Page 1

Numru 12,971

It-Tlieta, 15 ta’ Novembru, 2011

Il-Ministru tal-Finanzi, Tonio Fenech waqt li kien die[el fil-Parlament ilbiera[ filg[axija fejn ippre]enta l-Ba;it (Ritratt> Michael Ellul)

www.media.link.com.mt

€0.45

Il-Ba;it li ppre]enta l-Gvern ilbiera[ fil-Parlament g[all-2012 hu Ba;it li tfisser mill-Ministru tal-Finanzi Tonio Fenech b[ala Ba;it serju, prudenti, dixxiplinat u favur il-familja b’sensiela ta’ inizjattivi li jg[inu direttament lill-familji u l-persuni vulnerabbli g[all-maltemp ekonomiku internazzjonali. Hu Ba;it li jag[ti messa;; ta’ kura;; biex tkun assigurata l-istabbiltà ta’ pajji]na, biex in[arsu u nkattru x-xog[ol g[all-[addiema, biex uliedna u l-poplu ji]viluppaw il-[iliet kollha tag[hom, u biex inkomplu ntejbu u n[arsu l-ambjent. L-inizjattivi ewlenin im[abbra fil-Ba;it huma> ■ Tne[[ija tal-li/enza tat-televi]joni ■ Kategorija ;dida fl-income tax ■ Vot ta’ €20 miljun g[all-vijabbiltà g[all-;enituri li se twassal tal-Air Malta g[al tnaqqis sostanzjali fit■ Skema ;dida MicroGuarantee ta’ €20 taxxa g[al kull ;enitur li miljun f’garanziji sa 90% fuq self g[andu l-kustodja tatg[all-intrapri]i tfal. ■ }ieda fir-rata minima ■ Esti]a g[al sena o[ra l-iskema ta/-Children’s AlloMicroInvest ■ Skema o[ra tal-iskrappjar g[al 3,000 wance minn €250 g[al €350 g[al kull tifel u tifla karozza li tin/entiva x-xiri ta’ vetturi ■ }ieda tal-g[ajnuna lill-;enituri aktar ;odda li jibag[tu t-tfal fi skola privata ■ Rifu]joni ta’ 15.25% fuq xiri ta’ appab’estensjoni tat-tax credit tal-;enituri rat ta’ fitness g[all-u]u fir-residenzi ■ Tkompli l-iskema li permezz tag[ha privati nisa li jirritornaw lura g[ax-xog[ol ■ Assistenza g[all-i]vilupp ta’ track ma j[allsux taxxa g[al sena adegwata g[all-motorsports ■ }ieda ta’ ;imag[tejn fil-maternity ■ }ieda ta’ €5 fuq kull tunellata fidleave fl-2012 u b’;imag[tejn o[ra fldazju fuq fjuwil g[all-bunkering i]da 2013 bl-ispi]a j;orrha l-Gvern filli tolqotx il-prezz tal-fjuwil f’Malta forma ta’ allowance ta’ €160 fil■ }ieda ta’ €5 kull tunnellata fuq id;img[a. dazju fuq is-siment ■ €4.66 fil-;img[a b[ala ]-]ieda g[all■ }ieda ta’ 5.8% fis-sisa minima fuq isg[oli tal-[ajja sigaretti u ta’ 8.5% fuq prodotti o[rajn ■ G[otja ;dida ta’ €300 fis-sena lilltat-tabakk anzjani li g[andhom ’il fuq minn 80 ■ Is-sisa fuq it-telefonija /ellulari tibqa’ sena u li jg[ixu fi djarhom b’mod l-istess i]da tin[adem fuq il-volum indipendenti minflok it-tariffa

Aktar dwar il-Ba;it 2012 f’pa;ni 2 sa 8, editorjal f’pa;na 11, u suppliment spe/jali bid-diskors tal-Ba;it


IN-NAZZJON It-Tlieta, 15 ta’ Novembru, 2011

Ba;it 2012

2

TOROQ U PRO:ETTI

SA{{A ■

jiet kroni/i u s’issa ma g[andhomx g[ajnuna biex jixtru l-medi/ini, ikunu jistg[u jibbenefikaw minn numru ta’ medi/ini b’xejn. ■ Se tkun esti]a l-iskema tal-Ispi]erija tal-G[a]la Tieg[ek ■ Fis-sa[[a mentali se jkun hemm estensjoni tal-kura fil-komunità b’day care centre filG]ira u servizz esti] filMosta, fir-Rabat u f’Birkirkara. Allokati numru ta’ flats g[al skema ta’ supportive housing fejn ikunu jistg[u joqog[du numru ta’ pazjenti li jo[or;u mill-Isptar Monte Carmeli u ma g[andhomx fejn joqog[du. Se jissa[[a[ is-servizz talCrisis Intervention Team li jintervjeni f’ka]i ta’ problemi marbuta mas-sa[[a mentali. Se jsir servizz ;did immirat g[all-adoloxxenti bi problemi ta’ sa[[a mentali.

G[as-sena li ;ejja qed ikunu allokati €37.6 miljun aktar minn din is-sena g[al nefqa totali ta’ €415.9 miljun. Programm ;did, colorectal screening, inti] biex ikun identifikat ilkan/er fl-aktar stadju bikri tieg[u. Ikompli l-bini ta/?entru tal-Onkolo;ija fl-Isptar Mater Dei li g[andu jilqa’ 74 pazjent b[ala in-patient u 22 pazjent ie[or fid-day centre. Dan i/-?entru g[andu jilqa’ l-ewwel pazjenti f’nofs tal-2013. Aktar ftehim mas-settur privat g[al PET Scans, operazzjonijiet tal-katarretti u o[rajn biex titnaqqas il-lista ta’ stennija. Is-sena d-die[la, lGvern se jkun qed jiffoka wkoll fuq l-operazzjonijiet tal-hip replacements. Riforma biex persuni li jbatu minn kundizzjoni-

PROTEZZJONI SO?JALI ■ ■

IT-TEMP

3

■ ■ ■ ■

■ ■

■ ■ ■ ■ ■

titjib tal-pro;etti turisti/i minn operaturi privati u g[all-marketing u l-kompetittività tag[hom. Investiment ta’ €7 miljun biex jing[ata aktar spazji lin-nies: :nien ;did f’Ba[ar i/?aqg[aq ?entru ?iviku ;did fisSwieqi Tkomplija tal-pro;ett talGolden Mile Xog[lijiet ta’ tisbi[ f’Ba/ir Numru Wie[ed f’Bormla, b[ala parti mill-programm Stronger Cottonera Communities, b’vot totali ta’ €9.6 miljun. Ikompli x-xog[ol fit-tempji tal-:gantija, Nature Trails fil-park ta’ {a;ar Qim u l-Imnajdra, restawr tal-Palazz tal-Inkwi]itur, xog[lijiet fuq it-Torri talArlo;; u fil-Mu]ew Marittimu, u xog[ol ta’ konservazzjoni fil-Palazz tal-Verdala u dak ta’ San Anton. Jibda x-xog[ol fuq numru ta’ pro;etti o[ra, fosthom

■ ■

■ ■

fil-Forti Sant’An;lu, flIpo;ew, fil-Katakombi ta’ San Pawl, ta’ Bistra u ta’ Santu Wistin fir-Rabat. Tkomplija tal-pro;ett ta’ restawr tas-swar b’investiment ta’ €36 miljun. Jitkompla x-xog[ol fuq il-pro;ett li se jag[ti dehra ;dida lill-Belt, bilbini tal-Parlament il-;did, is-sit tat-Teatru Rjal u lpjazza l-;dida ma;enb ilpjazza ta’ Santa Katerina, b’investiment ta’ €80 miljun. Ikompli x-xog[ol ta’ pavimentar tat-toroq ta//entru tal-Belt b’investiment ta’ €2 miljun. Ikompli x-xog[ol fuq Biagio Steps li se jservi ta’ /entru interattiv dwar il-fortifikazzjonijiet ta’ pajji]na. Restawr tal-Palazz talGran Mastru, b’allokazzjoni ta’ €400,000. Ikomplu t-t[ejjijiet biex Malta tospita l-Belt Kulturali Kapitali Ewropea fl-2018 b’vot ta’ €250, 000.

{ARSIEN TAL-KONSUMATUR

Ji]died il-Vot g[all-Fond tal-Volontarjat, b’rikonoxximent g[all-[idma dedikata ta’ diversi g[aqdiet involuti fil-komunitajiet tag[ha. Romol li baqg[u intitolati g[ar-rata fissa ta’ pensjoni tarromol, jibqg[u jgawdu minn din il-pensjoni anke wara [ames snin li jer;g[u ji]]ew;u.

UV INDEX

Ikompli x-xog[ol fuq toroq arterjali, li huma parti mit-toroq tat-TENT, b’investiment li jitla’ g[al kwa]i €50 miljun, li jinkludu: Xatt l-G[assara talG[eneb fil-Marsa Triq il-Marfa fil-Mellie[a It-triq li mix-Xewkija twassal sar-Rabat f’G[awdex L-underpass ta’ Triq Di/embru Tlettax u filBypass ta’ Pennellu filMellie[a Ikomplu x-xog[lijiet fuq 140 triq residenzjali, b’investiment ta’ €7 miljun Aktar toroq ;odda f’numru ta’ lokalitajiet b’vot ta’ €1.4 miljun mill-Kunsilli Lokali g[as-sistema talpublic-private partnership. €3.3 miljun minn fondi tal-UE u lokali g[allKunsilli Lokali u NGOs biex iwettqu numru ta’ pro;etti li jsebb[u d-dehra tal-lokalitajiet Allokazzjoni ta’ €10 miljuni biex tkompli ting[ata g[ajnuna g[at-

IT-TEMP ftit imsa[[ab b’waqtiet xemxin li jsir ftit jew wisq imsa[[ab VI}IBBILTÀ tajba IR-RI{ [afif l-iktar mil-Lvant g[all-Grigal, li jsir [afif g[al moderat mix-Xlokk BA{AR [afif li jsir [afif g[al moderat IMBATT baxx mill-Grieg il-Lvant TEMPERATURA l-og[la 19˚C XITA f’dawn l-a[[ar 24 sieg[a 0.01 mm Xita mill-1 ta’ Settembru 121.4 mm IX-XEMX titla’ fis-06.37 u tin]el fil-16.55

■ ■ ■ ■

Vot ta’ €3.8 miljun g[all-Awtorità Maltija g[all-Kompetizzjoni u g[all-Affarijiet talKonsumatur Titkompla l-[idma sabiex ji]diedu l-176 medi/ina li tra[[su s’issa Il-possibbiltà li konsumaturi jiftu Class Action se ti;i esti]a g[al intrapri]i, korpi kostitwiti u g[aqdiet tal-konsumaturi re;istrati G[ajnuna lill-konsumatur sabiex jit[allsu l-ispejje] involuti fil-ka]ijiet quddiem it-Tribunal tal-Konsumatur g[as-servizzi tal-esperti mqabbad mill-arbitru.

PERSUNI B’DI}ABBILTÀ U L-QASAM SO?JALI ■ ■

■ ■

Persuna b’di]abbiltà severa li ti]]ewwe; ma titlifx il-pensjoni min[abba d-d[ul tal-mara jew tar-ra;el Allokazzjoni lill-A;enzija Sapport biex tifta[ servizz ;did f’Pembroke, fejn persuni b’di]abbilta jing[ataw ta[ri; u esperjenzi ta’ xog[ol. Tkompli l-g[ajnuna g[al djar residenzjali b[al Dar Pirotta, Dar il-Wens u Dar l-Arka Vot ta’ €400,000 g[all-persuni

b’di]abbiltà severa jkollhom b]onn lappo;; biex ma ji;ux istituzzjonalizzati. Persuni b’di]abbiltà li jir/ievu pensjoni tad-di]abbiltà severa se jkunu jistg[u ja[dmu u jaqilg[u sal-paga minima bla ma jitilfu xejn mill-pensjoni tag[hom. 112,000 benefi/jarju li jir/ievu xi g[ajnuniet fosthom dik supplimentari, il-benefi//ju tal-ener;ija u l-karta r-ro]a qed ji]didilhom il-benefi//ju bl-ammont tal-COLA.

IL-{AMEST IJIEM LI :EJJIN

B[al-lum 25 sena

IT-TLIETA L-og[la 18˚C L-inqas 12˚C

L-ERBG{A L-og[la 17˚C L-inqas 12˚C

IL-{AMIS L-og[la 19˚C L-inqas 13˚C

IL-:IMG{A L-og[la 18˚C L-inqas 13˚C

IS-SIBT L-og[la 19˚C L-inqas 13˚C

UV

UV

UV

UV

UV

3

3

3

3

3

TEMPERATURI FI BLIET BARRANIN Malta 18˚C ftit imsa[[ab, Al;eri 24˚C imsa[[ab, Amsterdam 06˚C im/ajpar, Ateni 11˚C imsa[[ab ,Li]bona 15˚C ftit imsa[[ab, Berlin 05˚C xemxi, Brussell 09˚C xemxi, il-Kajr 24˚C xemxi, Dublin 13˚C imsa[[ab, Kopen[agen 07˚C imsa[[ab, Frankfurt 02˚C im/ajpar, Milan 12˚C im/ajpar, Istanbul 09˚C imsa[[ab, Londra 09˚C xemxi, Madrid 15˚C xita, Moska 01˚C ftit imsa[[ab, Pari;i 11˚C xemxi, Bar/ellona 16˚C xita, Ruma 15˚C xemxi, Tel Aviv 23˚C imsa[[ab, Tripli 19˚ ftit imsa[[ab, Tune] 20˚C ftit imsa[[ab, Vjenna 04˚C im/ajpar, Zurich 6˚C im/ajpar, Munich 0˚C im/ajpar, Stockholm 07˚C xemxi, St. Petersburg 06˚C imsa[[ab.

F

il-ftu[ tal-Kunsill :enerali tal-Partit Nazzjonalista, Eddie Fenech Adami sostna li l-mod kif kienu tqassmu d-Distretti kien prova /ara ta’ kemm il-Gvern So/jalista kien jaf li ma kienx se jikseb il-ma;;oranza tal-voti fl-elezzjoni ;enerali. Fl-istess [in kien ifisser li s-So/jalisti kellhom i/-/ertezza li lPN kien se jer;a’ jikseb il-ma;;oranza assoluta tal-voti. Eddie Fenech Adami wissa li jekk il-ma;;oranza kienet se ter;a’ tkun talPN, jew kien se jiggverna l-PN jew ma kien jiggverna [add. Hu qal ukoll li skont ilKostituzzjoni l-aktar li seta’ jdum ma ji;i xolt il-Parlament kien sa tliet xhur wara. G[alhekk l-E]ekuttiv tal-PN idde/ieda li lkarigi tal-uffi/jali ji;u m;edda sa wara lelezzjoni. A[bar o[ra kienet dwar splu]joni li se[[et fil-Power Station tal-Marsa fuq tag[mir li kien installat ftit xhur qabel. Kaw]a ta’ dan l-in/ident il-g]ejjer Maltin spi//aw ming[ajr elettriku g[al [in twil.


IN-NAZZJON It-Tlieta, 15 ta’ Novembru, 2011

Ba;it 2012

ANZJANI ■

■ ■ ■

■ ■

■ ■ ■

EDUKAZZJONI U SPORT

G[otja ;dida ta’ €300 fis-sena lil kull anzjan u anzjana li g[alqu 80 sena u li jg[ixu fi djarhom jew mal-familja tag[hom. Din l-inizjattiva se jgawdu minnha kwa]i 12,000 anzjan u anzjana. B’din l-g[otja u ]-]ieda s[i[a g[all-g[oli tal-[ajja, kull anzjan fuq 80 sena se jkollu aktar minn €10 fil-;img[a ]ieda. Mis-sena d-die[la, il-Gvern se j]id l-inizjattiva ta’ [elsien mit-taxxa tad-d[ul lill-familjari ta’ anzjani li qed jg[inu lill-;enituri tag[hom jg[ixu fi djar tal-anzjani privati. Mis-sena d-die[la, il-gvern se j]id din l-inizjattiva b’€500 g[al €2,500. Mill-1 ta’ Jannar 2012 se titne[[a l-VAT fuq servizzi ta’ private nursing u home help offruti mis-settur privat lillanzjani li jkollhom b]onn fid-djar privati tag[hom. Il-Gvern se jkompli jag[mel fuq dak li g[amel fi snin pre/edenti fil-pensjonijiet tas-servizz u se jwessa’ b’€200 o[ra din il-mi]ura. Anzjani u persuni li mhumiex taxxabbli li j[allsu l-15 fil-mija withholding tax se jibdew jing[ataw rifu]joni tat-taxxa li jkunu [allsu ming[ajr ma jimlew formola tat-taxxa. L-Isptar Zammit Clapp se jibda jservi b[ala Nursing Home u b[alissa g[addej ix-xog[ol ne/essarju. Wara l-investiment li sar fil-Blokk :wanni Pawlu II firResidenza San Vin/enz de Paule, li qed jilqa’ fiha 144 resident, is-sena d-die[la se jitkompla programm ta’xog[ol biex aktar swali ji;u rran;ati. Il-Gvern identifika wkoll art f’Birkirkara biex tinbena dar tal-anzjani ;dida fuq l-istess linji ta’ dik fil-Mellie[a u se jibda b’mod immedjat il-pro/ess ta’ applikazzjoni mal-MEPA. G[addejjin diskussjonijiet ma’ entitajiet tal-Knisja u ma’ Kunsilli Lokali bl-iskop li jinfet[u aktar Night Shelters . Il-Gvern se jkompli jinvesti f’?entri ta’ Matul il-Jum g[allanzjani u s-sena d-die[la se jinfet[u ]ew; /entri o[ra. €200,000 biex jibdew jing[ataw medi/ini tad-dimenzja b’xejn.

■ ■ ■

■ ■ ■

■ ■ ■ ■

■ ■

G[all-2012, l-investiment fl-edukazzjoni se jkun ta’ €359 miljun - ]ieda ta’ €23 miljun. Ikompli l-bini tal-iskola sekondarja talbniet f’ Tal-{andaq. Fl-2012 se jibda l-bini ta’ skola sekondarja ;dida tal-bniet f’{al Kirkop u fa/ilitajiet sportivi biswit l-iskola sekondarja ta’ St. Venera b’investiment ie[or ta’ €9 miljun. Ikomplu pro;etti ta’ tisbi[ u manutenzjoni fuq skejjel e]istenti. Allokazzjoni ta’ €45.2 miljun biex jitmexxew l-iskejjel tal-Knisja u titkompla r-riforma edukattiva. }ieda tal-g[ajnuna lill-;enituri li jibag[tu t-tfal fi skola privata b’estensjoni tat-tax credit tal-;enituri, li se tiswa €600,000. Din l-g[ajnuna se titla’: minn €1,200 sa €1,300 fil-livell ta’ daycare, reception u kindergarten minn €1,200 sa €1,600 fil-livell ta’ primarja minn €1,600 sa €2,300 fil-livell ta’ sekondarja G[ajnuna akbar lill-iskejjel indipendenti bil-fond g[al dawk li g[andhom b]onn learning support assistant jitla’ g[al €450,000. Twaqqif ta’ fond ta’ €1 miljun bl-iskop li tkun assigurata s-sostenibbiltà tal-iskejjel indipendenti, skont il-livell u l-ammont ta’ studenti (Kindergarten €95, Primarja €145 u Sekondarja €170 u japplika g[al: Aktar studenti jgawdu minn boro] ta’ studju li jammontaw g[al €900,000. Ikompli l-bini tal-fakultà ;dida tal-ICT u l-fa/ilitajiet ta’ Health Biotechnology

■ ■ ■ ■ ■ ■ ■ ■ ■

■ ■

■ ■

■ ■ ■ ■ ■ ■ ■ ■

b’investiment ta’ €7.2 miljun. Qed tkun e]aminata l-possibbiltà li lUniversità l-Qadima tinbidel f’Campus ie[or b[ala /entru kulturali u International Graduate School. Investiment ta’ €58.2 miljun fl-Università u l-Junior College. }ieda fl-allokazzjoni tal-MCAST g[al €15.4 miljun biex tkompli ttejjeb il-kwalità ta’ ta[ri; vokazzjonali permezz ta’ aktar korsijiet. Ikompli l-bini tal-Campus ;did tal-MCAST f’Kordin b’investiment ta’ €120 miljun. Pro;ett ta’ integrazzjoni tal-e-learning ma’ lezzjonijiet tradizzjonali u sezzjonijiet pratti/i filwaqt li jag[ti ta[ri; f’[iliet ba]i/i b’investiment ta’ €1.5 miljun. G[ajnuna finanzjarja g[at-tag[lim talmu]ika li]-]g[a]ag[ fil-ka]ini tal-baned b’allokazzjoni ta’ €100,000. Titkompla l-Iskema Turi]mu Sportiv b’allokazzjoni ta’ €350,000. Ftu[ ta’ Kumpless Sportiv f’{al Kirkop Allokazzjoni ta’ €100,000 g[at-twaqqif ta’ skola sekondarja spe/jalizzata fl-isport. D[ul ta’ skema ta’ rifu]joni ta’ 15.25 filmija fuq xiri ta’ apparat ta’ fitness g[allu]u fir-residenzi privati. Vot ta’ €120,000 g[al boro] ta’ studju fil-qasam sportiv. Assistenza g[all-i]vilupp ta’ track adegwata g[all-motorsports. Fond ta’ €40,000 g[all-Public Lending Rights biex b’hekk awturi u tradutturi ta’ kotba bil-Malti jing[ataw kumpens xieraq meta l-pubblikazzjonijiet tag[hom jissellfu minn libreriji pubbli/i.

