คู่มือการใช้งานJAMOVI ตอนที่ 5 การวิเคราะห์ความแปรปรวน

คูมือการใชงานโปรแกรมสําเร็จรูปทางสถิติ JAMOVI

ตอนที่ 5 การวิเคราะหความแปรปรวนทางเดียว (One way Analysis of Variance) โดย ผูชวยศาสตราจารย ดร.มารยาท โยทองยศ มหาวิทยาลัยกรุงเทพ

คูมือการใชงานโปรแกรม JAMOVI ___1 ตอนที่ 5 การวิเคราะหความแปรปรวนทางเดียว

การวิเคราะหความแปรปรวนทางเดียว (One way Analysis of Variance) การวิเคราะหความแปรปรวนทางเดียว (One way Analysis of Variance: One way ANOVA) เปนเทคนิคทางสถิติที่ใชเพื่อเปรียบเทียบความแตกตางของคาเฉลี่ยระหวางประชากร 2 กลุมขึ้นไป สวนใหญ นิยมใชเปรียบเทียบความแตกตางของคาเฉลี่ย 3 กลุมขึ้นไป สมมติฐานการวิจัยที่ใชกับการวิเคราะหความ แปรปรวนแบบจําแนกทางเดียว เชน สมมติฐานการวิจัย คะแนนสอบกลางภาควิชาสถิติโดยเฉลี่ยของนักศึกษาจาก 5 กลุมแตกตางกัน สมมติฐานการวิจัย ความพึงพอใจตอการลงทะเบียนออนไลนของนักศึกษามหาวิทยาลัยกรุงเทพจาก 11 คณะวิชาแตกตางกัน เมื่อตองการทดสอบความแตกตางของคาเฉลี่ยของตัวแปรตอเนื่องระหวางประชากร 2 กลุมขึ้นไป สามารถดําเนินการวิเคราะหความแปรปรวนทางเดียวดวยโปรแกรมสําเร็จรูป Jamovi ไดดังนี้ การดําเนินการวิเคราะหความแปรปรวนทางเดียวดวย Jamovi 1. เปดไฟลขอมูลที่ตองการเปรียบเทียบคาเฉลี่ยของตัวแปรตอเนื่อง ( ) ที่มีมาตรวัดอันตรภาคชั้น (Interval scale) และมาตรวัดอัตราสวน (Ratio scale) ระหวางตัวแปรกลุมที่มีมาตรวัดนามบัญญัติ (Nominal scale) และมาตรวัดเรียงอันดับ (Ordinal scale) ที่มีจํานวนกลุมตั้งแต 2. การวิเคราะหความแปรปรวนทางเดียว (One way Analysis of Variance: One way ANOVA) เลือก คําสั่ง Analysis  ANOVA  One-Way ANOVA

  





ภาพที่ 5.1 หนาตางคําสั่ง One-way ANOVA

คูมือการใชงานโปรแกรม JAMOVI ___2 ตอนที่ 5 การวิเคราะหความแปรปรวนทางเดียว

3. เลือกตัวแปรเพื่อวิเคราะหขอมูล ดําเนินการดังนี้ 1) เลือกตัวแปรตามที่ตองการเปรียบเทียบคาเฉลี่ย เชน V6: รายได ใสชอง Dependent Variables 2) เลือกตัวแปรกลุม เชน V4: ระดับการศึกษา ใสชอง Grouping Variables: 

 Dependent Variables ตัวแปรตามที่ตองการ เปรียบเทียบคาเฉลี่ย

 Grouping Variables ตัวแปรกลุม ภาพที่ 5.2 สวน Dependent Variables และ Grouping Variable คําสั่ง One-way ANOVA 4. การกําหนดเงื่อนไขในคําสั่ง One Way ANOVA 4.1 เลือกคาสถิติทดสอบ F เพื่อเปรียบเทียบคาเฉลี่ยระหวางกลุม ในสวนของ Variances:   Don’t assume equal (Welch’s) ใชคาสถิติ F ของ Welch (Welch’s F) สําหรับทดสอบ คาเฉลี่ย กรณีความแปรปรวนไมเทากัน  Assume equal (Fisher’s) ใชคาสถิติ F ของ Fisher (Fisher’s F) สําหรับทดสอบคาเฉลี่ย กรณี ความแปรปรวนเทากัน โปรแกรมเลือก Don’t assume equal (Welch’s) ใหเมื่อเริ่มใชคําสั่ง โดยการเลือกใชคาสถิติแบบใด ผูใชตองทําการทดสอบขอตกลงเบี้องตนเกี่ยวกับความเปนเอกพันธ (Homogeneity test) ซึ่งเปนการทดสอบวา ความแปรปรวนของตัวแปรตามของทุกกลุมประชากรเทากันหรือไมกอน ซึ่งจะแสดงในขั้นทดสอบขอตกลงเบี้อง ตน ที่แสดงในขั้นตอน 4.2 ผลลัพธของการเลือกสถิติมีดังนี้

