Juryrapport NNP-Gemeenteprijs voor Overheidscommunicatie 2012 Dit jaar is het alweer de elfde keer dat de NNP de Gemeenteprijs voor Overheidscommunicatie uitreikt. De Nederlandse Nieuwsblad Pers (NNP) is de branchevereniging van uitgevers van lokale nieuwsmedia. Bij de vereniging zijn 60 uitgevers aangesloten die met elkaar in heel Nederland wekelijks 350 lokale nieuwsbladen (oplage 3.5 miljoen) en talloze nieuwssites maken.
De Gemeenteprijs voor Overheidscommunicatie is in 1999 ingesteld met als doel Nederlandse gemeenten, stadsdelen en deelgemeenten te stimuleren om bij hun communicatie met de inwoners optimaal gebruik te maken van onafhankelijke lokale nieuwsbladen. De NNP Gemeenteprijs wordt jaarlijks toegekend aan die gemeente die naar het vakkundig oordeel van de jury, haar inwoners goed leesbaar, boeiend en op regelmatige basis informeert via een betaald of onbetaald lokaal nieuwsblad, waarbij aangemerkt moet worden dat dit geen aparte uitgave mag zijn door of namens de overheid. Vorig jaar tijdens de 10e uitreiking van de prijs in Alkmaar hebben we de gemeente Emmen tot winnaar uitgeroepen die vandaag, zoals de traditie bepaalt, hier in het geweldige Dierenpark Emmen onze gastheer is, waarvoor we zeer erkentelijk zijn.
Sinds enkele jaren zijn gemeenten niet meer verplicht de gemeentelijke informatie via een plaatselijk blad te verspreiden. De afgelopen jaren zien we steeds vaker dat gemeenten via zelfstandige nieuwe media met hun inwoners communiceren. De NNP constateert tegelijkertijd dat de lokale media ondanks deze tendensen nog steeds als fundamenteel medium door gemeenten wordt ingezet om hun informatie naar de inwoners te brengen, of sterker nog: te gebruiken als podium om vol met de inwoners te communiceren.
Dit is het tweede jaar dat de pagina’s van 116 gemeenten die in NNP-bladen publiceren automatisch, ongevraagd weliswaar, meedingen. Dit is een goede keuze. De NNP-prijs wint hiermee aanzienlijk aan prestige en autoriteit en iedere gemeente maakt evenveel kans: of ze nu willen of niet! Deze keuze is succesvol! De prijswinnaar is straks dan ook een winnaar uit een aanzienlijk groot aantal gemeenten en weet dus waar zij staat! __________________________________________________________________________________________ Juryrapport NNP-Gemeenteprijs voor Overheidscommunicatie 2012
1
Wie beoordeelt voor de prijs de gemeente-pagina’s? We hechten veel waarde aan de autoriteit van de juryleden. Zij zijn allen professionals en hebben allen hun sporen verdiend in het vak; juryleden die in het dagelijks werk voortdurend de kwaliteit van overheidscommunicatie moeten toetsen. De jury bestaat uit Marianne van Kalmthout van de beroepsvereniging voor communicatieprofessionals Logeion, Monique Hendriks, directeur BEX Communicatie, Marije van den Berg, redactieadviseur en redactietrainer, Jeroen Ranzijn, communicatiestrateeg overheid bij Alfabeeld. Hoe word je winnaar? Eerst dit: Gemeenten communiceren op verschillende manieren met hun inwoners. Wij hebben uiteraard alleen naar de gemeentelijke pagina’s in de lokale nieuwsbladen gekeken. Sommige gemeenten gebruiken dit type bladen alleen om de wettelijke verplichte mededelingen te doen, zoals de verleende en aangevraagde vergunningen e.d. Deze gemeenten hebben we niet meegenomen in de beoordeling. Het valt ons overigens wel op dat steeds vaker ook deze standaard mededelingenpagina, steeds beter en inzichtelijker wordt vormgegeven. Zoals gezegd zijn vanaf het najaar alle uitgaven van de aangesloten gemeenten verzameld. De jury heeft beoordeeld of de publicaties in deze periode ook regelmatig verschenen. Een terecht criterium: juist de regelmaat waarborgt de kracht van herkenbaarheid en daarmee de aantrekkingskracht op de lezer voor deze informatiepagina’s. Bovendien konden de publicaties ook beoordeeld worden op consistentie, consequente uitvoering en herkenbaarheid.
