Diabetes

Dit is een commerciële uitgave verspreid met de Telegraaf. De redactie van de Telegraaf heeft geen betrokkenheid bij deze productie.

NOVEMBER 2019 WWW.PLANETHEALTH.NL

Diabetes

etes b a i d l/ ers.n k a m Kees

Hanno Pijl, hoogleraar diabetologie

“Voldoende beweging is ook belangrijk. Patiënten met diabetes type 2 hebben bijna altijd overgewicht”

MEDIAPLANET

2 PLANETHEALTH.NL VERDER LEZEN? KIJK OP PLANETHEALTH.NL

IN DEZE UITGAVE

KENNIS Zorg op maat voor diabetes type 1

INZICHT De rol van voeding bij diabetes type 2

P5

P7

ONLINE Loes Heijmans over sensorvergoeding bij diabetes type 1

Leven met diabetes

Het aantal mensen met diabetes stijgt, zegt Jeroen Doorenbos van Diabetesvereniging Nederland (DVN), en dat is kwalijk vanwege de gevaren en de invloed die de aandoening soms heeft op het dagelijks leven.

Door Marjolein Straatman

In Nederland hebben 100.000 tot 110.000 mensen diabetes type 1 en maar liefst 950.000 type 2. Wereldwijd zijn er 425 miljoen mensen met een van de varianten van diabetes. Dat is ontzettend veel en het aantal stijgt nog steeds. Met name de groep met type 2 neemt toe.

Net daarom wordt het ook wel een volksepidemie genoemd.”

De verschillen “De twee typen diabetes verschillen wezenlijk. Diabetes type 1 is een auto-immuunziekte waarbij het afweersysteem zich verzet tegen insulineproducerende cellen. Omdat het deze uitschakelt, maakt het lichaam geen insuline meer aan. Insuline is essentieel voor de glucosehuishouding en een juiste verwerking van suiker in het lichaam. Iedereen kan diabetes type 1 krijgen, al wordt de diagnose meestal op jonge leeftijd gesteld. Soms ligt de oorzaak in een erfelijke aanleg, ook kan deze vorm ontstaan als het afweersysteem door een andere aandoening wordt getriggerd.

Bij diabetes type 2 is er sprake van

Blijf op de hoogte:

insulineresistentie. Het idee heerst dat het ontstaan van deze aandoening uitsluitend is toe te schrijven aan leefstijl, maar soms spelen er andere factoren een rol zoals een te late of overmatige aanmaak van insuline of een erfelijke aanleg. Vroeger waren het vooral de ouderen die met diabetes type 2 te maken kregen. Nu zijn dit ook steeds meer jongere mensen.”

Symptomen “De twee meest voorkomende typen wijken ook in symptomen van elkaar af. Type 1 openbaart zich meestal vrij duidelijk. De overwegend jonge mensen met deze aandoening worden vaak in eerste instantie vreselijk ziek, drogen snel uit, vermageren sterk en zijn meestal dodelijk vermoeid.

Bij type 2 is van dat soort signalen vaak minder sprake. Een vermoeid gevoel is doorgaans het eerste kenmerk.

Later kunnen mensen met deze aandoening een grotere behoefte krijgen aan eten en drinken.”

Vaatschade “De twee typen diabetes hebben gemeenschappelijk dat er te veel

facebook.com/MediaplanetNL

vaataandoeningen en op de lange termijn ook de kans op overlijden.

Doordat bij de groep mensen met diabetes type 2 de diagnose vaak vrij laat gesteld wordt, kan er al een tijdje sprake zijn van vaatschade. Bij type 1 is de zorg er meestal vrij snel bij, al leeft deze groep weer langer met diabetes en met de mogelijke gevolgen.

Diabetescomplicaties zorgen onder meer voor nierfalen, neuropathie en oogschade.”

Jeroen Doorenbos Diabetesvereniging Nederland (DVN)

“Diabetes type 2 wordt een volksepidemie genoemd” glucose in het bloed zit. Een teveel aan glucose is schadelijk voor de bloedvaten. Vaatschade vergroot de kans op

@MediaplanetNL

Mediaplanet Nederland

Ingrijpend “Bij beide typen is een wijziging van de levensstijl vaak noodzakelijk.

Daarbij kun je denken aan een beperking van de koolhydraatinname en meer beweging. Hoewel de aandoening in ernst varieert, kan diabetes heel ingrijpend zijn. Mensen met diabetes type 1 moeten insuline injecteren. Veelal zijn ze de hele dag aan het meten en rekenen om de hoeveelheid insuline en voeding in balans te houden. De juiste balans vinden tussen koolhydraten, beweging en insuline kan echt heel lastig zijn. Verder heeft diabetes grote invloed op het energieniveau, een gegeven waar patiënten en hun omgeving rekening

@mediaplanet.nl

“De juiste insulinebalans vinden kan heel lastig zijn” mee moeten houden. Soms is het moeilijk om bijvoorbeeld de taken op het werk goed te blijven uitoefenen.

