Issuu

Ritratt tal-faċċata: L-Iskola Primarja tan-Nadur - Infetħet uffiċjalment

fl-4 ta’ Jannar 1932 u kienet it-tieni skola f’Għawdex, wara dik tar-Rabat. Inbniet apposta biex isservi ta’ skola. Matul is-snin tal-gwerra ospitat fiha suldati kemm Ingliżi kif ukoll Amerikani. Għal diversi snin kienet maqsuma: naħa tas-subien u naħa tal-bniet. Interessanti l-fatt li fl-1943 ingħalqet għal xahrejn minħabba epidemija ta’ paraliżi infantili. Ritratt meħud fit-14 ta’ Mejju 2019 - Martin A ttard

Għandek

Minuta?

Nimxu Id F’Id Settembru 2020

Ħarġa Nru. 487

Jgħiduha bdiewa antiki meta xogħol ir-raba’ kien isir minnhom u mill-ħmar għax ħadd ma kellu mħaret tad-diesel jew petrol. Jirrakkontaw li darba bidwi ħa lil ibnu miegħu fl-għalqa. Kellu ħafna impenji f’moħħu u għalhekk ħaseb li jiddelega xogħol minnhom lil ibnu waqt li hu jmur jagħmel xi ħaġa oħra. “Ħares ibni lejn l-għalqa ta’ ħdejna. Qed tarahom il-linji dritti li jiffurmaw il-bjut tat-tewm. Qishom suldati lesti għal xi spezzjoni fil-pjazza tal-belt. Għalhekk hu ħsieb li tmexxi l-ħmar f’linja dritta biex meta niżirgħu l-ful u dan jikber jifforma linja dritta bħal din ta’ seħibna.” Iżda t-tifel ħassu jinfixel għax ma kienx jaf kif ser jagħmel biex iżomm il-moħriet f’linja tant dritta. U l-missier kompla jgħidlu: “Ħares lejn dik il-baqra rieqda għax-xemx. Qis li tibqa’ tinkwadraha bejn widnejn il-ħmar. Agħtiha daqqa t’għajn fil-bidu u kompli miexi. Sakemm il-baqra tibqa’ tidher bejn widnejn il-ħmar, kun ċert li qed tagħmel gandott dritt fil-ħamrija.” It-tifel sema’ minn missieru imma meta dan ġie lura xi siegħa wara jara sinjali qishom magħmulin minn raġel fis-sakra. U beda jghajjat ma’ ibnu. “Jien għamilt eżatt kif għidtli. Inħares il-ħin kollu lejn il-baqra u nipprova nżommha bejn widnejn il-ħmar waqt li nżomm il-moħriet bid-dritt. U tgħidx kemm batejt għax il-baqra daqqa kienet torqod f’post u daqqa tqum u torqod band oħra.” Hekk jiġrilu min għemilu jibnih fuq prinċipji bla sinsla. Bħal dawk li jibnu ħajjithom fuq role models moderni li l-aġir tagħhom la jagħmel unur lilhom u lanqas lil dawk li jimitawhom. L-aqwa u l-ikbar role model ta’ ħajjitna hu l-Mulej Ġesù. Min sejjes għemilu fuqu ma ddispjaċiehx għax il-linji ta’ ħajtu ma kinux qishom magħmulin minn raġel fis-sakra.

Wirt il-Fundatur Dun Ġorġ ħallielna teżor. . . f’kitbietu

Il-Mexxej tal-Għomja - Dux Cœcorum L-agħma jeħtieġ li jkollu fiduċja f’min imexxih. Int min int, isma’ u studja. . . Sentenzi meħudin minn ktejjeb ta’  Bniedem tal-paċenzja jimxi b’għaqal kbir, Dun Ġorġ Preca u bniedem bla paċenzja jara u juri kemm hu bl-isem

iblah. Dux Cœcorum: Il-Mexxej tal-Għomja  M’għandekx xi tridu dak li mhux għalik. li deher biċċa biċċa fil-Kalendarju Museumin 1953/1957

Ma jiggvernax tajjeb min ma jħobbx id-dawl tal-għerf. 

 Jekk issodd widnejk għall-għajjat ta’ min ikun fil-bżonn, ma tkunx mismugħ meta inti tgħajjat fil-bżonn tiegħek.