NEGOZJI }G{AR

AMBJENT ■ ■

3

Tkompli r-riforma tat-trasport pubbliku Riklassifikazzjoni tas-sistema tat-tassazzjoni fuq il-vetturi biex ikun hemm il-klassifikazzjoni skont il-Euro Standard. Sabiex ikunu inkora;;uti l-vetturi second hand l-aktar antiki vetturi Euro 1 sa Euro 3 se tog[la t-taxxa ta’ re;istrazzjoni. Scrappage scheme g[al 3,000 karozza o[ra biex dan jin/entiva x-xiri ta’ vetturi aktar ;odda. Skema biex arretrati fil-[lasijiet ta’ li/enzji tal-vetturi jkunu regolarizzati. Il-ftu[ tal-estensjoni tal-Power Station f’Delimara se twassal g[al anqas konsum ta’ fjuwil b’ri]ultat li se ji;u ffrankati €20 miljun fi fjuwil, li se jfisser li t-tariffi jistg[u jibqg[u fil-livell tal-lum. Ikompli x-xog[ol f’interconnector li jg[aqqad lil Malta mal-grid Ewropew talener;ija, b’investiment ta’ €150 miljun. Qed ikun ikkunsidrat pjan ta’ investiment f’infrastruttura ta’ pipeline li jwassal gass naturali lejn Malta minn qafas Ewropew, b’kofinanzjament mill-UE. Tkompli l-iskema ta’ g[ajnuna g[all-familji li jinvestu f’solar water heaters li jing[ataw g[otja ta’ €400. Skema o[ra g[al min irid jinvesti f’insulazzjoni tas-soqfa u aperturi tad-djar. G[otja ta’ 15.25 fil-mija sa massimu ta’ €1,000. Allokazzjoni ta’ €4 miljun g[at-twettiq tal-pro;etti marbuta mal-Vi]joni Eko-G[awdex.

■ ■ ■ ■ ■ ■ ■ ■ ■ ■

Skema ta’ €20 miljun f’garanziji fuq self lil intrapri]i ]g[ar imsej[a MicroGuarantee Scheme Il-Gvern se jag[ti garanziji bankarji fuq self g[all-intrapri]i e]istenti jew ;odda u vijabbli li g[andhom b]onn il-kapital biex jinvestu u ja[dmu L-iskema se tkun applikabbli g[al self g[al investiment kapitali jew working capital u tiggarantixxi self ta’ bejn €2,500 u €100,000 mill-banek kummer/jali Tiggarantixxi wkoll 90 fil-mija tas-self filwaqt li l-kumplament irid jiggarantihom min se jissellef Investiment ta’ €16.7 miljun fit-titjib taz-zoni industrijali ta’ Bulebel u ta’ {al Far Is-Service Charge taz-zoni industrijali tni]]let g[al €3.50 kull metru kwadru Kampanja ta’ g[arfien b’nefqa ta’ €250 dwar l-innovazzjoni bil-g[an li aktar sidien tan-negozji jifhmu l-vanta;;i tal-innovazzjoni biex ikabbru n-negozju. }ieda tal-fond tar-ri/erka tal-MCST g[al €1.6 miljun Investiment ta’ €3.5 miljun f’?entru Interattiv tax-Xjenza L-Iskema MicroInvest li tipprovdi tax credit fuq 40 fil-mija tal-investiment se tkun esti]a g[al sena o[ra.

AKTAR INIZJATTIVI ■ ■

Ti]died l-allokazzjoni g[allKunsilli Lokali minn €29.1 miljun g[al €32 miljun. In/entivi marbuta ma’ xog[lijiet ta’ restawr u konservazzjoni fuq bini skedat fil-gradi 1 u 2 kif ukoll proprjetajiet UCAs: E]enzjoni tal-boll fuq id-dokumenti f’ka] ta’ trasferiment bejn eredi, sal-31 ta’ Di/embru 2013, biex ikun fa/ilitat il-konsolidament tal-ownership tal-proprjeta; Skema g[al persuni privati li jixtiequ jirrestawraw il-proprjetà tag[hom fejn se ting[ata rifu]joni ta’ 20 fil-mija fuq lispejje] ta’ restawr ta’ post sa massimu ta’ €5,000.

■ ■

In/entiv g[al persuni jew kumpaniji li jinvestu fir-restawr: Final witholding tax ta’ 10 filmija fuq d[ul minn kera ta’ proprjetà g[al skop residenzjali u 15 fil-mija g[al skop kummer/jali; Fil-ka] ta’ bejg[, final witholding tax ta’ 10 fil-mija [las ta’ 30 fil-mija taxxa fuq il-qlig[ flok 35 fil-mija . Appo;; lil intrapri]i biex jir restawraw proprjetà g[al skop kummer/jali tal - kumpanija , 20 fil - mija tax credit fuq in nefqa li tikkwalifika . Din titla ’ g[al 30 fil - mija fil - ka] ta ’ proprjetajiet skedati fi grad 1 u 2 .

■ ■ ■

Sidien ta’ djar jistg[u jirre;istraw mal-Awtorità tadDjar proprjetajiet li jkunu jistg[u ji;u mikrija g[al skopijiet so/jali. Il-kirjiet re;istrati ta[t din l-iskema jibbenefikaw minn rata preferenzjali ta’ 10%. Investiment ta’ €27.3 miljun fi pro;etti fl-infrastruttura marittima: Jer;a’ jinbena l-lift mix-Xatt ta’ Lascaris sal-Barrakka ta’ Fuq; Tkomplija tax-xog[ol ta’ tiswija fuq il-breakwater ta’ Marsaxlokk u tax-xog[ol ta’ t[ejjija fuq id-Deep Water Quay tal-Port il-Kbir. Ikompli x-xog[ol fuq it-terminal tal-passi;;ieri fi/-?irkewwa,

filwaqt li qed isiru l-pedamenti g[at-torq interni ta’ madwar itterminal, b’investiment totali ta’ €12 miljun. Tissokta l-[idma tadDipartiment g[all-Frodi u Investigazzjoni dwar Benefi//ji, li mit-twaqqif tieg[u sab aktar minn 4,340 ka] ta’ abbu] li ffranka lil pajji]na €21.2 miljun G[awdex se jibqa’ jkollu allokazzjoni finanzjarja ta’ €500,000 g[al promozzjoni distinta tieg[u fi swieq spe/ifi/i b[al tal-cruise liners u tad-diving. }ieda ta’ €1 miljun fil-ba;it talMTA li ser jitla’ g[al €36 miljun


IN-NAZZJON It-Tlieta, 15 ta’ Novembru, 2011

Ba;it 2012

4

Muscat jibqa’ jg[id li Ba;it favur ma jridx ji]vela ‘il-pjan’ il-familja il PN Il-Mexxej Laburista Joseph Muscat ilbiera[ baqa’ ma jridx ji]vela l-pjan li qed jg[id li l-PL g[andu dar kif se jra[[as il-kontijiet taddawl u l-ilma. Din il-po]izzjoni l-Mexxej Laburista esprimieha f’konferenza tal-a[barijiet b’reazzjoni g[ad-diskors tal-Ba;it. Fir-reazzjoni tieg[u lMexxej Laburista baqa’ jsostni li l-pjan Laburista dwar kif se jitra[[su l-kontijiet tad-dawl u l-ilma jkun im[abbar fil-mument opportun. Hu ddeskriva l-inizjattivi m[abbra fil-Ba;it b[ala soluzzjoni ]g[ira g[all-problemi kbar li g[andu l-pajji].

Hu qal li l-PL jemmen f’inizjattivi bil-g[aqal i]da fl-istess waqt baqa’ jsostni li se jra[[as il-kontijiet tad-dawl u l-ilma i]da ma qalx kif. Mistoqsi minn IN-NAZZJON kif jipparaguna s-sitwazzjoni ekonomika Maltija meta paragunata mal-kri]ijiet li g[addejjin minnhom pajji]i barranin, il-Mexxej Laburista qal biss li Malta g[andha tkun paragunaata mal-aqwa pajji]i fl-Ewropea. G[ar-rimarka ta’ Net Television dwar il-pariri li hu kien ta lill-I]landa u lmod kif anki kien isemmi lil ?ipru u lil Spanja b[ala mudell ekonomiku g[al Malta, il-Mexxej Laburista

qal li l-PL jemmen li Malta g[andha tkun fuq quddiem fl-Ewropa. Dwar ?ipru hu qal li dan il-pajji] kien effettwat min[abba li splodiet ilpower station tal-pajji]. Minkejja l-kri]i internazzjonali, il-Mexxej Laburista fl-ebda [in ma rrefiera g[al din ir-realtà li qed teffettwa l-ekonomija dinjija. Il-Mexxej Laburista semma diversi prodotti u servizzi li skont hu g[olew f’dan il-Ba;it fosthom irre;istrazzjoni tal-karozzi, servizzi relatati mal-mobajls, is-sigaretti u l-alko[ol. Jirri]ulta li f’dan il-Ba;it lalko[ol m’g[oliex.

Ba;it kawt – Forum Unions Maltin Dan il-Ba;it juri kemm il-Gvern kien kawt u qag[ad lura, spe/jalment f’/erti de/i]jonijiet fejn kellha tkun stimulata l-ekonomija. Hekk stqarr John Bencini, il-President tal-Forum Unions Maltin fl-ewwel kummenti tieg[u wara l-qari tal-Ba;it 2012. Hu qal li l-Gvern donnu qed jinkwieta i]jed dwar l-i]bilan/ meta wie[ed stenna li jittie[du de/i]jonijiet fejn jid[lu pi]ijiet fuq dawk li huma aktar vulnerabbli. John Bencini stqarr li f’dan il-Ba;it hemm numru ta’ punti po]ittivi, b[all-komputazzjoni

tat-taxxa tad-d[ul g[al ;enituri bit-tfal, g[alkemm wie[ed irid jara kif din trid ta[dem. Dwar il-leave tal-maternità, il-President talForum Unions Maltin stqarr li din mhix de/i]joni a[[arija. Hu li ;ej mis-settur edukattiv, John Bencini apprezza t-tis[i[ li qed isir spe/jalment fejn jid[ol l-isport fl-iskejjel.Hu laqa’ t-tmiem tattaxxa fuq it-televi]joni li suppost tne[[iet snin ilu. Kollox ma’ kollox, il-Forum kien qed jistenna xi [a;a li tistimola l-ekonomija g[ax ja[seb li hawn xi sta;nar fil-pajji].

– -

serju li jpo;;i fuq nett tal[idma tieg[u l-prijoritajiet tal-familji Maltin li huma xxog[ol, l-edukazzjoni, lambjent u s-sa[[a. Il-PN qal li t-tnaqqis flincome tax, i]-]ieda fi/children’s allowance, lg[otja ;dida ta’ €300 fissena lill-anzjani li g[andhom ’il fuq minn 80 sena u li jg[ixu fi djarhom b’mod indipendenti u ]-]ieda talg[ajnuna lill-;enituri li jibag[tu t-tfal fi skola privata b’estensjoni tat-tax credit tal-;enituri. Dawn huma kollha de/i]jonijiet favur ilfamilja, l-[addiema, i]]g[a]ag[ u l-anzjani. Il-PN sostna li dan hu Ba;it b’de/i]jonijiet g[aqlin minn Gvern u Prim Ministru serju li [a de/i]jonijiet fl-a[jar interess tal-familji Maltin u G[awdxin.

Il-Ba;it g[as-sena ddie[la hu Ba;it favur ilfamilja b’kuxjenza so/jali li jsa[[a[ l-ekonomija biex nirb[u l-maltemp ekonomiku dinji li qed ji]died. Il-PN qal li l-Ba;it li qed isir f’kuntest ekonomiku internazzjonali mill-aktar diffi/li fejn pajji]i Ewropej g[andhom diffikultajiet ekonomi/i kbar, qg[ad u djun rekord. Dan hu Ba;it li b’g[aqal u b’serjetà jkompli jibni fuq il-kisbiet li g[amel pajji]na fl-eqqel tal-kri]i ekonomika internazzjonali – kisbiet li fissru aktar opportunitajiet ta’ xog[ol g[a]]g[a]ag[ u l-[addiema Maltin. Il-PN qal li dan hu Ba;it inti] li jsa[[a[ ilfinanzi tal-pajji]. Intqal ukoll li dan hu ba;it tajjeb g[all-familji Maltin minn Gvern g[aqli u

Ba;it jg[in it-tkabbir ekonomiku

– Il-Kamra tal-Kummer/

Il-Ba;it li ppre]enta l-Gvern g[all-2012 g[andu l-g[an li jo[loq tkabbir ekonomiku u jikkonsolida l-finanzi pubbli/i ming[ajr ma jo[loq xokk flekonomija, ji;ifieri ming[ajr ma j]id it-taxxi jew il-kontijiet tad-dawl u l-ilma. Il-Kamra tal-Kummer/, lIntrapri]a u l-Industrija fi stqarrija, qalet li l-g[anijiet tal-Ba;it huma l-istess g[anijiet li pproponiet hi fil-fa]i talkonsultazzjoni. Il-Kamra fa[[ret numru ta’ inizjattivi li [ar;u mill-Ba;it li huma inti]i li jsa[[u l-kompetittività ta’ Malta f’setturi ewlenin fosthom dawk talintrapri]i ]g[ar u medji, ilqasam tal-manifattura, itturi]mu kif ukoll setturi o[ra fosthom fis-settur tal-kreattivita’ u d-digital gaming. Madankollu l-Kamra kkritikat il-mod kif l-estensjoni

tal-leave tal-maternità tressqet fl-a[[ar laqg[a tal-MCESD qabel il-Ba;it, li sa[qet li te[tie; diskussjoni iktar fiddettall, filwaqt li insistiet li biex ti]died ir-rata ta’ nisa fis-suq tax-xog[ol, je[tie; li f’Malta jkun hawn iktar fa/ilitajiet b[al child-care centres u li l-iskejjel jibqg[u miftu[a g[al [inijiet itwal. Il-Kamra esprimiet ru[ha di]appuntata li l-pajji] [alla sena o[ra tg[addi u ma [ax lopportunità biex jindirizza lformula ta’ kif jing[ata lkumpens g[all-g[oli tal-[ajja. li g[andha tkun ibba]ata fuq element ta’ produttività. Il-Kamra fa[[ret madankollu l-iskema esti]a ta’ MicroInvest, il-[olqien taliskema MicroGuarantee g[annegozji ]g[ar u medji u linvestiment li se jsir fiz-zoni industrijali.

Tra]]in fl-i]bilan/ f’kuntest ta’ kri]i globali

– Alternattiva Demokratika

Fl-ewwel reazzjoni tag[ha l-Alternattiva Demokratika, qalet li dan il-Ba;it hu wie[ed im[allat. Hi fa[[ret il-mod ta’ kif dan ilBa;it qed ja[dem biex ikun hemm Ba;it sotennibli li jra]]an li]bilan/ fil-kuntest tal-kri]i globali. L-Alternattiva fa[[ret ukoll il-mi]uri l-;odda fit-Taxxa tadD[ul, l-in/entivi biex proprjetà antiki tintu]a dejjem aktar kif ukoll il-mi]uri li se jra]]nu id-defi/it. Min-na[a l-o[ra qalet li hemm ftit enfasi fuq ener;ija alternattiva b’mod partikulari issa li qed ji]diedu l-prezzijiet ta]-]jut. Qalet ukoll li m’hemmx mi]uri li jra]]nu spekulazzjoni ta’ proprjetà kif ukoll li ma ]diditx il-paga minima.


IN-NAZZJON It-Tlieta, 15 ta’ Novembru, 2011

Ba;it 2012

Mi]uri li jg[inu lill-familji, ix-xog[ol u l-anzjani – il-U{M “Dan hu ba;it li qed jindirizza l-familja, ix-xog[ol u lanzjani”. Kliem Josef Vella, is-Segretarju :enerali talUnion {addiema Mag[qudin fl-ewwel kummenti tieg[u. Dwar il-familja, Josef Vella stqarr li l-union tinsab sodisfatta li se ji]diedu /-child care centres, l-introduzzjoni tat-tnaqqis fit-taxxa g[allklassi medja u ]-]ieda fi/children’s allowance.

Rigward ix-xog[ol, ilU{M rat ]ieda fi skemi talKorporazzjoni Maltija g[axXog[ol u t-Ta[ri;, ]ieda fixxog[ol part-time u full-time mal-Gvern, in/entivi g[allanzjani u g[all-industrija kif ukoll opportunitajiet g[allSMEs. Il-U{M laqg[et il-mi]uri li jindirizzaw anzjani li g[andhom ’il fuq minn 80 sena u ttitjib fil-pensjoni tas-servizz.

Josef Vella sostna li l-union ilha [afna ]mien titkellem dwar l-Active Labour Market Policy u l-Gvern sa fl-a[[ar semma din il-politika filBa;it. Is-Segretarju :enerali tal-U{M fisser li issa se jkun hemm pro/ess, imniedi flMCESD, biex din il-politika tkun studjata mill-imsie[ba so/jali kollha [alli jitwaqqaf pjan nazzjonali g[all-g[axar snin li ;ejjin.

Ba;it li jbeg[idna mill-inkwiet – Il-GRTU Fir-reazzjoni tag[ha g[all-Ba;it, il-GRTU qalet li dan hu wie[ed fit-triq it-tajba u li jkompli jbieg[ed lil pajji]na mill-inkwiet. Dan b’mod partikulari meta d-defi/it se jkompli jitnaqqas f’Ba;it kawt u determinat, g[alkemm sa[qet li seta’ sar aktar. Il-GRTU sostniet li rrata ta]-]ieda g[all-g[oli tal-[ajja setg[et kienet limitata biss g[a]-]ieda fir-rata talinflazzjoni. Il-GRTU esprimiet ukoll sodisfazzjon g[annumru ta’ skemi li l-Gvern qieg[ed i[addem biex jg[in lill-akbar numru ta’ intrapri]i f’Malta, dawk ]g[ar u medji, irrappre]entati mill-GRTU. Il-GRTU esprimiet ukoll sodisfazzjon li l-Gvern a//etta il-proposta ewlenija talGRTU biex il-Gvern jo[loq skema ta’ garanzija fuq self bankarju li l-intrapri]i jitolbu ming-

hand il-banek mhux biss g[as-self li kienu intitolati g[alih ta[t l-iskema micro credit imma g[al self aktar intensiv li jservi mhux biss g[all-intrapri]i li jridu jkabbru l-operat tag[hom imma wkoll biex jg[in numru kbir ta’ intrapri]i jinqalg[u minn problemi kbar ta’cash flows. Il-GRTU esprimiet ukoll sodisfazzjon li lGvern qieg[ed i]id fl-isforzi tieg[u biex aktar nies li jistg[u jkunu produttivi, spe/jalment nisa, ]g[a]ag[ u anzjani, ikunu m[ajra jipparte/ipaw fix-xog[ol. B’mod partikulari ilGRTU esprimiet sodisfazzjon g[al iskema innovattiva li tg[in lil faxxa ta’ familji fejn i]]ew; ;enituri ja[dmu u g[andhom infiq kbir fit-trobbija tat-tfal biex dawn jiffrankaw mittaxxa u jibqg[alhom aktar flus f’idejhom.

