Γιώργος Κουρουπός: Ελπίς Πατρίδος by megaron.gr

Ελπίς Πατρίδος Όπερα του Γιώργου Κουρουπού

2.12.2021 Η συγγραφή ενός λιμπρέτου για όπερα: αλληλεπίδραση λόγου και μουσικής Συνομιλία με την Ιουλίτα Ηλιοπούλου και τον Γιώργο Κουρουπό.

Για την προστασία του κοινού και των καλλιτεχνών το Μέγαρο έχει λάβει όλα τα προβλεπόμενα μέτρα υγειονομικής προστασίας.

Ο Π Ε Ρ Α Σ Τ Ο Μ Ε ΓΑ Ρ Ο | 2 0 0 Χ Ρ Ο Ν Ι Α Α Π Ο Τ Η Ν ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ

8 & 10.12.2021

Α Ι Θ Ο Υ Σ Α Α Λ Ε Ξ Α Ν Δ Ρ Α Τ Ρ Ι Α ΝΤΗ

Ελπίς Πατρίδος

Όπερα του Γιώργου Κουρουπού Ανάθεση του Μεγάρου Μουσικής Αθηνών α΄ παρουσίαση

Μουσική σύνθεση

Γιώργος Κουρουπός Λιμπρέτο

Ιουλίτα Ηλιοπούλου Σκηνοθεσία

Θάνος Παπακωνσταντίνου Σκηνικά – Κοστούμια

Νίκη Ψυχογιού Κίνηση

Αμαλία Κοσμά Σχεδιασμός φωτισμών

Χριστίνα Θανάσουλα Μουσική προετοιμασία σολίστ

Γιάννης Τσανακαλιώτης Βοηθός σκηνοθέτις

Κωνσταντίνα Ψωμά Βοηθός σκηνογράφου

Σοφία Μπαμπανιώτη ΒΟΗΘΟΣ ΕΝΔΥΜΑΤΟΛΟΓΟΥ

Μαριέττα Παυλάκη

ΒοηθόΙ σχεδιασμού φωτισμών

Μαριέττα Παυλάκη | Σεμίνα Παπαλεξανδροπούλου Σχεδιασμός και Εκτέλεση μακιγιάζ Ρούλα Λιανού Εκτέλεση μακιγιάζ Ηλέκτρα Κατσιμίχα Επιμέλεια κομμώσεων Κωνσταντίνος Κολιούσης | Άννα Μαρία Γιώτη

Χορωδία της ΕΡΤ Διεύθυνση χορωδίας Δημήτρης Κτιστάκης Πιανιστική συνοδεία δοκιμών Αθανάσιος Μαργέτης

Κρατική Ορχήστρα Αθηνών Μουσική διεύθυνση

Μίλτος Λογιάδης

Σε συνεργασία με την εταιρεία παραγωγής Φόρμιγξ Στην παράσταση προβάλλονται υπέρτιτλοι. Γίνεται χρήση στροβοσκοπικών φωτισμών.

ΔΙΑΝΟΜΗ (με σειρά εμφάνισης)

Η Ελευθερία | Ελλάς

Άρτεμις Μπόγρη μετζοσοπράνο Πέτρος

Τάσης Χριστογιαννόπουλος βαρύτονος Ανδρέας (γιος)

Τάσος Αποστόλου μπάσος Κυριακή (μητέρα)

Ειρήνη Καράγιαννη μετζοσοπράνο Λευθερίνα (κόρη)

Χορωδία της ΕΡΤ

Συμμετέχουν οι τριτοετείς σπουδαστές της Ανώτερης Σχολής Δραματικής Τέχνης Δήμου Αγίας Βαρβάρας:

σύνθεση μιας μεγάλης όπερας είναι πάντα ένα τολμηρό εγχείρημα. Απαιτεί χρόνο και κόπο πολύ, χωρίς να είναι εξασφαλισμένη ούτε η επιτυχία της, αλλά ούτε και η ανάληψη του κόστους παραγωγής και παρουσίασης από κάποιο σημαντικό ίδρυμα. Αν δεν είχε προηγηθεί η πανθομολογούμενη επιτυχία της όπερας δωματίου Λεπορέλλα πριν από δύο χρόνια, δεν νομίζω πως θα το είχα αποτολμήσει. Μια όπερα, ωστόσο, είναι έργο δύο δημιουργών: του λιμπρετίστα και του συνθέτη. Η συνεργασία μου με την Ιουλίτα Ηλιοπούλου υπήρξε πάντα πολύ δημιουργική. Το θέμα της Επανάστασης του 1821 συνιστά μια γοητευτική πρόκληση. Έπρεπε να βρούμε τον τρόπο να εξιστορήσουμε τις διάφορες φάσεις, ξεκινώντας από την επιρροή των ιδεών του Ευρωπαϊκού Διαφωτισμού, τη διαμόρφωση του στόχου, τη συγκρότηση του οργανωτικού φορέα, έως το σχεδιασμό των στρατιωτικών επεμβάσεων και τη δημιουργία του πρώτου κράτους. Με την Ιουλίτα μελετήσαμε προσεκτικά τις ιστορικές πηγές και επιλέξαμε τις καθοριστικές σκηνές του έργου. Καθοριστική, επίσης, υπήρξε η ιδέα μιας παράλληλης μυθοπλασίας, με πρωταγωνιστές τα μέλη μιας οικογένειας της Σμύρνης. Και δύο λόγια για τη μουσική μου: Ακολουθώ μια τονική κατά βάση γραφή, με ιδιαίτερο γνώρισμα το διφορούμενο και συνεχώς μετατιθέμενο τονικό κέντρο. Τα κρουστά όργανα παίζουν το ρόλο χρωστικών μέσων που αλλοιώνουν τα ορχηστρικά ακούσματα. Βασική μου πρόθεση, η μελωδικότητα και η εκφραστικότητα.

ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΟΥΡΟΥΠΟΣ

πό τα πρώτα διαβάσματα, τις πρώτες συνομιλίες και ανταλλαγές ιδεών με τον Γιώργο Κουρουπό για τη δημιουργία της όπερας Ελπίς Πατρίδος, προσπάθησα να γράψω το λιμπρέτο με «λογισμό και μ’ όνειρο». Με την ιστορική αλήθεια, αλλά και με την ελευθερία που χρειάζεται η μυθοπλασία, με το λογισμό της τεκμηρίωσης και το όνειρο για την ανάπλαση της εποχής, για τη συνάντηση με τους καθημερινούς της ανθρώπους. Στόχος μας ήταν να ξαναζήσει ο θεατής την Ιστορία των χρόνων της Επανάστασης, χωρίς διδακτισμό ή γραφικότητα, αλλά απλά, ταυτιζόμενος με τους πρωταγωνιστές της ζωής τότε, με τις ιδέες τους, τα συναισθήματά τους, τους καημούς τους, την τόλμη τους, τα παράτολμα σχέδιά τους, την ελπίδα τους για μια ελεύθερη ζωή, για μια πατρίδα! Απλοί άνθρωποι με τους φόβους και τις προσδοκίες τους, αγωνιστές με τόλμη και αυταπάρνηση που έγιναν ήρωες, ιδεολόγοι με στόχους και πίστη στις αρχές του Διαφωτισμού, κινήματος που επηρέασε την εξέλιξη των γεγονότων, διασταυρώνονται στο έργο, ενώ παρακολουθούμε τη ζωή, τις δραστηριότητες, τις συναντήσεις αλλά και τα προβλήματα των μελών μιας οικογένειας στη Σμύρνη, την εποχή που ετοιμάζεται και ξεσπά στον ελλαδικό χώρο η Επανάσταση. Επιδίωξή μας ήταν επίσης, πέραν της σταθερής αναφοράς στη συγκεκριμένη ιστορική στιγμή, να προβάλλουμε το διαχρονικό ιδανικό του πολίτη για μια δίκαιη και δημοκρατική πατρίδα· τότε, τώρα και αύριο!

ΙΟΥΛΙΤΑ ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΥ

Ελπίς Πατρίδος Όπερα του Γιώργου Κουρουπού

σε λιμπρέτο Ιουλίτας Ηλιοπούλου

ΠΡΟΣΩΠΑ ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ (με σειρά εμφάνισης) Η Ελευθερία Πέτρος Ανδρέας (γιος) Δύο νέοι άνδρες Ρήγας Διονύσιος (πατέρας) Κυριακή (μητέρα) Λευθερίνα (κόρη) Μοσχούλα Άγγλος Γάλλος Ρώσος Φιλέλλην Μητροπολίτης Πρίγκιψ Πραγματευτής Ελλάς Δύο Αστυνομικοί Έμπορος Φιλικοί Β΄& Γ΄ Μυητής Γαλάτης Γραμματέας του Καποδίστρια Καποδίστριας Φιλικός A΄ Παπαφλέσσας Αγωνιστής Δύο εκπρόσωποι στην Εθνοσυνέλευση Μαυροκορδάτος Υπάλληλος Βιβλιοθήκης Μικτή χορωδία

|7|

Α΄ ΠΡΑΞΗ › ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ

Το χάραμα επήρα * του ήλιου το δρόμο κρεμώντας τη λύρα τη δίκαιη στον ώμο. Κι απ’ όπου χαράζει ως όπου βυθά τα μάτια μου δεν είδαν τόπον ενδοξότερον από τούτο το αλωνάκι.

› ΣΚΗΝΗ 1 — Αναγνωστήριο σύγχρονης Βιβλιοθήκης

[Ένας νέος μελετητής, ο Πέτρος, μελετά και κρατά σημειώσεις.] ΠΕΤΡΟΣ

Όθεν διά να ευτυχήση ο άνθρωπος όσον περισσότερο είναι δυνατόν, πρέπει πρότερον να εξαλείψη όσας αιτίας της δυσαρεσκείας του ημπορέση, δηλαδή να υπακούη εις την θέλησίν του... Η ευτυχία... το αιώνιο ζητούμενο! Η ευτυχία μας λοιπόν κρέμαται από την διοίκησιν, η οποία ημπορεί να μας καταστήση ευτυχείς μόνον τότε, όταν αρέσκη των περισσοτέρων. ...των περισσοτέρων... Δημοκρατία, λοιπόν! Αφού δε εύρομεν την καλλιοτέραν διοίκησιν, τότε θέλομεν καταλάβει και τι εστί ελευθερία, και πόσων αξίων κατορθωμάτων και αρετών είναι πρόξενος... οπού, βεβαιωθέντες εις αυτά, να αναλαμπρύνωμεν το Γένος μας, το οποίον η τυραννία τόσον ημαύρωσεν. [...] Αυτή είναι λοιπόν εκείνη η διοίκησις όπου εγώ θέλω να την ονομάσω Νομαρχίαν... Ελευθερία... Δημοκρατία... Νομαρχία. Ας μην δειλιάση τινάς έμπροσθεν τόσων εχθρών... Η ζωή του αληθούς πολίτου πρέπει να τελειώνει ή διά την ελευθερίαν του ή με την ελευθερίαν του. [...] Ε! Πόσον ήθελε το αποδείξει εμπράκτως ο θαυμαστός Ρήγας. [Σκέπτεται ο Πέτρος και μονολογεί.] Όποιος ελεύθερα συλλογάται, συλλογάται καλά...

|8|

[Διαβάζει όλο και πιο ψιθυριστά και διακεκομμένα, ώσπου αποκοιμιέται.] Η ελευθερία λοιπόν, ω Έλληνες, εις ημάς είναι ως η όρασις εις τους οφθαλμούς... περισσότερον αναγκαία εις τον δούλο... όπου πάντοτε τύπτεται και υπακούει ως οι βόες τω γεωργώ...

› ΣΚΗΝΗ 2 — Βιέννη, 19ος αιώνας. Τυπογραφείο

[Πολλοί νέοι άνδρες μαζί με τον Ρήγα κοιτάζουν τα πρώτα τυπώματα της Χάρτας.] ΠΕΤΡΟΣ

Μονάχα να υπακούς! Να υπακούς! ΑΝΔΡΕΑΣ

Αυτή η αδικία που στραγγαλίζει την καρδιά... ΝΕΟΣ A΄

...κι ούτε να σκέφτεσαι να νιώθεις, ν’ αγαπάς και να θυμάσαι ούτε. ΠΕΤΡΟΣ

Τι ήσουν να ξεχνάς... ΑΝΔΡΕΑΣ

...ποια βήματα αιώνες πριν σε έφεραν εδώ. ΝΕΟΣ A΄

Ποιες συλλαβές ποια χέρια, τι χαράξανε στις πέτρες... ΠΕΤΡΟΣ

Τις πέτρες που πατούσες τώρα να κτυπάς και να σκορπίζεις φως! ΝΕΟΣ Β΄

Μονάχα να υπακούς κι όπου σε πάνε να πηγαίνεις. ΑΝΔΡΕΑΣ

Ποτέ ξανά! ΠΕΤΡΟΣ, ΝΕΟΙ Α΄& Β΄

Ποτέ ξανά! ΑΝΔΡΕΑΣ

Κοιτάξτε τι μεγάλη χώρα είχαμε... ΡΗΓΑΣ

Κοιτάξτε, κοιτάξτε τι μεγάλη χώρα έχουμε!

|9|

Μέσα απ’ τους κύκλους, τις τελείες, τις γραμμές. Κοιτάξετε κατάματα τους λόφους, τα ξανθά χαλιά χαμομηλιών. Κοιτάξτε τα μάρμαρα που φτάνουν ως τον ήλιο, αετώματα, καμπαναριά, Δίες και Θεοτόκους με λάσπη από θαλασσινό νερό, βράχια για τοίχους. Κοιτάξτε, κοιτάξτε τι σπουδαία χώρα έχουμε! Οι Θερμοπύλες, η Αθήνα, τα νησιά που απλώσανε στο πέλαγο, πετράδια λαμπερά, των αστεριών φωλιές, κοιτάξτε! Τα γράμματα που μοιάζουν να ’ναι αέρας, θροΐσματα και στεναγμοί, λέξεις, ζεστές ανάσες με άλφα, θήτα και με ρω, φωνάξτε: Ελευθερία. [Ο Ρήγας μοιράζει σε καθέναν από ένα κομμάτι της Χάρτας.] Να το φυλάξει ο καθένας σας καλά! Και όταν έρθει η ώρα δεν θα ’ναι πια ένα χαρτί, δεν θα ’ναι γράμματα κι ονόματα των τόπων... Θα είναι ο μοναδικός μας σκοπός, η πάλη όλων για να ξανασυντεθεί, να ξαναγεννηθεί η πατρίδα! ΑΝΔΡΕΑΣ

Βιάσου, και προσεκτικά πολύ. Να μη μας πάρουν είδηση. › ΣΚΗΝΗ 3 — Σμύρνη. Αρχοντικό

[Η οικογένεια του Διονύσιου Στρατηγόπουλου, γύρω από το τραπέζι για το δείπνο.] ΔΙΟΝΥΣΙΟΣ

Καθίστε, καθίστε. Μοσχούλα, φέρε μας κι άλλο κρασί. Εις υγείαν του ξένου μας. ΠΕΤΡΟΣ

Εις υγείαν όλων σας. Ευχαριστώ. ΔΙΟΝΥΣΙΟΣ

| 10 |

Μου το δώσανε πεσκέσι τούτο το σκοπελίτικο κρασί και πράγματι αξίζει!

ΚΥΡΙΑΚΗ

Να δοκιμάσεις, παιδί μου, και ζυμωτό ψωμί... Θα σου δώσω να πάρεις και μαζί σου. ΠΕΤΡΟΣ

Ω, δεν θα χρειαστεί. Ευχαριστώ. Έχω κάμποσα χρήματα για να περάσω εδώ. ΔΙΟΝΥΣΙΟΣ

Α, εσείς οι νέοι... Ο πατέρας μου έλεγε πάντοτε: «Μην είσαι σκορπαλέος αλλά φειδωλός. Μην είσαι πλεονέκτης αλλά οικονομικός». Το νου σου να ’χεις απ’ τα χθες για ό,τι θα φέρει η μέρα, η μέρα η αυριανή κι η μέρα του Απρίλη! Κι έτσι κατάφερα σε δύσκολους καιρούς να πορευτώ, να φέρνω βόλτα εμπόριο και οικογένεια και χαράτσια. Κι έτσι κατάφερα όχι ό,τι θέλησα, μα ό,τι μπορώ να κάνω! Τα λέω και στον Ανδρέα, αλλά... ΑΝΔΡΕΑΣ

Μα, πατέρα, προσέχω κι εγώ όσο μπορώ. ΔΙΟΝΥΣΙΟΣ

Δεν κάνουν εμπόριο με τον Ερμή τον Λόγιο, παιδί μου! ΑΝΔΡΕΑΣ

Μα πέντ’-έξι τεύχη έφερα για φίλους... Και θησαυρό ολόκληρο να είχα, με χρήματα πολλά πάλι βιβλία θα ’παιρνα, θα διάβαζα, θα μοίραζα βιβλία. Λόγια σοφά που, αν μια τους φράση μόνο κλέψεις, πιο πλούσιος εσύ θα έχεις γίνει! Κι αν είσαι σκλάβος, πιο δυνατός εσύ μοιάζει να είσαι από πολλούς αφέντες σου! Την εξουσία του μυαλού ποιος να σ’ την πάρει; Σκέψου, ονειρέψου, σχεδίασε και δες:

| 11 |

η μέρα η αυριανή, η μέρα του Απρίλη, θα χαράξει! ΔΙΟΝΥΣΙΟΣ

Κόπιασε, Αντρέα. Πού ήσουν; ΑΝΔΡΕΑΣ

Εδώ, πατέρα. ΔΙΟΝΥΣΙΟΣ

Το νου σου, μ’ εκείνες τις φυλλάδες και τα κηρύγματα... Μη φτάσουνε στ’ αυτιά κάποιου κοτζάμπαση και... ΚΥΡΙΑΚΗ

Αφήστε τα τώρα αυτά κι ελάτε στο σαλόνι. [Η Λευθερίνα πλησιάζει ένα ξύλινο κουτί πάνω σ’ ένα τραπεζάκι και κάνει να τ’ ανοίξει.] ΠΕΤΡΟΣ

Τι είναι αυτό; ΛΕΥΘΕΡΙΝΑ

Οργανάκι! Μου το ’φερε ο Ανδρέας απ’ τη Βιέννη. Όταν σπούδαζε... ΚΥΡΙΑΚΗ

Έλα, Λευθερίνα μου! Τραγούδα λίγο κι εσύ μαζί. [Η Λευθερίνα κάθεται πλάι στο orgue de barbarie και αρχίζει να τραγουδά.] ΛΕΥΘΕΡΙΝΑ

Κύμα το κύμα, μες στον καιρό μια βάρκα πλέει στον ουρανό Δεν έχει ναύτη, μήτε κουπιά μόνο τα σύννεφα έχει πανιά Φύσα αεράκι λίγο κι εσύ μια βάρκα πάει μες στη βροχή Ρίχνει τα δίχτυα στ’ άστρα σωρό πιάνει κι αφήνει ό,τι αγαπώ Κι όλο χρυσίζει τη σκοτεινιά μια βάρκα πλέει μες στην καρδιά. ΚΥΡΙΑΚΗ

Μπράβο, μπράβο... Να ζήσεις, κόρη μου! ΔΙΟΝΥΣΙΟΣ

| 12 |

Ωραία! Ωραία!

