Skip to main content

10-5-2020

Page 1

rdcifarwåm om;opöm Ä ok0PÖmoQH? qdyfjrm;rSef 0JeHukdazmuf? ,meHayguf aoG;aygufpdrfh0if? aiGoJjyif ivsifawmfvnf; cJhavownf;/ Ä rdbvkyfauR;? a&TaoG;rif;oQH jrm;qdyrf eT af omf? vefyY sHiu S af us; xGufajy;orif? awmudk0ifNyD awmifpOf½dk;r [def;ownf;/ Ä ]rdcspfom; jrm;qdyf ajy a&Ttkd; xrf; rsufuef; jrif jynfawmf0ifavmh} rdcifopöm rlavNyD/ /

armifpGrf;&nf

0efBuD;csKyfjzpfvmol oabFmay:wGif Cabin boy ac: awmufwkd r,f& tvkyform;rS tm,k'¨,wGif 0efBuD;csKyf jzpfvmol wpfOD;&SdcJhygonf/ rawmfbJ jzpfvm p&mr&Syd g/ xko d o l nf *&dvrl sK;d jzpfonfqv kd Qif ydkí tHhMop&mjzpfonf/ avhvmí rukefEdkifaom rEÅav;taMumif;rS pmzwfolrsm;tm; ta&SUawmif tm&S avhvma&;odkY rdwfqufajymjyvdkjcif;jzpfyg onf/ c&pf 1659ckESpfwGif 12ESpft&G,f *&dvlrsKd; vli,fav;wpfOD;onf t*FvdyfukefwifoabFm wpfpif;ay:wGif ygvmonf/ tajrmufypform; rStp ae&mpHkwGif us&mwm0efxrf;cJhojzifh tawGU tMuHK&ifhusufolwpfOD;[k todtrSwfjyKcH&onf/ olUemrnfrSm azmfvuGefjzpfonf/ 1675ckEpS w f iG f t*Fvyd u f keo f abFmESiyhf gvmNyD; tm,k'¨,odkY a&mufvmonf/ xdktcsed w f Gif jrefrm jynftif;0wGif anmif&rf;rif;quf rif;&Jausmf xif(1673-98)ckESpftkyfpdk;aepOf tcsdefjzpfonf/ azmfvuGefonf ÓPfaumif;onf/ toHedrfhjrifh rsm;vSaom cufcJvSonfh ,dk;',m;omomudk tcsdefwdkwdktwGif; ajymwwfvmonf/ xkdYjyif ,dk;',m;awmfoHk;pum; Court Language udk vnf; ajymwwfvmí avhvmuRrf;usifoljzpf onf/ t*Fvdyf-jyifopf-'wfcsf-rav;bmom pum;rsm;udkvnf; ajymwwfonf/ aemufqHk; tm,k'¨,wGif *syefqmrl½kdi;f EG,f *syefrwpfOD;ESihf tdrfaxmifusaomtcg *syefpum;yg aumif;pGm ajymEdkifoljzpfonf/ ,if;okdU bmompum;oHk;rsKd;udk vsifjrefpGm

wwfuRrf;ajymqdkEkdiaf om vlawmfrsm;udk polyglot [k ac:jyefonf/ bmompum;aygif; 12rsKd;ukd ajymqkEd ikd o f rl sm;tm; 1939ckEpS w f iG f Hyper Polyglot [k ac:jyefonf/ urÇmwGif ,if;odkU bmom pum;aygif;rsm;pGm ajymqdkEdkifolrsm;tm; *kPfjyK rSww f rf;wifcH&ol vlawmfrsm; pm&if;&Snv f sm;pGm tifwmeufwGif awGU&SdEdkifygonf/ jrefrmjynfwGif bmompum; q,frsKd;ajym Edkio f l rEÅav;ae&cdkiv f rl sK;d OD;r&BuD;(uG,v f eG )f ESihf rEÅav;aq;wuúodkvfrS q&m0efbGJU&&Sdol ucsif vlrsK;d a'gufwmvZGeb f &rf;(Nidr;f )? ,ckjrpfBuD;em; Aef;armfwGif&Sdygonf/ olonf blwefpum; tyg t0if bmompum; ESpq f ,fhig;rsK;d ajymEdkio f nf/ þuJo h Udk rk'w d myGm;zG,f owif;pum;rsm;udk pmzwf olrsm;tm; rQa0vdk&if;jzpfygonf/ vlxka':trm bmomjyefz;l aom (abmfv*grS **FgodkU)pmtkyu f kd a&;om;cJo h l (&m[kvmoHupd n ö ;f ) Rahu Sanskritayan onf bmom pum; 12rsKd; ajymEdkifoljzpfonf/ azmfvuGefonf bmompum; awmfawmf rsm;rsm; ajymwwfojzifh EdkifiHjcm;om; oHwref rsm; ppfom;rsm;ESifhukefonfrsm;onf tm,k'¨, tpdk;&ESit hf qifajypGm qufqaH &;twGuf azmfvuGef onf Mum;0ifaqmif&Gufay;&onf/ ta&;ygvm onf/ vlord sm;vmonf/ wpfaeYwiG f yg&Sm;jynfrS ukefonfrsm;u tm,k'¨,bk&ifh tpdk;&xHrS &&ef a<u;NrD;rsm; awmif;cH&if; tjiif;tckejf zpfMuonf/ þudpöESihyf wfoufíazmfvuGeu f kd,w f kdif ulnDajz &Si;f ay;&onf/ pm&if;&Si;f vdu k af omtcg yg&Sm;ukef

onfrsm;uyif aiGrsm; xyfay;&ao;onf/ azmf vuGe\ f t&nftcsi;f udk bk&ifea&u owdxm;rd vmonf/ wpfcgwGif bk&ifea&u tajrmufBuD; wpfckudk rnfrQav;oenf; ar;awmfrlonf/ azmfvuGefu tajrmufBuD;udk avSBuD;ay:wifí a&csed u f kd rSwo f m;onf/ xkaYd emuf tajrmufBuD;udk jyefcsNyD; rlva&csdef trSwftom;txd ausmufcJ rsm;xnfhcsdefonf/ xkdYaemuf ausmufcJrsm;\ pkpkaygif; tav;csed u f kd tajrmufBuD;\ tav;csed f tjzpf ajymjyEdkifonfudk bk&ifea& tm;&awmfrl onf/ ESpt f enf;i,ftwGi;f z&mhuvefac: b@m a&;0ef B uD ; jzpf v monf / Ed k i f i H j cm;quf q H a &; oHwrefa&;wkUd wiG f azmfvuGeo f nf bk&ift h wdkiyf ifcH jzpfvmonf/ 0efBuD;csKyf[kvnf; ,lqMuonf/ xkad cwftcgu qmrl½kdi;f EG,*f syefrESihf tdraf xmif usNyD; crf;em;pGm aexdkiMf uonf/ om;ESpaf ,muf zGm;jrifonf/ tcsdK BudKufaom ,dk;',m;vlrsKd;wkdY ,aeYoHk;aqmifaeMuaom rkeYfcsKrd sm;onf þ*syef trsKd;orD; wDxGifonf[k qdkonf/ xkdtcsdefu c&pf,mefjzpfoGm;aom qmrl½dkif; rsm;udk tkyfcsKyfol ½SdK*efrsm;u Persecution &ufpufpGm owfjzwfESrd ef if;Muojzifh vGwv f yfpGm ,HkMunfuk;d uG,v f kad om qmrl½kid ;f wkYd rdcif*syefjynf udk pGeYcf mG cJhMu&onf/ wpfpku c&pfESpf 1623ckESpf wGif &cdkifjynfajrmufOD;NrdKUawmfokdY a&mufvmMu aMumif; qmrl½kid ;f wcsKd Uu &cdkib f k&ifo h ufawmfapmifh tjzpf trIxrf;aMumif; pma&;q&m arm&pfaumvif; \ pmrsm;wGif yg&So d nf/ trsm;pku tm,k'¨,okYd a&mufvmNyD; bk&ifu oD;jcm;aeEdkif&ef &yfuGuf (&Gmwnf)ay;xm;onf/