Stejjer marbuta ma’

Giovanni Battista Montini

San Papa Pawlu VI Meta kien Arċisqof ta’ Milan sar jaf li l-ħabib antik tiegħu Don Gnocchi kien qed imut. Kien ilu jaf lil dan it-twajjeb qassis li ddedika ħajtu għat-tfal b’diżabilità. Ħadem u stinka biex ikollhom ħajja bħalma kellhom tfal oħra. Mar ħdejh l-isptar u qagħad hemm għal ħafna ħin minkejja l-bosta impenji li kellu jistennewh. Għamel ħafna kuraġġ lil ħabibu u meta ġew biex jinfirdu xi ħadd ra lill-Arċisqof jibki. Ta’ madwar il-qassis qalulu: “Ara kemm kien japprezza l-ħidma tiegħek favur it-tfal. Rajnieh jibki.” “Naf li kien japprezza iżda beka għax aħna konna verament ħbieb. Jaf li ser jitlef ħabib. Għalhekk beka.” Montini kien japprezza ferm ħbiberija sinċiera.

Giovanni Battista Montini. . . . . .kien Kardinal Arċisqof ta’ Milan li fil-21 ta’ Ġunju 1963 ġie magħżul bħala l-Papa l-ġdid u ħa l-isem ta’ Pawlu VI. Miet fis-6 t’Awwissu 1978 u ġie ddikjarat qaddis fl-14 t’Ottubru 2018.

. . .jikteb Dr. Coronato Grech Kemm hu għoli s-sema? U. . . issa x’se taqla’!! Mal-ewwel daqqa t’għajn is-sema ma jidhirx li huwa għoli ħafna. Kultant x-xemx u l-qamar, meta qrib l-orizzont, jidhru qrib sew kif ukoll il-kwiekeb f’lejl ċar u iswed. Fil-mitoloġija Griega alla Atlas kien jingħad li jġorr is-sema fuq spallejh.

Intant, għall-ewwel din il-mistoqsija tidher inkonfondibbli għax minn fejn ser tibda’ tkejjel? Is-sema jidher qisu koppla tonda li ddur mil-Lvant għall-Punent u ġġor ix-xemx, il-qamar u l-kwiekeb magħha. Minn dawn, il-qamar jidher l-eqreb għax jgħaddi minn quddiem ix-xemx waqt eklissi tax-xemx, waqt li x-xemx tgħaddi quddiem il-kwiekeb li jidhru l-iktar bogħod. Teknikament, il-qamar jinsab idur f’orbita mad-dinja f’distanza ta’ madwar 400 elf kilometru, distanza li tvarja bi ftit eluf ta’ kilometri, għax l-orbita mhix ċirku perfett. L-ewwel li kejjel id-distanza (bi preċiżjoni kbira) tal-qamar kien il-Grieg Ipparku madwar is-sena 150 Q.K. U dan għamlu billi studja d-dell tad-dinja fuq il-qamar waqt eklissi tal-qamar, kalkulazzjonijiet tal-ġometrija, u għax kien jaf id-daqs tad-dinja. Dan id-daqs tad-dinja kien ikkalkulah bi preċiżjoni kbira Eratostene (276-194 Q.K.), ukoll minn studji ta’ dellijiet, kalkulazzjonijiet matematiċi u ġenju. (. . .ikompli fil-ħarġa tax-xahar id-dieħel)

. . .jikteb Ritchie Grech Il-Perniċi Il-Perniċi bl-Ingliż jissejħu partridges u bil-Malti ġieli jissejħu ħaġel jew ċukkar. Jixbhu lissummien imma huma daqsxejn akbar minnhom. Huma tajr li lbiċċa l-kbira tal-ġurnata jgħaddiha jimxi fl-għelieqi jnaqqi d-dud u xi żrieragħ. Il-perniċi kienu u għadhom sors ta’ ikel għall-poplu Lhudi. Kienu jiġru warajh anki fuq iżżwiemel sakemm jegħja imbagħad jinqabad anki bl-idejn. Forsi hekk kellu fi ħsiebu l-awtur tal-ewwel ktieb ta’ Samwel meta kiteb “u issa tħallix li demmi jixtered fl-art, 'il bogħod minn wiċċ il-Mulej, għax is -sultan ta' Iżrael ħareġ ifittex bergħud bħalma jduru għal perniċa qalb il-muntanji” (1 Sam. 26, 20). Hawn David qed jitlob lis-Sultan Sawl li ried joqtlu biex ma jkomplix jiġri warajh jfittex lil ħajtu. David kellu ċans joqtol lil