ΑΝΔΡΕΑΣ

Καλό, καλό... ΠΕΤΡΟΣ

Μπράβο! Μ’ έχετε εντυπωσιάσει. ΛΕΥΘΕΡΙΝΑ

Μα ένα απλό τραγουδάκι ήταν μόνο! [Ακούγεται κτύπος στην πόρτα.] ΜΟΣΧΟΥΛΑ

Ήρθαν οι κύριοι που περιμένατε. ΔΙΟΝΥΣΙΟΣ

Ναι, πέρασέ τους στο γραφείο. Έρχομαι αμέσως. › ΣΚΗΝΗ 4 — Αίθουσα Θεάτρου

[Στην πλατεία ενός μικρού θεάτρου, περιμένοντας ν’ αρχίσει η παράσταση.] ΑΝΔΡΕΑΣ

Είναι πολύ ωραίο έργο, έχω ακούσει... Σατιρικό! ΠΕΤΡΟΣ

Διδακτικό, επίσης! [Η Κυριακή στρέφεται στον Ανδρέα.] ΚΥΡΙΑΚΗ

Έπρεπε να έρθει κι ο πατέρας σου. Άλλο δεν κάνει απ’ το να μιλάει κλεισμένος με τους δύο άλλους εμπόρους, ώρες κι ώρες... Τι λένε, ένας θεός ξέρει. [Ο Πέτρος απευθύνεται στη Λευθερίνα.] ΠΕΤΡΟΣ

Σου αρέσει το θέατρο; ΛΕΥΘΕΡΙΝΑ

Ναι, βέβαια. Αλλά δεν βλέπουμε συχνά. Σ’ εσάς... ΠΕΤΡΟΣ

[γελώντας] Σ’ εμάς, πολύ. Ονειρεύομαι να γράψω για το θέατρο.

Ν’ αλλάξουν οι συνθήκες. ΛΕΥΘΕΡΙΝΑ

Θ’ αλλάξουν; ΠΕΤΡΟΣ

Αρχίζει!

| 13 |

[Στη σκηνή παρουσιάζονται οι τρεις ξένοι.] ΑΓΓΛΟΣ

Ειπέ μας, ω φιλέλληνα, πώς φέρτε την σκλαβίαν, και την απαρηγόρητον των Τούρκων τυραννίαν; ΓΑΛΛΟΣ

Πώς τες ξυλιές και υβρισμούς και σιδηροδεσμίαν, παίδων, παρθένων, γυναικών ανήκουστον φθορίαν; ΡΩΣΟΣ

Πώς νυν εκαταστήσατε την λάμπουσαν Ελλάδα! Βαβαί! ως ένα σκέλεθρον, ως σκοτεινήν παστάδα! ΦΙΛΕΛΛΗΝ

Ρωσαγγλογάλλοι, Ελλάς, και όχι άλλη ήτον, ως λέτε, τόσον μεγάλη. Νυν δε αθλία και αναξία επειδή άρχει η αμαθία. Όσ’ ημπορούσι να την ξυπνούσι τούτ’ εις το χείρον την οδηγούσι. Έναν δεν λέγω κι ουδένα ψέγω· δεν υποφέρω πάντα να κλαίγω. Ιδού το θείον ιερατείον· αυτό γαρ έχει νυν το πρωτείον. Ρωτήσατέ το ακούσατέ το. ΓΑΛΛΟΣ

[...]Χαίρε, πανιερώτατε και γένος της Γραικίας, πώς υποφέρεις τον ζυγόν της Τούρκων τυραννίας; [Ο Ρώσος κρατά το ίσο σαν διάκος, καθώς μιλά ο Μητροπολίτης.] ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ

Να έχετε, τέκνa, την ευχήν μου κι ακούσατε την απόκρισίν μου: Εγώ τον ζυγόν δεν τον γνωρίζω, ούτε ξεύρω να τον νοματίζω. Τρώγω, πίνω, ψάλλω με ευθυμίαν, δεν δοκιμάζω την τυραννίαν.

| 14 |

Δύο ποθώ, ναι, μα τες εικόνες,

άσπρα πολλά και καλές κοκόνες. Περί δε της Ελλάδος, που λέτε, ολίγον με μέλει, αν τυραννιέται. ΓΑΛΛΟΣ

Ω, δυστυχία των Γραικών, γένος πεπλανημένον, πόσα κακά υποφέρετε εκ των ιερωμένων! ΡΩΣΟΣ

Ιδού ένας που έρχεται, και τίς τονε γνωρίζει; Πρίγκιψ Βλαχίας φαίνεται και αγάλια βηματίζει. ΑΓΓΛΟΣ

Σε χαιρετούμε, Ηγεμών, με το προσήκον σέβας. ΡΩΣΟΣ

Ελλάδος γόνε άριστε, κοινώς δε και της Εύας. ΓΑΛΛΟΣ

Η Ελλάς τας χείρας άπλωσεν σ’ εσάς τους απογόνους, ως δυναμένους, βέβαια, να σβήσητε τους πόνους. ΠΡΙΓΚΙΨ

Τούτα που εσείς μου λέτε φλόγα στην καρδιά μου φέρτε. Της Ελλάδος λευθερία εις εμέ είναι πτωχεία. Πρέπει εγώ, εξ εναντίας, ως πιστός πάσης Τουρκίας, την Ελλάδα ν’ αφανίζω και τους Τούρκους να δωρίζω. Φίλοι, συγχωρήσατέ μοι, θε να πάγω στο χαρέμι. ΓΑΛΛΟΣ

Πρέπει να ερωτήσωμεν άλλον κανένα τάγμα! ΑΓΓΛΟΣ

Χαίρε, Γραικέ πραγματευτά και φίλε της πατρίδος, ελευθερίας πρόμαχε και εχθρέ της τυραννίδος. ΡΩΣΟΣ

Σε βλέπομεν ανήσυχον και σφόδρα τεθλιμμένον. ΠΡΑΓΜΑΤΕΥΤΗΣ

Το γένος μου το κλαίω, ότ’ είναι στον ζυγόν, μα διά ελευθερίαν δεν δίδω οβολόν· ημείς, το πλείστον μέρος εκ των πραγματευτών, θέλομεν πάντα άσπρα, κι ας έχομεν ζυγόν.

| 15 |

ΓΑΛΛΟΣ

Ουαί σοι, τάλαινα Ελλάς, τι σ’ έμελλε να πάθης! Ξένοι σ’ ακούν, στενάζουσι και συνθρηνούν μαζί σου... ΡΩΣΟΣ

...και τα δικά σου τα παιδιά αυξαίνουν την πληγή σου! [Ενώ κάνουν να φύγουν, συναντούν την Ελλάδα.] ΑΓΓΛΟΣ

Ρώσε και Γάλλε, βλέπετε εκείνην τη γυναίκα; Άραγε τι να έπαθεν η δυστυχής η Γραίκα; ΕΛΛΑΣ

Το όνομά μου είν’ Ελλάς, κοινώς δε και Γραικία, η πριν λαμπρά και ένδοξος, τώρα δε παναθλία. Εσείς δε, ξένοι, τίνε εστέ, και πώς ήλθατε ώδε; ΡΩΣΟΣ

Γάλλος ούτος, εγώ δε Ρώσος, Εγγλέζος δ’ εκείνος. ΕΛΛΑΣ

Γένη σκληρά και ύπουλα, φυλαί γεμάται δόλον, μη λέτε πρόφασες ψευδείς, με φέρετε γαρ πόνον. Πώς δε να αλησμονήσω και παντού να μη κηρύσσω ότι είσθ’ εσείς αιτία οπού φέρω ’γώ μυρία; [Πέφτει η αυλαία. Χειροκροτούν.] ΚΥΡΙΑΚΗ

Μπράβο! Καλά τους τα είπε! ΠΕΤΡΟΣ

Ναι, αλλά, αν δεν βοηθήσουν κι αυτοί... › ΣΚΗΝΗ 5 — Εξοχή της Σμύρνης

[Ψηλά στο λόφο Πάγο περπατούν ο Πέτρος και η Λευθερίνα και κοιτάζουν κάτω τη θέα.] ΛΕΥΘΕΡΙΝΑ

Το λένε και βελούδινο το Κάστρο. ΠΕΤΡΟΣ

Βελούδινο; ΛΕΥΘΕΡΙΝΑ

| 16 |

Ναι, Καντιφέ Καλέ.

ΠΕΤΡΟΣ

Τα κάστρα έχουν πολεμίστρες, όχι βελούδα! ΛΕΥΘΕΡΙΝΑ

Μα όλα φαίνονται από δω πάνω σαν να ’ναι από βελούδο... Βελούδινος ο ουρανός μόλις ο ήλιος γείρει. Βελούδινα τα πέταλα των λουλουδιών η γύρη. ΠΕΤΡΟΣ

Βελούδινα τα βήματα και σαν φτερά τα χέρια. Βελούδινα τα μάτια σου της νύχτας μου αστέρια. ΛΕΥΘΕΡΙΝΑ

Οι λόφοι και οι αμμουδιές βελούδινα φοράνε. Τα σήμαντρα τα μακρινά βελούδινα κτυπάνε. ΠΕΤΡΟΣ

Βελούδινα τα λόγια σου, οι σκέψεις και τα χείλη, το γέλιο σου, τα όνειρα βελούδινή μου φίλη. [Η Λευθερίνα ανεβαίνει πιο ψηλά, θέλοντας να δείξει στον Πέτρο την περιοχή.] ΛΕΥΘΕΡΙΝΑ

Έλα να δεις... Φαίνεται ολόκληρη η πόλη ως πέρα στο λιμάνι... Βλέπεις την Πούντα; ΠΕΤΡΟΣ

Όλα, όλα ελληνικά ήταν! ΛΕΥΘΕΡΙΝΑ

Πιο πάνω, η Σχολή... ΠΕΤΡΟΣ

Κι ο φράγκικος ο μαχαλάς; ΛΕΥΘΕΡΙΝΑ

Όχι, δεν είναι απ’ εδώ. Απ’ την άλλη μεριά. Δεν τα ξέρεις καλά! ΠΕΤΡΟΣ

Μάθε με...

| 17 |

ΛΕΥΘΕΡΙΝΑ

Σιγά σιγά. ΠΕΤΡΟΣ

Δεν έχω χρόνο... ΛΕΥΘΕΡΙΝΑ

Μα τι λες; ΠΕΤΡΟΣ

Κάθε δροσιά το νου μου τον μαραίνει, κάθε μικρή χαρά, σαν να την έκλεψα, με καταδιώκει. Κάθε μου σκέψη και λαχτάρα λες και σταματά μπροστά στον τοίχο που ύψωσαν χρόνια και χρόνια πριν οι εχθροί μας. Κοίταξε! Ήταν όλα ελληνικά, οι πέτρες, τ’ ακρογιάλια, τα βουνά, οι άνεμοι. Με τις χιλιάδες λέξεις τους, οι άνεμοι μιλούν, φωνάζουν: Ή τώρα ή ποτέ, ποτέ σκλαβιά ξανά. ΛΕΥΘΕΡΙΝΑ

Ό,τι και να πεις, ό,τι και να κάνεις, νιώθεις μια λύπη! Είναι μια θλίψη, μα ίσως και τύψη. Είναι ένα χρέος που κάθε νέος νιώθει στα στήθια. Κι είναι, αλήθεια, η μόνη ελπίδα για την πατρίδα!

| 18 |

Όνειρο μένει και μας περιμένει! Το κάθε βράδυ, γλυκιά σαν χάδι να ’ρχεται ωραία, λες πλατυτέρα,

με καρτερία η Ελευθερία! ΠΕΤΡΟΣ

Να που κι εσύ τα σκέφτεσαι σωστά. Θα φύγω! ΛΕΥΘΕΡΙΝΑ

Για πού; ΠΕΤΡΟΣ

Αυτό εδώ το κομμάτι του χάρτη που πήραμε κι εγώ κι ο Ανδρέας... ΛΕΥΘΕΡΙΝΑ

Κι ο Ανδρέας; ΠΕΤΡΟΣ

Ναι. Μας λέει πού να πάει ο καθένας. ΛΕΥΘΕΡΙΝΑ

Να πάει... να πολεμήσει; ΠΕΤΡΟΣ

Αυτός είναι ο σκοπός. Πότε, δεν ξέρω. [Τους πλησιάζουν δύο αστυνομικοί.] ΠΕΤΡΟΣ

Κάνε πως δεν τους βλέπεις, τους ζαπτιέδες, κι έλα να προχωρήσουμε. Φοβάμαι πως θα ’χουμε μπελάδες... ΑΣΤΥΝΟΜΟΣ Α΄

Τα χαρτιά σας, κύριε. ΠΕΤΡΟΣ

Δεν έχω μαζί μου. ΑΣΤΥΝΟΜΟΣ Β΄

Ακούς; Δεν έχει μαζί του... ΛΕΥΘΕΡΙΝΑ

Είναι ξένος, είναι για λίγο εδώ. ΑΣΤΥΝΟΜΟΣ Α΄

Εσένα δεν σε ρώτησε κανένας. Ποιανού είσαι; ΛΕΥΘΕΡΙΝΑ

Κόρη του Διονύσιου Στρατηγόπουλου, του εμπόρου. ΑΣΤΥΝΟΜΟΣ Α΄

Εσύ πήγαινε σπίτι σου.

| 19 |

[Ο ένας αστυνόμος στρέφεται προς τον Πέτρο.] ΑΣΤΥΝΟΜΟΣ Β΄

Το όνομά σας; ΠΕΤΡΟΣ

Πέτρος Αργέντης. ΑΣΤΥΝΟΜΟΣ Β΄

Από πού είσαστε; ΠΕΤΡΟΣ

Από ένα μικρό μέρος, την Αθήνα. ΑΣΤΥΝΟΜΟΣ Α΄

Και τι γυρεύετε δω; ΠΕΤΡΟΣ

Ήρθα να μελετήσω στη Βιβλιοθήκη της Ευαγγελικής Σχολής. ΑΣΤΥΝΟΜΟΣ Β΄

Να μελετήσετε; ΠΕΤΡΟΣ

Μάλιστα. Φιλοσοφία και μαθηματικά. ΑΣΤΥΝΟΜΟΣ Α΄

Μαθηματικά... Έτσι το λέμε τώρα. Να έρθετε αμέσως για διευκρινίσεις. ΠΕΤΡΟΣ

Μάλιστα. Σας ακολουθώ. [Ο Πέτρος, πριν ακολουθήσει τους αστυνομικούς, πλησιάζει τη Λευθερίνα δίνοντάς της διπλωμένο το κομμάτι του χάρτη που έχει μαζί του.] ΠΕΤΡΟΣ

Τώρα καλύτερα να τον φυλάς εσύ το χάρτη! › ΣΚΗΝΗ 6 — Σμύρνη. Αρχοντικό

[Ο Διονύσιος συνομιλεί χαμηλόφωνα μ’ έναν έμπορο στο γραφείο του. Από την είσοδο ακούγονται οι φωνές της Λευθερίνας και της μητέρας της.] ΛΕΥΘΕΡΙΝΑ

Πατέρα, πατέρα! ΚΥΡΙΑΚΗ

Μη φωνάζεις, παιδί μου. Έχει δουλειά.

| 20 |

[Ο Διονύσιος ξεπροβοδίζει τον έμπορο.]