q&m0ef wifarmifMunf bk&ifea&(1656-88)ckESpfonf anmif&rf; acwf yif;wvJrif;-jynfrif;-e&m0&rif;ESihfrif;&J ausmfxif rif;av;qufESifh acwfNydKifjzpf\/ eef; ouf 32ESpMf umonf/ xl;jcm;aom wku d q f kid rf IrSm f ifrif;vufxufjrefrm ]ZmwmawmfyHk rif;&Jausmx &mZ0if} usr;f ay:xGuo f vdk tm,k'¨,bk&if ea& vufxuf ,dk;',m;ZmwmawmfyHk&mZ0if usr;f ay: xGujf cif;yifjzpfonf/wpfESpw f nf;[kwaf omfvnf; a&SUqifhaemufqifh uyf&yfxGufay:jcif;jzpfonf/ azmfvuGeo f nf bk&ifea&rSwpfyg; t&rf;MoZm anmif;aom yk*Kd¾ vfjzpfvmaomtcg rdwaf qGa[mif; &pfcsub f mebDukd NrdwNf rdKUpm;ESihfqrfjrL&,f0Iduu f kd qdyu f rf;0ef cefY&ef bk&ifukd ajymay;onf/ xkpd Of u jrdwfonf ,kd;',m;vufatmufwGif&Sdonf/ taemufbufwpfvTm; urÇmhEdkifiHpHk oabFmrsm; qdkufuyfa&mif;0,f&m qdyfurf;NrdKUjzpfonf/ tmPmyg0g&vmaomtcg ausmif;awmfu &efp udk wHkUjyef&ef bmebDESih0f Iu d w f kYd owd&onf/ olwUkd ukeo f nfb0u tEdkiu f sichf ahJ om &efoal [mif; a*:uGef;'g;e,f (&cdkifESifhrsufESmcsif;qdkif tdE´d, ta&SUbufurf;e,f)rS &Guo f abFmrsm;tm; 0dIuu f vk,zl suq f ;D onf/ þoabFmrsm;onf t*Fvyd yf kid f d ukrÜPDykdif ukepf nfrsm; wifaqmifvm ta&SUtEd ´, onf/ okYdr[kwf oabFmrsm;udkyif t*Fvyd yf kdijf zpf aewwfonf/ ,if;okUd vk,uford ;f qnf;cH&onf udk t*Fvdyfu Act of Piracy yifv,f"m;jyrI[k ,lqí ta&;,lygonf/ þtaMumif;rsm;udk arm&pfaumvpf\ Siamese White ],dk;',m; 0dIuf}jrefrmbmomjyef pmtkyfwGif zwf½IEdkifonf/ tcsyfydk (*) okdY á


txl;tcsyfy(dk c) &xm;onf pdr;f 0ga&mifviId ;f awGvkd vGeYv f Iyf aeonfh pyg;cif;rsm;Mum;rS jzwfum aES;aES;at; at; ckwfarmif;aeonf/ &xm;wGif;okdY aumuf opf&eYHa&mpGux f m;aomavu tqkwv f ku d t f cJ vdkuf 0ifxu G af eojzifh touf½&I wm 00vifvif &SdvSonf/ av\yGwfoyfay;rI &xm;\ vIyfcg ay;rIawGaMumihf rsufESmcsif;qkdifxkdifckHrS v,f d x f ikd af ecJh orm;tdkBuD;rS idkujf rnf;aeovkd ab;wku aom om;onf tarESiu hf av;i,frmS ESpNf cdKufpmG tdyaf rmusvkY/d tJ'Dom;trdukd &xm;u ykcufvkd acsmhodyfaeykH&ygonf/ olu vufxrJ mS a'oxGu*f sme,fwpfapmif ukd ukid x f m;&if; jrifjriforQukd ai;armMunfah erd onf/ rjrifrawGU&wm MumNyDjzpfonfhwkid af tmif tajccH½Icif;awGu rsm;rsm;pm;pm; rajymif;vJ/ urÇmBuD;rSm ab;'ku©awG 0ef;&Haejcif;? vlrIa&;? pD;yGm;a&;awG r,kEH kid af tmif ½Iyaf xG;ajymif;vJum oyGwftlvkdufaejcif; pwmawGu oltdrfjyef&m &xm;vrf;wpfavQmuf\ tay:,HoiG jf yifawGukd xdckdu[ f efr&S/d t&m&monf t&ifwkid ;f eD;yg;&Sad e qJ/ wjcm;rMunfhESifh olpD;vmonfh &xm;ukdyJ Munfh.../ wGJawGu t&ifvkd a[mif;NrJa[mif; qJ.../ &xm;aps;onfawGuvnf; aps;EIef;om ajymif;oGm;Muonf/ olwkYd\ [efyefpHEIe;f awGu rajymif;.../ &xm;vrf;ab; &Gmuav;awG uvnf; ukwfukwfudkif;ukdif; rIefrIef0g;0g;a0; aeqJ.../ &xm;pD;c&D;onfawGuaum/ bmrS rxl;/ EGr;f EGr;f yg;yg;Edkiq f J/ EGr;f yg;onfhtxJu olwdkY\ oGufvufvef;qef;rIawG? csdKomonf; cHraI wG jrifae&wm xl;jcm;onfh *kPo f wåd wpfck ESifhwlvSonf/ tJ'D*kPfowådrsdK; olYrSm&Sdvm;/ olYrSm&Scd JhykHr&yg/ e,fNrdKUuav;qDrS ½dk;½dk;om;om; taztar ESihf tdr0f ikd ;f ajr ao;ao;av;/ awm&dyaf wmif&yd f vTrf;onfh0ef;usif.../ txl;tqef;awG0ifrvm wwfonfh ,majra[mif;xJu tbk;d tbGm;rsm;/ tJ'Dae&mawGukdypfcsum t&yfwpfyg; e,fajr opfukd ol&SmazGcJhonf/ i,fi,fuawmh tJ'D &SmazGr[ I m wk;d wuf&mqD a&muf&jdS cif;vkYd auseyf pGm ,kHMunfcJhonf/ wu,fhtjzpfrSe[ f m wpf&yf wpfaus;qD vdru hf sjcif;vkYd awmfawmfEiS rhf odcyhJ g/ rodraI wGxJ vdru hf s&jcif;? raerem; ½ke;f uef&jcif;? vufypful;&jcif;ESifh pdefac:rIawGukd pdefac:& jcif;...pwmawGu olYukd vIdif;awGvkdw0kef;0kef; ypfaqmifhcJhMuonf/ tJ'Dt&mawGatmufu ukef;½kef;xcJh&vkdYolYrSm yifyef;vkdufwm...arm vkdufwm/ jyefrajymcsifawmh/ wu,fukdrajym csif/ vGwfvyfpGm? vkHNcKHpGm? auseyfESpfodrfhpGm? pdwaf t;vufat;&Spd Gm aexkid &f jcif;awG avsmhyg; aysmufqkH;cJh&onf/ tNrJwrf;em;pGifh? rsufpdzGifh um pdwcf svufcs tdyrf aysmEf ikd af tmif jzpfc&hJ onf/ Zmwdukd pGefYcGm&NyD; Zmwdcsufjr§Kyfajrukd atmuf arh&if; ZmwdrmefarG;&onf/ Zmwd½kyfukd rysuf pD;atmif apmifha&Smuf&onf/ Zmwdom;csif; d m;} awGEiS t hf wl ZmwdaoG;udkjycsiaf yr,fh ]y0wåo [lonfh tikHpdwfu wpfe,fwpf&yfrSm ]'kwd, wef;pm;}vkdYom tNrJcHpm;&apcJhonf/ vufxJu vGwfusoGm;onfh *sme,fukd aumuf,&l if; olNyK;H rdonf/ eHeufpm pm;yGrJ mS xkid /f uk, d u f kd cyfavsmhavsmhxm; vufzuf&nfaomuf

10-5-2020

ukd,fhtdrfudk,fh,m jyefvmjcif;