In/entivi biex aktar nisa ja[dmu – L-MEA L-Asso/jazzjoni Maltija ta’ Min I[addem (MEA) laqg[et l-in/entivi biex ti]died ilparte/ipazzjoni tan-nisa fiddinja tax-xog[ol; fl-istess waqt qed t[ares ’il quddiem biex dawn ikunu diskussi fiddettall fl-MCESD. L-MEA fissret dan il-Ba;it b[ala wie[ed ‘business as usual’, fis-sens li jinkludi firxa ta’ mi]uri ekonomi/i u so/jali li jolqtu diversi setturi tas-so/jetà Maltija, i]da jon-

qos minn inizjattivi sostanzjali biex jistimulaw l-attività ekonomika. L-MEA sostniet li l-Ba;it hu bilan/ delikat bejn il-konsolidament fiskali kif ukoll l-ispi]a u d-d[ul immirat lejn setturi differenti tal-industrija u lpopolazzjoni. L-Asso/jazzjoni fissret li din mhix strate;ija [a]ina, g[ax tikkontribwixxi lejn l-istabbiltà tal-ekonomija u hi estensjoni ta’ mi]uri introdotti f’diversi budgets.

Min-na[a l-o[ra, il-Ba;it ma jipproponix azzjonijiet kura;;u]i li verament jindirizzaw l-isfidi tal-pajji]. Skont l-MEA, l-allokazzjoni ta’ €20 miljun g[all-Air Malta g[andha tkun appo;;jata b’indikaturi stretti biex jiggarantixxu li t-taxxi tal-poplu jsa[[u l-linja talajru. L-MEA ]iedet li ddiskussjonijiet dwar ir-riforma g[andhom ikunu konklu]i kemm jista’ jkun malajr.

Mhux dak li kien mistenni – il-GWU Fl-ewwel reazzjoni tag[ha g[all-Ba;it 2012, il-General Workers’ Union qalet li g[alkemm f’dan il-Ba;it hemm mi]uri li jtaffu ftit millpi]ijiet tal-klassi medja, il-poplu baqa’ mg[obbi b’[afna pi]ijiet, fosthom il-kontijiet tad-dawl u l-ilma. Il-GWU sostniet li f’dan ilBa;it ukoll, il-Gvern ma kellux il-kura;; li jidde/iedi fuq i]-]ieda fil-leave tal-maternità u tefag[ha fl-MCESD meta jaf li m’hemmx qbil dwarha u lanqas meta din il-mi]ura tista’ ti;i implimentata.

Il-union esprimiet id-di]appunt tag[ha li [afna mill-proposti li g[amlet ma ;ewx indirizzati. Sostniet li dan il-Ba;it i[alli mistoqsijiet mhux imwie;ba u skont hi ma jissemma xejn x’se jag[mel il-Gvern biex jonqos ix-xog[ol prekarju u kif se jdahhal €46 miljun ewro iktar mill-bolla tas-sigurtà so/jali. Il-GWU se tkun qed to[ro; ir-reazzjoni uffi/jali tag[ha nhar il-{amis li ;ej meta g[andha tlaqqa’ l-Kunsill Nazzjonali g[al dan il-g[an.

5

Ba;it pjuttost po]ittiv Fl-ewwel reazzjoni tieg[u Kevin Bonello, President tal-Union tal-G[alliema (MUT) sostna li “fis-sitwazzjoni ekonomika li ninsabu fiha kien Ba;it pjuttost po]ittiv”. Hu rrimarka li hemm diversi inizjattivi li jaffettwaw l-edukazzjoni g[alkemm sa[aq li l-union tag[ti reazzjoni iktar dettaljata ’il quddiem meta tifli fid-dettall dak kollu li joffri l-Ba;it. Hu rrefera g[all-investimenti, fir-riforma fit-taxxa tad-d[ul, bil-[olqien talfaxxa ta’ ;enitur, li millkalkoli inizjali tal-MUT, jidher li se jkunu [afna dawk li jgawdu minn dan l-in/entiv g[all-familji li jg[inhom biex jedukaw lil uliedhom u jinvestu iktar fihom. Innota b’sodisfazzjon ukoll lallokazzjoni ta’ €23 miljun ]ieda fin-nefqa kapitali fis-

– L-MUT

settur tal-edukazzjoni. Kevin Bonello rrefera wkoll g[a]-]ieda fil-leave tal-maternità, li qal li lMUT ilha titkellem dwarha, g[alkemm irrefera g[all-fatt li din se ti;i diskussa filMCESD fejn l-MUT mhix rappre]entata. Il-President tal-MUT innota wkoll il-[olqien ta’ fond biex minnu ji;u meg[juna l-iskejjel indipendenti, li hu sejja[ settur fra;li g[alkemm qal li b[ala reazzjoni inizjali l-MUT t[oss li l-investiment irid ikun iktar minn €1 miljun g[alkemm dan huwa pass po]ittiv. Irrimarka wkoll b’mod po]ittiv fuq il-[olqien ta’ skola spe/ifika g[all-isport li l-MUT taqbel mag[ha g[alkemm qal li s’issa lunion g[adha ma ;ietx ikkonsultata dwarha.

In/entivi favur it-turi]mu – L-MHRA George Micallef, President tal-Asso/jazzjoni talLukandi u Ristoranti Maltin (MHRA), qal li l-asso/jazzjoni nnotat b’sodisfazzjon li fil-Ba;it g[all-2012 il-Gvern ]ied l-allokazzjoni finanzjarja b’€1 miljun g[allAwtorità Maltija g[atTuri]mu g[alkemm t[oss li dan jista’ ma jkunx bi]]ejjed min[abba l-isfidi partikulari g[as-sena d-die[la min[abba d-diffikultajiet ekonomi/i flEwropa u l-in/ertezzi ta’ b[alissa min[abba l-linja nazzjonali tal-ajru. George Micallef sostna li

l-MHRA pproponiet inizjattivi b’rabta mal-a//essibbiltà u l-kompetittività taddestinazzjoni. Hu qal li lasso/jazzjoni t[oss li jista’ jkun hemm [tie;a ta’ iktar fondi biex Malta ssostni nnumru ta’ turisti li rnexxielha tattira lejha din is-sena. Il-President tal-MHRA nnota wkoll b’sodisfazzjon ilfondi li l-Gvern alloka lill-Air Malta u sostna li l-asso/jazzjoni taqbel mal-po]izzjoni tal-Gvern li r-ristrutturar ji;i konklu] mill-iktar fis possibbli biex titne[[a l-in/ertezza fl-industrija.

Prudenza u responsabbiltà – CMTU William Portelli, President tal-Konfederazzjoni Maltija tat-Trade Unions (CMTU), qal li s-CMTU fittxet li dan ikun Ba;it ta’ prudenza u ta’ responsabbiltà b’dan il-Ba;it hu wie[ed li juri li l-isforz f’din id-direzzjoni qieg[ed hemm filwaqt li jikkunsidra r-realtà ta’ madwarna u jfittex it-tkabbir ekonomiku. Hu ddeskriva l-Ba;it b[ala wie[ed li ‘mhux spettakolari’ g[alkemm l-imsie[ba so/jali kienu av]ati minn qabel. Madankollu hu fa[[ar l-inizjattivi me[uda li jfittxu li jikkonsolidaw il-finanzi tal-Gvern, inaqqsu d-defi/it u jsa[[u u jin/entivaw ix-xog[ol b’mod partikulari g[an-nisa. Hu rrimarka b’mod po]ittiv ukoll dwar l-in/entivi li jg[inu lill-familji bit-tfal, b’mod partikulari dik b’rabta mal-komputazzjoni tat-taxxa.


IN-NAZZJON It-Tlieta, 15 ta’ Novembru, 2011

6

Ba;it 2012

It-tariffi tad-dawl u l-ilma jin]ammu fl-istess livell Matul is-sena d-die[la ttariffi tad-dawl u tal-ilma mistennija jibqg[u fl-istess livell tal-lum u dan bissa[[a tal-estensjoni talPower Station ta’ Delimara. Dan g[aliex minbarra t-titjib fil-kwalità tal-arja, il-pro;ett il-;did se jfisser tnaqqis ta’ madwar 30% tal-konsum tal-fjuwil. L-estimi tal-Korporazzjoni Enemalta li se ji;u ppre]entati lill-Parlament fil-;ranet li ;ejjin juru li ]]ejt mixtri millKorporazzjoni g[as-sena 2012 mhux anqas minn 99 dollaru kull barmil. Dan meta t-tariffi huma ma[duma fuq ix-xiri ta]-]ejt bil-prezz ta’ 81 dollaru kull barmil. Il-Ministru tal-Finanzi [abbar li l-Korporazzjoni Enemalta mhux se jkollha g[alfejn titlob revi]joni fittariffi min[abba l-impatt po]ittiv li se jkollha l-estensjoni tal-power station ta’ Delimara f’anqas konsum ta’ fjuwil biex tipprodu/i listess livell tal-elettriku. G[alhekk, minkejja li lprezz ta]-]ejt ]died b’madwar 30% fl-a[[ar sentejn, ittariffi tal-ener;ija se jin]ammu fl-istess livell tallum. Dan ifisser li l-ammont

ta’ €20 miljun li se jiffranka l-Gvern, se jg[addihom kollha lill-konsumatur. Minbarra l-investiment ta’ €183 miljun fl-estensjoni tal-power station ta’ Delimara, il-Gvern qed jinvesti wkoll f’interconnector li se jg[aqqad lil Malta mas-sistema Ewropew tal-ener;ija b’investiment ta’ €150 miljun. Dan kollu hu importanti biex i]-]ieda g[at-talba tal-ener;ija tkun moqdija u se jkun pass importanti biex pajji]na jil[aq il-miri ambizzju]i li g[andu filqasam ambjentali, filwaqt li titnaqqas id-dipendenza fuq il-prezzijiet mill-aktar volatili ta]-]ejt. Il-Gvern qed jikkunsidra pjan ta’ investiment f’infrastruttura ta’ pipeline li jwassal lejn Malta l-gass naturali min-network Ewropew. Din l-infrastruttura tirrikjedi ammont sostanzjali ta’ ri]orsi finanzjarji u l-Gvern di;à g[amel ka] malKummissjoni Ewropea biex Malta tkun allokata fondi u l-Kummissjoni qed tipproponi li Malta tir/ievi fondi g[al dan il-pro;ett. Dan g[andu jwassal biex jor[os il-prezz tal-gass g[all-konsumatur Malti.

Ba;it b’miri ekonomi/i /ari ■ Sa tmiem din is-sena l-i]bilan/ tal-pajji] jin]el g[al 2.8% u fl-2012 hu pro;ettat li jitnaqqas g[al 2.8% ■ Ix-xog[ol qed ji]died, il-persuni ja[dmu bi qlig[ qed ji]diedu u hemm bosta aspetti li Malta e//ellat fihom ■ }ieda fil-flus fl-idejn u d-depo]iti Il-miri tal-Ba;it g[all-2012 g[andhom il-prijorità li jkomplu jo[olqu stabbiltà ekonomika finanzjarja, ikomplu jinvestu f’inizjattivi li jkabbru l-attività ekonomika, isostnu l-programm estensiv fl-infrastruttura, l-ener;ija u lambjent, jissoktaw aktar investiment fl-edukazzjoni u t-ta[ri;, i]da li fuq kollox Ba;it li jirrispondi g[all[ti;iet tal-familji, l-anzjani u l-faxex tas-so/jetà l-aktar vulnerabbli. Dan qalu l-Ministru talFinanzi, l-Ekonomija u lInvestiment, Tonio Fenech waqt li kien qed jag[mel iddiskors tal-Ba;it g[as-sena 2012. Il-Ba;it g[as-sena d-die[la qed isir f’kuntest ta’ maltemp ekonomiku li issa ilu g[addej sa mis-sena 2008 u li i]da g[adu qed jo[loq in/ertezza kbira fl-ekonomiji Ewropej li minnhom jiddependi pajji]na. Dan g[aliex pajji]na jinnegozja ma’ pajji]i o[ra kif ukoll jiddependi mit-turisti li ji;u minn dawn il-pajji]i. Meta wie[ed jag[ti [arsa madwarna jista’ jara kif pajji]i b[all-Gre/ja, l-Italja u bosta pajji]i Ewropej kollha

jinsabu fi ]minijiet diffi/li kaw]a ta’ de/i]jonijiet ]baljati li ttie[du fi snin img[oddija. F’dan il-kuntest il-Gvern ressaq ba;it b’miri ekonomi/i /ari li jridu jwasslu biex sa tmiem is-sena 2012 l-i]bilan/ tal-pajji] jin]el g[al 2.3%. IlMinistru Tonio Fenech qal li sa tmiem din is-sena l-Gvern qed jippro;etta li jni]]el li]bilan/ g[al 2.8 fil-mija. L-inflazzjoni mistennija til[aq it-2.1%, li g[aliha lGvern se jkun qed jag[ti ]ieda ta’ €4.66 fil-;img[a biex jikkumpensa g[al dan. Hu semma kif ix-xog[ol qed ji]died, il-persuni ja[dmu bi qlig[ qed ji]diedu kif ukoll hemm bosta aspetti li Malta e//ellat fihom. Sa Mejju ta’ din is-sena lpersuni ja[dmu bi qlig[ kienu jinsabu fl-ammont ta’ 148,546. Il-qg[ad jinsab fillivell ta’ 6.6% u dan jikkuntrasta bil-kbir mal-medja Ewropea u dan min[abba li lmedja fost is-27 pajji] membru tinsab fil-livell ta’ 9.7%, u dik taz-zona ewro tinsab fillivell ta’ 10.2%. Is-settur privat f’dawn la[[ar snin kompla b’]ieda fil-

[olqien tal-postijiet taxxog[ol biex sa Mejju tal-2011 kien [oloq 107,321 post taxxog[ol. Is-settur pubbliku kompla jnaqqas il-postijiet tax-xog[ol. }ew; inizjattivi li qed i[allu l-frott tag[hom kienu dawk biex persuni li g[adhom ja[dmu wara li la[qu l-età tal-pensjoni din is-sena ammonta g[al 10,304, filwaqt li l-iskema biex aktar nisa jirritornaw fid-dinja taxxog[ol din is-sena sa issa la[qet l-2,437. I]-]ieda fil-Prodott Gross Domestiku fuq l-istess kwart fis-sena ta’ qabel juri wkoll kif pajji]na ssupera l-medja Ewropea. Hekk kif fit-tieni kwart ta’ din is-sena ]-]ieda fil-GDP fuq livell Ewropew kienet tinstab fil-livell ta’ 1.7%, f’pajji]na ]-]ieda kienet tammonta g[al 2.8%. Kien hemm ukoll ]ieda filflus fl-idejn u d-depo]iti biex sa Settembru ta’ din is-sena kien hemm madwar €9,719,000,000. Il-Ministru Fenech qal li ddejn pubbliku mistenni li ssena d-die[la jin]el g[al 68.91% filwaqt li g[al 2013 ikompli jin]el g[al 66.95%.

€20 miljun g[ar-ristrutturar tal-Air Malta Matul is-sena li ;ejja, ilGvern se jikkommetti ssomma ta’ €20 miljun g[arristruttrar tal-Air Malta. Dan l-ammont jitla’ fis-snin ta’ wara skont il-pjan ta’ ristrutturar. Il-Gvern jibqa’ impenjat li jara li l-linja nazzjonali ta’ pajji]na tibqa’ taqdi l-funzjoni importanti tag[ha. Madankollu kul[add irid jifhem li ]-]mien ta’ diskussjoni ma jistax jibqa’ jittawwal. Dan jista’ jwassal g[al sitwazzjoni irriversibbli b’konsegwenzi gravi g[allfamilji li jiddependu minn din l-azjenda u g[al pajji]na.

Il-Kummissjoni Ewropea qed tistenna l-pjani finali talGvern i]da dan ma jistax jitressaq jekk ma jkunx hemm qbil fuq il-bidliet fundamentali li jridu jsiru fil-pratti/i tax-xog[ol. Ming[jar dawn ilbidliet, il-pjan ifalli. Il-Gvern jemmen li lpakkett finali offrut mill-management tal-kumpanija, kemm fi skemi ta’ rtirar kif ukoll filbidliet mitluba u l-kumpens offrut, hu ra;jonevoli. Ir-rifjut jista’ biss iwassal g[al outsourcing ta’ /ertu operazzjonijiet jew g[at-tnaqqis tal[addiema skont il-li;ijiet ta’ pajji]na.


IN-NAZZJON It-Tlieta, 15 ta’ Novembru, 2011

Ba;it 2012

7

Tnaqqis fl-Income Tax g[al kull ;enitur b’kustodja tat-tfal ■ ■ ■ ■ ■ ■

Aktar minn 55,000 familja se jiffrankaw bejn €150 u €840 fis-sena Riforma importanti biex is-suq tax-xog[ol isir aktar attraenti g[all-;enituri Koppja mi]]ew;a se tkun tista’ tgawdi minn ‘komputazzjoni ;enitur’ Tnaqqis g[al kull ;enitur li g[andu l-kustodja tat-tfal Aktar inizjattivi biex i[ajru aktar nisa jid[lu fid-dinja tax-xog[ol €1.3 miljun biex jinfet[u tliet childcare centres ;odda

Fil-Ba;it 2012 il-Gvern qed iwettaq riforma importanti fis-sistema tal-Income Tax g[al kull ;enitur li g[andu lkustodja tat-tfal billi flimkien mal-Komputazzjoni Singola u mal-Komputazzjoni Kon;unta, issa introdu/a lKomputazzjoni ta’ :enitur. Permezz ta’ din ir-riforma, koppja mi]]ew;a bit-tfal se tiffranka bejn €150 u €840 fi [las ta’ Income Tax kull sena. Aktar minn 55,000 familja se jibbenefikaw minn din ilmi]ura li tfisser tnaqqis fidd[ul tal-Gvern mit-taxxa ta’ €10 miljun. B[ala e]empju, mara u ra;el li ja[dmu u li jaqilg[u paga ta’ €15,000 kull wie[ed se jiffrankaw €170 kull wie[ed fis-sena f’Income Tax meta ju]aw il-Komputazzjoni :enitur. Din il-komputazzjoni se jikkwalifikaw g[aliha ;enituri li g[andhom tfal li ma ja[dmux bi qlig[ fil-kustodja tag[hom sal-età ta’ 18-il sena. Jekk it-tfal ikunu g[adhom f’edukazzjoni terzjarja wara 18-il sena, din ti;i esti]a sa 21 sena. Bit-tnaqqis ta’ taxxa li lGvern ta f’dawn l-a[[ar [ames snin, se jkun [alla filbwiet tal-familji Maltin u G[awdxin total ta’ €680 miljun. Dan minbarra l-mi]uri li l-Gvern [a favur in-nisa li jer;g[u jibdew ja[dmu billi ma j[allsux taxxa g[al sena g[al kull wild. Dan minbarra wkoll il-krediti ta’ taxxa li ng[ataw lin-negozji ]g[ar ta’ pajji]na. Fil-Ba;it 2012 qed jidda[[lu wkoll emendi fir-

regoli dwar it-taxxa fuq ixxog[ol part-time biex jitne[[ew xi anomaliji li kienu jolqtu [a]in b’mod spe/jali lil pensjonanti u lil xi [addiema tal-Gvern. Sal-lum, pensjonati li jag[mlu part-time mal-Gvern ma setg[ux igawdu mir-rata ta’ 15%, filwaqt li dawk li ja[dmu part-time mal-privat setg[u. Issa din id-distinzjoni se tispi//a u dawn il-pensjonati kollha issa se jkunu jistg[u jgawdu mir-rata favorevoli ta’ 15% fuq xog[ol part-time.