Ook leven er misverstanden. Mensen met diabetes type 2 krijgen soms onterecht een stempel dat ze er een ongezonde levensstijl op nahouden.”

Ontwikkelingen “Een positieve wending is dat er ontwikkelingen zijn in de behandeling en begeleiding van mensen met diabetes. Zo zijn er nu hulpmiddelen zoals glucosesensoren op de markt en wordt er een kunstalvleesklier ontwikkeld voor mensen met type 1.

Daarnaast is er een nieuwe generatie medicijnen. Gelukkig groeit het aantal behandelmogelijkheden voor mensen met diabetes dus ook.”

Papier gemaakt van gerecycled materiaal

Project Manager: Renee van den Brink Business Developer: Cleo Hutting Managing Director: Rebecca Nicholson Content & Production Manager: Liselotte Sevat Designer: Vratislav Pecka Gedistribueerd door: De Telegraaf, november 2019 Drukkerij: Rodi Media Fotocredits cover: Voeding Leeft. Dit is een bijlage bij De Telegraaf. De inhoud van deze bijlage valt niet onder de hoofdredactionele verantwoordelijkheid van De Telegraaf. Copyright Mediaplanet Publishing House: Volledige of gedeeltelijke verveelvoudiging, openbaarmaking of overname van deze publicatie is slechts toegestaan met toestemming van de uitgever, met bronvermelding.

Advertorial

EEN COMPLEET PROGRAMMA MONDVERZORGING BIJ DIABETES

Glucoseremmer met Antioxidanten DÉ SPECIALIST IN GEBITS- EN TANDVLEESBESCHERMING BIJ DIABETES MENSEN MET DIABETES ZIJN 3x ZO GEVOELIG VOOR PARODONTITIS * PARODONTALE ZIEKTEN BEÏNVLOEDEN HET DIABETES-MANAGEMENT * BIJ MENSEN MET DIABETES IS DE CONCENTRATIE VAN GLUCOSE IN HET SPEEKSEL 5x HOGER DAN BIJ NIET-DIABETICI *

NIEUWE GEPATENTEERDE WERKING Als u diabetes heeft is er sprake van teveel glucose in het speeksel, waar schadelijke bacteriën op gedijen. Mensen met diabetes hebben daarom een verhoogde kans op ontstoken tandvlees en tandbederf. De producten van AnOxident balance bestaan uit anti-oxidanten en melkextracten die de negatieve impact van speekselglucose reduceren.

Voor vragen kunt u contact opnemen met Mary Hewitt via +44 1797 227816 of +44 7711 088 164 of stuur een email naar info@anoxident.org Voor bestellingen ga naar www.anoxident.net of www.drogemondshop.nl

* data is afkomstig van Taradon Personal Care

Z

DIAPLANETMEDIAPLANET

Deze pagina is financieel mogelijk gemaakt door Grünenthal | De content is afkomstig van de geïnterviewde personen en hiermee onafhankelijk

Zwijg niet over pijnklachten

Pijnbestrijding bij diabetes

in een heel vroeg stadium, neuropathie (zenuwschade) wat kan leiden tot een verminderd gevoel in voeten en benen. Bij één op de acht patiënten gaat dit gepaard met, vaak hevige, pijnklachten.

Verreweg de meeste diabetespatiënten met pijnklachten worden niet of niet adequaat behandeld. “Dit gaat ten koste van de kwaliteit van leven”, stelt anesthesioloog en pijnspecialist Ismail Gültuna.

Door Petra Lageman

Door Petra Lageman

ans heel Eén op de drie mensen met diabetes ontwikkelt, soms al

een e

PLANETHEALTH.NL 3

“Ga met pijnklachten naar je diabetesbehandelaar” Prof. dr Nicolaas Schaper Expert Complexe Diabetes Mellitus

Veel voorkomende complicatie van diabetes Neuropathie en pijnlijke neuropathie worden vaak niet tijdig herkend. “Veel patiënten en ook artsen leggen de link niet tussen diabetes, gevoelloosheid en pijnklachten”, stelt diabetesexpert prof. Nicolaas Schaper. “Terwijl neuropathie grote gevolgen heeft. Als je door gevoelsverlies niet opmerkt dat je bijvoorbeeld een wondje aan de voet hebt, kan dat verergeren en gaan ontsteken. Dat kan op den duur zelfs leiden tot amputatie. Daarom is het zo belangrijk dat mensen met diabetes zich bewust worden van deze veel voorkomende complicatie.”

Oorzaak pijnlijke neuropathie onbekend Waarom één op de drie mensen met diabetes neuropathie ontwikkelt en waarom dit bij de een gepaard gaat met pijn en bij de ander niet, is nog niet opgehelderd. De rol van het bloedsuikergehalte speelt een belangrijke rol bij zenuwschade. “De ‘Maastricht Studie’, een onderzoek onder 9.000 mensen met en zonder diabetes, lijkt aan te tonen dat al bij een kleine stijging van de bloedsuikerspiegel de zenuwfunctie achteruit kan gaan. Dit verklaart echter niet de pijnklachten.”