Naast deze vaste criteria heeft de jury dit jaar bij de beoordeling gelet op een aantal andere aspecten. De eerste selectie is gemaakt door te kiezen voor gemeentelijke pagina’s die daadwerkelijk proberen de aandacht van de lezer te winnen. Het moet dus aanzienlijk verder gaan dan het plaatsen van bekendmakingen met wat gemeentelijk nieuws en een foto van een wethouder erbij: Vervolgens heeft de jury gekeken naar vorm en inhoud en dan met name de balans tussen deze twee zaken. Een bijzondere presentatie zonder kwalitatieve inhoud werkt net zo min als omgekeerd.
Wat vormgeving betreft, is gekeken of de gemeentelijke informatie in het blad goed herkenbaar was. Herkent de lezer direct de gemeente als afzender? Bovendien speelt bij vormgeving de overzichtelijkheid van de pagina’s, het samenspel __________________________________________________________________________________________ Juryrapport NNP-Gemeenteprijs voor Overheidscommunicatie 2012
2
tussen tekst en beeld en illustratie, het eventuele kleurgebruik en de typografie. Kortom, het eerste gevoel dat een inwoner van een gemeente heeft bij het openslaan van de pagina’s. Slaat hij direct om of heeft het zijn aandacht?
Ook bij de beoordeling van de inhoud heeft de jury zeer kritisch gekeken naar de toegankelijkheid, aantrekkelijkheid en relevantie van de inhoud. Heeft een gemeente de intentie om haar inwoners in heldere bewoordingen en op redactioneel acceptabel niveau te informeren? Toch lazen we af en toe woorden als benevens, thans en inzake. We kwamen zelfs een aantal keren de formulering ‘in het onderhavige geval’ tegen! De jury vindt helder, bondig taalgebruik die past bij de tijd waarin we leven, van groot belang.
In deze tijd past ook de digitale communicatie. De NNP juicht het toe, hoe gek dit ook misschien klinkt, dat de gemeentelijke pagina’s worden ondersteund of versterkt met verwijzingen naar digitale communicatie. Wie wil moet op een gemakkelijke manier doorverwezen worden naar extra informatie. Dit kan een website zijn maar ook handige links of zelfs de e-mail- of twitteradressen van gemeentebestuur, raadsleden en de belangrijkste gemeentelijke loketten. Ook plaatsen verschillende gemeentes QR-codes. Uitstekend! Het is echter jammer dat de QR-code dan vaak de homepage van de website geeft en niet de informatie van het desbetreffende artikel waar de code bijstaat.
Tenslotte hebben we gekeken in hoeverre de informatiepagina’s interesse bij bewoners opwekken om mee te doen aan de lokale samenleving. De eenzijdige zendergerichtheid past namelijk niet meer in deze tijd waarin bewoners met nieuwe media de hele wereld kunnen laten weten wat ze van hun gemeente vinden. U kent ongetwijfeld de voorbeelden hiervan. De selectie Op basis van de criteria kwam de jury bij een volgende schifting tot een groep van 32 gemeenten. Deze gemeenten deden duidelijk de eerlijke inspanning om goed, duidelijk en herkenbaar hun inwoners te informeren en met hen te communiceren. Chapeau!
Een speciale vermelding is er voor de gemeente Berkelland. Deze kleine gemeente valt jaar na jaar op door consistent en consequent te communiceren. En Berkelland doet dat op een prettige wijze. Deze speciale vermelding willen we ook concreet maken. Berkelland ontvangt een dagdeel redactietraining als beloning voor de constante kwaliteit. __________________________________________________________________________________________ Juryrapport NNP-Gemeenteprijs voor Overheidscommunicatie 2012
3
De overgebleven groep van 32 gemeenten hebben we vervolgens langs een aanzienlijk strengere ‘beoordelingslat’ gelegd. Dit resulteerde uiteindelijk in een groep van tien gemeenten die we met plezier hebben genomineerd. Deze groep bestaat (in alfabetische volgorde) uit de volgende gemeenten: Alkmaar, Amsterdam-Noord (als stadsdeel), Bergen, Bronckhorst, Emmen, Harderwijk, Hof van Twente, Oude-IJsselstreek, Zaanstad en Zwolle.