IR-RIFORMA FL-INCOME TAX D[ul

{las ta’ Taxxa Pre]enti (Komputazzjoni Singola)

{las ta’ Taxxa Differenza Jan 2012 fit-Taxxa (Komputazzjoni g[al kull :enitur) persuna

€9,000 €,9250 €9,300 €9,500 €10,000 €12,500 €15,000 €17,500 €20,000 €21,200

€75.00 €112.50 €120.00 €150.00 €225.00 €600.00 €1,025.10 €1,650.10 €2,324.60 €2,744.60

€30 €105 €480 €855 €1,400.10 €2,025.10 €2,324.60

Individwali

- €75 - €112.50 - €120 - €120 - €120 - €120 - €170.10 - €250 - €299.50 - €420

Dan it-tnaqqis fl-income tax jg[odd g[al kull ;enitur li g[andu l-kustodja tat-tfal; koppji mi]]ew;a; romol; single parent; persuni separati jew divorzjati li g[andhom il-kustodja tat-tfal jew i[allsu l-manteniment. Se tkun esti]a wkoll iddeadline g[all-[las tal-15% fuq xog[ol part-time mill-15 ta’ Frar g[at-30 ta’ :unju biex jing[ata aktar ]mien biex dak li jkun jirregola ru[u u jag[mel il-[las dovut. It-tnaqqis fl-Income Tax hi l-a[[ar parti mill-weg[da elettorali u hu stmat li b’din il-mi]ura, fl-ewwel sena, idd[ul mill-Income Tax g[al Gvern se jonqos b’madwar €40 miljun. Il-Gvern hu konvint li ma]-]mien dan ji;i rkuprat bi tkabbir ekonomiku.

Il-Gvern qed jie[u aktar inizjattivi biex i[ajru aktar nisa jid[lu fid-dinja taxxog[ol. Matul l-a[[ar 10 snin, il-parte/ipazzjoni tannisa fis-suq tax-xog[ol telg[et minn 32.2% g[al 40.5%. Din i]-]ieda hi ta’ benefi//ju g[an-nisa nfushom, g[all-familjui tag[hom u g[as-so/jetà. Il-Gvern [abbar li se jkompli jinvesti f’in/entivi fiskali li permezz tag[hom, aktar minn 8,600 mara da[lu lura fid-dinja tax-xog[ol, filwaqt li ffrankaw madwar €10

miljun fi [las ta’ Income Tax. Fl-a[[ar snin infet[u 13-il childcare centre biex it-tfal minn età bikrija, jing[ataw programm ibba]at fuq ilkun/ett ta’ educare li hu /entrali g[all-i]vilupp tag[hom. Fil-Ba;it t[abbar li l-Gvern se j]id in-nefqa g[al €1.3 miljun biex jifta[ tliet /entri ;odda. T[abbar ukoll li se jkomplu jing[ataw in/entivi fiskali u sussidji li jg[inu biex dan is-servizz ikun a//essibbli g[al kul[add.


IN-NAZZJON It-Tlieta, 15 ta’ Novembru, 2011

8 Ba;it 2012

Skema g[ar-restawr ta’ proprjetajiet Fil-Ba;it t[abbru proposti g[all-bini vojt u mitluq fi/-/entri tal-lokalitajiet biex ikun utilizzat fl-a[jar interess talkomunità. Il-proposta tal-Gvern tenfasizza t-twemmin tal-Gvern li jemmen filvalur tal-investiment fl-ambjent urban. Il-proposta tinkludi l-e]enzjoni millBoll fuq id-Dokument fit-trasferiment bejn l-eredi biex ikun fa/ilitat il-konsilidament tal-ownership tal-proprjetà. Din il-kon/essjoni tag[laq fil-31 ta’ Di/embru 2013. Il-proposta tinkludi wkoll skema g[al persuni privati li jixtiequ jirrestawraw ilproprjetà tag[hom fejn se ting[ata rifu]joni ta’ 20% fuq l-ispejje] ta’ restawr sa massimu ta’ €5,000. Hemm ukoll inizjattivi g[al persuni jew kumpaniji li jinvestu fir-restawr ta’ dawn il-proprjetajiet biex ibig[u jew jikru fejn se ting[ata kon/essjoni g[allfinal withholding tax ta’ 10% fuq d[ul minn kera g[al skop residenzjali, u 15% fuq id-d[ul minn kera g[al skop kummer/jali. L-inizjattiva tinkludi wkoll final withholding tax ta’ 10% fil-ka] ta’ bejg[ jew [las ta’ 30% flok 25% fuq il-qlig[. L-inizjattiva tinkludi wkoll kreditu ta’ taxxa ta’ 20% fuq in-nefqa li tikkwalifika g[al restawr ta’ proprjetà g[al skop kummer/jali tal-kumpanija u din titla’ g[al 30% fil-ka] ta’ proprjetajiet skedati grad 1 u 2. Il-MEPA se tkun qed twessa’ wkoll lu]u permessibbli g[al dan it-tip ta’ proprjetajiet biex fost l-o[rajn, ikunu permessibbli guest houses, ufi//ji u u]i o[ra kummer/jali i]da kompatibbli u kumplimentari ma’ zoni residenzjali. Il-Gvern qed jenfasizza li l-benefi//ju japplika meta proprjetà tkun qed ti;i restawrata u rinnovata u mhux jekk titwaqqa’ biex tinbena mill-;did.

Ix-xog[ol prijorità f’G[awdex Il-Gvern iddikjara li l-akbar sfida g[al G[awdex tibqa’ x-xog[ol fejn minkejja l-isforzi kollha li saru fl-a[[ar snin irrealtà tibqa’ li l-progress u l-impjiegi li n[olqu f’Malta, ma n[olqux f’G[awdex bl-istess ritmu. Il-Gvern jemmen li hemm sitwazzjonijiet li jistg[u jitjiebu bi sforz koordinat fosthom il-b]onn li lMEPA u awtoritajiet o[ra jifhmu a[jar ir-realtà ta’ G[awdex. Bl-iskop li jkun koordinat sforz nazzjonali g[all-i]vilupp ekonomiku u so/jali f’G[awdex, il-Prim Ministru inkariga lis-Segretarjat g[all-Politika Strate;ika fl-Uffi//ju tieg[u biex jiffoka l-isforzi tal-entitajiet pubbli/i kollha flimkien mas-settur privat biex isir dak kollu possibbli g[all-[olqien ta’ aktar xog[ol u xog[ol a[jar f’G[awdex. L-istudji dwar il-possibbiltà ta’ rabta permanenti bejn G[awdex u Malta jrid jirrifletti wkoll din ir-realtà. G[all-2012 il-Gvern qed jalloka €4 miljun biex ikunu implimentati diversi pro;etti u biex titkompla l-vi]joni ekoG[awdex. Dawn il-pro;etti jinkludu lbidu ta’ programm vast ta’ g[ajnuna biex l-operaturi ekonomi/i f’G[awdex ikunu jistg[u jinvestu f’ener;ija minn sorsi alternattivi. Il-programm se jibda s-sena d-die[la u jitlesta s-sena ta’ wara. Billi jidher li sal-a[[ar tal-2012, lallokazzjoni ta’ €25 miljun g[all-ekoG[awdex ma tkunx ;iet assorbita kollha, il-Gvern hu kommess li l-bilan/ ji;i allokat fl-2013. Il-Ba;it jiffoka wkoll fuq in-numru ta’ studenti G[awdxin li qed komplu blistudji fl-Univeristà ta’ Malta, flMCAST u fl-ITS. Il-Gvern hu konxju li dan i;ib spejje] fuq il-familji G[awdxin u g[alhekk il-Gvern kien irriveda l-

allowance addizzjonali li l-Gvern jag[ti lill-istudenti G[awdxin f’Malta. Mis-sena d-die[la l-Gvern se jer;a’ j]id din l-allowance u se j;ibha fuq listess livell lil kull student G[awdxi li jkun qed jistudja f’Malta. Dan irrispettivament jekk imurx l-Università, lMCAST jew l-ITS. L-allokazzjoni totali biex ikunu meg[juna dawn l-istudenti g[all-2012 hi ta’ aktar minn €700,000. Il-ba;it jispe/ifika wkoll li tul is-sena d-die[la l-Gvern se jkompli b’aktar xog[ol strutturali fil-Kumpless Ninu Cremona biex jitlesta language lab biex fih ikunu jistg[u jsiru numru ta’ e]amijiet b’investiment ta’ €320,000. Se jitkompla wkoll ix-xog[ol biex ikun hemm iktar titjib fis-servizzi tas-sa[[a mog[tija fl-Isptar :enerali ta’ G[awdex. Il-Gvern se jkompli wkoll bil-programm ta’ manutenzjoni ta’ toroq f’diversi n[awi filwaqt li l-estensjonijiet fittoroq Ta’ Pinu u tax-Xlendi jitkomplew max-xog[lijiet li saru s’issa. Il-Gvern qed jalloka €1.5 miljun g[al dan liskop. Il-pjani tal-Gvern jinkludu t-tkomplija tat-tindif tal-widien u lqug[ tal-ilma, ilbini ta’ ;ibjuni ;odda u manutenzjoni ta’ o[rajn qodma, aktar bini ta’ [itan tas-sejjie[ u g[add ta’ inizjattivi o[ra fil-qasam agrikolu, ekonomiku u so/jali. G[awdex se jibqa’ jkollu allokazzjonijiet finanzjarja ta’ €500,000 g[allpromozzjoni distinta tieg[u mal-pubbliku u fi swieq spe/ifi/i b[al tal-cruise liners u tal-g[addasa. Se jkun sostnut ukoll il-programm ta’ g[ajnuna biex lG[awdxin isibu impjieg, b[allEmploymnet Aid, Training Aid u Microinvest.

In/entivi g[at-turi]mu ■

L-Awtorità Maltija tatTuri]mu (MTA) se ting[ata ]ieda ta’ €1 miljun ie[or g[al ba;it ta’ €36 miljun biex tirreklama lil pajji]na u tinvesti f’aktar rotot talajru ;odda. Se jitkompla x-xog[ol fuq numru ta’ pro;etti, fosthom l-Aquarium filQawra u l-;onna ta’ Pembroke b’investiment ta’ €4.2 miljun. Se jsir ukoll investiment ta’ €4.2 miljun f’siti arkeolo;i/i f’Malta u f’G[awdex. Allokazzjoni ta’ €10 miljun biex tkompli ting[ata g[ajnuna g[attitjib tal-pro;etti turisti/i minn operaturi privati u g[all-marketing u l-kompetittività tag[hom. Se jkunu allokati wkoll €3.3 miljun minn fondi tal-UE u fondi lokali g[all-kunsilli lokali u g[aqdiet mhux governattivi biex iwettqu numru ta’ pro;etti li jsebb[u d-dehra tallokalitajiet, li jinkludu diversi /entri stori/i u ;onna pubbli/i. Se jibqg[u jit[addmu skemi ta’ g[ajnuna g[as-settur pubbliku biex jin;iebu konferenzi f’Malta, jing[ata ta[ri; tar-ri]orsa umana u jing[ata soft loans g[all-operaturi turisti/i.


IN-NAZZJON It-Tlieta, 15 ta‘ Novembru, 2011

10 Opinjoni

INTERMEZZ MONDJALI

Rassenja kulturali internazzjonali Kull spjegazzjoni tifridna mill-istag[;ib, li hu l-bieb ta’ dak li ma jinftehimx. - Eugene Ionesco (1909-1994) Ftit li xejn jin[admu f’Malta x-xog[lijiet tal-palk tad-drammaturgu Franko-Rumen Eugene Ionesco. :ieli n[adem id-dramm tieg[u f’att wie[ed, ‘Il-Lezzjoni’, i]da l-bqija d-drammi tieg[u kienu esplorati biss b[ala e]er/izzji fit-teatru tal-assurd fl-Iskola tad-Drama. It-teatru ta’ Ionesco, per/imes fl-idjoma tal-assurd, hu bba]at fuq “il-[olm, xewqat mo[bija u kunflitti interni.” Kien jemmen li l-arti (fil-ka] tieg[u b’do]a qawwija ta’ Freudi]mu) kapa/i tesprimi r-realtà inkomunikabbli.

Meta jkun se jmut sultan Fil-bidu tax-xahar il-kumpanija Theatrencore ippre]entat lokalment id-dramm Exit the King ta’ Ionesco. Intermezz tkellem mar-re;ista li mexxa lpro;ett, Tyrone Grima.

Theatrencore hu grupp bi prefernza g[atteatru Fran/i]: mnejn hu ;ej dan il-kriterju flg[a]la^ Ori;inarjament Theatrencore nibet minn grupp ie[or teatrali li kien jismu theatr@lliance, li kien affiljat b’mod dirett mal-Alliance Francaise. Dak

i]-]mien, l-iskop tal-grupp kien li jippromwovi lkultura Fran/i]a permezz tat-teatru. Illum il-;urnata l-iskop inbidel u ma n[ossuniex marbuta li bilfors nag[mlu teatru ta’ natura Fran/i]a. I]da personalment, in-namra g[all-kultura Fran/i]a baqg[et tbaqbaq!

detachment#surrendering fis-sens wiesa’ tal-kelma. g[ax wara kollox a[na mmutu elf mewta fil-[ajja tag[na. I]da minkejja kollox nippruvaw na[arbuhom dawn l-imwiet, g[ax il-bniedem ifittex il-kontroll assolut fuq kollox. Naturalment, meta nag[mlu hekk ilkoll kemm a[na, naqg[u filpatetiku. Dan hu l-element komiku li jinsab bilqawwi fix-xog[ol ta’ Ionesco. {afna drabi, dan ilpathos, Ionesco jesprimih permezz tar-ritwal, u na[seb li l-element ritwalistiku fil-play ikompli jsa[[a[ il-burlesk g[ax jag[ti xejra li tidher serja g[all-azzjonijiet li fil-fatt huma pateti/i. Kemm ridt telabora dwar il-kurrenti politi/i ta’ dan id-dramm^ Anzi, kemm tag[ti importanza lill-politika fit-teatru^

l-ammont tan-nies jikber. Sintendi na[seb li hu importanti li xi ftit jew wisq il-[sieb filosofiku jinbieg[. Wara kollox ir-realtà hi li l-ma;;oranza tan-nies ma jmorrux it-teatru f’pajji]na. G[alhekk hu essenzjali li n[e;;u l[sieb, u wisq aktar li n[e;;u t-teatru b[ala mezz ta’ [sieb.

minn Mario AZZOPARDI marpardi@maltanet.net

Hemm indikazzjoni /ara ta’ x’inhu l-profil taludjenzi li jsegwu l-produzzjonijiet tag[kom^

Nemmen li iva. Spe/jalment f’dawn l-a[[ar tliet produzzjonijiet li Theatrencore tella’ rajna li numru sostanzjali mill-membri tal-udjenza huma nies mi//irku akkademiku u kulturali, x’aktarx min[abba lg[a]la tat-testi tag[na. Nixtiequ, u qeg[din na[dmu mill-a[jar li nistg[u, biex inwessg[u l-profil taludjenzi g[ax nemmnu li t-teatru qatt m’g[andu jkun elitist, u teatru tajjeb, ukoll meta jippre]enta temi profondi, hu teatru g[al kul[add.

X’ta[seb li hu l-valur intrinsiku tat-teatru modern Fran/i]^

It-teatru Fran/i] mal-ewwel daqqa t’g[ajn jistrie[ fuq il-kelma u fuq il-messa;; filosofiku jew politiku li jixtieq jg[addi l-awtur. Spiss, it-teatru jservi b[ala mezz g[al dan il-messa;;, u g[alhekk il-messa;; jidher li jie[u pre/edenza. Dan kollu jo[loq sfida iktar qawwija f’termini ta’ produzzjoni u direzzjoni, g[ax id-direttur irid ifittex mezzi ta’ kif jirrispetta u jepsrimi dak il-messa;; b’mod vi]walment interessanti u permezz tal-fi]iku li hi lg[odda essenzjali tal-attur.

Fil-promozzjoni, Exit the King kienet deskritta b[ala kummiedja burleska. I]da hi wkoll “ritwal stilizzat dwar il-mewt”. X’hemm burlesk jew komiku fil-mewt^

Na[seb iktar milli l-mewt, huma l-log[ob li nilag[bu fil-[ajja ta’ kuljum biex ma niffa//jawx ilmewt, li huma burleski. Nixtieq in]id ukoll li filfehma tieg[i Exit the King mhix biss play dwar ilmewt i]da wkoll xog[ol li jesplora t-tema ta’

Monica Attard u Stephanie Bugeja f’ritratt promozzjonali g[al ‘Exit the King’

Id-dramm g[andu elementi qawwijin politi/i jekk wie[ed jixtieq jisfruttahom. Mhux biss hu r-Re li qieg[ed imut, i]da wkoll ir-renju dekadenti tieg[u. Na[seb li l-bniedem kontemporanju jista’ jempatizza totalment ma’ din id-dekadenza. B[ala mise-en-scene hemm referenzi g[al kurrenti politi/i kemm kontemporanji kif ukoll tas-seklu g[oxrin. I]da fil-workshops li g[amilna qabel ma bdejna na[dmu fuq it-test, ittie[det de/i]joni li ma ridniex nag[tu wisq enfasi fuq l-aspett politiku fis-sens iktar restritt tal-kelma, biex insa[[u iktar it-temi universali li hemm fid-dramm.

Hemm ukol l-implikazzjoni e]istenzjalista: isSultan fid-dramm jistaqsi g[aliex twieled jekk kien ikkundannat li se jmut. Hi mistoqsija li tolqot lilna lkoll. Il-pubbliku lokali ja//etta te]i filosofika fit-teatru jew trid tbeg[lu l-prodott mod ie[or^

Eugene Ionesco (1909-1994)

Alla[ares il-pubbliku lokali ma ja//ettax temi filosofi/i. Nemmen li fl-arti huma [afna dawk li jfittxu l-[sieb filosofiku. Nittama li mal-medda ta]-]mien dan

Kif tevalwa x-xena teatrali f’Malta b[alissa^ U f’dan il-kuntest, kif tara l-futur g[al Theatrencore^

Mistoqsija tqila. Nemmen li f’dawn l-a[[ar g[axar snin it-teatru lokali Malti g[amel qab]a kbira. I]da dan ma jfissirx li l[aqna l-qu//ata. Jekk hemm destinazzjoni fejn irridu naslu (dejjem jekk hemm, g[ax il-perfezzjoni qatt ma tintla[aq) g[ad fadlilna x’naqdfu. Irridu nkunu attenti kontra l-mentalità insulari li ;ieli tinbet, ta’ kompetizzjoni distruttiva, fejn tieg[i hu ne/essarjment a[jar minn tieg[ek sempli/ement fuq il-premessa li hu tieg[i. Na[seb li fejn tid[ol l-umiltà g[ad fadlilna [afna x’nitg[allmu. Nemmen li hu importanti wkoll li nittrattaw l-udjenzi tag[na b’mod intelli;enti. Nispera li l-pubbliklu lokali hu iktar matur artistikament u jevita li jaqa’ g[al shock tactics li ;ieli ntu]aw, u jag[raf imur lil hinn minnhom. U nispera li mhux qed inkun idealistiku ]]ejjed jien! Fl-a[[ar mill-a[[ar nittama li Theatrencore b[ala kumpanija fi/-/okon tag[ha qed toffri xi [a;a ta’ validità g[all-pre]ent u g[all;ejjieni tat-teatru f’Malta.


IN-NAZZJON It-Tlieta, 15 ta’ Novembru, 2011

12 Ittri

Is-serjetà fil-politika f’pajji]na Il - kelma serjetà fil politika f ’ pajji]na tfisser ukoll l - anali]i o;;ettiva li jag[mlu mexxejja kbar dwar pajji]na . Din is - sena kellna diversi mexxejja kbar , ukoll f ’ dawn l - a[[ar ;img[at , li ;ew pajji]na jfa[[ru d - de/i]jonijiet g[aqlin li [a l - Prim Ministru Lawrence Gonzi

f ’ xenarju ta ’ politika internazzjonali mill - aktar diffi/li . Dan b ’ rabta kemm ma ’ dak li ;ara fil - Libja u fl Afrika ta ’ Fuq , kif ukoll fil - politika ekonomika u finanzjarja Ewropea b ’ mod partikulari fiz - zona ewro . I]da anali]i li smajna dan l - a[[ar dwar it tmexxija politika f ’ pajji]na

tistona u ma tirriflettix ir realt à meta l - poplu ji]en ukoll li f ’ dawn i] - ]minijiet ta ’ kri]ijiet finanzjarji internazzjonali , pajji]na baqa ’ g[addej bit - twettiq ta ’ riformi kbar , kura;;u]i u li jkomplu jimmodernizzawna .