ESif;qDatmif &if; *sme,fzwf&onfh t&omukd olpGJaerdonf/ zwfae&if; olYukd rodromESifh ododom pkd;rkd; vmwm wpfck&o Sd nf/ tJwmu uk, d h&f yfuk, d h&f mG \ tajctae owif;tcsuftvufawGudk a&G;cs,f zwfvmwwfjcif;jzpfonf/ abmvkH;yGJawG? rJqG,f yGJawGESihf ½I;d yGJawGxuf uk, d hf&yfuk, d hf&GmtaMumif; csif;wpfawGuom olYukdqGJaqmifvmEdkifcJhonf/ &yf&GmrSm vuf&Sdaexdkifolxufyif oluykdodvm onftxd tm½kHxm;cJhonf/ b,folxl;cRefwm/ b,folajymif;vJwm/ b,fae&mukd jyKjyifwm/ b,fae&mukdazsmufzsufypfvkdufwm tm;vkH; odEkid af tmif BudK;pm;onf/ taMumif;t&m wcsKd Uukd odrf;qnf;&onf/ "mwfykH wcsdKUukd ukd,fESifhruGm d cg uk, d t hf rd u f , kd , hf monf uk, d Ef iS hf &Sad p&onf/ xkt ra0;[k cHpm;&onf/ tvGeu f s,0f ef;um r&rf;yif? o&ufyif? ydEJé yifESifh uHhaumfyifawGrkd;tkyfum qnf;vnf;oH wwifwifMum;&wwfonfh bke;f BuD;ausmif;ay:rSm tazwdkYrdwfaqGwcsdKUESifh w&m;emaeckduf olESifh oli,fcsi;f awG ausmif;atmuf uRef;wkid rf nf;rnf; BuD;awGMum; wlwyl ke;f wrf; upm;Muonf/ wkid Bf uD; awGu BuD;vGef;vdkY olYvkdq,fESpfom; uav;ESpf a,muf? okH;a,mufukd aumif;pGm0Sufay;xm;Edkif onf/ enf;enf; arSmifaeayr,fh olwdkYtwGuf tEÅ&m,fr&Syd g/ olwkdYukd uyÜ, d BuD;u apmifhMunfh aeus/ apmifhMunfhaeonfhuyÜd,BuD;tvpfrSm r&rf;csKd yifay: ck;d wufaeus/ uyÜ, d BuD; b,fvkd ajymajym ]ukd,fwkid fcl;&onfh toD;u ykdcsdKw,f} vkYd olwkdYtm;vkH; ,kHMunfMuonf/ NyD;awmh twkid f tawmxlonfhuyÜ, d BuD; pdwt f aESmiht f ,Sujf zpf wmukd olwkdYoabmusonf/ wpfcgrSmawmh olwkYx d Ju uav;wpfa,muf r&rf;yifay:ujyKwfusonf/ ajcoyGww f ikd f xdcd ku d f rdum rxEdki/f uyÜ, d BuD;csucf si;f a&mufvmonf/ olrSm&Sdonfh vdrf;aq;wpfrsdK;ukd vdrf;ay; t0wf a[mif;ESihf usypf nf;ay;NyD;rS teD;qkH;aq;q&mxH xrf;ykdYay;onf/ uyÜd,BuD;aMumifh tajctae rqkd;wmvkdY aq;q&muajymawmh olwdkYacgif;r azmf0Hh/ rsufESmi,fuav;awGESifh uyÜd,BuD;u olwdkYukd cg;axmufMunfhum ]uJ...ckawmh rif;wdkYrSwfNyDvm;}[kavoH rmrmESifh qlrSmaigufrSmavvm; awG;um&GHUae rdonf/ olwkdYxifwmrSm;onf/ uyÜd,BuD;u olwdkYacgif;ukd nifompGm yGwfoyfay;onf/

]pdwrf aumif; rjzpfMueJ/Y aemufqkd owdxm; vkyf}[kom ajymcJhonf/ ukd,fhtdrfukd,fh,mESifh a0;onfxufa0;atmif aexkid o f Gm;vmjzpfcJhonf tcg uk, d hf&yfuk, d hf&Gmu uyÜ, d BuD;vkd txifrSm; tjrifrSm;tvGJvkyrf o d l\ ]trSm;ukd El;nHhpmG acszsuf ay;ol} rsdK;rawGUcJh&yg/ *kPfj'yfBuD;jrifholawG? atmifjrifxif&Sm;olawG? {&mrausmMf um;olawGxJ rSm ]trSm;ukd El;nhHpGmacszsuaf y;ol}&SmrawGUcJhyg/ ukd,fhtdrfukd,fh,m\ jrwfEkd;zG,f&maumif; aom t&dyo f nf olu Y kd tNrJwrf; tkyrf ;kd vkaYd ecJo h nf/ [kdw,fBuD;awGu rD;qkdif;BuD;awGudk jrif &onfhtcg tdrfa&SU0&Hwmay:u yef;tkd;ao;ao; av;wpfvkH;ukd csufcsif;owd&oGm;onf/ tarh yef;uav;awGu ao;rTm;ayr,fh opömw&m; BuD;rm;Muonf/ uk;d em&Dx;kd onfEiS hf yef;teD? tjzL? vdar®mfuav;awG wGJvGJuswm yGifhaewm tvGef cspfzkdY aumif;avonf/ bk&m;pifay:u aMu; yef;tkd;0if;0if;xJrSm oajyndKawGu eDpkdYcufjzm vkdYaeMuonf/ csdwfqGJxm;onfh pHy,fyef;ukH;\ &eHYu tdrfuav;xJrSm ae&mtESYH wkd;a0SYoGm;vm aewwf&m Mumawmh tJ'&D eHo Y nfyif uk, d t hf rd u f , kd hf ,m\ rlydkif&eHYjzpfaeawmh\/ jrpf? acsmif;awGxJrSm trIdufawG jrif&onfh tcg tbkd;\,majrxJu ajrmif;uav;ESifh ,SOf vkdufrdonf/ ajrmif;uav;u Munfvifonf/ bmtrIu d f o½dkurf rS &S/d ig;awGuvnf; csKd vSonf/ MumeD? MumndKawGyGifhonfhtcg ajrmif;uav;u wpfrsKd ; Munfah umif;ovkd t½dk;eDeED iS hf v,fuefpeG ;f yif\ tyGihyf ef;a&mifazsmhazsmhuav;awG >ywfcJae atmif yGio hf nft h cg wpfrsKd ;vSyaeonf/ajrmif;EIwf crf;om;ay:u wGif;xJ&SduPef;ukd wkwfeJYxdk; aqmh & onf h t&omuvnf ; b,f r S m rS r &S d / a&enf;onfhtcg ajrmif;xdyfu qnfa&qif;&m tkwfcif;ajrmif;aygifapmif;ay:uae vdrfhusvm onfh ig;awGvku d af umuf &wmua&m...ol rarh Edkiyf g/ a&mufonfah e&mawGu tpm;taomufawGukd r,kHrMunf r&GHUr&Jpm;ae&wkdif; ao;i,fayr,fh oefYoefY&Sif;&Sif;&Sdum tNrJaEG;aeonfh tarhrD;zkd acsmifukd wrf;wrdonf/ a&cJ½dkufom;ig;awG olwkdYukd taru rpm;ap&/ tarhvufxGuf ig;yd&nfusdKarT;arT;ESifh tazhpkdufcif;xJu toD; t&Guw f pfrsKd ;rsKd ; cl;vku d v f QifNyD;NyD/ vwfqwfprd ;f aumh a eonf h t &G u f a wG &T r f ; &T r f ; jrnf a tmif

