ އަމިއްލަ
ބޑުކަމެއް ރާއްޖެއަށް މުދަލާލިއެއް ބޭންދުމަށް ވުރެ ޮ
ހައިސިއްޔަތު ،ހާރިޖީ ގުޅުންތަކުގެ ތެރެއިން ވެސް
ކުރެވޭނެ ކަމަކަށް ނުފެނޭ "،އެ މަޖައްލާގައި ރާއްޖެއަށް
ހާސިލުކުރެވޭނެ ކަމުގެ ނަމޫނާ ދައްކަމުންނެވެ .މިނިވަން
ކށްފައިވަނީ މިފަދަ މަލާމާތުގެ ލިބުނު މިނިވަންކަން ސިފަ ޮ
ގތުގައި ރާއްޖެއަށް ދެމިއޮވެވޭނީ ،ބޮޑެތި ގައުމެއްގެ ޮ
މޭރުމަކުންނެވެ.
ގައުމުތަކާ ހާރިޖީ ގުޅުން ގާއިމުކޮށް ،މުސްތަގިއްލު
ރާއްޖޭގެ އޭރުގެ ވެރިންނަށް ވެސް އެކަން ވިސްނިވަޑައިގެންނެވި އެވެ .މިނިވަންކަން
ގތުގައި ބޭރު ދުނިޔެއިން ބަލައިގަތުމުން ދައުލަތެއްގެ ޮ ކަން އެނގިތިބެ އެވެ.
mihaaru.com
ރިޕޯޓް
26ޖުލައި ( 2025ހޮނިހިރު)
19
މިނިވަންކަމުގެ ބަތަލު :އިބްރާ ީހމް ނާސިރު
މިއީ "ހަވީރު" ނޫހުގެ 26ޖުލައި 1994ގެ
މޮޅު ސިކުނޑިއެކެވެ .އަޖައިބެއް ކަހަލަ ޙިކުމަތު
އަދަދުން ނަގާފައިވާ ލިއުމެކެވެ .މި ލިޔުން ލިޔުއްވީ
ޢަމަލީއެކެވެ .އަދި އެ އަށް ވުރެ ވެސް ޙައިރާން
"ހަވީރު" ނޫހުގައި ގިނަ ދުވަސްތަކެއް ވަންދެން
ކުރުވަނިވި މަތިވެރި ކެތްތެރިކަމެކެވެ".
ގަބޫލުވާ ރަސްކަލެކެވެ. ދިވެހިރާއްޖެ އިނގިރޭސި އަޅުވެތިކަމުގެ ދަށުގައި
ތއެވެ .މިނިވަންކަން ނެތުމުގެ ނޫނެވެ .އަދި ކީއް ޯ ސަބަބުން ނުވަތަ އިސްލާމް ނޫން ބައެއްގެ ޙިމާޔަތުގެ
އތުމަށް ފަހު ،ރާއްޖެ މިނިވަންވީ ގޮތާ 78އަހަރު ޮ
ދަށުގައި ތިބުމުގެ ސަބަބުން އެ ނިކަމެތިކަން އޮތީ
ބެހޭ ގޮތުން ތާރީހީ ލިއުންތެރިއެއް ކަމުގައިވާ ބަގީޗާގޭ
އަޅުގަނޑުމެންގެ ދީނީ ޙަޔާތަށް ވެސް އޭގެ ސުންޕާކަން
އިބްރާހީމް ޝިހާބު ލިއުއްވާފައި ވެ އެވެ.
ރައްދު ކޮށްކޮށެވެ.