เลือกตัวเดียว



เลือกทั้งสองตัว

ภาพที่ 5.3 สวน Variances และผลลัพธ

คูมือการใชงานโปรแกรม JAMOVI ___3 ตอนที่ 5 การวิเคราะหความแปรปรวนทางเดียว

4.2 ทดสอบขอตกลงเบี้องตน สวนตรวจสอบขอตกลงเบื้องตน Assumption Checks:   Equality of variances เปนการทดสอบขอตกลงเบี้องตนเกี่ยวกับความเปนเอกพันธ (Homogeneity test) หรือความแปรปรวนของตัวแปรตามของทุกกลุมประชากรเทากันหรือไม



ภาพที่ 5.4 สวน Assumption Checks และผลลัพธ นอกจากนี้ยังมีการทดสอบขอตกลงเบี้องตนอื่น ไดแก การทดสอบการแจกแจงปกติ ดวย Normality test และ Q-Q Plot 4.3 เลือกแสดงสถิติบรรยายแยกตามคาของตัวแปรกลุม ในสวนของ Additional Statistics:



 แสดงสถิติบรรยายแบบตาราง เลือก Descriptives table  แสดงสถิติบรรยายแบบกราฟ มีคาเฉลี่ยและชวงความเชื่อมั่นที่ กําหนด เลือก Descriptives plots ผลลัพธเมือ่ เลือก Descriptives table

ผลลัพธเมือ่ เลือก Descriptives plots

ภาพที่ 5.5 สวน Assumption Checks และผลลัพธ

คูมือการใชงานโปรแกรม JAMOVI ___4 ตอนที่ 5 การวิเคราะหความแปรปรวนทางเดียว

5. เลือกสถิติทดสอบเพื่อเปรียบเทียบคาเฉลี่ยเชิงซอน (Multiple comparison) 5.1 เลือกสถิติเพื่อเปรียบเทียบคาเฉลี่ยเชิงซอน ในสวนของ Post-Hoc tests:   เลือก Tukey (equal variances) เมื่อความแปรปรวนของตัวแปรตามเทากันทุกกลุม หรือ  เลือก Games-Howell (unequal variances) เมื่อความแปรปรวนของตัวแปรตามไมเทากัน อยางนอย 2 กลุม โดยการเลือกใชคาสถิติแบบใด ผูใชตองทําการทดสอบขอตกลงเบี้องตนเกี่ยวกับความเปนเอกพันธ (Homogeneity test) ซึ่งเปนการทดสอบวาความแปรปรวนของตัวแปรตามของทุกกลุมประชากรเทากัน หรือไมกอน ซึ่งจะแสดงในขั้นทดสอบขอตกลงเบี้องตน ที่แสดงในขั้นตอน 4.2 5.2 เลือกแสดงคาสถิติและสัญลักษณเพิ่มเติม ในตารางผลลัพธของ Post-Hoc tests ในสวนของ Statistics:  ซึ่งมีให้เลือกแสดง 4 อย่างดังนี ้  Mean difference แสดงคาความแตกตางของคาเฉลี่ยของตัวแปรตามระหวาง 2 กลุม  Report significance แสดงคา p-value  Test results (t and df) แสดงคาสถิติทดสอบ t  Flag significant comparisons แสดงสัญลักษณการมีนัยสําคัญทางสถิติ 3 ระดับ ไดแก * คือ p < 0.05 ** p < 0.01 *** p < 0.001





ผลลัพธเมื่อเลือก Games-Howell (unequal variances)

ภาพที่ 5.6 สวน Post-Hoc test และผลลัพธเมื่อเลือก Games-Howell (unequal variances)

คูมือการใชงานโปรแกรม JAMOVI ___5 ตอนที่ 5 การวิเคราะหความแปรปรวนทางเดียว

ผลลัพธเมื่อเลือก Tukey (equal variances)

ภาพที่ 5.7 สวน Post-Hoc test และผลลัพธเมื่อเลือก Tukey (equal variances)