Sawl meta kien rieqed bil-lejl imma ħafirlu u biex jurih li seta’ temmlu ħajtu, ħadlu l-lanza u l-ġarra tal-ilma bħala xhieda għax dawn kienu fejn rasu. ’Il quddiem il-Mulej ħallas lil David billi għamlu Sultan flok Sawl li ma mexiex skont il-liġijiet tiegħu. Referenzi oħra huma: “Bħal-ħaġla li tfaqqas il-bajd li ma tbidx hi; hekk min jaħżen il-ġid, imma mhux bis-sewwa; f'għomru jkollu jħallih, u fl-aħħar ta' ħajtu jitqies bħall-iblah. (Ġer. 17, 11) Interessanti li anki fil-Bibbja Saydon tintuża ħaġla li hi kelma antika. Fl-art tal-Bibbja jinstabu diversi tipi ta’ perniċi.

Fatti, tagħrif u figuri li jqanqlu stagħġib. . . u forsi tbissima.

Ftit tagħrif li jinteressana, forsi l-aktar lil dawk dilettanti tal-istorja u tal-ġeografija tal-Istati Uniti Kien it-tfajjel Bennie Benson ta’ 13-il sena li ħoloq id-disinn tal-bandiera tal-istat ta’ Alaska fejn kien jgħix.

Supai u Phantom huma żewġ irħula żgħar fil-Grand Canyon li għadhom sal-lum jirċievu l-posta minn pustier riekeb ħmar għax il-mogħdijiet huma tant dojoq li ebda mutur jew rota ma jistgħu jintużaw.

L-ewwel Direttorju tat-telefown fid-dinja ġie ppubblikat fi New Haven Connecticut fi Frar 1878 u kien fih biss 50 abbonat.

L-ewwel belt fid-dinja li nxtegħlet b’dawl elettriku kienet dik ta’ Wabash fl-istat ta’ Indiana. Dan l-avveniment seħħ fit-8.00pm tal-31 ta’ Marzu 1880.

Iowa huwa stat famuż għat-trobbija tal-qżieqeż. Fil-fatt hemm 7 qżieqeż għal kull bniedem f’dan l-istat.

In-nies ta’ Kansas jiftaħru li l-istat tagħhom jiġi fin-nofs eżatt tal-Istati Uniti. . . fiċ-ċentru jekk tqis it-Tramuntana, in-Nofsinhar, il-Punent u l-Lvant tal-pajjiż.

Iż-Żugraga u r-Rota Meta żugraga ddur fuqha nnifisha għandha momentum ukoll imma jgħidulu angular momentum. Iktar ma' oġġett ikollu momentum, iktar diffiċli tbiddillu d-direzzjoni tiegħu. Mela jekk żugraga tkun iddur ħafna b'rata għolja, diffiċli iktar biex tbiddel il-momentum tagħha. Fil-fatt tkun iktar stabbli u ma taqax. Imma mbagħad xħin tnaqqas mid-dawrien, tibda

tiżżegleg

(precession)

taqa'.

L-istess jiġri f'rota. Meta r-roti (tyres) tar-rota jkunu jduru ħafna, ikollhom ħafna angular momentum u għalhekk diffiċli iktar biex tbiddel id-direzzjoni ta' dan il-momentum. Trid iktar torque. Għalhekk meta r-roti jkunu jduru ħafna, ir-rota tkun iktar stabbli u jkun iktar faċli għalik iżżomm il-bilanċ fuqha. Tista' tħoss kemm hu iktar diffiċli tbiddel iddirezzjoni tal-fus ta' rota meta tkun iddur fuqha nnifisha. Jekk talza r-rota ta' quddiem ta' rota u ddawwarha meta wieqfa, issibha faċli. Imma jekk tkun iddur fuqha nnifisha, issibha iktar diffiċli.