M . Attard

Il - Mosta

Id-delizzju tal-edukazzjoni :ieli tisma’ xi anzjan jg[id kemm imxejna ’l quddiem li llum l-edukazzjoni mhix mifruxa fuq ftit snin ta’ skola formali i]da ssir tant enfasi li din tkun matul il-[ajja. Ng[id g[alija, wie[ed mid-delizzji tieg[i hu li n]omm il-gazzetti u n]id mal-kollezzjoni ta’ kotba li g[andi biex meta nista’ nirreferi g[alihom, g[ax waqt li l-internet hu komdu, hu ftit diffi/li li waqt li tkun qed tiekol fuq ilmejda, spe/jalment jekk tkun wa[dek, t[ares u tqalleb fuq xi tablet jew laptop bla ma’ //appas il-buttuni u abbli tag[mel il-[sara. Mill-banda l-o[ra, billi gazzetta nkun xtrajtha bi ftit flus u g[andha karta ordinarja, ma niddejjaqx nifrixha [dejn il-platt u waqt li nitma’ l-[awsla nara nassorbix ukoll xi idea jew kun/ett minn pa;na s[i[a ta’ daqs A3 mi]g[uda b’informazzjoni. Rapport mill-Parlament li deher f’In-Nazzjon tal-1 ta’ Novembru kellu t-titlu ‘Impenn biex persuni b’di]abbiltà jkunu integrati fil-komunità’. Fost l-o[rajn isemmi d-di]appunt li meta jkun hemm skemi tal-ETC li joffru xi benefi//ju lil min

jimpjega persuni b’di]abbiltà, meta dan il-benefi//ju jispi//a, jintemm ukoll limpjieg tal-persuni b’di]abbiltà. Jien ukoll naqbel li g[andu jinstab mezz kif ilpersuna b’di]abbiltà impjegata ma ter;ax tg[addi minn trawma, i]da mhux bi]]ejjed li wie[ed jg[id kemm jiddispja/ih bla ma jag[mel rimedju. G[ax kif kien jg[id wie[ed g[aref : ‘A[seb dejjem x’ji;ri wara’ - hi [a;a minn ewl iddinja li meta jing[ata benefi//ju mill-istat, [afna jnewlu jdejhom i]da mbag[ad ma jkunux lesti li jkomplu, jekk mhux marbutin b’xi klawsola li jkollhom jirrifondu lura l-ammonti versati, jekk l-impjieg li jkunu offrew, itemmuh. Ilfondi tal-istat mhumiex infiniti. Il-persuni b’di]abbiltà je[tie;u min fil-prattika jassiguralhom g[ajnuna kontinwa u mhux min jikkommi]era l-kundizzjoni tag[hom u b’li jag[mel ma jippjanax g[at-tul. Wara kollox, kif jing[ad ukoll, ‘Mill-frott tag[hom tag[rfuhom’.

G. Bonett

Marsalforn

L-ittri f’din il-pa;na L-ittri g[allpubblikazzjoni f’din ilpa;na jistg[u jintbag[tu bilposta (Ittri lill-Editur, InNazzjon, Triq Herbert Ganado, Tal-Pietà PTA 1450), bil-fax (numru 2124 2886 — Attn. Alex Attard) jew fl-indirizz elettroniku: alex.attard@media.link.com .mt. L-ittri jridu jkunu

akkumpanjati bl-isem u lindirizz s[a[ ta’ min jibg[athom u ma jridux ikunu itwal minn 300 kelma. Ittri bin-nome-de-plume ma jkunux ippubblikati u lEditur i]omm id-dritt li jirrifjuta li jippubblika kull ittra li jir/ievi u li jqassar kull ittra, basta j]omm ilpunt tag[ha.

{ajku - 380 minn Oliver Friggieri

Kemm-il ‘Titanic’ jeg[req kuljum fil-ba[ar Ta’ qalb imxaqqa!


IN-NAZZJON It-Tlieta, 15 ta’ Novembru, 2011

A[barijiet ta’ Barra 13 minn Tonio Galea u Richie Cassar – foreign@media.link.com.mt

IL-KRI}I TAD-DJUN

Merkel twissi li l-Ewropa tinsab fi ]mien diffi/li [afna Il-Kan/illier :ermani] Angela Merkel ilbiera[ wissiet li aktarx b[alissa, l-Ewropa qed tg[ix l-aktar ]mien diffi/li mit-Tieni Gwerra Dinjija. Dan hekk kif i]-]ew; mexxejja Ewropej ;odda, flItalja u fil-Gre/ja, matul il;urnata tat-Tnejn stinkaw biex jiffurmaw Gvern u jillimitaw il-[sara li sofra pajji]hom min[abba l-kri]i tad-djun. Ilbiera[ is-swieq kellhom reazzjoni po]ittiva g[alli]vilupp fl-Italja u fil-Gre/ja u li l-mexxejja ;odda – ittnejn teknokrati/i ji;ifieri mhux ;ejjin mix-xena politika i]da minn qasam spe/jalizzat – kienu se jag[tu nifs ;did lill-ekonomiji ta’ pajji]hom. Imma fi]-]ew; ka]i, kemm fil-ka] ta’ Mario Monti flItalja kif ukoll Lucas Papademos fil-Gre/ja, minkejja s-serjetà tas-sitwazzjoni

f’pajji]hom, hemm intoppi politi/i serji. Fil-ka] ta’ Monti, li matul il-;urnata tal-biera[ mexxa konsultazzjonijiet dwar il-formazzjoni tal-Gvern, hemm oppo]izzjoni kemm g[all[atra tieg[u kif ukoll g[arfiromi li jrid jg[addi u dan jista’ jikkaw]a intoppi waqt voti fil-Parlament. Anki filka] ta’ Papdemos hemm problemi simili g[al dawk li g[andu Monti. Merkel ilbiera[ g[amlet ittwissija tag[ha waqt laqg[a tal-Partit Demokristjan :ermani] (CDU) li tmexxi f’Leipzig. Hi ]iedet li kienet im[assba li l-Ewropa kienet se tikkrolla jekk tfalli l-ewro i]da wieg[det li kienet se tag[mel dak kollu li tista’ biex tevita li dan ji;ri. Monti n[atar Prim Ministru mill-President nhar il-{add u matul il-;urnata tat-Tnejn kien impenjat f’konsultaz-

T[assib dwar is-sitwazzjoni Fran/i]a George Osborne, ir-responsabbli g[all-finanzi tal-Gvern Ingli], esprima t-t[assib tieg[u dwar is-sitwazzjoni talekonomija Fran/i]a fost t[assib li l-kri]i finanzjarja fiz-zona ewro se tinfirex. Osborne qabbel lil Franza mal-Italja, il-Gre/ja u lPortugall li di;à ntlaqtu minn taqlib finanzjarju u wissa li lGvern Fran/i] kein se jer;a’ jkollu jag[mel de/i]jonijiet ibsin dwar l-infiq pubbliku. Il-;img[a li g[addiet lispi]a tas-self tal-Gvern Fran/i] ]diedet drammatikament u anki l-eks Prim Ministru Ingli] Gordon Brown wissa li Franza kienet qed tissogra li se tispi//a fil-

mira tas-swieq finanzjarji. Il-;img[a li g[addiet ukoll il-President Fran/i] Nicolas Sarkozy kixef pakkett ta’ mi]uri ta’ awsterità g[allvalur ta’ 18.6 biljun ewro mifruxa tul sentejn, l-a[[ar f’sensiela ta’ mi]uri minn Franza biex tipprote;i l-credit rating ta’ AAA. Dan wara li diversi a;enziji li jag[tu l-pariri dwar l-investiment wissew li aktarx kienu se jirrevedu l-credit rating, ilmarka ta’ fidu/ja, ta’ Franza. Hu qal ukoll li kien hemm b]onn li l-:ermanja tippumpja aktar flus f’dawk il-pajji]i fqar biex ikun hemm l-istabbiltà u aktar ugwaljanza flekonomiji.

zjonijiet dwar il-formazzjoni tal-Gvern. Dan bl-iskop li jer;a’ jkun hemm il-fidu/ja tas-swieq fl-Italja li g[andha ekonomija b’dejn li hu kbir wisq biex ji;i salvat. Olli Rehn, il-Kummissarju Ewropew inkarigat mill-affarijiet finanzjarji, wissa li ddijanjosi tal-ekonomija Taljana ma kinitx inbidlet sempli/ement g[aliex inbidel il-Gvern. Intqal li kien se jkun hemm sorveljanza tassitwazzjoni fl-Italja u r-riformi li se jkunu introdotti u b’dan l-iskop se tintbag[at delegazzjoni lejn l-Italja. Ilbiera[ Josè Manuel Barroso, il-President talKummissjoni Ewropea, tkellem telefonikament ma’ Mario Monti dwar l-a[[ar ]viluppi fl-Italja. Fil-Gre/ja hemm stennija g[al dak li se ji;ri l-Erbg[a meta Papademos irid jirba[ vot ta’ fidu/ja fil-Kabinett

tieg[u qabel laqg[a talMinistri tal-Finanzi taz-zona ewro l-{amis. Laqg[a li fiha jrid jelenka l-Ba;it g[all2012 qabel ma jressqu quddiem il-Parlament. Il-Gre/ja qed tistinka biex tikkwalifika biex ting[ata ttieni pakkett ta’ g[ajnuna finanzjarja ta’ 130 biljun ewro u pagament ta’ tmien biljun ewro mill-ewwel pakkett ta’ g[ajnuna li hu me[tie; biex jit[allas id-dejn li jiskadi f’Di/embru. I]da Papademos jista’ jkollu problemi wara li Antonis Samaras, il-kap tal-Partit tadDemokrazija l-:dida, il-partit ewlieni ta/-/entru lemin, qal li hu ma kienx se jivvota favur mi]uri ;odda ta’ awsterità u l-kundizzjonijiet imposti fuq il-Gre/ja minn dawk li jag[tuha l-flus iridu jinbidlu. Hu ]ied ukoll li ma kienx se jiffirma ebda dokument li jorbtu li jimplimenta

Il-Kan/illier :ermani] Angela Merkel

l-mi]uri ta’ awsterità jekk ikun fil-Gvern b[al ma talab Rehn u li l-kelma tieg[u kienet bi]]ejjed. I]da Rehn wissa li jekk ma jkunx hemm il-firma millpartiti politi/i kollha Griegi, il-pagament li jmiss ma kienx se jing[ata.


IN-NAZZJON It-Tlieta, 15 ta’ Novembru, 2011

36 A[barijiet ta’ Barra minn Tonio GALEA tonio.galea@media.link.com.mt

Il-Gre/ja, id-dejn u l-kri]i Fi tmiem il-;img[a li g[addiet, il-Gre/ja [atret Gvern ;did, gvern immexxi minn Lucas Papademos, l-eks Vi/i President tal-Bank ?entrali Ewropew, wara ;ranet ta’ negozjati. Hu se jmexxi gvern temporanju li n[oloq biex ikun assigurat li dan il-pajji] mifni mid-djun jing[ata l-g[ajnuna finanzjarja li g[andu b]onn. Dan il-Kabinett irid ukoll japprova pakkett ;did ta’ g[ajnuna finanzjarja ta’ 130 biljun ewro. Il-Gre/ja u d-dejn kbir li g[andha ilhom jhe]]u s-sisien taz-zona ewro g[al aktar minn sena b’konsegwenzi li qed jin[assu madwar id-dinja kollha. Il-pajji] kien salvat millfalliment darbtejn matul dan il-perjodu u minkejja dan, lesperti g[adhom ibassru li lpajji] xorta se jfalli. Hi biss kwistjoni ta’ ]mien. Il-Gre/ja kienet ilha tg[ix lil hinn mil-limiti finanzjarji tag[ha minn qabel ma ssie[bet fl-ewro u l-livell dejjem ji]died ta’ dejn po;;a pi] kbir fuq l-ekonomija tal-pajji] biex issa krolla kollox. Il-kaw]a ewlenija hi tmexxija politika li kienet t[ares biss sa mne[irha. IlGvern Grieg kien jissellef ilflus bil-qawwi u kien jonfoqhom malajr, partikolarment wara li ssie[eb fl-ewro. Din is-s[ubija saret

wara li /erti /ifri tassitwazzjoni finanzjarja talpajji] in[bew. L-infiq pubbliku spara ’l fuq u l-pagi tas-settur pubbliku partikkament irduppjaw f’dawn l-a[[ar g[axar snin. Irri]ultat kien 340 biljun ewro ta’ dejn g[al pajji] ta’ 11-il miljun persuna, ekwivalenti g[al 31,000 ewro dejn g[al kull persuna fil-pajji]. Kien hemm u g[ad hemm problema o[ra. Filwaqt li lGvern kien qed jonfoq il-flus bl-addo//, id-d[ul kien batut, fost l-o[rajn min[abba infurzar batut tal-[las tat-taxxi kif ukoll min[abba eva]joni tat-taxxa fuq skala kbira filpajji]. Meta fl-2008 faqqg[et ilkri]i finanzjarja kkaw]ata mill-falliment tal-bank Lehman Brothers fl-Istati Uniti, il-Gre/ja finanzjarament kienet mibnija fuq pedament dg[ajjef [afna. F’Mejju tal-2010, kellha ting[ata 110 biljun ewro f’g[ajnuna finanzjarja biex to[ro; mill-kri]i u mbag[ad f’Lulju tal-2011 tlestew 109 biljun ewro aktar. Dan g[aliex il-kobor tad-djun kien tali li minkejja l-mi]uri ta’ awsterità, il-Gvern ma kienx qed ila[[aq u ma kienx qed ida[[al kemm suppost. G[alhekk f’Ottubru ssejja[ summit spe/jali biex tinstab soluzzjoni darba g[al dejjem g[all-kri]i Griega.

L-iskop ori;inal tal-ewwel g[ajnuna finanzjarja kien biex il-kri]i ti;i kontrollata. Dan i]da ma se[[x u kien imiss lill-Portugall u l-Irlanda biex ting[ata l-g[ajnuna finanzjarja. Imbag[ad ilGre/ja kellha ting[ata t-tieni pakkett ta’ g[ajnuna finanzjarja ta’ 109 biljun ewro. F’Lulju ta’ din is-sena, ilmexxejja taz-zona ewro proponew pjan li bih il-privat li sellef flus lill-Gre/ja, l-aktar permezz ta’ xiri ta’ bonds talGvern, kien se jitnaqqaslu madwar 20 fil-mija tas-somma li ori;inarjament sellef. Imma issa, l-ispi]a fuq isself, mhux tal-Gre/ja imma anki tal-Italja u Spanja, kompliet ti]died u dan qed iwassal g[al bi]a’ li anki dawn i]-]ew; ekonomiji kbar – ittielet u r-raba’ l-akbar taz-zona ewro wara l-:ermanja u Franza – se jkollhom b]onn lg[ajnuna finanzjarja. L-aktar li huma esposti g[ad-dejn Grieg huma l-banek Fran/i]i u :ermani]i. Ilfalliment re/entement tal-bank Franko-Bel;jan Dexia kompla kabbar il-problemi. Wie[ed irid i]omm f’mo[[u li ma’ bank hemm katina, b’negozji li jkunu qed jiddependu fuqu, u l-falliment ta’ bank ikollu konsegwenzi li jmorru lil hinn minn sempli/ement bank li g[alaq u mod kif inbidlet id-dinja. Leffetti jin[assu lil hinn millfruntiera tal-pajji] fejn jinsab stabbilit il-bank. Il-fond ta’ salvata;; tazzona ewro, il-Fa/ilità ta’ Stabbiltà Finanzjarja Ewropea (EFSF), kien ta’ 440 biljun ewro... xejn qrib dak me[tie; g[all-Italja u Spanja u forsi pajji]i o[ra. G[alhekk f’Ottubru, iz-zona ewro qablet li dan il-fond jitkabbar g[al triljun ewro u lbanek qablu li jitilfu 50 filmija fuq il-flus li sellfu lillGre/ja. Imma l-;rajja Griega kellha sorpri]a o[ra. Il-Prim Ministru So/jalista George Papandreou [asad lil kul[add meta [abbar li kien se jsejja[ referendum dwar il-pakkett ta’ g[ajnuna finanzjarja li mieg[u kellu marbuta aktar awsterità. Dan wassal biex il-mexxejja tal-:ermanja u Franza kif ukoll il-Fond Monetarju Internazzjonali jiddikjaraw li lGre/ja ma kinitx se ting[ata lpakkett ta’ g[ajnuna finanzjarja li jmiss sakemm isir ir-referendum. Barra minn hekk, ilkwistjoni dwar jekk kienx wasal i]-]mien li l-Gre/ja titlaq miz-zona ewro bdiet ting[ad fil-bera[ minn mexxejja Ewropej irrabjati. Dan wassal beix Papandreou jirtira l-proposta ta’ referendum u anki mit-tmexxija tal-pajji] beix ikun hemm Gvern ta’ g[aqda nazzjonali biex japprova l-pakkett ta’ g[ajnuna finanzjarja. Il-Gre/ja mhix wa[edha biex akkumulat ammont insostenibbli ta’ dejn tul dawn l-a[[ar g[axar snin. Dejn kemm mill-gvernijiet kif ukoll mill-popolazzjoni. Dan fost ]idiet kontinwi fil-pagi.

Imma l-;arra ;ejja u sejra fla[[ar tinkiser u issa sar diffi/li [afna g[alihom li j[allsu ddejn. Dan apparti li l-paga g[olja li hemm f’dawn ilpajji]i qed tag[milhom mhux kompetittivi u l-ekonomija sta;nat. Fl-istess [in qed ikollu jsir qtug[ iebes mill-gvernijiet flinfiq tag[hom kif ukoll ]idiet fit-taxxi biex is-self ji;i kkontrollat. I]da dan qed jimbotta lekonomiji f’re/essjoni li twassal g[al rata og[la ta’ qg[ad u g[alhekk anqas d[ul mit-taxxi, partikolarment ittaxxa tad-d[ul, l-income tax, g[all-Gvern, u aktar [las ta’ benefi//ji so/jali biex imbag[ad, il-problemi finanzjarji jikbru mhux jonqsu. G[ad hemm possibbiltà li lGre/ja tfalli g[alkemm qed isir minn kollox mill-Unjoni Ewropea biex dan ma jsirx. Il-banek ewlenin Ewropej g[andhom l-akbar ammont ta’ dejn Grieg – madwar 60 biljun ewro. Hemm [afna diskors ta’ dik li qed tissejja[ “orderly default”. Ikun ifisser li parti sostanzjali tad-dejn Grieg ji;i pospost b’[afna snin. Hemm imbag[ad possibbiltà o[ra, dik li qed tissejja[ “disorderly default” li tfisser li [afna middejn qatt ma jit[allas. I]-]ew; g[a]liet se j[allu impatt negattiv [afna kemm fuq il-banek kif ukoll fuq dawk li g[andhom bonds Griegi.

Il-PM l-;did tal-Gre/ja Papademos

Barra minn hekk, il-banek Griegi huma esposti g[ad-dejn tal-gvern tag[hom. Huma g[alhekk ikollhom b]onn kapital ;did biex ikomplu ja[dmu, g[ax jekk le, ifallu. I]da l-ekonomija Griega hi biss parti ]g[ira minn dik tazzona ewro u t-telf aktarx jista’ ji;i kontrollat. Il-bi]a’ hu li l-falliment talGre/ja jo[loq paniku fis-swieq finanzjarji b’investuri jib]g[u li pajji]i akbar taz-zona ewro jispi//aw fl-istess sitwazzjoni tal-Gre/ja. L-effett ikun ag[ar jekk ilGre/ja titlaq mill-ewro. Pass simili qed jitqies li jkollu listess effett daqs il-falliment tal-Lehman Brothers, li beda lkri]i finanzjarja fl-2008 u li waddab lill-Ewropa u l-Istati Uniti f’re/essjoni kbira.


IN-NAZZJON It-Tlieta, 15 ta’ Novembru, 2011

TV#Radju 39 A CIVIL ACTION

Kaw]a kontra kumpanija multinazzjonali Rete 4 00>10

Film drammatiku Amerikan tal-1998 b’re;ija ta’ Steven Zaillian li g[andu fost l-atturi ewlenin lil John Travolta, William H. Macy, Tony Shalhoub u Zeljko Ivanek, l-erbg[a li

huma jidhru fir-ritratt hawn ta[t. Kumpanija multinazzjonali b’sa[[itha tkun ni;;set l-ilma ta’ lokalità abitata. Avukat jifta[ kaw]a kontriha f’isem ir-residenti.