މަސައްކަތް ކުރެއްވި ތަޖުރިބާކާރު ނޫސްވެރިޔާ
ދިވެހިރާއްޖެ މިނިވަންވުމުގެ އެގްރީމެންޓުގައި
މުހައްމަދު ސައީދު މޫސާ ވަޖުދީއެވެ .ރާއްޖޭގެ
ސޮއިކުރެވުނީ 26ޖުލައި 1965ގައެވެ .ހެނދުނު
މިނިވަންކަމަށް 60އަހަރު ފުރުނު ދުވަހާ ދިމާކޮށް
މާލޭ ގަޑިން 10ޖެހިއިރު ސިލޯނުގެ ވެރިރަށް
"ދެބަސްވާނެ އެކަކުވެސް ނެތެވެ .ރާއްޖޭގެ
މިއަދު "މިހާރު" ގައި މި ލިޔުން ޝާއިއު ކުރީ
ކޮޅުނބުގަ އެވެ .އެގްރީމެންޓުގައި ދިވެހިރާއްޖޭގެ
ތާރީޚު އަބަދަށްޓަކައި ފަޚުރުވެރިވާނޭ މި މަތިވެރި
އަރިހަށް އަޅުގަނޑުމެންގެ ޠާޢަތާއި އިޙްތިރާމް
ކުދިކުދި ބަދަލުތަކާ އެކު އެވެ.
ބޑުވަޒީރު އިބްރާހީމް ފަރާތުން ސޮއި ކުރެއްވީ ޮ
ނިޢުމަތް އަޅުގަނޑުމެންނަށް ޙާޞިލުވުމުގެ ހުރިހާ ވެސް
ރައްދުކުރުން ވާޖިބުވެގެން ވަނީ ހަމައެކަނި
ދިވެހިރާއްޖެ އަށް ސިޔާސީ މިނިވަންކަން
ނާސިރެވެ .އިނގިރޭސީންގެ ފަރާތުން ސޮއިކުރެއްވީ
ސިއްރަކީ ދިވެހި ޒަޢީމެއްގެ ހިތްޕުޅުގައި މާތްވެގެންވާ
ސއިކުރެއްވި އަޢުޡަމެއްގެ ޮ އެގްރީމެންޓެއްގައި
ހޯއްދަވައި ދެއްވުމަށް ވެލާނޭގޭ އިބްރާހީމް ނާސިރު
ކމިޝަނަރު ސާ ލނުގައި ހުންނަވާ އިނގިރޭސި ހައި ޮ ސި ޯ
އިސްލާމް ދީނަށާއި ވަޠަނުގެ އިސްތިޤުލާލަށް އުފެދި
ތ އެވެ .އުއްމަތެއްގެ ޙައިޘިއްޔަތަކުން ނޫނެވެ .ކީއް ޯ
ކުރެއްވި މަސައްކަތްޕުޅު ބަޔާން ކުރައްވައި ރާއްޖޭގެ
މައިކަލް ވޯކަ އެވެ.
ލތްބެކެވެ .ޤައުމުގެ ތަމްކީން ވެފައިވާ ވަރުގަދަ ޯ
ދީން ރައްކައުތެރި ކުރެއްވި މުޞްލިޙެއްގެ ގޮތުންނެވެ.
މިނިވަންކަމަކީ އެހެން އެއްވެސް އެއްޗަކާ އަޅައި
ވަޠަނެއްގެ ޙުއްރިއްޔަތު އަނބުރާ ގެނެސްދެއްވި
ކަމުގައިވާ މާދޫގޭ އަލީ އަހުމަދު 30ޖުލައި 1965
ވކަގެ ގޭގައި ބޭއްވި ރަސްމިއްޔާތުގައި މައިކަލް ޯ
ކިރުމުގައި ވަޒަން ކުރެވޭ ވަރަށް ވުރެ ބޮޑު
ގތުންނެވެ .ދިވެހި ޤައުމުގައި އުފެދުނު މުޖާހިދެއްގެ ޮ
ގައި "ވިޔަފާރި މިއަދު" އަށް ލިއުއްވި މަޒުމޫނެއްގައި
ބޑުވަޒީރު އިބްރާހީމް ނާސިރުގެ އިތުރަށް ޮ
ނިޢުމަތެއްކަން ޔަޤީނެވެ.
އެންމެ އަގުހުރި ބަޠަލުންގެ ތެރެއިން ވެސް އަރައި
ވެ އެވެ.