Niktbu bil-Malti tajjeb. . . Bigħejt jew Begħt? Liema hi t-tajba? Meta nitkellmu ngħidu ‘biħħejt’ jew ‘biħħejtu’ u nlissnu ħoss ta’ ‘ħ’, u ta’ spiss narawhom miktubin bħala ‘bigħejt’ jew ‘bigħejtu’. Iżda l-forma korretta fil-kitba hija begħt u begħtu. Kif tista’ tiftakar kif trid tiktibhom? Faċli tiftakar kif għandhom jinkitbu. Kemm issegwi l-mudell t’hawn isfel, fuq il-mudell tal-verb ħiet. Tista’ wkoll timxi fuq il-mudell ta’ ried. jiena ħitt inti tħit inti ħitt huwa jħit hija ħietet aħna nħitu aħna ħitna huma jħitu huma ħietu

begħt tbigħ begħt jbigħ biegħet nbigħu begħna jbigħu biegħu

Tagħrif mogħti lilna minn Pristineworks Ltd. Għal aktar tagħrif żuru: http://www.pristineworks.com

Mid-Djarju tal-Qasam Fis-27 ta’ Lulju l-Qasam tagħna reġa’ ngħata l-permess biex niftħu l-bibien tagħna għat-tfal u adolexxenti tat-tieni xift, u b’hekk il-ħajja fil-qasam tagħna bdiet ġejja xi ftit għan-normal. Biex stajna għamilna dan bdejna npoġġu fil-prattika l-miżuri mogħtija lilna mid-Dipartiment tas-Saħħa. Ta’ kuljum qegħdin niċċekkjaw it-temperatura lil kulħadd kif ukoll naħslu jdejna bil-hand sanitizer u nżommu s-‘social distancing’ waqt il-ħin tal-lezzjoni. Il-lezzjonijiet kienu jsiru fil-beraħ jew fis-sala t’isfel li hija wkoll sala mdaqqsa. Wara kien ikollna l-ħin għallogħob fil-grawnd. Konna ta’ kuljum nneħħu l-injam protettiv għat-turf li tpoġġa apposta biex ma ssirlux ħsara mit-trakkijiet li kienu jidħlu fil-grawnd minħabba l-bini li qed isir bħalissa u wara konna nerġgħu nqegħduh f’postu għall-għada. Kull nhar ta’ Ġimgħa qegħdin norganizzaw hamburger jew pizza party fil-bitħa wkoll. Qed norganizzaw xi mawriet il-baħar ukoll għall-klassi tal-kbar fejn l-attendenza hija wkoll tajba. Inħajru aktar tfal biex f’dawn l-aħħar jiem tal-vaganzi jingħaqdu magħna u bħal dejjem nieħdu l-prekawzjonijiet kollha biex din l-imxija tal-Covid-19 ma ddumx ma tintemm.

Matul dawn l-aħħar xhur beda l-proġett tal-bini tal-kmamar ta’ fuq il-bejt u dak tal-lift. Biex seta’ jsir dan kellu jitfannad parti mill-kuritur t’isfel biex jitħaffer kuritur li jgħaqqad il-kantini flimkien. Minn hemm beda l-bini ta’ xaft għal-lift, liema xaft irid jinbena kważi f’għoli ta’ erba’ sulari. Minn hemm imbagħad ser jinbnew żewġ kmamar fuq il-bejt li ser ikollhom użu importanti għalina. S’issa x-xogħol wasal sal-bini tal-kmamar ġodda ta’ fuq il-bejt. Nittamaw li sa nofs Settembru l-bini jkun lest biex inkunu nistgħu nagħtu tindifa ġenerali lill-Qasam qabel tibda sena skolastika ġdida. Nistgħu nsemmu wkoll xogħol ieħor li sar fil-Qasam bħal tiżbigħ tal-bibien u t-twieqi ta’ ġewwa, bdil ta’ xi aperturi tal-aluminju, tibjid tal-ħajt li jagħti fuq il-grawnd, tankijiet tal-ilma ġodda, restawr tal-istatwa tal-Madonna fil-bitħa, tiżbigħ tal-kċina u s-sala t’isfel, inkwatri ġodda għas-sala t’isfel u dawl ġdid għall-kuritur ta’ barra u għall-grawnd. Insomma lista twila ta’ xogħol li trid tiżdied ukoll fix-xhur li ġejjin!

Mark

Tista’ taqra wkoll il-fuljett f’forma diġitali. Żur il-Paġna tal-Facebook: http://www.facebook.com/MuseumSubien Nadur

Fuljett maħruġ mill-Museum tas-Subien tan-Nadur Għal forma diġitali żur: http://www.facebook.com/MuseumSubien Nadur