pm;cJh&wm 0if;rSnhfaeonfh toD;awG*Rrf;*Rrf;yg atmif pm;cJ&h wm uk, d t hf rd u f , kd , hf mxJrmS jzpf\/ a&wGi;f a[mif;xJua&um; at;NrJat;um csKd NrJ csd K qJ / b,f t csd e f a omuf a omuf &if x J u k d at;qif; oGm;wwfonf/ t&omrajymif;/ ta&mifrajymif;/teHYrajymif;/ t&nftaoG;? ta&miftqif;ESihf teHYt&omawG wpfckNyD;wpfck pOfqufrjywf jzpfxeG ;f aeonfh a[m'DurÇmBuD;xJ uk, d t hf rd u f , kd , hf muav;u olaY e&mrSmol pGpJ NJG rJNrJ &yfum ol\rlvt&nftaoG;? ta&miftqif;ESihf teHYt&omawGudk xdef;odrf; qkyfukdifxm;EdkifcJh onf/ tJ'gukdu ukd,fhtdrfukd,fh,m\ *kPf owådESifh *kPfodu©mjzpfrnf/ tJ'D *kPfowådESifh *kPfodu©muyif olYukd ukd,fhtdrfudk,fh,mjyefvmapzkdY taumif;qkH; taMumif;jycsufjzpfcJhonf/ ckawmh ukd,fhtdrf uk, d hf,mqD jyefvmcJhNyD.../ ,majrxJu ajrmif;eab;rSm ig;EIu d af eonfh uav;awGu olwdkYvkyfcJhovkdyif ]a[;} ueJ atmfum &xm;ukd vufjyEIwfqufMuonf/ xkdtcg olYpdwfxJrSm om;axG;(a&;^qkd)cJhonfh ]&Gmt0if} oDcsif;ukd qkdcsifpdwfaygufrdonf/ ...&Gmt0if vrf;usO;f uav; wpfckrmS vSr;f cJhryd gw,f/ &ifrSm vGrf;&wJhwkdY&Gm... 'Dwpfcg a&mufcJhvkdY&Sd&if... &Gmt0if prf;acsmif;uav;&Sd&m... oGm;r,faemf...wJh/ uav;awGrjrifEdkifayr,fh olNyHK;jyvkduf onf/ tjrefum;awG? usnq f ef&xm;awGEiS hf qkBH uHK pD;cGifh&onfhwkdifatmif tnm&xm;\ aES;auG; av;vHrIu olYukd taESmifht,Suf rjzpfaponfh tjyif MunfarGUom,myifjzpfrad o;onf/ olESihf twl pD;vmonfhc&D;onfawGxHrSm tusyf twnf ; awG u d k tom;wus vuf c H & if q k d i f aexkid Ef kdio f nfh [efrl&mawG onf;cHazmfa&GrIawG jrifae&ojzifh 0rf;om0rf;enf; cHpm;&wmawmh trSeyf if/ rk;d ukwpf uf0ikd ;f xd pdr;f jr,dr;f uaeonfh ,m ajr\ tcif;tusif;ukd jrif&onfhtcg &ifrSm at;Nidrf; oGm;&onf/ v,foluav;awGu &THUESpfawGMum;rSmyif oufawmifhoufomESifh oefprG ;f pGm&yf&if; &xm;qD vufjyvkYad eMuonf/ olwdkYrsufESmrSm rdwfuyfrvdrf;? ukd,fay:rSm tDwvDy;kd r0wfEkid /f axmywfuw d rf od/ opfcyG ef; ryef/ oH"mwftm;wdk;aq;raomufEikd /f okaYd yr,fh acR;OwvufvufESihf tNyHK;awGu pdk&GJ awmufy vkdY.../ ol &xm;jywif;rS ukd,fwpfykdif;xGufum ]a[;} [katmf[pf&if; vufjyEIwfqufrdonf/ 0wfpkHaumif;aumif;ESihf prwfususxkid af ecJhonfh olUvIyf&Sm;rIawGaMumifh c&D;onfwcsdKUu txl; tqef;vkdY MunfhaeMuonf/ Munfhygapav.../Munfhygap.../ olu ckrS ukd,fhtdrfhukd,fh,m jyefvmjzpfwJh ol.../ apmonfyjJ zpfjzpf.../aemufusonfyjJ zpfjzpf ckawmh ol udk,fhtdrfukd,fh,mqD jyefvmNyD/ vlYb0rSm ukd,fhtdrfudk,fh,mavmufaumif;wm r&Sdbl; ol pdwfa&mukd,fyg ,kHMunfEdkifcJhNyD.../


10-5-2020

txl;tcsyfy(kd *)

yifv,fa&mufrS acsmif;udkowd&vdrfhr,f ]bbOD;pde0f if;xH wlarmifpma&;vku d yf gw,f cifAsm;...}vkYd tpcsx D m;wJh pmwpfapmif vufc&H &Sd ygw,f/ tar&duefEdkifiHrSm ynmoifMum;aewJh jrefrmvli,fav;wpfa,mufqu D yg/ wpfavmu vnf; Weekly Eleven *sme,fxrJ mS yJ aeraumif; jzpfvkdY pma&;ysufuGufcJhwJhtaMumif; zwfrdwJh twGuf zkef;qufNyD; owif;ar;cJhygao;w,f/ owif;pm*sme,fawGukd &efukefNrdKUrSmzwf&wmeJY wpfcsed w f nf; Edkiif jH cm;wkid ;f jynfrsm;uyg zwf½EI kid f MuNyDqakd wmh aumif;vku d w f m? wkiYd ,fpOfueJaY wmh tykBH uD;uGmyghvYkd atmufarhvu kd rf w d ,f/ 'Dwal wmf armifu Weekly Eleven ukad wmh ykrH eS af pmifzh wf w,fvkdY qkdygw,f/ wdk;wufawmh tysif;BuD;vmw,f ]uReaf wmfa&mufaewJh jynfe,fu xl;jcm;yg w,f/ vljzLawGrsm;ygw,f/ ausmif;rSm jrefrm ausmif;om;qkv d kYd uRefawmfwpfa,mufwnf;&Syd g w,f/ jrefrmjynfuv kd rG ;f wkid ;f jrefrmjynf&UJ owif; awGukd ausmif;pmxufawmif OD;pm;ay;NyD; zwfyg w,f/ 'gayr,fh ausmif;pmrSmvnf; BudK;pm;wJh twGuf ausmif;om;awGa&mq&mawGuyg tod trSwjf yKMuygw,f/ q&mawGu cspv f nf;cspMf u w,f/ vlwikd ;f odwt hJ wkid ;f tar&dum;qkw d m wkid ;f jynfuawmh BuD;ygw,f/ 'gayr,fh vlrsKd ;uawmh rBuD;yg/pufrx I eG ;f um;awmh vlawGu tysi;f BuD; vmMuvkYd wkid ;f jynfvnf; tusyikd ;f a&mufaeygNyD/ vlwikd ;f [m uk, d w hf pfO;D csi;f tusKd ;uko d m OD;pm;ay; d Jh todpw d f MuNyD; uk, d hw f kdi;f jynf? uk, d hv f lrsKd ;qkw "mwfr&SMd uygbl;/ tJ'guawmh qkw, f kwrf Ivu© PmyJ jzpfygw,f/ olwkYd tysi;f BuD;wmawG jrif& awmh 'Dacwfjrefrmvli,fawG BudK;pm;tm;xkwrf I BuD;rm;wJhtaMumif;? EdkifiHjcm;a&muf jrefrm vli,fawGqk&d ifvnf; tvkyEf Spcf k? okH;ck wpfNydKif wnf;vkyNf yD; rdbaus;Zl;qyfEkid af tmif BudK;pm;Mu wJhtaMumif; bba&;wJh aqmif;yg;wpfyk'fukd jyefNyD;trSw&f rdygw,f} tpcsDNyD; olYpmrSm a&; xm;ygw,f/ wkdif;jynfu 0rf;a&pyf½kHom ]'gayr,fh bb&,f? wcsKd UjrefrmawGusawmh pdwyf supf &maumif;vSygw,f/ 'DrSmynmoifNyD; wmeJY 'DrmS yJ&&mtvky0f ifvkyNf yD; 'DrmS yJtNrJaexkid f cGi&hf atmif BudK;pm;Muawmhw,f/ tNrJaexkid cf iG &hf NyD;&if rdbnDtpfukdarmifESrawGukd ac:,lzkdYyJ &nf&, G cf su&f MdS uawmhw,f/ uk, d w hf ikd ;f jynfjyefNyD; d Jhpw d rf &SMd u uk, d w f wfwJhynmeJY tusKd ;jyKr,fqkw awmhb;l / yg;pyfuawmh wkid ;f jynfcspv f u kd Mf uwm &Te;f &Te;f a0aeMuygw,f/ 'gayr,fh wu,fvuf awGUusawmh rD;ysufvkdY? aomufa&uroefYvkdYeJY trsdK;rsdK; uJh&JUaeMuwmygyJ/ wcsdKUrsm; vkH;vkH; ukt d &Surf &Sb d J jrefrmjynfrSmu(quality of life) b0tqifhtwef;u edrhfusvGe;f vkYd raecsiw f mvkYd awmif &uf&ufpufpuf ajym&JMuygw,f/ olwkdY rdbbk;d bGm;awG[m 'Dajray:rSmae? 'Dua&aomuf