އަބްދުއްސައްތާރު މޫސާ ދީދީ އާއި ވަޒީރުލްއައުޒަމްގެ
ވަރަށް އުފެއްދުންތެރި ،މަޝްހޫރު ލިއުންތެރިއެއް
ސއިކުރުމަށް ހައި ކޮމިޝަނަރު ޮ އެގްރީމެންޓުގައި
މިދެންނެވި ޢިއްޒަތްތެރި މުޖާހިދަކީ ދިވެހި ހުރިހާ
މިހެންކަމުން އަލްފާޟިލް އިބްރާހީމް ނާސިރުގެ
ހުންނެވި ބަޠަލެއްގެ މަޤާމު ނުހަނު ޙައްޤު ގޮތެއްގައި
"ކަނޑި ބަޑީގެ ބާރަށް ވުރެ ސިކުނޑި އާއި
އޮފީހުގެ ހާއްސަ ވަކީލު އަލީ މަނިކާއި ސަފީރު
ލތްބާއި އިސްތިޙްސާން އެ އަރިއަހަކަށް ހިތްތަކެއްގެ ޯ
ޙިކުމަތު ޢަމަލީގެ ބާރު މާގަދަވެއްޖެ އެވެ .ޚާއްޞަކޮށް
އޮފީހުގެ 3ވަނަ ސެކްރެޓަރީ އަހުމަދު އިސްމާއިލު
ރައްދުވާ އަޅުގަނޑުމެންގެ ނާޞިރުލް ޙުއްރިއްޔާ އެވެ.
މަރުހޫމް އިބްރާހީމް ނާސިރު ވަނީ
ސިޔާސީ ރޮނގުގަ އެވެ .ވީމާ މިއަދު ޤައުމު ދެކެ
ބައިވެރިވެވަޑައިގަތެވެ .އަދި އިނގިރޭސީންގެ ފަރާތުން
ޞާޙިބުއްދައުލާ ދިވެހި ދައުލަތުގެ ވަޒީރުލްއަޢުޡަމް
ރާއްޖޭގެ ބޮޑުވަޒީރުކަން 11އަހަރު އަދި
ލޯބިވާ ބަޠަލަކަށް ޤައުމުގެ މިނިވަންކަމަށްޓަކައި
ސާ މައިކަލް ވޯކަގެ އިތުރަށް ޑިޕިއުޓީ ހައިކޮމިޝަނަރު
އެވެ .މިނިވަންކަމަކީ އޭގެ މާނަ އަމިއްލައަށް އެކަން
ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާކަމުގެ މަގާމު 10އަހަރު
މޅު ސިކުނޑިއަކާއި ޙިކުމަތު ހަނގުރާމަ ކުރެވޭނީ ޮ
ޑީ ޖީ އެންޑަސަން އާއި އެއްވަނަ ސެކްރެޓަރީ ޕީ
އިޙްސާސް ކުރެވޭ ބަޔަކަށް ނޫނީ ދޭހަކޮށް ނުދެވޭފަދަ
އަދާކުރައްވައިފަ އެވެ.
ޢަމަލީންނެވެ .ވަރުގަދަ ކެތްތެރި ކަމަކާއި ދުރު
ޑަބްލިޔު ހީތު އާއި އިންފޮމޭޝަން ސާވިސްގެ ޑިރެކްޓަރު
ބޑު ނިޢުމަތެކެވެ .މިނިވަންކަމަކީ މާތްވެގެންވާ ޮ
ވިސްނުމަކުންނެވެ .އެހެންކަމުން މިއަދު އަޅުގަނޑުމެންގެ
ބީ ޑީ ބްރައުން ވެސް ބައިވެރިވެވަޑައިގަތެވެ.
އިސްލާމްދީން ދުނިޔެ އަށް ގެނައި އެންމެ ވަރުގަދަ
ޒަޢީމު ޤައުމުގެ ލީޑަރ ޞ .ދ .އަލްފާޟިލް އިބްރާހީމް
ދިވެހިރާއްޖެ އިނގިރޭސީންގެ އަޅުވެތިކަމުގެ
އުޞޫލެވެ .އެންމެ އަލިގަދަ ނޫރެވެ.
އޭނާގެ ޤައުމީ ޚިދުމަތުން ލިބިވަޑައިގެންފި އެވެ".