07>00 09>00 09>30 11>45 12>30 13>00 13>05 13.20 15>20 15>35 15>40 15>45 16>40 16>45 17>00 18>00 18>10 18>45 18>55 19>45 20>30 21>30 21>35 22>30 23>00 23>30

NET News Bejni u Bejnek (r) Teleshopping It-Tnejn l’Huma X’Hemm g[all-Ikel^ NET News Teleshopping Vitalità Teleshopping Bla Kumment XD X’Fatt-art Bla Kumment Teleshopping Malta Llejla NET News (ikompli) Malta Llejla Flimkien ma’ Nancy Kontra l-{in NET News Insiru nafu lil... NET News Quadro Trott u Galopp NET News Bejni u Bejnek

06>00 07>00 07>15 07>40 07>50

101 Breakfast Club A[barijiet (ikompli) 101 Breakfast Club Il-:urnali (ikompli) 101 Breakfast Club

09>00 09>05

A[barijiet fil-Qosor Magazine 101

11>00 11>55 12>00 12.15 12>45 15>00 15>05

Wavelength Avvi]i tal-Mejtin A[barijiet L-Ambjent Tag[na Lkoll The Big Show A[barijiet fil-Qosor Hitsteria

17>00 17>55 18>00 18>15 20>00 21>00 23>00 24>00

Newsdesk Avvi]i tal-Mejtin A[barijiet Malli Jidlam Il-Klassi/i tas-Sittinijiet Fuzzbox - Eric Montfort Newsdesk (r) Night Style - Joe Vella

(b’waqfa g[all-A[barijiet fil-Qosor fit-08>00)

(b’waqfa g[all-A[barijiet fil-Qosor fl-10>00)

TVM • melita 101 • GO Plus 101 07:00 - TVAM 09:00 - Mela Isma’ Din (r) 09:10 - Madwarna 09:20 - Kwizzun (r) 10:00 Purée (r) 11:00 - Wirt, Arti u Kultura (r) 11:30 - G[awdex Illum 12:00 - A[barijiet# rapport tat-temp 12:10 - Sellili 14:00 A[barijiet 14:05 - (ikompli) Sellili 16:00 - A[barijiet 16:10 I]-}ona 17:40 - Sa[[tek l-Ewwel 17:45 - Mela Isma’ Din 18:00 A[barijiet 18:10 - Kwizzun 18:55 - Purée 20:00 - A[barijiet# sports# rapport tat-temp# rapport finanzjarju 20:40 - F’Salib itToroq 21:45 - Bondi + 22:30 Paqpaq 23:15 - L-A[barijiet 23:30 - Venere (r). ONE • melita 103 • GO Plus 103 07:00 - Bon;u Bundy 10:00 Teleshopping 10:30 - Sieg[a }mien 12:00 - Teleshopping 12:45 - Kalamita 16:20 - Lapes u Karta 16:30 - Teleshopping 17:30 - ONE News Update 17:40 - Teleshopping 19:05 - Londri 19:15 - Minuta Wa[da! 19:30 ONE News 20:15 - Inbox 20:20 - Illostra 20:30 - Xablott 21:35 Realtà 22:40 - Pandora (r) 23:15 - ONE News 23:40 - Minuta Wa[da! 23:45 - Kalamita (r). Smash • melita 105 • GO Plus 105 08:00 - Er;a’ Lura 09:00 {abbejtek 10:00 - Fil-K/ina ma’ Farah 10:50 - Teleshopping 13:00 - 1046 Music 15:00 Teleshopping 16:20 - Fil-K/ina ma’ Farah (r) 17:10 - Er;a’ Lura 18:15 - Bingo 75 18:40 Teleshopping 19:00 - News 19:30 - Valletta Side 20:30 Madagascar 21:30 - Bejnietna 22:00 - News 22:30 - Stylish Weddings (r). Raiuno • melita 150 • GO Plus 201 06:45 - Unomattina (jinkludi Tg 1 fis-07:00, 08:00 u 09:00) 11:00 Tg 1 11:05 - Occhio alla spesa 12:00 - La prova del cuoco 13:30 - Tg 1 14:00 - Tg 1 Economia 14:10 - Verdetto finale 15:15 -

La vita in diretta 16:45 - Tg 1 16:50 - Tg Parlamento 17:00 54˚ Zecchino d’oro 18:50 L’eredita 20:00 - Tg 1 20:30 Football. Italja v Urugwaj 23:20 - Porta a porta 00:45 - Tg 1 notte 01:20 - Sottovoce 01:50 Scrittori per un anno. Raidue • melita 151 • GO Plus 202 07:00 - Cartoons 10:00 - Tg 2 punti.it 11:00 - I fatti vostri 13:00 - Tg 2 giorno 13:30 - Tg 2 costume e società 13:50 - Tg 2 medicina 33 14:00 - Italia sul due (attwalità) 16:10 - Ghost Whisperer (TF) 16:50 - Hawaii Five-O (TF) 17:45 - Flash L.I.S. 17:50 - Tg sport 18:15 - Tg 2 notizie 18:45 - Numb3rs (TF) 19:30 - Squadra Speciale Cobra 11 (TF) 20:30 - Tg 2 notizie 21:05 - Ex. Film 2009 23:10 - Tg 2 notizie 23:25 - Rai 150 anni 00:25 - Sbarre 01:05 - Tg Parlamento 01:25 - Italia sul due. Raitre • melita 152 • GO Plus 203 07:00 - Tgr Buongiorno Italia 07:30 - Tgr Buongiorno regione 08:00 - Agorà (attwalità) 10:00 La storia siamo noi (dok.) 11:00 - Apprescindere (attwalità) 12:00 - Tg 3 sport 12:25 - Tg 3 fuori tg 12:45 - Le storie - diario italiano 13:10 - La strada per la felicità 14:00 - Tg Regione 14:20 - Tg 3 14:50 - Tgr Leonardo 15:00 - Tg 3 L.I.S. 15:05 - Il richiamo della foresta (TF) 15:50 - Cose dell’altro Geo 16:50 - Football U#21. Kwal. Ewropej 2013. Italja v Ungerija 19:00 - Tg 3 19:30 Tg regione 20:00 - Blob 20:15 Sabrina, vita da strega 20:35 Un posto al sole (soap) 21:05 Ballarò 23:15 - Sfide 24:00 - Tg 3 linea notte 01:05 - GAP futuro e sviluppo cercasi 01:35 Fuori orario 02:00 - Rai news 24. Canale 5 • melita 154 • GO Plus 205 08:00 - Tg 5 - mattina

08.40 - La telefonata di Belpietro 08:50 Mattino cinque 11:00 - Forum 13:00 - Tg 5 13:40 - Beautiful (soap) 14:10 - Centovetrine 14:45 - Uomini e donne 16:15 -

Amici 16:55 - Pomeriggio cinque 18:50 - Avanti un altro! 20:00 Tg 5 20:30 - Striscia la notizia 21:10 - Baciati dall’amore 23:40 - Matrix 01:30 - Tg 5 notte 02:00 - Striscia la notizia. Rete 4 • melita 153 • GO Plus 206 06:55 - Zorro (TF) 07:25 Starsky & Hutch (TF) 08:20 Hunter (TF) 09:40 - R.I.S. 4 delitti imperfetti 10:50 - Ricette di famiglia 11:30 - Tg 4 12:00 Un detective in corsia (TF) 13:00 - La signora in giallo (TF) 13:50 - Forum 15:10 - Hamburg Distretto 21 (TF) 16:15 - Sentieri 16:50 - Il solitario di Rio Grande. Film ’71 18:55 - Tg 4 19:35 Tempesta d’amore (soap) 20:30 Walker Texas Ranger (TF) 21:10 - The Mentalist (TF) 23:05 - Law & Order (TF) 00:10 - A Civil Action. Film ’98. Italia 1 • melita 155 • GO Plus 204 06:50 - Cartoons

08:50 - Una mamma per amica (TF) 10:35 Grey’s Anatomy (TF) 12:25 Studio aperto 13:00 - Studio sport 13:40 - Cartoons 15:00 Big Bang Theory (sitcom) 15:35 - Chuck (TF) 16:25 - La vita secondo Jim (sitcom) 16:50 Giovani campionesse (TF) 17:45 - Cartoons 18:30 - Studio aperto 19:00 - Studio sport 19:25 - Dr House (TF) 20:20 - CSI: Scena del crimine (TF) 21:10 - X-Men le origini - Wolverine. Film 2000 23:20 - X-Men. Film 2000 01:20 - Poker1mania. La 7 • melita 156 • GO Plus 207 07:00 - Omnibus 07:30 - Tg La 7 09:40 - Coffee Break 10:40 L’aria che tira 11:25 - SOS Tata 12:25 - I menu di Benedetta 13:30 - Tg La 7 14:05 – I nostri mariti. Film ’66 16:15 - Atlantide - Storie di uomini e mondi 17:30 -JAG Avvocati in divisa (TF) 19.20 ‘G’ Day 20:00 - Tg La 7 20:30 – Otto e mezzo 21:10 - SOS Tata 23:10 - Soldi rubati 00:10 - Tg La 7 00:20 - (Ah)iporoso 01:15 Prossima fermata 01:30 - ’G’ Day.

(b’waqfiet g[all-A[barijiet fil-Qosor fl-16>00)

Education 22 • melita 22 # 104 07:00 - TVAM 09:00 - Euro News 11:00 – Madwarna 11:30 Dissett 12:30 - Gadgets 13:00 Ti;rijiet Biss 13:30 - G[a]liet 14:15 -10 minuti 14:30 - Dot EU 15:00 - 21st Century 15:30 Madwarna (r) 16:00 - Dissett 17:00 - Gadgets 17:30 - Ti;rijiet Biss 18:00 - G[a]-liet 18:45 - 10 minuti 18:55 - A[-barijiet g[al dawk Neqsin mis-Smig[ 19:00 Dot EU 19:30 - YEP 20:00 Ti;rijiet Biss 20:25 - A[barijiet bl-Ingli] 20:30 - Madwarna 21:00 - G[a]liet 21:45 - 10 Minuti 22:00 - Gadgets 22:30 21st Century 23:00 - Dissett. Favourite Channel • melita 31#108 • GO Plus 106 08:00 - Stenba[ 10:00 Teleshop-ping 11:45 - Reporter 12:05 - Favourite Link 12:10 Kont Taf? 12:15 - F. News 12:30 - Niskata 15:00 - Newspoint 15:30 - Teleshopping 16:30 - {in g[al Kollox 17:30 - Makura 18:15 – F. News 18:30 - (ikompli) Makura 19:45 - Reporter 20:05 - Muftie[ 20:10 - Kont taf? 20:15 - F. News 21:00 - Mitqlu Deheb 23:00 - Link 23:05 - Kont taf? 23:15 - F. News. BBC Entertainment • melita 300 • GO Plus 301 07:00 - 3rd & Bird 07:10 Bobinogs 07:20 - Boogie Beebies 07:35 - The Adventures of Spot 07:40 - The Adventures of Spot 07:50 - Me Too! 08:10 - Charlie and Lola 08:20 - Fimbles 08:40 2point4 Children 09:40 - The Weakest Link 10:25 - New Tricks 11:15 - Doctors 11:45 EastEnders 12:15 - Holby City 13:10 - 2point4 Children 14:40 New Tricks 15:30 - The Weakest Link 16:15 - Doctors 16:45 -

EastEnders 17:15 - Holby City 18:10 - New Tricks 19:00 - The Weakest Link 19:45 - Doctors 20:15 - EastEnders 20:45 - Holby City 21:40 - Conviction 22:30 Blackadder the Third 23:00 2point4 Children. La 5 • melita 162 14:00 - ER - Medici in prima linea (TF) 14:45 - Dawson’s Creek (TF) 15:35 - Cashmere Mafia (TF) 16:25 - Champs 12 (TN) 17:15 - La tata (sitcom) 17:40 - Il desiderio di Eve. Film 2004 19:20 - Amici 19:50 - Extreme Makeover Home Edition 20:40 Grande Fratello 21:00 - Grande Fratello Night 22:30 - Mai Dire Grande Fratello 23:10 - Grande Fratello Live. MGM Movies • melita 312 • GO Plus 702 07:55 - The Bridge at Remagen. Film ’69 09:50 - Das Dreckige Dutzend III: Die Tödliche Mission. Film ’87 11:25 - Flight from Ashiya. Film ’64 13:05 Seven Hours to Judgement 14:35 - Stanley and Iris. Film ’90 16:20 - The Pride and the Passion 18:30 - Fatal Charm 20:00 - Carry Me Hme. Film 2003 21:35 - Summer Heat. Film ’87 10:55 - MGM’s Big Screen. TCM • melita 310 • GO Plus 701 07:25 - Bonanza 08:20 Gunsmoke 09:30 - Executive Action. Film ’73 (PG) 11:15 - A Streetcar Named Desire. Film ’51 (PG) 13:40 - Bonanza 14:45 Gunsmoke 16:00 - Hairspray. Film ’88 (PG) 17:45 - I’ll See You in My Dreams. Film ’51 20:00 - Girls! Girls! Girls! Film ’62 (PG) 22:00 - The Dead Pool. Film ’88 (18) 23:45 - 3000 Miles to Graceland. Film 2001 (15).


IN-NAZZJON It-Tlieta, 15 ta’ Novembru, 2011

40 Passatemp

Tisliba

1

2

5

3

4

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

Mimdudin>5 . Sakkar int ( 5) 6 . Gabillott ( 5) 7 . Ir - raba ’ parti ( 5) 1 0 . Biha taqbad il - ;urdien jew xi ko// vopi ( 5) 11. Mans ( 5) 1 2 . Annimal tal - foresta bi qrejjen kbar ( 5) 1 4 . }mien i] - ]g[urija ( 5) 1 6 . Ikollu minnhom min jitilg[ulu malajr ( 5) 1 7 . Iggaloppja ( 5) 1 8 . Lieva , parank qalb in - nakkri kkuluriti ? ( 5)

18

Weqfin>1. Sikket il-qilla (6) 2. :entilezza (6) 3. Isir minn kappillan fiddjar e]att wara l-G[id (6) 4. Spiss (6) 8. u 15. Esa;erat, ;gantesk (11) 9. Ponta, farka f’battikata? (5) 12. Li jaf imur man-nies fi/?ili b’sitt Rumani? (6) 13. Ma hemmx x’ta[bi fiddiskors (6) 14. Muni/ipali, tan-nies talpost (6) 15. Ara 8.

Infittxu l-bliet kapitali

Dawn it-tnejn u erbg[in belt jinsabu mni]]lin xi mkien f’din il-gradilja ta’ ittri. Dawn jistg[u jkunu miktubin mix-xellug g[al-lemin u vi/e-versa, minn fuq g[al isfel u vi/e-versa, kif ukoll djagonalment minn fuq g[al isfel u vi/e-versa. Fittxuhom.

Soluzzjonijiet

Soluzzjoni tal-biera[ Mimdudin>5. Epoka; 6. Kaxxa; 7. :dida; 10. Koran; 11. Tara;; 12. Xedaq; 14. Varat; 16. Isinn; 17. Tomna; 18. Trott. Weqfin>1. Mekkuk; 2. Dandan; 3. Skadut; 4. Ma[mu;; 8. Bruda; 9. Xrara; 12. Xrobtu; 13. Qassar; 14. Vanità; 15. Tlesti.

G{AT-TFAL Bliet kapitali

Sudoku

Da[[al fil-kaxxi vojta ta’ kull ringiela, ta’ kull kolonna u ta’ kull kwadru ]g[ir ta’ 3 kaxxi bi 3 n-numri kollha mill-1 sad-9. Sriep fil-;ungla

Sriep fil-;ungla

– Jien u l-mamà d[alna f’[anut kbir li jag[tu bu]]ieqa b[ala rigal g[al kull [amsin ewro li tonfoq.

Sudoku

Fil-;ungla jkun hemm [afna sriep differenti. U[ud minnhom ikunu mansi filwaqt li o[rajn bi lsien velenu] li joqtol. G[alhekk attenti! Fl-istampa t’hawn fuq hawn g[axar sriep qalb is-si;ar. Ara ssibhomx kollha.


IN-NAZZJON It-Tlieta,15 ta’ Novembru, 2011

Klassifikati 41 PROPRJETÀ Bu;ibba

APPARTAMENT fit-tielet sular lest minn kollox, kbir [afna u spazju]. Open plan living u dining, k/ina fitted, box room, ]ew; kmamar talbanju, tliet kmamar tassodda doppji, terrazzin quddiem u ie[or wara. Parti mill-bejt u bl-u]u tal-lift. Prezz €129,000. ?emplu 79808405 jew 79957951.

{al Luqa

APPARTAMENTI u penthouses 225 metru kwadru, tliet kmamar tassodda, k/ina#living#sitting, utility. Prezz jibda minn €104,821 (Lm45,000). ?emplu 99803659 jew 79498824.

Il-G]ira - Kumpless Savoy Gardens

GARAXX kbir ta’ karozza wa[da. ?emplu lis-sid direttament fuq 99494713 u ffrankaw 5% fuq il-prezz.

I]-}urrieq, Bubaqra

TERRACED house kbira, erba’ kmamar tas-sodda, ]ew; kmamar tal-banju, k/ina, washroom, ]ew; terraces, ]ew; kmamar talistudju, kompluta b’garaxx ta’ 10 karozzi u ;nien ta’ 30 pied bil-bir. Prezz € 338,000. ?emplu 99422082.

Marsaxlokk

FLATS kbar quddiem il ba[ar , b ’ veduti u bi tliet kmamar tas - sodda . ?emplu 79843698 .

Proprjetà

U artijiet g[all - i]vilupp . ?emplu 99473354 jew 2 1 387082 .

Tignè Seafront

APPARTAMENT kbir fuq medda ta ’ 1 25sqm , b ’ veduta impekkabbli , bil lift , tliet kmamar tas sodda , u spazju ta ’ karozza wa[da . ?emplu 99422082 .

G{ALL - KIRI Tas - Sliema

{ANUT#UFFI??JU fi Triq ?ensu Xerri , [dejn Tignè Point . ?emplu 99466482 .

G{AT - TWELLIJA Ra[al :did

MINI MARKET kbir attrezzat b ’ kollox , A#C , kameras , cheesecounter etc . Komplut b ’ kollox , permessi kollha Class A u bi klijentela tajba . ?emplu 99459954 jew 99450440 .

VETTURI Daihatsu Charmant

SALOON , 4 doors , powerbreaks , steering lock , radio , 26 , 000 mil , sabi[a daqs ;dida , VRT tested . Prezz € 2096 ( Lm900) . ?emplu 99842948 jew 2 1 46 1 487 . 1 290cc ,

Range Rover

CLASSIC , 3 door V8 3 . 9 EFI , ;ewwa mibdul – soft dash . Prezz € 5000 negozjabbli . ?emplu 79456 1 74 .

Renault Scenic

PETROL 1. 6 1 6v 2002 b ’ mileage baxx , f ’ kundizzjoni perfetta , dejjem servisjata g[and Kinds , full extras u dejjem iggaraxxjata . Prezz mitlub € 7500 negozjabbli . ?emplu 99527477 .

Kia Mentor

PETROL 1 996 kundizzjoni tajba . Prezz negozjabbli . ?emplu 99025 1 25 .

VW Golf GTI

2006, 25,000 mili, 2ltr turbo, petrol, 5 door, iswed, ABS, ESP, seats tal-;ilda, climate control, bi Xenon auto headlights u [afna i]jed. €18,900 o.n.o. ?emplu 99476534.

AVVI}I G[al kull tip ta’ xog[ol

TA’ madum tal-art u tal-[ajt, plumbing, kisi tal-;ibs kif ukoll gypsum boards. ?emplu 79091057.

G[al kull xog[ol

TA’ kostruzzjoni ta’ bini, alterazzjonijiet ta’ bini ta’ front gardens, ftu[ ta’ [itan bi travi tal-[adid, ftu[ ta’ bibien u twieqi, [nejjiet, bdil ta’ soqfa tal-konkos u xorok, u nikkavraw travi tal-[adid bl-injam, qlug[ ta’ madum tal-art u tal-[ajt. Nag[mlu fa//ati ;ewwa u barra, fuq ilfil, bis-sejjie[, bil-qoxra, xog[ol ta’ invjar, tik[il u tibjid u rran;ar, u nraqqg[u soqfa tal-konkos e//. Xog[ol ta’ ilma. Xog[ol b’esperjenza kbira u attenzjoni ta’ xog[ol. B’garanzija ta’ xog[ol filpront. ?emplu 79803496.