“Alsof je voet in brand staat” Die pijnklachten kunnen enorm variëren in vorm en hevigheid. “Er zijn mensen die het ervaren als een milde irritatie of een gevoel alsof mieren onder je huid kruipen”, stelt Schaper. “Dat kan al heel verontrustend zijn maar vergeleken met de klachten die ik van andere mensen hoor, valt dat nog mee. Sommige patiënten hebben hevige krampen of zeer pijnlijke steken, echt alsof iemand met een mes in hun been wroet. Anderen hebben het gevoel dat hun voet in brand staat.”

Angst en depressie Als de pijn niet wordt gelinkt aan diabetes hebben mensen geen idee wat de oorzaak is. “Pijn is een alarmsignaal. Zodra deze pijn niet verdwijnt met een pijnstiller en je dokter de link niet legt met diabetes, word je onzeker. Stel je voor dat je zoveel pijn hebt dat je soms niet weet waar je het zoeken moet of waardoor je slecht slaapt en je hebt geen idee waar die pijn vandaan komt. Dat heeft een enorme impact op de kwaliteit van leven. Heel wat patiënten hebben last van angst of zijn depressief.”

Tijdig signaleren én behandelen Het is van groot belang dat de diagnose snel wordt gesteld zodat er gestart kan worden met de behandeling en begeleiding hiervan.

“Het ontstaan van pijnklachten bij neuropathie kan niet worden voorkomen maar als de neuropathie, de diabetische zenuwschade, in een vroeg stadium wordt herkend en behandeld, kan de schade wel worden beperkt”, stelt Schaper. Het probleem bij het vroegtijdig signaleren van neuropathie is dat dit in sommige gevallen al ontstaat voordat er sprake is van diabetes. “Het wordt steeds duidelijker dat een gezonde leefstijl van groot belang is voor je gezondheid. Zorg voor voldoende beweging, let op je gewicht en eet gezond. Als er geen neuropathie ontstaat, zal er ook geen sprake zijn van pijnlijke neuropathie.”

Maastricht UMC+ heeft een speciale polikliniek voor de behandeling van diabetespatiënten met pijnlijke neuropathie. “Wij werken nauw samen met het Pijn KennisCentrum”, vertelt Schaper. “De polikliniek is een expertisecentrum. Wij geven trainingen voor artsen, verpleegkundigen, diabetesbehandelaars en praktijkondersteuners. Ziekenhuizen en huisartspraktijken kunnen onze protocollen opvragen om zo de zorg voor diabetespatiënten te optimaliseren.”

Ismail Gültuna Anesthesioloog en pijnspecialist

Richtlijn Er is een richtlijn voor de behandeling van diabetespatiënten met pijnklachten. “Helaas zijn de meeste huisartsen, specialisten en andere zorgverleners hier onvoldoende van op de hoogte”, meldt Gültuna. “Hoewel de richtlijn pas vorig jaar is geïmplementeerd, wordt er nog onvoldoende gesproken over de nieuwe ontwikkelingen. Terwijl juist die ontwikkelingen zo belangrijk zijn.”

Traditionele pijnbestrijding werkt niet altijd Het probleem bij pijnbestrijding is dat de pijnlijke neuropathie niet reageert op standaard pijnstillers. Paracetamol, aspirine, ontstekingsremmers en zelfs opiaten werken nauwelijks bij neuropathische pijn. “Vaak start de huisarts of internist bij diabetische pijnklachten dan ook met antidepressiva of anti-epileptica. Deze middelen kunnen goed werken, maar ze kunnen ook vervelende bijwerkingen geven. Voor veel huisartsen zijn dit echter de enige behandelmogelijkheden die zij kunnen voorschrijven.”

Andere behandelopties Gelukkig zijn er andere behandelopties. “Er is een elektrisch apparaat waarbij je pijnsignalen kunt onderdrukken. Je bevestigt dan vier ‘plakkers’ op de voeten en zet gedurende een bepaalde periode de pijnlijke gebieden onder stroom.”

Zenuwblokkade en neuromodulatie Twee andere mogelijkheden zijn een zenuwblokkade en het plaatsen van een soort pacemaker bij het ruggenmerg. “Die laatste optie wordt ook wel neuromodulatie of ruggenmergstimulatie genoemd. Hierbij wordt een pacemaker bij het ruggenmerg geïmplan-

“Slechts 15 procent van de diabetespatiënten met matige tot ernstige pijnklachten wordt hiervoor behandeld” teerd. Deze pacemaker is verbonden met een batterij die in de bil kan worden gezet. Voor het plaatsen hiervan is een operatie nodig.”