De jury constateerde bij al deze gemeenten een zeer goed niveau van onderscheidende vorm en inhoud van de gemeentelijke informatiepagina’s en het hanteren van een redactionele formule. Communicatieregels en redactievoering werden zichtbaar stelselmatig en zorgvuldig gehanteerd.
Uiteindelijk kwam de jury tot drie gemeenten waaruit zij de winnaar moest kiezen. Deze drie gemeenten laten zien wat er allemaal mogelijk is met gemeentelijke informatiepagina’s en bewijzen dat deze leuk en aantrekkelijk kunnen zijn om te lezen.
De gemeente Bronckhorst verraste ons in zeer positieve zin. Zonder meer goede professionele pagina’s. Bronckhorst maakt tevens een goede koppeling tussen print en nieuwe media. De crossmediale insteek is geslaagd. Als relatief kleine gemeente hanteert Bronckhorst criteria die een grote gemeente niet zouden misstaan. De gemeente Bronckhorst publiceert in nieuwsblad Contact, editie Bronckhorst, een uitgave van Weevers Grafimedia.
Gemeente Zaanstad is evenals vorig jaar bij de laatste drie gemeenten. Zaanstad continueert de kwaliteit van berichtgeving en presentatie. Eind 2011 is de toch al professionele vormgeving gerestyled en het resultaat mag er zijn! Zaanstad heeft daarnaast gekozen voor professionele fotografie van Bart Homburg en dat is te zien. De publicaties van de gemeente Zaanstad verschijnen in het Zaans Stadsblad, een uitgave van Rodi Media.
Ook van Zwolle werden we zogezegd blij. Zwolle zoekt creatieve oplossingen om doorsnee berichtgeving aantrekkelijk te maken, zoals de activiteitenkalender. Tekst, beeld en vormgeving zijn uitstekend op elkaar afgestemd. Maar wat het belangrijkste is voor deze nominatie, is het feit dat Zwolle van de pagina een soort homepage heeft gemaakt die doorverwijst door
__________________________________________________________________________________________ Juryrapport NNP-Gemeenteprijs voor Overheidscommunicatie 2012
4
webadressen, QR-codes e.d. Misschien dat ze hier zelfs een beetje in doorslaan, want een belangrijke doelgroep van de gemeente, die vooral haar informatie uit het lokale nieuwsblad haalt, beweegt zich (nog) niet op de digitale snelweg. Maar de poging om crossmediaal te werken, vinden wij een nominatie waard. De gemeente Zwolle publiceert in De Swollenaer van BrugMedia.
De jury zou deze gemeenten het liefst alle drie willen huldigen. Helaas druist dat in tegen het reglement: er kan maar één gemeente tot winnaar worden uitgeroepen. Dit was het lastigste deel van de jurering. De verschillen waren minimaal. We hebben als jury veel gediscussieerd, maar uiteindelijk waren we unaniem wie de winnaar was.
De gemeente die wij als winnaar hebben gekozen laat zien een duidelijke visie te hebben ten aanzien van de gemeentepagina’s. Als we de verschillende uitgaven door de tijd naast elkaar leggen, zien we een zeer consequente stijl, waarbij niet voor een verandering of aanpassing wordt geschroomd. De winnende gemeente heeft een ijzersterke redactieformule en weet de juiste toon te raken. Het is een gemeente die inwoners op een buitengewoon prettige manier informeert. De koppen zijn stuk voor stuk goed en met aandacht gekozen. Daar waar mogelijk wordt met korte links naar andere digitale informatie of telefoonnummers verwezen, waardoor de bewoners gestimuleerd worden om te participeren. Een gemeente die snapt dat je niet alleen moet zenden. Kortom, de winnende gemeente weet met de informatiepagina’s een hoog niveau te bereiken en geeft de informatiepagina’s een duidelijke functie in de communicatiemix van vele middelen die haar ten dienste staan. De winnaar van de NNP-Gemeenteprijs voor Overheidscommunicatie 2012 is geworden: de gemeente Zaanstad. Emmen, 9 februari 2012
De Jury van de NNP-Gemeenteprijs voor Overheidscommunicatie 2012: Marije van den Berg Monique Hendriks Marianne van Kalmthout Jeroen Ranzijn
__________________________________________________________________________________________ Juryrapport NNP-Gemeenteprijs voor Overheidscommunicatie 2012
5