Nixtri

GARAXX in-na[a tal-iskola tal-Gvern, San Pawl il-Ba[ar. ?emplu 99887233.

Ni]barazza

NI}BARAZZA djar u garaxxijiet, in;orr kull tip ta’ materjal, prezz ra;onevoli u Atlas highup sa 5 sulari bi truck 6 wheeler g[all-bejg[. ?emplu 21433352, 79081719 jew 99499619.

Nutara

INFITTEX xog[ol ta’ nutara ma’ nutar jew ditta legali. ?emplu 79737974.

Ra;el

TA’ 46 sena jixtieq jiltaqa’ ma’ mara ta’ bejn 36 u 47 sena biex jibdew relazzjoni. Min hu interessat jibg[at sms fuq 99607196.

Tiswijiet fil-pront u fil-post

TA’ fridges, freezers, washing machines, tumbledryers, dishwashers, dehumidifiers u microwaves. Nag[tu, stimi b’xejn minn qabel bla [las u sitt xhur garanzija fuq kollox. Servizz il-;urnata kollha, bl-ir[as prezzijiet. ?emplu 21447763, 21499183, 99478634 jew 99447763.

Tiswijiet fil-pront u fil-post

FRIDGES, freezers, washing machines, tumble dryers u dehumidifiers e//. B’sitt xhur garanzija fuq il-parts u labour. Bl-ir[as prezzijiet. Stima b’xejn minn qabel. Spare parts g[al kull tip ta’ appliances. ?emplu 21371559, 27371559, 21493285, 79884497 jew 99472570. Servizz fil-pront.

Tiswijiet

MAGNI tal-[jata. G[al service u tiswijiet fil-pront ta’ magni tal-[jata /emplu 99422268 jew 21416705.

G{ALL-BEJG{ Combination machine

SINGLE PHASE radial armsaw, chiselmorters. ?emplu 21388856 jew 99195464.

Mejda tonda

TAL-a[mar mastizz. Dijametru ta’ metru, [xuna ta’ 3cm u b’erba’ saqajn. Kundizzjoni perfetta. Prezz €250. ?emplu 21246324 jew 99808522.

Mejda tal-pranzu

KOMPLUTA b’sitt si;;ijiet, magna tal-[jata Singer Melody 60, wall unit, k/ina, one seater sofa, ]ew; si;;ijiet tal-injam b’cushions bojod tal-;ilda, tliet si;;ijiet talinjam, tapit kbir a[dar bilkannella, monitor talkompjuter, libsa talbridesmaid, pitturi ori;inali mpittrin g[all-gosti tag[kom, kostum tal-Karnival g[allkbar f’kundizzjoni tajba u elaborat, kien mixtri g[al show. ?emplu 79883916.

Mobile Kiosk

BIL-PERMESSI kollha f’kundizzjoni tajba [afna. ?emplu 79705588.

Pasturi

TA’ tafal Malti, sett ta’ 20 pastur, €10 u presepji kull daqs fuq l-antik. ?emplu 21495253.

Salotti ;odda

TA’ kull stil. Prezzijiet moderati. Tpartit a//ettat anke g[all-bejg[, salotti second hand. ?emplu 21374823 jew 99824139.

KOMPJUTERS Tlift

ID-DATA tal-kompjuter tieg[ek? Qed tinkwieta g[ax ma tafx kif se ;;ib lura d-data li hi ferm importanti g[alik? Mela /empel malajr 99422082.


It-Tlieta 15 ta’ Novembru, 2011

43 SWAN

DARTS

Valletta SP jil[qu lil Senglea fl-ewwel post

L-24 edizzjoni tal-International Open

Fi tmiem il-;img[a komplew il-kampjonati talFahrenheit Freight Fowarders tas-Swan b’]ew; partiti minn kull divi]joni mill-aktar interessanti. Fl-Ewwel Divizjoni Valletta St. Pauli Peugeot komplew bil-mixja po]ittiva tag[hom meta g[elbu lil Marsa St. Micheal’s 2-0, u telg[u f’ras il-klassifika blistess punti daqs Senglea Gunners, sebg[a bil-Beltin b’partita anqas. Fil-log[ba lo[ra Ta’ Giorni Wolves g[elbu li/-Champions renjanti Senglea Gunners 3-1 u komplew jikkonfernaw li ser ikunu sfidanti serji meta jinsabu punt ta[t i]-]ew; leaders. Valletta St. Pauli [ar;u aggressivi u wara bosta /ansijiet ta’ skor bid-difi]a Marsija b’xi mod tikkontrolla l-furja Beltija, fid-29 minuta St. Pauli marru fil-vanta;; meta minn azzjoni bejn ]ew; debuttanti, Zvezdan Vukovic u Mark Galea, kien Jonathan Buttigieg li minn qag[da

angolata b’xutt mill-ewwel tefa’ fis-saqaf tax-xibka bilballun ja[bat mal-mimduda qabel jispi//a ;ewwa. Fit-tieni taqsima St. Micheal’s xe[tu kollox fuq loffensiva imma t-tentattivi tal-attakkanti Marsin Kenneth Abela u Alexander Ribic, kienu salvati bi bravura mill-goalkeeper Belti Ini Etim Akpan. Fit-53 minuta f’kontrattakk velo/i Jonathan Buttigieg wara li qabe] ]ew; difensuri twaqqa’ fil-kaxxa middifensur Marsi Robert Plumpton, bir-referee jordna penalty u mill-11-il metru Ini Etim Akpan ma ]baljax biex il-Beltin kisbu reb[a importanti minn dan ilkonfront missielet. Referee: Pierre Azzopardi. Fit-tieni partita Ta’ Giorni Wolves b’[afna ]g[a]ag[ li jippromettu [ar;u fuq loffensiva, u wara li lattakkanti tag[hom kienu traskurati fil-konklu]jonijiet tag[hom fis-17-il minuta marru fil-vanta;; minn

Nicholas Camilleri li wara li kkontrolla tefa’ fir-rokna taxxibka. Il-Wolves komplew jiddominaw u fit-30 minuta kabbru l-iskor permezz ta’ Ryan Fenech li kkonkluda mill-vi/in. Fit-tieni taqsima Senglea Gunners xe[tu kollox fuq lattakk biex isalvaw ir-ri]ultat imma sabu lill-goalkeeper tal-Wolves Weal Mousa f’burdata mill-aqwa. Madankollu fil-55 minuta naqqsu l-iskor permezz ta’ Darren Vella imma Ta’ Giorni Wolves issi;illaw irreb[a fid-69 minuta log[ob b’goal ie[or ta’ Ryan Fenech biex kiseb doppjetta personali g[al skor finali ta’ 3-1. Referee: Mario Apap. Mit-Tieni Divi]joni f’{al Tarxien }ejtun Waterline Rest AFC g[elbu lil Paola Peacocks 2-1 u jinsabu fittieni post tal-klassfika. }ejtun fet[u l-iskor fit-18-il minuta minn Houston Spiteri u qabel intemmet it-taqsima fil-35 minuta Patrick Cilia

Tliet Maltin mill-Iskola ta’ Juventus g[al prova ma’ Padova Dan l-a[[ar tliet players fi [dan il-Juventus Soccer School Malta, Jamie Gauci, Neil Micallef u Ivan Veselji kellhom l-opportunità unika li j]uru Padova, fl-Italja, g[al prova mas-settur ;ovanili ta’ Padova FC. Kien id-direttur tekniku tassettur ;ovanili ta’ Padova FC Giorgio Molon li flimkien ma’ osservaturi internazzjoanli nnota lkwalitajiet ta’ dawn it-tliet players u dawn sej[ulhom g[al din il-prova mal-klabb Taljan. Gauci, Micallef u Veselji huma players ta’ Lija#Iklin, Birkirkara u Luxol rispettivament u impressjonaw fl-a[[ar edizzjoni tal-Juventus National Academy Cup li saret f’Mejju f’Torino. Din l-esperjenza f’Padova kienet ikkaratterizzata minn ta[ri; intensiv mal-gruppi rispettivi tag[hom – Gauci u Veselji mal-grupp li twieled fis-sena 2000 waqt li Micallef mal-grupp li twieled fl-1999. L-istess tlieta [adu sehem f’log[ba ta’ [biberija organizzata minn Padova FC bl-iskop ikun dak li jkomplu ji;u assessjati. F’din il-log[ba kontra Montichairello F C, Padova FC reb[u 7-1. F’din il-log[ba impressjona bil-kbir Jamie Gauci li skorja

It-tliet ]g[a]ag[ Maltin li marru Padova - Veselji, Gauci u Micallef

]ew; goals i]da fl-a[[ar milla[[ar l-iktar importanti kien il-fatt li l-Maltin [allew impressjoni tajba spe/jalment mal-coaches ta’ Padova FC. Ferm inkora;;anti huwa l-fatt li skont id-direttur tekniku Giorgio Molon, din lesperjenza mhix se tkun lewwel u l-a[[ar g[al dawn ittfal. Id-Direttur Tekniku talJuventus Soccer School Malta Charles Borg ;ie mistieden biex fil-;img[at li ;ejjin jer;a’ j]ur Padova, din id-darba g[attmien edizzjoni tal-Football

Clinic g[all-coaches tas-settur ;ovanili ta’ Padova FC. Kull min jixtieq jibda jifforma parti minn din liskola jista’ jag[mel dan billi jikkuntattja lid-Direttur Tekniku Charles Borg permezz ta’ email fuq chborg1897@onvol.net jew inkella j/empel 99516062. Sessjonijiet ta’ ta[ri; qed isiru kull nhar ta’ Tlieta bejn il-5.30 p.m. u s-7.30 p.m. filpitch ta’ Marsaxlokk FC kif ukoll kull nhar ta’ :img[a filpitch ta’ Pembroke Athleta bejn is-5.45 p.m. u s-7.15 p.m.

kabbar il-vanta;;. Fit-tieni taqsima l-Pawlisti g[amlu reazzjoni u fil-50 minuta naqqsu l-iskor permezz ta’ Joel Grima g[al 2-1. Referee: Fyodor Zammit. Il-leaders Lija#Iklin komplew bil-mixja po]ittiva meta g[elbu l-isfida qalbiena ta’ M’Xlokk AFC 1-0 u b’din ir-reb[a issa g[andhom punti massimi minn [ames log[biet u fl-ewwel dehra tag[hom fi [dan l-g[aqda qed ikunu sfidanti netti g[arreb[ tal-kampjonat u lpromozzjoni. Il-goal de/i]iv skurjah Jocob Micallef fis-60 minuta. Referee: Etienne Mangion.

Bejn illum u l-{amis ilMalta Darts Association se torganizza l-24 edizzjoni talMalta Open. Dan se jsir fil-Lukanda Topaz u l-log[ob jibda fis-6 p.m. Minbarra kompetituri Maltin se jikkompetu wkoll players minn ?ipru, mill:ermanja, l-I]vezja, ilFinlandja, l-Olanda, l-Italja, lIskozja u diversi postijiet differenti fl-Ingilterra. Illum jibda l-log[ob taddoppji fejn hemm 105 pari jikkompetu. L-Erbg[a jsir illog[ob tal-individwali fejn se jkunu qed jie[du sehem 165 ra;el u 49 mara. Il-{amis ikun riservat g[allfa]i finali.


IN-NAZZJON It-Tlieta 15 ta’ Novembru, 2011

44 Sport

Anali]i u kummenti

Tmiem il-;img[a ta’ football Malti

dwar il-partiti tal-Kampjonat Premier BOV

Rodolfo Soares ta’ Hibs jipprova jdur mal-goalkeeper ta’ Qormi Matthew Farrugia

Innutajna... • LI l-partitarji ta’ {amrun, konxji mid-diffikultajiet li b[alissa g[addejjin minnhom kemm il-klabb kif ukoll ittim, wa[[lu streamer kbira fil-Victor Tedesco Stadium bil-kliem “Kunu kburin filflokk, ag[tuna risposta”. Jidher li dan kellu effett po]ittiv b’{amrun jiksbu tliet punti importanti spejje] ta’ Mqabba biex [adu ftit tan-nifs. • LI

wara li l-;img[a li g[addiet irrimarkajt li kien hemm nies isegwu l-football mill-fabbrika tal-[alib li tinstab ma;enb il-Victor Tedesco Stadium, din il;img[a kien imiss lil ]g[a]ag[ min-Nursery tal{amrun li jitilg[u fuq /int u jsegwu l-log[ob minn hemm. Xi [a;a li donnha qed issir ta’ spiss.

• LI waqt ri/eviment li sar nhar il-Erbg[a minn Hibernians FC fl-okka]joni tal-25 sena anniversarju talkumpless sportiv tag[hom ;ew ]velati l-pjanti ta’ kif huwa propost li jsir dan ilkumpless. Nifir[u lil Hibernians g[al dan il-pro;ett filwaqt li napprezzaw il-[idma tal-Gvern favur l-i]vilupp talisport wara li g[adda b’/ens madwar g[axar tmiem ta’ art. • LI wara l-log[ba bejn Floriana u Mosta li tal-ewwel reb[u 3-2 wara li kienu ]ew; goals minn ta[t, kien hemm diversi insulti mmirati lejn wie[ed mill-kollegi ;urnalisti Sandro Micallef min-na[a talpartitarji Furjani]i. Filwaqt li nifhem it-tensjoni tal-partitarji b’mod partikolari min[abba li Floriana sa tliet minuti mittmiem kienu 2-1 minn ta[t, nemmen li ]gur qatt

m’g[andhom ikunu ;urnalisti l-mira tal-partitarji. :urnalist ikun hemm biex jaqdi dmiru u xejn aktar. • LI waqt il-maltemp ta’ nhar il-:img[a kien hemm diversi problemi fil-Victor Tedesco Stadium, il-{amrun. L-ewwel kien hemm parti mill-floodlights li kien hemm qtug[ fihom. Imbag[ad iddawl ta’ ;ewwa nqata’ xi tliet darbiet. Minbarra dan, il[;ie; tal-Press Box il-;dida jinsab ma[mu; [afna biddawl jirrifletti u jag[milha diffi/li g[alina li nsegwu kif suppost. U punt ie[or huwa dak li peress li ma kienx hemm ilqug[, waqt li bdiet nie]la x-xita kien hemm numru ta’ persuni li mhumiex ;urnalisti li da[lu fil-Press Box. Hemm b]onn aktar sigurtà biex a[na nkunu nistg[u na[dmu aktar komdi.

Birkirkara wara d-disfatta kontra Tarxien irkupraw tajjeb b’reb[a fuq Balzan Y.

Jintemm l-ewwel round minn Simon FARRUGIA

Bir-reb[a li Valletta kisbu fi tmiem il-;img[a kontra Marsaxlokk baqg[u j]ommu l-kmand tal-klassifika wara tmiem l-ewwel round ta’ log[biet minn dan il-kampjonat Premier. Minkejja l-problemi li g[addejjin minnhom b[alissa Marsaxlokk, xorta wa[da g[amluha diffi/li g[all-Beltin. Marsaxlokk kellhom in-nuqqas tal-goalkeeper Gauci flimkien ma’ Licari barra li t-tim kien ming[ajr tmexxija minn fuq il-bank. Mill-banda l-o[ra Valletta kien it-tim komplet li [a l-kontroll mill-bidu, imma l-players kienu xi ftit nervu]i fis-supremazija tag[hom. Kellu jkun goal tal-captain Gilbert Agius li witta t-triq g[al reb[a o[ra Beltija biex b’hekk temmew l-ewwel round b[ala leaders tal-kampjonat. Marsaxlokk ippruvaw imewtu l-log[ba u adottaw is-sistema tal-offside b’Valletta jiskurjaw tliet darbiet fl-ewwel 20 minuta i]da tliet darbiet kienu f’po]izzjoni irregolari. Hibernians komplew g[addejjin bir-reb[ hekk kif g[elbu lil Qormi 4-0. Kienet log[ba ddominata mill-Pawlisti fejn l-eroj tag[hom kien g[al darb’o[ra Edison Luis Dos Santos li skorja tlieta mill-erba’ goals g[at-tim tieg[u. Mark Miller lissen kunfidenza kbira f’dan it-tim li bil-poker e//ellenti ta’ players barranin li hemm fit-tim, ]gur li se jibqa’ jissielet sattmiem g[ar-reb[ tal-unuri. Wara diversi ri]ultati po]ittivi Qormi naqsu li jkomplu g[addejjin u din id-darba t-tim ma kienx qed jiffunzjona b[as-soltu. Huma tilfu lil Daniel Nwoke kmieni fil-partita u din kienet daqqa ta’ [arta g[all-pjani ta’ Stephen Azzopardi. Filwaqt li t-tielet goal li ;arrbu, fejn jidher li l-ballun ma qabi]x il-linja, kompla jitfa’ lil Qormi aktar ’l isfel mill-lat psikolo;iku. Reb[a tajba kisbu Sliema wara li g[elbu lil Tarxien 3-0. Din kienet l-ewwel reb[a wara [ames log[biet g[allWanderers biex issa jistg[u j[arsu b’ottimi]mu g[all-bidu tattieni round u forsi aktar punti b’ri]ultati a[jar. Din kienet lewwel telfa g[al Tarxien ta[t il-;wida tal-coach Patrick Curmi wara reb[iet kontra Birkirkara u Mqabba. Bla dubju, in-nuqqas ta]-]ew; barranin tag[hom, Suguino u Galvao, li kienu l-protagonisti fl-a[[ar log[ba tag[hom, kien determinanti f’din it-telfa tar-Rainbows. }gur li l-a[jar tim [are; rebbie[ minn dan il-konfront delikat b’Jackson Lima u Daniel Mitev jag[mlu d-differenza. Salvaw fl-a[[ar L-aktar log[ba li kienet e//itanti laqqg[et lil Mosta ma’ Floriana fejn ]ew; gowls fl-a[[ar minuti tal-log[ba dawru telfa f’reb[a g[all-{odor. Meta kien g[ad fadal tliet minuti g[at-tmiem Mosta kienu fil-vanta;; 2-1 i]da sforz a[[ari

minn Floriana wassal sabiex kisbu tliet punti li po;;ewhom fit-tielet post tal-klassifika. Floriana, minbarra lill-coach Woods sospi], kellhom in-nuqqas ta’ tliet players importanti, Ivan Woods, Tyrone Farrugia u Owen Bugeja i]da laqg[u lura lill-goalkeeper Manuel Bartolo. Mosta wkoll kellhom problemi ta’ nuqqas ta’ players min[abba li Jonathon Debono, Luca Martinelli u Brian Agius kollha kienu neqsin. Din kienet it-tieni darba f’;img[a li Floriana salvaw irri]ultat fl-a[[ar minuti. {amrun naqqsu xi ftit il-pressjoni minn fuqhom wara li g[elbu lil Mqabba biex [adu xi ftit tan-nifs u kisbu t-tielet reb[a tag[hom tal-ista;un. Minkejja li r-ri]ultat ta’ 3-2 jista’ jindika li kienet log[ba kumbattuta, ir-ri]ultat qatt ma kien fid-dubju b’{amrun jibnu vanta;; ta’ tliet gowls u kien biss fl-a[[ar g[axar minuti li Mqabba dehru fil-log[ba u rkupraw ]ew; goals. Problema g[al {amrun hi n-numru ta’ goals li qeg[din i;arrbu fejn ]gur li n-nuqqas ta’ Roderick Fenech qed ikollu effet negattiv fuq l-Ispartans. B’dawn it-tliet punti {amrun la[qu lill-istess Mqabba fuq [dax-il punt u g[al dawn tal-a[[ar jidher li r-reazzjoni tag[hom dejjem qed tasal f’[in meta jkun tard wisq sabiex isalvaw il-partita. Wara d-disfatta xejn mistennija kontra Tarxien Rainbows, l-Istripes ta’ Birkirkara kisbu reb[a kontra Balzan. Wara taqsima li fiha Balzan [adu l-vanta;;, Birkirkara tjiebu fittieni 45 minuta sabiex kif kien mist[oqq, [adu t-tliet punti minn dan il-konfront. Il-coach Zammit g[a]el li jag[mel xi bidliet mill-a[[ar log[ba tal-Istripes u fil-lasta lag[ab is-Serb Aleksander Canovic flok l-Ispanjol Jorge Mora b’Andrew Decesare jibda flok is-sospi] Angus Buhagiar. Balzan hu tim ]g[ir li madankollu, qieg[ed ikollu wirjiet sodisfa/enti hekk li anki kontra Birkirkara, minkejja li [ar;u b’idejhom vojta, kienu kawti u operaw bil-kontrattakki. F’wie[ed minnhom imbag[ad, [adu vanta;; kmieni li ]ammew sal-bidu tat-tieni taqsima. B’hekk intemm l-ewwel att tal-kampjonat Premier bittaqtig[a g[all-unuri tidher li se tkun bejn Valletta u Hibernians. Fin-na[a t’isfel ma tistax tie[u kopja ta’ x’jista’ ji;ri peress li kollox g[adu in/ert. Nistennew u naraw.