Lokale methode Weer een andere methode die momenteel nog vooral in pijnpoli’s en ziekenhuizen wordt aangeboden, is een huidpleister met een werkzaam bestanddeel. “Deze pleister wordt gedurende een half uur direct op het pijnlijke gebied geplaatst. Patiënten dienen deze behandeling om de drie tot vier maanden te herhalen. Het is een methode die ook gebruikt kan worden bij patiënten met co-morbiditeit.”

Doorverwijzen naar specialist Iedere diabetespatiënt die last heeft van pijnklachten komt in aanmerking voor een behandeling om deze pijn te bestrijden. “Het probleem is dat artsen en andere zorgverleners vaak niet vragen naar pijnklachten en dat de meeste patiënten die deze klachten ervaren dit niet melden. Daarbij komt dat als patiënten hun huisarts vertellen dat ze pijn hebben, deze in veel gevallen antidepressiva of anti-epileptica zal voorschrijven. Als je pijnklachten hebt, ga naar je huisarts of je specialist en vraag om doorverwijzing naar een pijnspecialist.”

Kwaliteit van leven Pijn, zeker chronische pijn, beïnvloedt de kwaliteit van leven. “Blijf er niet mee rondlopen”, stelt Gültuna. “Wij kunnen met een behandeling die is afgestemd op jouw wensen en jouw situatie bijna altijd de pijn aanzienlijk verminderen.”

M-C-NL-10-19-0003

MEDIAPLANET

4 PLANETHEALTH.NL

Steeds vaker diabetes type 1 “Diabetes type 1 komt steeds vaker voor, ook op jongere leeftijd. Het is niet bekend hoe dat komt”, vertelt kinderartsdiabetoloog en onderzoeker dr. Henk-Jan Aanstoot.

Door Kees Vermeer

“We willen meer zicht krijgen op de variatie in diabetes type 1” Dr. Henk-Jan Aanstoot Kinderarts-diabetoloog en onderzoeker

D

iabetes type 1 ontstaat waarschijnlijk door omgevingsfactoren (bijvoorbeeld voeding en infecties) in combinatie met erfelijke vatbaarheid voor de ziekte. Uit onderzoek is gebleken dat er iets mis is met de zogeheten beta-cellen in de alvleesklier, die insuline aanmaken. Die cellen worden aangevallen door het eigen afweersysteem van de patiënt. “Als de beta-cellen onder druk komen te staan, vermindert de functie en kan het lichaam de suiker in het bloed niet meer goed reguleren.”

Grote verschillen Het wordt steeds duidelijker dat diabetes type 1 niet één ziekte is. Er zijn grote verschil-

len tussen patiënten. De een krijgt een agressieve vorm op jonge leeftijd, de ander een milde vorm op latere leeftijd. Ook verschilt het succes van behandeling per patiënt. Aanstoot doet, samen met het academisch ziekenhuis in Groningen, een studie naar de variatie in diabetes type 1. Daarvoor wordt de ziekte geanalyseerd bij zeshonderd patiënten. “We willen begrijpen waardoor diabetes type 1 zo veel verschilt tussen patiënten. Het is wel al duidelijk dat de ziekteproblemen minder zijn bij patiënten die nog een klein beetje insuline aanmaken. Misschien kunnen we deze kennis gebruiken in de behandeling van de agressievere vormen van de ziekte.”

“Er spelen allerlei factoren, die we langzaamaan ontdekken”, aldus Aanstoot. “Daarmee hopen we manieren te vinden om de ziekte uiteindelijk te kunnen genezen. Ook de technische ontwikkelingen, bijvoorbeeld met pompjes, gaan hard. Dat is belangrijk want een grote doorbraak voor genezing duurt nog even.

Maar we komen steeds een stap dichterbij.”

5

FOTO DIABETESFONDS

Bloem heeft diabetes: ‘Ik moet de hele dag letten op wat ik eet’ best lastig, maar ik kan in principe alles doen.”

Door Heleen de Bruijn

Welke invloed heeft diabetes op je leven?

“Ik heb een insulinepomp op mijn been en een bloedglucosemeter op mijn arm. De meter kan mijn bloedwaarden meten en de pomp geeft insuline af. De insulinepomp wordt elke drie dagen vervangen, de bloedglucosemeter om de twee weken. Zo hoef ik niet elke dag te prikken. En bij alles wat ik eet, moet ik uitrekenen hoeveel koolhydraten erin zitten. Die voer je in de afstandsbediening van de pomp in en die berekent hoeveel insuline er moet worden ingespoten.”

Diabeter Groningen

Diabeter Schiphol

Diabeter Oost, Deventer

Diabeter Rotterdam Diabeter Zuid, Eindhoven

T

de spoed huis bela “De diag aan de h ker (gluc vindt. Ee specifiek pe 1 is. D de insuli zijn bij d zig. Mees ken van d w Bloem van den Broek heeft diabetes type 1. Ze heeft dagelijks maken patiënte insuline nodig en moet streng letten op wat ze eet. “Het is vaak wa vaak over

Hoe kwam je erachter dat je diabetes hebt?