NyD;aecJhMu&mu olwkYdukv d nf; 'Dajray:rSmyJ arG;cJh Muw,fqw dk m vk;H vk;H arhaeMuwJh ykyH gyJ/ i,fi,fu Mum;zl;wJh ]ZD;(qD;)oD;onf rAsdKif;} ykHjyifav;ukd owd&p&mygyJ/ 'Dvkv d lawGukd awGUwkid ;f uRefawmf awmh wpfcgwke;f u bba&; cJzh ;l wJh ]Zmwdrv hJ o l m; rsm;}(rootless people)tjzpf aMuuGJzG,&f med*kH; csKyf&wJh vlawGtaMumif;ukv d nf; awG;rdygw,f/ 'DvlawG 'DvkdajymNyD; 'Dvkad us;Zl;uef;vkYd wkid ;f jynf uawmh ]0rf;a&pyf}½kHuvGJNyD; bmrS rjzpfoGm; Edkifygbl;/ bmaMumifhvJqkdawmh ukd,fhwkdif;jynf ukd,fhvlrsdK;ukdcspfwJhvli,fawG wpfykHBuD; &SdaeMu ao;w,fqkw d m odaevkYyd gyJ}vkYv d nf; olu quf vufa&;om;xm;ygao;w,f/ trsm;pkuvdr®mMuygw,f tar&dum;a&muf Weekly pmzwfy&dowf vli,fav;&JU pmukdzwfNyD; tawG;rQifwef;aerdyg w,f/ ESpfaygif;ESpfq,fausmf tpdwfavmuf t*Fvyd pf um;ajymoifwef;av;zGihNf yD; pmoifay;zl; avawmh olajymvku d w f v hJ pl m;rsKd ;awGvnf; awGzY ;l ? olMum;cJhwJh pum;rsKd ;awGvnf; tNrJrjywfMum;zl; cJhygw,f/ t*Fvdyfpum;ajymoifwef; vmwuf w,f qku d wnf;u Edkiif jH cm;wkid ;f jynfawGuo kd mG ;zkYd &nf&G,fcsufawG ukd,fpD&SdMuNyD;om;r[kwfvm;/ tJ'o D ifwef;vmwufoal wGxrJ S olrsm;NcHxu J jruf u ykpd rd ;f w,fvYkd ,lqvkYd acsmif;ukyd pfNyD; jrpfu&kd mS wJo h al wGvnf; &Syd gw,f/ 'gayr,fh trsm;pkuawmh ynm&Smcsiv f ?Ykd rdbukv d kyaf uR;csiv f q Ykd w kd hJ &nf&, G f csufawG &SdMuygw,f/ pdwful;tdyfrufawGxJu twkdif; EdkifiHjcm;rSm ynmqufroifEdkifMuolawG f kad wmh &&mvkyNf yD; rdbqDjyefykYd rsm;ayr,fh tvkyu &SmMuygw,f/ awmfawmfrsm;rsm;uqkd tvkyEf Spcf k avmufvky?f aep&dwf pm;p&dwaf vmufom uk, d hzf kYd csefNyD; 0ifaiG&JUtrsm;pkukd rdbqD jyefykdYMuwmyg/ q&muwpfqifh e,ftoD;oD;rSm&SMd uwJh rdbrsm;qD ykaYd y;ygqkNd yD; aiGvMJT uwm awmfawmfrsm;rsm;&Scd zhJ ;l vkYd 'DvkdajymEdkifwm jzpfygw,f/ vGr;f p&mawGaygwJEh ikd if H jrefrmjynfrSmarG; jrefrmjynfrSmBuD;cJh&wJh vl wpfa,muf[m jrefrmjynfukdrcspfbJ rvGrf;bJ raeEdkifygbl;/ bmaMumifhvJqkdawmh jrefrmjynf avmuf vGr;f p&maygwJhEkdiif H b,frSmrSr&Sv d kYyd gbJ/ om;awG ig;awGqw kd m olwkq Yd rD mS vnf;&Edkiw f mjzpf ayr,fh ocGwyf iG o hf kyw f ?Ykd jrL&Guo f kyw f ?Ykd apmif;vsm; oD;okyf? r&rf;oD;okyfwkdY? qD;jzLoD;okyfwkdYvkd[m rsKd ;awGawmh r&Edkib f l;av/ 'gawGuvnf; vGr;f & wmyJ/ aemufNyD; ]oa&pm}qkv d nf; olwkdYqDrSmu udw?f uGwu f ;D ? acsmuvuf? csKd csOaf wGavmufom pm;aeMuwmr[kwfvm;/ jrefrmjynfrSmvkd bl;oD; aMumf? A,maMumf? yJaMumf? MuufoeG af Mumf? bde;f rke?Yf rkeYfzufxky?f qEGi;f ruif;? xk;d rkeYf? rkeYfysm;ovuf? rkev Yf ifrvm;? rkeaYf ygif;? rkeAYf kid ;f awmif?h aumufni§ ;f Yf if;cg;? NrD;&Snf aygif;? qDxrif;? xreJ? rkew Yf ?D rke[ pwJhpwJh axGvDumvDawG rsm;rsm;&Sw d m r[kwb f l;

á tcsyfydk (u)rS t*Fvefbk&iftrdeEYf iS hf vufeuftjynfh &Guo f abFmESppf ;D Nrdwo f kYd a&mufvmonf/ bmembDEiS hf 0du I u f kd ay;tyf&rnf/ epfemorQ ay;avsm&f rnf/ awmif;onf/ bmembDESih0f Iu d u f aMumufí t*Fvyd pf pfwyfukd wHcg;rsm; zGifhay;Muonf/ þwGif jrdwfpm; t*FvdyfESpfa,muf opömazmufyD ,lqNyD; ,dk;',m;wdkYu 0ifa&mufwku d cf kduí f t*Fvyd rf sm;pGm towfcH&onf/ t*Fvyd u f ppfaMunmonf/ ,dk;',m;u auseyf atmifjyKonf/ rwdkufjzpfyg/ ,dk;',m;rsm;onf Master of Survival jzpfonf/ orkid ;f wpfavQmuf tusO;f tusyx f JrS Oyg,f wHrsO?f wpfenf;enf;ESihfvGwaf jrmufatmif MuHwwfonf/ t*Fvyd u f kd qefYusi&f ef jyifopfESihf yl;aygif;zdkY azmfvuGeu f tMuHjyKonf/ bk&ifea&uvnf; ESpjf cdKufonf/ ESpb f ufoaH pvTwMf uonf/ b,fEkid if jH cm; om;rS raumif;yHk? ½IyfyHkudk ajymrnf/ azmfvuGef-AmembD-0dIuf vl½Iyfrsm;om jyifopfrsm; a&mufvm? bk&ifea&udk ukd;uG,fbmomajymif;zkYd BudK;pm;onf/ r&/ olUom; rif;om;-yDudk bmomajymif;vkdY & onfEiS hf eef;arGqufc&H ef tkypf kzUJG Muonf/ befaumufyifv,ft0if0wGif cHwyfBuD; aqmufciG &hf oGm;onf/ tm;vH;k tuGuq f ifNyD;NyD (tvm;wl 1767ckEpS f tm,k', ¨ usq;kH NyD;aemuf xGuaf jy;vmaom bke;f BuD;0wfEiS hf