ΔΙΟΝΥΣΙΟΣ

Ο Α.Ζ. όμως δέχτηκε να είναι μέλος στην Αρχή. ΕΜΠΟΡΟΣ

Τώρα γύρισε στο Πήλιο, νομίζω. Και θα πρέπει να δούμε εάν... ΔΙΟΝΥΣΙΟΣ

Θα πρέπει να προχωρήσουμε γρήγορα και με προφυλάξεις. [Η Λευθερίνα μπαίνει στο καθιστικό.] ΛΕΥΘΕΡΙΝΑ

Πατέρα, πατέρα... ΔΙΟΝΥΣΙΟΣ

Τι συμβαίνει; ΛΕΥΘΕΡΙΝΑ

Ο Πέτρος... ΔΙΟΝΥΣΙΟΣ

Τι, ο Πέτρος; ΛΕΥΘΕΡΙΝΑ

Τον συνέλαβαν. ΔΙΟΝΥΣΙΟΣ

Γιατί; ΛΕΥΘΕΡΙΝΑ

Δεν ξέρω... ΔΙΟΝΥΣΙΟΣ

Δεν ξέρεις; ΛΕΥΘΕΡΙΝΑ

Τον παρακολουθούσαν, βέβαια. Εκεί που περπατούσαμε... ΔΙΟΝΥΣΙΟΣ

Τι γύρευες μαζί του; ΛΕΥΘΕΡΙΝΑ

Τυχαία συναντηθήκαμε. Μας σταματήσανε και τον πιάσανε! ΔΙΟΝΥΣΙΟΣ

Μα χωρίς αφορμή; Κάτι θα ’κανε. ΛΕΥΘΕΡΙΝΑ

Δεν έκανε κάτι κακό! Εάν να σκέφτεσαι είναι κακό, να νοσταλγείς

| 21 |

όσα δεν έχεις ζήσει... τη μέρα που θ’ αλλάξει ρεύμα ο ποταμός, ν’ αποζητάς την ώρα που τα όνειρα μπορούνε ν’ αληθέψουν. Eάν είναι κακό να υπακούς στη γλώσσα σου που λέει «καημός» και καίγεται η καρδιά σου, εάν είναι κακό κάτι απ’ αυτά... Ε, τότε ναι, κάποιο κακό έχει κάνει! Τον άνεμο να δένεις δεν μπορείς, πατέρα! ΔΙΟΝΥΣΙΟΣ

Ν’ αφήνεις να σε παίρνει ο άνεμος, όμως, μπορείς! Καλά. Θα δω τι θα κάνω! [Γυρνώντας στην Κυριακή] Δεν ήρθε ο φίλος μου ο Μιχαήλ ακόμη; ΚΥΡΙΑΚΗ

Όχι. Γιατί; Επρόκειτο να έρθει και σήμερα; ΔΙΟΝΥΣΙΟΣ

Ναι, βέβαια. Δεν πειράζει. Θα πάω εγώ να τον γυρέψω. Έχουμε αρκετές δουλειές να δούμε... [Ο Διονύσιος φεύγει. Η Κυριακή πηγαίνει στο γραφείο του άντρα της. Ανοίγει διστακτικά το συρτάρι του, βγάζει κάποια έγγραφα και αρχίζει να διαβάζει.] ΚΥΡΙΑΚΗ

«Ο λαός είναι ελεύθερος να υπακούει, αλλά να μην υπηρετεί... να έχει αρχηγούς, όχι αφεντικά... Ας καταβάλει ευμενώς έκαστος έρανον, ό,τι βούλεται... ώστε να μπορέσει να αναλάβει το πεπτωκός Ελληνικόν Γένος... Βολιδοσκόπηση για την αρχηγίαν της Εταιρείας...» [Ξαφνικά βλέπει μπροστά της τον Διονύσιο, που έχει μπει στη σάλα μαζί με δύο Φιλικούς και πάει προς το γραφείο του.] ΔΙΟΝΥΣΙΟΣ

Τι γίνεται εδώ; Θεέ μου! Τι έκανες; Καταλαβαίνεις; Με κατέστρεψες! Μας κατέστρεψες! ΚΥΡΙΑΚΗ

| 22 |

Δεν έβρισκα ησυχία. Μια έγνοια είχα στο νου μην κάτι σου συμβαίνει. Ρωτούσα, μα αλλού

γυρνούσες την κουβέντα κι έμενες σκοτεινός... Φοβόμουνα για σένα και πέρναγε ο καιρός. Όλο και πιο μακριά μου το ένιωθα πως πας... Μη κάπου έχεις μπλέξει και μη σε κυνηγούν, ξέρω, δε χωρατεύουνε, οι Τούρκοι απειλούν! Να μάθω, προσπαθούσα, τι μυστικά κρατάς. Τι τάχα σε σκοτίζει, τι τάχα σε πονά. Πώς να σε βοηθήσω που δεν ήσουν κοντά! Ανησυχώ για σένα, τρέμω για τα παιδιά. Να ξέρω τι συμβαίνει ήθελα μοναχά... ΔΙΟΝΥΣΙΟΣ

Ό,τι είδες δεν έπρεπε να το έχεις δει... ΚΥΡΙΑΚΗ

Νόμιζα πως είχες φασαρίες με τους Κοτζαμπάσηδες... Και βλέπω κάτι άλλο, μεγάλο, για Εταιρεία των Ελλήνων και επανάσταση... ΔΙΟΝΥΣΙΟΣ

Σώπα, σώπα! [Ο Διονύσιος, γεμάτος απόγνωση, στρέφεται προς τους δύο Φιλικούς.] ΔΙΟΝΥΣΙΟΣ

Ορκίστηκα πως δεν θα φανερώσω το παραμικρό σε συγγενείς, σε φίλους, σε κανέναν. Πώς δεν θα γίνω εμπόδιο ποτέ, ούτε κι ο λόγος κάτι να γνωρίσουν, κάτι που θα υποψιάσει τους εχθρούς και κίνδυνος θα βρει τα σχέδιά μας! Ορκίστηκα ποτέ να μην αφήσω κάποιον που αγαπώ μακριά απ’ το σκοπό μου να με πάρει,

| 23 |

και τήρησα τον όρκο μου στον ίδιο τον θεό πίστη και τάμα, χρέος και πυξίδα, φλόγα που τώρα θα ζεστάνει τη ζωή, τον τήρησα με όλη την καρδιά μου! Τον όρκο μου! [Πιάνει τη γυναίκα του από το χέρι. Απευθυνόμενος προς τους δύο Φιλικούς.] Πάρτε τη τώρα και κάντε ό,τι νομίζετε, και το πιστόλι πάρτε. Την αγαπώ, μ’ αν είναι ο αγώνας μας να προδοθεί... Κάντε ό,τι νομίζετε! › ΣΚΗΝΗ 7 — Αίθουσα συνάθροισης Φιλικών

[Κάτω απ’ το φως των κεριών, σε μια σχεδόν άδεια κάμαρη μ’ ένα εικόνισμα στο τραπέζι, δίδεται ο Όρκος των Φιλικών.] ΜΥΗΤΗΣ

Ορκίζομαι ενώπιον του αληθινού θεού... ΚΥΡΙΑΚΗ

Ορκίζομαι ενώπιον του αληθινού θεού... ΜΥΗΤΗΣ

...ότι θέλω είμαι επί ζωής μου πιστός εις την Εταιρείαν... ΚΥΡΙΑΚΗ

...πιστή εις την Εταιρείαν... ΜΥΗΤΗΣ

...κατά πάντα... ΚΥΡΙΑΚΗ

...κατά πάντα... ΜΥΗΤΗΣ

...να μη φανερώσω το παραμικρό... ΚΥΡΙΑΚΗ

...από τα σημεία και τους λόγους της. ΜΥΗΤΗΣ

| 24 |

Ορκίζομαι ότι εις το εξής δεν θέλω έμβει εις καμίαν άλλη εταιρεία...

ΚΥΡΙΑΚΗ

...μήτε εις κανέναν δεσμόν υποχρεωτικόν. Ορκίζομαι... ΜΥΗΤΗΣ

Ορκίζομαι ότι θέλω τρέφει εις την καρδίαν μου... ΚΥΡΙΑΚΗ

...εις την καρδίαν μου... ΜΥΗΤΗΣ

...αδιάλλακτο μίσος... ΚΥΡΙΑΚΗ

...εναντίον των τυράννων της πατρίδος μου... ΜΥΗΤΗΣ

Θέλω ενεργεί κατά πάντα τρόπον... ΚΥΡΙΑΚΗ

...κατά πάντα τρόπον... ΜΥΗΤΗΣ

...προς βλάβην αυτών... ΚΥΡΙΑΚΗ

...προς βλάβην αυτών... ΜΥΗΤΗΣ

Ορκίζομαι να συντρέχω τινά συνάδελφον... ΚΥΡΙΑΚΗ

...θα συντρέχω, θα σέβομαι και θ’ αγαπώ τον κάθε αδελφό μου, ακόμα κι αν πρωτύτερα τον νόμιζα μεγάλο μου εχθρό. Θα προσέχω, θα δέχομαι από καρδιάς αυτόν που διακρίνει η έγνοια για τη χώρα μας και ξέρει να κρατήσει μυστικό. Δεν θα έχω τα χρήματα και τις τιμές σκοπό μου και φροντίδα, μα θα ’μαι το παράδειγμα του θάρρους και της σκέψης της σωστής. ΜΥΗΤΗΣ

Τέλος, ορκίζομαι εις Σε ω ιερά, πλην τρισαθλία Πατρίς...

| 25 |

ΚΥΡΙΑΚΗ

...στην Πατρίδα, στα δάκρυα, στις συμφορές αλλά και στην ελπίδα του μέλλοντος ορκίζομαι, σ’ Εκείνη μόνο ν’ αφοσιωθώ. ΜΥΗΤΗΣ

Η θεία δικαιοσύνη ας ρίξει τον κεραυνόν της αν ίσως λησμονήσω και δεν τηρώ το χρέος μου. Τέλος, ο θάνατός μου ας είναι η άφευκτος τιμωρία του αμαρτήματός μου... ΚΥΡΙΑΚΗ

Ορκίζομαι. [Ο Μυητής ακουμπά στον ώμο της γυναίκας. Εκείνη παίρνει και σβήνει το κερί.] › ΣΚΗΝΗ 8 — Πετρούπολη. Γραφείο του Καποδίστρια

[Ο Πέτρος και ο Νικόλαος Γαλάτης βρίσκονται στην Πετρούπολη, στην αίθουσα αναμονής, έξω από το γραφείο του Καποδίστρια.] ΓΑΛΑΤΗΣ

Επιτέλους, Πετρούπολη! Όλα θα πάρουν το δρόμο τους! Χαίρομαι που κατάφερες να έρθεις μαζί μου. ΠΕΤΡΟΣ

Αν δεν ήταν ο πατέρας του φίλου μου, ο κύριος Στρατηγόπουλος, θα ήμουν ακόμα στη φυλακή. ΓΑΛΑΤΗΣ

Ποιος Στρατηγόπουλος; Της Εταιρείας, θα λες... ΠΕΤΡΟΣ

Δεν γνωρίζω εάν είναι μέλος. Μιλάς για την Εταιρεία που μου έλεγες; ΓΑΛΑΤΗΣ

Βέβαια. Για τη Φιλική, τη Μυστική Εταιρεία! Έχω μυήσει πολλούς εγώ, και σίγουρα επόμενος θα είσαι εσύ. Μ’ αν δεν απλώσει σαν τη θάλασσα, να φέρει με το κύμα την ορμή, θα μείνει μια παρέα φίλων δίχως τόλμη! Θα μείνει αδειανό σεντούκι με δυο λίρες κάλπικες!

| 26 |

Θέλει ψυχή γερή να βλέπεις τη φωτιά

και μέσα της να πέφτεις, να βλέπεις τον καπνό και να ’ναι γαλανή κι ολόλευκη η καρδιά σου. Να οργανώσει πρέπει γρήγορα την πάλη, την επίθεση παντού την ώρα π’ όλοι τους θα έρθουν να φωνάξουν: Φτάνει πια η σκλαβιά ετούτη, εμπρός μας μόνο πόλεμος. Πόλεμος. ΠΕΤΡΟΣ

Σε χαίρομαι που δεν το βάζεις κάτω ποτέ! ΓΑΛΑΤΗΣ

Πρέπει ν’ ανοίξουν οι μεγάλες πόρτες, τα μεγάλα πορτοφόλια, τα μυαλά! Και βέβαια να οριστεί αρχηγός αντάξιος του σκοπού! [Από το γραφείο του Καποδίστρια βγαίνει ο Γραμματέας. Απευθύνεται στον Γαλάτη.] ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

Παρακαλώ, πώς μπορώ να σας φανώ χρήσιμος; ΓΑΛΑΤΗΣ

Ενημερώστε για την άφιξή μου τον κόμητα Ντε Κάπο ντ’ Ίστρια. ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

Τ’ όνομά σας; ΓΑΛΑΤΗΣ

Κόμης Νικόλαος Γαλάτης, εξάδελφος του Υπουργού. [Αφού ενημερώσει τον Καποδίστρια, ο Γραμματέας οδηγεί τον Γαλάτη στο γραφείο του.] ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΣ

Δεν ενθυμούμαι τέτοια συγγένεια, κύριε Γαλάτη. Σε τι οφείλω την τιμή; ΓΑΛΑΤΗΣ

Απεσταλμένος έρχομαι μιας Εταιρείας μυστικής, σπουδαίων Ελλήνων έργο με ακόμη σπουδαιότερο σκοπό: Να γίνει ελεύθερη η χώρα που ποτέ δεν δέχτηκε μες στην ψυχή δεσμά. Η χώρα του Ομήρου, του Πλάτωνα η χώρα, η χώρα του Αριστοτέλη!

| 27 |

Απεσταλμένος έρχομαι με ένα αίτημα ιερό σ’ εσάς, με λόγου γνώση. Των αρίστων, πρώτος άριστος εσείς στη θεία εξέγερση να γίνετε για μας το σάλπισμα, το πάθος κι αρχηγός στη χώρα του Ομήρου, στου Πλάτωνα τη χώρα, στη χώρα του Αριστοτέλη! [Δείχνει κάποια έγγραφα στον Καποδίστρια.] ΓΑΛΑΤΗΣ

Ιδού τα έγγραφα, όλοι οι κανονισμοί. ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΣ

Εκπλήσσομαι και απορώ πώς είναι δυνατόν να σκέπτεστε στα σοβαρά μια τέτοια ιστορία! Και τόλμη να έχετε τρανή να λέτε αυτά –κι άλλα θα λέγατε πολλά– εδώ, στον οίκο που έχω την τιμή να υπηρετώ μέγα και κραταιό μονάρχη. Ένα μονάχα θα σας πω: Εσείς κι όσοι σας έχουν ορμηνέψει έτσι να εγκαταλείψετε ευθύς σχέδια παράλογα, σχέδια αφελή! Και λόγο για όλα αυτά μην κάνετε ποτέ και σε κανέναν, εάν δεν θέλετε να έρθει συμφορά σ’ εσάς και σε αυτό το δύστυχο το έθνος των Ελλήνων. Συνέλθετε! Ο ενθουσιασμός συχνά δεν ωφελεί. Μωραίνει! Λυπάμαι, πρέπει να σας αποχαιρετήσω. ΓΑΛΑΤΗΣ

Λυπάμαι εγώ, που, ως φαίνεται, δεν έχω άλλο χρόνο να σας εξηγήσω.

| 28 |

[Ο Καποδίστριας του δείχνει την πόρτα.]

ΓΑΛΑΤΗΣ

Το κακό που μόλις μας βρήκε δεν έχει να κάνει μόνο με το πρόσωπό μου... ΠΕΤΡΟΣ

Και τώρα; ΓΑΛΑΤΗΣ

Τώρα θα συνεχίσουμε. Τίποτα δεν πρέπει να μας σταματήσει!

| 29 |

Β΄ ΠΡΑΞΗ › ΣΚΗΝΗ 9 — Σμύρνη. Αρχοντικό

[Στο γραφείο του Διονύσιου Στρατηγόπουλου γίνεται έντονη συζήτηση.] ΠΕΤΡΟΣ

Μα δεν μπορεί, κύριε Στρατηγόπουλε... Δεν πάει πολύς καιρός που ήμουνα μαζί του στην Πετρούπολη. Τον άκουγα που μίλαγε για την πατρίδα. Έβλεπα το ζήλο του! ΔΙΟΝΥΣΙΟΣ

Ζήλο! Για το καλό και το κακό... ΠΕΤΡΟΣ

Δεν ξέρω. Μα να τον εκτελέσουν! ΦΙΛΙΚΟΣ Α΄

Το σίγουρο είναι πως έχασε το μέτρο... Φιλοδοξία! ΠΕΤΡΟΣ

Μα ήταν ικανός ο Γαλάτης. Τόσα νέα μέλη έφερε. Κι ύστερα, απ’ τους δικούς του; Από μας να πάει; ΔΙΟΝΥΣΙΟΣ

Λένε πως εξεβίαζε την Εταιρεία ζητώντας χρήματα, ειδάλλως θα τα έλεγε όλα στην Πύλη. ΠΕΤΡΟΣ

Δεν μπορεί να είναι αλήθεια αυτά... ΦΙΛΙΚΟΣ Α΄

Έκανε τόσο θόρυβο, που κινδυνεύαμε ν’ αποκαλυφθούμε όλοι! Άλλωστε υπάρχουν διατάξεις, περιορισμοί. Τα μέλη δίνουν όρκο υ-πο-τα-γής. Το ξέρεις. Αυτός δεν σεβόταν κανέναν νόμο! ΠΕΤΡΟΣ

Ένα μονάχα ξέρω: Σκοπός του κάθε νόμου πρέπει να είναι η ελευθερία... ΑΝΔΡΕΑΣ

Και η ισότητα. Αυτά μας μάθαν ο Ρουσσώ και όλοι οι φωτισμένοι! Πάνω σ’ αυτά βασίσαμε τον πόθο μας για την πατρίδα! ΠΕΤΡΟΣ

| 30 |

Μα κι ο δικός μας δάσκαλος, ο Κοραής, δεν λέει για αρχές από θεού δοσμένες;

ΔΙΟΝΥΣΙΟΣ

Αφήστε να γίνουμε πρώτα πολίτες και μετά τα λέμε αυτά... ΦΙΛΙΚΟΣ Α΄

Για το καλό πασχίζουμε με όλες τις θυσίες! ΠΕΤΡΟΣ

Μιλάμε για ελευθερία, το πρώτο δώρο του θεού, μα για την ίδια τη ζωή εσύ ν’ αποφασίζεις! ΑΝΔΡΕΑΣ

Η δύναμη που παίρνεις με τη βία είναι κλοπή για όποιο λόγο... ΠΕΤΡΟΣ

Και όσα μοιάζουνε να είναι ολόσωστα και ιερά με τρόπο δίκαιο και σωστό να έχουν γίνει πρέπει. ΑΝΔΡΕΑΣ

Εάν σαλέψει κάποιος μουσουλμάνος ή χριστιανός, θα δει μαχαίρι! ΠΕΤΡΟΣ

Ν’ ανέχεσαι, να έχεις πίστη στον άλλον, ξένο ή γνωστό. Είναι αξίες στη ζωή, θεσμοί, άγραφοι νόμοι! ΔΙΟΝΥΣΙΟΣ