“Ik was een tijd heel moe en had continue dorst. Met mijn ouders ging ik naar de dokter en er werd bloed geprikt. Toen bleek dat ik diabetes type 1 heb. Ik was toen zes. Ik moest meteen naar het ziekenhuis en heb vijf dagen aan een infuus gelegen. Ik kreeg drie keer per dag insuline ingespoten.”

Centre for Type 1 Diabetes care & research

LOCATIES IN NEDERLAND

Bloem van den Broek Diabetespatiënt

Waar moet je rekening mee houden, op school, met sporten?

“Ik kan bijna alles doen, ook gymen en sporten. Maar als ik een koprol wil maken, loop ik het risico dat de apparaatjes eraf gaan. Een toets maken lukt niet altijd. Ik heb op school vaak hoofdpijn, dan zijn mijn bloedwaarden te hoog en kan ik me slecht concentreren. De toets mag ik dan wel later inhalen. Maar dan is er opnieuw angst en spanning dat mijn waardes te hoog zijn. Ik sport niet veel, ik houd meer van muziek, speel piano en ga op drumles.”

“Als je over diabetes praat, snapt iedereen het beter en dat is fijn” Hoe reageren klasgenootjes op jouw ziekte?

“Ik heb ze verteld wat het is. Maar in mijn klas is nog een jongen met diabetes en die kan wel meer doen dan ik. Sommigen vinden het gek dat ik dan met gym aan de kant zit en hij niet. Dat is vervelend. Maar de ziekte verschilt per persoon. Anderen snappen het wel.”

Welke tips zou je kinderen met diabetes geven?

“Wees er open over. Leg uit wat het is en hoe het werkt. Als je erover praat, snapt iedereen het beter en dat is fijn. Ze begrijpen dan beter waarom ik moet eten in de klas en waarom ik wel een mobieltje mag gebruiken. Er zit namelijk een app op die mijn bloedwaarden aangeeft.”

Individu Na de dia plan opg

DIAPLANETMEDIAPLANET

PLANETHEALTH.NL 5

Steeds meer ‘zorg op maat’ bij diabetes type 1 De behandeling van diabetes type 1 verandert steeds meer naar ‘zorg op maat’. “Diabetes type 2 kan vaak door de huisarts worden behandeld, maar behandeling van diabetes type 1 moet in het ziekenhuis gebeuren”, vertelt internist Joke van der Linden Door Kees Vermeer

T

ypische symptomen van diabetes type 1 zijn dat iemand veel drinkt, afvalt en zich in korte tijd heel ziek voelt. “Een patiënt kan met acute ziekteverschijnselen op de spoedeisende hulp van het ziekenhuis belanden”, zegt Van der Linden.

“De diagnose diabetes wordt gesteld aan de hand van de hoeveelheid suiker (glucose) die zich in het bloed bevindt. Een aanvullende bepaling van specifieke eiwitten laat zien of het type 1 is. Deze eiwitten, gericht tegen de insulinecellen van de alvleesklier, zijn bij diabetes type 2 niet aanwezig. Meestal is op grond van kenmerken van de patiënt een inschatting te welk type diabetes het betreft: gelijks maken patiënten met diabetes type 1 zijn Het is vaak wat jonger en hebben minder vaak overgewicht.”

Individuele verschillen Na de diagnose wordt een behandelplan opgesteld en de behandeling ge-

start. Een vast onderdeel daarvan is het gebruik van insuline. Verder staat in het behandelplan hoe vaak en bij welke zorgverlener de patiënt op controle komt in het ziekenhuis. Over het algemeen is dat twee keer per jaar bij de internist en bij de diabetesverpleegkundige. Verder zijn bezoeken bij de diëtist, de oogarts en een voetspecialist noodzakelijk. “Het doel van het behandelplan is een goede regulatie van diabetes en het voorkomen van complicaties”, vertelt Van der Linden.

“Gaandeweg ontstaan wel individuele verschillen in het behandeltraject, zeker als je een patiënt langer kent.

Zo zien we zwangere vrouwen met diabetes vaker dan andere diabetespatiënten. Patiënten met goed zelfmanagement en goede glucosewaarden hoeven minder vaak in het ziekenhuis te komen. Dat geldt ook voor oudere patiënten die nog geen complicaties hebben van hun diabetes.” Het toedienen van insuline gebeurt aanvankelijk met injecties.

Maar volgens Van der Linden wordt

“Vooral voor jongvolwassenen is leven met diabetes vaak een uitdaging" Joke van der Linden Internist Maasstad Ziekenhuis Rotterdam

steeds vaker aangestuurd op pomptherapie, waarbij de insuline continu wordt toegediend via een pompje onder de huid. “De patiënt kan het pompje zelf bedienen en zorgen voor meer insuline als dat nodig is, bijvoorbeeld rond een maaltijd. We bespreken altijd samen met de patiënt of pomptherapie geschikt is. Want het is

alleen succesvol als de patiënt gemotiveerd is en er tijd aan besteedt.”