av/ tJ'gaMumifh jrefrmrSe&f if jrefrmjynfukd rvGr;f bJraeEdkifygbl;/ vlY,Ofaus;rIawG&SifoefqJ tpm;taomufawGom vGr;f p&m&Sw d mr[kwf bl;/ jrefrmhvlYtzGJUtpnf;u vlYtzGJUtpnf;qkdwJh pum;eJY uku d n f aD eqJ? vl, Y Ofaus;rIawG &Sio f efaeqJ jzpfw,f/ txufrSmajymcJhovkd tvkyaf wGBudK;pm; yrf;pm;vkyNf yD; &orQyu kd q f u H kd rdbqDjyefyw Ykd hJ vli,f rsK;d 'DacwfBuD;rSm b,fEkid if rH mS &Sad wmhrmS wke;f / olwYkd taemufEkdifiHBuD;awGrSm vlwpfOD;csif; yk*¾vdu om,mrI? wk;d wufraI wGukd OD;pm;ay;vGe;f avawmh rdbeJYom;orD;tcsp?f nDtpfukad rmifESroHa,mZOf qkw d mrsKd ;awG w,fNyD;&SMd uawmhwm r[kwyf gbl;/ vlwkid ;f vlwkid ;f uk, d ht f wGuo f m uk, d Mf unfhMuwm rsm;w,f/ jrefrmjynfrSmu aus;vufawm&GmawGrSmom r[kwfygbl;/ rEÅav;vkdNrdKUBuD;rSmawmif xrif; ravmuf&if b,ftdrfoGm;awmif;awmif; &ao; w,f/ ukd,fhtdrfu rkefYvkyfpm;&if? ukd,frpm;cif ab;tdraf wG t&ifqk;H ykaYd y;NrJjzpfw,f/ wpfO;D eJw Y pf OD; tjyeftvSef ulnD½kdi;f yif;Mu? az;rapmifha&Smuf Mu? arwåmxm;MuwJh vl, Y Ofaus;rI? vlt Y zGUJ tpnf; pdw"f mwfqw kd mawG use&f adS eao;w,f/ &Si;f &Si;f ajym &&if jrefrmvlrsdK;awG[m r½dkif;ao;bl;/ vlpdwfr aysmufao;bl;/ uavmif&u S v f Ydk taemufEkid if aH wGrmS uawmh pD;yGm;a&;awGzUHG NzdK; wk;d wwfvmwmeJt Y rQ]aiG}u ]tc&m}usvmw,f/ wpfaeYwjcm; wk;d wufvmwJhvltokH;taqmifawG 0,fEkid zf t Ykd wGuf aiGuo kd m uke;f ½ke;f &SmazGMu&w,f/ aemufqk;H usawmh ]b,fenf;eJ&Y & aiG&zkt Yd "du}jzpf vmNyD; bezl;odkuw f ;l zkaYd wmif 0efrav;Muawmhb;l / owif;rD'D,mawGMunfhvkduf&if arwåmw&m;? tMuifemw&m;qkdwmawG acgif;yg;vGef;NyD; wpf a,mufew YJ pfa,muf owfMujzwfMueJY aoG;acsmif; d vkd jzpf pD;wmawG ]rawGUcsif rjrifcsi&f ufom;}qko aeNyD/ tedrhq f kH;apmifhxed ;f vku d ef m&r,fh vlYusih0f wf qkdwmawGvnf; enf;enf;rS*½krpdkufMuawmhbl;/ xkwaf zmfa&;om;&rSmawmif ]uavmif&u S }f vkYd a&; rjy&JwJh vlYusifh0wfazmufzsufrIrsdK;awGvnf; rMum;csiftqkH; jzpfaeygw,f/ 'Dawmh jrefrmjynfrSmarG;? jrefrmjynfrSmBuD;cJh MuwJh jrefrmvlrsKd ;rSeo f rQ jrefrmjynfudk rvGr;f bJrae Edkiyf gbl;/ acsmif;ukyd pfvkYd jrpfuk&d SmwJhvlpm;rsKd ;awG awmif aemufqkH;usawmh a&omrsm;í ig;rawGU wJh tjzpfukd oabmaygufem;vnfvmMuygw,f/ ZD;½dk;csif;wlwl vGefcJhwJhwpfESpfavmufu wynfhq&m0efr av; wpfa,mufa&;vkdufwJhpmukd jyefowd&rdyg w,f/ jrefrmjynfrSmaewkef;u pmoif&if; q&m ajymcJhwJh ]'DrSmaevnf; [kd[mukef'D[mukefeJY vukefawmh vufxJbmrSrusefwJh ZD;½dk;yJ/ [kd a&mufawmhvnf; [kd[m0,f? 'D[mokH; [kd

12345678901234 12345678901234 12345678901234 12345678901234 vlxk pdef0if; 12345678901234 12345678901234 12345678901234 ta<u;qyf 'Dta<u;qyfeJY vukeaf wmh vufxJ rSmbmrSruseb f J ZD;½dk;ygyJ}qkw d hJ pum; aoG;xGuf atmifrSefvkdufwmq&m&,f/ tdrfaxmifr&Sdol qkad wmh 0ifaiGceG u f enf;wmr[kwb f l;/ NyD;awmh touftmrcH? tdrftmrcH? um;tmrcHqkdwm awGeYJ tdraf <u; t&pfusqyfaiG? um;a<u;t&pfus qyfaiG? a&cJaowåm? uGeyf sLwm? wDAt D &pfusqyf aiG pwJhpwJh a<u;awGqyfvkdufNyD; a&zkd;? rD;zdk;? d ufxJrSm *wfpzf k;d tukeaf y;NyD;wmeJY wu,fukv bmrSrusefawmhbJ ZD;½dk;rSwu,fhZD;½dk;ygyJ}vkdY nnf;nnf;nLnLa&;xm;wm jzpfygw,f/ rSeyf gw,f/ [krd mS ae&wmu yku d q f &H mS zdv kY , G f oavmuf ukezf v kYd nf; vG,yf gw,f/ 0,fp&mayg NyD; ta<u;&wkdif; 0,faeMuavawmh vlwkdif; vlwkdif; ta<u;awGeJYcsnf;ygyJ/ BuHKawGUae&wJh pD;yGm;ysuu f yfBuD;aMumifh tk;d rJhtrd rf JhjzpfNyD; vrf; ay:a&mufMuolawGxrJ mS ynmwwf q&m0efawG? tif*sifeD,mawG? wuúokdvfygarmu©awGawmif ygw,fqkdwJh owif;wpfyk'f owif;pmawGxJ rMumrDuyJ zwfvkdu&f ao;w,f/ ta<u;eJY0,f xm;NyD; tvkyjf yKwfvkYd a<u;rqyfEkdiaf wmh tdref JY wuG &Sw d Jhypön;f tm;vHk; bPfu odr;f vdkuw f m aMumifh vlvkH;csn;f tdraf y:uqif;cJMh u&wmav/ yifv,fxaJ &iwfraS csmif;owd& jrefrmjynfrmS uawmh vlawG[m vlrcsr;f om ayr,fh pdwaf wmh csr;f omMuygw,f/ pdwzf pd D;rI awGu olwdkYqDrSmavmuf rrsm;bl;r[kwfvm;/ 'DrSmu &efukev f kNd rdKUBuD;rSmawmif vrf;ab;tdy&f wJh vlwef;pm; b,favmufrsm;rsm;&SdrSmvJ/ olwdkYqDu NrdKUBuD;jyBuD;awGrSmqkd rat people vkaYd c:MuwJh ajratmufu a&qk;d xkww f hJ >yefBuD; awGxJrSm aewJholawGukdu axmifeJYcsD&SdMuwm/ &Su D m*kNd rdKUawmfyef;NcHxrJ mS oufwrf;&meJcY sND yDjzpfwhJ {&mropfyifBuD;wpfyif&ydS gw,f/ tJ'o D pfyifBuD; &JU t&dyftm0goatmufrSm rSDwif;aexkdifMuol awG(Tree people)vkdY ac:Muwmukdu axmif aygif;rsm;pGm &Sad eNyDjzpfwmaMumifh NrdKUawmfaumfrwD u tJ'DopfyifBuD;ukd pmwkdufoauFweHygwf wpfck owfrSwaf y;NyD; pmwku d yf kH;yg xm;ay;&yg w,f/ 'DrSmu tJ'Dvkpd w d q f if;&Jp&mawG odyrf sm; rsm;pm;pm;r&Sb d ;l av/ vl, Y Ofaus;rIu rysurf pD; &Sad eao;avawmh vlom;csi;f arwåm? u½kPmeJY az;rulnDwmrsdK;awG trsm;BuD;&Sdaeao;w,f/ jA[®p&kd w f &m;racgif;yg;ao;bl;/ acsmif;ukd ypfvYkd J ad &mufomG ;NyD; a&iwf jrpfu&kd mS &if;eJY yifv,fxx awmhrS acsmif;ukjd yefowd&wJholvkyd J? jrefrmvlrsKd ; rSef&if b,fEdkifiHb,fa'oa&mufa&muf? b,f avmufBuD;us,w f Jhb0a&mufaea&mufae yJBuD; [if;csKd av;eJY ig;&HUajcmufzkw?f r&rf;oD;axmif; av;ukad wmh rvGr;f bJraeEdkiyf gbl;vkYd ajym &if; tar&duefu wlarmifudk rylygeJY wpfaeYawmh olwYdk tm;vk H ; jyef v mMurS m ygvk d Y tm;ay;pum;qk d vkduf&ygw,f/