Ωραία κηρύγματα δασκάλων που άκαπνοι θα μείνουν πάντα! Θέλει θυσία, τόλμη, υπακοή και πείσμα. Ο μόνος δάσκαλος σοφός: ο έρωτας για την πατρίδα! ΑΝΔΡΕΑΣ

Η δύναμη των νόμων προστασία για το λαό να είναι πρέπει.

| 31 |

ΑΝΔΡΕΑΣ

Αυτός ο έρωτας μας καίει... ΠΕΤΡΟΣ

Ναι, μα αν ο άνθρωπος πάψει να είναι άνθρωπος... Το λογικό πολλές φορές μας απατά. Η συνείδηση ποτέ! ΦΙΛΙΚΟΣ Α΄

Ένα ξέρω: Η Ελλάδα βλάπτεται, η κοινή ελπίδα λιγοστεύει. Αλίμονο εάν εμείς οι ίδιοι δεν ταχτούμε απόλυτα στο σκοπό μας! ΑΝΔΡΕΑΣ

Αυτός ο έρωτας μας καίει... [Ο Πέτρος πλησιάζει τον Αντρέα και μιλούν σιγά.] ΠΕΤΡΟΣ

Εκείνο που χάσαμε να ξαναβρούμε, όχι να χάσουμε τις αξίες που έχουμε... ΑΝΔΡΕΑΣ

Ο Κοραής τα λέει σωστά: «Είμαι ερωτομανής της ελευθερίας, αλλ’ αγαπώ, φίλε μου, και τη δικαιοσύνη. Ελευθερία χωρίς δικαιοσύνη είναι καθαρά ληστεία!» › ΣΚΗΝΗ 10 — Παλιά αποθήκη

[Σε μια μισοάδεια αποθήκη βρίσκονται συγκεντρωμένοι πολλοί άνθρωποι γύρω από τον ιερέα-αγωνιστή Παπαφλέσσα.] ΧΟΡΩΔΙΑ

Καρτερούμε αδιάκοπα μια φωνή να ακούσουμε και να βγει απ’ τα στήθη μας η λύπη... ΠΕΤΡΟΣ

Δέομαι και παρακαλώ να ημπορέσω να κάνω μία φορά το χρέος μου προς την πατρίδα, και ας πεθάνω. Και ας πεθάνω! ΠΑΠΑΦΛΕΣΣΑΣ

Φιλοπάτριδες άντρες, εδώ που σήμερα εφτάσαμε μεγαλύτερη θα ’ναι η ζημιά εάν τυχόν δειλιάσουμε, και σωτηρία μόνη, το θάρρος. ΧΟΡΩΔΟΣ Α΄

| 32 |

Ξέρει ο Ρωμιός να πιάσει τουφέκι;

Οι ξένες δυνάμεις συμφωνούνε; ΧΟΡΩΔΙΑ

Με τα χέρια που σκάβουμε των προγόνων τη γη μας, δούλοι σκυφτοί, μ’ αυτά θα γίνει δική μας. ΧΟΡΩΔΟΣ Β΄

Ονειροπολήματα! Μην έχουμε τα παθήματα του Εβδομήντα! ΠΑΠΑΦΛΕΣΣΑΣ

Φιλοπάτριδες άντρες, το άστρο άρχισε ν’ ανατέλλει, της πατρίδας το άστρο, δειλά. Η δύναμη του λαού φτάνει, έφτασε σαν τεράστιο κύμα. ΧΟΡΩΔΙΑ

Με τα όπλα και γρήγορα απ’ τους κάμπους, τα βράχια τ’ απόκρημνα κατεβείτε, ελεύθεροι άντρες. ΠΕΤΡΟΣ

Της Τρίπολης, αχ, το λαχάνιασμα, που απ’ τα όρη τα ψηλά του Μοριά στην Πάτρα, στο Άργος πηγαίνει, χρέος γίνεται, όρκος στη νίκη. ΧΟΡΩΔΟΣ Γ΄

Θα πάρουμε το έθνος στο λαιμό μας. ΠΑΠΑΦΛΕΣΣΑΣ

Αγρότες και προύχοντες, ο ένας που τον πόλεμο ξέρει για σταυρό καριοφίλι φορά ο Θόδωρος Κολοκοτρώνης, νά τος αρματωμένος που φτάνει... ΧΟΡΩΔΙΑ

Με τα όπλα και γρήγορα μπαρουτόμυλοι του Μοριά άρχισαν στα κρυφά να αλέθουν μπαρούτι... ΧΟΡΩΔΟΣ Δ΄

Και ποιος θ’ αρχηγέψει στον Μοριά; ΑΝΔΡΕΑΣ

Εκεί που μήτε άλογο μήτε καβαλάρης ποτέ δεν έφτασε, στ’ αρματολίκια της Ρούμελης ψηλά,

| 33 |

εκεί τώρα λαχταρά η ψυχή μας, Διάκος, Ανδρούτσος, Πανουργιάς θα πάρουν πίσω τα χωριά, τα κάστρα μας. Σάλωνα, Γραβιά και Θερμοπύλες του Λεωνίδα ακούνε το πρόσταγμα, στο αχό της δικής του μάχης πηγαίνουν με τις σπάθες τους ξέσκεπες, στη μάχη πηγαίνουν! ΧΟΡΩΔΟΣ Ε΄

Και τι θα γίνει ύστερα; Οι οπλισμένοι οι ραγιάδες δεν θα υπακούσουνε ξανά στους προεστούς! ΠΑΠΑΦΛΕΣΣΑΣ

Σε Πήλιο, Νάουσα σήκωσαν μπαϊράκι, για πόλεμο παν o Άνθιμος και ο Μπασδέκης, κι ο Μανουήλ Παπάς στον Άθωνα. ΧΟΡΩΔΙΑ

Στον σουλτάνο ενάντια, μ’ Αλβανούς μαζί, το Σούλι κίνησε με τον Μπότσαρη και τον Τζαβέλλα. ΠΑΠΑΦΛΕΣΣΑΣ

Το νερό στη θάλασσα αγρίεψε κι η Μπουμπουλίνα τώρα μεμιάς τα γρήγορα καράβια ρίχνει, πιο άντρας αυτή, ετοιμάζεται... ΠΕΤΡΟΣ

Κουντουριώτης, Μιαούλης, δες, το λιμάνι της Ύδρας γεμίσανε με λευκά πανιά και με κανόνια. ΠΑΠΑΦΛΕΣΣΑΣ

Αδέλφια, η γλώσσα αυτή που ανάθρεψε της ψυχής μας, του νου τ’ ορφανά θεό κι ελεύθερο άνθρωπο τώρα κηρύσσει τον δίκαιο αγώνα! Ελευθερία ή Θάνατος! › ΣΚΗΝΗ 11 — Η καντάτα του Αγώνα ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΣΤΟΥΣ ΑΓΩΝΙΣΤΕΣ ΤΟΥ ’21, ΣΤΟΥΣ ΦΙΛΕΛΛΗΝΕΣ ΚΑΙ ΣΤΟΥΣ ΥΜΝΗΤΕΣ ΤΗΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ

| 34 |

[Ξημέρωμα σ’ ένα χωράφι με στάχυα. Μόλις που ακούγεται το πρώτο τραγούδι.]

ΑΓΩΝΙΣΤΗΣ

Θέλετε δέντρα ανθίσετε, θέλετε μαραθείτε, στον ίσκιο σας δεν κάθουμαι, μαϊδέ και στο δροσιό σας, μόν’ καρτερώ την άνοιξη, τ’ όμορφο καλοκαίρι [...] να ζώσω το σπαθάκι μου, να πάρω το τουφέκι, να πάρω δίπλα τα βουνά, δίπλα τα καταρράχια, να μάσω τα μπουλούκια μου που τα ’χω σκορπισμένα, να πάμε να πατήσουμεν αυτά τα τουρκοχώρια. [Μόνη η «Ελευθερία» περπατά.] Η ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ

Το χάραμα επήρα του ήλιου το δρόμο κρεμώντας τη λύρα τη δίκαιη στον ώμο. Κι απ’ όπου χαράζει ως όπου βυθά τα μάτια μου δεν είδαν τόπον ενδοξότερον από τούτο το αλωνάκι. [Εμφανίζονται από διάφορα σημεία όλο και περισσότεροι άνθρωποι.] ΧΟΡΩΔΙΑ

Οι ελιές με τις ρυτίδες των γονιών μας, τα βράχια με τη γνώση των γονιών μας και το αίμα του αδελφού μας ζωντανό στο χώμα. ΑΝΔΡΕΑΣ

Όμορφη Ελλάδα, ποιον θα εμπνεύσει των προγόνων το πνεύμα, ποιος απ’ τις όχθες του Ευρώτα θ’ ορμήσει να σε φωνάξει να βγεις απ’ τον τάφο σου! Η ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ

Εκείνες οι συλλαβές που ξεχάσαμε... Λέξεις, λέξεις, ράκη μικρά της πατρίδας... ΠΕΤΡΟΣ

Όσοι το χάλκεον χέρι βαρύ του φόβου αισθάνονται, ζυγόν δουλείας ας έχωσι· θέλει αρετήν και τόλμην η ελευθερία. ΑΓΩΝΙΣΤΗΣ

Ακούω, ακούω τον θόρυβον ως αρχομένης μάχης· κουφοβροντάει τοιούτως,

| 35 |

ότε επάνω εις τους βράχους ρίχνεται η θάλασσα. Η ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ

Κατεβαίνουνε, και ανάφτει του πολέμου αναλαμπή· το τουφέκι ανάβει, αστράφτει, λάμπει, κόφτει το σπαθί. ΑΝΔΡΕΑΣ

Στην Ελλάδα, στην Ελλάδα, γεια σας, φεύγουμε! Για το αίμα του λαού που μαρτύρησε τώρα το αίμα των δημίων θα χυθεί. Στην Ελλάδα, φίλοι μου, εκδίκηση κι Ελευθερία. Πάμε, ξεκινάμε... Αύριο θα είναι αργά! ΛΕΥΘΕΡΙΝΑ

Τώρα χτυπάει πιο γρήγορα τ’ όνειρο μες στο αίμα. Του κόσμου η πιο σωστή στιγμή σημαίνει: Ελευθερία. Έλληνες μες στα σκοτεινά δείχνουν το δρόμο: ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ για σένα θα δακρύσει από χαρά ο ήλιος. › ΣΚΗΝΗ 12 — Δωμάτιο σπιτιού στην κυρίως Ελλάδα

[Ο Πέτρος διαβάζει στη Λευθερίνα ένα γράμμα που της έστειλαν οι γονείς της.] ΠΕΤΡΟΣ

Αγαπημένη μας κόρη, ο Ανδρέας, με όλη την αθωότητα του δίκαιου αγώνα, την πίστη στην υπέρ της πατρίδας θυσία, με όλη την ελπίδα στην αυριανή χαρά του λαού μας, λογχοφόρος, πεζός με τους άλλους μαζί του Ιερού λόχου, πολέμησε. Και γι’ αυτούς «ας μη βρέξει το σύννεφο», ας μη βρέξουν τα μάτια σου, μόνο δόξα τούς πρέπει.

| 36 |

Αγαπημένη μας κόρη, ο αδελφός σου ο Ανδρέας σκοτώθηκε. Η ελπίς της πατρίδος τον έχρισε ήρωα!

ΛΕΥΘΕΡΙΝΑ

Σταμάτα, σταμάτα! Σταματήστε! Τίποτα... τίποτα. Μες στο αβέβαιο όλα, μόνο βέβαιο, η σφαγή! Κι όποιος απ’ το μαχαίρι του τέλους περάσει μπροστά τίποτε, τί-πο-τε, πο-τέ, ποτέ σαν να μην έχει υπάρξει. Κι όσοι τον αγαπούν μια σκιά αγκαλιάζουν στον ύπνο τους. Τίποτε άλλο... Το θυμάσαι το τραγούδι μας, Ανδρέα μου; Το θυμάσαι; Ήρθε, πέταξε μες στα σύννεφα το τρελό πουλί. Έλα, πιάσε το στ’ άσπρα κύματα, αχ, θα μου πνιγεί... Αχ, αδελφέ μου, δεν θα είσαι πια κοντά μου... Μόνο παιδάκια τότε παίζαμε της μοίρας τα κρυφά χαρτιά κι εσύ γλυκά γελούσες. Λόγια σα φυλαχτά μου ’λεγες πάντα. Κι ήταν όλο φως μέσα στην ψυχή το κάθε βράδυ. Ήρθε, πέταξε μες στα σύννεφα, το τρελό πουλί. Πάει, χάθηκε στ’ άσπρα κύματα, έχει πια πνιγεί... Αχ μάνα, μάνα μου, η ζωή που του ’χες δώσει σαν πεταλούδας μέρα χάθηκε σα πέταλο, σαν ευωδιά που ο άνεμος τη σπρώχνει κι είναι γκρεμός μπροστά κι είναι σκοτάδι και βαθιά σιωπή και βαθιά σιωπή, σιωπή το χώμα...

| 37 |

ΠΕΤΡΟΣ

Έλα, έλα, Λευθερίνα μου... Έχεις δίκιο! Είναι άδικο, άδικο που χάθηκε στην πρώτη μάχη. Ο Ανδρέας, ο πιο αθώος απ’ όλους μας, με ιδέες, με δύναμη, με πάθος! Ο Ανδρέας! Χωρίς να προλάβει να ζήσει, χωρίς καν να ’χει μυστικά... [Ο Πέτρος πλησιάζει τη Λευθερίνα και την αγκαλιάζει. Στο τέλος του τραγουδιού δίνουν το πρώτο τους φιλί.] ΠΕΤΡΟΣ

Όσα έχει η θάλασσα νερά κι ο ήλιος περιβόλια, έχει η καρδιά μου μυστικά, στου ανέμου τα βραχιόλια χτυπούν τα κουδουνάκια τους, κοιμίζουνε το βράδυ φιλιά μες στα μαλλάκια σου, στα χείλη σου το χάδι. Του έρωτα φανέρωμα μ’ ένα μικρό του αστέρι σαν άλογο που ημέρωμα δεν έμαθε, δεν ξέρει χυμάει μες στη συμφορά, μα βρίσκει την ελπίδα, τα μάτια σου τα γαλανά ο φάρος κι η πυξίδα. Κι αν έχει σύννεφα η χαρά κι η μέρα έχει σκοτάδι, θα ’χει η αγάπη μου φτερά πάντα να σε σκεπάζει. Μαζί σου να πετά παντού τη λύπη ν’ απαλύνει, χαμόγελο να ’ναι μωρού, ήλιος σου και σελήνη. › ΣΚΗΝΗ 13 — Αίθουσα όπου πραγματοποιείται η Α΄ Εθνοσυνέλευση ΧΟΡΩΔΙΑ

Άγια μέρα, άγια μέρα προβάλλει! ΕΚΠΡΟΣΩΠΟΣ Α΄

| 38 |

Επιτέλους, ήρθε η άγια μέρα να μιλήσουμε σαν ελεύθεροι πολίτες!

ΕΚΠΡΟΣΩΠΟΣ Β΄

Ελεύθεροι πολίτες! Όνειρο αιώνων! Όλος ο αγώνας γι’ αυτό γίνεται. ΔΙΟΝΥΣΙΟΣ

Τόσοι Φιλικοί χάθηκαν... Τόσοι άντρες χάνονται στις μάχες... ΕΚΠΡΟΣΩΠΟΣ Β΄

Όμως και πόσους Τούρκους στέλνουμε στον Άδη... ΕΚΠΡΟΣΩΠΟΣ Α΄

Ο κρότος των όπλων μας πέρα απ’ το Βυζάντιο πήγε! ΔΙΟΝΥΣΙΟΣ

Ο κρότος των όπλων μας εσκέπασε της καρδιάς μας τον γρήγορο κτύπο... Σκέψεις, θυσίες, σχέδια, υπακοή στο χρέος, το αίμα των αγαπημένων που έτρεξε παρελθόν και παρόν θα ενώνει. Σημασία έχουν τώρα οι πράξεις μας, τώρα που χτίζουμε την ειρήνη, τώρα που ξέρουμε ποιοι θα πρέπει να είμαστε: Έλληνες το γένος, ελεύθεροι, με πίστη στο δίκαιο του άλλου, στης πατρίδας το δίκαιο, στον πανάρχαιο δημοκρατικό νόμο! Η δύναμη του νόμου προστασία για το λαό να είναι πρέπει... ΕΚΠΡΟΣΩΠΟΣ Β΄

Ποιοι και πώς θα κυβερνούν... Αυτά πρέπει να ορίσουμε. Πρόκριτοι κι οπλαρχηγοί να συνεννοηθούμε. ΧΟΡΩΔΙΑ

Ναι, ναι! Να συνεννοηθούμε! [Ο Πρόεδρος της Εθνοσυνέλευσης Αλέξανδρος Μαυροκορδάτος ανεβαίνει στο βήμα.] ΜΑΥΡΟΚΟΡΔΑΤΟΣ

Απόγονοι του σοφού και φιλανθρώπου έθνους των Ελλήνων, σύγχρονοι των φωτισμένων λαών της Ευρώπης, θεαταί των καλών,

| 39 |

μετά δουλεία μακρά ελάβαμε επιτέλους τα όπλα μ’ έναν σκοπό ιερό: την ανάκτηση της Ελευθερίας! Γιατί, αν η βία και η ισχύς τα δίκαιά μας πλακώνει, αυτά πάντοτε ανεξάλειπτα είναι. Ένα μόνο ζητήσαμε: να επιτύχουμε ή να χαθούμε. Ο ύψιστος θεός μάς βοήθησε και τα ολίγα όπλα μας εφάνησαν νικηφόρα. Κι ήρθε τώρα η ώρα στην εθνική μας συνέλευση να κηρύξουμε Ανεξαρτησία! [Επευφημίες] ΜΑΥΡΟΚΟΡΔΑΤΟΣ

Προσωρινό πολίτευμα της Ελλάδος να ορίσουμε, πολιτική της χώρας διοίκηση βασισμένη στο δίκαιο, στους ορθούς νόμους: Εκτελεστικόν και Βουλευτικόν τα δύο της δώματα, το Δικαστικόν, εντελώς ανεξάρτητον από τ’ άλλα. Ταύτα κηρύσσει η Εθνική των Ελλήνων Συνέλευση! Είθε η μεταξύ μας ομόνοια να στερεώσει της πατρίδος την πολύευκτον ευτυχία! ΦΩΝΕΣ

Είθε... είθε... είθε! ΕΚΠΡΟΣΩΠΟΣ Α΄

Είθε... Για εμάς και τα τέκνα μας... ΕΚΠΡΟΣΩΠΟΣ Β΄

Για όλον τον έπειτα χρόνο... ΜΑΥΡΟΚΟΡΔΑΤΟΣ

Εν Επιδαύρω, την δεκάτη πέμπτη Ιανουαρίου, πρώτο έτος της Ανεξαρτησίας!

| 40 |

[Μέσα στις επευφημίες, ο Διονύσιος φεύγει σκυφτός.]