Enorm lot Vanaf het moment van de diagnose verandert het leven van een diabetespatiënt compleet. Zoals Van der Linden het zegt: “Je krijgt een enorm lot over je afgeroepen.

Je leven zal nooit meer hetzelfde zijn als voorheen. Alles staat in het teken van eten, meten en rekenen.

De kunst is dan om te leven mét diabetes, in plaats van geleefd te worden dóór diabetes. Vooral voor

jongvolwassenen is dat vaak een grote uitdaging. Hun leven is nog volop in ontwikkeling, en het is heel wat als daar ook nog eens diabetes bij komt. We zien ook wel dat sommigen de ziekte niet kunnen accepteren. Daarom is voor diabetespatiënten ook psychologische ondersteuning mogelijk.”

Als belangrijke ontwikkeling bij diabetes noemt Van der Linden de sensortherapie. Daarbij meet een sensor continu de glucosewaarde in het bloed. Dat kan worden gecombineerd met een insulinepomp. De patiënt hoeft zichzelf dan veel minder vaak te prikken. “Deze methode levert veel meer informatie op voor zowel de patiënt als de behandelaar. Dat kan het zelfmanagement en de begeleiding verbeteren. De behandelaar kan, mede met behulp van e-health via de mobiele telefoon, meer zorg op maat bieden aan de hand van de behoeften van de patiënt. En de patiënt wordt meer gemotiveerd om beter te leren omgaan met diabetes.”

MEDIAPLANET

6 PLANETHEALTH.NL

COLUMN

Inge Olivier Diabetesvereniging Nederland

Samen voluit leven met diabetes

D

iabetesvereniging Nederland (DVN) lobbyt, bemiddelt, informeert en strijdt al sinds 1945 voor mensen met diabetes. Goede zorg, volwaardig meedoen in de maatschappij en goed kunnen omgaan met je diabetes, daar werken we iedere dag aan.

Prettig leven DVN is met 40.000 leden de grootste patiëntenvereniging van Nederland. 350 vrijwilligers en dertig collega’s op kantoor organiseren lotgenotenbijeenkomsten, diabetescafés, cursussen en andere activiteiten. Leren over je aandoening zorgt ervoor dat je je aandoening beter kunt managen en voluit kunt leven.

Goede zorg Wij streven ernaar dat onze leden de beste zorg krijgen.

Het bij elkaar brengen van ervaringsdeskundigen en zorgprofessionals is daarom een zeer belangrijk en een onmisbaar onderdeel van ons werk.

Voluit meedoen De DVN ondersteunt diabetespatiënten om voluit mee te doen in de maatschappij. Onze belangenbehartigers behandelen individuele zaken van leden. Krijgt iemand van zijn werkgever niet de gelegenheid om tussendoor te eten om zijn bloedsuikerwaarde op peil te houden, dan helpen wij met gesprekken en bijstand. Zo werkt het ook wanneer iemand recht heeft op bepaalde zorg maar dat niet krijgt.

Wij staan achter onze leden en krijgen meer voor elkaar door ons netwerk en onze ervaring.

Wij komen voor je op We springen in de bres voor volwassenen die vanwege hun diabetes gediscrimineerd worden op hun werk en voor kinderen die door hun diabetes niet welkom zijn op een opvang, sportclub of school. Dat gebeurt nog steeds, vaker dan je denkt! De DVN blijft hier tegen strijden. Als chronisch zieke patiënt mogen je rechten nooit geschonden worden.

Wij zijn er voor patiënten die “een beetje suiker” hebben tot mensen met heftige diabetes complicaties.

Collectieve belangenbehartiging Diabetesvereniging Nederland is een levendige organisatie. Gedreven collega’s strijden in Den Haag voor de vergoeding van diabeteshulpmiddelen. Bij het CBR eisen we een eerlijke behandeling bij het verlengen van het rijbewijs zonder extra kosten. Met zorgverleners spreken we over hoe zij zorg op maat kunnen leveren voor mensen met diabetes. Soms duurt het een eeuwigheid voordat er iets verandert, maar juist daarom is het zó belangrijk dat we dit doen voor mensen met diabetes!

Welke rol jij kan spelen Wil je meer weten over de werkzaamheden van Diabetesvereniging Nederland en hoe jij hierin kunt bijdragen kijk op www.dvn.nl/helpmee

Hoe wordt diabetes type 2 behandeld?

“Diab heef hoog goed

Door Marjolein Straatman

“De komst van een relatief nieuwe lichting geneesmiddelen is een grote ontwikkeling”

Mensen met diabetes type 2 kunnen in aanmerking komen voor verschillende behandelwijzen.