rif;om; ]zDzd}udk jrdwfrS 'wfcsfvl½Iyfrsm;u oD[kdVfodkY ac:oGm;NyD; omoemjyK<uvmav[efjzifh uEéDNrdKUawmfwGif rif;ajrmufzkdY MuHMuao;onf/ ratmifjrifí jrdwfodkY jyefajy;vm&zl;onf/ [dkrpf&Sif 'Drpf&Sif [dk[m 'D[m rdrw d kYdbuf*sujf zifh jyKjyifay;rnf[k pum;vSjzifh wnfaqmufjyKjyif tdyx f J0if &efvmol odkuform;tm;vHk;udkvnf; owd&Sd&monf/ ,dk;',m;rsKd;cspfrsm;uvnf; (i-t)rsm; r[kwfyg/ qif0ef]yDx&mcs}acgif;aqmifrIatmufwGif pkpnf;Muonf/ bk&ifea& ruse;f rmonfESihf yDx&mcsu tmPmodr;f onf/ ea&udk zrf;í aumif;pGm jyKpkxm;onfudk jynfolrsm;u auseyfMuonf/ xkdYaemuf 0efBuD;csKyf azmfvuGefudk owfonf/ befaumufcHwyfBuD;udk av;vMum 0dki;f xm; tpmjywfí (rwdkub f J xGucf mG cGihjf yK),if;udk ]1688ckESpf rsKd;cspfwkdY\ e,fcsJUawmfvSefa&;}[k ,aeYwkdif *kPfjyKac:a0:Muonf/ yDx&mcsonf rif;½dk;r[kwf ]befzvlvGr&f Gmom;}jzpfonf/ ol eef;wufaomtcg arG;vmrnfh olUom;orD;rsm; ]awmfaoG;}ygap&ef bk&ifea&\ ESrESifhorD;udk rdzk&m;BuD;ajr§muf&onf/ ol\ eef;qufudk Zmwd&GmpGJí ]befzvlvGrf} rif;quf[k ac:Muonf/ c&pf 1767ckESpf jrefrmwkYd tm,k'¨,udk odrf;,l&mwGif eef;qufjywfonf/ þum; awmfí 0efBuD;csKyfjzpfí ½Iyfaom azmfvuGef\ taMumif;jzpfonf/


txl;tcsyfy(dk C)

10-5-2020

rif;0Hawmif½dk; teD;u tnm&GmawGqD tvnfoGm;jcif; (2) rif;0Hawmif½dk;teD;u tnm&GmawGqD uRef awmfeJY ukdnDnDaZmf rwfv wwd,ywfxJu tvnfoGm; cJhMuw,f/ ppfukdif;NrdKUajrmufbuf (12)rkid t f uGmu ausmufyeef? uefBuD;uke;f &GmawGudk oGm;cJhMuwmyg/ ausmufyeef&GmuxGufawmh aerGef;wnfhcgeD;NyD/ uRefawmfeJY ukdnDnDaZmfu uef B uD ; uk e f ; &G m uk d v nf ; oG m ;csif a o;w,f / 'gaMumifv h nf; ausmufyeef&mG OD;ausmif;q&mawmf ukd 0wfjznfhNyD; uefBuD;uke;f &Gmbuf c&D;qufcJhMu w,f/ uefBuD;ukef;&Gm jyZmwfacwfukd OD;aqmif cJw h hJ NrdKUawmfoed ;f atmif&UJ Zmwd/ NrdKUawmfZmwfobif &JU jyZmwfawGaMumifh jyZmwfwpfacwfqef;apcJh w,fr[kwfvm;/ ausmufyeef&mG &JUajrmufbuf 2zmvkaH vmufrmS uefBuD;uke;f &Gm&Syd gw,f/ uefBuD;uke;f &Gmt0ifrSm xaemif;yifawG pDwef;aygufaeygw,f/ uefBuD; ukef;&Gmu rEÅav;-jrpfBuD;em;rD;&xm;vrf;&JU ta&SUbufrmS &Sw d ,f/ obifavmurSm jyZmwfwpf acwfxlaxmifcJhwJh NrdKUawmfoed ;f atmifukd uefBuD; ukef;&Gmav;rSm arG;zGm;cJhwmyg/ tcktcsdefxd NrdKUawmf ode;f atmif&JUaqGrsKd ;om;csi;f awG uefBuD; uke;f &GmrSm aexkid af eqJjzpfygw,f/ uefBuD;uke;f &Gm xdyfrSm NrdKUawmfodef;atmif&JUt½dk;jymukd *loGif; f m;ygw,f/ NrdKUawmf xm;NyD; *lArd mef aqmufvkyx od e f ; atmif u rEÅ a v;rS m uG , f v G e f w mjzpf N yD ; t½dk;jymukd &Gmo,fvmNyD; *lArd mefwnfxm;wmyg/ uefBuD;ukef;&Gmukd a&mufcsdefu aEGOD;umv jzpfayr,fh ,refEpS u f rk;d enf;cJw h maMumifh 0ef;usif wpfckvkH; ajcmufoa,mif;aew,f/ tdrfajc 320 avmuf&w Sd Jh&Gmjzpfayr,fh aEGOD;aeYv,fcif;awG[m wdwq f w d af ew,f/ 'Dvk&d Gmav;u obifynm&Sif wpfa,mufukd arG;xkwfcJhwmyg/ NrdKUawmfodef;atmifu olYacwfolYtcgrSm jyZmwfawGeJYobifrSmatmifvHpkdufxlEdkifcJhw,f/ ol&JU xif&Sm;wJhpifwifjyZmwfawGu rkd;vm; wdrf vm; jrLvm;? ukd;q,fqomvdrfhr,f? aumufyif wpfa&;Edk;? ½dk;jywfawmu wufacgufoH? a&Tzed yf S yf gvkYd pwJh BuD; &Syw f u kd pf ;D r,f? oef;acgifukd aeYrw jyZmwfawGjzpfNyD; jyZmwfwpfacwf qef;opfapcJh ygw,f/ uefBuD;uke;f &Gmv,fu NrdKUawmfoed ;f atmif &JJUESr0rf;uGJtrd rf Sm wljzpfol OD;wifjrifhatmif? ajr; jzpfol OD;&JaemifwkdYeJYNrdKUawmfodef;atmiftaMumif;? uefBuD;ukef;&GmtaMumif; pum;vufqkHMucJhyg w,f/ ]]uRefawmfw&Ykd mG u ESr;f eJu Y kvm;yJ t"duxm; pku d w f myJ? rESpu f awmh rk;d r&vkYd ukvm;yJrpdkuv f ku d f &bl;}} ]]NrdKUawmfoed ;f atmif&JU&Gmqkad wmh &GmuvlawG xJrmS NrdKUawmfoed ;f atmifxJ vku d w f o hJ al wG &Sv d m;}} ]]t&ifuawmh &SdcJhzl;w,f/ tckawmh r&Sd awmhbl;/ uRefawmfawmif tajctaeeJYtcsdeftcg uGmoGm;vkdY/ EdkYrkdYqkd rif;om;jzpfEdkifw,f/}} (&,fvsuf) ]]&G m bk & m;yG J r S m a&m Nrd K Uawmf o d e f ; atmif vmuzl; ovm;}} ]]0gacgifvqef; (7? 8)&ufu qkawmif;jynfh bk&m;yGyJ /J baxG;(NrdKUawmfoed ;f atmif)wkv Yd mucJzh ;l wmaygh/ *sDtrfpDum;BuD;awG 10pD;? 12pD;eJY vmu cJMh uzl;w,f/ &GmuvlawG t&yfjyZmwfur,fq&kd if vnf; baxG;qDrSm Zmwfypön;f eJY rif;orD;oGm;iSm; vk d u f w myJ / baxG ; uvnf ; xnf h a y;vd k u f w,f/}} ]]tckcsed x f d &GmrSm yGJvrf;obif&&Sd if NrdKUawmf ode;f atmifocD si;f eJY tNyD;owfqckd ikd ;f wmyJ/ wD;wwf rwD;wwf? NrdKUawmfodef;atmif oDcsif;rsm;qkdvdkuf &if ikv d u kd Mf uykrH sm;? qkw d o hJ al &m em;axmifwo hJ al &m