ΔΙΟΝΥΣΙΟΣ

Για τη Φιλική Εταιρεία, ούτε λέξη. ΧΟΡΩΔΙΑ

Άγια μέρα, άγια μέρα προβάλλει... › ΣΚΗΝΗ 14 — Σμύρνη. Αρχοντικό

[Στο σαλόνι. Η Λευθερίνα τραγουδά με το οργανάκι. Πιο πέρα η μητέρα διαβάζει. Μόλις που ακούγεται ένα χτύπημα στην πόρτα.] ΠΕΤΡΟΣ

Καλημέρα, Μοσχούλα. ΜΟΣΧΟΥΛΑ

Κοπιάστε, κύριε Πέτρο. Σας περιμένουν. ΛΕΥΘΕΡΙΝΑ

Κύμα το κύμα, μες στον καιρό μια βάρκα πλέει στον ουρανό. Δεν έχει ναύτη, μήτε κουπιά, μόνο τα σύννεφα έχει πανιά. ΠΕΤΡΟΣ

Ο πιο γλυκός χαιρετισμός! ΛΕΥΘΕΡΙΝΑ

Καλημέρα, Πέτρο μου. ΚΥΡΙΑΚΗ

Καλημέρα. Μόλις ετοίμασα αυτά που πρέπει να σου δώσω. Μια στιγμή... [Πηγαίνει προς το γραφείο και επιστρέφει κρατώντας ένα πουγκί.] ΚΥΡΙΑΚΗ

Ήτανε θέλημα θεού να δώσουμε στη μάχη την καρδιά μας. Όμως ο αγώνας δεν τελείωσε. Μέρα τη μέρα, κερδίζουμε μια πλαγιά, ένα κομμάτι ουρανό κι αέρα της πατρίδας. Όπλα να πιάσω δεν μπορώ. Μα τώρα που πηγαίνεις στην Ελλάδα, πάρε μαζί σου όσα μάζεψα: γρόσια, κοσμήματα, βέρες κι ένα σταυρό. Όλα να γίνουνε τροφή της πάλης πρέπει, όλα!

| 41 |

ΠΕΤΡΟΣ

Να είστε σίγουρη πως συμβάλλετε κι εσείς στη νίκη! ΚΥΡΙΑΚΗ

Τώρα που μπαίνεις πια στις μάχες... Ο θεός μαζί σου! [Η Κυριακή φεύγει. Ο Πέτρος μένει με τη Λευθερίνα.] ΛΕΥΘΕΡΙΝΑ

Πέτρο μου, έφτασε η στιγμή. ΠΕΤΡΟΣ

Όχι όμως για να πούμε αντίο... ΛΕΥΘΕΡΙΝΑ

Καλή αυριανή να πούμε. ΠΕΤΡΟΣ

Καλή αυριανή εποχή για την πατρίδα και για μας... Τι έχεις; ΛΕΥΘΕΡΙΝΑ

Είδα ένα όνειρο απόψε. ΠΕΤΡΟΣ

Τι όνειρο; ΛΕΥΘΕΡΙΝΑ

Ήμαστε, λέει, στον τόπο σου, στην Αθήνα. Περπατούσαμε χαρούμενοι μέσα στην Aγορά. Κι εκεί που ανηφορίζαμε πλάι σε σπίτια ταπεινά, σκαρφαλωμένα σαν φωλιές πουλιών, βλέπω... τον Ανδρέα μας να κάθεται σε μιαν ελιά αποκάτω με δυο μικρά παιδιά στο πλάι του σα να τα μάθαινε πώς να διαβάζουν.

| 42 |

Μόλις μας βλέπει, δεν μιλά, μα παίρνει ένα λαγήνι με νερό και μου το δίνει. Μ’ αυτό θα ξεδιψάς, μου ψιθυρίζει. Μα θα σωθεί, του λέω. Δε σώνεται ποτέ όσο επιμένεις, μου απαντά. Κι ύστερα πάει κάτι για να πει σ’ εσένα, μα δεν ακούγεται φωνή, μονάχα το κελάδημα πουλιών, και από τα φυλλώματα ο κρύος ο αέρας φυσά, φυσά σα σύννεφο βαρύ μέσα στα σπίτια...

Ξυπνώ, φωνάζοντας τ’ όνομά σου. ΠΕΤΡΟΣ

Ένα όνειρο ήταν, αγάπη μου, που όμως λέει την αλήθεια! ΛΕΥΘΕΡΙΝΑ

Τι δηλαδή; ΠΕΤΡΟΣ

Τον αγώνα που ξεκινήσανε ο Ανδρέας κι όλοι τους, αυτόν πρέπει να συνεχίσουμε. Να πολεμάμε πάντα για το δίκιο μας! ΛΕΥΘΕΡΙΝΑ

Ώσπου να γίνει όλη η χώρα ελεύθερη! ΠΕΤΡΟΣ

Ελεύθερη! Θα ’ρθει η μέρα σύντομα. Και τότε θα πάμε και στον τόπο μου μαζί, στην Αθήνα! ΛΕΥΘΕΡΙΝΑ

Ταξίδι! ΠΕΤΡΟΣ

Ταξίδι μιας ζωής... Θα ταξιδέψουμε στα χρόνια που έφυγαν και που θα ’ρθουν σε μια αιώνια πολιτεία στα όνειρα που βαθιά μας ζουν. ΛΕΥΘΕΡΙΝΑ

Εκεί που σπάσαν οι αλυσίδες, στη σκέψη πρώτα, στην ψυχή, θα σου χαρίσω μια γαζία και μιαν αστείρευτη πηγή. ΠΕΤΡΟΣ

Να μη ζητάς γι’ αλλού να φύγεις. Ό,τι αγαπάς θα είναι εκεί, στα λιόδεντρα και στα φεγγάρια, στης πέτρας τη μικρή ευχή. ΛΕΥΘΕΡΙΝΑ

Κι όταν ξυπνά η νέα μέρα με χάδι και μ’ απαντοχή... ΠΕΤΡΟΣ

...θα περπατάμε χέρι χέρι στο πάντοτε και στο μαζί!

| 43 |

› ΕΠΙΛΟΓΟΣ — Αναγνωστήριο σύγχρονης Βιβλιοθήκης

[Στο αναγνωστήριο έχουν μείνει λίγοι μελετητές. Ο Πέτρος έχει αποκοιμηθεί πάνω στα βιβλία.] ΥΠΑΛΛΗΛΟΣ

Την προσοχή σας, παρακαλώ. Η Bιβλιοθήκη θα κλείσει σε δέκα λεπτά. [Ο Πέτρος ξυπνά. Δείχνει σαστισμένος. Μαζεύει τα βιβλία και πηγαίνει προς την έξοδο.] ΠΕΤΡΟΣ

Αύριο πάλι. [Καθώς ο Πέτρος απομακρύνεται, χαμηλώνει ο φωτισμός και ψηλά εμφανίζεται το όραμα της Ελευθερίας.] Η ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ

Το χάραμα επήρα του ήλιου το δρόμο κρεμώντας τη λύρα τη δίκαιη στον ώμο. Κι απ’ όπου χαράζει ως όπου βυθά τα μάτια μου δεν είδαν τόπον ενδοξότερον από τούτο το αλωνάκι. ΑΥΛΑΙΑ

| 44 |

ε πλάγια στοιχεία δηλώνονται αποσπάσματα ποιητικού ή πεζού λόγου που αποτελούν Μ δάνεια (βλέπε Σημείωμα).

ΣΗΜΕΙΩΜΑ

Ο τίτλος «Ελπίς Πατρίδος» προέρχεται από τίτλο πρώιμης Ωδής του Ανδρέα Κάλβου (Ελπίς πατρίδος. Ωδή εν τη των νυν Ελλήνων διαλέκτω, 1819). Στον Πρόλογο, στη Σκηνή 11 (Καντάτα του Αγώνα) και στον Επίλογο περιλαμβάνεται απόσπασμα από τους Ελευθέρους Πολιορκημένους, Σχεδίασμα Α΄, του Διονυσίου Σολωμού· στη Σκηνή 1, αποσπάσματα από την Ελληνική Νομαρχία· στη Σκηνή 4, αποσπάσματα από τον Ρωσσαγγλογάλλο· στη Σκηνή 7, αποσπάσματα από τον Όρκο των Φιλικών. Στη Σκηνή 11 (Καντάτα του Αγώνα) περιλαμβάνονται ένα κλέφτικο δημοτικό ποίημα («Θέλετε δέντρα ανθίσετε...») και αποσπάσματα από ποιήματα των: Διονυσίου Σολωμού («Το χάραμα επήρα...» και «Κατεβαίνουνε και ανάφτει...»), Γιώργου Σεφέρη («Οι ελιές με τις ρυτίδες...»), Λόρδου Βύρωνα («Όμορφη Ελλάδα...»), Ιουλίτας Ηλιοπούλου («Εκείνες οι συλλαβές...»), Ανδρέα Κάλβου («Όσοι το χάλκεον χέρι...» και «Ακούω, ακούω τον θόρυβον...»), Βίκτωρος Ουγκώ («Στην Ελλάδα, στην Ελλάδα, γεια σας...») και Οδυσσέα Ελύτη («Τώρα χτυπάει πιο γρήγορα τ’ όνειρο...»). Στη Σκηνή 13, αποσπάσματα από τη Διακήρυξη της Εθνικής Συνελεύσεως της Επιδαύρου.

ΒΑΣΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

Ιστορία του Ελληνικού Έθνους, τόμ. ΙΑ (περίοδος 1669-1821), τόμ. ΙΒ (Η Ελληνική Επανάσταση), εκδ. Εκδοτική Αθηνών 1974 Ιστορία του Νέου Ελληνισμού 1770-1871, τόμ. 3 (Η ελληνική Επανάσταση, Ο αγώνας της Ανεξαρτησίας και Η ίδρυση του ελληνικού κράτους) και τόμ. 1 (Η Οθωμανική Κυριαρχία 1770-1821. Οικονομική και κοινωνική οργάνωση), εκδ. Ελληνικά Γράμματα 2003 Κ.Θ. Δημαράς, Νεοελληνικός Διαφωτισμός, εκδ. Ερμής 2009 Παναγιώτης Κονδύλης, Ο Ευρωπαϊκός Διαφωτισμός, τόμ. Α, εκδ. Θεμέλιο 2004 Τάσος Βουρνάς, Ιστορία της Νεώτερης και Σύγχρονης Ελλάδας, τόμ. Α, εκδ. Πατάκη 2011 Λ.Ι. Βρανούσης, Ρήγας Βελεστινλής, εκδ. Σύλλογος προς διάδοσιν ωφελίμων βιβλίων 1996 Ελευθέριος Μωραΐτης Πατριαρχέας, Νικόλαος Γαλάτης, εκδ. Κέδρος 2002 Γρηγόριος Δαφνής, Ιωάννης Καποδίστριας - Η γένεση του ελληνικού κράτους, τόμ. Α, εκδ. Κάκτος 2018 Γεώργιος Μεταλληνός, Η μυστική σύσκεψη της Βοστίτσας - Η επαλήθευση της ελληνικής διαλεκτικής (επετειακή ομιλία, Μάρτιος 2011) Ι.Μ. Χατζηφώτης, Η καθημερινή ζωή των Ελλήνων στην Τουρκοκρατία, εκδ. Παπδήμα 2008 Frédéric Boissonnas, L’image de la Grèce. Smyrne, εκδ. Boissonnas 1919. travellogues Ιδρ. Αικ. Λασκαρίδη Ανωνύμου του Έλληνος, Ελληνική Νομαρχία-ήτοι λόγος περί ελευθερίας, εκδ. Κάλβος 1980 Ανωνύμου, Ρωσσαγγλογάλλος, εκδ. Πορεία 2012 Απομνημονεύματα Θεόδωρου Κολοκοτρώνη, εκδ. Μέρμηγκας 2009 Αδαμάντιος Κοραής, Επιστολές προς το Έθνος, εκδ. Ροές 2010

| 45 |

Ο Γιώργος Κουρουπός γεννήθηκε στην Αθήνα το 1942. Σπούδασε μουσική στο Ωδείο Αθηνών (1953-1965, δίπλωμα πιάνου) και μαθηματικά στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. Στη συνέχεια, σπούδασε σύνθεση στο Κονσερβατουάρ του Παρισιού (1968-1972), στην τάξη του Ολιβιέ Μεσσιάν. Στην περίοδο της παραμονής του στο Παρίσι έγραψε, μεταξύ άλλων, τα έργα: Ελληνικό τραγούδι, Αffrontement, Ερμής και Προμηθεύς, και στο φεστιβάλ της Αβινιόν, τα μουσικά θεάματα: Dieu le veut σε συνεργασία με τον Z.M. Ριμπ και τον Γιάννη Κόκκο, και Grisélidis σε συνεργασία με τον Aντουάν Βιτέζ. Σημαντικότερα έργα του μετά το 1977, οπότε και γύρισε στην Ελλάδα: Η συνέλευση των ζώων (1981, κείμενο Περικλή Κοροβέση), Εισαγωγή στο Kιβώτιο του Άρη Αλεξάνδρου (1987), Σονάτα για βιολοντσέλο και πιάνο (1990), Ο Μικρός Ναυτίλος (1990, ποίηση Οδυσσέα Ελύτη), Πυλάδης (1991), όπερα σε συνεργασία με τους Γιώργο Χειμωνά και Διονύση Φωτό-

πουλο, Οδύσσεια, συμφωνικό μπαλέτο σε χορογραφία Τζον Νοϋμάγερ (βραβείο Benois de la Dance 1996, για τη μουσική), Στου πόθου το καμίνιν (1993, κυπριακή ποίηση 16ου αι.), Οι δραπέτες της σκακιέρας (1998, όπερα σε λιμπρέτο Ευγένιου Τριβιζά), Κοντσερτίνο για πιάνο και ορχήστρα (2000), Ιοκάστη (2002, λυρική τραγωδία σε ποίηση Ιουλίτας Ηλιοπούλου), Το Μονόγραμμα (2004, σκηνική καντάτα σε ποίηση Οδυσσέα Ελύτη), Το κίτρινο ποτάμι (2007, κινεζική ποίηση), Η σκηνή των θαυμάτων (2007, όπερα δωματίου σε κείμενο Μ. Θερβάντες), Lamento–concerto grosso (για ορχήστρα με όργανα εποχής, 2013), Φωνή Δρυός (2016, τελετουργικό δράμα), Επτά αθάνατες αρετές, αφιέρωμα στον Δημήτρη Μητρόπουλο (2018, έργο για συμφωνική ορχήστρα), Λεπορέλλα (2020, όπερα σε λιμπρέτο Ιουλίτας Ηλιοπούλου, βασισμένο στο ομώνυμο έργο του Στ. Τσβάιχ, το 13ο λυρικό του δράμα), καθώς και πολλοί κύκλοι τραγουδιών για φωνή και πιάνο. Έχει τιμηθεί με το βραβείο Νίκος Καζαντζάκης (1984) και το βραβείο της Ακαδημίας Αθηνών (2015) για τη μουσική του προσφορά. Το 2017 τιμήθηκε με τον τίτλο Chevalier de la Légion d’Honneur της Γαλλικής Δημοκρατίας. Έχει χρηματίσει υπεύθυνος μουσικών εκδηλώσεων του Πολιτιστικού Κέντρου Créteil, αναπληρωτής διευθυντής του Τρίτου Προγράμματος της ΕΡΤ, επί διευθύνσεως Μάνου Χατζιδάκι, και διευθυντής του μουσικού τομέα της Δημοτικής πολιτιστικής επιχείρησης Καλαμάτας. Διετέλεσε πρόεδρος της ΕΛΣ, καλλιτεχνικός διευθυντής της Ορχήστρας των Χρωμάτων και του ΜΜΑ. Είναι ομότιμος καθηγητής του Ιονίου Πανεπιστημίου. Πρόσφατα κυκλοφόρησαν σε δίσκο δύο έργα του Γιώργου Κουρουπού σε ποίηση Οδυσσέα Ελύτη: Το Μονόγραμμα (Minos EMI) και Ο κόσμος ο μικρός, ο μέγας! (εκδ. Ίκαρος).

| 47 |

| 48 |

Η Ιουλίτα Ηλιοπούλου σπούδασε βυζαντινή και νεοελληνική φιλολογία στη Φιλοσοφική σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών, και θέατρο στη Δραματική σχολή του Ωδείου Αθηνών. Έχει εκδώσει ποίηση: Καλούς Ενιαυτούς Μάρκο, Δίγαμμα, Ευχήν Οδυσσεί, Από το Ένα στο Δύο, 11 τόποι για 1 καλοκαίρι, Το σπίτι, Ιοκάστη, Το ψηφιδωτό της Νύχτας (όλα από τις εκδόσεις ύψιλον/βιβλία), παραμύθια: Τι Ζητάει ο Ζήνων; (κρατικό βραβείο 2005), Η Πράσινη Σκουφίτσα, Άλλο και τούτο!, Τίμος ο Αθηναίος, το χριστουγεννιάτικο μουσικό παραμύθι Μα πότε θα φτάσει αυτός ο Μάγος (μουσική: Γιώργος Κουρουπός, εκδ. Ίκαρος), δοκίμια: Η Κούκλα, Αναζητώντας την Δέκατη Τέταρτη Ομορφιά, Δοκίμια για τον Οδυσσέα Ελύτη, καθώς και τη μετάφραση στο έργο του Π.Μπ. Σέλλεϋ Υπεράσπιση της Ποίησης. Έχει γράψει τα ποιητικά κείμενα στα μουσικά έργα του Γιώργου Κουρουπού Το καράβι του Έλατου, Ιοκάστη, Λεπορέλλα (λιμπρέτο βασισμένο στο ομώνυμο έργο του Στ. Τσβάιχ), καθώς και στίχους τραγουδιών του ίδιου συνθέτη και των: Π. Περάκη, Σ. Γυφτάκη, Τ. Ζωγράφου. Ποιήματά της έχουν μεταφραστεί αγγλικά, γαλλικά, ιταλικά και ισπανικά. Επιμελείται και παρουσιάζει από σκηνής προγράμματα ποίησης και μουσικής, καθώς και παραμύθια.