ހަގީގީ މިނިވަންކަމަކީ ވަރަށް ބުރަ މަސައްކަތުން ލިބޭ އެއްޗެކެވެ. ހއްދަވައި ދެއްވައި، ރާއްޖެ އަށް މިނިވަންކަން ޯ
ވީއިރު ބައެއްގެ މިނިވަންކަމާއި ނުލައި އެ ބައެއްގެ
މިނިވަންކަން ދިފާއު ކުރެއްވުމަށް މަސައްކަތްކުރެއްވި
ނާސިރު ވެސް ދިވެހި ޤައުމަށްޓަކައި އެ ކުރެއްވީ
ދަށަށް ދިޔައީ މީލާދީން 1887ގައި އިނގިރޭސީންނާއި
އަބްތާލުންގެ ޒިކުރާ އައު ކުރުމަކީ ގައުމީ ހިދުމަތް
ވަރުގަދަ ހަނގުރާމައެކެވެ .ޒަމާން ބަދަލުވެފައިވާކަމުން
ދިވެހިރާއްޖެއާ ދެމެދު ކުރެވުނު ހިމާޔަތުގެ
ދީނަކީ ވެސް އަޅުގަނޑުގެ ނަޒަރުގައި ކިތަންމެހާ ވެސް
ޞާޙިބުއްދައުލާއަށް ހަތިޔާރަކަށް ބޭނުންކުރައްވާން
އެއްބަސްވުމެއްގެ ދަށުންނެވެ .އެ އެއްބަސްވުމުގައި
އުނި އެއްޗެކެވެ .މި އަށް ވުރެ ސަރީޙަ ޢިބާރާތުން
ކންމެހެން ވެސް ކުރަން ޖެހިފައިވާ ދިރުވުމަށް ޮ
ޖެހިވަޑައިގަތީ ކަނޑި އާއި ބަޑިއެއް ނޫނެވެ .ލޮންސި
ވާގޮތުން އިނގިރޭސީން ނޫން އެހެން އެއްވެސް ގައުމަކާ
ދަންނަވަނީ ނަމަ އިނގިރޭސީންގެ އަޅުވެތިކަމުގައި
ކަމެކެވެ.
އާއި ހިފުމުގެ އުކުޅުތަކެއް ނޫނެވެ .ކީއްތޯ އެވެ.
ދިވެހިރާއްޖެއާ ދެމެދު ގުޅުމެއް ނުބޭއްވޭނެ އެވެ.
ހޭދަވެގެން ދިޔަ އަހަރުތަކުގައި ނިކަމެތިކަން ލިބިފައި
އެ މަނިކުފާނު ހަތިޔާރަކަށް ބޭނުންކުރެއްވީ ވަރުގަދަ
ރާއްޖޭގެ ވެރިކަމަށް އިސްކުރެވޭނީ އިނގިރޭސީން ރުހި
އޮތީ ހަމައެކަނި ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤައުމިއްޔަތަކަށް
26 July 2025
2025 ި ޖު ލަ އ26
ްއިއުލާނ
www.edition.mv
mihaaru.com
26 July 2025
2025 ި ޖު ލަ އ26
ްއިއުލާނ
mihaaru.com
mihaaru.com
ކުޅިވަރު
ސްރީ ލަންކާގެ ކޮޅުނބުގައި ހުންނަ އިނގިރޭސި ހައި ޮކމިޝަނަރުގެ އޮފީހުގައި ޖުލައި ،26 1965ގައި
ބޭއްވި ދިވެހިރާއްޖޭގެ މިނިވަންކަމުގެ އެއްބަސްވުމުގައި ސޮއިކުރުމަށް ފަހު ،ރާއްޖޭގެ
އޭރުގެ ބޮޑުވަޒީރު އިބްރާހީމް ނާސިރު (ވ) އާއި އިނގިރޭސި ހައި ކޮމިޝަނަރު މައިކަލް ވޯކާ ،ހަދިޔާ ބަދަލު ކުރައްވަނީ :މެދުގައި އެ ހުންނެވީ ،ރާއްޖޭގެ ފަރާތުން އިނގިރޭސިންނާ އެކު މިނިވަންކަމުގެ މަޝްވަރާތައް ކުރިއަށް ގެންދެވި ،ލަންކާ އަށް ރާއްޖޭން ކަނޑައަޅާފައި އޭރު ހުންނެވި ސަފީރު އަބްދުއްސައްތާރު މޫސާ ދީދީ –--.ފޮޓޯ :ދިވެހިރާއްޖޭގެ ގައުމީ އަރުޝީފު