IN-NAZZJON It-Tlieta, 15 ta’ Novembru, 2011

Sport 47

Qab]a o[ra ta’ kwalità fl-isport Il-Gvern jalloka flus g[al skola spe/jalizzata fl-isport u korsa tal-motorsport Mis-sena akkademika li jmiss, se titwaqqaf skola sekondarja spe/jalizzata fl-isport u sabiex dan il-pro;ett jibda kif pjanat, il-Gvern alloka 100,000 ewro. Din kienet wa[da mill-mi]uri m[abbra g[all-Isport f’Malta millMinistru tal-Finanzi Tonio Fenech waqt id-diskors tieg[u tal-ba;it. Din l-iskola se jattendu fiha atleti bniet u subien li, filwaqt li jing[ataw ta[ri; akkademiku fis-su;;etti kollha, ikollhom ukoll bi]]ejjed [in biex jit[arr;u fid-dixxiplina sportiva rispettiva tag[hom, anke waqt il-[in taliskola u se jkollhom l-opportunità li jitg[allmu su;;etti akkademi/i relatati mal-isport. :ew ivvutati wkoll 120,000 ewro g[al boro] ta’ studju fil-qasam sportiv bil-g[an li dawk li jippromettu u jifil[u jkomplu jinvestu fil-[iliet sportivi tag[hom anke barra minn pajji]na.

A[bar o[ra ferm apprezzata u li ddilettanti Maltin kienu ilhom jistennew hi dik li l-Gvern alloka 350,000 ewro bejn il-Kunsill Malti g[all-Isport u Transport Malta biex ja[dmu marrappre]entanti tad-dilettanti tal-motorsport [alli jassistu fl-i]vilupp ta’ korsa adegwata g[at-ta[ri; u kompetizzjonijiet marbuta mal-karting, mini motos, quad bikes, motards, scooters, kif ukoll g[al tuning ta’ vetturi li jipparte/ipaw fil-hill climbs. “Wasalna g[al qab]a o[ra ta’ kwalità sabiex l-isport ikompli jistabbilixxi ru[u fil-kultura Maltija. It-tfal u ]]g[a]ag[ tag[na mimlija potenzjal, u a[na g[andna d-dmir li ninvestu fihom biex ji]viluppaw lilhom infushom fl-edukazzjoni, fix-xog[ol, fit-tag[lim tal-arti, kif ukoll flisports,” qal Tonio Fenech. Ta’ min jirrimarka li matul din issena l-Gvern ta mal-5.5 miljun ewro

f’assistenza lill-g[aqdiet sportivi. Nieda numru ta’ skemi ;odda, estenda l-iskema 20#20 g[as-settur privat, u nieda wkoll skema biex atleti Nazzjonali, u ta’ klassi, ikunu jistg[u jid[lu fl-Armata fi programm apposta li jippermettilhom jag[mlu ammont ta’ sig[at mill-;urnata tax-xog[ol tag[hom jit[arr;u fid-dixxiplina sportiva tag[hom. Tonio Fenech semma wkoll l-iskema ta’ G[otjiet g[al Xiri ta’ Tag[mir Sportiv fejn g[aqdiet sportivi ng[ataw lura 15.25 fil-mija fuq in-nefqa ta’ dan l-apparat mixtri g[all-u]u fit-ta[ri; talatleti tag[hom, u semma kif mill-iskema ta’ g[otja ta’ 15.25 fil-mija fuq xiri ta’ roti, ibbenefikaw mad-900 persuna. Matul din is-sena wkoll il-Gvern

]amm l-iskema tat-Turi]mu Sportiv biex jin/entiva l-[olqien ta’ ni//a f’dan is-settur li tattira turisti lejn pajji]na. B’dan il-mod l-isport qed jikkontribwixxi g[all-ekonomija tal-pajji], filwaqt li jg[in biex l-attività sportiva ssir aktar sostenibbli. Fl-2010 din l-iskema attirat lejn pajji]na turisti li xtraw 41,000 lejl t’akkomodazzjoni, kwa]i ddoppju ta’ dak fl-2009. Hu kalkulat li sal-a[[ar ta’ din is-sena aktar minn 70,000 lejl t’akkomodazzjoni jkunu nxtraw minn turisti f’din l-iskema. G[as-sena d-die[la, il-Gvern qed jalloka 350,000 ewro biex ikompli jattira aktar turi]mu sportiv waqt li sa[[a[ ukoll l-iskema ta’ Inizjattivi Sportivi g[all-Kunsilli Lokali bil-g[an li tixxettel il-kultura sportiva filkomunitajiet. Din is-sena pparte/ipaw 29 Kunsill Lokali li organizzaw diversi attivitajiet sportivi u ta’ e]er/izzju fi]iku fil-lokalitajiet tag[hom.

UEFA U#21 MALTA V }VEZJA

Malta tfittex wirja po]ittiva kontra l-I]vezja It-tim nazzjonali Malti ta’ ta[t il-21 sena l-lum fis7.p.m. fil-Hibs ground f’Kordin se jkun qed jilg[ab partita o[ra minn Grupp 2 ta’ kwalifikazzjoni g[allKampjonati Ewropej tal2013. L-avversarji tag[na se jkunu l-I]vezja, meqjusa b[ala l-aktar tim diffi/li filgrupp. G[al din il-partita se jkunu qed jattendu diversi scouts minn klabbs kbar fosthom Chelsea, Torino, Bruges, Olympique Marseille u Atalanta u dan g[andu jservu ta’ stimolu akbar g[a]]g[a]ag[ Maltin. Lejlet il-partita l-kow/ nazzjonali Ray ‘}a]u’ Farrugia qal li raw vidjow tal-I]vezja fir-reb[a li kellhom kontra lFinlandja u g[alkemm dan se jkun l-ewwel konfront kontrihom fil-grupp, kif mistenni hu tim fi]ikament b’sa[[tu u velo/i [afna li kultant jilg[ab ukoll il-log[ba stil Skandinavu b’[afna blalen fit-tul. Madankollu Farrugia qal li kull log[ba fiha l-istorja tag[ha. “Il-mira tag[na tibqa’ dejjem dik li jkollna wirja u ri]ultat tajjeb [alli n;ibu

Clyde Borg u Yessous Camilleri (lemin) sostnew li l-kow/ Ray Farrugia nissel fihom fidu/ja kbira (ritratt> Domeninc Aquilina)

punti kemm nistg[u minn dan il-grupp. Il-grupp kollu ltqajna s-Sibt g[alkemm kellna diffikultajiet biex nippreparaw g[al din il-partita min[abba l-impenji tal-kompetizzjonijiet lokali. Kont nippreferi li kieku l-partiti t[assru u kellna ]mien nippreparaw a[jar,” qal Farrugia. Hu tenna li apparti nnuqqas ta’ Tristan Caruana, Mark Scerri u Leighton Grech li se jkunu sospi]i, g[andu wkoll dubju] lil Miguel Ciantar. Madankollu

jekk kollox imur tajjeb mistenni jibda b’din l-iskwadra: Steve Sultana, Luca Martinelli, Yessous Camilleri, Zack Muscat, Matthew Gauci, Clyde Borg, Miguel Ciantar, Bjorn Kristensen, Rowen Muscat, Terence Vella u Steve Pisani. Farrugia tenna li hu se jkun qed jilg[ab is-sistema ba]ika li adotta issa, dik li jiddefendi u jattakka fil-kollettiv waqt li fl-istess [in ikun kumpatt [afna. Farrugia re;a’ tenna li

g[alkemm l-avversarji jidhru a[jar minnha, m’g[andna qatt naqtg[u qalbna g[aliex a[na tajbin daqshom. “Kieku t-tfal ji;u mg[allma minn meta jkunu ]g[ar biex ja[sbu po]ittiv, ]gur li ji;u aktar ri]ultati. A[na nimpressjonaw ru[na wisq bil-barranin meta rridu nibdew nimpressjonaw ru[na bina nfusna u b’dak li kapa/i nag[mlu,” qal Farrugia. Mistoqsi dwar ix-xnig[at li kien hawn dan l-a[[ar li jista’ jkun il-kow/ nazzjonali tal-kbar fil-futur qrib Farrugia qal, “G[alissa jien kow/ tal-U#21. Ilni g[axar xhur fil-kariga u sibt g[ajnuna tremenda middirettur Tekniku Robert Gatt u na[dmu id f’id. Nixtieq kull su//ess lil min se jkun kow/ nazzjonali u nispera li l-MFA tie[u de/i]joni tajba. Imma g[alissa l-missjoni tieg[i hi l-U#21 u rrid nikkon/entra fuq din il-partita,” qal Farrugia. Clyde Borg u Yessous Camilleri, ]ew; plejers li se jkunu fil-formazzjoni talbidu fil-partita kontra lI]vezja tennew li l-grupp b[alissa hu wie[ed mag[qud

Celtic investigati

Guti jitlaq lil Besiktas

Il-UEFA [abbret li lklabb Sko//i] ta’ Celtic se jkun inverstigat g[al ‘kant ille/itu’ mill-partitarji tag[hom waqt log[ba millEuropa League g[and Stade Rennes aktar kmieni dan ixxahar. Rapporti fil-media Ingli]a

L-eks internazzjonali Spanjol Guti telaq lill-klabb Tork ta’ Besiktas wara 15-il xahar. Il-klabb qal li l-kuntratt talplejer kien terminat wara li dan naqas milli jirritorna malklabb wara tliet ijiem mistrie[. Guti li l-kuntratt li kellu kien jiskadi f’Mejju tal-2012

qalu li l-kant seta’ kien rifereut lejn l-Armata tarRepubblika Irlandi]a (IRA) tul il-partita li Celtic reb[u 3-1 fi Grupp I. Il-Football Sko//i] g[andu problema kbira u antika b’kant b[al dan tul ilpartiti.

lag[ab biss fi tliet parttiti ma’ Besiktas dan l-ista;un. Il-plejer ta’ 35 sena lag[ab aktar minn 500 log[ba ma’ Real Madrid qabel sie[eb il-klabb Tork f’Lulju tal-2010. Besiktas jinsabu fis-seba’ post fil-kampjonat Tork, erba’ punti ta[t il-leaders Fenerbahce wara g[axar partiti.

Kif Jinsabu

Grupp 2

Slovenja }vezja Finlandja Malta Litwanja Ukrajna

L R D T F K Pt 6 4 5 6 6 3

4 1 1 10 3 13 3 1 0 7 1 10 2 2 1 4 3 8 1 2 3 6 11 5 1 0 5 3 10 3 0 2 1 3 5 2

[afna u jixtiequ jaraw aktar support min-na[a tal-pubbliku Malti g[aliex dan jistimolahom kontra tim qawwi b[allI]vezja. Huma tennew li ssupport, it-tim ikollu b]onnu meta jkun fid-diffikultà u mhux meta jkun qed jirba[. Qalu wkoll li Farrugia da[[al fihom mentalità li minn kull log[ba jistg[u jie[du xi [a;a kif [adu kontra l-Ukrajna, ilFinlandja u l-Litwanja.

Ri]ultati UEFA U#21

Gre/ja v Bosnja Kroazja v Estonja Polonja v Moldova Olanda v Skozja Albanija v Portugall Spanja v }vizzera Eire v Liechtenstein Bel;ju v Ingilterra Franza v Slovakkja

0-1 4-0 0-1 1-2 2-2 3-0 2-0 2-1 2-0

Bra]il v E;ittu

2-0

Partita ta’ [biberija

Log[ob g[al-lum

Partiti ta’ [biberija

?ipru v Azerbaijan Gre/ja v Rumanija Lussemburgu v }vizzera Macedonja v Albanija Ukrajna v Awstrija Honduras v Serbja Slovenja v USA Danimarka v Finlandja Polonja v Ungerija :ermanja v Olanda Italja v Urugwaj Ingilterra v }vezja Franza v Bel;ju Costa Rica v Spanja


It-Tlieta, 15 ta’ Novembru, 2011

48 Lokali

Il-Ba;it g[all-ewwel darba f’pajji]na da[[al kun/ett ;did fil-qasam tal-Income Tax billi introdu/a l-Komputazzjoni tal-:enitur g[al dawk il-;enituri li g[andhom tfal ta[t it-18-il sena jew 21 sena fil-ka] ta’ tfal li g[adhom jistudjaw u b’hekk il-familji se jiffrankaw sa massimu ta’ €840 kull sena f’Income Tax (Ritratt> Martin Agius)

Inizjattivi favur il-familji, il-[olqien tax-xog[ol u t-tkabbir ekonomiku ■ Ba;it b’g[aqal u b’serjetà li j[ares ‘il quddiem minn Charles MUSCAT

Il-Ba;it g[as-sena d-die[la qed isir f’realtà fejn diversi pajji]i Ewropej g[addejjin minn kri]ijiet kbar u g[alhekk pajji]na wkoll irid ikun im[ejji g[al kull sitwazzjoni. Il-Ba;it 2012 hu mfassal b’g[aqal biex jissa[[a[ il-[olqien tax-xog[ol, jg[in lin-negozji u jimmira lejn it-tkabbir ekonomiku imma fuq kollox jinkludi inizjattivi favur il-familji. Il-Prim Ministru Lawrence Gonzi qal dan ilbiera[ waqt konferenza tala[barijiet fil-Parlament fi tmiem ilpre]entazzjoni tal-Ba;it bit-tema ‘B’G[aqal u b’Serjetà Biss Nirb[u lMaltemp’. Il-Prim Ministru kien akkumpanjat minn Tonio Fenech, il-Ministru talFinanzi, l-Ekonomija u l-Investiment u pre]enti wkoll kien hemm il-Grupp Parlamentari tal-Gvern. Il-Prim Ministru qal li f’sitwazzjoni internazzjonali diffi/li li l-Kan/illier tal-:ermanja Angela Merkel sej[itilha b[ala l-ag[ar sitwazzjoni g[allEwropa mit-Tieni Gwerra Dinjija, mhux i]-]mien li wie[ed jie[u riskji. Imma rridu nsa[[u dak li g[andna u b’g[aqal jinvestu fil-;id tal-pajji]. Hu qal li l-Gvern qed jinvesti miljuni ta’ ewro f’appo;; g[an-negozji ]]g[ar u l-industrija u nieda skema li biha l-Gvern jiggarantixxi is-self li dawn jag[mlu biex jinvestu. Dawn liskemi huma frott tal-konsultazzjoni li saret mal-imsie[ba so/jali, kemm fil-

Kunsill Malti g[all-I]vilupp So/jali u Ekonomika (MCESD) kif ukoll malunions fosthom il-GRTU. Il-Gvern nieda wkoll diversi inizjattivi biex jinkora;;ixxi aktar nies jid[lu fid-dinja tax-xog[ol filwaqt li jinstab bilan/ lejn il-dmirijiet talfamilja. Il-Prim Ministru qal li fost dawn hemm i]-]ieda fil-leave talmaternità li minn 14-il ;img[a se titla’ g[al 18-il ;img[a fis-sentejn li ;ejjin bl-ispi]a tintrefa’ mill-Gvern. Din g[andha tinkora;;ixxi biex aktar nisa jid[lu fid-dinja tax-xog[ol. Il-Ba;it ja[seb ukoll g[al qasam so/jali u g[all-ewwel darba f’pajji]na da[[al kun/ett ;did fil-qasam talIncome Tax billi introdu/a lKomputazzjoni tal-:enitur g[al dawk il-;enituri li g[andhom tfal ta[t it-18il sena jew 21 sena fil-ka] ta’ tfal li g[adhom jistudjaw. B’din l-inizjattiva l-familji se jiffrankaw sa massimu ta’ €840 kull sena f’Income Tax. B’din l-inizjattiva l-familji Maltin se jibqg[alhom €10 miljun aktar fil-but. Il-Gvern qed jg[in ukoll lil pensjonanti u se jag[ti g[otja ta’ €300 fissena lil dawk l-anzjani li jg[ixu fi djarhom jew mal-familji tag[hom. Ilpersuni b’di]abbiltà mhux se jitilfu lpensjoni jekk jibdew ja[dmu jew jekk ji]]ew;u. Il-Prim Ministru qal li pilastru ie[or fil-[idma tal-Gvern hi l-edukazzjoni u l-Gvern se jkompli jin/entiva lill-

;enituri li jibag[tu lil uliedhom fliskejjel privati, Ir-rata minima ta/children’s allowance se titla’ g[al €350. Il-Ba;it ja[seb ukoll g[al aktar investiment fil-qasam tas-sa[[a u lprijorità tibqa’ l-investiment fi/?entru tal-Kura tal-Kan/er. Il-Prim Ministru qal li l-Ba;it fih bosta de/i]jonijiet tajbin favur ilfamilja u sar b’g[aqal u b’serjetà filwaqt li j[ares ’il quddiem. Meta wie;eb g[all-mistoqsijiet tal;urnalisti, il-Prim Ministru qal li lGvern hu fidu/ju] li minkejja l-maltemp ta’ madwarna, pajji]na se jil[aq il-miri ekonomi/i li fassal g[as-sena d-die[la. Hu qal li l-Gvern kien prudenti filkalkulazzjonijiet tieg[u u b[alma din is-sena kien kapa/i jilqa’ g[all-isfidi kontra dak li g[amlu l-Italja, ilGre/ja, Spanja, il-Portugall u l-Irlanda li qed jiffa//jaw diffikultajiet kbar. Hu qal li l-Ba;it jag[ti stimolu ekonomiku u jiddefendi l-postijiet tax-xog[ol u g[alhekk pajji]na jista’ jirba[ il-maltemp li ilu j[abbat g[al dawn l-a[[ar tliet snin. Il-Prim Ministru qal li dan hu Ba;it sostenibbli g[ax is-sussidji li kienu jing[ataw fil-[ela, illum spi//aw. Hu qal li f’sena diffi/li pajji]na kellu tkabbir ekonomiku ta’ 2.6 fil-mija u Malta kienet fost ftit pajji]i li kellhom defi/it li ni]el ta[t it-3 fil-mija. Hu

media•link COMMUNICATIONS

qal li jinsab fidu/ju] li anke s-sena ddie[la l-defi/it se jkompli nie]el. Rigward l-Air Malta, il-Prim Ministru qal li kul[add irid jag[ti sehmu biex din il-kumpanija tkun salvata kemm jista’ jkun malajr. Il-Prim Ministru qal li l-edukazzjoni hu /-/avetta tas-su//ess ta’ pajji]na u g[alhekk il-Gvern kompla jinvesti, ]ied l-istipendji u l-in/entivi lillfamilji li jibag[tu lil uliedhom fl-iskejjel privati. Hu qal li fil-jiem li ;ejjin eluf ta’ studenti universitarji se jkunu qed ji//elebraw fit-toroq il-gradwazzjonijiet tag[hom filwaqt li f’pajji]i o[ra fl-Ewropa, l-istudenti qed jipprotestaw fit-toroq. Dan hu dovut g[all-g[ajnuna li l-Gvern qed jag[ti lill-istudenti biex ikomplu jistudjaw. Hu fakkar kif il-gvern Laburista bejn l-1996 u l-1998 kien naqqas listipendju u flok g[otja g[amlu dejn g[al istudenti. Il-Ministru Tonio Fenech qal li self lill-Air Malta u s-self lill-Gre/ja wasslu g[al ]ieda fid-dejn nazzjonali. Hu rrefera wkoll g[al Campus BioMalta u qal li dan i/-/entru g[arri/erka u l-innovazzjoni se jitlesta fissena 2013. Rigward it-Taxxa tal-VAT, Tonio Fenech qal li l-Gvern ma tax amnestija g[ax it-taxxa kollha trid tit[allas imma l-in/entivi huma immirati biex din tit[allas malajr billi jitnaqqsu lmulti.

2011_11_15  
Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you