Ο Θάνος Παπακωνσταντίνου είναι σκηνοθέτης και ηθοποιός. Έχει σκηνοθετήσει τις παραστάσεις: Αργός Σίδηρος του Άντη Σκορδή (μουσική διεύθυνση Ζωή Τσόκανου, Διεθνές Φεστιβάλ Κύπρια, Λευκωσία 2021), Ο Θρίαμβος της Ιουδίθ του Αντόνιο Βιβάλντι (μουσική διεύθυνση Μάρκελλος Χρυσικόπουλος, ΕΛΣ 2021), Ελεύθεροι Πολιορκημένοι του Διονύσιου Σολωμού (Εθνικό Θέατρο 2021), Η Αποκάλυψη (Στέγη Ιδρύματος Ωνάση 2019), Οι Στοιχειωμένοι του Δημήτρη Μαραμή (μουσική διεύθυνση Δ. Μαραμής, ΜΜΑ 2019), Ηλέκτρα του Σοφοκλή (Εθνικό Θέατρο, Επίδαυρος 2018), Ορφέας του Κλάουντιο Μοντεβέρντι (μουσική διεύθυνση Μ. Χρυσικόπουλος, ΜΜΑ 2018), Colossus (βασισμένο στον Αγαμέμνονα του Αισχύλου, Ίδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης - MCF 2017), Μετατόπιση προς το ερυθρό του Γιάννη Μαυριτσάκη (Φεστιβάλ Αθηνών 2014 και σε επανάληψη το 2015), Μάκβεθ του Σαίξπηρ (Από Μηχανής Θέατρο 2015), Pedestal (βασισμένο στις Χοηφόρες του Αισχύλου, MCF 2013), Venison (βασισμένο στις Ευμενίδες του Αισχύλου, MCF 2012), Άμλετ, ο πρίγκιπας της Δανίας του Σαίξπηρ (MCF 2011).

και Το Γελοίο σκότος (σκηνοθεσία Κατερίνα Γιαννοπούλου) με το Εθνικό Θέατρο, αλλά και με άλλες σημαντικές σκηνές, όπως το Θέατρο της Οδού Κυκλάδων - Λευτέρης Βογιατζής στην παράσταση Μετά την πρόβα (σκηνοθεσία Π. Μουστάκης), το Θέατρο Πορεία στην παράσταση Ένα φεγγάρι για τους καταραμένους (σκηνοθεσία Μαριλίτα Λαμπροπούλου), καθώς και το Θέατρο Τέχνης Κάρολου Κουν στην παράσταση Ηλέκτρα (σκηνοθεσία Άρης Μπινιάρης).

Η Νίκη Ψυχογιού είναι ενδυματολόγος/ σκηνογράφος. Με θεωρητική και ερευνητική επάρκεια και τεχνικές δεξιότητες που απέκτησε κατά τις σπουδές της στο Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας του ΕΚΠΑ και στο Performance Design του Πανεπιστη μίου Τεχνών του Λονδίνου, ασχολείται με το χώρο του θεάτρου, αντιλαμβανόμενη αυτόν ως ένα πεδίο διερεύνησης των δυνατοτήτων της καλλιτεχνικής δημιουργίας, μέσω της συνεχούς μίξης παραδοσιακών και νέων τρόπων προσέγγισης της ενδυματολογίας και σκηνογραφίας και της διάδρασης αυτής με τον θεατή. Σημαντικές στιγμές στην πορεία της αποτελούν, ενδεικτικά, οι παραστάσεις: Ο Θρίαμβος της Ιουδίθ (σκηνοθεσία Θ. Παπακωνσταντίνου, ΕΛΣ 2021), στο πλαίσιο του εορτασμού των 200 ετών από την έναρξη της Ελληνικής Επανάστασης, η όπερα του Μοντεβέρντι Ορφέας (σκηνοθεσία Θ. Παπακωνσταντίνου, μουσική διεύθυνση Μ. Χρυσικόπουλος), η παράσταση μουσικού θεάτρου Οι Στοιχειωμένοι (σκηνοθεσία Θ. Παπακωνσταντίνου, μουσική Δ. Μαραμής). Ακόμη, οι παραστάσεις Ηλέκτρα (Φεστιβάλ Αθηνών και Επιδαύρου, 2018) και η Αποκάλυψη (Στέγη Ιδρύματος Ωνάση, 2019, σκηνοθεσία Θ. Παπακωνσταντίνου). Σημαντικές συνεργασίες της αποτελούν οι παραστάσεις Απόψε αυτοσχεδιάζουμε (σκηνοθεσία Δ. Μαυρίκιος), Ο Άνθρωπος που γελά (σκηνοθεσία Θ. Αμπαζής)

Η Αμαλία Κοσμά είναι απόφοιτος της επαγγελματικής Σχολής χορού Άννα Πέτροβα και αριστούχος απόφοιτος της Κρατικής Σχολής Ορχηστικής Τέχνης. Παρακολούθησε επίσης μαθήματα χορού στο Πανεπιστήμιο Τεχνών Folkwang (Έσσεν, Γερμανία). Ως περφόρμερ έχει συνεργαστεί με τους Δημήτρη Παπαϊωάννου, Ίριδα Καραγιάν, Χρήστο Παπαδόπουλο, Ευριπίδη Λασκαρίδη κ.ά., συμμετέχοντας σε σημαντικά διεθνή φεστιβάλ (Aerowaves-Spring Forward, Romaeuropa Dance Festival, Julidans, Culturgest κ.ά.) και, στο θέατρο, με τους σκηνοθέτες Σωτήρη Χατζάκη, Θωμά Μοσχόπουλο, Θάνο Παπακωνσταντίνου κ.ά. Συνεργάστηκε με την Τζένη Αργυρίου ως βοηθός χορογράφου για το έργο Ανώνυμο, ενώ ως χορογράφος επιμελήθηκε την κίνηση στην παράσταση του Εθνικού

| 49 |

Θεάτρου Ελεύθεροι Πολιορκημένοι και στην όπερα Ο Θρίαμβος της Ιουδήθ (ΕΛΣ, σκηνοθεσία Θ. Παπακωνσταντίνου). Περιοδεύει ανά την Ευρώπη με τα έργα Elvedon, Opus και Iόν, του Χρήστου Παπαδοπούλου (από το 2016 έως σήμερα) καθώς και σε διεθνή θέατρα και φεστιβάλ με το έργο ELENIT του Ευριπίδη Λασκαρίδη (2020-23). Υπήρξε μέλος του διδακτικού προσωπικού της ΚΣΟΤ (επαγγελματικό τμήμα) και στο Φυτώριο (2011-19, διδασκαλία μπαλέτου). Είναι τελειόφοιτος του Τμήματος Κοινωνιολογίας του Παντείου Πανεπιστημίου Αθηνών.

| 50 |

Η Χριστίνα Θανάσουλα γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη το 1978. Είναι πτυχιούχος του Τμήματος Θεατρικών Σπουδών του ΕΚΠΑ και κάτοχος Master of Arts in Advanced Theatre Practice (με εξειδίκευση στο σχεδιασμό φωτισμών) του Royal Central School of Speech and Drama του Λονδίνου. Έχει σχεδιάσει φωτισμούς για περισσότερες από 250 παραστάσεις θεάτρου, όπερας, χορού και site specific projects, στην Ελλάδα και στο εξωτερικό. Έχει συνεργαστεί με το Εθνικό Θέατρο, τη Στέγη Ιδρύματος Ωνάση, το Ελληνικό Φεστιβάλ, την ΕΛΣ, το ΜΜΑ, το ΜΜΘ, το Ίδρυμα Μιχάλη Κακογιάννη, με Δημοτικά Περιφερειακά Θέατρα, καθώς και με πολλές ανεξάρτητες ομάδες θεάτρου και χορού. Είναι η συγγραφέας του Επαγ-

γελματικού περιγράμματος και του Εκπαιδευτικού υλικού του Τεχνικού φωτισμού ζωντανών οπτικοακουστικών εκδηλώσεων (ανάθεση της ΙΝΕ/ΓΣΕΕ), καθώς και του βιβλίου Σχεδιασμός φωτισμών: ζωγραφίζοντας επί σκηνής στις τέσσερις διαστάσεις. www.creativelighting.gr

Ο Γιάννης Τσανακαλιώτης γεννήθηκε στην Αθήνα. Σπούδασε πιάνο με υποτροφία στο Εθνικό Ωδείο Αθηνών, με καθηγήτρια τη διεθνούς φήμης πιανίστα Ρίτα Βούρτση. Στις διπλωματικές του εξετάσεις αποφοίτησε με άριστα παμψηφεί, α΄ βραβείο και αριστείο εξαιρετικής επίδοσης. Τιμήθηκε επίσης με χρηματικό βραβείο στη μνήμη του μαέστρου Μιχάλη Βούρτση. Έχει λάβει μέρος σε σεμινάρια πιάνου με διακεκριμένους καθηγητές και σολίστ (Ζερμαίν Μουνιέ, Ντούο Γκάνεφ, N. Πετρόφ, Π.Μπ. Σκόντα, Μπ. Ρινγκάισσεν κ.ά.). Ως μέλος του Τρίο Opus I έχει συμμετάσχει σε πολλά ρεσιτάλ μουσικής δωματίου ανά την Ελλάδα. Έχει πραγματοποιήσει εμφανίσεις σε Γερμανία, Αγγλία, Δανία, Ολλανδία και Γαλλία. Έχει παρουσιάσει πολλά ελληνικά έργα σε πρώτη παγκόσμια εκτέλεση. Έχει συμπράξει ως σολίστ με την ΚΟΑ. Συνεργάζεται τακτικά με το ΜΜΑ σε ρεσιτάλ πιάνου και μουσικής δωματίου, καθώς και σε σύμπραξη με καταξιωμένους

στην Ελλάδα και στο εξωτερικό λυρικούς τραγουδιστές. Επίσης έχει συμβάλει στην πραγματοποίηση εκπαιδευτικών προγραμμάτων του ΜΜΑ. Ως κορεπετίτορας έχει συνεργαστεί με καταξιωμένους καλλιτέχνες σε σεμινάρια των Τσέρυλ Στούντερ, Γκένα Ντιμιτρόβα, Δάφνη Ευαγγελάτου Ρ. Κνολ κ.ά. Συνεργάζεται τακτικά με την ΕΛΣ, ενώ από το 2021 εργάζεται ως κορεπετίτορας και καθηγητής πιάνου στη Γαλλία.

H Κωνσταντίνα Ψωμά γεννήθηκε στην Αθήνα. Αριστούχος του Εργαστηρίου Υποκριτικής Τέχνης για το Θέατρο και την Όπερα του Αμφι-Θεάτρου του Σπύρου Ευαγγελάτου και του Τμήματος Μουσικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Αθηνών (ΜΑ), κάτοχος διπλώματος μονωδίας (τάξη Ρόζας Κοκκάλη) και πτυχίου αρμονίας. Άρχισε την επαγγελματική της σταδιοδρομία ως ηθοποιός-τραγουδίστρια, συμμετέχοντας σε θεατρικές ή μουσικοθεατρικές παραγωγές. Έχει συνεργαστεί με πολλούς θεατρικούς οργανισμούς (Εθνικό Θέατρο, Αμφι-Θέατρο, ΕΛΣ κ.ά.) και σκηνοθέτες (Ευαγγελάτος, Ντουφεξής, Τσιάνος, Δαμάτης, Σιδέρης κ.ά.). Την τελευταία δεκαετία ασχολείται με την έρευνα πάνω στο ελληνικό μουσικό θέατρο, συγγράφοντας και σκηνοθετώντας μουσικές παραστάσεις (Βαρέθηκα τα αχ και βαχ, Μικρή ερωτική ιστο-

ρία, Η Κική και ο Κοκός κ.ά.), καθώς και με τη σκηνοθεσία (Χορός μεταμφιεσμένων του Πουλένκ και Πρώτη αγάπη του Χατζηαποστόλου στην ΕΛΣ, Χριστουγεννιάτικη ιστορία του Ντίκενς στο Δημοτικό Θέατρο Πειραιά). Ως βοηθός σκηνοθέτις συνεργάζεται συχνά με το ΜΜΑ, την ΕΛΣ, το Φεστιβάλ Αθηνών και την Parnassus Arts Productions.

H μεσόφωνος Άρτεμις Μπόγρη σπούδασε πιάνο και κλασικό τραγούδι (δίπλωμα μονωδίας, τάξη Μαρίνας Κρίλοβιτς). Υπήρξε μέλος του Στούντιο Όπερας της ΕΛΣ (2009-11), ενώ συνεχίζει μελέτη ρεπερτορίου με τον Άρη Χριστοφέλλη. Έχει συνεργαστεί με την ΚΟΑ, τη Συμφωνική Ορχήστρα Κύπρου, τη Συμφωνική της ΕΡΤ, την Καμεράτα, το Ergon Ensemble και το Ελληνικό Συγκρότημα Σύγχρονης Μουσικής. Συνεργάζεται τακτικά με τον συνθέτη Γιώργο Κουρουπό, ερμηνεύοντας σε παγκόσμια πρώτη έργα του (Η σκηνή των θαυμάτων, Φωνή δρυός, Λεπορέλλα). Στην ΕΛΣ έχει ερμηνεύσει Συνθέτη (Aριάδνη στη Νάξο), Ροζίνα (Ο Κουρέας της Σεβίλλης), Ντοραμπέλλα (Έτσι κάνουν όλες), Ντόνα Ελβίρα (Ντον Τζοβάννι), Αντζελίνα (Η Σταχτοπούτα), Στέφανο (Ρωμαίος και Ιουλιέττα), Κερουμπίνο (Οι Γάμοι του Φίγκαρο), Πρίγκιπα Ορλόφσκι (Η Νυχτερίδα). Πρόσφατα τραγούδησε Δέσπω στην ομώνυμη όπερα

| 51 |

του Παύλου Καρρέρ, στο επετειακό αφιέρωμα για τα 200 χρόνια από την Ελληνική Επανάσταση, ενώ εμφανίστηκε και ως Άννα Γκλάβαρι (Εύθυμη χήρα) στο ΜΜΑ. Συμμετείχε στην πρώτη παγκόσμια αναβίωση της όπερας του Γκλουκ Ο θρίαμβος της Κλέλιας (Βασιλική Όπερα Λονδίνου - Linbury Studio), σε έργα σύγχρονου ρεπερτορίου (Αφιέρωμα στον Πήτερ Μάξουελ Ντέιβις: Icones και Miss Donnithorne’s Maggot, ΜΜΑ), Tόμας Λάρχερ: Madness / My Illness Is the Medicine I Need, Φεστιβάλ Αθηνών), στα 16 Τραγούδια του Νίκου Σκαλκώτα σε πρώτη εκτέλεση (ΜΜΑ) κ.ά. Είναι απόφοιτη του Τμήματος Οικονομικής Επιστήμης του Πανεπιστημίου Πειραιά.