Medicatie speelt hierin een belangrijke rol, zegt Manuel Castro Cabezas. Hij is internistendocrinoloog/ vasculair geneeskundige in het Franciscus Gasthuis & Vlietland.

“Vooropgesteld: preventie is ontzettend belangrijk. Het krijgen van diabetes type 2 kun je zelf zo veel mogelijk proberen te voorkomen met een gezonde leefstijl en aandacht voor je calorie-inname. Heb je de aandoening eenmaal, dan is het nog net zo cruciaal om op je gewicht te blijven letten, voldoende te bewegen en gezond te eten. Ik raad een Mediterraan dieet aan met veel groenten, fruit, vis en olijfolie. Bij een groep mensen met diabetes type 2 kan een maagverkleining helpen en resulteren in gewichtsverlies. Hierdoor verdwijnt de diabetes soms zelfs volledig. Lang niet iedereen komt hier echter voor in aanmerking. De meesten zijn op medicatie aangewezen”, zegt Manuel Castro Cabezas.

Behandeling De basis van een behandelplan, naast leefstijl en voeding, wordt meestal gevormd door het geneesmiddel metformine, vervolgt hij. Dit middel moet de insulinegevoeligheid bevorderen, en dus de insulineresistentie van mensen met diabetes type 2 aanpakken. De insuline die het lichaam aanmaakt dient hiermee beter zijn werk te doen.

“Een deel van de patiënten gebruikt naast metformine een SUderivaat. Dat medicijn laat de alvleesklier meer insuline aanmaken.

Hierdoor zal echter wel gewichtstoe-

Manuel Castro Cabezas Internist-endocrinoloog/ vasculair geneeskundige Franciscus Gasthuis & Vlietland

“Preventie van diabetes type 2 is het allerbelangrijkst” name optreden, wat weer gepaard gaat met een grotere insulinebehoefte”, zegt Castro Cabezas.

“Metformine en SU-derivaten kunnen, dankzij het gunstige effect op de glucosespiegels, mensen met diabetes type 2 beschermen tegen microvasculaire problemen zoals aandoeningen aan de ogen, nieren en zenuwen waarop zij een grotere kans hebben. Een volgende stap in het behandelplan kan het spuiten van insuline zijn.”

Nieuw Castro Cabezas schrijft aan een deel van zijn patiëntengroep een relatief nieuwe lichting medicijnen voor. De komst van deze middelen, GLP-1 analogen en SGLT2-remmers, ziet hij als

een grote ontwikkeling in de behandeling van diabetes type 2.

“GLP-1 analogen zorgen ervoor dat de alvleesklier insuline produceert naar behoefte waardoor gewichtstoename zo veel mogelijk kan worden voorkomen. Ze verminderen bovendien het hongergevoel waardoor sommige mensen er zelfs door afvallen. Dankzij SGLT2-remmers plast de patiënt de opgehoopte glucose (suiker) weer uit en raakt het lichaam calorieën kwijt. Beide soorten medicijnen dragen ook bij, zo blijkt uit verschillende studies, aan de bescherming tegen hart- en vaatziekten. Bovendien beschermen SGLT2-remmers tegen nieraandoeningen.”

Kwaliteit van leven Castro zet deze medicijnen eerder of vaker in bij een groep patiënten met diabetes type 2 met een hoger risico op bepaalde aandoeningen, zegt hij. Dat zijn bijvoorbeeld mensen die al eens een hartinfarct of andere aandoening hebben gehad of die al microvasculaire complicaties hebben.

“Medicatie is voor mensen met diabetes type 2 doorgaans dus onvermijdelijk, maar kan er wel voor zorgen dat de kwaliteit van leven voor een groep aanzienlijk verbetert.”

in a

DIAPLANETMEDIAPLANET

PLANETHEALTH.NL 7

Hanno Pijl Hoogleraar diabetologie FOTO VOEDING LEEFT

‘Of je diabetes type 2 ontwikkelt, hangt af van levensstijl en erfelijke aanleg’ “Diabetes type 2, ook wel ‘ouderdomssuiker’ genoemd, heeft alles te maken met leefstijl,” zegt Hanno Pijl, hoogleraar diabetologie. “Cruciaal bij de behandeling is goede voeding en geregeld bewegen.’’

Door Heleen de Bruijn

Wat is diabetes type 2?

“Diabetes type 2 is een aandoening, die wordt veroorzaakt door ongevoeligheid voor het hormoon insuline.

Dat hormoon zorgt voor de opslag van glucose (suiker), vetten en eiwitten.

Bij diabetes type 2 wordt glucose niet goed vanuit het bloed naar lichaamsweefsel vervoerd. Daardoor ontstaat een hoge glucoseconcentratie in het bloed, wat schadelijk is voor het lichaam. Op den duur kan dat leiden tot slecht functionerende nieren, zenuwschade, ongevoeligheid van of juist pijn in voeten en benen, slecht zien en mogelijk zelfs een hartinfarct.