ikdvkdufwJh tidk}} uRefawmfwkYd pum;aumif;aewke;f rSm &GmxJu rde;f rysKd wcsKd U y&dwaf &tk;d awG&u G Nf yD; toHcsJUpufziG w h f hJ qD OD;wnfoGm;aeMuw,f/ tEÅ&m,fuif; y&dwf &GwfzwfrSmrkdY y&dwftkd;awG&GufNyD; bkef;awmfBuD; ausmif;ukd oGm;aeMuwmyg/ 'D&ufykdif; Adkif;&yfpf tEÅ&m,faMumifh NrdKUjyrSm pm;aomufukeaf wG0,fMu? vlokH;ukefawGpkMu vkyfaeMucsdefjzpfw,f/ rif;0H awmif½kd;taemufbufu uefBuD;uke;f &Gm&JU tajc taeukdvnf; ar;jref;MunfhcJhygw,f/ ]]&GmrSmawmh b,ftrd jf zpfjzpf wpfvpmuawmh zlvkHwmygyJ/ [if;csufp&m [if;oD;[if;&Gufu tp 'DrSm 0,frpm;&bl;/ b,frefusn;f yifwufcl; cl; [if;wpfcGufpmu tcsdefra&G; cl;vkdY&w,f/ csOfaygifbdvyf&GufawGqkdvnf; v,fuefoif;rSm tavhusaygufaewmyJ/ uRefawmfwkYd&Gmu wtm; BuD;vnf; rcsrf;ombl;/ wtm;BuD;vnf; rqif; &Jbl;/ qef? qD? yJuawmh 0rf;pmqkad wmh tdrw f kid ;f &Sdw,f/}} uefBuD;uke;f &Gmu vQypf pfr;D xdex f ed n f ;D aeawmh q,fpkESpf okH;pk0ef;usifMumcJhygNyD/ aomufa& twGuf a&csdKuefawGuae a&ykdufvkdif;eJYoG,fNyD; tdrfwkdif;aph a&ay;a0ygw,f/ a&puf wpfem&D armif;&if usyf 500 ay;&NyD; tdrfaxmifpk wpfpk twGuf wpfvpm aomufa&zlvkHygowJh/ tvª r*Fvmaqmif&SdvkdY aomufa&vkdtyf&if pufukd tvum;armif;ay;ygw,f/ ok;H a&twGuf tdrw f ikd ;f rSm bkHydkifwGif;awG wl;xm;MuNyD; teufay 150 avmufwl;xm;Muygw,f/ &Gmv,frSm opfom;eJY aqmufvkyx f m;wJh rD;owfarQmfpifvnf; &Syd gw,f/ &GmrSm vufzuf&nfqkdif&Sdayr,fh uRefawmfwkdY &Gma&mufcsed u f rGe;f vGJcsed jf zpfvkYd vufzuf&nfqkid f ydwfoGm;ygNyD/ vufzuf&nfqkdifu eHeuf 9 em&Dtxdom zGifhygw,f/ vufzuf&nfwpfcGuf aiGusyf 200 jzpfygw,f/ &Gmuvli,fwcsKd U rav;&Sm;? pifumyleJY *syef Edkiif aH wGrmS oGm;a&mufvkyu f ikd af eMuwmvnf; &Syd g w,f/ awma&mNrdKUyg vlrIuGef&ufwGifwGifus,f us,fokH;vmMucsdefrSm uefBuD;ukef;vnf; &mZ0if xJrSm tdyfarmusraeygbl;/ tifwmeuftusdK; aus;Zl;eJY wpfjynfwpf&Gmu vlawGeJY tdraf xmifus ukew f mvnf;&Syd gw,f/ &GmrSm ukepf kHqkid af wGvnf;

&Syd gw,f/ a0href;eD;eJY aiGvaJT iGxkwf vkyEf kid af Mumif; &Gmukepf kHqkdirf Sm aMumfjimxm;w,f/ uefBuD;uke;f &GmrSm tv,fwef;ausmif;txd&Sd NyD; txufwef;ynmoifMum;vko d al wGu ppfuikd ;f eJY yk*¾vu d ausmif;awGrSm qufvufynmqnf;yl;Mu w,f/ bke;f awmfBuD;ausmif;okH;ausmif;&Syd gw,f/ uefBuD;uke;f &Gmom;awGxu J ausmif;q&m? q&mr? ppfAkdvaf wG xGuaf y:vmcJhygNyD/ uefBuD;okc vlrI ulnDa&;toif;&SdNyD; toif;ykdif rSefvkHum;wpfpD; xlaxmifxm;wmawGY&ygw,f/ usef;rma&;udpö twGuf rEÅav;ukd aq;0g;ukocH,lzkYd toif;ykid f um; tokH;jyKcJh&if aiGusyf 20000 tvªaiGxnfh 0ifzkdY owfrSwfxm;ygw,f/ uefBuD;ukef;u tnmukef;acgifacgifjzpfNyD; qnfa&aomufvnf;r&Syd gbl;/ rk;d aumif;wJEh pS af wG rS m awmh rk d ; aumif ; v,f a wG p k d u f M uygw,f /

rkd;raumif;wJhESpfawGrSmawmh EGm;pmyg&Sm;yg;NyD; a&Tbkad jrmufbuf 0ufvufe,fxd EGm;pm oGm;&dwf Mu&w,f/ rESpfuawmh rkd;yg;wmaMumifh aqmif; &moDa&mufwmawmif v,fawG ywfMum;tufaecJh ygowJh/ 'DESpv f nf; EGm;pm&Sm;Edkiaf Mumif; uefBuD; uke;f &Gmom;u cefrY eS ;f w,f/ aumuf½k;d tvum;vm ,lqk&d ifawmif o,fc(um;c)u roufombl;vkYd nnf;w,f/ ]]vlpmu r&Sd&ifacs;iSm;pm;vkdY&w,f/ EGm; pmu r&S&d if b,folYqDrS acs;iSm;zkYdrvG,b f l;/ ydEéJ oD;u wpfrwf?o,fcu wpfusyfjzpfaew,f/}} uefBuD;ukef;aMumifh NrdKUawmfodef;atmifjzpfcJh &ovkd NrdKUawmfoed ;f atmifaMumifv h nf; uefBuD;uke;f u *kPfwifhcJh&ygw,f/ ajccif;vufcif;omwJh wpfaeY tnm&GmawGqD ajcOD;vSnfhygOD;r,f/


Turn static files into dynamic content formats.

Create a flipbook
10-5-2020 by mandalaydailynewspaper - Issuu