ληλα συνεργάζεται με έλληνες συνθέτες (Ν. Μαμαγκάκης, Μ. Χατζιδάκις, Μ. Θεοδωράκης, Θ. Μικρούτσικος, Γ. Μαρκόπουλος, Ν. Ξυδάκης, Η. Ανδριόπουλος, Ν. Κυπουργός, Γ. Κουρουπός, Α. Μπαλτάς κ.ά.) και έχει ηχογραφήσει έργα τους. Επίσης, γράφει μουσική· τα έργα του έχουν παιχτεί στην Ελλάδα και στο εξωτερικό.

| 52 |

Ο Τάσης Χριστογιαννόπουλος γεννήθηκε στον Πειραιά. Σπούδασε πιάνο και τραγούδι. Από το 1989 πρωταγωνιστεί στην ΕΛΣ και στο ΜΜΑ, ενώ παράλληλα εμφανίζεται σε θέατρα του εξωτερικού (Παρίσι, Βερσαλλίες, Λονδίνο, Βερολίνο, Βιέννη, Νέα Υόρκη, Μιλάνο, Βενετία κ.α.), ερμηνεύοντας, μεταξύ άλλων, Κουρέα της Σεβίλλης, Ντον Τζοβάννι, Μάκβεθ, Φάλσταφ. Έχει ηχογραφήσει πολλές όπερες (Τραβιάτα, Φάλσταφ, Ταμερλάνος, Ξέρξης κ.ά.) και σειρά δίσκων με τραγούδια των Σαιν-Σανς, Γκουνό, Λαλό, Αν, Φρανς κ.ά., αρκετοί από τους οποίους έχουν βραβευτεί διεθνώς. Παράλ-

Ο Βασίλης Καβάγιας γεννήθηκε στην Αθήνα. Είναι απόφοιτος του Τμήματος Μουσικών Σπουδών Ιονίου Πανεπιστημίου. Μελέτησε μονωδία με τον Άρη Χριστοφέλλη και τη Χριστίνα Γιαννακοπούλου και ολοκλήρωσε μεταπτυχιακές σπουδές στο Ζάλτσμπουργκ, ως υπότροφος του Ιδρύματος «Αλέξανδρος Σ. Ωνάσης» και του IKY. Έχει ερμηνεύσει πρωταγωνιστικούς ρόλους κυρίως σε όπερες: Ο κουρέας της Σεβίλλης, Η Σταχτοπούτα, Η Ιταλίδα στο Αλγέρι, Ντον Τζοβάννι, Έτσι κάνουν όλες, Η απαγωγή από το σεράι (Μπελμόντε), Ο Μαγικός αυλός, Η Υπνοβάτις κ.ά., καθώς και σε οπερέτες, όπως Ο Ορφέας στον Άδη, Η Ωραία Ελένη και Η Νυχτερίδα. Έχει εμφανιστεί σε σημαντικά θέατρα: ΕΛΣ, ΜΜΑ, ΜΜΘ, Φεστιβάλ Ροσσίνι - Πέζαρο, Λυρικό Θέατρο Μπολόνιας, Σάο Κάρλος Λισαβόνας, Κρατικό Θέατρο Ζάλτσμπουργκ, Θέατρο Βιέννης, Λυρικό Θέατρο Κάλιαρι, Τεργέστης, Κρατική Όπερα Πράγας, Ουγγαρίας, Όπερα Γκέτεμποργκ,

Ο Νίκος Ζιάζιαρης (γενν. 1987) είναι κάτοχος πτυχίου πιάνου (2011), διπλώματος μονωδίας (2007) και πτυχίου ειδικού αρμονίας (2004), ενώ έχει παρακολουθήσει μαθήματα υποκριτικής και χορού. Γνωρίζει, επίσης, σοπράνο φλογέρα και ακορντεόν. Εμφανίζεται ως σολίστ σε κοντσέρτα, όπερες, οπερέτες, μιούζικαλ και θεατρικά έργα, εντός κι εκτός Ελλάδας (Κίνα, Τουρκία, Γερμανία, Κύπρο, Ιταλία, Βατικανό). Έχει συνεργαστεί με σπουδαίους σύγχρονους συνθέτες (Φ. Τσαλαχούρης, Δ. Μαραμής, Δ. Τρυπάνη, Ε. Ρεμπούτσικα), σκηνοθέτες (Μ. Μαρμαρινός, Γ. Κακλέας, Θ. Παπακωνσταντίνου, Ο. Παπασπηλιόπουλος), και χορογράφους (Σ. Σπυράτου κ.ά.). Έχει ερμηνεύσει, μεταξύ άλλων, τους ρόλους: Ντανίλο (Εύθυμη χήρα, Λέχαρ, Δημοτικό Θέατρο Μαρία Κάλλας 2019-20), Κωνσταντής (Αμίλητη, Δ. Τρυπάνη, Εναλλακτική Σκηνή ΕΛΣ 2019), Κομπέρ-αφηγητής (Οι Στοιχειωμένοι, Μαραμής, ΜΜΑ 2019), Τενόρος (Masterclass, Mακνάλλυ, Θέατρο Μικρό Χορν 2019), Ορέστης (Η Ωραία Ελένη, Όφενμπαχ, Ίδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης 2018), Αινείας (Διδώ και Αινείας, Πέρσελ,

Θέατρο Vault 2014-15), Λόρδος Φάρκουαντ (Σρεκ, το μιούζικαλ, Λίντσεϋ-Αμπαίρ, Κεντρική Σκηνή Εθνικού Θεάτρου 2014-15). Έχει εργαστεί στο El Sistema Greece ως μαέστρος και δάσκαλος χορωδίας (201618), ως δάσκαλος μουσικής σε εκπαιδευτικά προγράμματα του British Council και της UNICEF (2017-19) και ως υπεύθυνος μουσικής σε εργαστήρια των κοινωνικών και εκπαιδευτικών δράσεων της ΕΛΣ (2020-21). Το 2012-18 ήταν μαέστρος του φωνητικού συνόλου 8tetto. Είναι κάτοχος πτυχίου Νομικής (2010) και μεταπτυχιακού διπλώματος εκπαιδευτικού μουσικής (2020). Σήμερα είναι υποψήφιος διδάκτωρ του ΕΚΠΑ στο Τμήμα Μουσικών Σπουδών.

Βασιλική Όπερα Στοκχόλμης κ.α. Έχει ηχογραφήσει τα έργα Σεμίραμις του Ροσσίνι (Naxos), O θρίαμβος της Κλέλιας του Γκλουκ (MDG), Η θυσία του Βάιγκλ (Newplay).

Ο λυρικός βαρύτονος Χρήστος Ραμμόπουλος γεννήθηκε στο Αγρίνιο το 1989 και αποφοίτησε από το Μουσικό Σχολείο Αγρινίου. Σπούδασε κλασικό τραγούδι στο Ωδείο Athenaeum (τάξη Μαρίνας Κρίλοβιτς), λαμβάνοντας το δίπλωμά του με άριστα παμψηφεί το 2015. Πραγματοποίησε το ντεμπούτο του το 2018 στην όπερα Περουζέ του Θ. Σακελλαρίδη με τη Φιλαρμόνια Ορχήστρα Αθηνών (σκηνοθεσία Θ. Αμπαζής), ενώ έχει ερμηνεύσει το ρόλο του Μπενουά στην Μποέμ του Πουτσίνι (ΜΜΘ, σκην. Κασσάνδρα Δημοπούλου). Από το 2018 ανήκει στο Χορό του Οιδίποδα Τύραννου

| 53 |

στο θέατρο Βαχτάνγκοφ της Μόσχας (σκηνοθεσία Ρίμας Τούμινας). Έχει συνεργαστεί με την ΕΛΣ στο μιούζικαλ Ωραία μου Κυρία (σκην. Γιάννος Περλέγκας), την Armonia Atenea στις παραγωγές Βαφτιστικός και Aλτσίνα (σκην. Γιώργος Πέτρου), ενώ ενσάρκωσε το ρόλο του Βεντούζου στη λαϊκή όπερα Καπετάν Μιχάλης του Δ. Μαραμή το 2021 (σκην. Έφη Θεοδώρου). Έχει συμμετάσχει επίσης στην παραγωγή του Εθνικού Θεάτρου Ο Άνθρωπος που γελά, του Β. Ουγκώ, το 2019 (σκην. Θοδωρής Αμπαζής).

| 54 |

Ο τενόρος Γιάννης Καλύβας, όντας πτυχιούχος Επικοινωνίας και ΜΜΕ, σπούδασε πιάνο και μονωδία στο Αττικό Ωδείο. Συνέχισε στην Ακαδημία Μουσικής του Βύρτσμπουργκ και, έπειτα, στην Ακαδημία Μουσικής και Θεάτρου του Μονάχου. Υπήρξε υπότροφος της «Ένωσης Ρίχαρντ Βάγκνερ Βύρτσμπουργκ» και του Σωματείου «Υποτροφίες Μαρία Κάλλας». Έχει ερμηνεύσει Ντον Οττάβιο, Μπελμόντε, Ορόντε (Αλτσίνα), Άντονυ (Σουήννυ Τοντ) και Τόνυ (West Side Story) στο Φεστιβάλ Αθηνών, Ταμίνο (Φεστιβάλ Αιξ-αν-Προβάνς), Ντανίλο και Καμίγ ντε Ροσιγιόν (Η Εύθυμη χήρα), Μουχτάρ (Φροσύνη του Π. Καρρέρ), Αρτούρο (Λουτσία ντι Λαμμερμούρ), Αμπντάλο (Ναμπούκκο), Πλούτωνα (Ορφέας στον Άδη, Όφενμπαχ), Νίκο (Η

Κερένια κούκλα, Τ. Ρωσόπουλος, παγκόσμια πρώτη). Έχει συνεργαστεί με σημαντικούς μαέστρους όπως: Πάολο Καρινιάνι, Μπρούνο Βάιλ, Φιλίπ Ωγκέν, Λ. Καρυτινός, Μ. Λογιάδης, Γ. Πέτρου.

Ο Τάσος Αποστόλου είναι βαθύφωνος στην Εθνική Λυρική Σκηνή. Σπούδασε με τον Φ. Βουτσίνο και με υποτροφία του Ιδρύματος «Αλέξανδρος Σ. Ωνάσης» (με τους M.L. Cioni και R. Negri) στο Μιλάνο. Απόφοιτος της Σχολής Δραματικής Τέχνης «Βεάκη». Σπούδασε υποκριτική και σκηνοθεσία με τον Λούκα Ρονκόνι στο Piccolo Teatro. Απόφοιτος του Τμήματος Πολιτικών Επιστημών Πανεπιστημίου Αθηνών. Τραγούδησε, μεταξύ άλλων, σε παραγωγές της ΕΛΣ, του ΜΜΑ, της Όπερας Θεσσαλονίκης, στον ΟΗΕ της Νέας Υόρκης, στο Λίνκολν Σέντερ, σε Βοστόνη, Αλεξάνδρεια, Ανόβερο, Βασιλεία, Μιλάνο, Κατάρ κ.α., σε συνεργασία με την ΚΟΑ, την Ορχήστρα των Χρωμάτων, την ΚΟΘ, το ΕΣΣΜ, την Ορχήστρα του Δήμου Αθηναίων, του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης και την Κρατική Ορχήστρα Κύπρου, στη Στέγη Ιδρύματος Ωνάση, στο Ηρώδειο, στους Δελφούς, στο Φεστιβάλ Αθηνών, Σύρου κ.α. Έχει συνεργαστεί σε συναυλίες, πρώτες εκτελέσεις και ηχογραφήσεις με σημαντικούς έλληνες συνθέτες. Πρωταγωνίστησε σε αρχαίο και

Monde de la musique και Diapason, 4ο, του περιοδικού Diapason), Tαμερλάνος (βραβείο Echo Klassik 2008), Aλέξανδρος Σεβήρος του Χαίντελ και Ο Θρίαμβος της Κλέλιας του Γκλουκ. Διδάσκει μονωδία από το 2015.

Η Ειρήνη Καράγιαννη γεννήθηκε στην Αθήνα από γονείς καλλιτέχνες. Σπούδασε τραγούδι στο Ωδείο Athenaeum και στο Εθνικό Ωδείο, και γαλλική φιλολογία στο ΕΚΠΑ. Με υποτροφία του Ιδρύματος «Αλέξανδρος Σ. Ωνάσης» και «Μαρία Κάλλας» τελειοποίησε τις σπουδές της στο κλασικό τραγούδι στη Ρώμη, τη Βαρκελώνη και στο Μιλάνο. Έχει εμφανιστεί σε πρωταγωνιστικούς ρόλους όπερας, ελληνικής και ξένης οπερέτας και μιούζικαλ στην ΕΛΣ, στο ΜΜΑ, το ΜΜΘ, το Φεστιβάλ Αθηνών και το Εθνικό Θέατρο, καθώς και σε όπερες του εξωτερικού (Όπερα της Ρώμης, Θέρμες του Καρακάλλα, Ρωμαϊκό Θέατρο του Φιέζολε, Αρχαίο [Ελληνικό] Θέατρο της Ταορμίνας, Όπερα Γκουάντσαου, Μουσικός Φλωρεντινός Μάιος, Όπερα του Τελ Αβίβ, As.Li. Co, Σκάλα του Μιλάνου, Όπερα της Φραγκ φούρτης, Δημοτικό Θέατρο Παλέρμου, Τορίνου, Μπολόνιας κ.ά.), σε ρεπερτόριο που περιλαμβάνει έργα από την προκλασική έως τη σύγχρονη εποχή. Έχει ηχογραφήσει για την ΕΜΙ και για την MDG: Aριάδνη στην Κρήτη (βραβεία CHOC του περιοδικού Le

Η Θεοδώρα Μπάκα, γεννήθηκε στη Λάρισα και σπούδασε λυρικό τραγούδι και μουσική δωματίου στην Ανώτατη Ακαδημία Μουσικής και Θεάτρου του Ανοβέρου. Με ρεπερτόριο που εκτείνεται από την παλαιά μουσική, το λιντ έως έργα σύγχρονων δημιουργών, έχει συμμετάσχει σε πολυάριθμες διεθνείς μουσικές διοργανώσεις στην Ευρώπη και στις ΗΠΑ. Έχει συνεργαστεί με: ΕΛΣ, ΜΜΑ, ΜΜΘ, λυρικά θέατρα της Γερμανίας και Ιταλίας, Όπερα της Λισαβόνας και του Περμ (Ρωσία), όλα τα μεγάλα ορχηστρικά σύνολα της Ελλάδας, και με τις ορχήστρες: Συμφωνική Κύπρου, Φιλαρμονική Εταιρεία Βρέμης, Il Complesso Barocco (Άλαν Κέρτις), MusicAeterna (Θ. Κουρεντζής). Συνεργάζεται συχνά με τα σχήματα παλαιάς μουσικής Ex Silentio (Δ. Κούντουρας), Latinitas Nostra (Μ. Χρυσικόπουλος), Atalante (Έριν Χαίντλυ), το σύνολο Χρυσέα Φόρμιγξ (Ν. Ξανθούλης), καθώς επίσης με σύγχρονους έλληνες δημιουργούς (Γ. Κουρουπός, Γ. Ζερβός, Έφη Μαρκουλάκη, Κ. Σελαμσής, Τ. Ρωσόπουλος, Ηλ. Ανδριόπουλος, Β. Κατσούλης, Κ. Βήτα κ.ά.). Έχει

σύγχρονο ρεπερτόριο σε παραστάσεις του Εθνικού Θεάτρου, του Θεάτρου Τέχνης κ.ά., σε Επίδαυρο, Ηρώδειο κ.α., καθώς επίσης σε ταινίες για τον κινηματογράφο και την τηλεόραση (Θ. Αγγελόπουλος κ.ά.).

| 55 |

Πρωταγωνίστησε και ερμήνευσε ρόλους στην όπερα Βασίλισσα του Χιονιού του Θ. Αμπαζή στη Στέγη Ιδρύματος Ωνάση, στην οπερέτα Σατανερί του Θ. Σακελλαρίδη και στην όπερα για παιδιά Ο Πρίγκιπας Ιβάν και το πουλί της φωτιάς, που παρουσιάστηκαν στην ΕΛΣ.

Η σοπράνο Μαρία Κατριβέση γεννήθηκε στην Πάτρα. Σπούδασε μουσικό θέατρο ως υπότροφος της Ακαδημίας Κινηματογράφου της Νέας Υόρκης. Συνεργάστηκε με γνωστά ονόματα του Μπρόντγουεϋ και διδάχτηκε υποκριτική από τον Κέβιν Σπέισυ. Συνέχισε τις σπουδές της στην Ελλάδα, αποκτώντας δίπλωμα μονωδίας με άριστα παμψηφεί και α΄ βραβείο στο Ωδείο Φ. Νάκας. Ολοκλήρωσε το διετές πρόγραμμα του Λυρικού Εργαστηρίου του ΔΗΠΕΘΕ Πάτρας, υπό τη διεύθυνση του Χαράλαμπου Γωγιού και του Αλέξανδρου Ευκλείδη. Έχει παρακολουθήσει σεμινάρια και έχει μαθητεύσει πλάι στους Susanne Winter, Α. Κυριακίδου, Δ. Τηλιακό, Ά. Χριστοφέλλη και Φ. Κωστοπούλου. Έκανε το ντεμπούτο της στην όπερα ως Μπλόντε στην Απαγωγή από το σεράι του Μότσαρτ, σε σκηνοθεσία Mίχαελ Ζάιμπελ. Ερμήνευσε Βασίλισσα της Νύχτας στον Μαγικό αυλό, του Μότσαρτ, στο Εθνικό Στούντιο Όπερας της Ολλανδίας (υπό την Wiebke Goetjes).

Ο βαθύφωνος Πέτρος Μαγουλάς γεννήθηκε στην Αθήνα και μελέτησε με τους Φραγκίσκο Βουτσίνο, Κώστα Πασχάλη και Άρη Χριστοφέλλη. Έχει εμφανιστεί σε ΕΛΣ, Όπερα Κιέλου, Βασιλική Όπερα Λονδίνου (Κόβεν Γκάρντεν), Εθνική Όπερα Oυαλίας, Όπερα Μπιλμπάο, ΜΜΑ, ΜΜΘ, Φεστιβάλ Αθηνών κ.α., ερμηνεύοντας Ζαράστρο, Οσμίν, Ντον Τζοβάννι, Διοικητή, Βασιλιά Χάινριχ, Ντάλαντ, Φιέσκο, Μπάνκο, Σπαραφουτσίλε, Παγκάνο, Ντον Μπαζίλιο, Αλιντόρο, Κολλίνε, Βόντνικ, Κόμη Ντε Γκριέ. Συμμετείχε επίσης στα έργα Ρέκβιεμ (Βέρντι και Μότσαρτ), Κατά Ιωάννην Πάθη (Γ.Σ. Μπαχ), 9η Συμφωνία (Μπετόβεν), Μεσσίας (Χαίντελ), 14η Συμφωνία (Σοστακόβιτς), Οι Γάμοι (Στραβίνσκι) κ.ά. Οι ηχογραφήσεις του περιλαμβάνουν βραβευμένες εκδόσεις των έργων του Χαίντελ Ορέστης, Αριάδνη στην Κρήτη, Ταμερλάνος, O Ιούλιος Καίσαρας στην Αίγυπτο, Αλέξανδρος Σεβήρος (MDG) και Αρμίνιο (Decca Classics), υπό τον Γιώργο Πέτρου. Το 2019-20, καθώς και το

ηχογραφήσει, μεταξύ άλλων, έργα Χαίντελ και Σκαρλάττι υπό τον Γιώργο Πέτρου και τον Άλαν Κέρτις, μεσαιωνική μουσική με το σύνολο Ex Silentio, Θρήνους ιταλών συνθετών του 17ου αιώνα, ελληνικά παραδοσιακά τραγούδια, Το ημερολόγιο μιας γυναίκας (Χάνομαι Γιατί Ρεμβάζω) κ.ά.

| 56 |

2020-21 ερμήνευσε το ρόλο του Διοικητή (Ντον Τζοβάννι) στη Βασιλική Όπερα του Λονδίνου (Κόβεν Γκάρντεν), παραγωγή που κινηματογραφήθηκε και παρουσιάστηκε σε εκατοντάδες αίθουσες σε ολόκληρο τον κόσμο.