Bij diabetes type 1 maakt het li-

“Voldoende beweging is ook belangrijk.

Patiënten met diabetes type 2 hebben bijna altijd overgewicht”

chaam helemaal geen insuline aan doordat het afweersysteem de insulineproducerende cellen kapotmaakt.

Deze ziekte is niet te genezen en patienten moeten altijd insuline spuiten.”

Welke rol speelt voeding bij de ontwikkeling van diabetes type 2?

“Of je diabetes type 2 ontwikkelt, hangt af van je levensstijl en erfelijke aanleg. Je ziet bijvoorbeeld dat patiënten met diabetes type 2 bijna altijd overgewicht hebben. Diabetes type 2 is een welvaartsziekte. Dat heeft te maken met hoe we onze maatschappij hebben ingericht. Wij zijn gemaakt om veel te bewegen en onbewerkte producten te eten, maar inmiddels doen we precies het tegenovergestelde.”

Kun je met de juiste voeding diabetes type 2 behandelen of genezen?

“Ja dat kan. De juiste voeding en voldoende beweging zijn erg belangrijk. Bewegen kan al simpel door de fiets te pakken en de auto te laten staan, en de trap te nemen in plaats van de lift. Hoe meer je sport hoe beter. Minder stress en voldoende slaap

zijn ook belangrijk. Door de juiste levensstijl erop na te houden, is het soms zelfs mogelijk helemaal van medicatie af te komen. Ik vind het lastig te zeggen hoeveel mensen zonder medicijnen zouden kunnen, maar misschien is dat wel de helft van de patienten, en dat zijn er nu meer dan een miljoen.”

Welk advies geeft u patiënten die diabetes type 2 hebben?

“Belangrijk is: eet zo veel mogelijk onbewerkt voedsel. Dat betekent niet dat je alles rauw moet eten. Verwarmen van voedsel is prima, maar blijf weg van voedingsmiddelen die door de industrie worden gemaakt. Dus geen ‘pakjes en zakjes’ of kant-enklaar-maaltijden. Wees verder zuinig met zetmeel. Dat zit in brood, pasta, rijst en aardappelen. Zetmeel is een lange keten van glucosemoleculen en dat kan een glucosepiek in het bloed veroorzaken. Probleem is dat deze zetmeelleveranciers al eeuwen fungeren als ons basisvoedsel. We zijn zo gewend deze producten dagelijks op ons bord te leggen. Maar vervang je brood

Kom naar een gratis informatie bijeenkomst Han (64)

‘Al 4 jaar zonder insuline, het voelt alsof ik mijn leven terug heb’

O.a. vergoed door VGZ en Univé Meer info & vergoedingen keerdiabetesom.nl

“Eet vooral groenten en fruit, noten, vis, vlees en zuivelproducten” bij de lunch eens voor een salade, dan kom je al een heel eind. Tot slot is het belangrijk dat je gevarieerd eet. Eet vooral groenten en fruit, noten, vis, vlees en zuivelproducten. En dat mogen dan best volvette zuivelproducten zijn, om het gebrek aan zetmeel te compenseren. Dan heb je toch eerder een vol gevoel.”

Weten mensen voldoende over de ziekte en de rol van voeding?

“Bij veel mensen ontbreekt kennis over de ziekte, maar ook over een gezonde levensstijl. Over het algemeen kennen mensen de risico’s van diabetes type 2 niet, want je kunt het niet voelen. Patiënten komen er heel laat achter, vaak pas als zich complicaties voordoen. Dat heeft ook te maken met hoe ons zorgsysteem is ingericht.

Keer Diabetes type 2 Om In zes maanden voeding, beweging en slaap inzetten als medicijn. Vergoed vanuit uw zorgverzekering bij Univé.

Sluit af op unive.nl/zorg

Mensen zijn niet gewend verantwoordelijkheid te nemen voor hun eigen gezondheid. Als je ziek bent, ga je naar de dokter en je verwacht dan dat hij of zij je beter maakt. Dat is lastig als het om een ziekte gaat die nauw samenhangt met de manier waarop wij leven. We moeten toe naar een systeem waarin mensen worden opgevoed gezond te leven. De grote uitdaging is dus: hoe doe je dat?”

Gezond eten kan de ontwikkeling van diabetes type 2 voorkomen.

Een paar voedingstips: Gebruik altijd volkoren graanproducten (met mate) Groente en fruit zijn de basis van dagelijkse voeding Gebruik volvette melkproducten, vooral yoghurt, kwark en kaas Eet elke dag een handje ongezouten noten Eet ten minste 2x per week vette vis Eet matig vlees Gebruik olijfolie als dressing en om te braden Drink water/koffie/thee in plaats van fris- of fruitdrank Onderbreek zitten regelmatig!

Wil je meer weten over diabetes?

Lees verder online over de twee verschillende typen diabetes! www.planethealth.nl