Tahiti, The Shell Game, Η Πριγκίπισσα της Σασσώνος, The Bear, Le Bal Masqué, Χάνσελ και Γκρέτελ, Χορός μεταμφιεσμένων, Οι Παλιάτσοι. Έχει συνεργαστεί με σημαντικούς μαέστρους και σκηνοθέτες: Μ. Λογιάδης, Μ. Οικονόμου, Γ. Πέτρου, Α. Τσελίκας, Ε. Φρεζής, Β. Χριστόπουλος, Α. Ευκλείδης, Ν. Διαμαντής, Δ. Μαλισσόβας, Ο. Πυ, Ι. Σιδέρης κ.ά.

Η Χορωδία της ΕΡΤ ιδρύθηκε το 1977 από τον τότε διευθυντή του Τρίτου Προγράμματος Μάνο Χατζιδάκι, με βασικό της μαέστρο τον Αντώνη Κοντογεωργίου.

Γρήγορα αναδείχτηκε ως ένα από τα καλύτερα σύνολα της χώρας. Το ρεπερτόριό της –πάνω από 1.000 έργα– περιλαμβάνει ευρύτατο φάσμα εποχών, συνθετών και

Ο βαρύτονος Μιχάλης Ψύρρας γεννήθηκε στη Μυτιλήνη. Είναι πτυχιούχος του Τμήματος Μουσικών Σπουδών του ΑΠΘ και διπλωματούχος μονωδίας (ΚΩΘ). Έχει συμμετάσχει σε σεμινάρια τραγουδιού με τους Δ. Ευαγγελάτου, C. Ludwig, D. Ziegler, Σ. Σακκά, Μ. Σταματάκη, Χ. Γιαννακοπούλου, Ν. Βασιλείου, καθώς και διεύθυνσης χορωδίας με τον Α. Κοντογεωργίου. Έχει εμφανιστεί στην ΕΛΣ, στο ΜΜΑ, το ΜΜΘ, το Ηρώδειο, και έχει συμπράξει με τα Μουσικά Σύνολα του Δήμου Αθηναίων και της ΕΡΤ. Στο ρεπερτόριό του περιλαμβάνονται ρόλοι από όπερες, οπερέτες και μιούζικαλ, όπως, μεταξύ άλλων: Βότσεκ, Έντα Γκάμπλερ, Η Ωραία Ελένη, Kiss me Kate, Εβίτα, Trouble in

| 57 |

μουσικών ιδιωμάτων έως τον 21ο αιώνα, ελληνικά χορωδιακά, καθώς και πολλές όπερες. Επί γενικής διεύθυνσης Μίκη Θεοδωράκη πραγματοποίησε πολλές συναυλίες σε Ιταλία, Γαλλία, Γερμανία, Τυνησία, ΗΠΑ, Καναδά, Φιλανδία κ.α. Το 2004 συμμετείχε στην τελετή έναρξης των Ολυμπιακών αγώνων και το 2007 εμφανίστηκε στο αρχαίο θέατρο της Επιδαύρου, στο ΠολυΣΟΠΡΑΝΟ

Αναστασία Αγγελοπούλου Δέσποινα Βαφέα Σταυρούλα Γιαννακοπούλου Μαρία Zαβίτσα Λη Χιαν Οκ Σοφία Λεκατσά Έλλη Μουχτάρη TENOΡΟΙ

Κώστας Ζαμπούνης

| 58 |

θέατρο του Πεκίνου και στην Όπερα της Φραγκφούρτης. Έχει συμπράξει με όλες τις ελληνικές και τις μεγαλύτερες ξένες ορχήστρες: Συμφωνική Βερολίνου, Νυρεμβέργης, Φιλαρμονική Λονδίνου, Καπιτωλίου Τουλoύζης κ.ά., καθώς και με όλους τους καταξιωμένους έλληνες και ξένους μαέστρους: Μαζούρ, Μενουχίν, Ασκενάζυ, Ρίλλινγκ, Μάρρινερ.

Γιώργος Κυριαζής Λουκάς Πανουργιάς Ντάνιελ Στάνκοβιτς Γιάννης Φίνας Παναγιώτης Φίνας

Μαρία Τανάγια Αντωνία Τζίτζικα Κυριακή Τροχάνη Άννα Φιλανδριανού ΜΠΑΣΟΙ

ΑΛΤΟ

Μαρία Βλαχοπούλου Κλεονίκη Δεμίρη Σοφία Πετρίδη Εύα Ρεβίδη

Ο Δημήτρης Κτιστάκης γεννήθηκε στη Λάρισα. Σπούδασε στην Ανώτατη Μουσική Σχολή του Ζααρμπρύκεν, αποκτώντας δίπλωμα καθηγητή πιάνου και τρία μεταπτυχιακά διπλώματα: σολιστικό δίπλωμα πιά-

Παναγιώτης Ζαβίτσας Ιωσήφ Κετεντζιάν Κώστας Μαυρογένης Ηλίας Ροδέ Λευτέρης Τουμαράς

νου, διεύθυνσης χορωδίας και διεύθυνσης ορχήστρας. Επιλέχθηκε στη διετή πειραματική μεταπτυχιακή τάξη Λιντ-Ντούο (με την Anne Kathrin Fetik και καθηγητή τον Irvine Gage). Υπήρξε α΄ μαέστρος της πολυβραβευμένης Χορωδίας Μαδριγαλιστών του Ντίλλινγκεν και υπότροφος του Ιδρύματος «Ρίχαρντ Βάγκνερ». Στο ενεργητικό του έχει ηχογραφήσεις για το γερμανικό Ραδιόφωνο και Τηλεόραση, καθώς και εμφανίσεις ως σολίστ, μαέστρος και συνοδός μουσικών συνόλων σε Γερμανία, Ελβετία, Βέλγιο, Λουξεμβούργο, Γαλλία, Ρουμανία, Ισπανία, Ιταλία, Πορτογαλία, Λετονία, Αυστραλία και ΗΠΑ. Είναι μέλος κριτικών επιτροπών σε διεθνείς διαγωνισμούς. Είναι κάτοχος του πρώτου διδακτορικού τίτλου που δόθηκε στην Ελλάδα στον τομέα της εκτέλεσης διεύθυνσης χορωδίας. Από τον Ιανουάριο του 2016 συνεργάζεται με τη Χορωδία της ΕΡΤ. Είναι επίκουρος καθηγητής στο Τμήμα Μουσικών Σπουδών του Ιονίου Πανεπιστημίου, υπεύθυνος της Χορωδίας, του Φωνητικού Συνόλου και του Τομέα της κατεύθυνσης διεύθυνσης μικτής χορωδίας.

Η Κρατική Ορχήστρα Αθηνών είναι το αρχαιότερο ορχηστρικό μουσικό σύνολο στην Ελλάδα. Δημιουργήθηκε στα τέλη του 19ου αιώνα ως Συμφωνική Ορχήστρα του Ωδείου Αθηνών και έκτοτε πέρασε από διάφορα στάδια, τόσο ως προς την ονομασία, όσο και ως προς τον τρόπο λειτουργίας της. Η πρώτη συναυλία της ως Κρατική Ορχήστρα Αθηνών δόθηκε στις 28 Φεβρουαρίου του 1943. Από την ίδρυσή της έως σήμερα, η ΚΟΑ προσφέρει στους Έλληνες τη δυνατότητα επικοινωνίας με τα αριστουργήματα του παγκόσμιου ρεπερτορίου, ενώ ταυτόχρονα είναι ο κορυφαίος εκφραστής της εγχώριας συνθετικής παραγωγής. Έχει σταθερή παρουσία στα πολιτιστικά δρώμενα πραγματοποιώντας πάνω από πενήντα συναυλίες ετησίως. Εκτός από την Αθήνα, εμφανίζεται τακτικά σε πολλές πόλεις της Ελλάδος, καθώς και σε σημαντικές αίθουσες και φεστιβάλ του εξωτερικού. Σημαντικότατο είναι το εκπαιδευτικό και κοινωνικό έργο

που επιτελεί εντός Αθηνών καθώς και σε πολλές πόλεις της ελληνικής περιφέρειας. Εξέχοντες αρχιμουσικοί, ανάμεσά τους οι Ρίχαρντ Στράους, Βάινγκαρτνερ, Κνάπερτσμπους, Βάλτερ, Μητρόπουλος, Γιόχουμ, Μαρκέβιτς, Μάαζελ, Κράους, Τεμιρκάνοφ, Πλασόν, Ασκενάζυ, Φεντοσέγιεφ και κορυφαίοι σολίστ, όπως ενδεικτικά οι Ρούμπινσταϊν, Κεμπφ, Κορτώ, Κράισλερ, Τιμπώ, Καζάλς, Ρέπιν, Κρέμερ, Ροστροπόβιτς, Μπρέντελ, Μπάρενμποϊμ, Άργκεριχ, Λεόνσκαγια και Καβάκος, έχουν συμπράξει με την Ορχήστρα κατά την πολύχρονη ιστορία της. Διευθυντές της Ορχήστρας έχουν διατελέσει κατά το παρελθόν οι Φιλοκτήτης Οικονομίδης, Θεόδωρος Βαβαγιάννης, Ανδρέας Παρίδης, Μάνος Χατζιδάκις, Γιάννης Ιωαννίδης, Αλέξανδρος Συμεωνίδης, Άρης Γαρουφαλής, Βύρων Φιδετζής, Βασίλης Χριστόπουλος και Στέφανος Τσιαλής. Από τον Οκτώβριο του 2020, διευθυντής της ΚΟΑ είναι ο Λουκάς Καρυτινός.

| 59 |

ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ

Λουκάς Καρυτινός Α΄ ΒΙΟΛΙΑ*

Δημήτρης Σέμσης (εξάρχων) Φαίδων Μηλιάδης (εξάρχων) Νίκος Μάνδυλας Γιώργος Μάνδυλας Δημήτρης Αγγελίδης Δήμητρα Αγγελοπούλου Στέλλα Γεωργίου Αναΐτ Κανατσιάν Βαγγέλης Κοσμάς Ανίλντα Λιάκου Μαργαρίτα Ναστούλη Νέλλη Οικονομίδου Εμορφία Παπαδημητρίου Αλέξανδρος Πέτριν Βασίλης Σούκας Παναγιώτης Τζιώτης Μιρέλα Τριανταφύλλου Ρουντίνα Τσάτσα

Κωνσταντίνος Καραμπουλάτ Πωλίνα Κουμή Ίρις Λουκά Γκέρτα Σινάι Μιχαήλ Σμιρνώφ Μάριος Τζουμάνης ** Αντίλοχος Τρανός Ιρένα Τσαμαντιώτη ΒΙΟΛΟΝΤΣΕΛΑ*

Δημήτρης Γούζιος Αστέριος Πούφτης Άγγελος Λιακάκης Μαρίνα Κισλίτσινα Νίκος Κοτζιάς Χριστίνα Κούτρου Δημήτρης Μαγκριώτης Βάνια Παπαδημητρίου Ήβη Παπαθανασίου Ισίδωρος Σιδέρης Όλγα Στρατηγοπούλου Δημήτρης Τραυλός

Β΄ ΒΙΟΛΙΑ*

ΚΟΝΤΡΑΜΠΑΣΑ*

Απόλλων Γραμματικόπουλος Τριαντάφυλλος Λούκας Νικόλαος Χαλιάσας Λαέρτης Κοκολάνης Κωνσταντίνος Βλαβιανός Πέτρος Βλάσσης Μαρία Ζαμπέλη Κώστας Καραγεωργόπουλος Χριστόφορος Καραθανάσης Ελευθέριος Κατσιφέρης Νίκος Κιάκος Λιουντμίλα Λιμόροβα Αλέξανδρος Παπανικολάου Μαργαρίτα Πλέστη Δήμητρα Τριανταφύλλου Μαρίνα Χαραλαμπίδου

Τάκης Καπογιάννης Νίκος Τσουκαλάς Άγγελος Ρεπαπής Χάρης Παζαρούλας Χαράλαμπος Αρκατίνης Βιατσεσλάβ Μαρτινκέβιτς Ιωάννης Μπαμπαλούκας Ευγένιος Μπράτουσκα Σεράινα Σεΐδου

Πάρις Αναστασιάδις Ηλιάς-Ίων Λιβιεράτος Ενκέλα Κοκολάνη Τάνια Χαριτοπούλου Άλκηστις Αναστασιάδου Λίλια Γιουσούποβα Μάνος Γουβέλης * **

| 60 |

ΦΑΓΚΟΤΑ

Αλέξανδρος Οικονόμου Βασίλης Λιοδάκης Ευστάθιος Μαρτζούκος Γιάννης Ευαγγελάτος Οδυσσέας Μπάσσιος ΚΟΡΝΑ

Κώστας Σίσκος Χρήστος Σαλβάνος Γρηγόρης Ασωνίτης Δημήτρης Φρόνιμος Γιάννης Γούναρης Σπύρος Κάκος Ηλίας Μπάρκας ΤΡΟΜΠΕΤΕΣ

Παναγιώτης Καίσαρης Γιάννης Καραμπέτσος Παναγιώτης Μπαλαμός Φάνης Βερνίκος ΤΡΟΜΠΟΝΙΑ

Ανδρέας Πυλαρινός Κώστας Αυγερινός Ανδρέας-Ρολάνδος Θεοδώρου Ευάγγελος Καραμπάς Παναγιώτης Ζαφειρόπουλος ΤΟΥΜΠΑ

ΦΛΑΟΥΤΑ

Χρυσή Πιλαφτσή Βαγγέλης Σταθουλόπουλος Φρανκ-Γκέοργκ Γιάρκε Μιχάλης Ραμός

Γεώργιος-Θεόδωρος Ραράκος ΤΥΜΠΑΝΑ

Σπύρος Λάμπουρας ΚΡΟΥΣΤΑ

ΟΜΠΟΕ ΒΙΟΛΕΣ*

Γαληνός Κιοσόγλου Κωνσταντίνος Τζέκος Μερκούριος Κάραλης

Δημήτρης Βάμβας Γιάννης Οικονόμου Χριστίνα Παντελίδου Στυλιανή Νικολαΐδη Ξένια Θωμαΐδου

Ανδρέας Φαρμάκης Αθηνά Καψετάκη Θεόδωρος Μιλκόβ Χαράλαμπος Ταλιαδούρος Στέλλα Τριανταφύλλου ΑΡΠΕΣ

ΚΛΑΡΙΝΕΤΑ

Σπύρος Μουρίκης

Γωγώ Ξαγαρά Ιλεάνα Κρουτσέρου

Οι tutti μουσικοί των εγχόρδων εναλλάσσονται σε όλες τις θέσεις εκ περιτροπής. Έφορος Ορχήστρας

Με την ορχήστρα συμπράττουν οι μουσικοί: Γιάννης Τσανακαλιώτης πιάνο | Μαρία Δελή ακορντεόν

Ο Μίλτος Λογιάδης γεννήθηκε στην Αθήνα. Σπούδασε στη Μουσική Ακαδημία του Μονάχου παίρνοντας διπλώματα διεύθυνσης χορωδίας και ορχήστρας, καθώς και δίπλωμα Meisterklasse. Τελειώνοντας τις σπουδές του, εργάστηκε στην όπερα του Ουλμ. Το 1992 επιστρέφει στην Ελλάδα, ύστερα από πρόσκληση του Μάνου Χατζιδάκι, για να εργαστεί ως μόνιμος μαέστρος στην Ορχήστρα των Χρωμάτων. Εκτός από τις μεγάλες ελληνικές ορχήστρες, έχει διευθύνει, μεταξύ άλλων, την

Ορχήστρα της Βαυαρικής Ραδιοφωνίας, τη Βασιλική Φιλαρμονική του Λονδίνου, την Εθνική Ορχήστρα της Ρωσίας, την Ορχήστρα της Όπερας της Μόσχας, την Ορχήστρα της Όπερας του Αμβούργου, την Ορχήστρα Δωματίου της Βιέννης κ.ά. Υπήρξε καλλιτεχνικός διευθυντής στα Μουσικά Σύνολα της ΕΡΤ (2015-16) και στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών (2016-20). Είναι καθηγητής διεύθυνσης ορχήστρας στο Τμήμα Μουσικών Σπουδών του Ιονίου Πανεπιστημίου.

ΕΚΔΟΣΗ ΟΜΜΑ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΠΡΟΒΟΛΗΣ & ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΕΛΕΝΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΟΥ | ΤΜΗΜΑ ΕΚΔΟΣΕΩΝ ΛΗΤΩ ΤΣΕΚΟΥΡΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΕΝΤΥΠΟΥ eΛΛΗ ΠΕΤΡΑΝΤΗ | ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΕΝΤΥΠΟΥ ΜΑΡΙΑ ΖΑΧΑΡΙΟΥΔΑΚΗ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ ΠΑΡΑΣΤΑΣΗΣ ΕΦΗ ΓΟΥΣΗ | ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΜΠΥΛΗ ΑΕ

επΙΣΗΜοΣ χορΗΓοΣ αεροΜεταφορων

YποΣτΗρΙΚτΗΣ

χορΗΓοI επΙΚοΙνωνΙαΣ